پرسش: آیا سهامدار میتواند بدون تصویب مجمع عمومی، دعوای مطالبه سود سهام مطرح کند؟
پاسخ: خیر، تقسیم سود سهام مستلزم تصویب مجمع عمومی عادی است و سهامدار باید ابتدا برای تشکیل مجمع اقدام کند.
به زبانِ ساده
موضوع، مطالبه سود سهام شرکتی است که مجمع آن سودی تصویب نکرده است. نظر مشورتی میگوید تقسیم سود الزامی به تصویب مجمع عمومی عادی نیاز دارد؛ بنابراین ابتدا باید مجمع برای تصویب ترازنامه و تقسیم سود تشکیل شود.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده نامطمئن است و موضوع درباره سهامدار شرکت سهامی خاص و شرکت است.
چگونه: در پاسخ به پرسشهای مربوط به امکان تعیین سود از سوی دادگاه و تکلیف سهامدار اقلیت، اداره کل حقوقی به لزوم تشکیل مجمع عمومی عادی و سازوکارهای مواد ۸۹ و ۹۵ اشاره کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای سهامداران و شرکتهایی مفید است که درباره مطالبه یا تقسیم سودِ تصویبنشده اختلاف دارند.
قوانینِ مرتبط: لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷، مواد ۸۹، ۹۰، ۹۵ و ۲۴۰.
مفاهیمِ حقوقی: شرکت سهامی خاص، سهامدار اقلیت، مجمع عمومی عادی، تصویب ترازنامه، تقسیم سود سهام، مطالبه سود
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا دادگاه میتواند بدون تصویب مجمع، سود شرکت سهامی خاص را تعیین کند؟
ابتدا باید مجمع عمومی عادی برای تصویب ترازنامه و تقسیم سود تشکیل شود.
سهامدار اقلیت برای مطالبه سود باید چه اقدامی کند؟
ابتدا باید مجمع عمومی عادی بهمنظور تصویب ترازنامه و تقسیم سود تشکیل شود.
کلیدواژهها: سود سهام، مجمع عمومی، قانون تجارت، سهامدار، ترازنامه
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
1- در صورتي كه شريك شركت سهامي خاص تقاضاي سود شركت كند، بر اساس مواد 90 و 240 لايحه قانون اصلاح قسمتي از قانون تجارت مصوب 1347 چنانچه شركت داراي مصوبه سود سهام نباشد، آيا دادگاه مي تواند وارد دعوا شود و كارشناس براي بررسي ميزان سود تعيين كند و يا اين كه اين دعوا قابل استماع نيست و لازم است مقدمه آن دعواي الزام به تشكيل مجمع عادي اقامه شود؟
2- چنانچه مجمع تشكيل مجمع عمومي و تصويب پرداخت سود سهام مصوب كند و شرط مقدماتي براي استماع دعواي مطالبه سود سهام باشد، اقليت سهامداران چه بايد بكنند؟ شركتي كه اكثريت سهامداران مخالف تشكيل مجمع و بررسي بيلان هستند و ساليان سال از تشكيل مجمع استنكاف مي كنند، صرف نظر از ضمانت اجراهاي كيفري اين ترك فعل، آيا سهامدار اقليت به ناچار بايد پيش از طرح دعواي مطالبه سود الزام به تشكيل مجمع كند و يا اين كه دادگاه مي تواند از باب سوء استفاده از حق و احكام ثانويه سوددهي را بررسي و ده درصد حق سهامدار را تعيين كند؟ آيا مي توان گفت ماده 90 لايحه قانون فوق الذكر ناظر به فرضي غالب است و در مورد شركاء اقليت كاربرد ندارد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1 و2- از آن جا كه تقسيم سود سهام الزامي بين صاحبان سهام وفق ماده 90 لايحه قانوني اصلاح قسمتي از قانون تجارت مصوب 1347، مستلزم تصويب مجمع عمومي عادي است، ابتدا بايد مجمع عمومي به منظور تصويب ترازنامه و تقسيم سود تشكيل شود. مواد 89 و 95 لايحه قانوني ياد شده ساز و كار تشكيل مجمع عمومي عادي را مشخص كرده است و در فرض سؤال چنان چه سهامدار شرايط مقرر در ماده 95 ياد شده را داشته باشد، مي تواند مجمع عمومي عادي را به منظور تصويب ترازنامه و تقسيم سود دعوت كند. بنابراين دادگاه نمي تواند پيش از طي تشريفات قانوني سود سهام را تعيين كند و دعواي مطالبه سود سهام الزامي بدون رعايت مقررات فوق قابل پذيرش نيست. شايسته ذكر است در صورتي كه به هر علت مجمع عمومي تشكيل نشود، سهامدار مي تواند به موجب بند 2 ماده 201 لايحه قانوني ياد شده جهت انحلال شركت به دادگاه مراجعه كند.
نظریه مشورتی شماره 7/99/306 مورخ 1399/03/18
موضوع استعلام به نحوه مطالبه سود سهام در شرکتهای سهامی خاص بر اساس مواد 90 و 240 لایحه قانون اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347 مربوط میشود. پرسش اول این است که آیا در صورت عدم تصویب سود سهام توسط مجمع عمومی، دادگاه میتواند وارد دعوا شود و کارشناس برای تعیین میزان سود منصوب کند، یا اینکه ابتدا باید دعوای الزام به تشکیل مجمع عادی مطرح شود. پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که تقسیم سود سهام الزامی است و باید توسط مجمع عمومی عادی تصویب شود؛ بنابراین، دادگاه نمیتواند قبل از تشکیل مجمع و طی مراحل قانونی، سود سهام را تعیین کند. در پرسش دوم، این موضوع مطرح شده که اقلیت سهامداران در صورت عدم تشکیل مجمع چه اقداماتی باید انجام دهند. پاسخ به این پرسش نیز تاکید دارد که سهامدار میتواند با رعایت شرایط ماده 95، مجمع عمومی عادی را دعوت کند و در صورت عدم تشکیل مجمع، طبق بند 2 ماده 201 به دادگاه مراجعه کند. بنابراین، دعوای مطالبه سود سهام بدون رعایت مقررات فوق قابل پذیرش نیست.
تاریخ نظریه: 1399/03/18
شماره نظریه: 7/99/306
شماره پرونده: 99-122-306ح
1 و2- از آنجا که تقسیم سود سهام الزامی بین صاحبان سهام وفق ماده 90 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347، مستلزم تصویب مجمع عمومی عادی است، ابتدا باید مجمع عمومی به منظور تصویب ترازنامه و تقسیم سود تشکیل شود. مواد 89 و 95 لایحه قانونی یادشده سازوکار تشکیل مجمع عمومی عادی را مشخص کرده است و در فرض سوال چنانچه سهامدار شرایط مقرر در ماده 95 یاد شده را داشته باشد، میتواند مجمع عمومی عادی را به منظور تصویب ترازنامه و تقسیم سود دعوت کند. بنابراین دادگاه نمیتواند پیش از طی تشریفات قانونی سود سهام را تعیین کند و دعوای مطالبه سود سهام الزامی بدون رعایت مقررات فوق قابل پذیرش نیست. شایسته ذکر است در صورتی که به هر علت مجمع عمومی تشکیل نشود، سهامدار میتواند به موجب بند 2 ماده 201 لایحه قانونی یاد شده جهت انحلال شرکت به دادگاه مراجعه کند.