پرسش: آیا دعوای مستقل تنفيذ طلاق بدون مراجعه قبلی به دادگاه خانواده قابل استماع است؟
پاسخ: در صورت احراز اجرای صهیه طلاق با رعایت موازین شرعی و قانونی، صدور حکم بر ثبت واقعه طلاق بلامانع است و نیازی به طرح دعوای مستقل تنفیذ طلاق نیست.
به زبانِ ساده
متن درباره طلاقی است که بدون دریافت گواهی یا حکم قبلی از دادگاه اجرا شده و یکی از زوجین بعداً خواهان ثبت آن است. اگر دادگاه اجرای طلاق را با رعایت جهات شرعی و قانونی احراز کند، میتواند حکم به ثبت واقعه طلاق بدهد. لازم نیست دعوای جداگانهای برای تنفیذ طلاق طرح شود.
چه کسی: نظریه را اداره کل حقوقی قوه قضائیه صادر کرده است؛ پرسش از سوی استعلامکننده مطرح شده و طرفینِ دعوای فرضی، یکی از زوجین و طرف دیگر هستند.
چگونه: استعلام درباره لزوم طرح دعوای مستقل یا دریافت قبلی گواهی یا حکم طلاق مطرح شده است. اداره کل حقوقی با استناد به الزامی بودن ثبت طلاق اعلام کرده که در صورت احراز شرایط، حکم ثبت قابل صدور است.
چرا مهم است: این نظر برای زوجینی و وکلایی سودمند است که پیگیر ثبت طلاقِ اجراشده بدون طی تشریفات قبلی دادگاه هستند.
قوانینِ مرتبط: قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، مواد ۲۰، ۲۴ و ۴۹.
آیا برای ثبت طلاقی که بدون مراجعه قبلی به دادگاه اجرا شده، باید ابتدا دعوای صدور گواهی عدم امکان سازش یا حکم طلاق مطرح شود؟
خیر؛ در صورت احراز اجرای صیغه طلاق با رعایت جهات شرعی و قانونی، صدور حکم ثبت واقعه طلاق بلامانع است.
آیا دعوای مستقلِ تنفیذ واقعه طلاق لازم است؟
خیر؛ نظریه اعلام میکند موجبی برای طرح مستقل این دعوا وجود ندارد.
آیا در این وضعیت داوری یا مشاوره انجام میشود؟
خیر؛ ارجاع به داوری یا انجام مشاوره منتفی است.
کلیدواژهها: تنفیذ طلاق، ثبت طلاق، قانون حمایت خانواده، گواهی عدم امکان سازش، انحلال نکاح
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
به موجب ماده 24 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 ثبت طلاق و ساير موارد انحلال نكاح و نيز اعلام بطلان نكاح يا طلاق در دفاتر اسناد رسمي ازدواج و طلاق حسب مورد پس از صدور گواهي عدم امكان سازش يا حكم مربوط از سوي دادگاه مجاز است؛ چنانچه يكي از زوجين به استناد صورت جلسه و يا توافق نامه عادي اجراي صيغه طلاق كه توسط روحاني مسجد محل و بدون رعايت تشريفات قانوني اجرا شده است، دعوايي را به خواسته تنفيذ واقعه طلاق مطرح كند، آيا دعواي مذكور قابليت استماع قانوني دارد يا آن كه لازمه استماع آن طرح قبلي دعواي صدور گواهي عدم امكان سازش و يا حكم طلاق حسب مورد است
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
در فرضي كه بدون مراجعه به دادگاه خانواده و اخذ گواهي عدم امكان سازش از آن دادگاه، صيغه طلاق جاري شده باشد و متعاقباً احدي از زوجين مبادرت به تقديم دادخواست جهت ثبت طلاق كند، از آن جا كه مطابق ماده 20 قانون حمايت خانواده مصوب 1391، در هر حال ثبت طلاق الزامي است و ضمانت اجراي عدم ثبت انحلال نكاح، مجازاتي است كه در ماده 49 اين قانون پيش بيني شده است و حتي در ماده يادشده بر الزام زوج به ثبت واقعه تصريح شده است، در صورت احراز اجراي صيغه طلاق با رعايت جهات شرعي و قانوني، صدور حكم مبني بر ثبت واقعه طلاق بلامانع است. بديهي است در اين حالت، ارجاع امر به داوري يا انجام مشاوره منتفي است. بنا به مراتب فوق، موجبي براي طرح دعواي تنفيذ طلاق به نحو مستقل وجود ندارد.
نظریه مشورتی شماره 7/99/523 مورخ 1399/05/14
موضوع استعلام درباره قابلیت استماع دعوای تنفیذ طلاق مطرح شده است، زمانی که صیغه طلاق بدون مراجعه به دادگاه خانواده و بدون اخذ گواهی عدم امکان سازش جاری شده باشد. نظر اداره کل حقوقی قوه قضاییه در این باره این است که اگر صیغه طلاق با رعایت اصول شرعی و قانونی اجرا شده باشد، ثبت طلاق الزامی است. بر اساس ماده 20 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، عدم ثبت طلاق منجر به مجازات تعیینشده در ماده 49 همان قانون خواهد شد. بنابراین، در این شرایط، صدور حکم برای ثبت واقعه طلاق ممکن است و نیازی به طرح دعوای تنفیذ طلاق به صورت مستقل وجود ندارد.
تاریخ نظریه: 1399/05/14
شماره نظریه: 7/99/523
شماره پرونده: 99-9/2-523 ح