پرسش: آیا ارائه گواهی حصر وراثت برای احراز وراثت شاکیان در دادگاه الزامی است و آیا دادسرا مکلف به تبعیت از نظرات دادگاه است؟
پاسخ: خیر، احراز وراثت از طرق مقتضی دیگر کافی است و دادسرا نیز مکلف به تبعیت از تصمیمات دادگاه در مقام رفع نقص است.
به زبانِ ساده
دادگاه میتواند وراثت شاکیان را با راههایی مانند شهادت شهود احراز کند و در این صورت گواهی حصر وراثت لازم نیست. همچنین وقتی دادگاه پرونده را برای رفع نقص به دادسرا میفرستد، دادسرا باید از نظر دادگاه پیروی کند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوهقضائیه؛ دربارهٔ شاکیانی که وراثت آنان باید احراز شود و دادسرایی که پرونده برای رفع نقص به آن ارجاع میشود.
چگونه: اداره کل حقوقی با استناد به مقررات آیین دادرسی کیفری، کفایت احراز وراثت از راه مقتضی و لزوم تبعیت دادسرا از نظر دادگاه را بیان کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها، دادسراها و شاکیانی که بهعنوان ورثه پیگیری پرونده میکنند مفید است.
قوانینِ مرتبط: قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، مواد ۲۷۴، ۲۷۵، ۳۴۱ و بند «الف» مادهٔ ۳۸۹؛ مادهٔ ۲۲ همان قانون.
مفاهیمِ حقوقی: گواهی حصر وراثت، احراز وراثت، شاکی، رفع نقص، دادسرا، دادگاه، لازمالاتباع بودن تصمیم
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1 و 2- اولاً، گواهي حصر وراثت موضوعيت ندارد و اگر دادگاه وراثت و انحصار وراثت شاكيان را از طريق مقتضي نظير شهادت شهود (استشهاديه) احراز كرد، ديگر مطالبه گواهي حصر وراثت لازم نيست و مي تواند حكم مقتضي صادر كند. ثانياً، مستفاد از مواد 274، 275، 341 و بند الف ماده ي 389 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392، اين است كه در مواردي كه دادگاه پرونده را جهت رفع نقص به دادسرا ارسال مي كند، دادسرا مكلف به تبعيت از نظر دادگاه است و ازآن جا كه به دلالت ماده ي 22 قانون ياد شده، دادسرا در معيت دادگاه است و تصميمات دادگاه براي دادسرايي كه در معيت آن قرار دارد، لازم الاتباع است، موردي براي اختلاف وجود ندارد.
نظریه مشورتی شماره 7/99/540 مورخ 1399/05/05
موضوع استعلام به ضرورت دریافت گواهی حصر وراثت در فرآیند رسیدگی به پروندههای وراثت و انحصار وراثت مربوط میشود. در نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه آمده است که اگر دادگاه با استفاده از شهادت شهود (استشهادیه) وراثت را تایید کند، نیازی به گواهی حصر وراثت نیست و دادگاه میتواند حکم لازم را صادر کند. همچنین، بر اساس مواد 274، 275، 341 و بند الف ماده 389 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، در مواردی که پرونده برای رفع نقص به دادسرا ارسال میشود، دادسرا موظف است از نظر دادگاه پیروی کند و تصمیمات دادگاه برای دادسرایی که به همراه آن است، لازمالاتباع میباشد؛ بنابراین در این زمینه اختلافی وجود ندارد.
تاریخ نظریه: 1399/05/05
شماره نظریه: 7/99/540
شماره پرونده: 99-168-540 ک
دستور فرمایید در خصوص سوالات ذیل نظر ارشادی آن مرجع را جهت بهره برداری قضایی اعلام نمایند: شخصیی خود را ورثه منحصر به فرد مقتول معرفی مینماید تحقیقات محلی نیز دلالت بر این امر دارد که مقتوله با فرزندش )شاکی( زندگی میکرده است علیرغم اینکه طی چند مرحله به او ابلاغ شده که نسبت به گواهی حصر وراثت اقدام نماید و در این خصوص اقدامی به عمل نیاورده است و از طرف دیگر با وصف گذشت بیش از 10 سال از وقوع قتل ورثه احتمالی دیگری شکایتی مطرح ننمودهاند -1 آیا محاکم کیفری یک میتواند صدور حکم را منوط به رفع نقص ارائه گواهی حصروراثت نماید؟ -2 تکلیف دادسرا در این خصوص چیست؟ توضیحا اینکه شاکی نسبت به قاتل اعلام رضایت کرده است
1 و -2 اولا،ً گواهی حصر وراثت موضوعیت ندارد و اگر دادگاه وراثت و انحصار وراثت شاکیان را از طریق مقتضی نظیر شهادت شهود )استشهادیه( احراز کرد، دیگر مطالبه گواهی حصر وراثت لازم نیست و می تواند حکم مقتضی صادر کند. ثانیا،ً مستفاد از مواد 341 ، 275 ، 274 و بند الف مادهی 389 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ، 1392 این است که در مواردی که دادگاه پرونده را جهت رفع نقص به دادسرا ارسال میکند، دادسرا مکلف به تبعیت از نظر دادگاه است و ازآن جا که به دلالت مادهی 22 قانون یاد شده، دادسرا در معیت دادگاه است و تصمیمات دادگاه برای دادسرایی که در معیت آن قرار دارد، لازم الاتباع است، موردی برای اختلاف وجود ندارد. دکتر …