نکتهٔ فقهی: اختلاف در وجوب صبر تا بهبود در اجرای حدود متعدد

خون زخم و دمل تا زمانی که بهبود نیافته - هرچند زیاد باشد- در نماز و طواف، بخشوده شده است و شستن آن لازم نیست و پس از بهبود باید شسته شود. البتّه بعضی معفو بودن را مشروط به مشقّت داشتن شستن موضع و استمرار جریان خون دانسته‌اند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): خون زخم و دمل تا زمانی که بهبود نیافته، در نماز و طواف بخشوده شده است و شستن آن لازم نیست؛ اما پس از بهبود باید شسته شود. برخی این بخشودگی را مشروط به مشقت شستن و استمرار جریان خون می‌دانند. شاخه: مدنی

زردابه‌ی زخم در حال بهبود - جز در صورتی که یقین به خون بودن آن یا آمیخته بودن آن با خون باشد- پاک است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): زردابه زخم در حال بهبود، پاک است، مگر اینکه یقین به خون بودن آن یا آمیخته بودن آن با خون وجود داشته باشد. شاخه: مدنی

روزه گرفتن در صورتی که موجب کند شدن روند بهبود بیمار گردد، واجب نیست. و اگر شخص روزه بگیرد، از روزه‌ی واجب، کفایت نمی‌کند و قضا ی آن واجب است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): روزه گرفتن در صورتی که موجب کند شدن روند بهبود بیمار گردد، واجب نیست. اگر شخص با این وجود روزه بگیرد، از روزه واجب کفایت نمی‌کند و قضای آن واجب است. شاخه: مدنی

اگر بیمار در ماه رمضان‌ بعد از زوال (اذان ظهر)، بهبود یابد، هرچند افطار هم نکرده باشد، نیت روزه و روزه گرفتن آن روز، بر او واجب نیست؛ ولی اگر قبل از زوال، بهبود یابد، در صورتی که افطار نکرده باشد، بنا بر مشهور، واجب است نیّت روزه بکند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر بیمار در ماه رمضان قبل از زوال (اذان ظهر) بهبود یابد و افطار نکرده باشد، بنا بر مشهور، واجب است نیت روزه کند. اما اگر بعد از زوال بهبود یابد، نیت روزه و روزه گرفتن آن روز بر او واجب نیست، حتی اگر افطار هم نکرده باشد. شاخه: مدنی

وجوب قضای روزه‌ی ماه رمضان بر بیماری که به علّت بیماری، روزه نگرفته منوط به بهبود وی پیش از ماه رمضان سال آینده است و در صورت عدم بهبود بنا بر مشهور، قضا بر وی واجب نیست؛ بلکه باید برای هر روز به مقدار یک مد طعام کفاره بدهد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): وجوب قضای روزه ماه رمضان برای بیماری که به علت بیماری روزه نگرفته، مشروط به بهبود وی پیش از ماه رمضان سال آینده است. در صورت عدم بهبود، بنا بر مشهور، قضا بر وی واجب نیست و باید برای هر روز به مقدار یک مد طعام کفاره بدهد. شاخه: مدنی

هرگاه زنی با مردی بیمار، ازدواج کند، ارث بردن وی از آن مرد، مشروط به آمیزش یا بهبود وی از آن مرض پیش از وفات است و اگر هیچ یک از آن دو، قبل از مرگ شوهر حاصل نشود، عقد نکاح باطل است و زن ارث نمی‌برد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر زنی با مردی بیمار ازدواج کند، ارث بردن وی از آن مرد مشروط به آمیزش یا بهبود مرد از آن مرض پیش از وفات است. در غیر این صورت، عقد نکاح باطل است و زن ارث نمی‌برد. شاخه: خانواده

اگر مرد در حال بیماری، همسر خویش را طلاق دهد- خواه به طلاق بائن یا طلاق رجعی - و پیش از سپری شدن یک سال از زمان طلاق بمیرد، زن از او ارث می‌برد مگر آنکه در این مدّت، شوهر کرده باشد و یا مرد از بیماری خود بهبود یافته، سپس بمیرد که در این صورت ارث نمی‌برد مگر آنکه در عده ‌ی طلاق رجعی باشد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مرد در حال بیماری همسر خود را طلاق دهد و پیش از سپری شدن یک سال از زمان طلاق بمیرد، زن از او ارث می‌برد، مگر اینکه در این مدت شوهر کرده باشد یا مرد از بیماری خود بهبود یافته و سپس بمیرد. در حالت اخیر، زن ارث نمی‌برد، مگر اینکه در عده طلاق رجعی باشد. شاخه: خانواده

حد- بجز قتل و رجم - بر مستحاضه و بیمار، قبل از بهبود جاری نمی‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): حد (به جز قتل و رجم) بر مستحاضه و بیمار، قبل از بهبود جاری نمی‌شود. شاخه: کیفری

استیفا ی قصاص از جانی پیش از بهبود جراحت شخصی که علیه وی جنایت صورت گرفته، جایز است؛ هرچند شیخ طوسی احتیاط را در تأخیر آن تا زمان بهبودی دانسته است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): استیفای قصاص از جانی پیش از بهبود جراحت شخصی که علیه وی جنایت صورت گرفته، جایز است، هرچند شیخ طوسی احتیاط را در تأخیر آن تا زمان بهبودی دانسته است. شاخه: کیفری

دیه ‌ی عضو آسیب دیده در صورت بهبود یافتن، با صورت عدم بهبودى آن‌ فرق مى‌کند؛ گاهى نیز با بهبودى، فقط ارش ثابت مى‌شود که در مدخل‌هاى مناسب (بحث بیماری)، آمده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): دیه عضو آسیب دیده در صورت بهبود یافتن، با صورت عدم بهبودی آن فرق می‌کند. گاهی نیز با بهبودی، فقط ارش ثابت می‌شود. شاخه: کیفری

بهبود به معنای بازیافت سلامت، پس از بیماری است. از آن به مناسبت در باب‌های طهارت ، صوم ، ارث ، حدود ، قصاص و دیات سخن گفته شده است.

خون زخم و دمل تا زمانی که بهبود نیافته - هرچند زیاد باشد- در نماز و طواف ، بخشوده شده است و شستن آن لازم نیست و پس از بهبود باید شسته شود. البتّه بعضی معفو بودن را مشروط به مشقّت داشتن شستن موضع و استمرار جریان خون دانسته‌اند. منبع: جواهر الکلام، ج۶، ص۱۰۰- ۱۰۳

زردابه‌ی زخم در حال بهبود - جز در صورتی که یقین به خون بودن آن یا آمیخته بودن آن با خون باشد- پاک است. منبع: العروة الوثقی، ج۱، ص ۱۴۰

حکم جبیره ، مادامی که بیم از ضرر آب بر موضع زخم وجود داشته باشد، باقی است هرچند احتمال بهبود نیز بدهد؛ لیکن اگر معلوم شود پیش از وضو بهبود یافته در اینکه وضوی جبیره‌ای برای نماز بعدی کفایت می‌کند یا لازم است تجدید وضو نماید، اختلاف است. منبع: جواهر الکلام، ج۲، ص۳۱۰-۳۱۱

روزه گرفتن در صورتی که موجب کند شدن روند بهبود بیمار گردد، واجب نیست. و اگر شخص روزه بگیرد، از روزه‌ی واجب، کفایت نمی‌کند و قضا ی آن واجب است. منبع: جواهر الکلام، ج۱۶، ص۳۴۵

اگر بیمار در ماه رمضان‌ بعد از زوال (اذان ظهر)، بهبود یابد، هرچند افطار هم نکرده باشد، نیت روزه و روزه گرفتن آن روز ، بر او واجب نیست؛ ولی اگر قبل از زوال، بهبود یابد، در صورتی که افطار نکرده باشد، بنا بر مشهور، واجب است نیّت روزه بکند. منبع: مستمسک العروة، ج۹، ص۴۳۲

وجوب قضای روزه‌ی ماه رمضان بر بیماری که به علّت بیماری، روزه نگرفته منوط به بهبود وی پیش از ماه رمضان سال آینده است و در صورت عدم بهبود بنا بر مشهور ، قضا بر وی واجب نیست؛ بلکه باید برای هر روز به مقدار یک مد طعام کفاره بدهد. منبع: جواهر الکلام، ج۱۷، ص۲۴- ۲۵

هرگاه زنی با مردی بیمار، ازدواج کند، ارث بردن وی از آن مرد، مشروط به آمیزش یا بهبود وی از آن مرض پیش از وفات است و اگر هیچ یک از آن دو، قبل از مرگ شوهر حاصل نشود، عقد نکاح باطل است و زن ارث نمی‌برد. منبع: جواهر الکلام، ج۳۹، ص۲۲۰

اگر مرد در حال بیماری، همسر خویش را طلاق دهد- خواه به طلاق بائن یا طلاق رجعی - و پیش از سپری شدن یک سال از زمان طلاق بمیرد، زن از او ارث می‌برد مگر آنکه در این مدّت، شوهر کرده باشد و یا مرد از بیماری خود بهبود یافته، سپس بمیرد که در این صورت ارث نمی‌برد مگر آنکه در عده ‌ی طلاق رجعی باشد. منبع: جواهر الکلام، ج۳۲، ص۱۵۲

حد- بجز قتل و رجم - بر مستحاضه و بیمار، قبل از بهبود جاری نمی‌شود. منبع: جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۳۹- ۳۴۰

در موردی که حدود مختلف - مانند حد تازیانه و رجم - باید بر شخص جاری شود، ابتدا حدّ تازیانه اجرا می‌شود؛ لیکن در وجوب صبر تا بهبود از اثر تازیانه یا استحباب آن و یا عدم جواز صبر، اختلاف است. منبع: جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۴۵- ۳۴۶

پس از اجرای حدّ سرقت ، مستحب است حاکم نسبت به درمان دست سارق و تأمین نیازهای ضروری وی تا زمان بهبودی، اقدام کند. منبع: مبانی تکملة المنهاج، ج۱، ص۳۱۰

استیفا ی قصاص از جانی پیش از بهبود جراحت شخصی که علیه وی جنایت صورت گرفته، جایز است؛ منبع: جواهر الکلام، ج۴۲، ص۳۵۷- ۳۶۰ · المبسوط، ج۷، ص۷۵

دیه ‌ی عضو آسیب دیده در صورت بهبود یافتن، با صورت عدم بهبودى آن‌ فرق مى‌کند؛ گاهى نیز با بهبودى، فقط ارش ثابت مى‌شود که در مدخل‌هاى مناسب (بحث بیماری)، آمده است.