نکتهٔ فقهی: استحباب افزودن بر قرض توسط قرض‌گیرنده (ربای حلال)

قبول مقدار اضافه بر اصل قرض، در صورتى که شرط نشود، جایز است، هرچند کراهت دارد؛ — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): گرفتن مبلغی اضافه بر اصل قرض، در صورتی که هنگام قرض شرط نشده باشد، جایز است، هرچند کراهت دارد. شاخه: مدنی

قرض دادن به امید گرفتن زیادی بدون شرط را ربای حلال می گویند که این عنوان در باب تجارت به کار رفته است.

منشأ کاربرد عنوان یاد شده در کلمات فقها ، روایتی از امام صادق علیه السّلام بدین مضمون است که ربا دو گونه است: حلال و حرام . رباى حلال، آن است که شخصى مالى به دیگرى قرض دهد به طمع اینکه قرض گیرنده بیشتر از مقدار قرض به او برگرداند، بدون آنکه هنگام قرض چنین شرطی کرده باشد. دراین صورت، اگر قرض گیرنده، بیشتر از مقدار دریافتى به قرض دهنده برگرداند، مقدار زیادى بر او حلال است؛ هرچند از پاداش قرض الحسنه محروم خواهد شد.

مقابل ربای حلال، ربای حرام قرار دارد که عبارت از قرض دادن به شرط زیادى است. منبع: وسائل الشیعة، ج۱۸، ص ۱۶۰- ۱۶۱

قبول مقدار اضافه بر اصل قرض، در صورتى که شرط نشود، جایز است، هرچند کراهت دارد؛ لیکن بر قرض گیرنده مستحب است هنگام بازگرداندن قرض ، مقدارى بر آن افزوده و به عنوان هدیه به قرض دهنده بدهد. منبع: مهذب الأحکام فی بیان حلال و الحرام، ج۲۱، ص ۶۴- ۶۵