نکتهٔ فقهی: استناد به روایات طلا و نقره در مورد اسکناس (تورم (فقه))

فقها در مسئلۀ ضمان کاهش ارزش پول در دیون، مانند قرض، مهر و غیر آن به بحث و بررسی این موضوع پرداخته‌اند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): فقها در مورد ضمان کاهش ارزش پول در دیون (مانند قرض، مهر و غیره) به بحث و بررسی پرداخته‌اند. شاخه: مدنی

بنابر قول به عدم ضمان، گرفتن افزون بر ارزش اسمی پول، ربا و حرام است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر کاهش ارزش پول ضمانت نشود، گرفتن مبلغی بیش از ارزش اسمی پول، ربا و حرام است. شاخه: مدنی

ضمان و عدم ضمان کاهش ارزش پول به ماهیت آن از لحاظ مثلی و قیمی بودن و نیز دخیل بودن وصف قدرت خرید و ارزش مبادله‌ای آن در مثلیت یا قیمیت پول برمی‌گردد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ضمان یا عدم ضمان کاهش ارزش پول به ماهیت آن از نظر مثلی یا قیمی بودن و همچنین دخیل بودن وصف قدرت خرید و ارزش مبادله‌ای آن در مثلیت یا قیمیت پول بستگی دارد. شاخه: مدنی

بالا بودن نرخ خرید کالا و عدم توازن بین دو جریان کالا و پول را تورّم گویند. فقها در مسئلۀ ضمان کاهش ارزش پول در دیون ، مانند قرض ، مهر و غیر آن به بحث و بررسی این موضوع پرداخته‌اند.

تورّم در اصطلاح عبارت است از بالا بودن نرخ خرید کالا در مقایسه با کالاهایی که به خریداران عرضه می‌شود. به عبارت دیگر، عدم توازن بین دو شاخص کالا و پول پرداختی در ازای آن. منبع: مبسوط در ترمینولوژی حقوق ۲، ص۱۴۵۶

عواملی مختلف همچون چاپ بی‌رویۀ اسکناس ، افزایش نقدینگی در دست مردم، بالا رفتن قیمت موادّ اوّلیۀ وارداتی و احتکار در پیدایی تورّم نقش دارند که در نهایت موجب کاهش ارزش پول و پایین آمدن قدرت خرید می‌شود. منبع: فقه الطب و التضخم النقدی، ص۲۴۲ · مبسوط در ترمینولوژی حقوق ۲، ص۱۴۵۶

فقها در مسئلۀ ضمان کاهش ارزش پول در دیون، مانند قرض، مهر و غیر آن به بحث و بررسی این موضوع پرداخته‌اند. ضمن آنکه از دیرباز دربارۀ اسقاط ارزش مبادله‌ای پول طلا و نقره ( درهم و دینار ) از سوی سلطان این بحث را مطرح کرده‌اند که کسی که مقداری درهم و دینار قرض گرفته، سپس از سوی سلطان، ارزش مبادله‌ای آن سقوط کرده است آیا بر وام‌گیرنده واجب است هنگام ادای دین ، درهم و دینار فعلی دارای ارزش مبادله‌ای را بپردازد یا پرداخت درهم و دینار پیش از سقوط نیز موجب برائت ذمّۀ وی می‌شود؟ اقوال در مسئله به تبعیّت روایات ، مختلف است. منبع: مختلف الشیعة ج۵، ص۳۹۴

با پیدایی پول کاغذی (اسکناس)- که تنها ارزش مبادله‌ای دارد، برخلاف درهم و دینار که ارزش مصرفی نیز داشت- مسئلۀ تورّم رویکرد جدیدی پیدا کرده است. ۴. ۱ - استناد به روایات طلا و نقره درباره اسکناس در اینکه به روایات وارد شده دربارۀ پول طلا و نقره، در خصوص پول کاغذی- در موارد کاهش ارزش آن بر اثر تورّم- نیز می‌شود استناد کرد یا نه، دیدگاهها مختلف است. منبع: فقه الطب و التضخم النقدی، ص۲۲۸-۲۲۹

ضمان و عدم ضمان کاهش ارزش پول به ماهیت آن از لحاظ مثلی و قیمی بودن و نیز دخیل بودن وصف قدرت خرید و ارزش مبادله‌ای آن در مثلیت یا قیمیت پول برمی‌گردد. بنابر قول به عدم ضمان، گرفتن افزون بر ارزش اسمی پول، ربا و حرام است.