نکتهٔ فقهی: بیع محاباتی

هرگاه میان ارزش عوضین تفاوتی فاحش و عدم تعادلی غیرقابل مسامحه وجود داشته باشد، و مغبون به هنگام عقد از ارزش مورد معامله آگاه نباشد، به استناد خیار غبن، حق برهم زدن معامله را خواهد داشت. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): هرگاه میان ارزش عوضین تفاوتی فاحش و عدم تعادلی غیرقابل مسامحه وجود داشته باشد و مغبون به هنگام عقد از ارزش مورد معامله آگاه نباشد، به استناد خیار غبن، حق برهم زدن معامله را خواهد داشت. شاخه: مدنی · ارتباط با قانون: مواد ۴۱۷ـ ۴۱۸، قانون مدنی

البته باید به قصد واقعی طرفین عقد توجه کرد، و اگر مثلاً معلوم شود که قصد آن دو از عقد مزبور « هبه » بوده، باید مقررات آن نوع عقد را بر روابط طرفین حاکم دانست. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): باید به قصد واقعی طرفین عقد توجه کرد و اگر مثلاً معلوم شود که قصد آن دو از عقد مزبور «هبه» بوده، باید مقررات آن نوع عقد را بر روابط طرفین حاکم دانست. شاخه: مدنی

در عقد بیع ، معمولاً طرفین می‌کوشند، تا آن‌جا که ممکن است، تعادل ارزش عوضین حفظ شود. ازینرو بیع را از «عقود مبنی بر مغابنه » می نامند. براین پایه، هرگاه میان ارزش عوضین تفاوتی فاحش و عدم تعادلی غیرقابل مسامحه وجود داشته باشد، و مغبون به هنگام عقد از ارزش مورد معامله آگاه نباشد، به استناد خیار غبن ، حق برهم زدن معامله را خواهد داشت. اما اگر به لحاظ دخالت امری عاطفی و مانند آن از روی علم و عمد تعادل ارزش عوضین مورد توجه قرار نگیرد و ارزش مبیع و ثمن عرفاً متفاوت باشد، این خروج از تعادل میان تعهدات طرفین را « محابات » و آن را بیع محاباتی می‌نامند که در آن خیار غبن وجود ندارد. ۱. ۱ - شرط در بیع محاباتی البته باید به قصد واقعی طرفین عقد توجه کرد، و اگر مثلاً معلوم شود که قصد آن دو از عقد مزبور « هبه » بوده، باید مقررات آن نوع عقد را بر روابط طرفین حاکم دانست. منبع: مواد ۴۱۷ـ ۴۱۸، قانون مدنی · ج۱، ص۵۹۹، ج ۱، تهران ۱۳۵۷ش · ج۱، ص۳۹، عقود تملیکی، بیع، معاوضه، اجاره، قرض، تهران ۱۳۷۴ش