نکتهٔ فقهی: حق دفاع مشروع در برابر تجاوز به حریم خصوصی (اطلاع بر عورات)

اگر نگاه کننده، محرم ساکنان منزل باشد یا به جهت نابینایی و مانند آن، بر نگاه او اثری مترتّب نباشد، سنگ‌اندازی به سوی او جایز نیست، و در صورت پرتاب و ورود آسیب، پرتاب کننده ضامن است، مگر آن که نگاه محرم، نگاه حرام باشد مانند نگاه از روی شهوت یا به عورت اهل منزل. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر نگاه‌کننده محرم ساکنان منزل باشد یا به دلیل نابینایی بر نگاه او اثری مترتب نباشد، سنگ‌اندازی به سوی او جایز نیست و در صورت پرتاب و ورود آسیب، پرتاب‌کننده ضامن است، مگر اینکه نگاه محرم، نگاه حرام باشد. شاخه: کیفری

اگر او را نهی کند و او دست برندارد، پرت‌کردن چیزی برایش به‌قصد مجروح ساختن او اگر دفاع متوقف بر آن باشد جایز است. و همچنین پرت‌کردن به‌قصد کشتن او اگر دفاع بر آن متوقف باشد جایز است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر کسی که سرکشی می‌کند نهی شود و دست برندارد، پرتاب کردن چیزی به قصد مجروح ساختن او اگر دفاع متوقف بر آن باشد جایز است و همچنین پرتاب کردن به قصد کشتن او اگر دفاع بر آن متوقف باشد جایز است. شاخه: کیفری

جاسوسی برای کفّار و فاش کردن اسرار مسلمانان - اعم از نظامی و حکومتی - برای آنان حرام است، بلکه از گناهان کبیره به شمار می‌رود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): جاسوسی برای کفار و فاش کردن اسرار مسلمانان - اعم از نظامی و حکومتی - برای آنان حرام است و از گناهان کبیره به شمار می‌رود. شاخه: کیفری

اطّلاع بر عورات در دو معنا به کار رفته است: ۱. نگاه کردن به منزل دیگری به حرام ۲. فاش ساختن اسرار خودی برای دشمن . از مفهوم نخست در باب حدود بحث شده است. از مفهوم دوم در باب صلات و جهاد سخن رفته است.

عورات، جمع عورت و منظور از آن هر چیزی است که انسان از روی غیرت یا شرم ، آن را پوشیده می‌دارد.

بنابراین، مراد از عورت بنا بر تعریف نخست، آن قسمت از بدن انسان - اعم از زن و مرد - است که آشکار کردن آن برای دیگری و نیز نگاه کردن دیگری به آن، حرام م. ب..

مراد از منزل در شناسه، حریم و پوششی است که انسان آن را برای خود و خانواده‌اش قرار داده است؛ خواه منزل متعارف باشد یا چادر و مانند آن.

از مفهوم نخست در باب حدود بحث شده است. ۴. ۱ - راه مقابله با ناظر بر عورات اگر فردی به انگیزۀ آگاهی بر عورات به منزل دیگری- هر چند از ملک خودش- نگاه کند، اهل آن منزل ابتدا با تذکر و نصیحت ، او را از این کار باز می‌دارند. در صورت تکرار ، با پرتاب سنگ و مانند آن، او را دفع می‌کنند و در صورت وارد آمدن آسیبی بر وی، سنگ‌انداز ضامن نخواهد بود. ۴. ۲ - محرم یا نابینا بودن ناظر اگر نگاه کننده، محرم ساکنان منزل باشد یا به جهت نابینایی و مانند آن، بر نگاه او اثری مترتّب نباشد، سنگ‌اندازی به سوی او جایز نیست، و در صورت پرتاب و ورود آسیب، پرتاب کننده ضامن است، مگر آن که نگاه محرم، نگاه حرام باشد مانند نگاه از روی شهوت یا به عورت اهل منزل. (مثلاً از بالای خانه به داخل آن نگاه کند) پس آن‌ها حق دارند، بلکه واجب است که او را منع کرده و جلوگیری نمایند. و اگر امتناع نکرد، دفع او با زدن و مانند آن جایز است، پس اگر امتناع نورزد و با سنگ کوچک یا غیر آن حتی چیزهایی که کشنده است به سمت او پرتاب کند و جنایت بر او واقع شود، هدر م. ب. ولو اینکه به قتل منتهی گردد. و اگر قبل از نهی کردن و آگاه نمودن، مبادرت به پرت‌کردن سنگ و مانند آن نمایند بنابر احتیاط (واجب) ضامن می‌باشند. ۲- اگر او را نهی کند و او دست برندارد، پرت‌کردن چیزی برایش به‌قصد مجروح ساختن او اگر دفاع متوقف بر آن باشد جایز است. و همچنین پرت‌کردن به‌قصد کشتن او اگر دفاع بر آن متوقف باشد جایز است. ۳- اگر کسی که سرکشی می‌کند از خویشاوندان زن صاحب‌خانه باشد چنانچه به مواردی نگاه کند که نگاه‌کردن او بدون شهوت و تمایلات شیطانی جایز است، پرتاب چیزی به او جایز نیست، پس اگر پرتاب کند و بر او جنایت واقع شود، ضامن م. ب.. ۴- اگر خویشاوند به چیزی نگاه کند که بر او نگاه به آن جایز نیست مانند عورت، یا نگاهش با شهوت باشد، مانند بیگانه می‌باشد، بنابراین بعد از نهی کردن و تذکر دادن پرتاب کردن چیزی به او جایز است و اگر جنایتی بر او واقع شود هدر است. ۵- اگر کسی که به عورات مردم سرکشی می‌کند، کور باشد، جایز نیست که با چیزی متعرض او شود؛ پس اگر متعرض شود و جنایتی بر او واقع سازد، ضامن م. ب.. و همچنین است اگر از کسانی باشد که دور را نمی‌بیند و فاصله بین او و زن‌ها به‌اندازه‌ای باشد که آن‌ها را نمی‌بیند و یا تشخیص نمی‌دهد. منبع: مهذّب الاحکام، ج۲۸، ص۱۷۰-۱۷۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۲۱، کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۳۰، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۲۲، کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۳۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۲۲، کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۳۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۲۲، کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۳۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۲۲، کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر، فصل فی الدفاع، القول فی القسم الثانی، مسالة۳۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

از مفهوم دوم در باب صلات و جهاد سخن رفته است. ۵. ۱ - جاسوسی برای کفّار جاسوسی برای کفّار و فاش کردن اسرار مسلمانان - اعم از نظامی و حکومتی - برای آنان حرام است، بلکه از گناهان کبیره به شمار می‌رود. ۵. ۲ - از شرائط عقد ذمّه خودداری اهل کتاب از چنین اقدامی از شرایط عقد ذمّه است. مانند زنا با زن‌هایشان ولواط با پسرانشان و دزدی اموالشان و جای‌دادن جاسوس مشرکین و جاسوسی‌ کردن برای آن‌ها. و بعید نیست که دوتای آخری مخصوصاً دومی آن‌ها از منافی‌های امان باشد و لزوم ترک آن‌ها از مقتضیات امان باشد.» منبع: جواهر الکلام، ج۱۳، ص۳۲۱ · الروضة البهیة، ج۲، ص۳۸۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۳۶، کتاب الحدود، القول فی شرائط الذمة، الخامس، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش