نکتهٔ فقهی: حکم ارث کلاله پدری و مادری یا پدری (خواهران متعدد) (آیه کلاله)

بنا بر آیه نخست (آیه ۱۲ سوره نساء )، اگر کسى بمیرد و تنها برادر و خواهر مادرى داشته باشد، براى هر یک از خواهر یا برادر یک ششم است و اگر بیش از دو برادر و خواهر مادری داشته باشد، همه آنان در یک سوم شریک هستنند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر کسی بمیرد و تنها برادر و خواهر مادری داشته باشد، برای هر یک از خواهر یا برادر یک ششم است و اگر بیش از دو برادر و خواهر مادری داشته باشد، همه آنان در یک سوم شریک هستند. شاخه: ارث و وصیت

اگر میت تنها خواهر پدرى و مادرى یا خواهر پدرى داشته باشد، نصف ترکه از آن خواهر است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر میت تنها خواهر پدری و مادری یا خواهر پدری داشته باشد، نصف ترکه از آن خواهر است. شاخه: ارث و وصیت

اگر میت تنها برادر پدرى و مادرى یا برادر پدرى داشته باشد، همه ترکه از آن برادر است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر میت تنها برادر پدری و مادری یا برادر پدری داشته باشد، همه ترکه از آن برادر است. شاخه: ارث و وصیت

اگر میت ، خواهران و برادران پدرى و مادرى یا پدرى داشته باشد، هر برادر دو برابر خواهر ارث مى‌برد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر میت، خواهران و برادران پدری و مادری یا پدری داشته باشد، هر برادر دو برابر خواهر ارث می‌برد. شاخه: ارث و وصیت

طبقه دوم وراث ، اخوه (برادر و خواهر) و اولاد آن‌ها - که به « کلاله » نامیده می‌شوند - و اجداد به طور مطلق، می‌باشند و هیچ یک از این‌ها در صورت وجود یک نفر از طبقه سابق، ارث نمی‌برد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): طبقه دوم وراث، اخوه (برادر و خواهر) و اولاد آن‌ها - که به «کلاله» نامیده می‌شوند - و اجداد به طور مطلق، می‌باشند و هیچ یک از این‌ها در صورت وجود یک نفر از طبقه سابق، ارث نمی‌برد. شاخه: ارث و وصیت

وارث ، یا با «فرض» ارث می‌برد یا با « قرابت »، و مقصود از « فرض »، همان سهم مقدر و کسر معین‌شده‌ای است که خدای متعال آن را در کتاب کریمش نام برده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): وارث، یا با «فرض» ارث می‌برد یا با «قرابت»، و مقصود از «فرض»، همان سهم مقدر و کسر معین‌شده‌ای است که خدای متعال آن را در کتاب کریمش نام برده است. شاخه: ارث و وصیت

پس «فرض خواهر یگانه پدر و مادری یا پدری، نصف است درصورتی‌که برادر این‌چنینی با او نباشد.» — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): فرض خواهر یگانه پدر و مادری یا پدری، نصف است درصورتی‌که برادر این‌چنینی با او نباشد. شاخه: ارث و وصیت

و دو ثلث، فرض دو خواهر- و بیشتر - پدر و مادری است درصورتی‌که برادر پدر و مادری نباشد، یا دو خواهر - و بیشتر - پدری است درصورتی‌که برادر پدری نباشد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): دو ثلث، فرض دو خواهر- و بیشتر - پدر و مادری است درصورتی‌که برادر پدر و مادری نباشد، یا دو خواهر - و بیشتر - پدری است درصورتی‌که برادر پدری نباشد. شاخه: ارث و وصیت

و برادر پدر و مادری‌ یا پدری اصلاً فرض ندارد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برادر پدر و مادری‌ یا پدری اصلاً فرض ندارد. شاخه: ارث و وصیت

پس «اگر تنها برادر پدری و مادری باشد، مال از جهت قرابت مال او است. و اگر با او برادر یا برادرهایی این‌چنین باشند مال به طور مساوی بین آن‌ها است — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر تنها برادر پدری و مادری باشد، مال از جهت قرابت مال او است. و اگر با او برادر یا برادرهایی این‌چنین باشند مال به طور مساوی بین آن‌ها است. شاخه: ارث و وصیت

و اگر با آن‌ها زن‌ها یا زنی این‌چنین (خواهر یا خواهرهای پدر و مادری) باشند پس برای مرد همانند سهم دو زن است.» — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر با برادران پدری و مادری، زن‌ها یا زنی این‌چنین (خواهر یا خواهرهای پدر و مادری) باشند پس برای مرد همانند سهم دو زن است. شاخه: ارث و وصیت

و «اگر تنها خواهر پدر و مادری باشد نصف آن به‌عنوان فرض مال او است و بقیه از جهت قرابت به او رد می‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر تنها خواهر پدر و مادری باشد نصف آن به‌عنوان فرض مال او است و بقیه از جهت قرابت به او رد می‌شود. شاخه: ارث و وصیت

و اگر متعدد باشند دو ثلث آن به‌عنوان فرض مال آن‌ها است و بقیه آن از جهت قرابت به آن‌ها رد می‌شود.» — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر خواهران پدر و مادری متعدد باشند دو ثلث آن به‌عنوان فرض مال آن‌ها است و بقیه آن از جهت قرابت به آن‌ها رد می‌شود. شاخه: ارث و وصیت

ازآنجاکه « کلاله پدری جای کلاله پدر و مادری - درصورتی‌که آن‌ها نباشند - می‌نشینند. پس حکم آن‌ها در تنها بودن و با هم بودن همان حکم کلاله پدر و مادری است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): کلاله پدری جای کلاله پدر و مادری - درصورتی‌که آن‌ها نباشند - می‌نشینند. پس حکم آن‌ها در تنها بودن و با هم بودن همان حکم کلاله پدر و مادری است. شاخه: ارث و وصیت

۱. ۱ - مضمون آیات کلاله آیه «... وَ إِنْ کانَ رَجُلٌ یورَثُ کلالَةً أَوِ امْرَأَةٌ ...» و آیه «یسْتَفْتُونَک قُلِ اللَّهُ یفْتِیکمْ فِی الْکلالَةِ ...» در باب ارث بیانگر حکم ارث کلاله ( خواهر یا برادر ) است. در آیه نخست، حکم ارث کلاله مادری و در آیه دوم، حکم ارث کلاله پدر و مادرى یا پدرى آمده است. ۱. ۲ - حکم ارث کلاله مادرى بنا بر آیه نخست (آیه ۱۲ سوره نساء )، اگر کسى بمیرد و تنها برادر و خواهر مادرى داشته باشد، براى هر یک از خواهر یا برادر یک ششم است و اگر بیش از دو برادر و خواهر مادری داشته باشد، همه آنان در یک سوم شریک هستنند. ۱. ۳ - حکم ارث کلاله پدر و مادرى یا پدرى آیه دوم (آیه ۱۷۶ سوره نساء ) دربردارنده چهار حکم ذیل است: ۱. اگر میت تنها خواهر پدرى و مادرى یا خواهر پدرى داشته باشد، نصف ترکه از آن خواهر است. ۲. اگر میت تنها برادر پدرى و مادرى یا برادر پدرى داشته باشد، همه ترکه از آن برادر است. ۳. اگر خواهران پدرى و مادرى یا پدرى میت دو یا بیشتر باشند، دو سوم ترکه را ارث مى‌برند. ۴. اگر میت ، خواهران و برادران پدرى و مادرى یا پدرى داشته باشد، هر برادر دو برابر خواهر ارث مى‌برد. و «یک خواهر و دو خواهر پدری و پدر و مادری فرض دارند درصورتی‌که مردی با این‌ها نباشد و اگر مردی باشد دارای فرض نمی‌باشند.» پس «فرض خواهر یگانه پدر و مادری یا پدری، نصف است درصورتی‌که برادر این‌چنینی با او نباشد.» و دو ثلث، فرض دو خواهر- و بیشتر - پدر و مادری است درصورتی‌که برادر پدر و مادری نباشد، یا دو خواهر - و بیشتر - پدری است درصورتی‌که برادر پدری نباشد. و برادر پدر و مادری‌ یا پدری اصلاً فرض ندارد. و از صاحبان فرض «گاهی کسی در همه حال دارای فرض است که به تبدّل احوال، تغییر پیدا نمی‌کند. و اگر با او برادر یا برادرهایی این‌چنین باشند مال به طور مساوی بین آن‌ها است و اگر با آن‌ها زن‌ها یا زنی این‌چنین (خواهر یا خواهرهای پدر و مادری) باشند پس برای مرد همانند سهم دو زن است.» و «اگر تنها خواهر پدر و مادری باشد نصف آن به‌عنوان فرض مال او است و بقیه از جهت قرابت به او رد می‌شود. و اگر متعدد باشند دو ثلث آن به‌عنوان فرض مال آن‌ها است و بقیه آن از جهت قرابت به آن‌ها رد می‌شود.» ازآنجاکه « کلاله پدری جای کلاله پدر و مادری - درصورتی‌که آن‌ها نباشند - می‌نشینند. پس حکم آن‌ها در تنها بودن و با هم بودن همان حکم کلاله پدر و مادری است. بنابراین اگر تنها برادر باشد، مال، مال او م. ب. و اگر متعدد باشند مال به طور مساوی مال آن‌ها م. ب.. و اگر در بین آن‌ها زن باشد مرد دوبرابر زن ارث می‌برد. و اگر تنها خواهر باشد نصف آن به‌عنوان فرض و بقیه آن از جهت رد، مال او م. ب.. و اگر متعدد باشد دو ثلث آن مال دو خواهر یا چند خواهر به‌عنوان فرض و بقیه آن به‌عنوان رد مال آن‌ها م. ب..» بنابراین «برادر و خواهر پدری با وجود یکی از برادرها یا خواهرهای پدر و مادری، ارث نمی‌برد.» و اما کلاله مادری ، پس «اگر یکی از فرزندان مادری از کسانی که با او ارث می‌برد منفرد باشد (کسی با او در آن طبقه نباشد) سدس مال به‌عنوان فرض و بقیه به‌عنوان رد و قرابت مال او است؛ چه مرد باشد یا زن. و اگر فرزند مادری دو نفر و بیشتر باشند ثلث آن به‌عنوان فرض و بقیه آن از جهت قرابت، مال آن‌ها است و به طور مساوی بین آن‌ها تقسیم می‌شود اگرچه دو جنس مختلف (مرد و زن) باشند.» و «اگر اخوه ، مختلف باشند که بعضی از آن‌ها مادری و بعضی از آنان پدر و مادری باشند، سدس آن به‌عنوان فرض مال کسی است که به مادر با او قرابت دارد، درصورتی‌که یکی باشد؛ و اگر متعدد باشند ثلث آن به‌عنوان فرض مال آن‌ها م. ب. و به طور مساوی بین آن‌ها تقسیم می‌شود اگرچه در جنس اختلاف داشته باشند و بقیه آن - پنج ششم یا دو ثلث - مال کسی است که به‌واسطه پدر و مادر قرابت دارد و بین آن‌ها تقسیم‌ می‌شود؛ و درصورتی‌که در جنس اختلاف داشته باشند مرد دوبرابر زن ارث می‌برد.» و «در صورت نبودن اخوه پدر و مادری و بودن اخوه پدری با اخوه مادری ، حکم آن همان است که در مساله گذشته ذکر شد پس اخوه پدری جای اخوه پدر و مادری می‌نشینند.» منبع: نساء/سوره۴، آیه۱۲ · نساء/سوره۴، آیه۱۷۶ · مقدس اردبیلی، زبدة البیان فی احکام القرآن، ص۶۵۲-۶۵۳ · مقداد بن عبدالله، کنز العرفان فی فقه القرآن، ج۲، ص۳۳۳- ۳۳۵ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۱۲، کتاب المواریث، المقصد الاول فی میراث الانساب، المرتبة الثانیة · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۰۲، کتاب المواریث، الامر الثالث فی السهام · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۰۳، کتاب المواریث، الامر الثالث فی السهام، مسالة۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۰۲، کتاب المواریث، الامر الثالث فی السهام، الاول · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۰۳، کتاب المواریث، الامر الثالث فی السهام، الخامس · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۰۳، کتاب المواریث، الامر الثالث فی السهام، مسالة۲ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۱۲، کتاب المواریث، المقصد الاول فی میراث الانساب، المرتبة الثانیة، مسالة۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۱۲، کتاب المواریث، المقصد الاول فی میراث الانساب، المرتبة الثانیة، مسالة۲ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۱۲، کتاب المواریث، المقصد الاول فی میراث الانساب، المرتبة الثانیة، مسالة۳ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۱۲، کتاب المواریث، المقصد الاول فی میراث الانساب، المرتبة الثانیة، مسالة۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۱۲، کتاب المواریث، المقصد الاول فی میراث الانساب، المرتبة الثانیة، مسالة۵ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۱۲، کتاب المواریث، المقصد الاول فی میراث الانساب، المرتبة الثانیة، مسالة۶ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۱۳، کتاب المواریث، المقصد الاول فی میراث الانساب، المرتبة الثانیة، مسالة۷

بنا بر آیه نخست (آیه ۱۲ سوره نساء )، اگر کسى بمیرد و تنها برادر و خواهر مادرى داشته باشد، براى هر یک از خواهر یا برادر یک ششم است و اگر بیش از دو برادر و خواهر مادری داشته باشد، همه آنان در یک سوم شریک هستنند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر متوفی تنها برادر و خواهر مادری داشته باشد، هر یک از خواهر یا برادر یک ششم ارث می‌برند و اگر بیش از دو نفر باشند، همه آنان در یک سوم شریک هستند. شاخه: ارث و وصیت

اگر میت تنها خواهر پدرى و مادرى یا خواهر پدرى داشته باشد، نصف ترکه از آن خواهر است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر متوفی تنها خواهر پدری و مادری یا خواهر پدری داشته باشد، نصف ترکه از آن خواهر است. شاخه: ارث و وصیت

اگر میت تنها برادر پدرى و مادرى یا برادر پدرى داشته باشد، همه ترکه از آن برادر است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر متوفی تنها برادر پدری و مادری یا برادر پدری داشته باشد، همه ترکه از آن برادر است. شاخه: ارث و وصیت

اگر خواهران پدرى و مادرى یا پدرى میت دو یا بیشتر باشند، دو سوم ترکه را ارث مى‌برند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر خواهران پدری و مادری یا پدری متوفی دو یا بیشتر باشند، دو سوم ترکه را ارث می‌برند. شاخه: ارث و وصیت

اگر میت ، خواهران و برادران پدرى و مادرى یا پدرى داشته باشد، هر برادر دو برابر خواهر ارث مى‌برد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر متوفی خواهران و برادران پدری و مادری یا پدری داشته باشد، هر برادر دو برابر خواهر ارث می‌برد. شاخه: ارث و وصیت

طبقه دوم وراث ، اخوه (برادر و خواهر) و اولاد آن‌ها - که به « کلاله » نامیده می‌شوند - و اجداد به طور مطلق، می‌باشند و هیچ یک از این‌ها در صورت وجود یک نفر از طبقه سابق، ارث نمی‌برد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): طبقه دوم وراث (اخوه و اولاد آن‌ها و اجداد) در صورت وجود یک نفر از طبقه سابق، ارث نمی‌برند. شاخه: ارث و وصیت

وارث ، یا با «فرض» ارث می‌برد یا با « قرابت »، و مقصود از « فرض »، همان سهم مقدر و کسر معین‌شده‌ای است که خدای متعال آن را در کتاب کریمش نام برده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): فرض، سهم مقدر و کسر معین‌شده‌ای است که خداوند در کتاب خود نام برده است. شاخه: ارث و وصیت

پس «اگر تنها برادر پدری و مادری باشد، مال از جهت قرابت مال او است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر تنها برادر پدری و مادری باشد، تمام مال از جهت قرابت مال او است. شاخه: ارث و وصیت

و اگر با او برادر یا برادرهایی این‌چنین باشند مال به طور مساوی بین آن‌ها است — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر با برادر پدری و مادری، برادر یا برادرهایی این‌چنین باشند، مال به طور مساوی بین آن‌ها تقسیم می‌شود. شاخه: ارث و وصیت

و اگر با آن‌ها زن‌ها یا زنی این‌چنین (خواهر یا خواهرهای پدر و مادری) باشند پس برای مرد همانند سهم دو زن است.» — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر با برادران پدری و مادری، زن‌ها یا زنی این‌چنین (خواهر یا خواهرهای پدر و مادری) باشند، برای مرد همانند سهم دو زن است. شاخه: ارث و وصیت

و «اگر تنها خواهر پدر و مادری باشد نصف آن به‌عنوان فرض مال او است و بقیه از جهت قرابت به او رد می‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر تنها خواهر پدر و مادری باشد، نصف آن به عنوان فرض مال او است و بقیه از جهت قرابت به او رد می‌شود. شاخه: ارث و وصیت

و اگر متعدد باشند دو ثلث آن به‌عنوان فرض مال آن‌ها است و بقیه آن از جهت قرابت به آن‌ها رد می‌شود.» — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر خواهران پدر و مادری متعدد باشند، دو ثلث آن به عنوان فرض مال آن‌ها است و بقیه آن از جهت قرابت به آن‌ها رد می‌شود. شاخه: ارث و وصیت