نکتهٔ فقهی: صحت ایلاء مجبوب (جبّ (فقه))

جَبّ در برده عیب به شمار رفته و موجب ثبوت حق خیار براى خریدار است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قطع شدن آلت تناسلی (جبّ) در برده، عیب محسوب می‌شود و موجب حق فسخ برای خریدار است. شاخه: تجارت

جَبّ از عیبهاى موجب فسخ عقد نکاح است. بنابراین، اگر مرد قبل از ازدواج مجبوب بوده و زن از آن آگاهى نداشته، زن مى‌تواند عقد را فسخ کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مرد قبل از ازدواج دچار جبّ بوده و زن از آن آگاه نباشد، زن حق فسخ عقد نکاح را دارد. در مورد عروض جبّ پس از ازدواج، حق فسخ زن مورد اختلاف است. شاخه: خانواده

جبوبى که بیضه‌ اش سالم است، چنانچه از راه مساحقه با همسرش آمیزش کند و او حامله گردد، فرزند به مرد ملحق مى‌شود — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مرد مجبوب (که بیضه‌اش سالم است) از طریق مساحقه با همسرش آمیزش کند و زن حامله شود، فرزند به مرد ملحق می‌شود. شاخه: خانواده

در صورت وقوع طلاق ، بر زن لازم است تا زمان وضع حمل عده نگه دارد؛ لیکن بنابر قول مشهور در صورت حامله نبودن، عدّه بر وى واجب نیست. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در صورت وقوع طلاق، اگر زن از مرد مجبوب حامله نباشد، بنابر قول مشهور عده بر او واجب نیست. شاخه: خانواده

بنابر قول به حرمت هر گونه استمتاع از زوجه پس از ظهار ، وقوع ظهار از مجبوب صحیح است؛ لیکن بنابر قول اختصاص حرمت به آمیزش ، ظهار مجبوب صحیح نمى‌باشد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): بنابر قولی که هرگونه استمتاع از زوجه پس از ظهار را حرام می‌داند، ظهار از مرد مجبوب صحیح است؛ اما بنابر قولی که حرمت را به آمیزش اختصاص می‌دهد، ظهار مجبوب صحیح نیست. شاخه: خانواده

هرگاه مجبوب بودن شخصى که شهود به زنای وى شهادت داده‌اند، به گونه‌اى باشد که امکان حدوث جَبّ پس از شهادت شهود نباشد، حدّ از وى دفع و بر شهود حد قذف جارى مى‌گردد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مجبوب بودن فردی که به زنای او شهادت داده شده، در زمانی ثابت شود که امکان حدوث جبّ پس از شهادت شهود نباشد، حد زنا از او و زن دفع شده و بر شهود حد قذف جاری می‌شود، مشروط بر اینکه جبّ با علم ثابت شود. شاخه: کیفری · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 72

دیگر کاربردها: جبّ (ابهام‌زدایی) . جَبّ (به فتح جیم و تشدید باء) ، قطع شدن آلت تناسلى مرد را می گویند و عنوان یاد شده در بابهاى تجارت ، نکاح ، ظهار ، ایلاء و حدود به کار رفته است.

به قطع شدن تمامى یا مقدارى از آلت تناسلی مرد، به گونه‌اى که کمتر از مقدار ختنه گاه باقى بماند «جَبّ» و به فرد آلت بریده «مَجبوب» گویند. بشرط ان لا یبقی‌ منه ما یمکن معه الوطء و لو قدر الحشفة.» «جبّ‌» و آن قطع‌شدن آلت رجولیت است به شرطی که چیزی از آن باقی نمانده باشد که وطی با آن ممکن باشد ولو به‌قدر حشفه. گاه نیز به فردى که قسمتى از آلتش قطع شده، امّا به مقدار ختنه گاه مانده «مجبوب» اطلاق مى‌کنند، لیکن بر چنین فردى احکام فرد سالم جارى است. منبع: مجمع البحرین، ج۱، ص۳۳۷ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۴، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · تحریر الاحکام، ج۴، ص۱۵۲

جَبّ در برده عیب به شمار رفته و موجب ثبوت حق خیار براى خریدار است. منبع: جواهر الکلام، ج۲۳، ص۲۵۹

جَبّ از عیبهاى موجب فسخ عقد نکاح است. بنابراین، اگر مرد قبل از ازدواج مجبوب بوده و زن از آن آگاهى نداشته، زن مى‌تواند عقد را فسخ کند. در صورت عروض جَبّ پس از ازدواج آیا حقّ فسخ براى زن ثابت است یا نه؟مسئله اختلافى است . و اما اگر بعد از عقد باشد در آن تامل است، بلکه اگر بعد از عقد باشد مطلقاً - چه قبل از وطی باشد یا بعد از آن - بعید نیست که خیار فسخ نداشته باشد. جبوبى که بیضه‌ اش سالم است، چنانچه از راه مساحقه با همسرش آمیزش کند و او حامله گردد، فرزند به مرد ملحق مى‌شود و در صورت وقوع طلاق ، بر زن لازم است تا زمان وضع حمل عده نگه دارد؛ لیکن بنابر قول مشهور در صورت حامله نبودن، عدّه بر وى واجب نیست. منبع: جواهر الکلام، ج۳۰، ص۳۲۸-۳۲۹ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۴، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیار الفسخ و التدلیس، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · الحدائق الناضرة، ج۲۵، ص۳۹۶-۳۹۷

بنابر قول به حرمت هر گونه استمتاع از زوجه پس از ظهار ، وقوع ظهار از مجبوب صحیح است؛ لیکن بنابر قول اختصاص حرمت به آمیزش ، ظهار مجبوب صحیح نمى‌باشد. در صحّت ایلاء مجبوب در صورتى که مقدار باقى مانده از آلتش کمتر از حدّ حشفه باشد اختلاف است.مشهور قائل به صحّت آن هستند. منبع: جواهرالکلام، ج۳۳، ص۱۲۰-۱۲۱ · جواهرالکلام، ج۳۳، ص۳۰۵-۳۰۶

هرگاه مجبوب بودن شخصى که شهود به زنای وى شهادت داده‌اند، به گونه‌اى باشد که امکان حدوث جَبّ پس از شهادت شهود نباشد، حدّ از وى دفع و بر شهود حد قذف جارى مى‌گردد. منبع: جواهرالکلام، ج۴۱، ص۳۶۳ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۰۲، کتاب الحدود، الاول فی الزنا، القول فی اللواحق، مسالة۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش