نکتهٔ فقهی: عدم اجبار به پرداخت نقدی نفقه (ادام)

خورش جزء نفقه‌ای است که تأمین آن بر شوهر لازم است. در اندازه و جنس آن به عرف رجوع می‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تأمین خورش به عنوان جزئی از نفقه بر عهده شوهر است و مقدار و جنس آن بر اساس عرف تعیین می‌شود. شاخه: خانواده

نفقه شرعاً ‌ اندازه‌ای ندارد، بلکه قاعده این است که به آنچه زن احتیاج به آن دارد از قبیل غذا و خورش ‌ و پوشاک و زیرانداز و روانداز و اسکان و خادم داشتن و وسائلی که برای آشامیدن و پختن و نظافتش و غیر این‌ها به آن‌ها نیاز دارد قیام نماید. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): نفقه شرعاً اندازه‌ای ندارد، بلکه باید نیازهای زن از قبیل غذا، خورش، پوشاک، مسکن و سایر وسایل مورد نیاز را بر اساس عرف و عادت تأمین کند. شاخه: خانواده

شوهر حق ندارد که زن را به شکل اول، ملزم نماید، پس زن حق دارد از خوردن با او خودداری کند و نفقه‌اش را از او مطالبه کند تا در دستش باشد و هر کاری که بخواهد با آن انجام دهد؛ البته اگر زن با او طبق عادت بخورد و بیاشامد آنچه که بر عهده مرد است ساقط می‌شود و بعد از آن زن حق مطالبه آن را ندارد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): زن حق دارد از خوردن با شوهر خودداری کند و نفقه‌اش را به صورت مستقل مطالبه کند تا هر کاری که می‌خواهد با آن انجام دهد. شاخه: خانواده

اگر شوهر شکل دوم را اختیار کرد و آنچه را که برای خوردن تحویل داده احتیاج به مؤونه مانند هیزم و غیره داشته باشد، مؤونه آن به عهده شوهر است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر شوهر مواد خام غذایی را به عنوان نفقه ارائه دهد که نیاز به آماده‌سازی دارد، مؤونه (هزینه) آماده‌سازی آن بر عهده شوهر است. شاخه: خانواده

در نفقه نزدیکان‌اندازه‌ای نیست، بلکه واجب آن است که به‌اندازه کفایت باشد؛ از طعام و خورش‌ و پوشش و مسکن با ملاحظه حال و شان و زمان و مکان، طبق آنچه که در نفقه زوجه گذشت. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): نفقه نزدیکان اندازه‌ای ندارد، بلکه باید به اندازه کفایت از طعام، خورش، پوشش و مسکن با ملاحظه حال، شأن، زمان و مکان تأمین شود. شاخه: خانواده

مستحب است همراه غذایی که به عنوان کفّاره پرداخت می‌گردد، خورش نیز داده شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): مستحب است همراه غذایی که به عنوان کفاره پرداخت می‌شود، خورش نیز داده شود. شاخه: کیفری

به خورشی که همراه نان یا برنج خورده می‌شود ادام گفته می‌شود. از آن در باب‌های نکاح ، کفّارات و اطعمه و اشربه سخن رفته است.

منظور از ادام چیزی است که همراه نان یا برنج خورده می‌شود؛ خواه جامد باشد مانند گوشت یا مایع .

خورش جزء نفقه‌ای است که تأمین آن بر شوهر لازم است. در اندازه و جنس آن به عرف رجوع می‌شود. و اما خورش، از نظر مقدار و جنس مانند طعام م. ب. که آنچه که برای امثال او در شهرش متعارف است و مناسب مزاج او م. ب. و آنچه که عادت وی است رعایتش لازم است، حتی اگر عادت امثال او و مناسب مزاج آن‌ها مثلاً دوام بر گوشت باشد واجب می‌شود. کیفیت انفاق طعام و خورش‌ یا به این صورت است که با شوهر در خانه او بر اساس عادت با همدیگر می‌خورند مانند بقیه عیال او؛ و یا به این صورت است که نفقه‌ را به او تحویل می‌دهد. و شوهر حق ندارد که زن را به شکل اول، ملزم نماید، پس زن حق دارد از خوردن با او خودداری کند و نفقه‌اش را از او مطالبه کند تا در دستش باشد و هر کاری که بخواهد با آن انجام دهد؛ البته اگر زن با او طبق عادت بخورد و بیاشامد آنچه که بر عهده مرد است ساقط می‌شود و بعد از آن زن حق مطالبه آن را ندارد. آنچه که برای طعام و خورش به زن داده می‌شود یا عین خوردنی است؛ مانند نان و خرما و غذای پخته و گوشت پخته از آنچه که در آماده‌کردن آن برای خوردن به علاج و ممارست و مؤونه و سختی احتیاج ندارد و یا عینی است که احتیاج به این‌ها دارد؛ مانند دانه و برنج و آرد و مثل آن‌ها، پس اگر هر دو شکل آن خلاف متعارف نباشند شوهر مختار بین آن‌ها است و زن حق امتناع ندارد. و اگر شوهر شکل دوم را اختیار کرد و آنچه را که برای خوردن تحویل داده احتیاج به مؤونه مانند هیزم و غیره داشته باشد، مؤونه آن به عهده شوهر است. و اگر یکی از آن دو خلاف متعارف باشد باید از متعارف تبعیت شود. اگر بر بذل ثمن و قیمت طعام و خورش‌ راضی شوند و زن آن را تحویل بگیرد مالک آن می‌شود و آنچه بر شوهر واجب است ساقط می‌گردد، ولی هیچ‌کدام حق ندارند دیگری را ملزم به آن کنند. در نفقه نزدیکان‌اندازه‌ای نیست، بلکه واجب آن است که به‌اندازه کفایت باشد؛ از طعام و خورش‌ و پوشش و مسکن با ملاحظه حال و شان و زمان و مکان، طبق آنچه که در نفقه زوجه گذشت. منبع: جواهر الکلام ج۳۱، ص۳۳۰-۳۳۳ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۳۹، کتاب النکاح، فصل فی النفقات، مسالة۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۴۱، کتاب النکاح، فصل فی النفقات، مسالة۱۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۴۲، کتاب النکاح، فصل فی النفقات، مسالة۱۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۴۲، کتاب النکاح، فصل فی النفقات، مسالة۱۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۴۶، کتاب النکاح، فصل فی النفقات، القول فی نفقة الاقارب، مسالة۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

مستحب است همراه غذایی که به عنوان کفّاره پرداخت می‌گردد، خورش نیز داده شود. منبع: جواهر الکلام ج۳۳، ص۲۶۶

در روایات از گوشت به عنوان سرور خورش‌ها و از سرکه و روغن زیتون به عنوان خورش انبیا یاد شده است. منبع: جواهر الکلام ج۳۶، ص۴۸۰ · جواهر الکلام ج۳۶، ص۵۰۱