دکترین
نکتهٔ فقهی: عدم جواز مزاحمت در اعمال ولایت (بلغه الفقیه (فقه سیاسی))
اقدامات متعدد از طرف فقهاى عادل در زمینه ایجاد مقدمات نظام سیاسى و تمشیت امور حکومتى و تنظیم مصالح عمومى در صورتى جایز است که مزاحمتى نباشد و اما اگر به شکل معارضه و مزاحمت و یا اهانت نسبت به کسىکه سبقت عمل داشته است، انجام شود، بىشک حرام بوده و از موضوع بحث خارج خواهد بود.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اقدامات متعدد از طرف فقهای عادل در زمینه ایجاد مقدمات نظام سیاسی و تمشیت امور حکومتی و تنظیم مصالح عمومی در صورتی جایز است که مزاحمتی نباشد؛ در غیر این صورت، اگر به شکل معارضه، مزاحمت یا اهانت نسبت به کسی که سبقت عمل داشته است، انجام شود، حرام است.
شاخه: اساسی
بخشهای دیگرِ همین مبحث 12
نکتهٔ فقهی: ولایت فقیه (بلغه الفقیه (فقه سیاسی))
مؤلف در این رساله با استناد به اجماع و نصوص معتبر، ولایت فقیه را امری مسلم و ضروری برای حفظ نظام اسلامی میداند.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ولایت فقیه عادل در عصر غیبت، امری مسلم و ضروری برای حفظ نظام اسلامی است و اختیارات حکومتی امام معصوم (علیهالسلام) در زمان غیبت به فقیه عادل تفویض شده است.
شاخه: اساسی
نکتهٔ فقهی: اختیارات حکومتی فقیه (بلغه الفقیه (فقه سیاسی))
حفظ نظام ایجاب مىکند در این زمینه، امام را خلیفه و نائبى باشد، نتیجه گرفته است که اختیارات حکومتى امام (علیهالسلام) ناگزیر در زمان غیبت به فقیه عادل تفویض شده است.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اختیارات حکومتی امام معصوم (علیهالسلام) در زمان غیبت به فقیه عادل تفویض شده است، زیرا حفظ نظام ایجاب میکند که امام، خلیفه و نایبی داشته باشد.
شاخه: اساسی
نکتهٔ فقهی: ولایت حسبه (بلغه الفقیه (فقه سیاسی))
مؤلف در مبحث ششم این رساله به بررسى ولایت حسبه پرداخته و پس از شرح ادله و موارد آن تصدى امور حسبیه را امرى تکلیفى شمرده و از باب نیابت و نصب از طرف امام یا حاکم بیرون دانسته است.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تصدّی امور حسبیه امری تکلیفی است و از باب نیابت و نصب از طرف امام یا حاکم بیرون دانسته شده است؛ در نتیجه، اقدام همزمان متصدیان متعدد جایز است و در صورت تزاحم، اختیار با کسی است که در مقامات بر دیگران سبقت گرفته باشد.
شاخه: اساسی
بلغه الفقیه (فقه سیاسی)
این اثر شامل دو رساله اصلی با عناوین « اراضى خراجیه » و « ولایات » م. ب.. رسالۀ اراضی خراجیه به بررسی دقیق تقسیمبندی زمینهای اسلامی و غیراسلامی و احکام مرتبط با آن میپردازد. رسالۀ ولایات، مفصلترین نوشته در مورد ولایت فقیه و اختیارات حکومتی فقیه عادل در عصر غیبت است. مؤلف در این رساله با استناد به اجماع و نصوص معتبر، ولایت فقیه را امری مسلم و ضروری برای حفظ نظام اسلامی میداند.
بلغه الفقیه (فقه سیاسی): ساختار و محتوای کتاب
این کتاب مجموعۀ چند رساله در موضوعات مختلف فقهى است. یکى از این رسالهها در موضوع اراضى خراجیه و دیگرى تحت عنوان ولایات که به اسلوب فقهى و محققانه نوشته است.
بلغه الفقیه (فقه سیاسی): رساله اراضی خراجیه
وى در این اثر ارزنده نخست اراضى را به بلاد اسلام و بلاد غیر اسلام تقسیم مىکند. ۳.
۱ - اراضی بلاد اسلام وی اراضی بلاد اسلام را به دو بخش عامر و موات، تفکیک و حکم هر کدام را بیان مىکند، که عبارتند از: • اراضى دار الاسلام عامر متعلق به اهل و صاحبانش است؛ • اراضی موات دار الاسلام مربوط به امام مسلمین مىباشد. ۳.
۲ - اراضی بلاد غیر اسلام وی بلاد غیر اسلامى را به چهار دسته تقسیم مىکند و سپس احکام هر کدام را به تفصیل مورد بحث قرار مىدهد، که عبارتند از: • اراضی مفتوح العنوه ؛ • اراضى جزیه ؛ • زمینهایى که اهلش اسلام آوردهاند؛ • اراضی انفال .
۴ - رساله ولایات مباحث عمده فقه سیاسی بلغة الفقیه در رسالۀ ولایات است که مفصلترین نوشته در زمینۀ ولایت فقیه و مسائل حکومتى است. آغاز و رود به بحث ولایات فقیه و اختیارات نواب عام امام غائب (علیهالسلام) در این رساله، مانند سبک کتابهاى مشابه گذشته است. ابتدا تأسیس اصل، شده و سپس مراتب ولایت ذکر و دلیل هر کدام به ترتیب بیانشده است. مؤلف در مورد ولایتفقیه عادل سه بحث مطرح کرده است: ۴.
۱ - بحث اول دربارۀ بحث اول که اصل ولایتفقیه است، به استناد اجماع ( محصل و منقول ) و نصوص معتبره، مطلب را مسلم و غیرقابل تردید تلقى کرده و به ضمیمه ضرورت عقلى، مسئله را امرى واضح و بىشبهه دانسته است. ۴.
۲ - بحث دوم در زمینۀ حدود اختیارات فقیه نیز به استناد اینکه اگر بخشى از امور مربوط به مصالح عمومى موکول به اذن امام (علیهالسلام) است، نه به دلیل عظمت مقام او است، بلکه براى مقام ریاستى و حکومتى امام (علیهالسلام) است. ۴.
۳ - بحث سوم حفظ نظام ایجاب مىکند در این زمینه، امام را خلیفه و نائبى باشد، نتیجه گرفته است که اختیارات حکومتى امام (علیهالسلام) ناگزیر در زمان غیبت به فقیه عادل تفویض شده است. مؤلف در مبحث ششم این رساله به بررسى ولایت حسبه پرداخته و پس از شرح ادله و موارد آن تصدى امور حسبیه را امرى تکلیفى شمرده و از باب نیابت و نصب از طرف امام یا حاکم بیرون دانسته است. در نتیجه، اقدام همزمان متصدیان متعدد را جایز شمرده است و در صورت تزاحم متصدیان، اختیار را از آن کسى دانسته که در مقامات و در نتیجه بر دیگران سبقت گرفته باشد.
منبع: بلغة الفقیه، ج۱، ص۲۰۹ · بلغة الفقیه، ج۳، ص۲۱۰ · بلغة الفقیه، ج۳، ص۲۳۴ · بلغة الفقیه، ج۳، ص۲۳۳
بلغه الفقیه (فقه سیاسی): بررسی نظریات در حوزه نیابت
وى این بحث را در مورد فقیه نیز مطرح مىکند و دو نظریۀ زیر را بررسى مىکند که عبارت است از: • نظریۀ اول: بنابر اینکه مفاد روایات و ادلۀ ولایت فقیه، امر امام (علیهالسلام) مبنى بر لزوم مراجعه مردم به فقیه عادل است ، فقها که در یک رتبه از ولایت هستند و ملاک ولایت که اجتهاد و عدالت است در همه یکسان وجود دارد، هر کدام مىتواند دست به مقدمات اعمال ولایت بزند، ولى با مراجعه مردم به یک فقیه عادل اقدام فقیه دیگر نافذ نخواهد بود؛ • نظریۀ دوم: استناد به ادلهاى که مفاد آن نیابت عامه فقیه عادل از امام معصوم (علیهالسلام) است، ایجاب مىکند که وقتى مجتهد عادلى اقدام کرد، مزاحمت از طرف دیگر فقها جایز نباشد؛ زیرا به مقتضاى معناى نیابت، معارضه با فقیه عادلى که متصدى ولایت شده به منزلۀ معارضه با امام معصوم (علیهالسلام) خواهد بود.
منبع: بلغة الفقیه، ج۳، ص۲۳۳ · بلغة الفقیه، ج۳، ص۲۹۷
بلغه الفقیه (فقه سیاسی): جمعبندی
مؤلف خود نظریۀ اول را تأیید مىکند، نه به دلیل مفاد ادلۀ ولایتفقیه، بلکه به این دلیل که چون در مقدمات تصدى امور عامه و مسائل حکومتى و ولایتى نیابتى متصور نیست، بنابراین حتى اگر در ولایت فقیه به ادلهاى که نیابت فقیه را مطرح کرده استناد کنیم مانعى از دخالت هر مجتهد عادل در مقدمات اعمال ولایت در میان نخواهد بود. دیگر منابع:
منبع: وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۱۴۰
نکتهٔ فقهی: تقسیمبندی اراضی (بلغه الفقیه (فقه سیاسی))
وى در این اثر ارزنده نخست اراضى را به بلاد اسلام و بلاد غیر اسلام تقسیم مىکند.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اراضی به بلاد اسلام و بلاد غیر اسلام تقسیم میشوند و هر کدام احکام خاص خود را دارند؛ اراضی بلاد اسلام شامل عامر و موات و اراضی بلاد غیر اسلام شامل مفتوح العنوه، جزیه، زمینهای اسلام آورده و انفال هستند.
شاخه: اموال و مالکیت
نکتهٔ فقهی: ولایت حسبه (بلغه الفقیه (فقه سیاسی))
مؤلف در مبحث ششم این رساله به بررسى ولایت حسبه پرداخته و پس از شرح ادله و موارد آن تصدى امور حسبیه را امرى تکلیفى شمرده و از باب نیابت و نصب از طرف امام یا حاکم بیرون دانته است.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تصدی امور حسبیه امری تکلیفی است و از باب نیابت و نصب از طرف امام یا حاکم بیرون دانسته شده است؛ اقدام همزمان متصدیان متعدد جایز است و در صورت تزاحم، اختیار با کسی است که سبقت گرفته باشد.
شاخه: اساسی
نکتهٔ فقهی: مبنای استنباط احکام (بلغه الفقیه (فقه سیاسی))
دربارۀ بحث اول که اصل ولایتفقیه است، به استناد اجماع ( محصل و منقول ) و نصوص معتبره، مطلب را مسلم و غیرقابل تردید تلقى کرده و به ضمیمه ضرورت عقلى، مسئله را امرى واضح و بىشبهه دانسته است.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اجماع (محصل و منقول) و نصوص معتبره به همراه ضرورت عقلی، مبنای استنباط و اثبات احکام فقهی و ولایی هستند.
شاخه: اصول فقه (روش استنباط)
نکتهٔ فقهی: عدم جواز مزاحمت در اعمال ولایت (بلغه الفقیه (فقه سیاسی))
اما اگر به شکل معارضه و مزاحمت و یا اهانت نسبت به کسىکه سبقت عمل داشته است، انجام شود، بىشک حرام بوده و از موضوع بحث خارج خواهد بود.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اقدامات متعدد از طرف فقهای عادل در زمینه ایجاد مقدمات نظام سیاسی و تمشیت امور حکومتی در صورتی جایز است که مزاحمتی نباشد؛ در غیر این صورت، حرام است.
شاخه: اساسی
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
