دکترین
نکتهٔ فقهی: مالکیت بر شکار با وسیله (باز)
حیوان وحشی - چه پرنده باشد یا غیر آن - با یکی از سه امر ملک می‌شود: ... سومی آن‌ها این است که به سبب وسیله‌ای آن را غیر ممتنع و تسلیم کند، مانند اینکه به آن تیر بزند و به‌طوری مجروح شود که مانع دویدن آن شود یا بالش را بشکند که از پریدن آن جلوگیری نماید؛ چه این وسیله از وسایل حلال کننده شکار باشد؛ مانند تیر و سگ تعلیم‌یافته، یا از غیر این‌ها باشد؛ مانند سنگ و چوب و یوزپلنگ و باز و شاهین و غیر این‌ها. و در این هم معتبر است که به‌کاربردن وسیله به‌قصد شکار و تملک باشد؛ پس اگر بیهوده یا برای نشانه‌گیری یا برای غرض دیگری تیر بزند، مالک آن نمی‌شود؛ پس اگر شخص دیگری به‌قصد تملک آن را بگیرد، مالک آن می‌شود.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): حیوان وحشی با استفاده از وسیله‌ای که آن را غیر ممتنع و تسلیم کند، مانند تیر یا سگ تعلیم‌یافته یا حتی سنگ و چوب و باز، ملک می‌شود، به شرطی که استفاده از وسیله به قصد شکار و تملک باشد.
شاخه: اموال و مالکیت
بخش‌های دیگرِ همین مبحث 8
نکتهٔ فقهی: حرمت گوشت باز
باز از تیره چنگال‌داران و گوشت آن حرام است؛
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): گوشت باز حرام است.
شاخه: اموال و مالکیت
نکتهٔ فقهی: جواز خرید و فروش ابزار صیادی با منفعت حلال (باز)
لیکن از آن جهت که ابزار صیادی است و منفعت حلال دارد خرید و فروش آن جایز مى‌باشد.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): خرید و فروش باز به دلیل اینکه ابزار صیادی با منفعت حلال است، جایز است.
شاخه: تجارت
نکتهٔ فقهی: حرمت حیوان شکار شده توسط باز در صورت کشته شدن
حیوان شکار شده توسط باز در صورت کشته شدن حرام است مگر اینکه شکار زنده باشد و تذکیه بر آن واقع شود.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): حیوان شکار شده توسط باز در صورت کشته شدن حرام است، مگر اینکه زنده باشد و تذکیه شود.
شاخه: اموال و مالکیت
نکتهٔ فقهی: شرایط حلال شدن شکار با حیوان (باز)
از شکار حیوان و مقتول آن به جز آنچه که به‌وسیله سگ تعلیم‌یافته باشد، چه سلوقی باشد یا غیر آن و چه سیاه باشد یا غیر آن، حلال نمی‌شود، پس شکار غیر سگ تعلیم‌یافته، از حیوانات شکاری مانند یوزپلنگ و پلنگ و غیر این‌ها و پرنده‌های شکاری مانند باز و عقاب و قرقی و غیر آن‌ها، اگرچه تعلیم‌یافته باشند، حلال نمی‌باشند.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): شکار تنها با سگ تعلیم‌یافته حلال می‌شود و شکار با سایر حیوانات شکاری مانند باز، حتی اگر تعلیم‌یافته باشند، حلال نیست مگر اینکه شکار زنده باشد و تذکیه شود.
شاخه: اموال و مالکیت
باز
دیگر کاربردها: باز . بوز باز پرنده شکاری معروف هست و از آن به مناسبت در بابهاى تجارت ، صید و ذباحه و اطعمه و اشربه نام برده شده است.
باز: خوردن و تجارت باز
باز از تیره چنگال‌داران و گوشت آن حرام است؛ لیکن از آن جهت که ابزار صیادی است و منفعت حلال دارد خرید و فروش آن جایز مى‌باشد.
منبع: جواهر الکلام ج۳۶، ص۲۹۸ · جواهر الکلام ج۲۲، ص۳۹-۴۰
باز: حکم حیوان شکار شده توسط باز
حیوان شکار شده توسط باز در صورت کشته شدن حرام است مگر اینکه شکار زنده باشد و تذکیه بر آن واقع شود. پس آنچه را که سگ تعلیم‌دیده می‌گیرد و با گازگرفتن و مجروح کردن آن را می‌کشد، مذکّی است و بدون ذبح، خوردن آن حلال است؛ پس گازگرفتن و مجروح نمودن سگ در هر جای حیوان که واقع شود به منزله ذبح آن است.» البته «گرفتن شکار به‌وسیله حیوانی غیر سگ - مانند یوزپلنگ و پلنگ و باز شکاری و غیر این‌ها - مانعی ندارد به این معنی که شکاری که ممتنع است به‌وسیله آن‌ها غیر ممتنع و تسلیم شود. و لیکن به‌وسیله این وسائل حلال نمی‌شود مگر اینکه به شکار برسد و آن را تذکیه نماید.»
منبع: جواهر الکلام ج۳۶، ص۹ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۴۴، کتاب الصید و الذباحة، القول فی الصید، مسالة۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۴۸، کتاب الصید و الذباحة، القول فی الصید، مسالة۷
باز: پرنده شکاری وسیله‌ای برای مالکیت بر شکار
هرچند که پرنده شکاری مانند باز از آن دسته ابزاری نیست که از جنبه فقهی شکار با آن به منزله ذبح شرعی باشد، ولی بااین‌حال از ابزار مالکیت بر شکار به شمار رفته است. سومی آن‌ها این است که به سبب وسیله‌ای آن را غیر ممتنع و تسلیم کند، مانند اینکه به آن تیر بزند و به‌طوری مجروح شود که مانع دویدن آن شود یا بالش را بشکند که از پریدن آن جلوگیری نماید؛ چه این وسیله از وسایل حلال کننده شکار باشد؛ مانند تیر و سگ تعلیم‌یافته، یا از غیر این‌ها باشد؛ مانند سنگ و چوب و یوزپلنگ و باز و شاهین و غیر این‌ها. و در این هم معتبر است که به‌کاربردن وسیله به‌قصد شکار و تملک باشد؛ پس اگر بیهوده یا برای نشانه‌گیری یا برای غرض دیگری تیر بزند، مالک آن نمی‌شود؛ پس اگر شخص دیگری به‌قصد تملک آن را بگیرد، مالک آن می‌شود.
منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۵۰، کتاب الصید و الذباحة، القول فی الصید، مسالة۱۵
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.