نکتهٔ فقهی: محدودیت قاعده لامیراثَ لِلقاتِل در قتل عمدی

قاعدۀ لامیراثَ لِلقاتِل از قواعد فقهی به معنای اینکه قاتل در صورتی که از طبقۀ ارث‌بران باشد، از مقتول ارث نمی‌برد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قاتل در صورتی که از طبقۀ ارث‌بران باشد، از مقتول ارث نمی‌برد. شاخه: ارث و وصیت · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 34

قتل خطایی محل اختلاف است. گروهی مطلقا قتل خطا را مانع ارث نمی‌دانند. جمعی دیگر بر این نظراند که قاتل تنها از دیه که توسط عاقله پرداخت می‌شود، ارث نمی‌برد، اما از سایر اموال مقتول ارث می‌برد. از برخی قدما عدم ثبوت ارث مطلقا نقل شده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مورد قتل خطایی، برخی فقها آن را مانع ارث نمی‌دانند، برخی دیگر قاتل را تنها از دیه محروم می‌دانند و از سایر اموال ارث می‌برد، و گروهی نیز عدم ثبوت ارث مطلقا را قائلند. شاخه: ارث و وصیت

این قاعده برگرفته از روایتی از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) است. منبع: وسائل الشیعه، ج۲۶، ص۳۰ · مائة قاعدة فقهیه، ص۲۵۴

چنانچه قاتل از خویشان مقتول و از طبقۀ ارث‌بران او باشد، به سبب ارتکاب قتل، از ارث بردن محروم می‌شود، بنابراین، اگر پدری فرزند خود را بکشد، از او ارث نمی‌برد. حکم یاد شده در قتل عمدی که به ناحق صورت گرفته، اتفاقی است، اما اگر قتل به جهت قصاص باشد، ارث ثابت است. قتل خطایی محل اختلاف است. گروهی مطلقا قتل خطا را مانع ارث نمی‌دانند. جمعی دیگر بر این نظراند که قاتل تنها از دیه که توسط عاقله پرداخت می‌شود، ارث نمی‌برد، اما از سایر اموال مقتول ارث می‌برد. از برخی قدما عدم ثبوت ارث مطلقا نقل شده است. بنا بر این قول، قاتل حتی در قتل خطایی نیز هیچ مالی را از مقتول به ارث نمی‌برد. مشهور، قول دوم است. بر این قول ادعای اجماع نیز شده است. منبع: مائة قاعدة فقهیه، ص۲۵۴ · شیخ مفید، المقنعه، ص۷۰۳ · شیخ طوسی، النهایه، ص۶۷۲ · ج۹، ص۶۵-۶۶ · ریاض المسائل، ج۱۲، ص۴۶۴

بر حجّیت و اعتبار قاعده به روایات وارد شده در این خصوص و نیز اجماع استدلال کرده‌اند. منبع: مائة قاعدة فقهیه، ص۲۵۴

حکم یاد شده در قتل عمدی که به ناحق صورت گرفته، اتفاقی است، اما اگر قتل به جهت قصاص باشد، ارث ثابت است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در قتل عمدی که به ناحق صورت گرفته، قاتل از ارث مقتول محروم می‌شود. شاخه: ارث و وصیت

جمعی دیگر بر این نظراند که قاتل تنها از دیه که توسط عاقله پرداخت می‌شود، ارث نمی‌برد، اما از سایر اموال مقتول ارث می‌برد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مورد قتل خطایی، برخی فقها قاتل را تنها از دیه محروم می‌دانند و از سایر اموال مقتول ارث می‌برد، در حالی که برخی دیگر مطلقا قتل خطا را مانع ارث نمی‌دانند و عده‌ای نیز قاتل را حتی در قتل خطایی از هیچ مالی ارث‌بر نمی‌دانند. شاخه: ارث و وصیت

بر حجّیت و اعتبار قاعده به روایات وارد شده در این خصوص و نیز اجماع استدلال کرده‌اند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای اثبات حجیت و اعتبار یک قاعده فقهی می‌توان به روایات و اجماع استناد کرد. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)