نکتهٔ فقهی: ملاک ارث بردن خنثی بر اساس خروج ادرار

ادرار انسان و حیوانات حرام‌گوشت نجس است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ادرار انسان و حیوانات حرام‌گوشت نجس است. شاخه: مدنی

بر حرمت و بطلان اکتساب به ادرار نجس از قبیل فروختن یا اجاره دادن، ادّعای اجماع و اتّفاق شده است. هر چند برخی فقیهان معاصر و غیر معاصر، در صورت وجود منفعت حلال و عقلایی، آن را جایز دانسته‌اند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اکتساب به ادرار نجس از قبیل فروختن یا اجاره دادن، حرام و باطل است، مگر در صورت وجود منفعت حلال و عقلایی. شاخه: تجارت

چنانچه انسان ناگزیر از نوشیدن شراب یا ادرار شود، ادرار مقدّم است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): چنانچه انسان ناگزیر از نوشیدن شراب یا ادرار شود، ادرار مقدّم است. شاخه: مدنی · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 78

اکتساب به آن نیز در فرض وجود منفعت حلال و عقلایی، جایز م. ب.. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اکتساب به ادرار پاک در فرض وجود منفعت حلال و عقلایی، جایز است. شاخه: تجارت

پیشاب را ادرار (بول) گویند. احکام آن در باب‌های طهارت ، صلات ، تجارت ، اطعمه و اشربه و ارث آمده است.

ادرار جانداران از نظر حکم دو گونه است: ۱. ۱ - ادرار نجس ادرار انسان و حیوانات حرام‌گوشت نجس است. ۱.۱. ۱ - ادرار پرندگان و... نجاست ادرار پرندگان و نیز حیوانات حرام‌گوشتی که خون جهنده ندارند، اختلافی است؛ هر چند نظر مشهور، نجاست اوّلی و طهارت دومی است. ۱.۱. ۲ - عدم تفاوت بین حرام‌گوشت بالاصالة و غیر آن در نجاست ادرار حیوان حرام‌گوشت، بین آن که بالاصاله حرام‌گوشت باشد مانند درندگان یا حرمت بر آن عارض شده باشد مانند شتر نجاست‌خوار ، تفاوتی نیست. ۱.۱. ۳ - تطهیر چیز نجس شده به ادرار استنجاء از ادرار و نیز تطهیر چیز نجس شده به آن مانند لباس ، بدن و ظرف ، تنها با آب مطلق صحیح است، مگر در غیر منقولات مانند زمین و دیوار که به وسیلۀ آفتاب نیز پاک می‌شود. ۱.۱. ۴ - بخار ادرار بخار ادرار پاک است، لیکن در طهارت آب حاصل از آن، اختلاف است. ۱.۱. ۵ - اکتساب با ادرار بر حرمت و بطلان اکتساب به ادرار نجس از قبیل فروختن یا اجاره دادن ، ادّعای اجماع و اتّفاق شده است. هر چند برخی فقیهان معاصر و غیر معاصر، در صورت وجود منفعت حلال و عقلایی ، آن را جایز دانسته‌اند. ۱.۱. ۶ - خوردن ادرار نجس خوردن ادرار نجس جز در حال ضرورت ، حرام است. ۱.۱. ۷ - انسان ناگزیر بین نوشیدن شراب یا ادرار چنانچه انسان ناگزیر از نوشیدن شراب یا ادرار شود، ادرار مقدّم است. ۱.۱. ۸ - نماز خواندن در اتاق دارای ظرفی از ادرار به قول مشهور، نماز خواندن در اتاقی که ظرفی از ادرار در آن است، کراهت دارد. ۱.۱. ۹ - مکروهات ادرار کردن ادرار کردن در آب به ویژه در آب راکد ، در هوا پاشیدن ادرار و ایستاده ادرار کردن مکروه است. ۱. ۲ - ادرار پاک ادرار حیوان حلال‌گوشت مانند شتر ، گاو و گوسفند و نیز به قول مشهور، ادرار الاغ ، قاطر و اسب ، پاک است. ۱.۲. ۱ - نوشیدن ادرار پاک در حلال بودن نوشیدن آن جز ادرار شتر برای درمان اختلاف است. ۱.۲. ۲ - اکتساب با ادرار پاک اکتساب به آن نیز در فرض وجود منفعت حلال و عقلایی، جایز م. ب.. ۱.۲. ۳ - پاشیدن ادرار شتر و گوسفند به لباس اگر ادرار شتر و گوسفند به لباس انسان بپاشد، آب پاشیدن به آن مستحب است. منبع: العروة الوثقی ج۱، ص۵۵ · التنقیح (الطهارة) ج۱، ص۴۶۱ · جواهر الکلام ج۵، ص۲۸۳-۲۸۵ · العروة الوثقی ج۱، ص۱۲۹ · العروة الوثقی ج۱، ص۱۳۴ · جواهر الکلام ج۲۲، ص۱۷-۱۹ · التنقیح (الطهارة) ج۱، ص۴۷۳-۴۸۰ · جواهر الکلام ج۳۶، ص۳۹۰ · جواهر الکلام ج۳۶، ص۴۴۳ · جواهر الکلام ج۸، ص۳۴۰-۳۴۱ · العروة الوثقی ج۱، ص۱۸۰ · الروضة البهیة ج۱، ص۳۴۲ · مهذّب الاحکام ج۱، ص۲۹۴ · جواهر الکلام ج۳۶، ص۲۹۱ · العروة الوثقی ج۱، ص۵۶ · الحدائق الناضرة ج۵، ص۳۹۵

ادرار غیر از موارد عنوان شده در بالا دارای آثار و احکام دیگری نیز م. ب. که به آنها اشاره می‌شود: ۲. ۱ - بطلان وضو و نماز با خروج ادرار خروج ادرار از موضع متعارف، موجب بطلان وضو و نماز و از غیر موضع متعارف، محل اختلاف است. ۲. ۲ - حکم بیمار مجبور به ادرار پی در پی به قول مشهور، بیماری که ناگزیر از ادرار پی در پی و بدون اختیار است، باید برای هر نماز یک وضو بگیرد. ۲. ۳ - کراهت عبادت با حبس ادرار اقامۀ نماز و انجام طواف و قضاوت در حال حبس ادرار، کراهت دارد. ۲. ۴ - پی در پی ادرار کردن حیوان به قول مشهور، پی در پی ادرار کردن حیوان ، افزون بر حدّ متعارف ، عیب به شمار می‌رود. در چنین فرضی، خریدار ، خیار عیب دارد. ۲. ۵ - ادرار و ارث بردن خنثی خنثی بر حسب آلتی که ادرار از آن خارج می‌شود ارث می‌برد، و در صورت خروج از هر دو، بر حسب آلتی که بول از آن پیشی می‌گیرد، و در فرض خروج همزمان، بر حسب آلتی که ادرار آن دیرتر قطع می‌شود. منبع: جواهر الکلام ج۱، ص۳۹۳ · العروة الوثقی ج۱، ص۷۰۶ · جواهر الکلام ج۱، ص۳۹۳-۴۰۲ · جواهر الکلام ج۲، ص۳۱۹ · جواهر الکلام ج۱۱، ص۸۶ · الدروس ج۱، ص۴۰۲ · جواهر الکلام ج۴۰، ص۸۱ · جواهر الکلام ج۲۳، ص۲۵۹ · جواهر الکلام ج۳۹، ص۲۷۷-۲۸۶