نکتهٔ فقهی: وجوب غرامت در صورت جنایت ناشی از ضرب (ادماء)

در حرمت ادماء برای محرم بدون ضرورت، اختلاف است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای فرد محرم، خون برآوردن بدون ضرورت حرام است. شاخه: اموال و مالکیت

مفتی اگر به اشتباه به کوتاه کردن ناخن محرم فتوا دهد و گرفتن ناخن توسط وی سبب ادماء گردد، مفتی باید یک گوسفند کفّاره بدهد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مفتی به اشتباه فتوایی دهد که منجر به خون برآوردن محرم شود، باید کفاره بپردازد. شاخه: اموال و مالکیت

شوهر می‌تواند- به اندازه‌ای که سبب تنبیه زن و بازگشت او از حالت نشوز شود- او را بزند، به شرط آن که موجب ادماء نگردد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): شوهر می‌تواند زن ناشزه را به اندازه‌ای که موجب تنبیه و بازگشت او از نشوز شود، بزند، به شرط آنکه منجر به خون برآوردن نگردد. شاخه: خانواده

و اگر با زدن، جنایتی رخ دهد غرامت آن واجب است‌. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ضرب زن ناشزه باید به قصد اصلاح باشد نه انتقام، و به اندازه‌ای باشد که امید برگشتن او باشد، و نباید منجر به خونریزی یا تغییر رنگ پوست شود؛ در صورت وقوع جنایت، غرامت واجب است. شاخه: خانواده

زن اگر در مصیبت کسی صورت خ. ر. ب. حدّی که خون برآید، بخراشد باید کفّاره قسم بپردازد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر زن در مصیبت، صورت خ. ر. ب. حدی بخراشد که خون برآید، باید کفاره قسم بپردازد. شاخه: کیفری

البته ظاهر آن است که آمدن خون از آن معتبر است. و خراشیدن غیر صورت ولو اینکه خون‌ بیاید اعتبار ندارد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در خراشیدن صورت برای وجوب کفاره، آمدن خون معتبر است و خراشیدن غیر صورت، حتی با خون آمدن، اعتبار ندارد. شاخه: کیفری

ادماء خون برآوردن را گویند از آن در باب‌های صوم ، حج ، نکاح و کفّارات ، سخن رفته است.

خون گرفتن به حجامت و مانند آن در صورتی که موجب ضعف گردد، و همچنین هر کاری که سبب بیرون آمدن خون در دهان شود، برای روزه‌دار مکروه است. منبع: العروة الوثقی، ج۲، ص۲۰۱

در حرمت ادماء برای محرم بدون ضرورت، اختلاف است. مفتی اگر به اشتباه به کوتاه کردن ناخن محرم فتوا دهد و گرفتن ناخن توسط وی سبب ادماء گردد، مفتی باید یک گوسفند کفّاره بدهد. منبع: جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۰۷-۴۱۰ · جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۲۰

در صورت مؤثّر واقع نشدن روش‌های نصیحت، کناره‌گیری و برخورد تند زبانی در رفع نشوز زن ناشزه، شوهر می‌تواند- به اندازه‌ای که سبب تنبیه زن و بازگشت او از حالت نشوز شود- او را بزند، به شرط آن که موجب ادماء نگردد. توجه باید داشت که هر یک از زوجین حقی بر گردن دیگری دارند نا آرامش روحی و امنیت روانی زن و شوهر که موردتوجه شارع مقدس است تامین گردد. به همین منظور از حق زن بر شوهر قرار داده شده است. پس در این صورت برای زوج جایز است که او را در محل خواب مهجور کند، به اینکه پشتش را در رختخواب به‌طرف او کند یا از رختخواب او کناره‌گیری کند، پس اگر او را مهجور کند و زن بر نگردد و بر کارهایش اصرار داشته باشد زدنش جایز است و باید به‌اندازه‌ای که با آن امید برگشتن او باشد، اکتفا شود پس زیادتر از آن درصورتی‌که غرض به سبب آن حاصل می‌شود جایز نیست، وگرنه به‌تدریج به الاقوی فالاقوی می‌رسد تاحدی‌که خون نیاورد و شدید نباشد که در سیاه شدن یا سرخ شدن بدن او تاثیر بکند. و لازم است که به‌قصد اصلاح او باشد، نه به‌قصد تشفی و انتقام . و اگر با زدن، جنایتی رخ دهد غرامت آن واجب است‌.» منبع: الروضة البهیة، ج۵، ص۴۲۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۲۶، کتاب النکاح، فصل فی القسم و النشوز و الشقاق، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۲۸، کتاب النکاح، فصل فی القسم و النشوز و الشقاق، القول فی النشوز، مسالة۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

زن اگر در مصیبت کسی صورت خ. ر. ب. حدّی که خون برآید، بخراشد باید کفّاره قسم بپردازد.برخی نیز به ثبوت کفّاره به صرف خراشیدن- هرچند خون بیرون نیاید- تصریح کرده‌اند. در تحریرالوسیله آمده است: در خراشیدن صورت ، خراش همه آن معتبر نیست، بلکه مسمّای خراش کفایت می‌کند. البته ظاهر آن است که آمدن خون از آن معتبر است. و خراشیدن غیر صورت ولو اینکه خون‌ بیاید اعتبار ندارد. و پاره کردن لباسش اگرچه برای فرزند یا شوهرش باشد اثری ندارد، چنان که اگر مرد صورتش را بخراشد یا مویش را ببرد و یا لباسش را برای غیر فرزند و غیر زوجه‌اش پاره کند اثری ندارد. البته در فرزند، بین پسر و دختر فرقی نیست و در اینکه شامل فرزند فرزند شود تامل است. و احتیاط (واجب) در فرزند پسر این است و ظاهراً شامل فرزند دختر نمی‌باشد اگرچه احوط (استحبابی) است. و بعید نیست که زوجه شامل زن غیر دائمی هم بشود مخصوصاً اگر مدت آن طولانی باشد.» منبع: الروضة البهیة، ج۳، ص۱۷ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۳۵، کتاب الکفارات، القول فی اقسامها، مسالة۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش