نکتهٔ فقهی: وصیت به جزء مشاع (اشاعه)

البته در اجاره باید تسلیم عین به مستأجر با اذن شریک باشد و در صورت اجازه ندادن وی، به حاکم شرع مراجعه می‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در اجاره مال مشاع، تسلیم عین به مستأجر باید با اذن شریک باشد و در صورت عدم اجازه، به حاکم شرع مراجعه می‌شود. شاخه: مدنی

نیز مضاربه با مال مشاع صحیح است، امّا باید جنس و مقدار آن معلوم باشد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): مضاربه با مال مشاع صحیح است، به شرط آنکه جنس و مقدار آن معلوم باشد. شاخه: تجارت

برای تقسیم مال مشترک میان شریکان، اشاعۀ مالکیّت آنان در تمام آن مال شرط است و بدون آن، موضوع قسمت محقّق نمی‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای تقسیم مال مشترک میان شریکان، اشاعه مالکیت آنان در تمام آن مال شرط است و بدون آن، موضوع قسمت محقق نمی‌شود. شاخه: اموال و مالکیت

اشاعه در سه معنا به کار رفته است: ۱. انتشار سهم هر یک از مالکان و صاحبان حق در تمام مال یا حق . ۲. مقابل افراز . ۳. انتشار خبر . بیشتر کاربرد اشاعه در فقه ، معنای نخست آن است و معنای دوم آن بیشتر با واژگان شیاع و استفاضه به کار می‌رود. از اشاعه به معنای نخست، در باب‌های تجارت ، رهن ، شرکت ، مضاربه ، مزارعه ، اجاره ، وقف ، هبه ، وصیّت و قضاء سخن رفته است.

بیشتر کاربرد اشاعه در فقه، معنای نخست آن است و معنای دوم آن بیشتر با واژگان شیاع و استفاضه به کار می‌رود.

از اشاعه به معنای نخست، در باب‌های تجارت، رهن، شرکت، مضاربه، مزارعه، اجاره، وقف، هبه، وصیّت و قضاء سخن رفته است.

مورد اشاعه یا ملک است- خواه متعلّق آن، عین باشد مانند زمین ، یا منفعت مانند منفعت خانه‌ای که چند نفر با هم آن را اجاره کرده‌اند، یا حق مانند حق خیار و حق شفعه .

سبب اشاعه نیز شرکت دو یا چند نفر در مال یا حقّی است؛ خواه اختیاری باشد همچون شرکت حاصل از عقد شرکت یا حاصل از معاملات مانند خرید و فروش و خواه قهری به معنای شرکت حاصل از مخلوط شدن قهری سهم دو نفر یا بیشتر در مالی به گونه‌ای که قابل تمیز نباشد همچون شرکت ورثه در مال میت که به سبب ارث حاصل شده است. منبع: جواهر الکلام، ج۲۶، ص۲۸۸

اشاعه در بیع دارای احکامی است که به آنها اشاره می‌شود. ۶. ۱ - فروختن مشاع معلوم از کالای مشخص فروختن جزء مشاع معلوم از کالایی مشخص مانند یک سوم خانه یا زمین جایز است. ۶. ۲ - فروش میوه سر درخت به صورت مشاع در فروش میوه سر درخت ، فروشنده می‌تواند سهمی مشاع از آن را مانند یک سوم، استثنا کند. ۶. ۳ - خریدن قسمتی معین از حیوان خریدن قسمتی معیّن از حیوان زنده به طور مشاع مانند نصف یا یک چهارم جایز است، امّا در جواز این گونه خرید در حیوان ذبح شده، اختلاف م. ب.. منبع: جواهر الکلام، ج۲۲، ص۴۱۸-۴۱۹ · جواهر الکلام، ج۲۴، ص۸۴ · جواهر الکلام، ج۲۴، ص۱۵۷

اشاعه در رهن دارای احکامی است که به آنها اشاره می‌شود. ۷. ۱ - حکم اشاعه در رهن رهن مال مشاع صحیح است. ۷. ۲ - اختلاف شریک راهن و مرتهن در صورت اختلاف شریک راهن با مرتهن در نگهداری گرو ، قاضی آن را می‌گیرد و خود، از جانب آن دو مال را نگهداری می‌کند و یا شخص عادلی را بر این کار می‌گمارد. منبع: جواهر الکلام، ج۲۵، ص۱۲۶ · جواهر الکلام، ج۲۵، ص۲۵۶

اجاره ، وقف و هبۀ مال مشاع صحیح است. البته در اجاره باید تسلیم عین به مستأجر با اذن شریک باشد و در صورت اجازه ندادن وی، به حاکم شرع مراجعه می‌شود. منبع: جواهر الکلام، ج۲۷، ص۲۱۴ · جواهر الکلام، ج۲۸، ص۱۹ · جواهر الکلام ج۲۸، ص۱۷۶

نیز مضاربه با مال مشاع صحیح است، امّا باید جنس و مقدار آن معلوم باشد. ۹. ۱ - شرائط صحت این نوع عقود مشاع بودن تمام سود میان عامل و مالک در عقد مضاربه ، خواه به طور مساوی باشد مانند نصف و خواه یکی بیشتر و دیگری کمتر مانند دو سوم و یک سوم و نیز مشاع بودن سهم زارع و مالک در تمام محصول در عقد مزارعه و مساقات از شرایط صحّت این عقود است. منبع: جواهر الکلام، ج۲۶، ص۳۵۸ · جواهر الکلام، ج۲۶، ص۳۶۴-۳۶۵ · جواهر الکلام، ج۲۷، ص۸ · جواهر الکلام، ج۲۷، ص۷۱

هر گاه موصی برای مثال یک سوم مالش را به طور مشاع برای کسی وصیّت کند، یک سوم اموال وی برای آن کس ( موصی له ) خواهد بود. منبع: جواهر الکلام، ج۲۸، ص۳۱۳

برای تقسیم مال مشترک میان شریکان، اشاعۀ مالکیّت آنان در تمام آن مال شرط است و بدون آن، موضوع قسمت محقّق نمی‌شود. منبع: جواهر الکلام، ج۴۰، ص۳۴۲

فروختن جزء مشاع معلوم از کالایی مشخص مانند یک سوم خانه یا زمین جایز است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): فروختن جزء مشاع معلوم از کالایی مشخص مانند یک سوم خانه یا زمین جایز است. شاخه: مدنی

نیز مضاربه با مال مشاع صحیح است، امّا باید جنس و مقدار آن معلوم باشد. مشاع بودن تمام سود میان عامل و مالک در عقد مضاربه، خواه به طور مساوی باشد مانند نصف و خواه یکی بیشتر و دیگری کمتر مانند دو سوم و یک سوم و نیز مشاع بودن سهم زارع و مالک در تمام محصول در عقد مزارعه و مساقات از شرایط صحّت این عقود است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): مضاربه با مال مشاع صحیح است، به شرط آنکه جنس و مقدار آن معلوم باشد و تمام سود به طور مشاع میان عامل و مالک تقسیم شود. شاخه: مدنی

برای تقسیم مال مشترک میان شریکان، اشاعۀ مالکیّت آنان در تمام آن مال شرط است و بدون آن، موضوع قسمت محقّق نمی‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای تقسیم مال مشترک میان شریکان، اشاعه مالکیت آنان در تمام آن مال شرط است و بدون آن، موضوع قسمت محقق نمی‌شود. شاخه: مدنی