حقوق

تعریف

حقوق مجموعه قواعدی است که از طریق مؤسسات اجتماعی یا دولتی، جهت تنظیم رفتار، ایجاد و اعمال می‌شود. دانش حقوق، دانش تحلیل و سیر تحول قواعد حقوقی است. همچنین حقوق مجموعه قوانین و مقرراتی است که حاکم و ناظر بر روابط افراد و اشخاص هستند. از حقوق در معنای امتیازی که شخص برای جامعهٔ معینی دارد، به حقوق فردی تعبیر می‌شود. حقوق در نظام‌های حقوقی ملی به روش‌های مختلفی ایجاد می‌شود؛ از راه وضع یا نسخ قانون (قانون‌گذاری) توسط قوهٔ مقننه، از طریق صدور آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های دولتی در قوهٔ مجریه، و تصمیمات قضایی الزام‌آور در قوهٔ قضائیه (که این روش آخر در نظام‌های کامن لا اهمیت بیشتری دارد). اشخاص خصوصی هم می‌توانند قراردادهای الزام‌آور قانونی را میان خود ایجاد کنند و در برخی وضعیت‌ها با توافق یکدیگر سیستم‌های میانجی‌گری را جایگزین فرایند معمول دادگستری کنند. قانون اساسی نقش انکارناپذیری در شکل‌گیری و ساماندهی هر کشور دارد و نظام حقوقی نیز به نوبه خود شکل‌دهندهٔ سیاست، اقتصاد و جامعه است و روابط میان افراد را هدایت می‌کند. نظامهای حقوقی معاصر جهان به‌طور کلی مبتنی بر یکی از چهار سیستم اساسی است: قانون مدنی یا سیویل لا (به انگلیسی: Common law)، که به عنوان رومی–ژرمنی نیز شناخته می‌شود، کامن لا (به انگلیسی: Common law)، قانون مجلس یا قانون مصوبه (توسط نمایندگان انتخاب شده) (به انگلیسی: statutory law) و احکام دینی یا ترکیبی از اینها. با این حال، سیستم حقوقی هر کشور با تاریخ منحصر به فرد خود شکل می‌گیرد و تغییراتی را در بر می‌گیرد. از این چهار نظام، سیویل لا (به لحاظ وسعت و به‌طور کلی جمعیت) و کامن لا (به لحاظ اینکه بیشترین تعداد افراد را در مقایسه با هر سیستم مدنی واحدی، بکار گرفته) را می‌توان رایج‌ترین نظام‌های حقوقی در جهان در نظر گرفت.

منبع: ویکی‌پدیا — حقوق (CC BY-SA 4.0)