امور حسبی
معادل‌ها و هستی‌شناسیِ واژه
- تعریف
- اموری که دادگاهها مکلفند بدون نیاز به وجود اختلاف و دعوا بین اشخاص، در مورد آنها اقدام کنند (مانند قیمومت).
- انگلیسی
- Non-contentious matters, Probate matters
- فرانسوی
- Affaires gracieuses
- آلمانی
- Freiwillige Gerichtsbarkeit
- عربی
- الأمور الحسبیة
- فقهی
- اموری که شارع مقدس راضی به ترک آنها نیست و متولی آن حاکم شرع یا منصوبین او هستند.
- مترادف
- امور غیرترافعی
- متضاد
- امور ترافعی (دعوای حقوقی)
- اعم
- امور قضایی
- اخص
- نصب قیم، تحریر ترکه
- ریشه‌شناسی
- «امور» (عربی) + «حسبی» (عربی از ریشه حسبه به معنای احتساب و نظارت).
جستجوی «امور حسبی» در متنِ قوانین، آرا و نظریات
معنی و توضیح
ترمینولوژی حقوق، ص 174: اموری را گویند که دادگاهها باید بدون ملاضله ایفکه درمورد آنها اختلاف و مرافعه ای وجود پیدا کرده یا نه وارد رسیدگی شوند و تصمیم اخذ کنند. حسبه (بروزن ترمه) از مفهوم اعتراض و تعرض به امری گرفته شده و امور حسبی آموری است که اقدام مقامات رسمی درآنها حاجت بشکوی وخصومت و تظلم ندارد بلکه مقامات صلاحیتدار باید ارتجالا معترض و متصدی و مباشر آن امور شوند امور حسبی از مقوله عبادات و خیرات لازم نیست باشد. و محتسب هم ازاین باب است که سابقا امور حسبی را بمفهومی اوسع از حالیه تصدی میکرد جز آن قدر که محتاج باجتهاد بوده است (رک.
نام‌های دیگر
زیرمجموعه‌ها و اقسام
نصب قیم · اجازه ازدواج صغیره · تحریر ترکه · مهر و موم ترکه
مفهومِ کلی‌تر
مفاهیمِ مرتبط
تعریف
امور حِسبی (یا حِسبه یا حِسبیه) اصطلاحی در فقه و حقوق اسلامی است که به کلیه امور پسندیده‌ای گفته می‌شود که شرع و قوانین اسلام خواستار اجرای آنها شده، اما شخص خاصی را مسئول آنها ندانسته است. حمایت از افراد بی‌سرپرست به صورت تعیین قیم و نظارت بر اعمال قیم، امور مربوط به ارث و وصیت و اداره اموال افراد مفقودالاثر مثال‌هایی از امور حسبی هستند. مطابق نظریه‌ای در فقه شیعه معروف به ولایت فقیه در امور حسبیه فقها نسبت به دیگر افراد در اجرای این امور اولویت دارند.
منبع: ویکی‌پدیا — امور حسبی (CC BY-SA 4.0)
آلِکسا — حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم