جرم مطبوعاتی

تعریف

رسانه‌ها در ایران، چه در مالکیت خصوصی باشند و چه عمومی، زیر نظر دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت می‌کنند. مطبوعات ایران می‌توانند خصوصی یا دولتی باشند، امّا در هر دو حالت باید از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز انتشار بگیرند. در ایران، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بیش از دوازده کانال رادیویی و چهل و هفت کانال تلویزیونی منطقه‌ای و ملّی را اداره می‌کند. همچنین این سازمان، مالک روزنامهٔ جام‌جم یکی از بزرگ‌ترین نشریات چاپی ایران است. با این حال، صدا و سیما تنها یکی از ابزارهای نفوذ داخلی به‌شمار می‌رود. سایر سازمان‌های دولتی، مانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، روزنامه‌های خود را مدیریت کرده و سیستم‌های تأمین مالی و صدور مجوز را کنترل و مواضع تحریریه مطبوعات نیمه‌مستقل ایران را تعیین می‌کنند. بیت رهبری یک روزنامهٔ بزرگ دیگر را اداره می‌کند و بر شبکه‌ای از نشریات محافظه‌کار نظارت دارد که تنها به مقامات مذهبی پاسخگو هستند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز فعالیت‌های مطبوعاتی وابسته به خود را دارد. اگرچه این سازمان‌های خبری دیدگاه‌های متنوعی از جهان را ارائه می‌دهند، امّا دامنهٔ باورهای «قابل قبول» توسط سانسورچی‌های دولتی تعیین می‌شود. نشریات و روزنامه‌های ایران بیشتر در پایتخت این کشور منتشر می‌شوند و بر اساس قانون مطبوعاتی انقلابی ایران، مجوز می‌گیرند. انتشار تمایلات و باورهای ضد اسلام، کاملاً ممنوع بوده است. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خبرگزاری جمهوری اسلامی را اداره می‌کند. خبرنگاران خارجی، تنها در موارد ویژه‌ای مجازند به این کشور وارد شوند. با وجود تضمین‌های قانونی آزادی رسانه، سانسور رسانه‌های همگانی و اینترنت، توسط عناصر محافظه‌کار دولت، گسترده است. جدا از این موضوعات، رسانه‌های چاپی در اواخر دههٔ ۱۹۹۰ میلادی، در رشد اصلاحات سیاسی در ایران نقش به‌سزایی داشتند. در دههٔ ۲۰۰۰ میلادی نیز گروه‌های اصلاح‌طلب و مخالف، به‌طور فزاینده‌ای پیام‌های خود را در اینترنت پخش می‌کردند. در برابر آنان، مقامات حکومت، تلاش‌های خود را برای خاموش کردن مخالفت‌های آنلاین، تشدید کردند. روزنامه‌های این کشور، شامل روزنامه‌هایی چون اطلاعات و کیهان می‌شود. ایستگاه‌های پخش رادیو و تلویزیون در ایران، توسط حکومت اداره شده و سراسر کشور را پوشش می‌دهند؛ برخی از پخش‌های این بخش، دریافت بین‌المللی نیز دارند. حکومت جمهوری اسلامی، تجهیزات دریافت ماهواره‌ای را در سال ۱۳۷۳ غیرقانونی اعلام کرد، امّا این ممنوعیت به‌طور نامنظمی اجرا شد و بسیاری از ایرانیان، به دریافت برنامه‌های ماهواره‌ای ادامه دادند. برنامه‌های ساخت ایران، به زبان فارسی، برخی از زبان‌های خارجی و نهایتاً به زبان‌ها و گویش‌های محلی پخش می‌شوند. با وجود اینکه سواد سیاسی در سال‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷ به میزان قابل توجهی افزایش یافته، امّا رسانه‌های دیداری و شنیداری بسیار اثرگذارتر از رسانه‌های چاپی هستند؛ به‌ویژه در مناطق روستایی ایران.

منبع: ویکی‌پدیا — رسانه در ایران (CC BY-SA 4.0)