جمهوری

تعریف

جمهوری، یکی از شکل‌های حکومت است که در آن، ریاست کشور، موروثی نیست و مدّت ریاست غالباً محدود است و انتخاب با رأی مستقیم یا غیر مستقیم مردم انجام می‌شود. جمهوری از نظر مفهوم غالباً دارای درجاتی از دموکراسی نیز است ولی در عین حال بر بسیاری از دیکتاتوری‌های غیر سلطنتی نیز اطلاق می‌شود که در این حالت، جمهوری صرفاً به معنای «غیر سلطنتی» است. جمهور به معنی مردم است و جمهوری، یعنی حکومت مردم. افلاطون، آن را معادل دموکراسی که آن هم به معنای حکومت مردم است، می‌داند. به‌طور کلّ، جمهوری، شیوه‌ی حکومتی است که بر پایه‌ی مردم‌سالاری، مردم آن، حقّ حاکمیّت بر سرنوشت اجتماعی خودشان را به‌طور مستقیم یا غیر مستقیم از طریق زمامدارانی که با رضایت و رأی مستقیم یا غیر مستقیم آنان به گونه‌ای که توارث در آن دخالتی نداشته باشد، تعیین و آنان نیز اقتدارات معیّن قانونی خود را در یک مدت معین و تحت نظارت مطلوب مردم، اِعمال می‌کنند. معنای امروزین جمهوری در بستر ساختار و نظام سیاسی جمهوری روم تعریف شده‌است؛ حکومتی باستانی که از زمان برانداختن پادشاهی تارکویینیان در ۵۰۹ قبل از میلاد تا تأسیس امپراتوری روم در ۲۷ قبل از میلاد دوام داشت. آن جمهوری، متشکّل بود از چندین کلانتر (در رأس آنان، کنسول) یک مجلس سنا (متشکّل از اشراف سالخورده و ثروتمند) و چندین مجمع مردمی (متشکّل از شهروندان عامی). امروزه، بیش‌تر دولت‌های موجود در دنیا، نوعی نظام حکومتی جمهوری دارند ولی این موضوع به این معنا نیست که بافت و ساختار نظام حکومتی جمهوری در تمام کشورهای دارای این شکل از حکومت، یکسان است.

منبع: ویکی‌پدیا — جمهوری (CC BY-SA 4.0)