حق انحصاری

تعریف

حق انحصاری (انگلیسی: Exclusive right)، که به آن انحصار نیز گفته می‌شود، یک امتیاز غیرقابل لمس است که در قانون وجود دارد. این حق به فرد یا نهادی قدرت یا اختیار انجام عملی یا به دست آوردن سودی را می‌دهد و در عین حال می‌تواند دیگران را از انجام همان عمل یا کسب همان سود منع کند. حقوق انحصاری نوعی انحصار هستند. این حقوق می‌توانند توسط قانون یا تعهدات قراردادی ایجاد شوند. با این حال، دامنه قابلیت اجرای آن‌ها به این بستگی دارد که دیگران تا چه حد ملزم به رعایت سند ایجادکننده حق انحصاری هستند؛ بنابراین، در مورد حقوق قراردادی، فقط طرفین قرارداد تحت تأثیر انحصار قرار خواهند گرفت. حقوق انحصاری ممکن است در قانون مالکیت، قانون حق تکثیر، قانون ثبت اختراع، در رابطه با شرکت خدماتی، یا در برخی حوزه‌های قضایی، در سایر قوانین خاص سویی جنریس اعطا شوند. بسیاری از محققان استدلال می‌کنند که چنین حقوقی اساس مفاهیم مالکیت و مال را تشکیل می‌دهند. حقوقی که به صورت خصوصی و از طریق قرارداد ما به التفاوت اعطا می‌شوند، ممکن است گاهی بسیار شبیه به حقوق انحصاری به نظر برسند، اما تنها در برابر گیرنده قابل اجرا هستند و نه در برابر عموم مردم. «امتیاز» در واقع یک حق انحصاری است. این اصطلاح برای استفاده در مورد اختیارات رسمی دولتی یا حاکمیتی (یعنی قانون اساسی) محدود شده است.

منبع: ویکی‌پدیا — حق انحصاری (CC BY-SA 4.0)