حکم
جستجوی «حکم» در متنِ قوانین، آرا و نظریات
معنی و توضیح
روابطِ واژه
نقشهٔ روابط
در روابطِ واژه‌های دیگر
قرار (مقابل) · محکوم‌به (هم‌خانواده) · حکم ورشکستگی (هم‌خانواده) · حکم کارگزینی (هم‌خانواده) · قرار تأخیر اجرای حکم (هم‌خانواده) · تهاتر قضایی (مفاهیم نزدیک) · در حکم غصب (هم‌خانواده) · طرق شکایت از آراء (مفاهیم نزدیک) · حکم اعسار (هم‌خانواده) · دستور قضایی (مفاهیم نزدیک) · حکم محکومیت کیفری (هم‌خانواده) · تعویق صدور حکم (هم‌خانواده) · مرور زمان صدور حکم (هم‌خانواده) · اجرای احکام کیفری (هم‌خانواده) · دستور اجرای حکم (هم‌خانواده) · توقف اجرای حکم (هم‌خانواده) · حکم الزام به طلاق (هم‌خانواده) · حکم تخلیه (هم‌خانواده)
ریشه و سیرِ واژه
- معنای اولیه
- حَکَم و حاکم در لغت به یک معنا هستند ابراهیم بن سری زجاج، تفسیر اسماءاللّه الحسنی، ج۱، ص۴۳، چاپ احمد یوسف دقاق، (قاهره) ۱۳۹۵/۱۹۷۵. عبدالکریم بن هوازن قشیری، التحبیر فی التذکیر، ج۱، ص۵۰، چاپ ابراهیم بسیونی، قاهره ۱۹۶۸. محمد بن عمر فخررازی، شرح اسماءاللّه الحسنی للرازی، ج۱، ص۲۴۰، و هو الکتاب المسمی لوامع‌البینات شرح اسماءاللّه تعالی و الصفات، چاپ طه عبدالرؤوف سعد، قاهره ۱۳۹۶/۱۹۷۶، چاپ افست تهران ۱۳۶۴ش. و از مادّه حُکم، به معنای داوری و قضای به عدل ، مشتق شده‌اند. محمد بن احمد ازهری، تهذیب اللغة، ذیل «حکم»، ج ۴، چاپ عبدالکریم عزباوی، قاهره. ابن‌سیده، المحکم و المحیط‌الاعظم، ذیل «حکم»، چاپ عبدالحمید هنداوی، بیروت ۱۴۲۱/۲۰۰۰. ابن‌اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ذیل «حکم»، چاپ محمود محمد ط
مفاهیمِ مجاور و مرزشان
- حاکم — هر دو به معنای قاضی‌اند عبدالکریم بن هوازن قشیری، الفصول فی الاصول، ج۱، ص۶۷، چاپ ریچارد فرانک، در MIDEO، ش ۱۶ (۱۹۸۳). ابن‌اثیر، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، ذیل «حکم»، چاپ محمود محمد طناحی و طاهر احمد زاوی، بیروت ۱۳۸۳/۱۹۶۳، چاپ افست قم ۱۳۶۴ش. با این تفاوت که حَکَم به کسی اطلاق می‌شود که شایستگی داوری دارد، ولی حاکم ناظر به شخصی است که شأن او داوری است، هر چند این کار را به‌خطا انجام دهد. حسن بن عبداللّه عسکری، معجم‌الفروق اللغویة، ج۱، ص۱۹۵، الحاوی لکتاب ابی‌هلال العسکری و جزءاً من کتاب السی
- حکم (قواعد فقه) — • حق و ملک و حکم (قواعد فقه)
- وضعی — گروهی از اصولیان احکام وضعی را منحصر به سببیت ، شرطیت و مانعیت می‌دانند، علامه حلی، حسن، مبادئ الوصول، ص۹۲. شهید اول، القواعد و الفوائد، ج۱، ص۳۹. شوکانی، محمد، ارشاد الفحول، ص۶. برخی علیت و علامت، و گروهی صحت و فساد؛ شهید ثانی، تمهید القواعد، ص۳۷. غزالی، محمد، المستصفی، ص۸. بنانی، عبدالرحمان، حاشیة على شرح جمع الجوامع، ج۱، ص۸۵. و عزیمت و رخصت را نیز اضافه نموده‌اند. زرکشی، محمد، البحر المحیط، ج۲، ص۲۹. آمدی، علی، الاحکام، ج۱، ص۸۵. تفتازانی، مسعود، شرح التلویح، ج۲، ص۲۹. با این حال، عزیمت و رخصت به
هم‌ارزها و هم‌خانواده‌ها
این‌ها در جستجو با هم گرفته می‌شوند (بینشان «یا»).
نام‌های دیگر
زیرمجموعه‌ها و اقسام
حکم حضوری · حکم غیابی · حکم قطعی · حکم غیرقطعی
مفهومِ کلی‌تر
مفاهیمِ مرتبط
ترکیب‌های ثبت‌شده
اجرای‌حکم · حکم اعسار · حکم برائت · حکم تخلیه · حکم‌حضوری · حکم‌غیابی · حکم ورشکستگی · حکم کارگزینی · قطعیت‌حکم · تعویق صدور حکم · توقف اجرای حکم · حکم غیابی کیفری · حکم محکومیت کیفری · حکم موت فرضی · در حکم غصب · دستور اجرای حکم · اشکال در اجرای حکم · حکم الزام به طلاق · قرار تأخیر اجرای حکم · مرور زمان صدور حکم · تفاوت دستور و حکم تخلیه
واژهٔ تنها گاهی چند معنا دارد؛ ترکیب است که معنای حقوقی را قطعی می‌کند.
آلِکسا — حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم