رُقبی

#رُقبی #حق_انتفاع #مالک #قانون_مدنی #عُمری #ملک #فرهنگ #روادید #منتفع #حبس_مطلق #باغ #انقضای_مدت #انتفاع

جستجوی «رُقبی» در متنِ قوانین، آرا و نظریات

معنی و توضیح

روابطِ واژه

نقشهٔ روابط

در روابطِ واژه‌های دیگر

حق انتفاع (اقسام) · عُمری (مفاهیم نزدیک) · سُکنی (مفاهیم نزدیک) · حبس مطلق (مفاهیم نزدیک) · عمری (مفاهیم نزدیک) · سکنی (مفاهیم نزدیک)

ریشه و سیرِ واژه

معنای اولیه

رقبی یا از رقبه، به معنای ملک، گرفته شده است، که در این صورت همیشه به صورت اضافه به کار می‌رود، مانند رقبة‌الارض، یعنی خود زمین، صرف‌نظر از ساختمان یا زراعتی که در آن است. یا از ارتقاب، مراقبه، ترقب، به معنای انتظار، گرفته شده است، بدین بیان که هر یک، در انتظار سپری شدن مدت تعیین شده‌اند. اسماعیل جوهری، الصحاح فی‌اللغة‌ و العلوم، ج۱، ص۱۳۸، ذیل «رقب». ابن ‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۱، ص۴۲۶، ذیل «رقب». طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج۲، ص۲۰۹، ذیل «رقب».

مفاهیمِ مجاور و مرزشان

• عقد عاریه — تأمل در ارکان و عناصر رقبی نشان می‌دهد که این تعهد با عقد عاریه متفاوت است، زیرا عاریه از هر دو طرف، عقدی جایز است و مالک (معیر) هر وقت بخواهد می‌تواند مورد عاریه را به دیگری انتقال دهد یا تلف کند، و با فوت و جنون و سفه یکی از متعاقدان، منحل می‌شود. اما رقبی از طرف مالک عقدی لازم است و با فوت یکی از دو طرف منحل نمی‌شود. بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة فی احکام العترة‌ الطاهرة، ج۲۲، ص۲۷۵. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح‌ شرایع الاسلام، ج۲۷، ص۱۵۸. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، حقوق اموال، ج۱، ص
• عقد وقف — رقبی با عقد وقف هم فرق دارد، زیرا در وقف حق انتفاع‌ به‌طور مؤبد برای صاحبان آن برقرار می‌شود. به همین سبب، رابطه مالک اصلی با مال مورد وقف قطع می‌گردد، حبس عین به طول کامل تحقق می‌یابد. یعنی دست مالک از نقل و انتقال و اتلاف مال مورد وقف، کوتاه است، حلی، حسن بن یوسف، تذکرة‌ الفقهاء، ج۲، ص۴۳۲. عاملی جبعی، علی بن احمد، الروضة‌ البهیة فی شرح اللمعة‌ الدمشقیة، ج۳، ص۱۶۳. عاملی جبعی، علی بن احمد، مسالک الأفهام، ج۵، ص۳۰۹. عاملی جبعی، علی بن احمد، مسالک الأفهام، ج۵، ص۳۵۳. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی: عقود
• قرارداد اجاره — رقبی با قرارداد اجاره نیز تفاوت دارد، زیرا مستأجر مالک منافع می‌شود، بدین معنا که منافع رقمی از دارایی‌اش را تشکیل می‌دهد، اما منتفع مالک منافع نمی‌شود، بلکه فقط حق استعمال دارد و لحظه به لحظه می‌تواند خود را در جریان بهره‌برداری قرار دهد. عاملی، محمد بن مکی، القواعد و الفوائد، ج۱، ص۳۴۸ ۳۵۰. زحیلی، وهبة، الفقه الاسلامی و ادلته، ج۵، ص۳۸۳۷ـ ۳۸۴۴. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ذیل رقبی وعمری. به همین سبب حق ندارد مورد حق انتفاع را به دیگری اجاره یا انتقال دهد، زیرا او فقط ضمن ا
• وصیت — رقبی با وصیت نیز متفاوت است، زیرا وصیت، عقدی تعلیقی است، بدین معنا که اثر عمل حقوقی رد آن معلق به فوت موصی است، تملیک زمانی تحقق می‌پذیرد که مالک زنده نیست، حلی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج۲، ص۴۶۸. سنهوری، عبدالرزاق، الوسیط فی شرح القانون المدنی، ج۹، ص۱۲۱۶. شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، ج۱، ص۷۰ـ ۷۸. ولی در رقبی از عقود تنجیی است، یعنی به مجرد انشای عقد یا قبض، آثار آن بار می‌شود. طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، ج۳، ص۵۵۸. طرابلسی، عبدالعزیز بن ‌براج، المهذب، ج۲، ص۱۰

آلِکسا — حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم