ماه

تعریف

ماه تنها قمر طبیعی زمین و یکی از برجسته‌ترین اجرام آسمانی آسمان شب است که در دانش و فرهنگ بشری نقشی بنیادین دارد. ماه حدود ۴٫۵ میلیارد سال پیش در پی برخورد عظیمی میان زمین و جسمی به‌اندازهٔ سیارهٔ مریخ شکل گرفته است؛ مواد پرتاب‌شده از آن برخورد بر مدار زمین گرد آمده و در نهایت به هم پیوسته و این جرم آسمانی پدید آمده است. قطر ماه حدود ۳٬۴۷۶ کیلومتر است که تقریباً یک‌چهارم قطر زمین به‌شمار می‌آید و مساحت سطح آن نزدیک به ۳۸ میلیون کیلومتر مربع است. این قمر با حدود یک چهارم قطر زمین تقریباً برابر عرض استرالیا است. ماه بزرگ‌ترین قمر طبیعی در منظومه شمسی نسبت به اندازه بزرگی سیاره‌ای که به دور آن می‌چرخد، می‌باشد. نیروی گرانش روی سطح ماه تنها حدود یک‌‌ششم گرانش زمین است و همین تفاوت باعث می‌شود وزن اجرام در ماه به‌طور قابل‌توجهی کاهش یابد. ماه و زمین در وضعیتِ «قفل گرانشی» هستند؛ به‌گونه‌ای که زمان چرخش ماه به دور خود برابر با زمان گردش آن به دور زمین است، بنابراین همیشه همان روی ماه — که به زمین رو دارد — دیده می‌شود و سوی دیگر تا پیش از عصر فضاپیماها از دید مستقیم پنهان بود. نبود جوی چگال در ماه به این معناست که تقریباً جو قابل‌تراکم و مؤثر ندارد و در نتیجه نه صدایی در آن منتقل می‌شود و نه از برخورد ذرات فضای میان‌سیاره‌ای کاسته می‌شود؛ این برخوردها سطح ماه را با ده‌ها هزار دهانهٔ برخوردی پوشانده‌اند که بازماندهٔ میلیاردها سال تاریخ برخوردهای کیهانی‌اند. گرانش ماه نه تنها جزر و مدهای اقیانوس‌های زمین را پدید می‌آورد، بلکه در ثبات محور چرخش زمین نیز نقش دارد، پدیده‌هایی که بر فصل‌ها و اقلیم زمین تأثیر می‌گذارند. ماه همچنین تنها جرم در منظومهٔ خورشیدی است که انسان روی آن گام گذاشته است؛ نخستین فرود انسانی با مأموریت آپولو ۱۱ در ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۶۹ انجام شد و نمونه‌های سنگی بسیاری به زمین بازگردانده شد که همچنان برای درک تاریخ زمین و خود ماه مطالعه می‌گردند. پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند که ساختار درونی ماه میان سوی رو به زمین و سوی دور آن تفاوت‌هایی دارد که بازتابی از فعالیت‌های آتشفشانی باستانی و ناهمگونی درونی است، دانشی که برای برنامه‌های آیندهٔ اکتشاف ماه اهمیت دارد. ماه پنجمین قمر بزرگ در سامانه خورشیدی است. به‌طور کلی ماه بزرگتر از هر سیاره کوتوله شناخته شده است. ماه یک جرم سیاره‌ای است که یک جسم سنگی متمایز را تشکیل می‌دهد و آن را به یک سیاره اقماری تحت تعاریف ژئوفیزیکی این اصطلاح تعریف می‌کند. ماه فاقد هر گونه جو، آب‌کره یا میدان مغناطیسی قابل توجهی است. گرانش سطحی آن حدود یک ششم گرانش زمین است (۰٫۱۶۵۴ گرم). قمر مشتری آیو تنها قمر منظومه خورشیدی است که گرانش و چگالی سطحی بالاتری نسبت به ماه دارد. گردش به دور زمین در فاصله متوسط ۳۸۴۴۰۰ کیلومتر (۲۳۸۹۰۰ مایل)،[۱۸] یا حدود ۳۰ برابر قطر زمین، تأثیر گرانشی آن اندازه زمانی روز زمین را طولانی می‌کند و محرک اصلی جزر و مد زمین است. گردش ماه به دور زمین یک دوره تقریبی ۲۷٫۳ روزه دارد. در طول هر دوره سینودیک ۲۹٫۵ روزه، مقدار سطح قابل مشاهده ای که توسط خورشید روشن می‌شود از صفر تا ۱۰۰٪ متغیر است و در نتیجه فازهای قمری که اساس ماه‌های یک تقویم قمری را تشکیل می‌دهند، ایجاد می‌شوند. ماه به صورت جزر و مدی به زمین قفل شده است، به این معنی که طول یک چرخش کامل ماه روی محور خود باعث می‌شود که همان سمت آن (سمت نزدیک) همیشه رو به زمین باشد و روز قمری کمی طولانی‌تر مانند روز سینودی است. دوره زمانی. با این حال، ۵۹٪ از کل سطح ماه را می‌توان از زمین از طریق تغییر در پرسپکتیو به دلیل رخ‌گردی مشاهده کرد. پذیرفته‌شده‌ترین توضیح مبدأ نشان می‌دهد که ماه حدود ۴٫۵۱ میلیارد سال پیش، اندکی پس از زمین، از قطعات ناشی از برخورد غول پیکر بین سیاره و جسم فرضی به اندازه مریخ به نام Theia شکل گرفت. سپس به دلیل برهم‌کنش جزر و مدی با زمین به مدار وسیع‌تری فرورفت. سمت نزدیک ماه با ماریاهای آتشفشانی تیره ("دریاها") مشخص شده است، که فضاهای بین ارتفاعات پوسته درخشان باستانی و دهانه‌های برخوردی برجسته را پر می‌کند. بیشتر حوضه‌های ضربه‌ای بزرگ و سطوح مادیان تا پایان دوره ایمبریا، حدود سه میلیارد سال پیش، در جای خود قرار داشتند. سطح ماه نسبتاً غیرانعکاسی است، با انعکاس کمی روشن‌تر از سطح آسفالت فرسوده. با این حال، به دلیل داشتن قطر زاویه‌ای بزرگ، ماه کامل درخشان‌ترین جرم آسمانی در آسمان شب است. اندازه ظاهری ماه تقریباً مشابه اندازه خورشید است و به آن اجازه می‌دهد در طول یک خورشید گرفتگی کامل، خورشید را تقریباً به‌طور کامل بپوشاند. هم برجستگی ماه در آسمان زمین و هم چرخه منظم مراحل آن، ارجاعات فرهنگی و تأثیراتی را برای جوامع بشری در ط

منبع: ویکی‌پدیا — ماه (CC BY-SA 4.0)