مضاربه

#مضاربه #تجارت #سود #مالک #شریک #قرارداد #عقد_جایز #سهم_مشاع #تفریط #شرکت #قرض #قرارداد_کار #مزد_ثابت

جستجوی «مضاربه» در متنِ قوانین، آرا و نظریات

معنی و توضیح

قانون مدنی ماده 546: مضاربه عقدی است که به موجب آن احد متعاملین سرمایه می دهد با قید اینکه طرف دیگر با آن تجارت کرده و در سود آن شریک باشند صاحب سرمایه، مالک و عامل، مضارب نامیده می شود.

روابطِ واژه

هم‌معنی نزدیک: قرارداد سرمایه و کار تجاری
نوعی از: عقد جایز و مشارکتی
طرف‌ها: مالک و عامل
موضوع: سرمایهٔ نقدی مالک و تجارت عامل
عوض: سهم مشاع از سود
اثر: عامل با سرمایه تجارت می‌کند و سود طبق قرارداد تقسیم می‌شود
زیان: اصولاً بر عهدهٔ سرمایه، مگر تعدی، تفریط یا شرط معتبر عامل
مفاهیم نزدیک: سرمایه، عامل، سود، شرکت
مقابل: قرض با بهره یا قرارداد کار با مزد ثابت
هم‌خانواده: مضاربه، مضارب، ضرب در تجارت. مادهٔ ۵۴۶ قانون مدنی، مضاربه را قراردادی می‌داند که یک طرف سرمایه می‌دهد و طرف دیگر با آن تجارت می‌کند و در سود شریک می‌شوند

نقشهٔ روابط

هم‌معنی نزدیکعام‌تر / نوعی ازطرف‌ها و نقش‌هامفاهیم نزدیکهم‌خانواده

در روابطِ واژه‌های دیگر

مالک در مضاربه (هم‌خانواده) · عامل مضاربه (هم‌خانواده) · سرمایهٔ مضاربه (هم‌خانواده) · سود مضاربه (هم‌خانواده) · زیان مضاربه (هم‌خانواده)

مفهوم

یین مدت موجب لزوم عقد نمی‌شود لیکن پس از انقضای مدت، مضارب نمی‌تواند معامله بکند مگر به اجازهٔ جدید مالک. به عبارت دیگر مقصود طرفین از قرار دادن مدت برای مضاربه تبدیل آن به عقدی لازم نیست. چراکه عقد جایز را نمی‌توان به خودی خود تبدیل به قراردادی لازم نمود. بلکه قصد طرفین محدود نمودن اذن مالک به مدتی معین است. که بعد از انقضای مهلت مزبور، ادامه فعالیت مضارب، منوط به اذن جدید مالک سرمایه خواهد بود. اقسام مضاربه مطلق مضاربه مطلق : به مضاربه ای که طرفین آن، نوع خاصی از تجارت یا تجارت با شخص خاصی را شرط ننمایند؛ مضاربه مطلق گویند

مفاهیمِ مجاور و مرزشان

حق‌العملکاری — تفاوت‌های بین مضاربه و حق العملکاری به شرح زیر است: چنانچه در مضاربه سودی حاصل شود، عامل مستحق حصه‌ای که در قرارداد معین شده، یا در عرف مرسوم است؛ می‌گردد. اما در حق‌العملکاری ، حق العملکار مستحق حق‌الزحمه بوده و سود یا زیان مالک تأثیری در این موضوع ندارد. گستره اختیارات عامل مضاربه، نسبت به حق العملکار وسیع تر است؛ زیرا در مضاربه، مالک، سرمایه نقد را در اختیار عامل قرار می‌دهد تا با ابتکار، مهارت و تجارب خود تجارت کرده و به جهت رسیدن به اهداف خود، هر امری را که متعارف است انجام دهد. اما اختیارا
ربا — شرایط خاصى که بر مضاربه حکم‌فرماست، تفاوت ماهوى آن را از ربا مشخص مى‌کند. در ربا صاحب سرمایه خسارت احتمالى طرف مقابل را تضمین و عهده‌دار نمی‌شود. به هر حال سود سرمایه خود را هر چند که از آن، چیزى براى طرف مقابل نماند، استیفا مى‌کند.

مستندها

زیرمجموعه‌ها و اقسام

مضاربه در اموال کودک · مضاربه کودک

مفهومِ کلی‌تر

عقود معین

مفاهیمِ مرتبط

ماده ۵۴۶ قانون مدنی · سرمایه · عامل · سود · زیان · تجارت · عقد جایز

ترکیب‌های ثبت‌شده

زیان مضاربه · سرمایهٔ مضاربه · سود مضاربه · عامل مضاربه · مضاربه‌بانکی · مالک در مضاربه

واژهٔ تنها گاهی چند معنا دارد؛ ترکیب است که معنای حقوقی را قطعی می‌کند.

تعریف

مضاربه قراردادی است که میان عامل و صاحب سرمایه (مالک) بسته شده و به این صورت است که عامل با سرمایه صاحب مال به تجارت پرداخته و در برابر آن به نسبت درصدی در سود با وی شریک می‌شود که البته اگر سودی به دست آید آن را با دارنده مال بر پایه قرارداد تقسیم می‌کند. شرط اساسی درستی مضاربه قبول خطر از جانب صاحب سرمایه و عدم ضمانت عامل نسبت به سرمایه است. در غیر این صورت سرمایه به عنوان قرض است و پس از انعقاد مضاربه، عامل نمی‌تواند سرمایه را با سودی کمتر به شخص دیگری واگذارد. در این زمینه تنها کتاب فارسی، کتابی است که مصطفی بروجردی نگاشته که با نام مضاربه از نظر فقهای شیعه در بازار موجود است. علامه حلی در کتاب «شرایع» می‌نویسد:هر گاه عامل سرمایه‌ای را به عنوان مضاربه در اختیار دیگری قرار دهد، اگر این عمل با اجازه صاحب اصلی سرمایه انجام شده باشد و تقسیم سود بین صاحب سرمایه و عامل دوم انجام شود اشکال ندارد. ولی اگر به صورتی باشد که سهمی از سود به عامل اول برسد صحیح نیست.

منبع: ویکی‌پدیا — مضاربه (CC BY-SA 4.0)

آلِکسا — حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم