صفحهٔ اول ›
قانون اراضی شهری مصوب 1360/12/27
قانون اراضی شهری مصوب 1360/12/27
ماده 1
( ) برای نیل به اهداف مذکور در اصول 31 43 45 47 قانون اساسی جمهوری اسلامی که تامین نیازهای عموم به مسکن و تاسیسات عمومی شهری را وظیفه دولت قرار داده و به منظور جلوگیری از بورس بازی روی زمین به صورت کالا و حرکت در جهت مصالح کلی اقتصاد کشور که سوق سرمایهها به بخشهای تولیدی زیر بنائی (کشاورزی و صنعتی) م. ب. با استفاده از اجازه حضرت امام خمینی مد ظله العالی که درآن مجلس شورای اسلامی را صاحب صلاحیت برای تشخیص موارد ضرورت و فساد و اختلال نظام اجتماعی و قانونگذاری لازم در این موارد دانستهاند، اجرای مواد این قانون موقتاً برای مدت پنج سال در سراسر کشور ضروری تشخیص داده میشود.
ماده 2
اراضی شهری زمینهائی است که در محدوده قانونی شهرها و شهرکها قرار گرفته باشد.
ماده 3
اراضی موات شهری زمینهائی است که سابقه عمران و احیاء نداشته باشد.
ماده 4
اراضی بایر شهری زمینهائی است که سابقه عمران و احیاء داشته و بتدریج به حالت موات برگشته است اعم از آنکه صاحب مشخصی داشته و یا نداشته باشد.
ماده 5
کلیه زمینهای موات شهری در اختیار دولت جمهوری اسلامی است و اسناد و مدارک مالکیت گذشته ارزش قانونی ندارد مگر آنکه از توسط دولت واگذار شده باشد.
تبصره – اسناد مالکیت زمینهای مواتی که به موجب قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و این قانون به اختیار دولت درآمده یا در می آید و در وثیقه میباشند آزاد تلقی و غیر از مطالبات اشخاص ناشی از فروش اینگونه اراضی که منتفی میگردد مطالبات دیگر وسیله طلبکار از سایر اموال بدهکار وصول خواهد شد.
ماده 6
کسانی که طبق مدارک مالکیت رسمی از زمینهای موات شهری داشتهاند مشروط بر آنکه مسکن مناسبی نداشته باشند طبق ضوابط مسکن و شهرسازی در سراسر کشور زمینی در حد نصاب ماده 8 در اختیارشان گذاشته میشود تا عمران و احیاء کنند و در صورت عدم عمران و احیاء حق مذکور ساقط و زمین به دولت باز میگردد.
ماده 7
کلیه اراضی بایر شهری بلاصاحب معلوم در اختیار دولت م. ب..
ماده 8
( ) مالکان اراضی بایر شهری میتوانند طبق ضوابط وزارت راه و شهرسازی در سراسر کشور فقط زمینی را به مساحت کمتر از دو برابر بالاترین حداقل نصاب تفکیکی مناطق مسکونی در شهر محل وقوع زمین حداکثر تا 1000 متر مربع طبق ضوابط شهرسازی مصوب عمران و احیاء کنند یا به دولت بفروشند و در شهرهائیکه نصاب تفکیک مشخص نگردیده بر طبق آییننامه اجرایی خواهد بود که وزارت راه و شهرسازی تهیه و تصویب مینماید و زائد بر آن (نه عین و نه منفعت) قابل واگذاری نیست مگر به دولت و با تقویم دولت.
تبصره 1 مالکین اراضی مشاعی هر یک میتوانند تا حد نصاب مذکور از مزایای این ماده استفاده کنند مشروط بر آنکه تحت تکفل دیگری، نباشند (به استثنای همسر) که در این صورت فقط یک اجازه عمران و احیاء برای زمین در حد نصاب یاد شده به افراد مذکور داده میشود. طریقه افراز و اختصاص سهام مالکین مشاعی بر طبق آییننامه اجرایی خواهد بود.
ماده 9
مالکین زمینهای بایر و دایر شهری موظفند زمینهای مورد نیاز دولت با شهرداری ها را با تقویم دولت به آنها بفروشند و دولت میتواند به جای زمینهایی که مساحت آنها بیش از سه هزار متر مربع م. ب. با رعایت ضوابط عوض آن را از سایر اراضی دولتی که ارزش معاملاتی آن معادل بهای زمین واگذاری به دولت باشد بفروشنده واگذار کند.
ماده 10
( ) از تاریخ تصویب این قانون کلیه زمینهای متعلق به وزارتخانه ها و موسسات دولتی و بانکها و سازمانهای وابسته به دولت و موسساتی که شمول حکم مستلزم ذکر نام آنها است و کلیه بنیادها و نهادهای انقلابی در اختیار وزارت راه و شهرسازی قرار میگیرد.
ماده 11
( ) وزارت راه و شهرسازی موظف است بر اساس سیاست عمومی کشور بر طبق آییننامه اجرایی نسبت به واگذاری و عمران زمینهای موات و بایر شهری خود بر طبق طرحهای مصوب شهرسازی اقدام کند و در محدوده مصوب شهر تهران با نظر شهرداری تهران م. ب..
ماده 12
( ) تشخیص عمران و احیاء و تاسیسات متناسب و تمیز بایر و موات اراضی با کمیسیونی مرکب از نمایندگان وزراء دادگستری و راه و شهرسازی و شهردار محل بر طبق آییننامه اجرایی خواهد بود. تشخیص کمیسیون ظرف ده روز از تاریخ اعلام وزارت راه و شهرسازی قابل اعتراض در دادگاه محل است. دادگاه نسبت به اعتراض مدعی خارج از نوبت رسیدگی کرده و حکم صادره قطعی است.
ماده 13
تغییر اساسنامه و یا ادغام و تعیین شیوه کار سازمانهای عمران اراضی و هیئتهای پنج نفری به طریقی است که در آییننامه اجرایی مشخصخواهد شد.
ماده 14
از تاریخ تصویب این قانون هر گونه تصرف و تجاوز به اراضی شهری متعلق یا منتقل شده به دولت و شهرداریها یا احداث هر گونه بنا و یاهر گونه نقل و انتقالات به موجب اسناد عادی یا رسمی و تفکیک و افراز آن اراضی و یا هر گونه عملی بر خلاف این قانون جرم شناخته میشود، از زمین مزبور خلع ید شده و آثار تجاوز رفع میگردد و مرتکبین و واسطهها و اشخاصی که در این اعمال دخالت داشته باشند هر یک علاوه بر پرداخت ضرر و زیان وارده طبق نظر کارشناس ر. د. ب. مدت پنج سال از انجام هر گونه معاملات اموال غیر منقول در سراسر ایران محروم میشوند.
ماده 15
( ) وزارت راه و شهرسازی و شهرداری ها باید این متجاوزین را به دادسرا و دادگاههای صالحه معرفی و از اراضی مورد تصرف و تجاوز با دخالت مستقیم قوای انتظامی رفع تصرف و تجاوز نموده و بر حسب مورد در اختیار دولت یا شهرداریها قرار دهد.
ماده 16
هر یک از کارمندانی که در اجرای این قانون به تشخیص دادگاه صالحه رعایت دقیق مقررات آن را ننموده و تخطی نمایند علاوه بر جبران خسارات وارده به دولت یا اشخاص و اعاده وضع، بر حسب مورد به انفصال موقت یا دائم از خدمات دولتی محکوم میگردند.
ماده 17
وزارت مسکن و شهرسازی مأمور اجرای این قانون م. ب. و موظف است حداکثر ظرف سه ماه آیین نامه اجرائی مواد این قانون را که بتصویب هیئت دولت خواهد رسید، تهیه و به اجرا بگذارد.
قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و چهارده تبصره در جلسه روز پنجشنبه بیست و هفتم اسفند ماه یکهزار و سیصد و شصت بتصویب مجلس شورایاسلامی رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی – اکبر هاشمی
شهری و شهرسازی قانون اراضی شهری توضیحات
قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و چهارده تبصره در جلسه روز پنجشنبه بیست و هفتم اسفند ماه یکهزار و سیصد و شصت به تصویب مجلس شورایاسلامی رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی اکبر هاشمی
ماده 18
رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل بالاترین مقام اجرائی سازمان است و برای اجرای و ظایف خود دارای اختیارات قانونی زیر م. ب.:
الف : اداره امور سازمان طبق اساسنامه و مقررات مربوطه.
ب :عزل و نصب کارکنان و صدو ر دستور پرداخت هزینه ها با رعایت بودجه مصوب سازمان و مقررات استخدامی و مالی مربوطه، استخدام کارمند جدید پس از تصویب هیئت مدیره قابل اجرا است.
ج : اجرای مصوبات مجمع عمومی و هیئت مدیره.
ماده 19
قراردادها و اسناد تعهدآو ر و چکهای سازمان بامضاء رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل و یکی از اعضاء هیئت مدیره خواهد بود.
ماده 20
مدیرعامل میتواند با مسئولیت خود قسمتی از اختیارات خویش را به اعضاء هیئت مدیره یا کارکنان سازمان و اگذار نماید.
ماده 21
نمایندگی حقوقی سازمان نزد کلیه اشخاص حقوقی و حقیقی و مراجع قضائی برای طرح و تعقیب دعاو ی و شکایات و یا دفاع از آنها با مدیرعامل است و میتواند برای انجام این و ظایف و کیل باحق توکیل تا یک درجه یا بدو ن توکیل انتخاب کند و یا نماینده معرفی نماید.
ماده 22
بازرس «حسابرس» با پیشنهاد و زیر امور اقتصادی و دارائی و تصویب مجمع عمومی برای مدت یکسال انتخاب میگردد و انتخاب مجدد او بلامانع است.
ماده 23
بازرس «حسابرس» موظف است در اجرای مقررات اساسنامه و آئین نامه های مربوطه نظارت داشته باشد وبحسابها و ترازنامه و حساب سودو زیان سازمان رسیدگی و گزارش لازم را جهت مجمع عمومی تهیه نماید. و نیز کلیه و ظائف و اختیاراتی را که بموجب قانون تجارت بعهده بازرس «حسابرس» سازمان محول است انجام دهد. بازرس «حسابرس» مکلف است نسخه ای از گزارش خود را ده رو ز قبل از تشکیل مجمع عمومی به هیئت مدیره تسلیم کند. بازرس «حسابرس» با اطلاع مدیرعامل حق مراجعه به کلیه اسناد و مدارک سازمان را دارد بدو ن اینکه در عملیات اجرائی دخالت کند و انجام و ظایفش موجب و قفه ای در عملیات سازمان شود.
ماده 24
سال مالی سازمان از او ل فرو ردین ماه هرسال شرو ع و در آخر اسفندماه آن سال پایان می یابد به استثناء او لین سال که تاریخ تشکیل سازمان شرو ع و در آخر اسفند پایان میپذیرد.
ماده 25
حسابهای سازمان در پایان اسفندماه بسته میشود، ترازنامه و حساب سود و زیان باید حداقل یکماه قبل از انقضای جلسه مجمع عمومی سالانه به حسابرس «بازرس» تسلیم شود.
ماده 26
زمینهائیکه در اجرای قوانین و مقررات موضوع این اساسنامه از طرف دو لت یا سازمانهای دو لتی و مؤسسات و ابسته بدو لت یا اشخاص بملکیت سازمان در میآید احتیاج به تنظیم سند در دفاتر اسناد رسمی ندارد و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است زمینهای مزبور را ب. ر. م. مربوط به ثبت املاک در دفتر املاک ثبت نماید و اسناد مالکیت بنام سازمان صادر کند.
ماده 27
سازمان از پرداخت هرگونه حق الثبت و هزینه های ثبتی و دادرسی و دفتری معاف است.
ماده 28
نسبت بموضوعاتیکه در این اساسنامه مقررات خاص و ضع نشده است قانون تجارت معتبر خواهد بود.
قانون اخذ بهای خدمات انجام شده توسط وزارت راه و ترابری مصوب 1368/09/01قانون اراضی شهری مصوب 1360/12/27قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقولقانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1380/10/16قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایرانقانون تشویق احداث و عرضه واحدهای مسکونی استیجاری مصوب 1377/03/24قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهردارانقانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنهاقانون تعیین تکلیف اراضی واگذاری دولت و نهادها مصوب 1370/12/15قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریهاقانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریهاقانون تملک آپارتمانهاقانون جهش تولید مسکنقانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغهاقانون درآمد پایدار و هزینه شهرداریها و دهیاریها مصوب 1401/04/01قانون راجع به اجاره ماشین آلات و راهسازیقانون زمین شهریقانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکنقانون شهرداریقانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه شوراها و شهرداری ها مصوب 1400/11/10قانون معافیت حق کسب وپبشه پرداختی برای اجرای طرح نوسازی اطراف حرم مطهرآستان قدس رضوی ازمالیات بردرآمدقانون منع فروش و واگذاری اراضی فاقد کاربری مسکونی برای امر مسکن به شرکتهای تعاونی مسکن و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی مصوب 1381/05/06قانون نحوه تقویم ابنیه، املاک و اراضی مورد نیاز شهرداریها مصوب 1370/08/28قانون نحوه واگذاری مالکیت و اداره امور شهرکهای صنعتی مصوب 1387/02/31قانون نوسازی و عمران شهریقانون پیشفروش ساختمانلایحه قانونی اصلاح تبصره ذیل ماده 18 قانون نوسازی و عمران شهریلایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها مصوب 1359/03/03لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه های عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب 17/11/1358قانون احداث پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری از طریق مشارکت بانک ها و سایر منابع مالی و پولی کشور مصوب 1366/08/24قانون تعیین تکلیف اراضی واگذاری دولت ها و نهادها و دامنه شمول آنقانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی (و قوانین جایگزین)قانون ساماندهی بازار زمین مسکن و اجارهبها مصوب 1403/02/10قانون واگذاری مسئولیت امور مربوط به ترابری هوایی به سازمان هواپیمایی کشوری مصوب 1370/08/15قانون اصلاح قانون زمین شهری مصوب 1366/06/22 مجلس شورای اسلامیآییننامه اجرایی تبصره ماده (1) قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری هاآییننامه اجرایی تبصره ماده 8 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها مصوب 1402/11/23آییننامه اجرایی تشکیلات،انتخابات داخلی و امور مالی شوراهای اسلامی شهرهاآییننامه اجرایی طرح اقدام ملی مسکنآییننامه اجرایی قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن مصوب 1390/04/21آییننامه اجرایی قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1382/05/15آییننامه اجرایی قانون تعیین حریم حفاظتی – امنیتی اماکن و تأسیسات کشور مصوب 1397/07/11آییننامه اجرایی قانون زمین شهریآییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمانآییننامه اجرایی ماده (5) قانون جهش تولید مسکن مصوب 1402/08/01آییننامه احداث وعرضه مسکن اجاره ایآییننامه استفاده از اراضی احداث بنا و تاسیسات در خارج از محدوده قانونی و حریم شهرهاآییننامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تأسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها مصوب 1391/02/20آییننامه بازنگری شده جهت فروش، واگذاری و مشوقهای مربوط به ساماندهی مشاغل شهریآییننامه حمایت از تولید، دانش بنیان و اشتغال آفرین در حوزه راه و شهرسازی مصوب 1401/12/21آییننامه رفع موانع قراردادی در طرح های تملک دارایی های سرمایه ای مصوب 1403/04/30آییننامه شرایط متقاضیان اجاره واحدهای استیجاری مصوب 1378/07/28آییننامه مالی موضوع ماده (1) قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری هاآییننامه اجرایی قانون تملک آپارتمانها مصوب 1347/02/08آییننامه اجرایی قانون منع فروش و واگذاری اراضی فاقد کاربری مسکونی برای امر مسکن به شرکتهای تعاونیی مسکن و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی مصوب 1383/03/10آییننامه اجرایی قانون نحوه ایجاد تسهیلات رفاهی برای کارکنان دولت مصوب 1367/01/28آییننامه اجرایی ماده یک قانون اصلاح لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها مصوب 1388/04/20آییننامه استخدامی جدید کارکنان راه آهن دولتی ایرانآییننامه ماده یک قانون حفظ و گسترش فضای سبز و جلوگیری از قطع بی رویه درختآییننامه مقاوم سازی ساختانها در برابر زلزلهدستورالعمل تعیین مصادیق هزینه های قابل قبول مالیاتی طرح یا پروژه های عمرانی در راستای مفاد تبصره الحاقی به ماده (51) آییننامه اجرایی قانون احداث پروژه های عمرانی بخش راه و ترابریبخشنامه وزارت دادگستری راجع به نام های جدید برای معابر شهریآییننامه اجرایی تبصره (2) ماده (7) قانون حمایت از احیاء بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده و ناکارآمد شهریآییننامه اجرایی شرایط احراز تصدی سمت شهردار با اصلاحات 1402/06/28بخشنامه خزانه داری کل در خصوص نحوه تفکیک و افراز اراضی و املاک دولتی در اجرای تبصره 2 ماده 101 اصلاحی قانون شهرداری ها مصوب سال 1390آییننامه تشویق مالکان واحدهای بافت فرسوده به مشارکت در نوسازی و طرحهای معاوضه کلید به کلید مصوب 1403/11/16دستورالعمل ماده 14 قانون زمین شهری در مورد محدوده شهر تهران (مصوب 1386/7/23)قانون اجازه واگذاری اراضی داخل شهرکها برای تامین اعتبارمربوط به تکمیل ساختانهای شهرکهای نیمه تمام دولتیقانون تعیین حریم حفاظتی ـ امنیتی اماکن و تأسیسات کشور 1393/05/19قانون راجع به واگذاری اراضی به طور عوض به مالکین اراضی متصرفی سیمان ریقانون نظام مهندس و کنترل ساختمان مصوب 1374/12/22آییننامه اجرایی ایجاد شهر کودک و نوجوان توسط بخش غیردولتی 1404/07/28آییننامه آرامستانهای کشور مصوب 1403/03/23آییننامه نحوه تأمین مصالح ساختمانی (فولاد و سیمان) برای طرح های مسکن حمایتی مصوب 1403/03/21آییننامه نحوه تامین مصالح ساختمانی (فولاد و سیمان) برای طرح های مسکن حمایتیبخشنامه بانک سپه در خصوص تسهیلات بهسازی و نوسازی مسکن روستایی موضوع ماده (4) قانون جهش تولید مسکن - سهمیه سال سومبخشنامه بانک مرکزی در خصوص تسهیلات بهسازی و نوسازی مسکن روستایی موضوع ماده 4 جهش تولید مسکنقانون احداث تونل مشترک شهری مصوب 1372/11/27قانون بلدیهقانون تشویق پس انداز مسکنلایحه قانونی تمدید مهلت مقرر در ماده 10 قانون نوسازی و عمران شهری مصوب 1347/09/07لایحه قانونی راجع به اجازه شناسائی و به اجاره دادن واحدهای مسکونی خالیلایحه قانونی راجع به ادامه عملیات شهرک تعاونی دانشگاه و تصاحب آن وسیله وزارت مسکن و شهرسازی [راه و شهرسازی]لایحه قانونی راجع به اسکان موقت ساکنین گودها و زاغه ها و افرادی که محل سکونتشان امن برای زندگی نیست در واحدهای مسکونی خالیلایحه قانونی راجع به اصلاح تبصره 2 ماده 96 قانون شهرداریلایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاک مصوب 1358/09/27لایحه قانونی راجعبه لغو برخی از مواد اصلاحی قانون شهرداری و اصلاح بند ب ماده 44آییننامه مالی شهرداریهاآییننامه اجرایی قانون تکمیل و اجاره واحدهای مسکونیآییننامه حق الجلسه اعضاءبخشنامه بانک مرکزی در خصوص تسهیلات مسکن موضوع قانون جهش تولید مسکن - سهمیه سال چهارمبخشنامه خزانه داری کل کشور در خصوص تحویل اراضی غیرمولد ریاست جمهوری به وزارت راه و شهرسازیقانون اصلاح ماده (20 مکرر) آییننامه مالی شهرداریهالایحه قانونی ادغام سازمان زمین به سازمان مسکنماده واحده قانون راجع به منع توقیف اموال منقول و غیرمنقول متعلق به شهرداریها - مصوب 1361/02/14قانون اجازه تصویب اساسنامه مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماریلایحه قانونی الغاء قانون تکمیل و اجاره واحدهای مسکونی مصوب تیر ماه 1356لایحه قانونی راجع به لغو مالکیت اراضی موات واقع بین محدوده بیست و پنج ساله قانونی شهر تهران و حریم استحفاظی آنلایحه قانونی راجع به واگذاری واحدهای مسکونی متعلق به شهرداری واقع در اراضی خزانه به درجه داران و افسران راهنمائی و رانندگی ما مور خدمت در شهرداری تهراندستورالعمل اجرایی قانون نحوه معاملات واحدهای مسکونی 1360/05/10قانون اصلاح قانون اصلاح مواد (1) و (33) آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب 1362قانون اصلاح مواد 1 و 33 آییننامه معاملات شهرداری تهرانقانون اجازه استقراض برای ساختمان سیل بند شهر تبریزقانون اجازه استقراض سیصد و پنجاه هزار ریال ببلدیه بندر گزقانون اجازه واگذاری چهار دستگاه ماشین دستی پشم ریسی موجوده در اداره صناعت به بلدیه تهرانآییننامه اجرایی بند «8» تبصره 8 قانون بودجه سال 1367
