صفحهٔ اول ›
4-9-13-4 در محلهایی که نگهداري و پرورش برخی حیوانات در داخل بافت شهري مجاز
4-9-13-4 در محلهایی که نگهداري و پرورش برخی حیوانات در داخل بافت شهري مجاز
4-9-13-4 در محلهایی که نگهداري و پرورش برخی حیوانات در داخل بافت شهري مجاز
شمرده می شود، محل نگهداريحیوانات باید از فضاهاي اقامت ساکنان بهگونهاي جدا گردد که از
نظر نحوة دسترسی و جزﺋیات تهویه، تاسیسات ساختمان و دفع فاضﻼب، منظر عمومی و سایر
جنبههاي معماري و ساختمانی، در بهداشت و آسایش ساکنان و همسایگان اختﻼلی پیش نیاید.
111
پیوست ضوابط طراحی مدوﻻر در و پنجره براي ساختمان
پیوست
ضوابط طراحی مدوﻻر در و پنجره براي ساختمان
از مجموعﮥ ضوابط طراحی مدوﻻر در ساختمان
مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن
113
مبحثچهارم
114
پیوست ضوابط طراحی مدوﻻر در و پنجره براي ساختمان
مقدمه
سیستم هماهنگی مدوﻻر و اندازههاي هماهنگ ساز به عنوان سیستمی کاربردي در طراحی ها و در
تولید، نصب و اجراي ساختمان و اجزاي آن بهکار میرود . این سیستم در طراحی فضاها و لوازم و
در عرصههاي گوناگون طراحی و انبوهسازي و تولید صنعتی، کاربردي گسترده پیدا نموده است .
مدول یا پیمون پایه، اندازهاي است که در هماهنگی مدوﻻر استفاده می شود و واحد اصلی و اساسی
در نظام مدوﻻر است .اندازهها در این سیستم بر اساس مدول پایه یا ضریبی از آن انتخاب میگردند .
مدول پایه و ضرایب آن، براي هماهنگ نمودن گامها یا فاصلهها در شبکه هاي طراحی به کار برده
میشود.
با توجه به اهمیت بهکاربستن سیستمهاي هماهنگکننده ابعادي، و مزایاي استفاده از آن در
صنعت ساخت و ساز مانند سرعت بخشیدن، افزایش دقت، برخورداري از حداقل هاي ﻻزم براي
ارتقاء کیفیت ضابطه مند، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن از سال1369 تاکنون، با به اجرا
درآوردن بیش از دوازده طرح تحقیقاتی که نتایج مدون آنها، به شکل تالیف، دستورالعمل و راهنما
اراﺋه شدهاند، سعی نموده است تا با استخراج ضوابط از مجموعه نتایج مذکور، نسبت به ترویج
استفاده از سیستم مدوﻻر ایران اقدام نماید.
ضوابط ابعادي اراﺋه شده، بر اساس مطالعات زیر به دست آمدهاند:
1- رشتههاي عددي و نظام یافته بر اساس اصول و منطق ریاضیات؛
2- ابعاد و اندازه هاي انسان ایرانی)آنتروپومتري و ابعاد بدن انسان، اندازه هاي عملکردي با برداشت
از اندازه هاي بدن1500 نمونه زن و مرد ایرانی( ، باتوجه به عوامل محیطی و قابل زیست، مانند
جسم، حس، حرکت، فعالیت و سایر عوامل، با بهره بردن از دانش مهندسی عوامل انسانی یا
ارگونومی؛
3- اندازه هاي ابزار، لوازم و تجهیزات و فضا با برداشت از300 نمونه؛
4- کاربرد عملی هماهنگی اندازهها و سیستم مدوﻻر در طراحی؛
نتایج پژوهشهاي انجام شده در زمینه سیستم هاي مدوﻻر و طراحی ارگونومیک براي تامین شرایط
آسایش جسمی براي انسان ایرانی، به صورت مجموعه اي از ضوابط ابعادي براي طراحی مدوﻻر
115
مبحثچهارم
ساختمان تهیه شده است . تدوین این ضوابط عﻼوه بر تامین شرایط حداقل جهت طراحی براي
آسایش انسان به لحاظ ابعادي، کاربرد بسیار گسترده و متنوعی در زمینه هاي گوناگون طراحی
) ،معماري، سازه، اجزا و قطعات ساختمانی، مبلمان و اثاثچیدمان و غیره ( دارد که در تمام انواع
ساختمانها به ویژه ساختمانهاي مسکونی و متعارف که به روش هاي متداول یا به شکل صنعتی و
نیمهصنعتی ساخته شوند، کاربرد خواهد داشت.
مزایاي استفاده از این ضوابط شامل انبوهسازيها و تک سازي به تعداد زیاد بوده و همچنین
بهمنظور ایجاد هماهنگی در طراحی و تولید ساختمان و لوازم و اثاث که به صورت انفرادي در
کارگاهها تولید میشوند نیز کاربرد بسیار دارد .روشن است که انبوهسازي و پیش سازي بدون
سیستمی جهت هماهنگسازي ابعاد، بازدهی و سوددهی چشمگیري نخواهد داشت . لذا تدوین
"ضوابط ط راحی مدوﻻر براي ساختمان– در و پنجره"، بهعنوان یکی از فصلهاي مهم ، جهت
تکمیل هرچه بیشتر ضوابط ابعادي براي طراحی ساختمان بهویژه در سیستم مدوﻻر ایران مطرح
خواهد بود . جهت اطﻼعات تکمیلی به آثار مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن به ویژه شماره
ض-470، گ- 463، گ -336 ،268 ،257 ،215 ،216 ،361 ،312 ،316 ،398 و333 مراجعه
گردد.
ماهیت تغییرپذیري ابعاد در تولید صنعتی و رواداريها
ماهیت تغییرپذیري ابعاد در ساختمان و اجزاي آن و ضوابطی که مطابق آن ،ها چنین تغییرپذیري
شکل کمیتی به خود میگیرد و با اعداد و ارقام مشخص میگر دد و تعریف عواملی که باید در
ارزیابی، تشخیص و بررسی رواداري هاي اجزاي ساختمان و کار در کارگاه ساختمانی درنظر گرفته
شوند، از جمله مواردي هستند که در تولید صنعتی باید مدنظر قرار بگیرند . این ضوابط براي
ساختمانها و اجزاي ساختمانی، به ویژه آن دسته که بر اساس ا صول هماهنگی مدوﻻر طراحی و
اجرا میگردند، براي تولید انبوه و صنعتی ساختمان، بهکار برده میشوند.
این تغییرپذیري نیز باید در سیستمی از اندازه هاي هماهنگ ساز و مدوﻻر بهانجام برسد.
116
پیوست ضوابط طراحی مدوﻻر در و پنجره براي ساختمان
مدول پایه - مدول طراحی و مضارب مدول و شبکه مدوﻻر طراحی براي در و پنجره
آ- مدول پایه برابر
M= 100mm
M3
ب- مدول طراحی در و پنجره،بازشو یا درگاهی برابر
mm150
2
پ- ،شبکهء مدوﻻر طراحی براي در و پنجره بازشو یا درگاهی برابر
M3 × M3
mm150 mm150
2 2
ت- شبکه مدوﻻر طراحی معماري براي مسکن برابر ×3 3 یا300×300 mm
M M
،در طراحی مدوﻻر انطباق شبکه هاي طراحی اجزاي ساختمانی، با شبکه مدول پایه و شبکه مدوﻻر
طراحی، الزامی است.
در سیستم مدوﻻر، هماهنگی و همخوانی اجزا در ترکیب و اتصال با یکدیگر، از نظر اندازه و
موقعیت بررسی میگردند .اندازههاي هماهنگساز و مدوﻻر همراه با شبکه هاي مدوﻻر براي طراحی
مطالعه میشوند .به منظور باﻻ بردن سطح دقت در انتخاب اندازه و اندازهگذاري، هنگام اراﺋه اندازه
مدوﻻر و اندازه اجرایی براي یک جزء ساختمانی باید به نوع اتصال و رواداري هاي آن در ترکیب با
سایر اجزاء نیز توجه خاص مبذول گردد.
اندازههاي هماهنگ ساز یا مدوﻻر
براي طراحی در و پنجره در سیستم مدوﻻر و اندازه هاي هماهنگ ساز باید به3 اندازه توجه داشت:
1- اندازه اسمی براي دهانهگشودگی نصب بازشو یا پنجره در دیوار که اصوﻻ از اندازه هاي مدوﻻر و
هماهنگساز آنها بزرگنر ولی به آنها بسیار نزدیک هستند.
2- اندازه هماهنگ و مدوﻻر به گونه اي که مرزهاي قرار گرفتن در و پنجره درون آن مشخص
گردند)شکل پ-1(
117
مبحثچهارم
3- اندازهاسمی براي در و پنجره که اصوﻻ از اندازه هاي مدوﻻر و هماهنگساز آن ها کوچکتر ولی
به این اندازهها بسیار نزدیک هستند.
شکل پ- 1 اندازة مدوﻻر یا هماهنگساز
اندازه هماهنگ ساز یا مدوﻻر، مقدار فضاي اشغال شده توسط هر جزء ساختمانی و اتصاﻻت مربوط
به آن رامشخص میسازد .اندازههاي مدوﻻر، از مجموع اندازههاي اجرایی و اندازه هاي دو حاشیه که
در کنار جزء ساختمانی )براي اتصاﻻت و رواداريها و سایر (درنظر گرفته میشود، به دست میآید .
اندازههاي اجرایی بسته به نوع طرح، جنس مصالح و ویژگیهاي فیزیکی محصول دارد و توس ط
سازنده و تولیدکنندگان محصوﻻت به گونهاي تنظیم می گردد که جزء ساختمانی، درون اندازه
مدوﻻر تعیینشده در سیستم اندازههاي مدوﻻر، تعبیه گردد.
در شکل پ- 2 سه اندازه گفته شده را میتوان مشاهده کرد.روشن است که این تفاوت اندازه ،ها
بهدلیل وجود برخی رواداريها و انحراف از اندازه و موقعیت که ممکن است روي اندازه هاي تولید و
بههنگام نصب و اجرا بروز نمایند، پدید میآیند.
هماهنگی مدوﻻر و تولید انبوه و صنعتی در ساختمان
،از اهداف اصلی طراحی تولید و اجراي ساختمان در نظام هماهنگی اندازهها و به کار بستن
اندازههاي هماهنگساز و مدوﻻر، توسعه هرچه بیشتر انبوهسازي با استفاده از امکانات صنعتی است.
118
پیوست ضوابط طراحی مدوﻻر در و پنجره براي ساختمان
روند ساختمان سازي نمونه، روندي است که در آن ساختمان در پی ساخت و نصب متناسب اجزاي
آن بنا گردد .به عبارت دیگر، اجزاي آن از پیش ساخته شده باشند . لذا طراحی در سیستمی از
اندازههاي هماهنگساز و مدوﻻر الزامی میگردد.
شکل پ-2 اندازههاي هماهنگساز مدوﻻر
119
مبحثچهارم
شکل پ-3 اندازههاي مدوﻻر دهانﮥ در فضاهاي واحد مسکونی
" "
120
پیوست ضوابط طراحی مدوﻻر در و پنجره براي ساختمان
شکل پ-4 انواع کمد و اندازة مدوﻻر بازشوهاي آن در فضاهاي واحد مسکونی
شکل پ-5 گروهبندي پنجرهها بر اساس نوع بازشو
121
مبحثچهارم
شکل پ-6 اندازههاي مدوﻻر دهانﮥ پنجرههاي متداول در فضاهاي واحد مسکونی
122
پیوست ضوابط طراحی مدوﻻر در و پنجره براي ساختمان
شکل پ-7 اندازههاي مدوﻻر انواع دیگر پنجرهها در فضاهاي واحد مسکونی
123
4-9-1 دیوارها4-9-1-1 تمام جدارههاي خارجی واحدهاي تصرف و همچنینجدارههاي مشترك واحدها با4-9-1-2 جدارههاي خارجیتمام ساختمانها و جدارههاي مشترك واحدهاي تصرف با فضاهاي4-9-1-3 درتمام دیوارهاي ساختمان، جهت مقاومت در برابر زمین لرزه، ضوابط مبحث ششمّ4-9-2 سقفهاي کاذب4-9-2-1 نصب سقف کاذب نباید ارتفاع فضا را به کمتر از مقدار مجاز آن کاهش دهد . ،ارتفاع فضا4-9-2-2 سقف کاذب باید با استفاده از قطعات مناسب و به صورت مطمﺌن به ساختار اصلی4-9-2-3 براي نصب آویزها، اتصاﻻت و سایر اجزاء نگهدارندة سقف کاذب، باید پیشبینی هاي4-9-2-4 دیوارهاي جداکنندة فضاها باید تا باﻻي سقف کاذب و زیر سقف سازه اي امتداد داشته4-9-2-5 از فضاي باﻻي سقف کاذ ب نباید براي انبارکردن لوازم وتجهیزات استفاده شود مگر4-9-2-6 تخلیﮥ هواي سرویسهاي بهداشتی و آشپزخانه به فضاي باﻻي سقف کاذب مجاز نیست.4-9-2-7 در صورت استفاده از سیستمهاي سقف که در آن ها از مواد قابل سوختن مانند انواع4-9-2-8 فضاي باﻻي سقف کاذب نباید به فضاي بیرو ن ساختمان یا به فضاهاي نیمه باز و یا4-9-2-9 در مجاورت یا باﻻي سقف کاذب، هیچگونه لولﮥ آب، فاضﻼب یا گاز، کانال و یا4-9-2-10 در صورت نیاز به نصب هرگونه شیشه یا عناصر شیشه اي در سقف کاذب، باید از4-9-3 بامهاي مسطح4-9-3-1 تعبیه جانپناه در سقفهاي مسطح، در صورت وجود راه پله براي دسترسی ساکنین به4-9-3-2 بامهاي مسطح باید داراي شیب بندي مناسب حداقل2 % و کفشوي متصل به شبکﮥ4-9-3-3 آب بامها باید به صورتی جمع آوري و هدایت شود که موجب آلودگی یا ایجاد مزاحمت4-9-3-4 تخلیﮥ آب حاصل از نزوﻻت جوي بامها به زمینهاي مجاور و م عابر عمومی مجاز نیست4-9-3-5 اتصال فاضﻼب بام به شبکﮥ فاضﻼب شهري با مجوز ادارات فاضﻼب شهري و سایر4-9-4 بامهاي شیبدار4-9-4-1 بامهاي شیبدار باید به نحوي طراحی و اجرا گردن د که از ریزش برف، یخ یا اجزاي سقف4-9-4-2 دربامهاي شیبدار باید تدابیر ﻻزم به منظور حفظ جان کارگران در هنگام کار در روي4-9-4-3 چنانچه شیب بام شیبدار به سمت زمینهاي مجاور یا معابر عمومی باشد باید فاصلﮥ4-9-4-4 رعایت بندهاي 4-9-3-3 تا 4 -9 -3-5 در مورد هدایت و تخلیﮥ آب بام الزامیست.4-9-5 سقفهاي نورگذر4-9-5-1 نورگیرهاي سقفی که براي تامین نور الزامی فضاها تعبیه میشوند باید به فضاي باز یا4-9-5-2 مجموع سطح نورگیرهاي سقفی و پنجره هاي دیواري در فضاهايمورد نظر که بصورت4-9-5-3 سقفهاي نورگذر یا شفاف، مانند سقف گلخانه و پاسیو و همﮥقسمت هايشیشه اي یا4-9-5-4 در طراحی و اجراي سقف هاينور گذر یاشفاف وسیع مانند سقف گلخانه و پاسیو باید4-9-6 نصب و اجراي در و پنجره4-9-6-1 مشخصاتتمام درها وپنجرههاّباید با استانداردهاي ملی ایران مطابقت داشته باشد .4-9-6-2 در درهاي شیشهاي کشویی و درهاي شیشهاي بدون قاب، دیواره و در شیشه اي وان و4-9-6-3 در صورتی که پنجره در فضایی نصب شود که کف آن فضادر ارتفاع بیش از70/0 متر4-9-6-4 تعبیه پنجره در محل هاﺋی که خارج از حدود مجاز در این مقررات موجب اشراف به4-9-6-5 در صورتی که امکان اشراف از معبر عمومی مجاوربه داخل فضاهاي اقامت در ساختمان4-9-6-6 درصورتیکه تدابیري براي تهویﮥ فضایهای مانند انبار پیشبینی نشده باشد که تهویﮥ4-9-6-7 استفاده از در و پنجره با ابعاد مدوﻻر و تولید صنعتی در ساختمان توصیه میشود .4-9-7 حفاظها، جانپناهها و میلههاي دستگرد4-9-7-1 حفاظ وجانپناه4-9-7-1-1 ارتفاع دستاندازها یا جانپناهها از ،سطح فضا یا بام در دسترس باید حداقل 10/14-9-7-1-2 فاصلﮥ خالی بین دو نرده عمودي دستانداز و جان پناه نباید بیشتر از11/0 مترباشد .4-9-7-1-3 استفاده از شیشه ایمن و غیر ریزنده درجانپناهها ودستاندازها ي داراي شیشه به هر4-9-7-2 میلههاي دستگرد4-9-7-2-1 ارتفاع میله هاي دستگرد که از لب پله ویا سطح کف تمام شده شیبراه یا فضا4-9-7-2-2 سطحی از میله دستگرد که با دست گرفته میشود باید پیوسته و یکنواخت باشد و4-9-7-2-3 انتهاي میله دستگرد باید به سمت یک دیوار، حفاظ یا سطح تردد چرخیده یا خم4-9-7-2-4 قطر خارجی میله دستگردي که مقطع دایره اي دارد باید بین35 تا40 میلی متر4-9-7-2-5 فاصله آزاد میان یک میله دستگرد و دیوار یا سطح دیگر باید حداقل40 میلیمتر4-9-7-2-6 میله دستگرد و دیوار یا هر سطح دیگر مجاور آن باید عاري از هر گونه جسم تیز یا4-9-7-2-7 رنگ میله دستگرد باید با محیط اطراف و جداره زمینﮥ آن متضاد باشد.4-9-8 آببندي و عایقکاري رطوبتی4-9-8-1 درتمام ساختمانها حفاظت در برابر بارش نزوﻻت جوي و رطوبت خاك الزامی است .4-9-8-2 درتمام فضا ،هاي داخلی بنا هرجا که شیر برداشت آب تعبیه شود، کف فضا باید عایق4-9-8-3 عایقکاري سطح کف و دیواره هاي زیرزمین، جهت جلوگیري از نفوذ آب هاي سطحی و4-9-9 شومینه، بخاري دیواري و دودکشها4-9-9-1 شومینههاي با مخزن باز که در آن ها از انواع سوخت گاز، مایع یا جامد استفاده4-9-9-2 نصب شومینهها و بخاريییها که در آن ها از انواع سوخت گاز، مایع یا جامد استفاده4-9-9-3 ساخت دودکش ومصالح آن باید بترتیبی باشد که امکان نشت گاز از آن به فضا هاي4-9-9-4 در ،طراحی ،ساخت نصب و کاربرد هر نوع شومینه و بخاري باید محدودیت ها و الزاماتّ4-9-10 جزﺋیات عمومی ایمنی در برابر سوانح و سایر خطرات4-9-10-1 استفاده از تجهیزات حفاظت در برابر آذرخشدر ساختمانهاي گروه6 تا8 و4-9-10-2 ساختمان بایدبه گونهاي طراحی و ساخته شود که در صورت وقوع زلزله موجب صدمه4-9-10-3 بازشوها، درها و پنجرهها و مدخل زیرزمین هايتمام ساختمانها باید به گونه اي4-9-10-4 مدخل و پنجرههاي بازشو زیرزمین باید با اتخاذ شیوههاي متداول به گونه اي از ورود4-9-10-5 در تمام تصرفها و فضاها تﺄمین راه هاي خروج ایمنو نصب عﻼیم هشداردهنده و4-9-10-6 راههاي خروج یا مندر ساختمان ها باید طوريتعبیه دنشو که عﻼوه بر هدایت مردم4-9-10-7 در طراحی ساختمانها باید راههاي امدادرسانی از خارج ساختمان ، مطابق الزاماتزیر ،4-9-10-7-1 تعبیﮥ راه هاي امدادرسانی در ساختمان به منزلﮥمنتفیشدن مسیرهاي خروج الزامی4-9-10-7-2 هر واحد تصرف درگروههاي ساختمان 1 تا7 این مبحث باید داراي حداقل یک4-9-10-7-3 در ساختمان هاي گروه4 تا7 اگر طبقه آخر داراي سقف شیب دار باشد، احداث یک4-9-10-7-4 براي هر تصرف در ساختمان هاي گروه4 تا7 باید سطحی آزاد در فضاي باز4-9-10-7-5 انجام فعالیتهاي داﺋمی در جایگاههاي امدادرسانی و تعبیﮥ کاربري هایی که موجب4-9-10-7-6 در ساختمان هاي گروه4 و5 ، جایگاه امدادرسانی باید حداقل به عرض00/3 متر و4-9-10-7-7 در ساختمان هاي گروه4 و6 در پﻼك هاي شمالی، هرگاه جایگاه امداد رسانی در4-9-10-7-8 حداقل فاصلﮥ ساختمان هاي گروه7 از مرزهاي مجاور، در صورت لزو م دسترسی4-9-10-7-9 در صورت قرارگیري فضاي تﺄسیسات و موتورخانه، درساختمانها يگروهيها6 و 74-9-10-8 درها و پنجرههاي خروج و امدادرسانی، که در مواقع حریق و زلزله استفاده می،شوند4-9-11 عایقکاري حرارتی و صرفه جویی در مصرف انرژي4-9-12 نگهداري و دفع زباله4-9-12-1 درتمام ساختمانها با توجه به نیاز تصرفها باید محل هاي نگهداري و دفع زباله به4-9-12-2 در ساختمانهاي گروهها ي6 تا8 ، ایجادسامانﮥ دفع زباله از داخل طبقات ساختمان ،4-9-13 سایر تجهیزات و تاسیسات ساختمان 1104-9-13-1 درتمام ساختمان هاي مشمول اینمقررات باید تجهیزات برقی و تﺄسیسات و لولهکشی4-9-13-2 در ساختمان هايگروهها ي4 تا8، نصب صندوق پستی اختصاصی براي هر واحد در4-9-13-3 وجود ﻻنههاي حیوانات خانگی نهات در محوطﮥ ساختمان و در شرایط زیر مجازست:4-9-13-4 در محلهایی که نگهداري و پرورش برخی حیوانات در داخل بافت شهري مجاز