رنگ خاک-رنگ زمینه خاک را با سامانه علائم مانسل (هیوء ولیو و کروما) مشخص نمائید. به عنوان م

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. فصل سضسم- تشریح نیمرخ خاک ۱۳۹ رنگ خاک-رنگ زمینه خاک را با سامانه علائم مانسل (هیوء ولیو و کروما) مشخص نمائید. به عنوان مشال و1077 . برای رنگهای خننیء مقدار کروما صفر استء اما در علائم مانسل نشان داده نمی‌شود مانند /۸/4. برای سایر رنگهای گلی از علائم مانسل استفاده کنید ( به صفحه های مربوط به گلی در دفترچه رنگ مانسل مراجعه نمائید. بعنوان نمونه 507 ). برای تشریح تفصیلی رنگ (در گزارش‌های خاکشناسی و تشریح سری‌های رسمی خاک) باید اسامی رنگ و علائم مانسل هر دو ارائه شوند. بعنوان مثال به رنگ قهوه‌ای تیره 04 حالت رطوبت خاک- حالت رطوبت خاک را در زمان تشریح رنگ یادداشت کنید. مثلاً خاک مرطوب یا خشک ( توجه داشته درخاکدانه‌ها) ثبت شود. نت سائیده شده (فقط با مواد آلی به کار می‌رود) (13۵1161 0۳821010 ۷11 را0 0ع۵) ۲۵۳۳۵۵ رنگ خاک در شرایط اکسایش و احیاء (۱) خاکهایی که به صورت درجا احیا شده هستند. اما بعد از حفاری و هنگامی که در معرض هوا قرار می گیرند. اکسید می‌شوند (رنگ آنها تغییر می کند) توضصیح- این واژه برای خاکهایی که بطور معمول درجا اکسید شده اند به کار نمی رود. برای شاخص های احیای خاک به پدیده‌های اکسیداسیون و احیاء رجوع نمائید. ۲۱( رنگ خاکهایی که بلافاصله پس از حفاری نیمرخ خاک احباء شده . پیش از اکسیداسیون اخد می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱:۰ دسئنورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی ۱ منفوطه‌های رنگی پدیده‌های ناشی از فرآیند اکسیداسیون و احیا که به شرایط رطوبتی خاک مربوط است و با تغییرات پی در پی رنگ» بدون آنکه در توصیف رنگ غالب ( رنگ زمینه خاک)صورت گیرد. رنگ منقوطه‌ها بطور معمول لیتو کرومیک یا لیتومورفیک است (یعنی آثار به جا مانده از منشاء زمین‌شناسی است تا فرآیندهای خاکزایی؛ برای نمونه شیل خاکستری می‌تواند سب پیدایش این منقوطه‌ها باشد.) منقوطه‌هایی که مستثنی می‌شوند عبارتند از - پدیده‌های اکسیداسیون و احیا* (13/۴) و پدیده‌های مربوط به سطح داخلی یک مثال کامل از تشریح منقوطه‌ها به شرح زیر است: 45 11۳۵81۸10 ,ا111015 ,611000 ۳۵۵2715/1 ,21511710 1116071000 و 00 ه با به اختصار - 111011168 7,2 7167/8( 20۰7.5 جدول شماره ‎۸-٩‏ مقدار (درصد پوشش ) منقوطه‌های رنگی عرض آنهاست از واژه «طول» و در مواردی که طول منقوطه‌ها کوچکتر از ۲ برابر عرض آنهاست از واژه «عرض» استفاده نمائید. ۵ع[۹/]۵ ۱ (۱1۳) 62065 زاو وله * -------- صفحهٔ بعد -------- در ج نیمرخ خاک کلاس اندازه ک سبط گ زرگ ۰ بزرگ ا ن ) منقوطه‌های رن جدول سس سس وضوح ([1 )۲۵1۲ (1) 1151101 (۱ )۳۳۵۱۱۱۵۲1 جدول شماره ۹-1 کلاس اندازه منقوطه‌های رنگی ا025) ۳۱۳۵۲۵۷ ماره ۱۰-۹ کلاس (درجه) وضوح رنگ منقوطه‌ها و زمینه خاک 04 ا<م۸0 14 0 < ۸۷ :0 > (/۸ 03 ا<م۸ 4 [ > ۸۷ > ۸/7 02 0)<م۸ 4 0 > ۸۷ > ۸/7 و کرومای ۲ یا کمتر دارند. در آن صورت بر اساس تفاوت هیوء درجه وضوح منقوط ۱۱ ۱۰ لاش -------- صفحهٔ بعد -------- ۱:۲ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی رنگ منفوطه‌ها- برای تشریح رنگ منقوطه‌ها از دفترچه رنگ مانسل استفاده کنید و رنگ را براساس پارامترهای هیوء ولیو و کروما تشریح نمائید‌مثلاً 57 ( برای قهوه‌ای مایل به قرمز) وضعیت رطوبت- شرایط رطوبتی منقوطه‌های رنگی را در زمان تشریح یادداشت کنید. برای حالت خشک و مرطوب به ترتیب از علائم ] و ۸1 استفاده نمائید ( توجه داشته باشید که وضعیت رطوبتی منقوطه‌ها با وضعیت آب در خاک تفاوت دارد). -1-٩‏ اشکال مورفولوزیکی رداکس ویژگی‌های خاک در ارتباط با رطوبت که در نتیجه کاهش یا اکسایش ترکیبات هن و منگنز خاک به ترتیب پس از اشباع شدن و از اشباع درآمدن به وجود می آید. اشکال ردوکسی مورفیک به طرح خاصی از رنگ‌ها در خاک اتلاق می‌شود که بواسطه تخلیه یا تجمع مواد با رنگ دانه‌های روشن‌تر و تیره‌تر از رنگ زمینه خاک تظاهر می یابد. این پدیده بوسیله فرآیندهای اکسیداسیون و احیاء آهن و یا منگنز که همراه با جابجایی » انتقال یا افزایش مواد است یا رنگ زمینه خاک که با آهن دو ظرفیتی (**۳۵) کنترل می‌شود.ء ایحاد می‌گردد . قبل از تشریح اشکال ردوکسی مورفیک باید ترکیب شیمیایی و فرآیند تشکیل رنگ خاک یا الگوی رنگ خاک شناسایی شود زیرا بر این اساس اشکال ردوکسی مورفیک به صورت جدا از منقوطه‌های دیگر مانند تجمع نمک ها یا سایر اشکال ترکیب شیمیایی مانند پوشش رسی مورد بررسی قرار می‌گیرد. اشکال ردوکسی مورفیک عموماً به صورت‌های زیر ظاهر می‌شوند: در زمینه خاک بدون ارتباط با سطح خاکدانه‌ها یا حفرات خاک ۱ درسطح یا زیر خاکدانه‌ها » و ۲ به صورت پوشش یا پراکنده سطوح داخلی حفرات یا در زیر خلل و فرج خاک اشکال مختلف ردوکسی مورفیک شامل توده‌ها ,گره‌ها و سخت دانه‌های تجمع مواد احیای آهن و رس به صورت زون‌هایی در افق‌های نیمرخ خاک واحیای زمینه خاک (با کرومای کمتر از ۲ بواسطه حضور آهن دو ظرفیتی) است. نوع» مقدار (درصد پوشش افق) اندازه» میزان وضوح (تباین)» رنگ» وضعیت رطوبت» شکل,» سختی و مرز بین اشکال ردوکسی مورفیک و زمینه خاک را تشریح نمائید. یک مثال کامل در این زمینه به شرح زیر است- ۵ اشکال ردوکسی مورفیک به مقدار و اندازه متوسط, مشخص» شامل گره‌های سیاهرنگ آهن و هنگنز » به حالت مرطوب ,به شکل کروی در زمینه خاک ,که به صورت ضعیفی سیمانی شده و مر زآنها با زمینه خاک کاملاً واضح می باشد. با ۱1۵171 1110 171, 571107100 ,1100111637710153 800(1036 1۳0-11001 0100 باا(ع0۳0۵((1111 و ۱100111771 ۳۵۱۱۱1۵1 ه 0 ,06۱۱۱۵۲112 ۷۳۵۵ ۹ ویابه اختصار در ۳ 11۸7 ,گر 11, ۳1/11 ,2.5/1 577 ,۳ ,2 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ ۳ ۴ جدول شماره ۱۱-1 انواع اشکال ردوکسی مورفیک زمینه خاک احیا شده (کرومای ۲یا کمتر) سرا مشش اا ]| ۳۷۳ تجزیه ردوکس (تخلیه رنگدانه ها و مواد) توده ها ( سیمانی نشده ) ببس اش هن و منگنز 1۳0-6 | ۲۱/۵ | آهن سه ظرفینی 1۳0 ان گره ها (سیمانی شده »بدون لایهبلورها با عدسی با بزرگنمایی ۱۰ قابل مشاهده نیستند) سل ]| اش ۱ ۳۳۳۳۳ سخت دانه ها ( سیمانی شدن ,لایه های مشخص, بلورها قابل مشاهده نیستند) سل ] سک ۳0 پوششس های سطحی / پوسته یا پوشس زیرسطحی منگنز (منگنز سیاه رنگ. خیلی نازک. غشاء خارجی ) ‎۷10۸1182116٩60 رس های آهن دار (لکه های غشا رسی آهن سه ظرفیتی )101110۳81[[011] تجمعی از آهن دو ظرفیتی احیا شده مانند 5ع1] تجمعی از آهن سه ظرفیتی اکسید شده مانند هماتیت ( که درگذشته به عنوان منقوطه‌های قرمز رنگ توصیف می شد) آهن و منگنز معمولاً همراه هم مشاهده می‌شوند و تشخیص آنها در نیمرخ خاک مشکل است. . توده منگنز را هنگامی قطعی بدانید که با آب اکسیژنه کمی جوشش داشته باشد. گره‌ها و سخت دانه‌ها را به صورت آهن- منگنز در نظر بگ مگر اینکه رنگ آنها کاملاً متمایز باشد. شخیص رنگ آهن و منگنز در تشریح صحرایی با راهنمای جدول(۱۲-۶) انجام می شود: جدول شماره ۱۲-۹ ترکیب شیمیایی غالب تجمع ها 7 بیشتر از ۴ آهن ۱: ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱2 دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی مقدار اشکال ردوکسی مورفیک (درصد پوششس افق)- درصد پوشش افق توسط اشکال ردوکسی مورفیک درجدول زیر نشان داده شده است. جدول شماره ۱۳-۹ مقدار (درصد پوششس) اشکال ردوکسی مورفیک سک جدول شماره ۱۶-۹ اندازه اشکال ردوکسی مورفیک 111 ۱101 فوق‌العاده بزرگ 6 ۷[ع1۲۵۱۱۵] بزرگتر از ۷۶ میلی ما 5 قوق‌العاده بزر » بزرگتر از ۷۴ میلی‌متر وضوح اشکال ردوکسی مورفیک - درجه وضوح اشکال ردوکسی مورفیک با همان واژه‌های جدول وضوح منقوطه‌های رنگین ( ضعیف. متمایز و مشخص) توصیف می‌شود. رنگ اشکال ردوکسی مورفیک- در این مورد از دفترچه رنگ مانسل استفاده نمائید. مثال- خاکستری مایل به قهوه‌ای روشن یا (2.5۷6/ 2) حالت رطوبت اشکال ردوکسی مورفیک- حالت رطوبت اشکال ردوکسی مورفیک را با وازه های خشک (1) و مرطوب (۱۷) توصیف کنید. شکل ردوکسی مورفیک‌ها - شکل ردوکسی مورفیک ها را براساس « جدول شکل تجمع‌ها » تشریح نمایید (مانند سیلندری, شاخه‌ای» نامنظم.» ورقه‌ای» کروی و رشته‌ای) موقعیت اشکال ردوکسی مورفیک - موقعیت اشکال ردوکسی مورفیک را در افق(های) نیمرخ خاک براساس «جدول موقعیت -------- صفحهٔ بعد -------- سختی اشکال ردوکسی مورفیک - مقدار نیروی نسبی لازم برای خرد کردن و شکستن اشکال ردوکسی مورفیک را تشریح کنید. از ستون کلاس‌های سیمانی شدن و معیارهای مقاومت بلوک‌هاء خاکدانه‌ها و کلوخه‌ها در برابر گسیختگی استفاده نمایید. (واژه‌هایی مانند سیمانی نشده» سیمانی فوق‌العاده ضعیفء سیمانی بسیار ضعیف» سیمانی ضعیف» نسبتاً سیمانی» سیمانی شدید. مرز اشکال ردوکسی مورفیک - مرز گذر میان اشکال ردوکسی مورفیک با زمینه خاک را تشریح کنید (در این زمینه از جدول " ‏تجمع‌ها‎ -۷-٩ تجمع مواد در خاک به اشکالی اتلاق می‌شود که ناشی از تمرکز مواد در اثر پدیده خاکزایی باشد .فرآیندهای عمده‌ای که در این زمینه دخالت دارند عبارتند از انحلال شیمیایی / رسوبگذاری» اکسیداسیون و احیاء انتقال فیزیکی و یا بیولوژیکی » حمل و نقل و تجمع مواد. انواع تحجمع‌ها ( تحمع‌های اصلاح شده راهنمای شناسایی خاک. ۱۹۹۳) عبارتند از : ۱ مواد ریز پراکنده " - نهشته‌های فیزیکی کوچک (مانند نمک‌ها و کربنات‌ها) که در سراسر زمینه یک افق خاک پراکنده‌اند. این مواد به آسانی با بزرگنمایی ۱۰ قابل مشاهده نیستند.ء اما با آزمون‌های شیمیایی ( مثلاً جوشش کربنات کلسیم با اسید کلریدریک و یا سایر محلول‌های معرف جایگزین) می‌توان آنها را تشخیص داد. ۲ توده‌ها-" شامل مواد سیمانی شده ( با کلاس سیمانی مقاومت شکننده » سیمانی شده فوق‌العاده ضعیف یا ضعیف‌تر) از تجمع مواد با اشکال مختلف که نمی‌توان آنها را به عنوان واحدهای مجزا از زمینه خاک خارج نمود. ساختمان بلوری ندارند و در مشاهدات میدانی با عدسی بزرگنمایی ۱۰ به وضوح دیده می‌شوند. این مواد شامل بلورهای ظریف نمک یا تحمع ردوکسی مورفیک هستند که در گروه گره‌ها و سخت دانه‌ها طبقه‌بندی نمی‌شوند. ۳ گره‌ها *- تجمع‌هایی از مواد سیمانی شده ( با درجه سیمانی خیلی ضعیف یا قوی‌تر) به اشکال مختلف ( معمولاً به شکل کروی یا ستونی) که به عنوان واحدهای مجزا می‌توان آنها را از زمینه خاک جدا نمود. ساختمان بلوری آنها با عدسی بزرگنمایی ۱۰ قابل شناسایی نمی‌باشد. ۴ سخت دانه‌ها" - تجمع های سیمانی شده (با درجه سیمانی خیلی ضعیف یا قوی‌تر )» مشابه گره‌هاست . با این تفاوت که سخت دانه‌ها لایه‌هایی از مواد متحدالمر کز قابل مشاهده در اطراف یک نقطه ,خط با سطح هستند. اصطلاحات «گره » و «سخت دانه » به جای یکدیگر بکار نمی‌روند. ۵ بلورها - اشکال متبلور درشتی از نمک‌های محلول ( مانند هلایت, گچ و کربنات‌ها) که به صورت درجاء از نهشته شدن محلول خاک بوجود آمده‌اند. شکل و ساختمان بلوری آنها در مشاهدات میدانی و با عدسی بزرگنمایی ۱۰ قابل شناسایی است. ۱۲۵110 ۹[ 216 ۱11ع کل ۳۱۵۱۷ ٩ ۸/14 دهابالن۸/0 * ۹ 0۵5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱2۹ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی ۶ تجمع‌های بیولوزیکی - توده‌های مجزا از تجمع موادی که بوسیله فرآیندهای بیولوژیکی مانند 0611615 [۳۵۵۵ یا اشکال کاذب از فرآیندهای بیوتا یا بیولوژیکی (مانند لانه حشرات) در خاک تشکیل یا زهشته شده‌اند. ۷ کانی‌های موروتی - تجمع‌ها و قطعات قابل مشاهده در تشریح نیمرخ خاک (مانند ورقه‌های میکا) یا تجمع‌هایی مانند دانه‌های گلوکونیتی که خصوصیات مشخصه خاک را تحت تاثیر قرار داده و توسط فرآیندهای زمین شناسی در مواد مادری جدول شماره ۱۵-۹ قواعد کلی مستند سازی انواع مختلف تجمع ها مواد ریز پراکنده ۲1۱۵|۱۷ | پسوند افق تجمع ها ۲10۳17010 | غیرکربنات هاء 0165 0( 105 ایکا (۱۵1) ۱۵15 )لک( ی (37-80) 5۵[1 (۷15101[6 1101 غیرقابل مشاهده) ۰[ بکعدده]۱ | ان کسی | 1160۵711110۲1102 | گره‌های منگنز ۵۵۶۵ -۱/1 نوی ات وه بذلهاد و0 7 ,۳۵۳۵ | 5 -ع ۲۳ 501010221 ع06ک- ۳5 داد 1۵601 سیمانی پیوسته ۲0۵11۵۱۶۹ ت جایگزید ۷0 1۱ 16۲1۹ | دوری پن 1۵ 08| 6 ۰.۱۵۴ |۳۵۵۵ نوع» مقدار (درصد ناحیه زیرپوشش تجمع در افق‌های نیمرخ خاک) درجه وضوح» رنگ» وضعیت رطوبت, شکل, سختی و مرز تجمع ها با زمینه خاک را تشریح و ثبت نمایید. یک مثال کامل در این زمینه به شرح زیر است- ([ ۱۱۱۵۵۲۵/۶ ,]۱1۵۱۲ 16 1۱ 1۱۵1۸16۶ 0101000001۱۵16 ما8ا۱10 ,۱۷]1]6 و ]070(11110(1 و 7716/ و 7۵۷ ‎٩ ۲1607 و 0۵۱۱۱۵۱۱1۵0 ۰ و به اختصار .)۲ ,۸11 ,11۸7 ,۸11,667 ,168/1 [10 و1 و17 تدذکو- در جدول انواع نجمع هاء واژه‌ایی نظیر « توده ها »راهنمای وضعیت های مختلف فیزیکی مواد است. مواد با نرکیب شیمیایی مشابه ممکن است در وضعیت‌های فیزیکی منفاونی مانند نوده‌های نمک با بلورهای نمک در خاک ظلاهر شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- جدول شماره ۱۹-۹ تجمع مواد (به جز اشکال ردوکسی مورفیک ) پراکنده ‎٩۵15 (21120 (03ع26 با ایا 0۳۳ 0۳۷ (217120 نمک. سولفاتهای | ۱۵۸/18 ,[ع۱۷۵2) 5۵11 ]| کلسیت (3م) ه)) ع01اه) ۸ 0 0 نا هت هت ا ۱05 8اهص ‏ ا عکا 0 و ۱ و ([00۵ (۱) بعنوان مثال- عروسک‌های لسی (۲)- معمولاً برای مشاهده به عدسی با بزرگنمایی بیش از ده نیاز است. ( ۳)- لانه‌های کرم بیضوی شکل هستند.ء 0611015 [۳100۵2] فضولات کرم‌های خاکی می‌باشند. ل« نه حشرات سیمانی شده (مثلاً با کربنات کلسیم ) ( ۴)- کانی‌هایی که بیشتر از منشاء مواد مادری تشکیل شده اند تا در اثر پدیده خاکزایی ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی مقدار ( درصد پوشش ) تجمع‌ها - کلاس درصد پوشش تحممع‌ها در جدول (۱۷-۶) ارائه شده است. جدول شماره ۱۷-۹ مقدار (درصد پوشش ) تجمع ها سس سک ال ک | سل لا سس لا سس لد لا کل سل دا تسه اه ال سل در جه وضوح تجمع‌ها- از جدول وضوح منقوطه‌ها استفاده نمایید ۱ واژه‌های ضعیف. متمایز و مشخص) رنگ تجمع‌ها- از دفترچه رنگ مانسل استفاده نموده رنگ‌ها را تشریح و ثبت نمایید مثال- 18/1 7.5۷۷ وضعیت رطوبت تجمع ها- ازجدول وضعیت رطوبتی رنگ خاک استفاده نموده و واژه‌های مرطوب (/۷) و خشک (0]) را به شکل تجمع ها - شکلهای مختلف تجمع ها در جدول (۱۹-۶) ارائه شده است. جدول شماره ۱۹-5 شکل تجمع ها کت را کر ای تحمع لوله ای و کشیده مانند مواد پرشده در سوراخ های کرم ها و لانه حشرات 16 ] توده های شبکه ای منظم با فواصل مشابه مثل پلینتایت راک و نا یا همچاس نام بوش یا درگ اب یورک یاه هدون رشته ای ]| رشته های کشیده و نازک ( به قطر کمتر از یک میلی‌متر) و عموماً منفرد و غیر شاخه ای مانند -------- صفحهٔ بعد -------- فصار ِ (پرا5 ۱ جدو| ِ موقعیت تجمع‌ها - موقعیت( های ) تجمع‌ها ( یا تخلیه اشکال ردوکسی مورفیک ) را در افق‌های نیمرخ خاک تشریح نما نش تجمع‌ها). جدول شماره ۲۰-۹ موقعیت تجمع ها در افق‌های نیمرخ خاک زمینه خاک (در زمینه خاک . نه در سطوح خاکدانه‌ها و داخل حفرات ) ۱۲1۸1۲:1۳ منحصراً درزمینه خاک (نه همراه خاکدانه‌ها و حفرات خاک) ۲ در زمینه خاک, در اطراف مواد تخلیه شده (0467[611010) تمام زمینه خاک را در امتداد سطوح خاکدانه‌ها تحت تاثیر قرار داده است ۱1۳ حفرات (در داخل حفرات یا در سطح داخلی خلل و فرج خاک ) ۳01۳5 تمام زمینه خاک را در اطراف حفره ها تحت تاثیر قرار داده است 7 در زیر قطعات سنگی (مثل پندانت) 37 سختی تجمع ها - نیروی لازم برای شکستن و خرد کردن توده تجمع مواد را تشریح نمایید ( از همان کلاس‌ها و واژه« مقاومت در برابر گسیختگی بلوک‌هاء خاکدانه‌هاو کلوخه‌ها , و از ستون سیمانی شدن استفاده کنیدء مانند نسبتاً سیمانی ذ رز تجمع‌ها - مرز (نحوه گذر) تجمع‌ها با زمینه خاک را تشریح نمایید. ۱:۹ ای سده -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۵۰ دیس رالعمل انجام مطالعات خاکشناسی جدول شماره ۲۱-1 مرز تجمع ها ۰ دیده می‌شود. مهم 6 ] رنگ در فاصله بیشتر از ۲ میلی‌متر تغییر می کند. تغییر رنگ و گَذر تدریحی بدون استفاده از عدسی بزرگنمایی ۱۰ هم به آسانی مشاهده می‌شود. -۸-٩‏ اشکال مرتبط با سطح خاکدانه‌ها وحفره‌ها! این اشکال عبارتند از پوشش ها/ غشاها » پوشش‌های مخفی یا اشکالی که تحت فشار ( استرس) بواسطه انتقال » تخلیه یا فرآیندهای انقباض و انبساط در سطح و یا درامتداد خاکدانه‌ها و حفره های خاک ایجاد شده‌اند. نوع» کلاس مقدارء درجه وضوح,» موقعیت و رنگ (درحالت خشک یا مرطوب) این اشکال را تشریح و ثبت نمایید. یک مثال کامل در این زمینه به شرح زیر است: مقدار زیادی پوشش‌های رسی با وضوح ضعیف » به رنگ قهوه‌ای [در حالت مرطوب) در سطح تمام خاکدانه‌ها. ۰ 0 :۸11006 0۱۱ 7115] (0ا ,(ا11015) 1074/6 0۳۵ ا00/ و2100 ‎٩ ٩‏ با به اختصار- ۳ 11(,)7) 14/60 [۱.10 ۵ ع6 1 ۳۲اه ۷۵۵ امه ۳۵۵ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول شماره ۲۲-۹ انواع اشکال سطوح خاکدانه‌ها و حفره های خاک پوشش رسی( آرژیلان) پوشش خارجی درخشنده پوشش آهنی - رسی ( که به عنوان | ‎۵٩5‏ 016807[06) ی پوشش رسی لکه ای آهن سه ظرفیتی انواع اشکال ردو؟ مورفیک (1۱۵-*۲۹۱/1 (5650۵0) خا02ه0 010۳۹1۱6 منگنز ( به عنوان آنواع اشکال 4 06:01060) ۷1002206۹۵ | پوشش های نازک سیاه رنگ که با آب اکسیژنه جوشش دارد. ردوکسی مورفیک تشریح می‌شود) (۸/11-۱۵ ۲ 4 0۳80110) | پوشش های نا زک رس, مواد آلی سیاه رنگ پوشه یلت دانه‌های مجزا که با عدسی بزرگنمایی ۱۰ قابل مشاهده | ند پوشس های مخفی ( لکه هایی که در زیر سطح تشکیل شده اند ) ۲1۷0020215 اشکالی که تحت فشار تشکیل شده اند (در سطوح خارجی) ۲۳۵21۲5 51۳695 ۵۶) 12065 ۳۳۵۵۵۲۵ | شبیه پوشش رسی به نظرمی رسند. دانه‌های ماسه فاقد (01205ا0 سطوح براق رسی(با منشاء خاکزایی) | (02008610) 05ل۳۶|]1ع5110۳ | اشکال برشی انقباض و انبساط در سطوح خاکدانه‌ها سطوح براق رسی از منشاء زمین (00861110ع) د6ل1[ 51106۵ | سطوح برشی ناهموار عمودی و مایل با منشاء فشارهای شناسی خارجی (مانند گسل ها و حرکات توده ای زمین ) مقدار اشکال سحطی خاکدانه‌ها و حفره ها - مقدار نسبی وسعت قابل مشاهده اشکال سطحی خاکدانه‌ها و حفره‌ها را در اف ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹:۲ ذیت رالعمل انجام مطالعاتن خاکنساسی جدول شماره ۲۳-۹ مقدار اشکال سطحی خاکدانه‌ها و حفره ها معیار و کلاس تدام معیار درجه وضوح اشکال سطحی خاکدانه‌ها و حفره های خاک -گسترش نسبی اشکال سطح خاکدانه‌ها و حفره‌ها که به وضوح از زمینه خاک یا مواد مجاور این آثار قابل تشخیص است. جدول شماره ۲۵-۹ کلاس وضوح 1۳1121 موقعیت اشکال سطحی خاکدانه‌ها و حفره‌های خاک- موقعیت اشکال سطحی خاکدانه‌ها و حفره‌های خاک را در افق‌های -------- صفحهٔ بعد -------- فصا 1 خاک 1 عملر کلاه ۲ مس / دهضل جدول شماره ۲۹-۹ موقعیت اشکال سطحی خاکدانه‌هاو حفره ها خاکدانه‌ها ۲۳۳.۹ ۳ نگ اشکال سطحی خاکدانه‌هاو حفره ها- در این مورد از دفترچه رنگ مانسل استاندارد استفاده نمایید. وضعیت رطو را( به صورت خشک و مرطوب) همراه رنگ آنها تشریح کنید. ۹- بافت خاک افت خاک به درصد وزنی اجزاء کوچکتر از ۲ میلی‌متر( شن»ء سیلت و رس) در خاک اتلاق می‌شود. درصد شن, سیلت و رس ن‌های بافت تعیین می‌گردد. کلاس بافت خاک. ( مثلا لوم شنی» یا زیرکلاس آن مانند لوم شنی ریز را برای اجزای کوچ؟ ی‌متر و متغیر( صفت ) مناسب بافت خاک (مانند لوم سیلتی سنگریزه‌دار) را تخمین بزنید. اد/وری- « بافت خاک» شامل درصد وزنی اجزا ءکوچکتر از ۲ میلی‌منر و « نوزیع اندازه ذرات »» در برگیرنده تمام اجزاء نش ۱۹:۳ در تر از -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۵2 ص کاربرد صفا هیچ صفتی برای بافت به کار نمی رود ( فقط با صفت مناسب اندازه قطعات سنگی را بکار ببریدا واژه « خیلی» را پیش از صفت مناسب اندازه و از واژه « فوق‌العاده »» پیش از صفت مناسب اند سنگریزه ای ) اگر درصد وزنی اجزای کوچکتر از ۲ میلی‌مترء ؟ نمی‌شود. نام مناسب برای کلاس قطعات سنگی جای بافت استفاده کنید. دستورالع جدول شماره ۲۷-۹ کلاس بافت 40 60۵۳۹۵ 1۵۲۳۷ 40 10۵۲۷ 40 116 10۵۲۷ 40 116 ۷۵۲۶ 10۵۵۷ 0 5۵۵۱۷ ع0۵۳۹:) 5۵۳۷ 0 0 11 0 01۵۷ 5۸۳۵۷ 0 ۱۵۷ 0 ۵۷آن) ۷)از5 ادن 5000 ان 511۷ جدول شماره ۲۸-۹ صفات قطعات سنگی ت قطعات سنگی درصد << فت خاک ذکر می‌شود) مانند سنگریزه ای ) لعات سنگی بکار ببرید (مانند خیلی سنگریزه ای ) متر از ۱۰ درصد می باشد از هیچ (صفتی‌استفاده ر را بکار ببرید ( مانند سنگریزه ) از واژه سنگریزه به کمتر از ۱۵ ۵ ۳۵۱ ۵ ا ۶۰ ۰ تا ۹۰ سناسی -------- صفحهٔ بعد -------- فوق‌العاده سنگر بزه ای فوق‌العاده قلوه سنگی (۱) «صفت کمیت » ( مثلاً ‏ خیلی) برای. «صفت اندازه»(مثلاً قلوه سنگی) ,هد ۹ برای مخلوطی از اندازه های قطعار: ۴ درصد سنگ از واژه «سنگی» | (۲) در صورتی که قطعات سنگی نرم هس (۳) در مورد کدهای «پارا» حرف ۳[ را به سنگریزه ای از کد ۷]۳2]۹ استفاده نما آتشفشانی یا- 10۵11 ۸۱۷ ۷ جدول شماره ۲۹-۹ متغیره نطعات شبه سنگی (درجه سیمانی نشدن ان اس مجموع مقدار قطعات سنگی به کار می لور مستقل برمبنای بزرگترین اندازه قطعات سنگی ( به عنوان مثال, سنگریزه و سنگ . (بعنوان نمونه ۲۰درصد سنگریزه و ۱۴ د ستفاده می‌شود. برای آگاهی از معیارهای پی تند از پیشوند « پارا» استفاده نمائید. کدهای کلاس‌های قطعات سنگی و کمید ید). ثیل دهنده بافت نیز می توان همراه نام باف- [[0۳0۷)) فا ( صفات ) بافت خاک معیار- درصد حجمی تمام قطعات سنگی همراه با اندازه غالب قطعات ها کمتر از « قوی» می باشد (۲) و (۳) رود. سنگی غالب به کارمی رود. ) کلاس اندازه قطعات کوچکتر هنگامی به کار می رود ؟ ن درصد کلاس قطعات کوچکتر باید ۲ برابر درصد ححمی رصد سنگ را « خیلی سنگریز ه ای » می نامند.ء اما برای چیده تر دراین زمینه به راهنمای ملی شناسایی خاک رجو ن ها اضافه کنید (برای مثال برای شبه سنگریزه‌ای از کد ن خاک استفاده نمود ( به عنوان نمونه لوم سنگریزه د ۹۱ هه یا و ی تر -------- صفحهٔ بعد -------- : 1 ( 8 ر ) 1۵ -۱۰- قطعات سنگی این واژه‌ها برای قطعات ز بیمانی بودن کمتری دارند. ن نو ۱) قطعات به شدت سیمانی شده : ۵ توضیج - برای استفاده د زرگتر از ۲ میلی‌متر مجزا و : درجه سیمانی بودن « به شش وع» درصد حجمی (کلاس‌ها جدول تس ۳ شامل تمام انتخاب های انواع (2)ی۲۵۵ 0270۵1۴ 0۱۵۳۵۵ نت 1۱4 010 8 00۳1000 10110160 13610060 ۲0۵۰)2( 2100۵1۱6 5 ۵00116 ۵۵۱۶۹ 181605 ۲۵۵۵)2( [1۳017 -6 010 1۳0۱۱--6 110015 1۳011۹1016 110۵1۶5 |۵1 [[[ وسط کربنات‌ها ۰ ممکن است شاه رست از صفات باقت » رجوء بر آب به کار می‌رود. نوع سنگ بستر ۱ به استثنای سنگهای ۱ سنگها سخت دانه‌های ذ شده از افق‌های پترو کل د ارد که برای رزیدوم به جدول درصد حجمی» قطعات سخت (مانند سنگ نوع ْ بیان لایه ای ) (2) ۳۵۵ 11۳1۵10۲116 (3)یا۲۵ 1131۳60 ۳2615 0۳131611 1۳81615 06110021010 1 061010 18161۵ 06110100 ۱۵۵۵ ع]1111 0111 117( (16 [ناورو هن ٩۵۵1161۵ ۵۲۵)2( ٩۳۵۱۱ 15 ٩111م‎ 5 ۷۵1۵1۲ ۵۵ (2)ی۳۵۱ ۷۵1۵1۵ ۷۵ )» کلاس 0۸ بستر به کار -------- صفحهٔ بعد -------- گرد شدگی قطعات « نک -گرد شدگی نسبی قطعات سنگی را طبق جدول (۳۲۱-۶)» ارزیابی نمائید. جدول شماره ۳۱-۹ کلاس‌های گرد شدگی قطعات سنگی و سایر قطعات 7 ۹۷/۵۲۷ برای تخمین نظری از اشکال -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ۱ ۱ ) ۱ ۱۹ دسنورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی اندازه قطعات سنگی ( به شدت سیمانی شده ) اس ی هت اس اندازه قطعات شبه سنگی (کمتر سیمانی شده ) ۳۵۲۵۵۱۱۵ ۱۱101:1110 ترکیب شیمیایی قطعات سنگی (سیمانی شده اتحکیم یافته) سس ال کل کل کل مواد گیاهی نسبتاً تجزیه شده (1۵[)1ع۱/101 ۳1۵1 160000:60 رد۱1۵۵ (71۵[)1ع۷1۵16 ۳1۵1 1600100۵60 را 5112 سایر مواد (4) [۲1۵ع۱1۵1 ۷۷/۵16۲ )06۳1۵6113( ۱) فقط همراه با مواد آلی در لایه‌های خاک در خاکهای معدنی به کار می‌رود. ۲) فقط با هیستوسولها یا افق مشخصه سطحی هیستیک به کار می‌رود. ۲) فقط برای لایه‌های زیرین خاک به کار می‌رود. ۴ واژه «مواد» فقط همراه ترکیب شیمیایی مواد تشکیل دهنده بافت کاربرد دارد (مثلاً «مواد سیمانی » که به هرگونه مواد سیمانی خاک مانند دوری پن؛ نروکلسیک » پتروجیپسیک و ... اطلاق می‌شود.) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سشسم- تشریح نیمرخ خاک ۱۹۹ جدول شماره ۳۳-۹ کلاس‌های اندازه و اصطلاحات توصیفی قطعات سنگی 00۲۵۷ ۵[[(۷ ([[ع 00۵ (۱) اندازه قطعات سنگی با غربال برآورد می‌شود. (۲) در مورد مخلوطی از اندازه ها ( مثلاً سنگریزه و سنگ )کلاس بزرگترین قطعات (که از نظر مکانیکی ایجاد محدودیت می کنند) در نظر گرفته می‌شود. کلاس اندازه قطعات سنگی کوچکتر هنگامی در نظر گرفته می‌شود که فقط درصد ححمی آن نسبت به کلاس اندازه بزرگتر برتری محسوسی داشته باشد. برای توصیف به روش میدانی درصد حجمی کلاس اندازه قطعات کوچکتر باید از ۲ برابر کلاس اندازه قطعات بزرگتر بیشتر باشد تا در نامگذاری از آن استفاده شود( به عنوان مثال مخلوطی از ۳۰ درصد سنگریزه و ۱۴ درصد سنگریزه با واژه «خیلی سنگریزه ای» . اما ۲۰ درصد سنگریزه و ۱۴ درصد سنگ با واژه « سنگی » توصیف می‌شود. برای نامگذاری قطعات سنگی در شرایط پیچیده تر به راهنمای شناسایی خاک رجوع کنید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۰ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی ٩-۱۱-طبقه‌بندی‏ مهندسی خاکها ۱-۱۱-۹- طبقه‌بندی گروه ۸۸۹1170 طبقه‌بندی گروه ‎۸۸۹٩1170‏ » سامانه‌ای است که خاکها را برای مقاصد مهندسی ژئوتکنیک در ارتباط با احداث بزرگراه‌ها و فرودگاه‌ها طبقه‌بندی می نماید. این طبقه‌بندی براساس توزیع اندازه ذرات خاک و حدود اتربرگ" مانندحد سیلان*(1]) و شاخص خمیرایی *(۳1) استوار است» این سامانه طبقه‌بندی زیر پوشش استاندارد شماره ۸145-82 ,۸۸۹551170 قرار دارد و شامل علائم و شاخص گروههای خاک است. طبقه‌بندی یاد شده براساس اندازه ذرات با قطر کوچکتر از ۷۵ میلی‌متر (۳ اینچ) استوار است. سامانه طبقه‌بندی ۸۸۹5]110 خاکها را در دو دسته کلی زیر قرار می دهد- (الف)- مواد (خاکهای ) دانه‌ای "۰ دارای ۳۵ درصد وزنی یا کمتر ذرات با قطر کوچکتر از ۰/۰۷۴ میلیمتر و ( ب )- مواد (خاکهای) سیلت- رس,* دارای بیش‌تر از ۳۵ درصد وزنی ذرات با قطر کوچکتر از ۰/۰۷۴ میلی‌متر این دو بخش بعداً به ۷ گروه اصلی خاک طبقه‌بندی می‌شوند. جدول شماره (۳۴-۶) معیارهای طبقه‌بندی خاکها را در سامانه طبقه‌بندی ۸۸5110 نشان می‌دهد. گروهها و زیر گروههای این طبقه‌بندی براساس تخمین یا اندازه‌گیری توزیع ذرات خاک و مقادیر حد سیلان و شاخص خمیرایی گروهها و زیر گروههای این سامانه رده بندی در آرزیابی خاکها برای ساخت بزرگراه‌ها و فرودگاه به کار می‌روند. در روش اندازه گیری» توزیع اندازه ذرات با قطر بین ۷۵ تا ۰/۰۷۴ میلی‌متر با الک انجام می‌شود ( روش 1422 ,۲136 و ۲۱17 مجمع آزمون و مصالح آمریکاء /۸۹7۸") حد سیلان و شاخص خمیرایی ( روش 4318 مجمع آزمون و مصالح آمریکاء ۸57۸/4) روی ذرات با قطر کوچکتر از ۰/۴۲۵ میلی‌متر (الک شماره ۴۰) تعیین می‌گردد. تجزیه‌های آزمایشگاهی یاد شده معمولاً روی خاکهای شاخص منطقه مورد بررسی انجام می‌شود. در روش تخمین » زیر گروههای خاک در سامانه طبقه‌بندی ۸۸۹5۲110 در حین عملیات میدانی و با تشرح نظری نیمرخ خاک انجام می‌شود. اندازه ذرات خاک از روی درصد کل ذرات و قطعات منهای قطعات بزرگتر از ۷۵ میلی‌متر برآورد می‌گردد. حد سیلان و شاخص خمیرایی نیز براساس مقدار رس و روابط کانی شناسی برآورد می‌گردد. (۸۹۲77۲0ه) 0150۵ دوناها ص1۳ ود 2۳۵۵ عاهاگ ان اوح صه‌ووس۸ " کاننا ۸۵۳۳8 * 1-] #زاوز] * ران‌زادن ۳1 * ٩ 0۵۳0۵7 ۵6۵5 ۵1۵۵5 بقاه زک ‎٩ ۸5۲۱(3) ۷100۵5 اصه عدناح ۲ 1۵۳ واعن50 مو‌نوم۸ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱۱-۹- طبقه‌بندی یونیفاید *(1:9۳85) سامانه طبقه‌بندی یونیفاید» خاکهای معدنی و آلی را براساس خصوصیات اندازه ذرات خاک (با قطر کوچکتر از ۷۵ میلی‌متر)» حد سیلان و شاخص خمیرایی برای مقاصد مهندسی بطور عام گروه بندی می‌نماید. در سامانه طبقه‌بندی یونیفاید خاکها به سه بخش (الف)- خاکهای درشت دانه" , دارای کمتر از ۵۰درصد وزنی ذرات با قطر کوچکتر از ۰/۰۷۴ میلی‌متر ( ب )- خاکهای ریزدانه", دارای ۵۰ درصد وزنی یا بیشتر ذرات با قطر کوچکتر از ۰/۰۷۴ میلی‌متر : ً ۴ : ً . (ج )- خاکها با مواد الی بالاا » که خصوصیات آلی معینی از خود بروز می‌دهند. این سه بخش بعداً به۱۵ گروه اساسی تفکیک می‌شوند . بخش‌های اصلی و گروههای اساسی خاک در این سامانه براساس اندازه گیری یا تخمین توزیع اندازه ذرات خاک و حدود اتربرگ طبقه‌بندی می‌شوند. جدول مندرج در روش 12487 مجمع آزمون و مصالح آمریکا (جدول شماره ۲) معیارهای طبقه‌بندی خاکها در سامانه یونیفاید را برای ۱۵ گروه اساسی خاک نشان می‌دهد. در این سامانه طبقه‌بندی » گروههای مختلف خاک برای هماهنگی کلی رفتار مهندسی خاکها ابداع شده‌اند . این هماهنگی » گام اولیه مفیدی را در مطالعات میدانی و تحقیقات آزمایشگاهی برای مقاصد مهندسی فراهم می‌آورد. همچنین می‌تواند زمینه تفسیرهای کلی در ارتباط با کاربردهای مهندسی خاک و احتمال اجرای برنامه! را مهیا سازد. روش‌های اندازه‌گیری در دستورالعمل شماره 12487 محجمع آزمون و مصالح آمریکا ارائه شده است. اندازه‌گیری توزیع اندازه ذرات خاک با قطر بین ۷۵ تا ۰/۰۷۴ میلی‌متر با استفاده از الک انجام می‌شود. روش‌های 1422 ,۲136 و 117 مجمع آزمون مواد و مصالح آمریکا بسته به موردء برای توزیع اندازه ذرات خاک به کار می‌روند. همچنین حدود آتربرگ و مقادیر حد سیلان و شاخص خمیرایی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. براساس روش‌های 1423 ,424 آزمون و مصالح آمریکاء آزمون‌های ویژه‌ای برای سنجش درات با قطر کوچکتر ۰/۴۲۵ (الک ۳۰) میلی‌متر به کار می‌رود. اندازه گیری‌های آزمایشگاهی بیشتر برروی خاکهای شاخص منطقه مورد بررسی انجام می‌شود. روش تخمین در دستورالعمل شماره 12488 مجمع آزمون و مصالح آمریکا ارائه شده است. طبقه‌بندی خاکها در این سامانه در حین عملیات میدانیء با تشریح نظری نیمرخ خاک انجام می‌شود. تخمین ها براساس توزیع اندازه ذرات در کل خاک صورت می‌گیرد. حدود آتربرگ نیز براساس پایداری خاک فتیله یا نوار کردن گل و سایر آزمون‌های میدانی ساده انجام می‌شود. این آزمون‌ها در دستورالعمل شماره 2488] ارائه شده است. در صورتی که بعداً تجزیه‌های آزمایشگاهی روی نمونه‌های خاک انجام شودء اصلاحات لازم در تخمین های میدانی به عمل خواهد آمد. در تخمین‌های میدانی» دامنه گروههای بافتی برای واحدهای نقشه تشریح می‌شود. اگر تعیین گروههای اساسی خاک در سامانه طبقه‌بندی یونیفاید با روش تخمین انجام شده باشد. باید موضوع در گزارش مطالعات با صراحت ذکر شود. (11565) ۹10 رگ 1۵000 دحها) امک 0عتاندنا : لش ده د[501 2۲۵160 -۳1۵ دازمه عزصمع0۳ راطع * -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۳ ۳ رالعمل انجام م جدول شماره ۳۶-۹ طبقه‌بندی خاک در سامانه ۸۸5۲170 ٩۱11-6-12 ۱1210125‏ 5 67۳3012۲ (0.200 0295108 م35۹6 ۳20 310۳6) (۲۵.200 0295108 ۱55 01 م351) ۸3 ۸-4 ۸-۵ ۸-7-5 ۸-1-2 | ۸-1-۲ ۸-24 | ۸-2-5 | ۸-2-6 | ۸-2-7 ۸-746 50 517 ] 301۵ 3013 [ر1[1(رو نگ [11111 0 | 350۵7 ۱ 35 ۱ جویشک3 ۱ جمدک3 ۱011 | 15۳۵ 2 )4 | و40 | ما4 ۱ م40 | رجا 4 | و۹0 | جوز ۱ م۹0 ۱7111 ۱11 ] 10110۵ ۱7111 ۱11 ] 10110۵ 67 5۱06 ۲۳۵1611۰ ۳ ۵۵ 6 ر12:) 0۵ بزااز5 40 ل ۵ [۲2۷۵ع ا0ر0[2 0۳ 571۷ ۹ 110 40 ۵۳0 [0۲۵۷۵) ۳۵۵11۵11 10 040 ۳۵۱۲ ۱۵ 40 ۸-7-0 ان ۱۳۵0۳ 0هدام .30 1۵۳0۵ لا ۳۵۵ معا ۵۲ ۵ اوه کل مرنامعطانه ۸-75 ام ٩۳2۲۵۵ 1٩ 8۲210۲ 1۳۵ ‏نبا‎ ۱۵۶ ):1۱۱۵۲۵2[| 0۳۱۱۱ 6) 0۳۹۵۱۲۱۱۱۱ 510 ۳ 05 ۲۷0.[0( ۲۷0.40 ۲۷0.200 6130۳016155 0 ۲10.40 ۳۵۹۹۱۳۵ 111٩‏ 110010 لاالن‌نا۳1۵۹ آن دما سنا 5 اتود ان ره ۱۱۳۱۹۱ 18 آ]۵1۵1۵ ۸٩ 0 ۳1۵۹1101۷ 6 -------- صفحهٔ بعد -------- جدول( 1-۳۵): سامانه طبه 2۵ )) ۵100 125۹(11) (1.200۲210۲ ر۵0 ی ی 3 ۱۱[ ۸0۱۱۲۲ ی 1 ادها هه تیه 3 1/0 75 رش ۳ َ 3 ه ۹) 0۳] ۳۵۹۱۲۴۱۱۴۲۹ ۲2031100ع ااد ۱۵۵۱۱۵۵ ۹۵۱ ۲ 3 ات خ دا گ 1.۱ ۱۱۵۷۹ ۹ ۱۵۵۹۷۵ ۱ ۵ ۱0۷ کانهزا ۸۱۳۳۳۵ 5 > 5 11۱6 ۱۳۵۲۰ 73۲6 4200 4 ۵ ۱۹۹ .[.1۳ 0۳ ۱۱۱6 گ: 8 دامداو ری ال اه عکن و نو۲ ۰ و2 ل سا نح ض یط ۳ ۲10۲۷ ۱۱۲۱۹ ۹116۲۲۵۲۳۵ عِ ک 7 0 8۲۳216۲ .۲.۱ ۷۱۲ ۱۳۵ 5 چ ی - ۳ مت وت اما 5 1 / و ( 2 0 ۰ 5 5 7 3 ۷۶| برمم‌ووم اس 0۳ 11۸00۱ ال من 2 نا 72 ۷ 12 12 8 و به به طر اظ و ار 35 بد ع شش تم وی هه ۶ ۹ ۳ ۳۳۵۵۱۳۵۱۱۵۹ 8۲204210100 ال ۳۵۵۵ ۵۱ گر ال و 8 ۲ اج ما - سنا ۹ رک ی و5 5 8و و 0 ۱۵۱0۱۱0 ۱۱ 0۱0111۲8 1۸۳۸1۹5 ۸ 210۱6 ۱۱17۱۱5 ۸116۲۲۵ اصو 6 7 3۱0 ۵ 1۳.1.۱۵۱۷ ۷۱1 4 ک6عا .[,1۳ 0۳ ۱۴ ع زج ۳ عکن ۳۵۹۵۱۲۱۲۵ کعکت ۵۳۳۷۱۵۴ 3 0 ۴ ۷۹م۱۳؟ 002 8 وش 2 ع و بح یا ی اس + ۳ 200۱6 ۱۱۱۱۱۹ ۹116۲6۲۵ جِ 22 1 تس وا 7 0 ۲ع0.۱.8۳21 ۷۱1۵ ۱۳۵ تا ای ما ی سس 1 ۶۶۹۱۱1 ۰ ند ۳ : مین ا 1 ان : ۱ ا ی ۱ ۱ و۶2 ٍ ۷ دود ان مر ۱ یت _ وس مغ را ۱ اه ۹ ی ۱ ادا شک ۱ ۱ 1 ۱ ۵ با ماک هط با لو اک وه با مد با 1 تساو با 200 کعع| 0۲ 28 دا ما1 ۷۵۱ امین 0 ناه +کازه۱ ما۸ و معط و0010 - ۵۳۵۱۵۱۳ ۷۵1۱-0۳000 ۱۷۷.66 عام مه ۳۵۲ مکلم اه مومع ان کصوناجمنطاهی ۱ ۱ ه بندی خاک یونیفاید (13-2487 ۸85131) 5 [(هزم 1 دامط ‎٩۱‏ 6:۲۵ 15 0- [2۱ ۲ ,ذا۵ ۲2۵۱ ۵۱1-۳2000 ۱۹ ۱۹ 5 ۵ 0۳ ۱1۱2 ,13110۳۹ ‌ِ وب گ< اس نت 0 |2۲۵۲ ,کا ۳۵۱ 2۲۳۵۵0۵ ۲00۲۱ زاره و ت 5 ۱۵ 0۳ ۷۱1۱2 ۲1۱۳۵۹۰ ت ۹ 2 الط اح تک ]5۱1 -0 دا ۲۱ ۱اه تا رش 2 1 اس نت انح 5 08 ۵۱۱۰۹۵۵۰۱۵3 ,گام (۱) نی نا 8 9 5 ۳ 35,111 داا ۱ ۲ لوصف دیا ۱۷ ۱ +6 0 5 گ اس 5 لح 4 ۳ ‌ ح وال2۱ کل ۹ عم ۲۳۵۳۱ زد ۶ سا 54 0 0۲ نس ۹٩۱۱) 1۳5‏ اف ‎٩5:06,‏ اک 1« ی کت سا ید 8 : ۵ وت 0 5 << - مه نی 5 ادا 0 یادف جرغا) 0 هَّ نم سا 2 ان ,۵006 ۲۱۳۴ ۱۵۲۱ 300 کاااک 1۳۵۳۲۵۳۱ ۹111 ( 0۳۲ ,306 ۲۱۳۴ (ع رل 0۲ ۱)از4 80۵۳۰ 3 + )تزا از کاانه 3 ۱۵0 0۲۱۵۷ ۷2۱۹ 1۵۳۵۶۵۲۱۲ 1( 2 + بقل ۳0۱ کرفال داا 2۲2۱ مدان‌ااکدام _ 3 1۶5 ۱۵۵ مکددا» نس +۳ آ0 عردال اازی زادع 0۳ 300 عاانی نود .آ ج ۱17 اس ۳ ۱۵605 ,کااز ۱۵۳۵۳۵9۵۲ ۹17 بکافده» ااز+ 0۳ (0 4۹8 ۲1۳۵ 01210126006 جااای زاعدا» 7 6 )۲3 ۱۰ ناعدام م۱ اه کحدال ۱۵۳۵۵۱۶ 11:) 2 - ۰ 6 ۰ ۰ ۰ «اتراط ۲۵ 13۳۵۲ ۵0۲ + 3۱ل1 ع(۳20 171 َ خاک ۲ (0 0۳2 112۰ زاغا ع 3 دای از هرن داطارنط 0۱۳۵۲ 200 ۲۳۵۱ َ 1 َ 2 3 ۳ 3 ۳۱اه 300 ۳۰۵05 ۲۵ 2۳۵ ن 20 0 ان ک0وزا01ط 0 ۱۱1۵ ‎2۳00٩‏ 1 1۱۵۱۱ 0۲۵۵16۲ زا.۱ ۷۱۳۵ #عکن ۷ 0 2۳6 ,0۳۵۵۵۹ ۱۷۵ ان کزاعامادححدطل مر موی کانمه ۲۵۳ ۵۵۵ , و 1 0 ۸120۳۲ 3 حً ۳ ۳ 5 3 مس لت » 9 ده گ او و 5 3 اف وس 8 ی ات ن 5 ام ت رت ی چَ ۳1 2 2 غ ً ه 3 ط خ 7 ت دی 2 5 8 / 3 ی اس 2 ‌ِ 7 ع_ 2 _ِ ند کت ع 5 سا 7 اض عِ 2 ش خ 3 کَ تج ۳ هر که _ جک 9 و اس 5 هَ ِ 5 3 5 ت ۳ ظ د ت زا اس 35 ِ :5 3 [ه ت 7 لس ۳ سا اک سا ش تس / -- 2 ات اس ده اد ۰ اس و2 اس اس 3 ور 5 عَ لیا ت اس 28 ما نت 3 ات اس ی ی 3 کت اس سل 1 84 ط 30 ۸1:) اه 010ز4ز1(۱۱ * 7 1۱۱6 عم[ 07 6 دز .0 م0001 123 ۷۱۸1۱ 113۱۱0۳۵ ۹۵۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- 3 ۰ ۱ ۰ ۰ 3 ۰ ۰ ۰ : : وی وود چد ۲۵۲۳۲۲۸6۸8۲75 ۴۸7۲ ۴۱۸۴ 3 و و ی 8 وان سس [ : 1 600 250 5 ۲۱۲ 2 1 : 002. شا 0 ۳۳۳ # 0 .5 لا )10*25*(‏ (*3) (*3/4) 4 0 18 35 60 3140 300 :(۵۵۵60/۳9) ۲۵۰ 8160۷6 ۹320 ِ ۱ -۲1۵۲] ۹.005 ۱ _ 51۱1 03 4 َ ْ ِْ 20 ۱ :2 20 02 002. :۲۳۱۱۱۱۲۳۱۵۱۵۲۹ ٍ 00 .55لا (*3/4) 10 : (۵۵60/۳9) ۵۱۵۰ 510۷۵ ش- کات ۱ در 8605 00005 0۷ 5۱۱۵۲ 5 ومزازمولس ۱ 300 اه 418 نید ۳5 2/4 0 .۷.5 بگان ۸ :(۵06///9) ۵۵۰ ع اد 5 0 .5 لا :۵۰ 5۱8۷۵ 0۳۱ # 12 10 9 ۲۵0172 0 ۷۷۵/۱۱۷۷ ۵۲۱ 4092 5 کق 125. دهم ۵31 016. ۵۵8 004 5 0 .5 لا 5160۷6 ۲۵: 230 120 ۵0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳-۹- ساختمان خاک ساختمان به آرایش طبیعی واحدهایی از اجتماع ذرات خاک اتلاق می‌شود که تحت تاثیر فرآیندهای خاکزایی بوجود آمر عنوان مثال ساختمان مکعبی نیمه گوشه‌دار با اندازه متوسط تا درشت تا ساختمان دانه‌ای کوچک) . خاک‌های فاقد ساختمان دو نو هستند . فشرده یا دانه‌ای منفرد. یک مثال کامل از تشریح ساختمان به شرح زیر است : ه بناع010 ۹1۱0۵181۸107 ,1716/ ی ۷۵۵ جدول شماره ۳۷-۹ انواع ساختمان خاک نوع ساختمان معیار(تعریف) واحدهای ساختمان طبیعی خاک مکعبی نسبتاً گوشه‌دار 5 چند وجهی‌های دارای سطوح نیمه گرد و صاف 51 رها ۱3 گوه‌ای ۷/0 عدسی‌های بیضوی شکل که به سختی بهم منصل شده و دارای سطوح براق | ۷۷/1467 هستند. این ساختمان فقط به ورتی سول ها محدود نمی‌شود. |۳۳۳۴ ]وهی ای اد موی دوس توا ۳ ستونی 0 واحدهای ساختمانی با بعد عمودی کشیده و سطوح گرد دربالا و پایین که | آ0-) فشرده خیان با بدون واحدهای ساختمانی » مواد به شکل توده پهم چسبیده هستند ( لزوماً | ۸1۸ قطعات مصنوعی خاک یا کلوخه‌ها کلوخه‌ای (۱ )۲1040۷ بلوک‌های نامنظم که بوسیله برش‌های مصنوعی مانند شخم یا تراکم» ایجاد | ۲7۷۷ شده آند. (۱) این اصطلاح فقط برای تشریح واحدهای مصنوعی خاک که بیش از حد بزرگ هستند به کار می‌رود و جز واحدهای ساختمانی که در اثر پدیده خاکزار درجه ساختمان خاک - درجه ساختمان خاک در جدول (۲۸-۶)» ارائه شده است. ۱ ۵ 4 ح گ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۱۹۹ دسنورالعمل انحجام مطالعات خاکتساسی تس سس ی مد | ۳ ]رس سای سوت وی وس رس سا تس 2 و ۱ مد قوی 08 واحدهای ساختمانی به صورت درجا (خاک بهم نخورده ) به وضوح قابل تشخیص بوده و در ]3 نمونه های بهم خورده نیز کاملاً قابل شناسایی هستند. اندازه ساختمان خاک- کلاس‌های اندازه خاک در جدول (۳۹-۶) ارائه شده است. جدول شماره ۳۹-۹ کلاس اندازه ساختمان خاک اندازه واحدهای ساختمانی (میلی‌متر) مکعبی گوشه‌دار و | ستونی, منشوری و | دانه‌ای, بشقابی نسبتاً گوشه‌دار گوه‌ای (ضخامت) خیلی کوچی 6 ۷۵۲۷ [ کوچکتر از۵ کوچکتر از ۱۰ کوچکتر از ۱ ۷۳ (خیلی نازی) (1131۳2 ۷۵۲۷) ([۷۸) کوچک (نازک) (1۳12) 11۵ ۱۰۱۵ ۰ ا۲۰ ۱ا۲۱ ]1 ([11) درشت (ضخیم) (1۳102) 60۵۳۵۵ ۱ ۵۰۲۰ ۱۰۰۰ ۵ا۱۳۱ 0 (1) خیلی درشت 6 ۷۲۳۷ بزرگتر از ۵۰ ۰ تا ۵۰۰ بزرگتر از ۱۰ ۷۳ (خیلی ضخیم) (1۳102 ۹۷۵۲۷) (۷1) (۱) حدود اندازه ساختمان, همیشه معرف کوچکترین بعد واحد ساختمانی خاک است. (۲) در اسامی کلاس اندازه منحصراً برای ساختمان بشقابی» واژه های نازک را به جای کوچک و ضخیم را به جای بزرگ به کار ببرید. (۳)ساختمان گوه‌ای عموماً در ورتی سول ها مشاهده می‌شود (و این معیاری برای این ساختمان است) » و پا درخاکهایی که مقدار زیادی رس اسمکتایت دارند دیده می‌شود. ۱۳-۹- پایداری خاک -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ مقاومت در برابر رسوخ در گذشته پایداری خاک در عملیات میدانی در حالت های خشک . مرطوب و خیس مورد ارزیابی قرار می‌گرفت. پایداری خاک در حالت مرطوب با چسبندگی و خمیرایی ( شکل پذیری ) ارزیابی می‌شد. در حال حاضر پایداری خاک در برابر گسیختگی در حالت خشک تا مرطوب و خیس ارزیابی می‌شود. چسبندگی و خمیرایی نیز ارزیابی مستقلی هستند. می‌شود. ابعاد نمونه‌های بلوکی شکل باید تقریباً ۸ سانتی متر باشد. اگر مکعب‌های ۲/۸ سانتی متری قابل حصول نباشد » باید برای ارزیابی مقاومت در برابر گسیختگی از معادله و جدول زیرء نیروی گسیختگی محاسبه شود. ۸ سانتی متر (۱۷) نیروی ارزیابی شده برای گسیختگی * ( سس طول ضلع مکمب به عنوان مثال برای مکعبی به ضلع ۵.۶ سانتی متر خواهیم داشت : 2.6 : 7 -< |[ 2077« 0 در نتیجه کلاس «نرم « بدست خواهد امد. نمونه‌های بشقابی شکل ( سله‌های سطحی یا ساختمان بشقابی) باید ۱.۵ سانتی متر طول و ۰.۵ سانتی متر ضخامت داشته باشند. اگر ضخامت ورقه‌ها کمتر از ۰.۵ سانتی متر باشد» ضخامت موجود ملاک خواهد بود. ۱-۱-۱۳۹٩‏ مقاومت در برابر گسیختگی (بلوک‌هاء خاکدانه‌هاو کلوخه‌ها ( -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۱ : ) ۱۹ ۱) ستون پایداری در برابر گسی تون پایداری در برابر گسیختگ اک. ۱۹۹۳) ۱ سیمانی شدن آزمون میدانی ناسایی خاک , ۱۹۹۳) ) کدهای داخل پرانتز مربوط : سس خه‌ها) نمونه در این شرایط از هم نشانه و شصت کمتر از۸ نیوتن ۰ نیوتن فشار متوسط بین انگشتان فشار متوسط بین دو دست فشار پا با تمام وزن بدن ۶۰-۰ نیوتن با فشار پا با تمام وزن بدن از هم نمی پاشد اما با ضربه کمتراز ۳ می‌شود ([ ۳ برابر است با ضربه وزنه ۲ کیلوگرمی از ارتفاع ۱۵ سانتی متری) خشک» و « خیلی خشک» است. ر شده» است (راهنمای شناسایی در آب غوطه‌ور شود ( راهنمای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سضسم- تشریح نیمرخ خاک ۱۹۹ ۷۷۵۳۹۷ قابل برداشت در کمتر از یک نیوتن ما ی وکا خیلی قوی 68 ۷۵۲۷ فوق‌العاده قوی 68 ۳۲۳۵۲۵۱۷ بیشتر از ۸۰ نیوتر ۳5 (۱) برای معیارعملی ( برآورد میدانی نیرو ۷[) از ستون «نمونه در این شر ایط ازهم گسیخته می‌شود. در جدول کلاس‌های مقاومت در برابر گسیختگی بلوک‌هاء خاکدانه‌ها و کلوخه‌ها استفاده نمائید. ۳-۱-۱۳-۹- عوامل سیمانی شدن عوامل سیمانی شدن را در صورتی که خاک سیمانی شده است تشریح کنید. جدول شماره ۶۲-7 عوامل سیمانی شدن کربنات ها ۲۵۵۵۵ ۵۵ تج کدهای قراردادی به طور سنتی شامل نام کامل یا علائم شیمیایی عامل سیمانی شدن » مانند سیلیس یا «510 می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ رد )۱ ۱ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی ص م2 ً 2۰ ۹ ۱ -۲-۱۳- چگونگی از هم گسیختگی (شکستن) چگونگی از هم گسیختگی نسبت تغییر و شرایط فیزیکی خاک است هنگامی که تحت نیروی فشاری قرار می‌گیرد. وضعیت جدول شماره ۶۳-۹ کلاس‌های چگونگی از هم گسیختگی (شکستن ) خاک معیار - عملیات میدانی مربوطه شکنندگی, از بلوک‌های ۳ سانتی متری استفاده کنید (نمونه را بین انگشت نشانه و شست فشار دهید) تاحدودی قابل تغییر شکل ع[ 56۱1-161071۵ پیش ازاینکه ضخامت نمونه در اثر فشار به نصف کاهش یابد. ترکها ظاهر می‌شوند. 12610۳۵۵ پس از آنکه ضخامت نمونه در اثر فشار به نصف کاهش ییافت. ترکها ظاهر می‌شوند. سیال شدن | یک مات خاک را دردست فشار دشید) ۵ 5110۳11۷ با فشار کامل دست مقداری از خاک به صورت سیال از بین انگشتان خارج شدهاما بیشتر آن در دست باقی می ماند 1۵ 1۷ع1/1006۳21 با فشار کامل دست. بیشتر خاک به صورت سیال از بین انگشتان خارج شده و مقداری از آن در دست باقی می ماند. ۵ ۷/۵۲۷ با فشار کامل دست بخش اعظم خاک از بین انگشتان خارج شده و خاک پخشیدگی (از بلوک‌های ۳ سانتی متری استفاده کنید. آن را بین انگشت نشانه وشست فشار دهید) (1) ۱۷۵1-516۵۷ تغییر نمونه به سیال ناگهانی نیست انگشت ها روی نمونه لیز نمی خورد. پخشیدگی هم دیده نمی‌شود. (1) 51۳6۵۳۷ ۷۷/۵۱۷ نمونه یکباره به سیال تغییر می یابد. انگشت ها روی نمونه لیز خورده» پخشیدگی مشاهده می‌شود.ءآب آزاد وجود ندارد.ء یاکمی آب روی انگشت ها ظاهر می‌شود 51۳۵۲۷ ۱10067۵161۷ | نمونه یکباره به سیال تغییر می یابد» انگشت ها روی نمونه لیز می خورد؛ پخشیدگی وجود دارد. مقداری آب آزاد روی انگشت ها باقی می ماند. ( 51۵۲۷۲1 510۵2۷ نمونه یکباره به سیال تغییر می یابد‌انگشت ها روی آن لیز خورده» پس آن به آسانی آب آزاد روی انگشت ها دیده می‌شود. ۵ا م۲ 01۲ ۱۹/1۵6۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱۳-۹- چسبندگی توانایی چسبیدن خاک به اشیاء را چسبندگی می نامند. چسبندگی در شرایطی برآورد می‌شود که خاک از نظر رطوبت چسبنده جدول شماره 22-۹ کلاس های چسبندگی خاک معیار - 1101-5110 پس از قطع فشار‌خاک به انگشتان نمی چسبند یا مقدار خاکی که می 511211۷-511۷ پس از قطع فشارء خاک به دو انگشت می چسبد و با باز کردن دو انگشت . خاک خیس شده (گل) کش نمی آید. بانا5 براعا ۱1۵۵6۳۵ پس از قطع فشارء خاک به هر دو انگشت چسبیده است و با باز کردن دو 5110 بر ۷ پس از قطع فشار» خاک آنچنان به دو انگشت می چسبد که با باز کردن 2-۱۳-۹- < خمیرایی ! حالتی از خاک است که وقتی به گل تبدیل می‌شودء بدون گسسته شدن» تغییر شکل دائمی می‌دهد. این ویژگی هنگامی ارزیابی می‌شود که خاکی که به گل تبدیل شده ء دارای رطوبتی باشد که حداکثر خمیرایی قابل انتظار را ارائه نماید. جدول شماره 2۶۵-۹ کلاس‌های خمیرایی خاک آزمون درست کردن فتیله ای گلی به طول 2 سانتی متر 101-0 نمی توان فتیله ای به قطر ۶ میلی‌متر درست کرد که بتواند هنگام آویزان کردن» وزن خود را تحمل نماید. 10 51121۷ فتیله ای با قطر ۶ میلی‌متر وزن خود را تحمل می کند. اما فتیله ای با قطر ۴ میلی‌متر (1 )۳125110 ([ع۱/1006۳۵1 | فتیله ای با قطر۴ میلی‌متر وزن خود را تحمل می کند. اما فتیله ای با قطر ۲ میلی‌متر 0 ۷۵۲۷ فتیله ای با قطر ۲ میلی‌متر وزن خود را تحمل می کند و گسسته نمی‌شود ۱۳1۵۵01 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۲ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی ! ‏مقاومت در برابر رسوخ‎ ۵-۱۳-۹٩ در آزمون میدانی» مقاومت در برابر رسوخ به توانایی خاک در برابر رسوخ جسم سخت با اندازه معین اتلاق می‌گردد. فروسنج جیبی (مدل ۲1-700 آزمون خاک) با قطر ۶/۴ میلی‌متر( و سطح مقطع ۲۰/۱ میلی‌متر مربع )» که طول آن در فواصل ۶/۴ میلی‌متر مدرج شده است. برای ارزیابی مقاومت در برابر رسوخ به کار می‌رود . در هر آزمون باید میانگین دست کم پنج اندازه‌گیری یا بیشترء تعیین و مقاومت خاک در برابر رسوخ ارزیابی شود. ت دک ر- فرو سنج جیبی دارای مفیاس ۰/۲۵ تا ۳/۵ کیلوگرم بر ساننی‌متر مربع است. فروسنج بطور مستفیم مقاومت در برابر رسوخ را اندازه‌گیری نم ی کند. مفیاس انداره‌گیری در این وسیله باید به واحد نیرو تبدیل شود. برای تبدیل مقیاس انداره‌گیری به واحد نیرو» جدولی طراحی شده است. واحد مقاومت خاک در برابر رسوخ نرجیحاً مگا پاسکال می باشد که با علامست ۸1۳4 نمایش داده می‌شود. برای نبدیل کیلوگرم به مگا پاسکال باید آن را در (۰/۳۱ضرب کرد. برای گسترده ت ر کردن دامنه اندازه‌گیری های دستگاه تعیین مقاومت خاک در برابر رسوخ, در شرایطی که خاک حداکثر رطوبت را داردء برای بررسی محدودیت نفودذ ریشه اهمیت دارد. کلاس‌های مقاومت در برابر رسوخ در جدول (۴۶-۶) نشان داده شده است. جدول شماره 21-1 کلاس‌های مقاومت در برابر رسوخ کلاس مقاومت در برابر رسوخ معیار - مقاومت در برابر رسوخ (مگاپاسکال) ال ال را 1 خیلی زیاد (اع ۲1 ۱/۵۲۷ -۸ س فوق‌العاده زیاد 1ع ۳۳1۳۵۲۳۵۱۷ بیشتر از ۸ ۳۲ 1 ۰ ۰ ۲۵۵1۲۵110 6 : یم -------- صفحهٔ بعد -------- 1-۱۳-۹٩‏ دشواری حفاری! به نیروی نسبی یا انرژی لازم برای حفاری اتلاق می‌شود. دشواری حفاری غالبا به وضعیت رطوبتی خاک بستگی دارد و توسط آن کنترل می‌شود. کلاس‌های دشواری حفاری خاک را در شرایط رطوبتی (خشک یا مرطوب» به جز حالت خیس)» براساس جدول وضعیت رطوبت خاک تشریح نمایید. دشواری حفاری را می‌توان برای لایه‌ای که بیشترین محدودیت را ایجاد می‌نماید. یا هر افشق جدول شماره ‎2۷-٩‏ کلاس‌های دشسواری حفاری خاک پا هم نیازی نیست. متوسط تاانعت ها حفاری خاک به وسیله بیل» با نیروی بازو کافی نیست . به انرژی بیشتر با کمک پا زیاد ع17 حفاری خاک با بیل با دشواری انجام می‌شود » اما با استفاده از کلنگ دسته بلند امکان پذیر است. خیلی زیاد 11 ۹۷/۵۲۷ حفاری خاک با استفاده از کلنگ دسته بلند نیز با دشواری متوسط تا زیاد همراه است. اما با نصب بیل مکانیکی به پشت تراکتور با قدرت ۵۰ تا ۸۰ اسب بخار در زمان متوسط این امر امکان پذیر است. فوق‌العاده زیاد ۳ع1 (|۳:۳۳۵۳۵ | حفاری خاک با کلنگ دسته بلند و با وارد آوردن ضربه های قوی هم تقریباً غیر اسب بخار هم حفاری در زمان معقول انجام نمی‌شود. ۱۶-۹- ریشه هاای خاک مقدارء اندازه و موقعیت ریشه‌های هر افق را به صورت جداگانه تشریح نمائید. در تشریح ریشه‌های خاک معیارهای کلاس‌های مقدار و اندازه حفرات خاک را مورد استفاده قرار دهید (جداول تلفیقی را به کار ببرید). یک مثال کامل برای تشریح ریشه‌ها به شرح زیر است- مفدار زیادی ریشه های ظلریف» در قسمت بالای افق ٩ ۷۵۲۶/6, ۲۵۵۱۹1۲۱ 112۱ 0۱ ۱۵0 0 1 بابه اختصار .3./)70018(,۸1 اسان ۸000 مج ! ۹ا۵0] * -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی یادآوری- معمولاً شمارش تعداد ریشه ها در دیواره نیمرخ خاک در یک سطح عمودی انجام می‌شود) میانگین تعداد ریشه‌هایی را که در ۲۳ نا ۵ سطح نمونه برداری در هر افققی شمارش نموده‌ایدء ثبت کنید. نوجه داشسنه باشسید که واحد سطح ی که ریشه‌ها یآن سمارش می‌شود بسنه به کلاس اندازه ریشه متفاوت است. واحدسطح مناسب را از ستنون مربوطه درجدول «اندازره ریشه‌ها و حفره‌ها» استخراج کنید. تعداد واقعی ریشه‌ها رادر واحد سطح نمونه برداری (که ا ز کلاس مناسب آن استخراج می‌ضود) یاداست کنید. در تشریح ریشه‌ها از اسام ی کلاس‌ها استفاده نمایید. جدول شماره ۶۸-5 کلاس‌های تعداد ریشه ها کلاس تعداد ریشه ها (۱) میانگین تعداد (۲) ( درواحد سطح نمونه برداری) ی ی 5 سح 7 (۱) به کار بردن زیرکلاس‌های بسیار کم و نسبتاً کم در تشریح ریشه‌ها اختیاری است. اما در تشریح حفره‌ها به کار نمی‌رود. ریشه‌ها و حفره‌ها | ی اج نمایید. یا از اشکال گرافیکی مربوط به کلاس اندازه ریشه‌ها و حفره‌ها استفاده کنید. جدول شماره 2۹-5 کلاس‌های اندازه ریشه ها و حفره ها کی لس و | ۳۹ ات اکه سس | ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول شماره ۵۰-۹ موقعیت استقرار ریشه ها در افق خاک ([ )۵۳1701 ۵1 1۵ 21 ۵1 1 در اطراف قطعات سنگی 15 ۳۵۵ ۵۳0۵ ۱۷1۵1160 سح (۱) در تشریح موقعیت استقرار ریشه‌ها به جای بخش پایین یا داخل افق. بالای آن را در نظر بگیرید. افقی که رشد ریشه را محدود ۱۵-۹ حفرات خاک" حفرات خاک به فضاهای اشغال شده توسط هوا یا آب اتلاق می‌گردد. مقدار و اندازه حفره‌ها را پقیدر هر افق به صورت جداگانه ثبت نمایید. تشریح شکل و تدوام عمودی حفره‌های خاک اختیاری است. یک نمونه کامل از تشریح حفره‌های خاک به شرح زیر است- مفدار زیادی حفره‌های با اندازه منوسطء لوله‌ای شسکل » در سراسراقق ٩ ۲۵۲۱۱۱۵۲۱۲۱۱۵۵] ,1۱۱1]۵۲ 0۲۵5, 1/۱۳۵۱ 8/10111( و با به اختنصار -1, (00769) 0.111.711 برای تعیین مقدار حفره‌ها از جدول « مقدار ریشه‌هاو حفره‌ها » استفاده نمائید. * برای تعیین کلاس اندازه حفره‌ها جدول« اندازه ریشه‌هاو حفره‌ها » را به کار ببرید. برای تعیین شکل ( یا نوع )حفره‌های خاک., شکل یا نوع غالب حفره‌هایی را که به وسیله عدسی با بزرگنمائی ۱۰ و با چشم غیر مسلح قابل مشاهده است ثبت کنید ( در این خصوص از اشکال گرافیکی مربوط به حفره‌ها استفاده نمائید.) 4مر۳۵ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۹ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی جدول شماره ۵۱-5 شکل حفره های خاک حفره های خاک (۱) هشیر زا یلاخ یاهلاناک دننام,یا هخاش هدیشک یردنلیس یاه هرفح | 0111۲001 ۳۵1 یا هخاش یا هلول نامنظم 1۳۳ حفره های غیرمرتبط, مجزا,ء مانند واگ " (روزنه‌های بزرگ ) به ی 5 ای کی ۳ ۷۷2۵107 حفره های تخم مرغی تا کروی شکل, مانند اشکال تله ای کاذب . حفره های درون ساختمانی اولیه (۲) ین دانه | 1111111 فوه هاع ی" دانه اع ماسه با قطعات سنگ بین ی حفره های بین ی در سنگی (۱) در راهنمای شناسایی خاک (۱۹۹۳) این دسته از حفره ها را «حفره‌های غیرماتریکسی» می‌نامیدند. ( ۲) حفره‌های درون ساختمانی اولیه, اندازه‌های تقریباً مشابه هم دارند. حداقل اندازه ای که برای حفره های خاک در نظر گرفته می‌شود باید با عدسی با بزرگنمایی ۱۰ قابل مشاهده باشد. در راهنمای شناسایی خاک (۱۹۹۳) به حفره‌های درون ساختمانی اولیه «حفره‌های ماتریکسی» می‌گفتند. تداوم عمودی حفره‌ها - به میانگین فاصله عمودی که در امتداد آن قطر حفره ها از ۰/۵ میلی‌متر افزون تر است.ء تداوم عمودی حفره‌ها اتلاق می‌گردد. وضعیت رطوبت خاک باید مرطوب ی خیس تر باشد. جدول شماره ۵۳-۹ کلاس‌های تداوم عمودی حفره های خاک 1 ۱ ۱۹۷۵۹ -------- صفحهٔ بعد -------- " ‏ترک‌ها و شکاف‌های خاک‎ ۱۹-٩ شکاف‌ها ( یا ترک‌های بزرگ ساختمانی » راهنمای شناسایی خاک, ۱۹۹۳) ۰ درزها و بریدگی‌هایی هستند که به ساختمان خاک یا تحکیم خاک ایحاد می‌شوند. طول وعرض شکاف‌ها نسبت به طول و عرض سطوح جدایی واحدهای ساختمانی خاک نظیر در درجه اول بیشتر در خاک‌های رسی موسوم به خاکهای با درجه انقباض و انبساط بالا ( که ضریب انبساط خطی «۳ا0-)» بالایی دارند) مشاهده می‌شوند. اما فقط به این خاکها محدود نمی‌گردند. تناوب نسبی شکاف‌ها ( که براساس میانگین تعداد آنزما در متر مربع آرزیابی می‌شود)» میانگین عمق و نوع شکاف‌ها را ثبت نمایید. یک مثال کامل از تشریح شکاف‌ها به شرح زیر است: شکاف‌های موقت برگشت پذیر با عرض ۳ و عمق ۲۵ سانتی متر ٩ 7008-0۳12071 +066 3, 230771 00/0, 6 ج تاه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۸ ۱ ) 1 1 1 1 دسنورالعمل انجام مطالعات خاک قطرات باران و ایجاد گل و از دست دادن آب / استحکام و خشک شدن است. ترک‌های کم عمق (یک تا ۵ میلی‌متر)» بسیار موقتی (عموماً کمتر از چند هفته) که درنتیجه نر بر بر 1-40 ۹) 1۵۳۹۱۵ خشک شدن سطح خاک به سمت پایین ایجاد ۸ سله‌ها (۹)2 ۳۸ ۱ غرقابی دارند (ترک‌های مرتبط با قطرات باران) شکاف‌های افق‌های زیر سطحی (۶) ( شکاف‌های عمیق, عمودی که معمولاً در بیش از یک افق تداوم دارند و ممکن است تا سطح خاک نیز کشیده شوند. درنتیجه تناوب تر و خشک شدن خاک یا از دست دادن آب و استحکام مواد مادری ایجاد سوند. ترک‌های کم عمق (۰/۵ ت۲۷ سانتی متر)» فصلی ترک‌های غیرقابل برگشت مرتبط ۲۳۳۵۱-۵12 1۳۵۷۵۳۹۱۳1۵ موقت ( نه در تمام سال و نه هرساله) که تاثیر ۳ با سله‌ها (4) ۶اع) کمی بر نفوذ غرقابی دارند (ترک‌های همراه با : یخبندان و ذوب برف و یخ ) شکاف‌های موقتی (عموماً در فصل مرطوب بسته ۱ را می‌شوند. تأثیر زیادی بر سرعت نفوذ غرقابی و 6۵ 1۳۵۹-۳10۳170 عاان۹ه 16۷ هدایت هیدرولیکی اشباع دارند. با تر و خشک 77 سولها و زیر گروهها ورتیک) شکاف‌های دائمی (در طول سال وجود دارند. رجوع کنید به رده بندی جامع خاک)» تاثیر زیادی شکاف‌های غیرقابل برگشت 7۳۵-0 ۱۵ [۲۳۵۷۵۳۹] بر سرعت نفود غرقابی و هدایت هیدرولیکی ۳ زیرسطحی ۳۵۵) اشباع دارند (مانند شکاف‌های فوق‌العاده بزرگ ناشی از زهکشی) در راهنمای شناسایی خاک (۱۹۹۳)» برای نامگذاری انواع ترک‌ها و شکاف‌های خاک اصطلاحات زیر به کار رفته است. ۱) ترک سطحی اولیه ۲) ترک‌های برگشت پذیر سطحی اولیه ۲) شکاف‌های غیر قابل برگشت ۲) شکاف‌های زیرسطحی اولیه ۶) شکاف‌های غیر قابل برگشت اولیه ماسی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سشسم- تشریح نیمرخ خاک ۱۷۹ عمق ترک‌ها و شکاف‌ها - میانگین عمق ظاهری ترک‌ها و شکاف‌ها را ثبت کنید. (در راهنمای شناسایی خاک به آن ارزش شاخص عمق نیز گفته می‌شود). اندازه‌گیری عمق بوسیله عبور دادن یک سیم نازک با قطر ۲ میلی‌متر انجام می‌شود. یادآوری - این روش معمولاً روش استاندارد اندازه‌گیری عمق است ۰ اما روشی است ستنی که عمق واقعی شکاف‌ها را نشان نمی‌دهد. برای شکاف‌هایی که تا سطح خاک ادامه ندارندء به انداره‌گیری عمق با این روش نیاری نیست. عمق او طول ظاهری عمودی) شکاف‌های زیرسطحی را می توان در هنگام حفاری نیمرخ خاک که شکاف‌ها را نشان می دهند اندازه‌گیری نمود. تناوب (تکرار) نسبی ترک‌ها و شکاف- میانگین تعداد ترک‌ها و شکاف‌ها را در هر متر مربع درسطح خاک یا تناوب (تکرار) جانبی آنها را در برابر نیمرخ خاک با روش قطع نمودن خط افقی ثبت نمایید. این پارامتر را نمی‌توان با نمونه های استوانه‌ای که از حفاری به وسیله مته به دست می‌آیند ارزیابی نمود. ۱۷-۹- سله‌های سطح خاک" سله خاک به لایه سطحی نازک ( با ضخامت کمتر از یک تا ۱۰ سانتی متر ) اتلاق می‌شود که از ذرات بهم پیوسته خاک بوسیله موجودات زنده و یا مواد معدنی به صورت پوشش افقی یا ورقه‌های چند ضلعی کوچک تشکیل شده است. سله‌ها در سطح خاک تشکیل شده و دارای خصوصیات فیزیکی و یا شیمیایی متفاوت با لایه‌های زیرین هستند. سله‌های شاخص » سبب تغییر نفوذپذیری و پایداری ذرات سست خاک‌های معدنی می‌شوند. سله‌ها به دو گروه عمده تفکیک می‌شوند. ۱ سله‌های بیولوژیکی ۲ سله‌های معدنی سله‌های معدنی تقسیم‌بندی دیگری هم دارند که عبارت است - سله‌های شیمیایی» سله‌های فیزیکی (سله‌های مرتبط با قطرات باران» سله‌های نهشته‌ای » سله‌های مرتبط با یخبندان و ذوبء برفء سله‌های حبابی منفرد) انواع سله‌های سطح خاک نوع سله‌های سطح خاک را تشریح نمایید. سله‌های خاک را می‌توان براساس نوع آنها تشریح و طبقه‌بندی نمود. موارد تشریحی اضافی در مورد سله‌ها شامل مقاومت در برابر گسیختگی ( سله‌های سطحی و ورقه‌ها) . نوع تخلخل, اندازه» قطرء ضخامت. مقدار (پوشش سطحی) و رنگ می‌باشد. خادنس آزم5 " -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۰ دسنورالعمل انجام مطالعات خاکشسناسی جدول شماره ۵۶-۹ انواع سله‌های خاک ۱- سله‌های بیولوژیکی 5101]0001-۸ | پوشش سطحی زیستی غالب از جنس آلگ ها ء خزه ها و جلیبک 5 | هاوغیره که به نام‌های سله‌های زیستی رییتوگامیک. میکروبیوتیک یا میکروفیتیک نیز موسوم است. در حالت مرطوب قابلیت انعطاف دارد ۲- سله‌های معدنی 2-۲5 ,۱11۳۲۳:1۸ | دانه‌های معدنی (که ازنظر زیستی غالب نیستند) ثانوی» بهم پیوسته و ۴-۲-۲- سله‌های حبابی منفرد/ نواحی سله‌ای 6 ۷۵101۵۴ | حفره های ناپیوسته به مقدار قابل توجه به شکل کروی یا تخم نب ۱۸-۹- قابلیت نفوذ " کلاس قابلیت نفودذ را برای هر افق به صورت جداگانه ارزیابی نمائید . دستورالعمل ارزیابی قابلیت نفودٌ خاک در راهنمای ملی شناسایی خاک ارائه شده است. جدول شماره ۵۵-۹ کلاس‌های قابلیت نفوذذ خاک سس | سسششسشه ا* کلاس قابلیت نفوذ کد ارزیابی برحسب سانتی متر در ساعت ۳۵۲۵۵11 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱۸-۹- هدایت هیدرولیکی اشباع (ی۹ا) هدایت هیدرولیکی اشباع برای اطلاع از حرکت آب در خاک در شرایط اشباع ( شرایط مزرعه) به کار می‌رود . میانگین هدایت یادآوری - به جای تخمین این پارامترهاء بای د آنها را اندازهگیری ودرکلاس‌های مربوطه قرار داد. برای ارزیابی حرک ت آب در خاک براساس بافت با سایر معیارها باید از جدو ل کلاس‌های قابلیت نفوذ استفاده نمود. جدول شماره ۵۹-5 کلاس‌های هدایت هیدرولیکی اشباع معیار - کلاس کد (۱) سانتی متر بر ساعت اک هل تلع سل ۱۹-۹- آزمون های شیمیایی خاک آزمون شیمیایی عبارت است از پاسخ نمونه خاک به یک محلول شیمیایی کاربردی. این آزمون‌ها برای تشخیص حضور یا عدم حضور مواد معین در خاک و به منظور برآورد تقریبی و اندازه‌گیری شدت پارامترهای شیمیایی (مانند 011) » یا تشخیص وجود عناصر شیمیایی (مانند *۳1۵) مورد استفاده قرار می‌گیرند. ۱-۱۹-۹٩‏ واکنش خاک 011 عدد 017 و روش اندازه‌گیری آن را با حدود دقت قرائت دستگاه ثبت کنید. به این منظور بهترین روش استفاده از 7آم سنج به -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸۲ دسنورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی ۲-۱۹-۹- جوشش خاک " جوشش عبارت است از پاسخ به شکل گاز ( که به صورت حباب ها مشاهده می‌شود) نمونه خاک به اسید کلریدریک (ازمون کربنات) » آب اکسیژنه ( آزمون اکسید منگنز) یا سایر محلول های شیمیایی . برای آزمون کربنات معمولا اسید کلریدریک یک نرمال به کار می‌رود. محلول‌های شیمیایی را برای ماتریکس (زمینه خاک) به کار ببرید ( در مورد جوشش با اسید کلریدریک. کلاس‌های کامل در این زمینه به شرح زیر است: 9 جوشش شدید با اسید کلریدریک یک نرمال با (1۳7-77۳17 ]7۸ 006۹۵۲۸۱ ][ه راع 3۳ ‎٩ درصد کربنات ( اندازه‌گیری شده با کیت صحرایی کربنات) را به عنوان خصوصیت صحرایی اندازه‌گیری شده ثبت کنید. ۳۵۲۷۵۵06 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سشم- تضریح نیمرخ خاک ۸۳ جدول شماره ۵۸-۹ کلاس‌های جوششس خاک محل جوشش- محل جوشش وکدهای مربوط را از جدول اشکال سطحی (خاکدانه‌ها و حفره ها) استخراج کنید. یادا ور ی- استفاده از محلول‌های شیمیایی معرف ( مانند اسید کلریدریک) در زمینه خاک» در بسیاری از تقاط نیمرخ هیچ ارزشی ندارد. معرف‌های شیمیایی آزمون جوششس- معرف‌های شیمیایی آزمون جوشش در جدول (۵۹-۶) ارائه شده است. جدول شماره ۵۹-1 معرف های شیمیایی مورد استفاده در آزمون جوشش اس ات (۱) واکنش مثبت معرف حضور کربنات ها (مانند کربنات کلسیم )است. (۲) اسید غلیظ برای آزمون صحرایی جوشش ارجحیت دارد. یادآوری - اسید کلریدریک یک نرمال محلولی است که از یک قسمت اسید کلریدریک غلیظ (۳۷/ که همه جا در دسترس می‌باشد) و ۱۱ قسمت آب درست شده است. (۳) این غلظت برای تشخیص کلاس جوشش خاک به کار نمی رود بلکه در آزمون کربنات کلسیم معادل مورد نیاز می باشد. یادآوری - اسید کلریدریک سه نرمال محلولی است که از شش قسمت اسید کلریدریک غلیظ ۳۷ با ‎۱٩‏ قسمت آب درست شده است. (۴) این غلظت نیز برای تشخیص کلاس جوشش خاک و برای مشخص نمودن کربنات‌ها به کار نمی‌رود. بلکه برای تشخیص کربنات کلسیم و کربنات منیزیم ( دولومیت) کاربرد دارد. یادآوری - اسید کلریدریک شش نرمال محلولی است که از یک قسمت اسید کلریدریک غلیظ 2۳۷ با یک قسمت آب درست شده است. ( ۵)- واکنش مثبت سریع نشانه حضور اکسیدهای منگنز در خاک مانند (۸1102) است. ( ۶) بعضی از مواد آلی با آب اکسیژنه ۳ تا ۴ درصد واکنش آهسته‌ای دارند.در حالی که با اکسیدهای منگنز واکنش, سریع نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی محلول آلفا یا آلفا- دیپریدل با غلظت ۲ ([)//11(۱7/4) - 0.0 | رنگ قرمز یا صورتی ظاهر می‌شود (۳)>005[11۷6] درصد هیچ رنگی ظاهر نمی‌شود. (1168211۷6-)[] (۱) واکنش مثبت معرف وجود آهن دو ظرفیتی, ۳۵*۲ (یعنی شرایط احیا) می باشد. شوری به تجمع نمک‌های محلول ( محلول تر از گچ مانند کلرور سدیم )در عصاره اشباع خاک اتلاق می‌شود. کلاس شوری را ارزیابی نمائید. در صورتی که قابلیت هدایت الکتریکی خاک اندازه گیری شده است. مقدار و روش اندازه‌ گیری را تشریح کنید. جدول شماره ۹1۱-5 کلاس‌های شوری خاک معیار - قابلیت هدایت الکتریکی (دسی زیمنس بر متر)(۱) اس اه مس (۱) اندازه‌گیری شده با روش گل اشباع 2-۱۹-۹- نسبت جذب سدیم (5۸12) آبیاری کاربرد دارد. 5۸ به صورت نسبت ارائه می‌شود. [۸/0| 7 ۸48|+(*۲0۱ | 2 که در این رابطه غلظت کاتیون ها برحسب میلی اکی والان در لیتر است. در روش صحرایی, 5۸14 معمولاً از طریق گل اشباع و 5۸۸-۱۸۸۰ ۱/۱)۱۸ ۰ (+|1/ 8۱2 ((/ 2۳5 ۶ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰-۹- بوهای خاک هر بوی شدید در افق‌های نیمرخ خاک را به صورت جداگانه تشریح کنید. جدول شماره 1۳-۹ انواع بوهای خاک ۰ ۱۳۵۵۳۵۵۵۱ وجود بوهای مواد گازی و مایع هیدروکربورهای نفت, قطران و غیره بوهای سولفوری 2 وجود بوهای سولفید هیدروژن, «تخم مرغ گندیده» معمولاً همراه با شرایط احیای شدید خاک, دارای اجزاء سولفور ۳۱-۹- یادداشست های متفرقه هرنوع ویژگی یا خصوصیتی که در تشریح نیمرخ خاک مهم به نظر می‌رسد و جدول یا کد خاصی برای تشریح و توصیف آن تمام ویژگی‌ها و خصوصیات خاک برای تشریح نیمرخ خاک حائز اهمیت استء اما اهمیت بعضی از این ویژگی‌ها به گونه‌ای است که در تشریح نیمرخ خاک جزء جدایی ناپذیر تلقی شده » بطوری که همواره و تحت هر شرایطی باید آنها را تشریح و ثبت نمود. این ۲۳-۹- فرم استاندارد تشریح نیمرخ خاک فرم استاندارد تشریح نیمرخ خاک ( فرم پیوست ) برای ثبت اطلاعات اساسی تشریح خاک ارائه شده است. این فرم که در حال حاضر توسط بسیاری از خاکشناسان مورد استفاده قرار می‌گیرد برای ثبت تمام ویژگی‌ها و خصوصیات اصلی خاک پیش بینی های لازم را بعمل آورده و برای ثبت موارد متفرقه نیز ستون ویژه‌ای در نظر گرفته است. برای آشنایی با نحوه تکمیل فرم استاندارد تشریح نیمرخ خاک رجوع کنید به «راهنمای صحرایی تشریح و نمونه برداری خاک». -------- صفحهٔ بعد -------- 1۸۳۲7/202 ۲۳:10 ۲۳103۲1107 5 - 1510۸ راب۱۳ ۹ ۱ ُ :]1 .160 اند :( ۳( ۹ ْ با ۱۱ رز 1 پنسد ۳ 1 0 :۰ :1۳۵۲۹۵۲۱ :]۱۷,۵ :۸۲۵ ۹۵۱۱۹۳۷۵۲ انیا یه ۲ ‎٩1010:‏ :1 1000" ۸ 72 :2010 :]1 :]11۱۱07۱۵ :510 :1 [(1].0۳3 :41 ۳۱۹0 51216 :۷110۳۰۲۰ :۰ م۵ [۳۲۵]۱ ۲1۱1151۱006 :6 0۷۵۳:) 1200 وه :۱15 ۷101510۳6 از۵٩‏ :۳۵ :۳0 را :۸00 :101۱۱11001 :0704 زره ۱۳۱۱ 0/11( 710۳ :۳۳ :800۳۷ :۷1216۳1۵ ۲۳۵۲۵۲۱ :71201 هیناه :0 ۱128005 7/1 :)6 77 57 :1 ی :۰ ۹۳۲۱۵۲ :12000 :۸8141 :۳۳ شا ۳ ۸۱۵۰/0 :۹۵۱۱۵ ۵۱ ۳.۹.60۱۲ :بر 1600 (ا )م12 1۸3۱۳:0۲۹٩ ۳1۳۲1 7:‏ ۱۷11۹6:31 :۷۲۷۳ ۱ ۱ ۱ ۱ 1 ۱ ۱ ۱ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- و ای یا و یا ها دش ها هش وت 8 هس زر ا18٩‏ امن د 52 74| وا۲ لا۹ ۱80 و۵0۳ 0#موج1 رک 6۳306 رک ۲۵۵ م۵۶ ا۶ذم/۱ ۱0۳۷ (0)) با شش الا ۱ با سشسشسشسشسشسشسشسشسشسشسشسشش لس الا 8 با سشسشسشسشسشسششششسشش الا 3 ال ابا شش با ان ۹ سل الا ال الا 5 با شش الا 6 سا ال ال ل لا ال الا 1 چججج 7ج ۲۳۳-7 2 (300111) (۱1۵11۱) :5 را هواک 57 دا( امن) 1.06 160 000۲ 0۹۲ 9۵ ام 50 100 ۳۹0 رک 110 ها 52 92 ام) 0 100 0 مک 110 بل 52 9۵ ام 1۱۱ ما ۷ 2 38 ی ی ی و یواح ان اما اک 5 ی یر اه 6 ام ۷ 7 اما ما ‎٩ شا شش شش 9 ال الا ال اک را 10۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ اف یک ل - سس" سینت رس سس یس (0-۲ )| (۵ تاجن ۲ رطوبت | ۰۳۳ ۱۵ رصود آشناء بار بار ی فان ۹ قابل کلسیم ۱ حذب 0 وه َ ۳ 6۳۹۱ شن (۰۵-۱) (۰/۱-۰/۲۵۰/۲۵-۰/۵) ذرات کوچکتر از ۲ میلی‌متر (1۳171 ۲ واکنش خاک ([0۳) گل :۱ ۱۲ ِ ۰ ۰ ۱5) 1 دما م۲۱ است جح ا< اسند ۹ ای 7 قابا استیی ا< 1 ۴ یس [2لام ( 666 00:۱۱ تحزیه خاک رداری: ی ۳ کچ ۲ قابل بازی | مرنی ترا 7 مها صرااظ هری ب 5 اود -------- صفحهٔ بعد -------- همبستگی سری‌ها و فصل ۷ هماهنگی خاکها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- همبستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها ۱۹ ۱-۷- همبستگی سری‌های خاک سری خاک پایین ترین سطح رده‌بندی تاکسونومیکی است» بیشتر اجزاء واحدهای نقشه خاک نام خود را از سری‌های خاک می گیرند. معمولاً در مطالعات شناسایی خاک تفصیلی, خاکهای روی واحدهای زمین نما به سری‌های کم و بیش طبیعی تفکیک می‌شوند. براساس تعریف مجمع علوم خاک آمریکا " « سری خاک پایین ترین سطح از سامانه رده‌بندی جامع خاک است. سری خاک یک کلاس مجازی و قراردادی از توده‌های خاک (پلی پدون‌ها) است که حدود تغییرات و دامنه آن از همه کلاس‌های بالاتر از سری محدودتر می‌باشد. سری خاک معمولاً برای نامگذاری پلی‌پدون‌های غالب موجود برروی نقشه‌های خاک تفصیلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین ابزار مهمی در انتقال اطلاعات کسب شده از خصوصیات و رفتار یک خاک برای خاکهای مشابه در مناطق دیگر است». بر اساس تعریف مجمع علوم خاک آمریکاء سری بخشی ازسامانه رده‌بندی خاک به شمار می‌آید. چنین مفهومی از سری در راهنمای شناسایی خاک به تفصیل شرح داده شده است: « سری» همگن‌ترین واحد خاک درسامانه رده‌بندی جامع خاک می‌باشد. سری بعنوان یک کلاس, بیانگر گروهی از خاک‌ها یا پلی‌پدون‌هایی است که آرایش افق‌ها و خصوصیات متمایز کننده آنهاء مشابه می‌باشد. سریهای خاک براساس تمام تفاوت‌های کلاس‌های بالاتر ازسری» بعلاوه خصوصیات مهم موجود در مقطع کنترل سری" از یکدیگر باز شناخته می‌شوند. خصوصیات متمایز کننده سری‌های خاک عبارتند از - نوع» ضخامت و نحوه آرایش افق‌ها و نیز ساختمانء رنگ» واکنش» پایداری » مقدار کربنات‌ها و املاح محلول دیگرء میزان هوموس» مقدار قطعات سنگ و سنگریزه و ترکیب کانی شناسی این افق‌ها. اگر چه فقط یک تفاوت مهم در هر کدام از این خصوصیات هم می‌تواند به عنوان پایه‌ای برای تشخیص یک سری متفاوت و جدید تلقی شود اما معمولاً به ندرت اتقاق می‌افتد که دو سری خاک فقط از نظر یکی از این خصوصیات با یکدیگر تفاوت داشته باشند؛ زیرا اغلب این خصوصیات به یکدیگر وابسته‌اند و عموماً چندین تفاوت بطور همزمان وجود دارد». به این ترتیب سری‌های خاک پایین ترین سطح طبقه‌بندی درسامانه ملی طبقه‌بندی خاک هستند. نام سری‌ها یا فاز سری‌های خاک رایج‌ترین اصطلاح مرجع برای نامگذاری واحدها و اجزاء واحدهای نقشه خاک هستند. منظور از مشخص نمودن سری خاک. برقرار نمودن پیوندی نزدیک برای استفاده های تفسیری با سامانه طبقه‌بندی است. بنابر این در مطالعات خاکشناسی تفصیلی؛ سری‌های خاک اجزاء واحد نقشه را برای کاربرد در تفسیر آماده می‌نمایند. سریهای خاک , همگن‌ترین کلاس در سامانه طبقه‌بندی هستند. ( فصل ۲۱ طبقه‌بندی جامع خاک" دستورالعمل تفکیک سری‌های خاک را دریک فامیل ارائه می‌نماید.) طبقه‌بندی سری باید بر اساس سامانه استاندارد رده‌بندی جامع خاک صورت گیرد. تمام نیمرخ‌های موجود دریک سری خاک باید در یک فامیل خاک قرار گیرند. در عمل ممکن است بسیاری از نیمرخ‌های مطالعه شده و دارای خصوصیات کاملاً مشابه با سری اصلی» در فامیل‌های دیگری قرار گیرند که در این صورت نیمرخ‌های مزبور به عنوان « شبه سری» محسوب می‌شوند. (555۸) ۸۳۵۳۵۵ ۵۲ اع 50 عم 5 آزم5 ۱ 0 ]00۲۳۵ 50065 آزم 5 ۵۵۵,09 آز50 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۲ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی یک سری رقابتی" دریک فامیل یا فامیل‌های کاملاً نزدیک به سری اصلی مورد نظر قرار می‌گیرد » بطوری که با نیمرخ‌های طبقه‌بندی شده در سری اصلی رقابت می‌کند. تفاوت‌های موجود در این زمینه نسبتاً ناچیز می‌باشند. در گذشته بسیاری از این تفاوت‌ها تحت عنوان یک سری مجزا گروه بندی می‌شدند. بنابراین هر سری رقابتی تقریباً همیشه به عنوان خاک مشابه سری اصلی تلقی می‌شود. از طرف دیگرء یک سری مرتبط " با سری اصلی در یک واحد زمین نمای یکسان یافت می‌شود. بعضی از سری‌های مرتبط ممکن است خود به صورت سری رقابتی ظاهر گردند. بعضی از خاکهاء. خصوصیات منحصر به فردی دارند و خارج از محدوده سری‌های شناخته شده واقع می‌شوند. این قبیل خاکها بالقوه سری‌های جدید هستند که به هنگام اولین شناسایی به عنوان یک کلاس طبقه‌بندی در پایین ترین گروه مورد تشریح و طبقه‌بندی قرار می‌گیرند. ۲-۷- تدوین معیارها و حدود تغییراتن سری‌های خاک در توسعه » تکمیل و بازنگری مفهوم سری خاک. اعمال شیوه های سازمان یافته نقش اساسی دارند. این شیوه ها از تشخیص بی مورد سری‌های خاک یک منطقه جلوگیری نموده و امکان مدیریت بهینه خاکها را فراهم می آورد. وجوه تمایز بین یک سری و سری خاک دیگرء باید به اندازه کافی معنی دار باشد که بتوان آن سری خاک را شناسائی, تشریح و ثبت نمود. این ویژگی‌ها » متمایز کننده هر سری خاک از سری‌های دیگر می‌باشد. خلاصه‌ای از روش‌های سیستماتیک تفکیک سری‌های خاک به شرح زیر است: ۱ تمام اطلاعات قابل دسترس در زمینه مورفولوژی» ترکیب شیمیایی و فیزیکی» موقعیت آن در واحد زمین نماء پراکنش و نظام جغرافیایی و مواد مادری آن باید جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. اطلاعات قابل دسترس بایستی با مفاهیم سری‌های خاک موجود مورد مقایسه قرار گرفته و مفاهیم ممکن برای معرفی سری خاک جدید ارزیابی شود. خصوصیاتی را که در سطوح بالاتر ازسری (فامیل, زیرگروه» گروه بزرگ و....) برای تفکیک یک سری خاک از سری‌های دیگر مورد توجه قرار می‌گیرند. باید تبیین شوند. این خصوصیات آنهایی هستند که نوع و آرایش افق‌هایی را که می‌توان مشاهده نمود منعکس می‌نمایند و یا خصوصیاتی هستند که می‌توان آنها را اندازه گیری نمود. فقط خصوصیاتی مورد استفاده قرار می‌گیرد که برای تفکیک سری‌های خاک در مقطع کنترل» خاک قابل مشاهده و اندازه گیری هستند (فصل ۲۱ طبقه‌بندی جامع خاک., ۰.۱۹۹۹ اطلاعات بیشتر در زمینه مقطع کنترل خاک را ارایه می‌نماید). خصوصیت متمایز کنند» خصوصیتی است که مدیریت خاک تاثیر دارد مانند درصد قطعات سنگریزه و واکنش خاک (فصل ۲۱ طبقه‌بندی جامع خاک اطلاعات بیشتر در این زمینه را ارائه می‌نماید). ۲ سری خاک‌های رقیب» سری‌هایی هستند که با سری موردنظرء از نظر رده‌بندی در یک فامیل قرار می‌گیرند. تغییر در مف‌موم یک سری خاک به سختی به تغییر مفاهیم سری‌های دیگر در همان فامیل کمک می‌کند. ۳ وقتی سری خاک جدید پیشنهاد می‌شودء مدل ذهنی آن نیز باید ارائه گردد. مدل را باید با معیارهای ویژه و حدود تغییرات خصوصیات سری پیشنهادی تشریح و توصیف کرد. برخی از خصوصیات سری خاک جدید با سری‌های شناخته شده موجود دز 56 ۲0۳۳۵۵۵ ۱ 0۵5 ۸۵۹0012160 * -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- همبستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها ۱۹۳ همپوشانی دارد. با وجود این » دامنه تفکیک خصوصیات خاک نمی‌تواند با دامنه تفکیک خصوصیات سری‌های موجود درهمان فامیل همپوشانی داشته باشد. بر اساس سامانه رده‌بندی جامع خاک. تمام این حدود تغییرات باید در دامنه حدود تغییرات فامیل و کلیه سطوح بالاتر از آن قرار داشته باشند. به عبارت دیگرء معمولاً حدود خصوصیات تعریف شده برای یک سری خاک نباید گسترده تر از حدود خصوصیات کلاس‌های بالاتر از آن باشد. البته دامنه کلی این خصوصیات نباید به اندازه ای وسیع باشد که تفسیرهای مدیریتی مربوطه را دستخوش تغییر کرده و یا اساساً غیر ممکن سازد. ۴ باید نیمرخ شاهدی انتخاب شود که واقعاً نمونه مفهوم ذهنی سری خاک باشد. نیمرخ شاهد مرجعی است که مفهوم اساسی سری خاک را نشان می‌دهد. این نیمرخ در میان نیمرخ هایی که شباهت زیادی با آن دارند» مدلی برای کلاس سری خاک ارائه می‌دهد. بنابراین انتخاب آن فرآیند مهمی است که باید با دقت زیاد انجام شودء زیرا بطور معمول ارائه دهنده مدل شاهد.ء از این مفهوم بنیادی» در راستای نمایش محدوده وسیع تری از اراضی استفاده می‌نماید تا کاربران به منظور کاهش پیچیدگی های موجود آن را مورد استفاده قرار دهند. انتخاب نیمرخ شاهد باید بر اساس مرتب نمودن داده های مورفولوژی » ترکیب شیمیایی و فیزیکی و پراکنش جغرافیایی خاک صورت گیرد. بنابر این در تشریح خاکهاء اغلب یک نیمرخ شاهد واقصی که «پدون شاخص» نامیده می‌شود به منظور نمایش یک سری خاک انتخاب می گردد. نیمرخ شاهد بطور معمول توسط خاکشناس ارشد (ناظر منطقه ای) انتخاب و تشریح می شود. عملاً هیچ نیمرخی کاملاً در میانه دامنه تغییرات سری قرار نمی گیرد. اما نیمرخ شاهد باید بطور مستدل و منطقی در نزدیکی مرکز حدود تغییرات بیشتر خصوصیات فیزیکی, شیمیایی مورد نظر و پراکنش جغرافیایی سری قرار داشته باشد. اگر نیمرخ شاهد سری خاک یک یا چند ویژگی غیر متعارف برای کلاس سری خاک داردء باید این خصوصیات را بعنوان حدود تغییرات سری درنظر گرفت و آنها را در ستون توضیحات فرم استاندارد تشریح سری خاک ارائه نمود. ۵. پس از انتخاب نیمرخ شاهد.ء حدود تغییرات مجاز سری خاک تعریف می‌شود. در این زمینه از اطلاعات گردآوری شده در مورد مورفولوژی » ترکیب فیزیکی و شیمیایی خاک. بویژه یادداشت های میدانی تشریح نیمرخ و نتایج تجزیه‌های آزمایشگاهی نمونه‌های شاهد استفاده می‌گردد. ۶ فقط باید آن دسته از خصوصیات مشاهده شده را که بطور معمول در طبقه‌بندی هر خاک مورد استفاده قرار می‌گیرند» تشریح و تفکیک نمودء اما باید تمام خصوصیاتی را که هنگام توصیف سری خاک مورد استفاده قرار می‌گیرد» مورد توجه قرار داد. تمام خصوصیات قابل مشاهده برای تعریف یک سری خاک مورد نیاز نیست. آن دسته از خصوصیات شاخصی که برای تفکیک یک سری خاک از سری‌های خاک رقیب بکار می‌روند نقش اساسی دارند . در تعیین حدود تغییرات سری خاک باید بر این خصوصیات تاکید نمود. همچنین حدود تغییرات شاخصی را که برای تفکیک بین سری‌های خاک رقیب و سری اصلی بکار می‌روند باید توصیف کرد. ۷ پس از آن» باید مفهوم سری خاک جدید را مورد آزمون قرارداد. موازین» معیارها و حدود تغییرات سری خاک را باید در برایر حدود تغییرات کلاس فامیلی که سری به آن تعلق دارد کنترل نمود . برای تفکیک سری‌های خاک مورد استفاده قرار داد. در تفکیک سری‌های خاک بعضی از این خصوصیات ممکن است نسبت به خصوصیات دیگر تاثیر بیشتری داشته باشند. هنگامی سری خاک جدید پیشنهاد می‌شود که خصوصیات سری جدید از نظر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی مورفولوژی » ترکیب شیمیایی و فیزیکی آشکارا با تغییراتی که بطور معمول ناشی از خطاهای مشاهده ای و آزمایشگاهی است. برتری داشته و درمدیریت واستفاده از خاکها موثر باشد. ۳-۷- پیشنهاد ایجاد سری خاک جدید زمانی یک سری خاک جدید مورد توجه قرار می‌گیرد که : ۱ خاکهایی با تفاوت معنی دار در خصوصیات برجسته»ء نسبت به سری‌های موجود. وجود داشته باشد. هکتار تعیین شده است) » و پراکنش آنها از نظام جغرافیایی خاصی تبعیت نماید. ۳ تفکیک این خاکها از دیگر خاکهای موجود همواره امکان پذیر باشد. و ۴ خاکهای مورد نظر در زمینه یک یا چندکاربری عمده یا عملکردهای واحد زمین‌نما نسبت به سری‌های خاک موجود ء» دارای رفتار متفاوتی باشند. در زمینه گسترش جغرافیایی» در صورتی که خاکهای جدید مساحتی کمتر از ۸۰۰ هکتار را پوشش دهند می‌توان آنها را به شرط قرار گرفتن در یک فامیل یکسان به عنوان « واریانت »" یک سری شناخته شده که بیشترین شباهت را با آن دارد معرفی نمود و اگر در یک فامیل یکسان قرار نمی‌گیرند باید به عنوان شبه سری در نظر گرفته شود. در زمینه قابلیت تهیه نقشه نیزء» حتی اگر براساس مطالعات میدانی مشخص گردد که پلی پدون‌های موجود. بزرگتر از حداقل مساحت قابل تفکیک (۸۰۰ هکتار) می‌باشند» سری جدید باید براساس روش های میدانی معمول » قابلیت شناسایی و نقشه برداری با این پیش فرض هاء ساز و کار معرفی و ایجاد یک سری خاک جدید به شرح زیر است: می‌دهد. تعریف یک سری خاک جدید نباید بدون درنظر گرفتن مدارک معتبر و کافی انجام شود. نمایش تفاوت‌های بی مورد و غیرمنطقی تنها سبب سردرگمی کاربران می شود و نمایش تفاوت‌های آشکارء اما غیرواقصی می تواند ناشی از خطای نمونه برداری و یا همبستگی ناکافی باشد(راهنمای ملی شناسائی‌های خاک نیازهای مستندسازی سری‌های خاک جدید را به تفصیل ارائه نموده است). ۲ بانک داده های طبقه‌بندی سری‌های خاک شامل فهرست کاملی از سری‌های خاک فعال و غیر فعال " است. برای نامگذاری سری‌های خاک جدید از اسامی جغرافیایی استفاده می شود. باید از کاربرد اسامی زیرخودداری شود: * اسامی طولانی یا دو کلمه ای مرکب * اسامی عجیب و غریب » نامانوس, مضحک و غیرمودبانه * اصطلاحات زمین شناسی نظیر اسامی سنگهاء کانی هاء اشکال زمین و سازندهای محلی ۷۵۳۵۵۱۹۵ دمارد امد 1۳۵016 000 ۸006 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- همبستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها ۱۹۵ * اسامی اشخاص به استثنای اسامی که از نظر موقعیت جغرافیایی شناخته شده هستند. اسامی تجاری ثبت شده 9 اسامی که تلفظ مشابه دارند. ۳ بعد از بازنگری تشریح سری خاک جدید.ء مسئول مرکز منطقه ای شناسایی خاک نام سری جدید و طبقه‌بندی آن را تائید و وارد بانک داده های سری خاک می نماید. در فرآیند تشریح» سری خاک جدید بعنوان سری موقتی" معرفی می شود. ناظر منطقه ای تشریح سری خاک جدید را به این دلیل وارد بانک داده های سری‌های رسمی خاک می نماید تا در معرض دید سایرناظران مناطق همجوار قرار گرفته و بتوانند توصیه های لازم درمورد آن را ارائه نمایند. ۴ ناظر منطقه‌ای» تمام توصیه ها و دستورات لازم را ارزیابی نموده و در بازنگری تشریح سری جدید آنها را مدنظر قرار می‌دهد. اگر براساس توصیه های انجام شده لزومی به معرفی سری جدید نباشدء تمام تشریح ها » توصیف و طبقه‌بندی سری موقتی را از بانک داده های سری‌های رسمی خاک حذف می‌نماید. این فرآیند می‌تواند با انتقال تشریح سری نامعین به فایل غیر قابل دسترس نیز انجام شود. ۵ اگر ناظر منطقه‌ای همچنان به معرفی سری جدید اصرار داشته باشدء باید شواهد و مدارک اضافی دراختیار سایر ناظران منطقه ای قرار دهد و به پرسش ها و ابهامات موجود در زمینه سری مورد نظر پاسخ دهد. در صورتی که مستندات مهم کافی ارائه شود ممکن است یک بازدید میدانی مشترک لازم باشد. پس از بازدید میدانی, ناظر منطقه ای باید اطلاعات و داده های بهنگام شده و مورد تائید را در بانک داده های سری‌های رسمی وارد نماید. از این پس » این سری در زمره سری‌های خاک 2-۷- معرفی و ثبت سری‌های خاک یک سری خاک هنگامی معرفی و ثبت می شود که در فرآیند همبستگی شناسایی خاک مورد استفاده قرار گرفته و مدارک همبستگی به تائید و تصویب ناظران منطقه‌ای و ملی رسیده باشد. مدارک و مستندات همبستگی شامل فهرستی از سری‌های خاک است که در فرآیند همبستگی مورد تائید وتصویب قرار گرفته اند . در این صورت ناظر منطقه ای در بانک داده‌های تشریح و طبقه‌بندی سری‌های خاک. عنوان های سری نامعین و سری پیشنهادی را به «سری خاک ثبت شده» تغییر می دهد. ناظر منطقه‌ای همچنین تاریخ ثبت سری و موقعیت جغرافیایی (موقعیت تیپ )» پیشنهاد دهنده و مسئول تائید و تصویب سری خاک موردنظر را معرفی می‌نماید. ۳ پیش از تشکیل مراکز منطقه‌ای شناسایی خاک فرایند معرفی ,تائید و تصویب سری‌های خاک جدید توسط کمیته معرفی سری‌های خاک در بخش ستادی شناسایی خاک موسسه انجام می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۹ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی ۵-۷- تعریف سری‌های خاک معیارهای دقیق مورد استفاده در تعاریف سری‌های خاک به گونه ای است که نام و توضیحات مربوط به یک خاک معین از یک می‌باشد.کلاس‌های سری‌های خاک در گروه بندی » ثابت نیستند و تعاریف مربوط به بعضی از سری‌های مشخص می‌باید پس از کسب آگاهی‌ها و اطلاعات جدید اصلاح شده و همراه شناسایی خاک‌های جدید.ء سری‌های جدید هم معرفی شوند. تغییر معیارها و حدود واحدهای طبقه‌بندی در سطوح بالاتر از سری» اغلب مستلزم انجام اصلاحات درتعاریف سری‌های عضو آن واحد طبقه‌بندی نگهداری مستندات و پیشینه نام سری‌های خاک و بهنگام نمودن تعاریف آنها کاری مستمر است. تغییرات می بایست به نحوی پیشینه مربوط به نام و تعاریف سری‌های خاک این اطمینان را پدید می آورد که سری‌های خاک در برنامه ملی خاکشناسی با معیارهای بسیار دقیق مواجه می باشند. 1-۷ تعاریف سری‌های رسمی خاک" تا آنحا که اطلاعات و شناخت موجود اجازه دهد.ء‌هر سری خاک باید تا حد امکان مشروح و دقیق تعریف شود. این موضوع برای سری‌های جدید که دریک مطالعه خاکشناسی جدید شناسایی می‌شوند و سری‌های تعیین شده قبلی» هر دو صدق می‌کند. برای کسب اطمینان از منظم بودن اطلاعات اساسی و میسر ساختن مقایسه تعاریف سری‌هاء برای ثبت انواع اطلاعات خاص, شیوه های استانداردی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در تعاریف رسمی سری‌هاء شرحی از سری‌های خاک و اطلاعات مربوط به هر سری خاک درج می‌شود.ء ولی شکل, نوع و درجه تشریحی بودن آن ممکن است بسته به زمان تغییر یابد. اما در هرحال ثبت تعاریف تفصیلی و تفسیر سری‌های خاک مسئله ای اساسی است. همجنین برای آن که کاربران و استفاده کنندگان بتوانند در واحدهای زمین نماء خاک‌ها را شناسایی کرده و آن رابا سایر سری‌های خاک مرتبط نمایند. اطلاعات توصیفی و کلی مورد نیاز می‌باشد. تشریح رسمی سری‌های خاک باید دست‌کم حاوی ۱( طبقه‌بندی کامل فامیل واحدی که سری عضوی از آن است به استثنای کلاس‌های واقع بین سری‌های یک فامیلی, در بقیه موارد نام فوق دلالت بر کلاس‌هایی دارد که در هر سطحی از گروه بندی حدود خصوصیات بارز سری‌ها را تعیین می نمایند. ۲ شرحی از نیمرخ‌های شاخص و افق‌های آن که می بایست درحد مورد نیاز برای شناخت کلاس طبقه‌بندی ذیربط مشروح باشد. افق‌های مشخصه سطحی و عمقی نیمرخ نیز باید مورد توصیف قرار گیرند. ۳ شرحی در باره حدود تغییرات سری و همچنین مطالبی در باره رابطه بین مقطع کنترل سری‌های خاک و افق‌های مشخصه با تقسیمات فرعی افق‌های نیمرغ شاخص ۱۵۲۳۵۵ ٩0زا‎ 50765 126307101105 ))051(( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- همبستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها ۱۹۷ ۴ عباراتی برای متمایز ساختن سری مورد نظر از سری‌های خاک مشابه به منظور اجتناب از ایهام در تشخیص و تمایز آنها. منظوراز سری‌های مشابهء عمدتاً سری‌هایی هستند که با سری مورد نظر دارای وجوه مشترک بوده و یا آنکه همراه با آن در یک فامیل قرار می گیرند. ۵ مطالبی در زمینه معرفی دست‌کم یک مکان مشخص که سری آن به عنوان معیار برگزیده شده است. یا به عبارت دیگر معرفی «موقعیت تیپ» سری که باید با دقت کافی و آنگونه که در صحرا بوده توصیف گردد. در تعریف سری‌هاء ارائه قسمت های توصیفی موجود درتعاریف رسمی مورد نیاز نیست. اما وجود آن به درک و شناخت بیشتر کاربران کمک می نماید.ضمناً اهمیت همه بخش ها در مورد تمام خاکها یکسان نیست. چارچوب تعاریف و ترتیب قرار گرفتن موضوعات در تشریح سری‌های رسمی خاک در بند ۷-۷ ارائه شده است: ۷-۷- تشریح سری‌های رسمی خاک ۱ تشریح سری‌های رسمی خاک در یک چارچوب مشخص انجام می شود. تمام خاکشناسان باید با این چارچوب و معیارهای آن آشنایی کامل داشته باشند. فصل سوم « راهنمای شناسایی خاک » و فصل ۲۱ « سامانه رده‌بندی جامع خاک» در مورد مفهوم و معیارهای تشریح سری‌های خاک توضیحات جامعی ارائه نموده است. ۲ تشریح سری‌های رسمی خاک براساس «سامانه رده‌بندی جامع خاک» تا سطح سری انجام می‌شود.ء تمام خاکشناسان دست اندر کار عملیات میدانی باید به تعاریف سری‌های رسمی خاک منطقه مورد بررسی و مناطق مشابه و نیز سری‌های خاک برنامه‌ریزان» متخصصان طراحی استفاده از اراضی و مانند اینها نیز باید با تعاریف و خصوصیات سری‌های رسمی خاک آشنا ۳ چارچوب و ترتیب قرار گرفتن موضوعات در تشریح سری‌های خاک به شرح زیر است: * موقعیت سری خاک * وضعیت ثبت سری خاک (موقتی یا دائمی و ثبت شده ) * معرفی کننده سری خاک * نام سری خاک * توضیح مقدماتی سری خاک موقعیت نیمرخ شاهد 9 حدود تغییرات سری خاک 9 سری‌های رقیب * پراکنش جغرافیایی سری خاک -------- صفحهٔ بعد -------- * پراکنش جغرافیایی خاکهای مجموعه (سری‌های همراه) 9 زهکشی و هدایت هیدرولیکی اشباع خاک * کاربری و پوشش اراضی * وسعت و پراکندگی * سری خاکهای پیشنهادی یا ثبت شده * توضیحاتی در مورد افق‌های مشخصه و آثار و شواهد برجسته در نیمرخ خاک» و * اطلاعات اضافی ۴ تمام موارد یاد شده باید کامل و تا حد امکان خلاصه و موجز تشریح شود و هیچ مورد اساسی حذف نشود. باید سری تشریح شده از سری‌های دیگر به وضوح قابل تفکیک باشد. تشریح سری خاک باید در شرایط حاضر انجام شود و نیاز به تشریح تحولات گذشته سری وجود ندارد. تشریح سری خاک باید موارد زیر را روشن نماید: * مبانی قراردادن سری مورد نظر را در فامیل خاک فراهم نمایند. *‏ خصوصیات مورد نیاز برای تفسیری سری خاک را در اختیار قرار دهد. ۶ برای تشریح سری‌های خاک از واژه‌ها و اصطلاحات استاندارد (که در فصول تشریح خصوصیات سرزمین و تشریح نیمرخ خاک در دستورالعمل حاضر ارائه شده ) استفاده نمایید. در صورت لزوم از «سامانه رده‌بندی جامع خاک» کمک بگیرید. اهمیت ویژه‌ای دارد. ۸-۷ راهنمای تفصیلی تشریح سری خاک بعد از توضیح مقدماتی و معرفی سری» چارچوب تشریح سری و ترتیب قرار گرفتن موضوعات شامل دو بخش اصلی زیر است: بخش دوم- شامل تمام قسمت‌های دیگری است که در تشریح سری خاک مورد بررسی قرار می‌گیرد. این بخش اطلاعات -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- همیستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها ۱۹۹ ۱-۸-۷ محتوی تشریح سری‌های خاک (الف)- توضیح مقدماتی سری خاک در این قسمت ویژگی‌های عمق خاک, زهکشی طبیعی» مواد تشکیل دهنده خاک و هر خصوصیت بارزی که سری خاک و پراکنش (نظام) جغرافیایی آن را تشریح می نماید. معرفی می شود. این قسمت باید برای تمام کاربرانی که به تشریح سری‌های رسمی خاک مراجعه می‌نمایند؛ اما با سامانه رده‌بندی خاک آشنایی کامل ندارندء قابل استفاده باشد. اگر دراین قسمت به عمق خاک اشاره می‌کنید باید عمق خاک تا سنگ بستر را در نظر بگیریدء مگر اینکه لایه یا پدیده‌ای که در رشد گیاهان موثر است یا در تفسیرهای خاک برای امور مهندسی اهمیت داردء در عمق کمتری وجود داشته باشد که در آن صورت باید به تشریح آن اقدام نمایید. گر عمق خاک توسط هر لایه ای در نیمرخ خاک محدود می‌گردد باید آن را با عباراتی نظیر- خاک خیلی عمیق روی ماسه سنگ با شیل, خاک خیلی عمیق که در بعضی موارد با عمق متوسط برروی لایه ای سنگریزه‌ای محدود می‌شود. یا خاک نسبتاً عمیق روی سنگ بستر ریولیت» و یا خاک عمیق روی لایه « دوری پن» (سخت کفه) توصیف نمایید. میانگین درجه حرارت و بارندگی سالانه را برای سری خاک ذکر کنید. در قسمت توضیح مقدماتی » از واژه‌های فنی و تخصصی «سامانه رده‌بندی جامع خاک» استفاده نکنید. ( ب )- رده‌بندی تاکسونومیکی در این قسمت رده‌بندی خاک را در « سامانه رده‌بندی جامع خاک» تا سطح فامیل ارائه کنید. در صورتی که رده‌بندی خاک تاسطح فامیل مورد تردید باشدء آن را در قسمت ملاحظات وارد کنید. ( پ )- نیمرخ شا هد نام نیمرخ شاهد خاک همراه با بافت لایه سطحی را دراین قسمت ارائه کنید. از واژه سری استفاده نمایید. پس از آن» جمت. شکل ودرصد شیب را همراه با عبارانی مانند « پوشش جنگل»» « مرتع» یا «پهنه‌های کشاورزی» را برای کاربری / پوشش اراضی اضافه نمائید » که معرف بکر بودن یا دست خورده بودن خاک باشد. بلافاصله بعد از نام سری خاک به وضعیت رطوبت خاک درزمان بودء از عبارت « رطوبت کم تا عمق ۶۰ سانتی متری و نسبتاً مرطوب در عمق پایین تر» استفاده نمایید. در تشریح وضعیت رطوبت خاک به تاریخ مطالعات اشاره کنید. تشریح افق‌ها باید در چارچوب پاراگراف ویژه و متفاوت با متن گزارش انجام شود. این بخش شامل سه قسمت اصلی زیر است- ۲-تشریح نیمرخ نیمرخ واقعی را تشریح کنید. نیمرخ شاهد باید تا حد ممکن در میانه دامنه معیار خصوصیات سری خاک قرار گیرد. معبار عبارت است از مفهوم یا تصویر ذهنی ساختار اساسی سری خاک. نیمرخ شاهد ممکن است در بعضی قسمت‌های فرعی با معیار سری تفاوت داشته باشد که نیازی به تشریح آن نیست. اگر این تفاوت‌ها در سطح معنی داری باشد.ء آنگاه می توان در حدود تغییرات سری یا ستون ملاحظات به آنها اشاره کرد. نیمرخ شاهد را در محدوده کاربری و پوشش غالب سری خاک انتخاب کنید و دست کم آن راتا -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۰ دستورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی عمق مقطع کنترل سری خاک تشریح نمایید. در صورتی که در پایین تر از مقطع کنترل سری» عمق برخورد به سنگ بستر را می‌توانید تخمین بزنید. آن را همراه جنس سنگ بستر تشریح نمایید. ۳- تشخیص افق‌های خاک با استفاده از فصل سوم « راهنمای شناسایی خاک»» «چاپ نهم کلید رده‌بندی خاک» و فصل تشریح نیمرخ خاک در دستورالعمل حاضرء افق‌های خاک را تشریح و مشخص نمایید. نیازی به تعریف افق‌های مشخصه نیست. ۶2- عمق افق‌ها عمق بالا و پایین افق‌های خاک را اندازه گیری نموده» آن را برحسب سانتی متر بنویسید. مبنای اندازه‌گیری عمق افق‌هاء سطح خاک ( پس از کنار زدن لاشبرگ‌ها و باقیمانده آثار گیاهان) است. ۵- اشکال و آثار و شواهد تشریح افق‌ها این اشکال و آثار و شواهد عبارتند از - * رنگ خاک (خشک یا مرطوب» شرایط رایج) * بافت خاک * منقوطه‌های رنگین (در شرایط خشک و مرطوب) * ساختمان خاک * پایداری خاک (درحالت‌های خشک.» مرطوب, چسبندگی و شکل پذیری) * ریشه‌های خاک * حفرات خاک ۹ اشکال و شواهد دیگر (که در بند ۸ به آن اشاره خواهد شد) * واکنش خاک * مرز زیرین افق‌ها - ترتیب تشریح اشکال و آثار شواهد برجسته اشکال و شواهد فوق را به ترتیبی که در فهرست زیر آمده‌اند تشریح کنید تا مقایسه افق‌های یک نیمرخ و سری‌های خاک آسان‌تر انجام شود. در تشریح افق‌ها تا حد امکان از واژه‌های استاندارد استفاده نمائید. ۷- رنگ رنگ هر افق را با استفاده از دفتر تشریح رنگ مانسل توضیح دهید. رنگ افق سطحی را در دو وضعیت خشک و مرطوب تشریح نمائید. رنگ بقیه افق‌های نیمرخ خاک را در صورتی که در رده‌بندی سری خاک به آن نیازی با شد.در دو حالت مرطوب و خشک تشریح کنید. بیشتر افق‌های خاک رنگ غالبی دارند که «ولیو» آن با تغییر شرایط رطوبتی خاک تغییر می‌کند. اما « هیو» و « کروما» آنها کمتر دستخوش تغییر می‌شوند. در تشریح رنگ افق» ابتدا رنگ زمینه (ماتریکس) خاک را در داخل خاکدانه‌ها تعیین نمایید و پس از آن رنگ پوشش سطحی خاکدانه‌ها را در صورتی که با رنگ زمینه تفاوت دارد مشخص کنید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- همیستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها ۳۰ ۸- اشکال و آثار و شواهد دیگر این اشکال و شواهد در فهرست جداگانه قرار گرفته اندء زیرا در تمام افق‌های خاک مشاهده نمی‌شوند. این اشکال را بی توجه به ترتیب قرار گرفتن آنها می توان به شرح زیر خلاصه نمود: ۹ سطوح براق رسی * دوری نود" (سخت کره) 9 سخت دانه‌ها " 8 کربنات‌ها" نمک‌ها" سدی۸ * اشکال ردوکسی مورفیک ۹ شکنندگی خاک" 9 قلوه سنگ هاءسنگها و سایر قطعات 8 سایر اشکال اگر بعضی از این اشکال و آثار و شواهد در افقی تشریح نمی‌شوند» فرض بر این است که در آن افق خاص مشاهده نشده اند. در صورتی که آنها را تشریح می‌کنید باید اندازه» رنگ نوع و تعداد قطعات سنگی و تجمع‌ها در افق‌های خاک, درجه وضوح, گسترش » نوع» موقعیت و الگوی پراکنش کربنات‌ها و نمک‌ها در افق‌های خاک را مشخص نمایید. در تشریح افق‌های خاک», سطوح براق رسی» دوری نود و پلینتایت را در صورتی که مشاهده شده اند تشریح کنید. -٩‏ واکنش خاک در تشریح واکنش خاک از واژه‌های استاندارد دستورالعمل حاضر استفاده کنید (1آم خاک را داخل پرانتز بنویسید). ۰- حدود تغییرات ضخامت افق‌ها اگرچه این قسمت مربوط به حدود تغییرات سری خاک است. اما در تشریح نیمرخ شاهدء حدود تغییرات ضخامت هر افق رابه صورت جداگانه در پرانتز بنویسید. 511016565 ۱ 5 16 - 1 ای جدری کت ره ۲0۳۵۳۵۵۹۵ * 5۵|)5 " 0 ۳ ۹۳۵۵۳۵۵۵ * دوه ده [)۲ زج ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۲ دستورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی نمونه‌ای از تشریح افق‌های نیمرخ خاک در بخش ۶۱۴ « راهنمای ملی شناسایی خاک» ارائه شده است. در صورت لزوم به منبع یاد شده رجوع نمایید. ۳- دستورالعمل کلی تشریح نیمرخ خاک ([)- برای تشریح کلاس‌های اشکال ردوکسی مورفیک. ریشه‌هاء حفرات. و تحمع‌هاء از واژه‌های «کم» . «متوسط» و « زیاد » استفاده نمایید (رجوع کنید به فصل تشریح نیمرخ خاک در دستورالعمل حاضر) قطعات سنگی را به صورت درصد ححمی توضیح دهید. -(11) از اصطلاح « فاقد پوشش» یا « دانه‌های ماسه و سیلت تمیز»» استفاده کنید. -(111) برای واحدهای ساختمانی خاک واژه «خاکدانه »را بکار ببرید. کلوخه‌ها و بلوک‌هاء مربوط به قطعات حاصل از شخم است. از اصطلاح «سطوح خاکدانه‌ها»به جای « سطوح خاکدانه » استفاده نمایید. -(1۷) برای تشریح ساختمان خاک (یا خصوصیات دیگر) از واژه‌های « ضعیف تا متوسط» استفاده نکنید. این واژه‌ها در تشریح افق‌های نیمرخ خاک در صورتی به کار می‌روند که دو درجه ساختمانی مختلف وجود داشته باشد. اگر ساختمان اولیه خاکدانه‌ها به ساختمانهای ثانویه کوچکتر می‌شکند. در آن صورت درجه وضوح ساختمان اولیه و ثانویه را تشریح نمایید. در مورد ساختمان‌های فشرده و دانه‌ای منفرد از ساختمانهای ثانویه استفاده نکنید. اصطلاح بدون ساختمان را به کار نبرید. -(۷) از تعریف سخت دانه » به صورت خودکار سیمانی شدن و سخت بودن آن استنباط می‌شود. بنابر این اصطلاح سخت دانه‌های آهکی نرم را بکار نبرید. بلکه از « تجمع‌های کربنات کلسیم نرم» استفاده کنید. (۷) کربنات‌ها معمولاً معیاری برای تفکیک سری‌های خاک هستند. کربنات‌ها ممکن است بصورت تجمع یا به حالت پراکنده در تمام یا قسمتی از افق‌های خاک مشاهده شوند. در تشریح خاک باید به نوع و نحوه پراکنش کربنات‌ها در هر افق آاشاره درجه جوشش خاک پس از آزمون اسید کلریدریک یک نرمال, با واژه‌های جوشش خیلی کم» کم زیاد و خیلی زیاد توصیف می‌شود. درجه جوشش خاک مربوط به کانی‌های کربناته سطح خاکدانه‌هاست و به میزان آهک موجود در افق‌های خاک ارتباطی ندارد. بنابراین درجه جوشش خاک ارزیابی مناسبی برای مقدار کربنات موجود در افق‌های نیمرخ خاک نیست. مقدار کمی از کربنات‌های ظریف و کوچک درخاک می‌تواند سبب جوشش خاک در حد خیلی زیاد شود. آزمون‌های صحرایی خاصی برای تخمین مقدار کربنات خاک وجود دارد که پس از به کار بردن آنها ء مقدار کربنات تخمینی را بعد از درجه جوشش در داخل پرانتز بنویسید. درخاکهای دارای بیش از ۲۰ درصد با تقریب ۵ درصد مشخص کنید. -(۷11) رنگ‌های خننی را متفاوت با رنگ‌های دیگر مثلاً به صورت /315 بنویسید. اگر «کروما» صفر باشد. «هیو» خنشی محسوب می‌شود. -(۷111) بعد از آخرین عمق نیمرخ خاک علامت ۳ به کار نبرید. آخرین عمق هر نیمرخ همان عمقی است که تشریح شده -------- صفحهٔ بعد -------- -(120) فصل سوم « راهنمای شناسایی خاک» و چاپ نهم «کلید سامانه رده‌بندی جامع خاک» و فصل تشریح نیمرخ خاک دستورالعمل حاضر, اصول نامگذاری افق‌ها و لایه های خاک را ارائه نموده است. در صورت لزوم به منابع یاد شده رجوع کنید. -(۸) در حدود تغییرات ضخامت افق‌های خاک. موارد زیر را در نظر بگیرید: ۹ ضخامت افقی که دو یا چند زیرافق دارد می‌تواند تلفیقی از همه آنها باشد. مثلاً در مورد افق 13۷ ضخامت ۵۰ تا ۷۵ سانتی متر را به کار ببرید» در صورتی که ضخامت یک افق معین تاثیری در رده‌بندی سری خاک ندارد.ء یا آن افق در همه نیمرخ ها مشاهده نمی شود » می‌توانید ضخامت آن را مثلاً از صفر تا ۶۰ سانتی متر ذکر کنید. (ت )- موقعیت نیمرخ شاهد موقعیت نیمرخ شاهد در ارتباط با عوارض و پدیده‌های شناخته شده و مختصات نقشه باید به گونه‌ای تشریح شود که برای افراد کنید) . توجیه موقعیت نیمرخ شاهد نسبت به عوارض دائئمی ضروری است. این قسمت به آن بخش از خصوصیات خاک اختصاص دارد که در سطح سری خاک مورد بررسی قرار می‌گیرند. باید روی خصوصیاتی تاکید شود که برای آن سری تعریف شده و بر کاربری و مدیریت خاک تاثیر می‌گذارد . مهم نیست که این خصوصیات برای تفکیک سری به صورت محلی بکار رفته یا خیر. تا حد امکان» حدود تغییرات خصوصیات سری خاک را به صورت کمی تشریح خصوصیت خاصی در خاک در دامنه‌ای فراتر از حد مجاز فامیل یا سطوح بالاتر قرار می‌گیرند نباید دراین قسمت به تکرار آنها پرداخت » چون آن ویژگی ها به نوبه خود در رده‌بندی خاک در نظر گرفته می‌شوند. دامنه حدود تغییرات سری خاک معمولاًمحدود تر از دامنه حدود تغییرات فامیل خاک می‌باشد. حدود تغییرات خصوصیات سری خاک فقط به همان سری محدود می‌گردد و شامل شبه سری‌ها نخواهد شد. ناخالصی‌های موجود در حدود تغییرات غیرمعمول در خصوصیات خاک سبب بروز مشکلاتی در تفکیک آن سری از سری‌های دیگر خواهد شد. حدود تغییرات خصوصیات خاک را به تغییراتی محدود کنید که در عملیات میدانی مشاهده شده یا در نتایج آزمایشگاهی بدست آمده ناخالصی‌های موجود در نقشه خاک را تحت پوشش قرار دهد. اینگونه ناخالصی‌ها را در دفترچه یادداشت صحرایی » راهنمای توصیفی و دست نوشته‌های صحرایی وارد کنید. رعایت ترتیب استاندارد در حدود تغییرات خصوصیات سری خاک سبب آسان شدن مقایسه سری‌ها با یکدیگر خواهد شد. برای حدود تغییرات سری‌های خاک چارچوب ردیفی یا متنی هر دو قابل قبول است. ترتیب قرار گرفتن حدود تغییرات سری خاک به گونه ای است که ابتدا حدود تغییرات سری خاک بطور کلی و سپس حدود تغییرات افق‌های نیمرخ ۱- پاراگراف اول پاراگراف اول را به حدود تغییرات سری خاک اختصاص بدهید که شامل موارد زیر است- خصوصیاتی که بطور کلی و بیشتر شامل حدود تغییرات سری خاک می‌شود تا حدود تغییرات افق‌های مجزا در نیمرخ خاک مانند ضخامت خاک زیرین» عمق استقرار -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی که رطوبت خاک در نقطه پژمردگی یا پایین‌تر از آن است. تمام اطلاعاتی که در مشاهدات میدانی مستقیماً بررسی شده یا می‌توان با اطمینان آنها را ارزیابی نمودء تشریح نمایید. مثالی از حدود تغییرات سری خاک به صورت ردیفی در زیر ارائه شده است. خصوصیات حدود تغییرات درجه حرارت خاک - ‎۹٩‏ تا ۱۳ درجه سانتی گراد در تیر تا شهریور خشک و در بقیه ماههای سال نسبتاً مرطوب است. قطعات سنگی در مقطع کنترل خاک معادل - عمق سنگ بستر- ۰ تا ۷۰ سانتی متر واکنش خاک- کمی تا نسبتاً قلیای ۲- پاراگراف‌های بعدی حدود تغییرات مربوط به خصوصیات هر افق اصلی خاک را در یک پاراگراف جداگانه تشریح نمایید. هر پاراگراف را از پاراگراف بعدی با یک سطر فاصله, جدا کنید. خاک می باشد. شروع شده به سمت پایین ادامه می یابد. افق‌های اصلی را در صورتی به تقسیمات فرعی تفکیک کنید که برای آن ضرورتی وجود داشته باشد. ۳ قبل از اینکه به حدود تغییرات یک خصوصیت معین بپردازید » ابتدا ویژگی غالب آن را تشریح کنید مثال- بافت افق سطحی ۸ معمولاً شنی است. اما گاهی بافت شن لومی نیز وجود دارد. ۴ اگر یک خصوصیت معین فاقد حدود تغییرات است» نیازی به تکرار ویژگی‌های آن افق نیست. ۵ بعضی از واژه‌های متداول در تشریح حدود تغییرات افق‌های نیمرخ خاک به شرح زیر است: 9 «در بعضی از نیمرخ‌ها » و «به صورت تیپیک» به ترتیب به جای «گاهی »و «غالباً» -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- همیستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها .۳ * از «بعضی از نیمرخ‌ها » به جای « بعضی مناطق » * وازژه‌های «هست»و « هستند» را به جای « ممکن است » * افق 2۳ را به جای مواد 2۳ 9 «سنگ بستر» به جای افق م۲ 8 « بعضی از نیمرخ‌ها , فاقد افق 6 » هستند.ء به جای, «۱ فق 7۳| ممکن است وجود نداشته باشد» (ج )- سری‌های رقیب دراین قسمت وجوه تمایز بین سری‌های مورد نظر از دیدگاه عوامل عمده تاکسونومیکی مورد بحث قرار می‌گیرد. باید فهرستی ازتمام سری‌های موجود در یک فامیل و خصوصیاتی که سبب تمایز آنها از یکدیگر شده تهیه شود. نظر به اینکه خصوصیاتی که رده‌بندی سری خاک براساس آنها صورت گرفته قبلاً ارائه شده فقط بر خصوصیاتی تاکید نمایید که سبب تفکیک سری خاک از سری‌های رقیب شده است. مقایسه ها باید بر اساس خصوصیات کمیتی قابل دسترس استوار باشد. ۱ فهرست تمام سری‌های موجود در یک فامیل را براساس حروف الفبا تنظیم کنید. در صورتی که سری‌های خاک ثبت نشده و موقتی هستند آنها را مشخص نمایید. اگر سری خاک دیگری درآن فامیل وجود ندارد فهرستی از سری‌های موجود در فامیل‌های مشابه و خصوصیاتی که باعث تفکیک آنها شده تهیه نمایید. ۲ خصوصیاتی که برای تفکیک گروههای خاک مورد استفاده قرار می‌گیرند به شرح زیر است ( اما فقط به آزما محدود * حضور یا عدم حضور افق‌های مشخصه * بافت خاک در مقطع کنترل سری خا ک * وجود کربنات در عمق خاصی یا بالاتر از آن * عمق مرز سنگی و شبه سنگی 8 نوع و مقدار قطعات سنگی در خاک * خاکهایی که نسبت به یک « هیو» معینء رنگ قرمز تر یا زردتری دارند. * اشکال ردوکسی مورفیک که در یک عمق معین «کرومای» پایین‌تر دارند. 9 تفاوت‌های درجه حرارت خاک * تفاوت‌های رطوبت خاک » و * واکنش خاک در مقطع کنترل سری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۹ دستورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی ( چ )- پراکنش جغرافیایی سری خاک موارد این قسمت شامل لندفرم‌هاء اشکال, ناهمواری‌هاء ماهیت رگولیت (مواد مادری)» اقلیم» و اشکال موجود در واحدهای زمین نماست که بویژه در تشخیص سری‌های خاک و پر اکنش آنها مفید است. نام لندفرم(ها) و حدود تغییرات شیبءنوع دامنه و جچهمت شیب لندفرم‌هایی را که سری خاک در آنها شناخته شده» تشریح نمایید. ۱ ماهیت رگولیت‌هایی را که سری خاک در آنها تشکیل شده به اختصار مشخص نمایید. هدف این قسمت تعیین خصوصیت رگولیت‌ها برای تشخیص سری خاک است تا صرفاً تعیین جنس سنگ بستر واقع در زیر رگولیت‌هایی که خاک از آنها تشکیل شده . ۲ اقلیم را با عوامل درجه حرا رت. بارندگی و سایر شاخص‌های اقلیمی مشخص نمایید. دامنه تغییرات بارندگی را برای سری خاک ارائه نمائید. فقط شاخص های اقلیمی را بکار ببرید که بطور وسیع در منابع منتشر شده وجود دارند. اطلاعات مربوط به اقلیم سری خاک را ارائه کنید. عبارات مورد استفاده باید مشخص کننده نظام جغرافیایی اقلیم باشد. در صورت امکان حدود (ح )- پراکنش جغرافیایی خاکهای مجموعه برای اطلاع رسانی به کاربران» فهرست سری خاکهایی را که به صورت مجموعه در یک ناحیه وجود دارند ارائه نمایید. پراکنش جغرافیایی سری‌های خاک را تشریح نموده و تفاوت‌های پراکنش آنها را مشخص کنید. فهرستی از سری‌های خاک را که به صورت یک مجموعه جغرافیایی در کنار هم مشاهده می‌شوند ارائه کنید و به اختصار چگونگی تفکیک آنها را در موقعیت‌های مختلف واحدهای زمین نما تشریح کنید. این توصیه‌ها ممکن است بوضوح تفکیک سری‌های خاک را در یک مجموعه جغرافیایی امکان پذیر نکنده ولی تفاوت‌های عمده را برجسته کنید. دراین قسمتء مواردی را که در مبحث سری‌های رقیب آمده تکرار نکنید. (خ )- زهکشی طبیعی و هدایت هیدرولیکی اشباع زهکشی طبیعی خاک را به صورت کلاس یا کلاس‌های زهکشی برای هر سری خاک مشخص کنید. زهکشی طبیصی خاک در بعضی از سری‌ها در دامنه دو کلاس زهکشی مجاور هم قرار می‌گیرند. علاوه بر کلاس زهکشی خاکه وضعیت رطوبت خاک و تغییرات آن را ارائه نمائید. همچنین هدایت هیدرولیکی اشباع خاک در مقطع کنترل سری را مشخص کنید. هدایت هیدرولیکی اشباع را تا عمق ۱۸۰ سانتی متری یا تا سطح سنگ بستر ( در صورتی که در عمق کمتری قرار دارد) در نظر بگیرید و آن را بر اساس تغییرات عمده, بعنوان مثال به صورت « هدایت هیدرولیکی اشباع بالا» در قسمت فوقانی و « نسبتاً پایین » در قسمت زیرین خاک تشریح نمایید. رواناب سطحی را نیز در این قسمت تشریح کنید. وضعیت نفوذ آب را در صورتی که اهمیت دارد تشریح نمائید. در صورت نیاز وضعیت سیلگیری را هم دراین قسمت توضیح دهید. برای یک سری خاک بیش از دو کلاس زهکشی بکار نبرید. ( د)- کاربری و پوشش اراضی در این قسمت کاربری‌های عمده سری خاک را تشریح کنید. در صورتی که سری خاک برای کشاورزی» مرتع» جنگل یا مناطق مسکونی و سایر کاریری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. محدوده گسترش هریک از آنها را تشریح نمایید. دراین قسمت از بحث در زمینه سطح تولید محصولات. محدودیت ها و خطرات خودداری کنید.در صورتی که گیاهان بومی بخش عمده ای از محدوده گسترش سری خاک را پوشش داده‌اند آزها را تشریح و جامعه گیاهی موجود را توصیف کنید. برای تعدادی از سری‌های خاک, پوشش -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- همبستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها ۳۷ گیاهی بومی اهمیتی ندارد زیرا کاربری رایج وضعیت را کاملاً دگرگون کرده است. برای این سری‌های خاک نیازی به تشریح پوشش گیاهان وجود ندارد. تشریح پوشش گیاهی باید به اختصار صورت گیرد به گونه ای که به تشخیص سری خاک کمک نماید. ( ذ )- وسعت و پراکندگی وسعت سری‌های خاک را با یکی از سه کلاس زیر مشخص نمایید. * گسترش محدود. کمتر از ۴۰۰۰ هکتار ( ر )- وضعیت سری‌های خاک ( پیشنهادی یا ثبت شده ) وضعیت سری خاک را به صورت های زیر مشخص کنید- برای سری‌های خاک موقتی» منطقه ای که سری خاک در آنجا شناخته شده و تاریخ پیشنهاد آن را (تحت عنوان سری پیشنهادی) » تشریح نمایید. در مورد سری‌های خاک ثبت شده » زمان و محل ثبت سری را مشخص کنید. استان و ناحیه ای که سری خاک موقتی پیشنهاد شده و زمان ثبت آن را به عنوان سری خاک رسمی تشریح نمایید. در مورد سری‌های خاک پیشنهادی جدید. منبع و منشا اولین نامگذاری آنها را توضیح دهید. ( ز) - ملاحظات فهرست افق‌ها و اشکالی را که بعنوان افق مشخصه و یا شاخصی برای تشریح نیمرخ خاک مدنظر قرار گرفته‌اند تشریح کنید. هدف این قسمت گردآوری فهرستی از اشکال و آثار و شواهدی است که برای رده‌بندی سری خاک مورد نیاز است. فهرست مسائل و مشکلات حل نشده در ارتباط با تعریف سری خاک یا چگونگی تفکیک آن از سری‌های دیگر را ارائه کنید. (س ) - اطلاعات اضافی در این قسمت فهرست منابع داده‌هایی که در تعیین خصوصیات سری خاک مورد استفاده قرار گرفته‌اندء از جمله پایان نامه‌های تحصیلی» داده‌های آزمایشگاهی مناطق, نسخه نهایی گزارش‌های تحقیقاتی خاکشناسی منتشر نشده و منابع دیگر ارائه می‌شود. ۹-۷- هماهنگی خاکها فرآیند هماهنگی خاکهاء مجموعه فعالیت‌هایی است که تهیه نقشه‌های دقیق خاک با کیفیت یکسان درسطوح مختلف دقت. طبقه‌بندی و نامگذاری واحدهای نقشه.» انطباق مرز واحدها در نقشه‌های محدوده مورد مطالعه و مناطق همجوار و تفسیر یکسان واحدهای نقشه برای کاربری های مورد نظر را تضمین می نماید. هماهنگی خاکها مستلزم آن است که در فرآیند ورود داده‌های مکانی و غیرمکانی به بانک داده‌های خاک تمام استانداردهای ملی رعایت شده باشند. هماهنگی خاکها انطباق کامل مرزهای تمام نقشه‌های مطالعات خاکشناسی را که در مناطق همجوار با یک منظور مشخص و در یک مقیاس وسطح دقت تهیه شده‌اند تضمین می‌نماید. این امر نیازمند آن است که همه خصوصیات جمع‌آوری شده خاکهاء تمام معیارها و استاندارهای ملی را رعایت و در تفکیک واحدهای نقشه خاک نامگذاری و توصیف آنها و تفسیر واحدها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۸ دستورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی برای کاربری‌های موردنظرء دستورالعمل‌های مربوطه اجرا شده باشد. هماهنگی خاکها برای انتقال موثر دانش و تکنولوژی درخاکهای مشابه تسهیلات زیادی را فراهم می‌نماید. ۱-۹-۷ - هماهنگی مستمر (پیوسته ) هماهنگی مستمر فرآیندی است که تمام موضوعات و تصمیم‌های پیرامون واحدهای نقشه خاک را در تمام مراحل مطالعات بررسی» آرزیابی و ثبت می‌نماید. هماهنگی مستمر هم در مطالعات خاکشناسی جدید و هم در بهنگام‌سازی مطالعات خاکشناسی که نیاز به اصلاحء بهبود و تکمیل گسترده دارند اعمال می‌گردد. این هماهنگی درسراسر دوره مطالعات اعمال می‌شود و روال آن با پیشرفت مطالعات تا پایان حفظ می‌گردد. ناظران منطقه ای در بازنگری و بازدیدهای میدانی مسئول کنترل کیفیت و تضمین کیفیت مطالعات بوده و اجرای تمام استانداردهای مطالعات را تضمین می‌نمایند. هماهنگی مستمر نیازمند این است که در هر بازنگری و بازدید میدانی اطمینان حاصل شود که تمام تغییرات» حذف و اضافه کردن به واحدهای نقشه و واحدهای طبقه‌بندی که دربازدیدهای قبلی در مورد آنها تصمیم‌گیری شده» اعمال گردیده و مورد تائید می‌باشد. برای خاک‌های خارج از محدوده مطالعات نیز باید تمام داده‌هاء تشریح‌ها و توصیف‌ها و ترکیب واحدهای نقشه خاک ارائه شده درخاکهای با لندفرم‌ها و خصوصیات زمین شناسی مشابه با همان واحدها در محدوده مورد بررسی انطباق داشته باشد. تمام فعالیت‌های شناسایی خاک, شامل تفسیرهاء تکمیل, اصلاح و بمبود راهنمای توصیفی نقشه » اتصال مرز واحدهای نقشه» بررسی‌های میدانی و تهیه گزارش باید همزمان و همگام با تهیه نقشه انجام شود. ۲-۹-۷- هماهنگی نهایی هماهنگی مستمر انجام شده باشدء هماهنگی نهایی با بازنگری و کنترل تصمیم‌های قبلی صورت می‌گیرد. هماهنگی نهایی برای موضوعاتی که در هماهنگی نهایی مورد بازنگری و کنترل قرار می‌گیرند و تکمیل می‌شوند. شامل موارد زیر است: آزمون و تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در صورت لزوم در طبقه‌بندی آنها تجدید نظر شده است. 9 کنترل تاکساجانکت ها (شبه سری‌ها) و واحدهای طبقه‌بندی که نیاز به یادداشت‌های هماهنگی دارند و دلایل ثبت طبقه‌بندی که ممکن است برای کاربران آینده مفید باشد. توصیف واحدهای طبقه‌بندی * کنترل و تائید اعتبار سری‌ها و طبقه‌بندی آنهاء خلاصه کردن و انجام اصلاحات نهایی و تغییرات مربوط به تشریح سری‌های -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هقتم- همیستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها ۳.۹ * کنترل و تائید اسامی واحدهای نقشه و کسب اطمینان از کاربرد علائم و نشانه‌های یکسان و متداول در واحدهای مشاب خلاصه کردن و اصلاحات فرآیند نهایی و تغییرات مربوط به تشریح و توصیف واحدهای نقشه * کنترل و تائید ورودی بانک داده های خاک از نظر دقت, کیفیت یکسان و تکمیل بودن 9 کنترل دقت و کیفیت یکسان تفسیرها. * کنترل پیش نویس گزارش نهایی و مشخص نمودن هر نوع اصلاحات یا تغییرات مورد نیاز. * کنترل و آزمون نقشه‌ها به منظور انطباق مرز واحدهای خاک در هر برگ نقشه و با نقشه‌های مجاورء استفاده از علائم و نشانه های صحیح و تائید انطباق مرز واحدهای نقشه با لندفرم های مشخص شده در تصاویر * کنترل وضعیت اتصال نقشه‌ها و ثبت دلایل عدم انطباق مرزها و واحدهای نقشه و برنامه ریزی برای انجام اصلاحات و تغییرات مورد نیاز در نقشه‌های میدانی ۹ کنترل سایر مدارک و یا اطلاعات حمایت کننده (اسناد پشتیبان) هماهنگی مطالعات نظیرمدل‌های خاک - پوشش گیاهی - اقلیم و تحقیقات خاص و فهرست منابع مورد استفاده در مطالعات خاکشناسی * مشخص نمودن نحوه بایگانی تمام مدارک میدانی (فرم‌های استاندارد تشریح » نقشه‌ها و سایر مدارک مطالعات) * تهیه نامه ارسال خلاصه گزارش هماهنگی نهایی مطالعات برای مدیریت نظارت و کنترل فنی ۱۰-۷ مدارک هماهنگی خاکها مدارک هماهنگی خاکها ( که گاهی از آن به عنوان یادداشت هماهنگی خاکها نام برده می شود)» مدارکی است که پس از تکمیل ۱ عنوان مطالعات ۲ توضیحات مقدماتی ۴ معرفی سری‌های شناخته شده » سری‌های پیشنهادی» سری‌های تعلیقی و یا غیرفعال درفرآیند هماهنگی خاکها ۶ راهنمای نقشه خاک که براساس حروف الفبا یا واحدهای زمین نما و شکل زمین تنظیم شده است. ۸ راهنمای علائم و نشانه های سطوح ژئومورفیک (زمین‌نماء شکل زمین» اجزاء شکل زمین) ٩‏ نام و سمت هماهنگ کننده مطالعات ۲ وضعیت انطباق مرزهای واحدهای نقشه در منطقه مورد مطالعه ۳.طبقه‌بندی نیمرخ‌هایی که نمونه‌های آن برای آزمایشگاه ارسال شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۰ دستورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی ۴ نیمرخ‌های مورد استفاده در گزارش نهایی ۵ یادداشت‌های طبقه‌بندی و هماهنگی خاک‌ها ۶ طبقه‌بندی خاک‌ها ۷ موارد متفرقه ۸ تائیدیه‌ها ۹ امضاها ۱۱-۷- شرایط لازم برای انطباق مرزها در مطالعات خاکشناسی همجوار ۱ هنگامی که مطالعات خاکشناسی تکمیل می شود مرزهای ترسیمی برای واحدهای نقشه که دریک امتداد قرار می‌گیرند باید با مرزهای مشابه در مطالعات مناطق همجوار بر هم منطبق گردند. برای دستیابی به این هدف, باید مرزهای نقشه خاک. همان مرزهای واحدهای زمین نما باشد که با پیروی از اصول یکسان و با کیفیت مشابه در محدوده تقسیمات کشوری و با واحدهای فیزیوگرافی اصلی تفسیر و توصیف شده‌اند. جمع‌آوری داده‌ها و تجزیه و تحلیل آنها وجمع بندی نتایج باید مصرف همین واحدهای زمین نمای طبیعی باشد. ۲ در بیشتر مواردء بایدمرزهای دقیق واحدهای نقشه خاک با مطالعات همجوار بر هم منطبق شوند. مرزهای قابل قبول ممکن است بهترین مرزهایی باشد که می‌تواند بطور مستدل و منطقی در یک زمان معقول در مطالعات بدست آید. فرآیند انطباق مرز واحدها از مسوْولیت‌های ناظر منطقه‌ای است که ملزم است مرزهای مناسب انطباق واحدهای نقشه را در دو مطالعه ۳ اگر دو مطالعه خاکشناسی با دو سطح دقت مختلف در مجاورت یکدیگر قرار بگیرنده مرزهای دقیق بدست نمی‌آید. زیرا مرز بین دو منطقه مطالعه شده» گاهی خود بعنوان مرز واحد نقشه خاک عمل می‌نماید. درچنین مواردی در نقشه خاک و موازی مرزهایی که در مطالعات خاکشناسی با دو سطح دقت مختلف از یکدیگر جدا می‌شوند این عبارت نوشته می‌شود- مثلاً «حد مطالعات خاکشناسی سطح (مرتبه ) سوم». هر مرز خاک در مطالعات خاکشناسی اجمالی تر ( با تراکم نقاط مشاهداتی کمتر باید دست‌کم با یک مرز خاک» در مطالعات خاکشناسی تفصیلی‌تر ( با تراکم نقاط مشاهداتی بیشتر) منطبق باشد. اما پرعکس ۴ اگر حد یک مطالعه خاکشناسی پیوسته » توسط مطالعه خاکشناسی که نیاز به بازنگری گسترده دارد محدود گردد ومطالعه خاکشناسی قدیمی خارج از رده و غیرقابل استفاده باشد باید ناظر منطقه‌ای بهترین مرز ممکن را براساس شناخت وضع موجود و اطلاعات ومدارک قابل دسترس و استفاده از ابزار موجود بسازد. اما نیازی نیست که قسمت هایی از مطالعات قدیمی را تا زمان مناسب برای شروع بازنگری و بهنگام سازی آن مطالعات» مورد بازنگری قراردهد. باید وضعیت انطباق مرزها در مدارک و اسناد هماهنگی مطالعات با ذدکر موقعیت ها در نقشه‌ها نشان داده شده و در گزارش تشریح گردد. ۵. ناظر منطقه‌ای اسناد وضعیت انطباق مرزهای واحدهای نقشه در مطالعات همحوار را تهیه می‌نماید و تمام اختلافهای موجود از وضعیت انطباق مرزها و تغییراتی را که باید اعمال گردد تا مرزهای قابل قبول واحدهای نقشه حاصل شود تشریح می‌نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- همبستگی سری‌ها و هماهنگی خاکها ۳۱ دلایل عدم انطباق مرزها نیز باید در گزارش وضعیت انطباق واحدهای نقشه در مطالعات همجوار ذکر گردد . اسناد مربوط به وضعیت انطباق مرز واحدها جزو اسناد هماهنگی نهایی مطالعات است و در مرکز ملی هماهنگی حفظ خواهد شد. ۶ تغییرات مربوط به اسامی واحدهای نقشه, حذف یا اضافه کردن واحدهای نقشه یا واحدهای ترسیمی در مطالعات خاکشناسی ۷ وقتی که هماهنگی دو مطالعه خاکشناسی قبلی انجام می شود.ء معمولاً اعضای تیم عملیات میدانی برای مشخص کردن دلایل عدم انطباق مرزها در اختیار نیستند. برای آماده نمودن نقشه‌ها چهمت هماهنگی, هماهنگ کننده مطالعات ( ناظر منطقه‌ای) ممکن است مجبور شود در مطالعات ستادی» بهترین مرزهای انطباق ممکن را بسازد. این فرآیند عموماً شامل حرکت دادن خطوط و مرزها به آرامی برای تائید و انطباق با مرزهای تصاویر جدید و بهم رسانیدن مرزها درحد فاصل دو مطالعه خاکشناسی است. تغییرات اساسی واحدهای نقشه» حذف و اضافه کردن واحدهای نقشه یا محدوده‌های ترسیمی باید با تغییرات هماهنگی مستند شود. مطالعات خاکشناسی رقومی و مستندسازی موارد اختلاف و حالت‌های مختلف ثبت شده در مرکز ملی هماهنگی برای فعالیت‌های بهنگام سازی مطالعات در آینده ابزارهایی برای تکمیل راهنمای نقشه و ترسیم مرزهای دقیق واحدهای نقشه خواهد بود. مرزهای پیوسته) " هدف از مطالعات خاکشناسی »تهیه نقشه خاک با مرزهای پیوسته درمحدوده تقسیمات کشوری (مرزهای سیاسی) و واحدهای مکانی بین مناطق موردمطالعه وجود داشته باشد. در بعضی از موقعیت ها ممکن است مرزهای دقیق واحدها کاملاً بر هم منطبتقی همجوار دو نوع مرز از دیدگاه دقت و نحوه انطباق قابل تصور است- ۱ مرزهای دقیق ۲ مرزهای قابل قبول ۱-۱۲-۷- مرزهای دقیق ۲ مرزهای دقیق بین مناطق مورد مطالعه خاکشناسی زمانی وجود دارد که مرز واحدهای خاک و زمین نما پیوسته بوده و در امنداد این مرزهاءواحدهای نقشه خاک براساس خصوصیات خاک انتخابی, ویژگی های مشابه داشته باشند و کاملاً بر هم منطبق گردند. مرزهای دقیق باید بین دو مطالعه خاکشناسی مشابه یا تقریباً مشابه قدیمیء با کیفیت خوب که با هدف مشترک » مقیاس مشابه و ب(۳۵ امد خجه‌امی5 ۱ 0۵[ ۳۳۵۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱۲-۷- مرزهای قابل قبول " مرزهای قابل قبول در مراحل اولیه هماهنگی خاک‌ها زمانی به کار می‌روند که انطباققی دقیق مرز واحدهای مطالعات قدیمی نیاز به انجام عملیات میدانی برای اصلاح این مرزها دارد. ۱۳-۷- اسامی واحدهای نقشه خاک راهنمای نقشه و گزارش شناسایی خاک باید در بردارنده اسامی مربوط به هر واحد نقشه باشند. در راهنمای نقشه» نام مذکور باید ۱ خاک غالب ( اصلی) موجود در واحد یا اراضی متفرقه (الف)- سری خاک ( ب )- سطوح بالاتر رده‌بندی سلسله مراتبی ( فامیل» زیرگروه و...) ۱ فازهای موجود درهر سطح از طبقه‌بندی (فازسری» فاز فامیل» فاز زیرگروه و.....) ۲ نوع واحد نقشه ) واحد همسان, گروه تفکیک نشده» کمپلکس و محموعه) درل عاطاهام‌عنن ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- آماده‌سازی فقشه فصل ۸ نهایی خاک -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هتسنم- آماده‌سازی نقشه نهایی خاک ۳۱۵ ۱-۸- تعریف و اهداف آماده‌سازی نقشه خاک شامل تمام فعالیت‌های مرتبط با تهیه, تلفیق و تکمیل نقشه مطالعات شناسایی خاک می‌باشد. هدف از این فرآیند تهیه نقشه‌های خاک دقیق و متداول به صورت کاغذی (آنالوگ )و رقومی و تولیدات مرتبط با آنها (مانند نقشه‌های تفسیری) برای کاربران است. چهار زمینه اصلی فعالیت های کارتوگرافی تهیه نقشه عبارتند از- تهیه تصاویر(عکس‌های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای )» تهیه نقشه. رقومی سازی داده ها و تکمیل نقشه‌ها (الف)- تهیه عکس های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای عملیات صحرایی مطالعات شناسایی خاک نیاز به استفاده از عکس‌های هوایی به عنوان تصاویر پایه دارد. برای توسعه» بهبود و تکمیل نقشه‌های نهایی نیز در مناطقی که امکان آن وجود داشته باشد عکس نقشه‌ها مورد نیاز می‌باشد. پیش از شروع کار عملی مطالعات شناسایی خاک باید تصاویر مربوط به منطقه مورد بررسی تهیه شده باشد. ( ب)- تهیه نقشه‌های خاک تهیه نقشه‌های خاک عبارت است از انتقال دقیق اطلاعات شناسایی خاک از تصاویر و نقشه‌های مطالعات میدانی برروی نقشه‌های توپوگرافی مبنایی و یا عکس - نقشه‌های پایه, تبدیل دقیق و هماهنگی علائم و نشانه‌های واحدهای نقشه و لندفرم ها و انتقال آزها به راهنمای تائید شده نقشه خاک. ( ج )- رقومی سازی داده ها رقومی سازی عبارت است از فرآیند انتقال داده‌های خاک از روی نقشه‌های کاغذی (آنالوگ) به نقشه‌های مبنایی به صورت رقومی برای تجزیه و تحلیل‌های رایانه‌ای. در صورتی که تصاویر یا عکس نقشه‌ها به صورت رقومی وجود داشته باشد از رفومی سازی دستی و یا اسکن بعدی آنها خودداری می‌شود. تهیه نقشه درعملیات میدانی در صورت وجود امکانات و تجهیزات مورد نیاز, می‌تواند به صورت درجا و در حین عملیات به شکل رقومی انجام شود و از هریک از گام های اضافی دیگر برای رقومی سازی جلوگیری شود. یاداوری این بخش رهنمودهای رفومی سازی و ویژگی های مربوط به تهیه نفشه‌های رفومی شناسایی خاک را به صورت بسیار کلی ارائه می‌نماید. نظر به اینکه رقومی سازی نقشه ها زمینه‌ای تخصصی است و جنبه‌ها ی کارتوگرافیکی آن بر زمینه‌های شناسایی خاک برتری داردء باید با نوجه به امکانات و استانداردهای موجودء دستورالعمل جداگانه‌ای برا ی آن نهیه شود. (د )- تکمیل و اتمام عملیات تهیه نقشه خاک تکمیل نقشه عبارت است از انتقال نهایی واحدهای نقشه و علائم ویژه و متن‌های مربوط به آن و آماده نمودن آنها برای چاپ وانتشار ۲-۸ راهبردها و مسئولیت ها ۱ مقیاس نهایی انتشار نقشه‌های خاک برای مناطق فاقد مطالعه (مطالعات جدید) و نیز بهنگام نمودن مطالعات قبلی, ۱:۳۵۰۰۰ است. انتخاب مقیاس های دیگر بستگی دارد به اهداف مطالعات و تائید و تصویب بخش شناسایی خاک موسسه تحقیقات خاک و آب لام ۵۳۵۱۵۸۵۵۲۵ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۹ دستورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی ۲ تمام نقشه‌های مطالعات شناسایی خاک ( اعم از مناطق فاقد مطالعه و مناطقی که مطالعات قبلی آنها نیاز به بازنگری گسترده دارد) باید به صورت رقومی ارائه شود. ۰ سازمان نقشه‌برداری در آبعاد ۷۷/۵ ۷/۵ دقبقه می‌باشد. نقشه‌های توپوگرافی رقومی ۱:۲۵۰۰۰ برای بیشتر مناطق, توسط سازمان نقشه‌برداری کشور تهیه شده و فایل رقومی آن‌ها قابل دسترس می‌باشد. ۴ تمام مطالعات شناسایی خاک که به پیشنهاد کارفرمایان دستگاههای اجرایی به مشاوران بخش خصوصی واگذار می شود.ء باید با نظارت و کنترل فنی موسسه تحقیقات خاک و آب انجام شود. بدیهی است که مسئولیت کنترل کیفیت و تضمین کیفیت مطالعات خاکشناسی و تولیدات نهایی آن (نقشه‌ها و گزارش نهایی) به عهده موسسه یاد شده است. براساس موافقت ملی خاک در اختیار موسسه قرار داده شود. ۵ تدوین دستورالعمل و استانداردهای رقومی سازی نقشه‌های خاک و راهنمای مربوطه » علائم و نشانه های خاص برای لندفرم‌ها و اراضی متفرقه » بر عهده موسسه تحقیقات خاک می‌باشد. ۶ پیش از انتشار دستورالعمل مندرج در بند ۵ دستورالعمل و استانداردهای « راهنمای ملی شناسایی خاک» ایالات متحده آمریکا ملاک عمل خواهد بود. ۳-۸- تهیه نقشه خاک (الف)- موافقت نامه مطالعات چارچوب انتشارات. حداقل واحدهای ترسیمی نقشه و برنامه زمان بندی انتشار نتایج نیز تشریح می‌گردد. ( ب )- مدارک طبقه‌بندی و هماهنگی مدارک طبقه‌بندی و هماهنگی, تمام اطلاعات مورد تائید نقشه را که در نسخه نهایی منتشر خواهد شد تعیین می‌نمایدء مدارک یاد شده نحوه تغییر و تبدیل علائم و نشانه‌های راهنمای نقشه صحرایی به نقشه نهایی و ساختار ویژه تهیه نقشه. رقومی سازی و ( ج )- راهنمای تطبیقی راهنمای تطبیقی نقشه شامل علائم و اسامی واحدهای نقشه است. علائم واحدهای نقشه شامل ترکیبی از حروف و اعداد می‌باشد. علائم واحدهای نقشه برای واحدهای ترسیمی و اطلاعاتی که به صورت جدول در نقشه‌ها و گزارش مطالعات آرائه می شود و هجنین در بانک داده‌های خاک وارد می‌گرددء یکسان سازی و هماهنگ شود. (د)- علائم و نشانه های راهنمای مطالعات شناسایی خاک برای آگاهی از علائم و نشانه‌های استاندارد مطالعات شناسایی خاک و کاربرد آنها در نقشه و راهنمای نقشه خاک. رجوع نمائید به بخش ۶۲۷-۵ « راهنمای ملی شناسایی خاک». -------- صفحهٔ بعد -------- قصل هشیم - آماده‌سازی نقشه نهایی خاک ۳۷۷ ( ه) -تهیه عکس های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای تهیه و تدارک عکس های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای باید قبل از شروع مطالعات شناسایی خاک صورت گیرد. مدیر پروژه مطالعات شناسایی خاک باید عکس‌های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای منطقه مورد بررسی را متناسب با اهداف مطالعات در مقیاس مناسب به سازمان‌های ذیربط سفارش دهد. ( و )- ویژگی های نقشه ها نقشه‌های خاک, اطلاعاتی را در مورد خاکها فراهم می‌آورند. ارائه ویژگی های توپوگرافی» هیدروگرافی و مدنی ( انسان ساخت ) درنقشه‌های خاک سبب گویاتر شدن عوارض و استفاده بهتر از این نقشه‌ها خواهد شد. بطورکلی نقشه پایه مطالعات میدانی عکس‌های هوایی» عکس- نقشه ها و یا نقشه‌های تویوگرافی است. در نقشه خاک از ویژگی‌های زیر استفاده می‌شود- ۱ علائم مدنی -این علائم شامل مرزهاء نشانه‌اء علائم و نشانه‌های حمل و نقل (ترابری) » امکانات و ساختارهای مختلف * مرزها که شامل مرزملی» مرز استانی و مرز شهرستانهاء محدوده منطقه مورد مطالعه و مانند اینهاست. ۹ مختصات جغرافیایی که شامل طول و عرض و تقسیمات 177۳ آن است که باید دست‌کم در چهار گوشه نقشه منعکس شود ( نقشه‌های توپوگرافی پایه سازمان نقشه برداری کشور تمام این ویژگی‌ها را دارا می‌باشند.) * علائم ترابری که شامل راههاء راه آهن و تاسیسات وابسته به آنهاست. 9 نقاط مشخصه که شامل فرودگاههاء گورستان هاء مساجد و کلیساهاء برج های دیده بانی» اماکن مذهبی » مدارس؛ مخازن, چاههای آبء نفت و گازء نقاط ارتفاعی, و نقاط مشاهداتی (محل نمونه برداری از خاکها و آزمایش‌ها ) می باشد. ۲ علائم هیدروگرافی- این علائم اطلاعاتی را در زمینه آبهای جاری و ساکن دراختیار کاربران قرار می‌دهند. در صورتی که رودخانه ها و مسیل ها برای نمایش در نقشه از عرض کافی برخوردار باشندء باید مرزهای دو سمت آنها در نقشه خاک ترسیم شود. در مورد توده‌های بزرگ آب (مانند دریاچه هاء مخازن سدهاء پلایاها و...) باید محدوده آزها همراه با نام و یا علائم خاص نشان داده شود. حوضچه‌های فاضلاب » حوضچه‌های پرورش ماهیء مرداب‌ها و باتلای‌هاء نمونه‌های دیگری از علائم هیدروگرافی هستند. علاوه برأن آبراهه‌ها مسیل‌هاء رودخانه‌های دائمی و فصلی, کانالهای آبیاری و زهکشی » جوی‌ها و نهرها . چشمه‌ها و چاههای آب نیز در این گروه طبقه‌بندی می‌شوند. ۳ علائم ویژه مطالعات شناسایی خاک -این علائم شامل واحدهای نقشه خاک , اراضی متفرقهء علائم و نشانه‌های ویژه خاکها و علائم استاندارد لندفرم ها و آراضی متفرقه می‌باشد ( این دسته از علائم پس از علائم مدنی و هیدروگرافی سومین لایه اطلاعاتی هستند که درنقشه‌های خاک نشان داده می‌شوند). این علائم عبارتند از : * محدوده‌های ترسیمی واحدهای نقشه خاک 9 خطوط یا نقاط مربوط به واحدهای نقشه (نقاط و خطوط شاخص در محدوده واحد نقشه) -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ علائم خاک!- هر واحد نقشه دست‌کم با یک علامت ( لیبل ) معرفی می‌شود. تمام علائم موجود در نقشه‌های خاک صحرایی باید برروی نقشه توپوگرافی پایه انتقال یابد» علائم باید به صورت افقی نوشته شده و درمجاورت یا روی مرز واحدها نقشه قرار نگیرند. این علائم تا حد امکان باید درمرکز واحدها نوشته شده و لیبل‌ها در جهت شمال طراحی شوند. در مواردی نشانه پیکان به واحد محاور ارجاع داد. ( ز) -روی هم افتادن علانم نقشه هرگاه دو یا چند علامت و نشانه درجایی از نقشه روی هم قرار بگیرند. اولویت نشان دادن و ترسیم آنها به شرح زیر است: جاده» مرز ملی» مرز استان» مرز شهرستان» پارک‌های ملی و جنگلی, محدوده مطالعاتی و مرزهای مربوط به تقسیمات کشوری درسطوح پایین‌تر از شهرستان 1 این موارد در نقشه‌های توپوگرافی به صورت استاندارد ارائه شده است) (ح ) - نوشتن حروف در نقشه وضوح و کیفیت حروف مهمترین معیار برای نوشتارهای درون واحد نقشه است. تراکم بیشتر واحدهای خاک. علائم هیدروگرافی و مدنیء عملاً کاربرد حروف را در واحدهای نقشه خاک محدود می‌کنند. بطور کلی اندازه ارتفاع حروف و اعداد مربوط به نامگذاری ۱ ط (- اصلاح مرزها و محخدوده ها با استفاده از تفسیر عکس‌های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای و نقشه‌های توپوگرافی پایه» باید مرز واحدهای نقشه» مرز کوهستان و دشت و لندفرم‌های شاخص اصلاح گردد. (ی ) - کنترل کیفیت و تضمین کیفیت موسسه تحقیقات خاک و آب مسئولیت کنترل کیفیت و تضمین کیفیت تهیه و تکمیل نقشه‌های خاک را به عمده دارد ( رجوع کنید به دستورالعمل نظارت و کنترل فنی مطالعات خاکشناسی) 2-۸- ویژگی های رقومی سازی نقشه خاک ۱ ویژگی‌های نقشه پایه - نقشه پایه مطالعات خاکشناسی باید تمام استانداردهای ملی را دارا باشد. نقشه‌های توپوگرافی ۰ در آبعاد ۷/۵* ۷/۵ دقیقه سازمان نقشه برداری کشور از چنین ویژگی‌هایی برخوردارند. عکس - نقشه‌های ساخته می‌تواند دراین زمینه مورد استفاده قرار گیرد. ده[طان| زک ! 5۵1 ۸] * 501 و1000 * -------- صفحهٔ بعد -------- قصل هشسنم- آماده‌سازی نقشه نهایی خاک ۳۹۹ مطالعات شناسایی خاک که روی نقشه‌های پایه استاندارد انجام نشده» باید پیش از رقومی سازی برروی نقشه‌های پایه انتقال یابد و با استفاده از عوارض موجود و شناخته شده در نقشه‌هاء اصلاحات لازم در مرز محدوده‌ها بعمل آید. رودخانه‌هاء جاده‌ها و نقاط شاخص در محدوده مورد مطالعه نیز باید در نقشه‌های صحرایی و نقشه پایه کاملاً برهم منطبق گردد. بایه ۱:۳۵۰۰۰ دارای استاندارد ملی استقال بافنه باشد. تفشه‌برداری کشور به دستورالعمل نهیه نفشه‌های باد شده رجوع نمائید. ۲ عوارضی که رقومی می‌شوند - عوارضی که در نقشه‌های شناسایی خاک تفکیک شده و برای رقومی سازی آماده می‌شوند گرفته می‌شود. از محدوده مورد مطالعه را (به صورت پلی گون) اشغال می‌کنند. لایه ۲ - نقاط شاخصی که به صورت دایره‌های کوچک نشان داده می‌شوند و یا محل عوارضی که برای ارائه در نقشه از طول کافی برخوردار نیستند.ء در این گروه قرار داده می‌شوند. لایه ۳ - پدیده‌های خطی نظیر دیواره‌های پرتگاهی, آبراهه‌ها و آبکندها در این دسته طبقه‌بندی می‌شوند. علائم و نشانه‌هایی که برای لندفرم‌ها و اراضی متفرقه بکار می‌روندء به عنوان نشانه‌های نقطه‌ای در نظر گرفته می‌شوند. نقاط مرطوب و خیس » نیمرخ‌های خاک و محل نمونه‌برداری با مته‌های دستی و ماشینی نیز در این دسته قرار می‌گیرند. کمتر از ۰/۵ سانتی متر ) ۰ در دسته پلی‌گون‌ها قرار نمی‌گیرند. ۳ رقومی سازی داده ها- در نقشه‌های خاک با مقیاس ۱:۱۰۰۰۰ تا ۰۱:۵۰۰۰۰ برای رقومی‌سازی ویژگی‌ها و استانداردهای زیر بکار می‌رود- شوند. مرزها باید تا محل تقاطع با مرزهای دیگر ادامه یافتهء ابتدا و انتهای آنها آزاد نباشد. مختصات‌دار رقومی شود .تقسیمات فرعی دیگر در نقشه‌های توپوگرافی ۱:۲۳۵۰۰۰ سازمان نقشه‌برداری به صورت استاندارد نشان داده شده است. محل‌های تلاقی - محل تمام تقاطع ها و انتهای مرزهایی که به مرزهای دیگر می‌رسد. باید کنترل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ دستورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی تمام پدیده های خطی باید با قلم ۰/۲۵۴ میلی متر از روی نقشه و مدارک اولیه رقومی شود. نقاط شاخص - تمام نقاط شاخص نیز باید به صورت جداگانه با نشانه + رقومی شوند. بدیمی است پس از رقومی سازی می‌توان راهنماها- علائم و نشانه‌هایی که به صورت راهنما در نقشه آمده اند, به سه دسته تقسیم می‌شوند- علائم داخل محدوده‌هاء خطوط و نقاط دارای علائم و نشانه‌های خاص هستند ( واحدهای نقشه با حروف, اعداد و یا ترکیبی از این دو نشان داده می‌شوند. ) ۲ علائم واحدهای نقشه خاک در راهنمای طبقه‌بندی و هماهنگی خاکها طبق اسناد و مدارک مطالعات ۳ علائم و نشانه‌های خاص لندفرم ها و اراضی متفرقه که در نقشه‌های میدانی ترسیم شده اند باید به صورت جداگانه نشان یاداوری مراحل رقومی سازی آنها آغاز می‌گردد. رقومی سازی نفشه‌ها عمدتاً مرتبط با تخصص کارتوگرافی بوده و می‌تواند با روشهای مختلف انجام شود. رهنمودهای ارائه شده در این دستورالعمل عملاً به نولید نفشه‌های خاک به صورت دستنی و آماده نمود نآنها برای خاکشناسی » طراحی و ساخت بانک داده‌های ملی خاک که زمینه‌های نخحصصی کارنوگرافی و رایانه ای را شامل می‌شود. ضروری است,دستورالعمل » ضوابط و معیارهای واحدی توسط موسسه تحقیفات خاک وآب نهیه گردد. بدیهی استفاده از کدهای استاندارد ارائه شده در تشریح نیمرخ ها و پیرامون نیمرخ‌های خاک که در دسئورالعمل حاضر ارائه شده) و هماهنگی با شورای مل ی کاربران 5 دراین مورد اهمیت اساسی دارد. بان کان " -------- صفحهٔ بعد -------- جار گزارش فصل ‎٩ شناسایی خاک -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم- آماده‌سازی نقشه نهایی خاک ۳ همانگونه که پیشتر اشاره شدء چارچوب موضوعات گردآوری شده در کتابچه راهنمای شناسایی خاک, مشابه گزارش نمایی مطالعات خاکشناسی است. تدوین کتابچه راهنمای شناسایی خاک در حین انجام مطالعات در مرحله بررسی‌های مقدماتی شروع شده» در عملیات میدانی ادامه می‌یابد و تا پایان مرحله ستادی نهایی توسط مدیر پروژه تکمیل می‌شود. چارچوب کلی گزارش خاکشناسی شامل بخش‌های ضروری زیر است- * جلد گزارش 9 صفحه عنوان * معرفی منطقه مورد بررسی * وضعیت عمومی منطقه مورد مطالعه 9 تشریح واحدهای نقشه خاک * کاربری و مدیریت خاکها خصوصیات خاکها 8 طبقه بندی خاکها 8 منابع مورد استفاده * فرهنگ واژگان فنی و تخصصی * جداول شکلهاء نمودارهاء تصاویر و نقشه‌ها جلد گزارش» صفحه پشت جلد, فهرست مطالب» پیشگفتار و صفحه عنوان معمولاً دریک چارچوب استاندارد تهیه شده و در تدوین گزارش‌های خاکشناسی » اصول کلی آن همواره مراعات می شود. بهتر است فهرست مطالب جدا از فهرست جداول, شکلهاء نمودارها و نقشه‌ها تهیه شود. در صفحه عنوان, نام منطقه مورد بررسیء مولف گزارش و اعضای گروه مطالعات ذکر می‌گردد. (الف)- معرفی منطقه مورد بررسی در معرفی منطقه مورد بررسی باید موقعیت جغرافیایی» وسعت. راههای دسترسی» شهرها و نقاط شاخص, رودخانه‌های مهم و ارتفاعات به اختصار توصیف شود. به مطالعات انجام شده قبلی نیز در این قسمت آشاره می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۳2 دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی ( ب )- وضعیت عمومی منطقه مورد مطالعه در این بخش وضعیت عمومی منطقه مورد بررسی» پدیده های طبیعی و محیط های انسان ساخت که بر کاربری و مدیریت خاکها تاثیر گذار است تشریح می‌گردد. ویژگی های اقلیمی, فیزیوگرافی» زمین شناسی» زهکشی » منابع طبیعی ( جنگل و مرتع ) کشاورزی منابع آب و مانند این‌ها دراین بخش به اختصار مورد بررسی قرار می‌گیرد. باید کاربری اراضی و نحوه استفاده از خاک‌ها و روند تغییر کاربری‌ها مورد تائید ویژه قرار گیرد. مواردی که در معرفی منطقه مورد بررسی آورده شده» در این قسمت تکرار نمی‌شود. بطور کلی مطالب عمومی این بخش از منابع مختلف گردآوری می‌شود و موارد فنی و تکنیکی مورد بحث قرار نمی‌گیرد. پارامترهای اقلیمی ( بارندگی » درجه حرارت» تبخیر و تعرق و....) باید مربوط به دوره آماری ۳۰ سال گذشته باشد. ( پ )- چگونگی انجام مطالعات هدف از تدوین این بخش» تشریح روش‌هاء مراحل و مستندات شناسایی خاک» تهیه نقشه ها و گزارش نهایی می‌باشد. ممکن است بخش‌هایی از منطقه مورد بررسی به دلیل وجود برخی محدودیت ها (مانند مناطق غیر قابل دسترس و صعب العبور » محدوده‌های نظامی و مانند اینها ) مورد مطالعات شناسایی خاک قرار نگرفته باشد که باید در انتهای این بخش به آن اشاره شود. (ت )- تشریح واحدهای نقشه جامع خاک در این بخش, ویژگی های کلی خاکها در مقیاس ۲۵۰۰۰۰-۱ و کاربری / پوشش اراضی به صورت اجمالی مورد بررسی قرار می‌گیرد. دیاگرام سه بعدی » مقاطع طولی و عرضی و نحوه گسترش واحدهای نقشه جامع خاک و ارتباط آن با مواد مادری در واحدهای زمین نما در این قسمت ارائه می شود. در این بخش » نیمرخ های شاهد.ء سری‌های خاک موجود و سری‌های خاک جدید. اطلاعات پایه تفسیری و موضوعات مرتبط با مدیریت خاکها در استفاده‌های رایج» تشریح می‌شود. مطالب این بخش باید به گونه‌ای تنظیم شود که رفتار خاکها در واحدهای مختلف نقشه خاک مشخص گردد و کاربران مطالعات قادر به درک آن باشند. ترتیب توصیف واحدهای نقشه به صورت زیر انجام می‌شود: * اسامی واحدهای نقشه خاک و علائم آن 9 خصوصیات عمده و ترکیب اجزاء واحدهای نقشه * تشریح نیمرخ های خاک به اختصار * محدوده های تحت پوشش خاکها 9 کاربری و مدیریت خاکها ۰ گروه های تفسیری اطلاعات مربوط به تشریح کاربری و مدیریت واحدهای نقشه خاک به منظور آگاهی دادن کاربران به وجود مشکلات و مسائل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هنم - آماده‌سازی نفقشه نهایی خاک ۳۳۵ خاک در بخش دوم این دستورالعمل به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است. ( ج )- کاربری و مدیریت خاکها مطالب این بخش که عمدتاً به صورت جداول تهیه می‌شود. اطلاعات کاربردی و مدیریت خاکها را ارائه می‌کند. مباحث این بحش بهکه عملکرد محصولات و9 تناسب یا توان و محدودیت های خاکها برای کاربری‌های عمده اختصاص دارد. برای هریک از ( چ )- خصوصیات خاکها در این بخش خصوصیات خاکها در چارچوب جداول آرائه می‌شود. تمام جداول از بانک داده‌های خاک استخراج می‌گردد. این ( ح )- طبقه بندی خاکها ارائه شده است. (خ )- تشکیل خاکها این بخش به خاکشناسان اجازه می‌دهد که استنباط‌های مربوط به تشکیل خاکها در منطقه مورد بررسی را ارائه نمایند. اطلاعات ارائه شده ؛ در این بخش م‌همترین قسمت گزارش خاکشناسی است. زیر به تشریح مدلهای مورد استفاده خاکشناسان برای شناسایی می‌باشد. فهرست منابع و مفاهیم واژگان تخصصی از بخش های دیگر گزارش است که باید به صورت استاندارد تهیه شود. تعریف واژگان تخصصی باید به اختصار آرائه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دهم- تقسیر مطالعات خاکشناسی ۷۳۹ ۱-۰ مقدمه در این فصل مفاهیمء اصول اساسی و مبانی تفسیر مطالعات خاکشناسی ارائه شده است. خاکشناسی محض تنها برای خاکشناسان» مفید و کاربردی است. آنچه که مطالعات خاکشناسی را برای کاربران جالب کاربردی و مفید می‌نماید. تفسیرهای مربوط به خاکهاست. به استناد مطالعات خاکشناسی باید استعداد و قابلیت خاک‌ها و سرزمین برای کاربری‌های گوناگون و راهکارهایی برای گروههای مدیریتی خاکها ارائه شود. با توجه به اینکه خاک بخشی از منابع اراضی " است. مطالعات خاکشناسی پایه و ورودی ارزیابی سرزمین " تلقی می‌شود. معمولاً در مطالعات خاکشناسی تفصیلی, خاکها برای پیش بینی کاربری‌های گوناگون تفسیر می‌شوند و تاثیر خاک و ویژگی‌های سرزمین در کاربری‌های گوناگون تشریح می‌گردند. نتیجه این فرآیند. تعیین تناسب واحدهایی نقشه خاک برای کاربری‌های مورد نظرء براساس توان‌ها و محدودیت‌های موجود می‌باشد. تفسیرهاء هم برای کاربری‌های کشاورزی و هم کاربری‌های غیر کشاورزی انجام می‌شوند. شایان ذکر است که این تفسیرها بیانگر نوعی ارزیابی کیفی می‌باشند و در آنها ارزیابی‌های کمی و اقتصادی وجود ندارد ( البته به طور غیرمستقیم برخی جنبه‌های اقتصادی . نظیر حجم عملیات خاکبرداری و خاکریزی» جمع آوری سنگ و سنگریزه و مانند اینها در نظر گرفته می‌شود. اما هیچگونه برآوردی در زمینه هزینه و فایده صورت نمی گیرد). بنابر این می‌توان گفت در تفسیر مطالعات خاکشناسی, با توجه به محدودیت‌های موجود و یا محدودیت های پایدار خاک مانند بافت و ویژگی های شیمیایی و محدودیت های سرزمین مانند شیب و سنگلاخی بودن و مانند اینهاء ارزیابی سرزمین برای کاربری‌های گوناگون و یا از پیش تعیین شده انجام می‌گیرد. در هر کاربری» نوع و شدت محدودیت‌ها نشان داده می‌شوند و مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. باید در نظر داشت که داده‌های آب و هوایی نیز در صورت نیازء در زمره ویژگی‌های سرزمین محسوب می‌شوند و باید در نظر گرفته شوند. اطلاعاتی که از مطالعات خاکشناسی به دست می‌آید به دامنه وسیعی از سئوالات مرتبط با خاک‌ها پاسخ می‌دهد. نظر به اینکه این اطلاعات گاه به تنهایی و گاه همراه با اطلاعات دیگر در زمینه سایر منابع طبیعی » مسائل اقتصادی - اجتماعی» جمعیت؛ اقلیم بوم شناسی و عوامل محیطی مورد استفاده قرار می‌گیرندء در زمینه تفسیرهاء پیچیدگی‌های گوناگونی وجود دارد. پیش‌بینی رفتار خاک‌ها را می‌توان به طور محدود ( فقط با استفاده از داده‌های خاک) تحت عنوان مرحله تفسیر مطالعات خاکشناسی انجام داد و یا فعالیت وسیعی از ارزیابی سرزمین ( آمایش سرزمین) را که با استفاده از انواع دیگر خصوصیات خاک و اراضی نظیر اقلیمء کاربری/ پوشش صورت می‌گیرد در نظر گرفت. باید توجه داشت که پیش بینی رفتار خاکها و ارزیابی سرزمین ممکن است توسط متخصصین دیگری غیر از خاکشناسان صورت گیرد یا ترجیحاً با همکاری خاکشناسان و متخصصین تفسیرء انجام شود. در هر حال مطالعات خاکشناسی باید خصوصیات سرزمین را که پیش نیاز پیش بینی‌هاست تشریح و ثبت نماید. به طورکلی خاکشناسی روشی است برای تعیین الگوی پراکنش خاک. توصیف و نمایش خاکها به شکل قابل فهم و تفسیر برای کاربران مختلف. مراحل تفسیر مطالعات خاکشناسی به شرح زیر است: 0۳۷۵۷ |50 : 8 ل03]-- ۰ 3 3 ل0 ]1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشسناسی ۱ جمع آوری اطلاعات مربوط به خاکها و زمین نمای مربوطه ۲ استفاده از داده‌های خاک در مدل‌هایی که برای ویژگی‌های خاک و آراضی طراحی شده اند. ۴ تلفیق این پیش بینی‌ها و تعمیم آن‌ها به واحدهای نقشه خاک تفسیرهای خاک دامنه وسیعی از پیش بینی‌های تفسیری را به صورت اطلاعات عددی یا توصیفی در اختیار کاربران قرار کشاورزی آمریکا" و در سامانه یونیفاید" کاربرد دارد. ارزیابی معمولاً برای استفاده‌های معین انجام می‌گیرد و9 آن دسته از خصوصیات خاک که کاربری اراضی را محدود نموده و یا محدودیت‌ها را تشدید می‌کنندء در آن مشخص می‌شوند. در استفاده از تفسیرهای مطالعات خاکشناسی باید نکات زیر را به خاطر داشت: * در مواردی که هدف‌های خاص مطرح است به ندرت می‌توان تفسیرها را بدون انجام اصلاحات برای سایر مقاصد تعمیم داد. * به دلیل تفاوت در اجزاء تشکیل دهنده واحد نقشه خاک. به کارگیری تفسیرها برای سطوح محدود با توجه به مساحت آزها با دشواری‌هایی همراه است. می‌گیرند. وقتی یک ویژگی معین محدودیتی را به وجود می‌آورد» سایر خصوصیات خاک هم باید مدنظر قرار گیرند تا بتوان ٩‏ ملاحظات مطرح در تعیین ارزش اقتصادی اراضی بخشی از تفسیر نیستء اما در تعیین استعداد اراضی برای یک کاربری ۳۲-۰ تعریف 1۵0۵۵ آزمه 150۸ -! الا 1021100 تحماه آزمه مان 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فعالیت‌های پیش و پس از طراحی برای موارد اضطراری در سطح ملی نیز کمک می‌کند. تفسیرها همچنین به عملیات مدیریت ویژه تفسیر خاکها با پیش بینی‌های رفتار خاک به کاربران اطلاعات خاکشناسی در توسعه موجه و قابل قبول و فعالیت‌های موثر برای 2-۰ اساس پیش بینی‌ها خاک و اثر و تبعات آن در زیرزمین ساختمان‌ها و عواملی مانند اینها است. ثبت مشاهدات تاییدی بر مدل‌های پیش بینی رفتار ۵-۰ ویزژگی‌ها و عوامل مورد استفاده در تفسیرها تفسیرهای خاک., خصوصیات و کیفیت‌هایی را مدنظر قرار می‌دهند که مستقیماً کاربری و یا مدیریت خاکها را تحت تاثیر قرار از" -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۲ دسنورالعمل انحجام مطالعات خاکتساسی 1-۰- خصوصیات و کیفیت های خاک *۱-1-۰- تعریف و منظور (الف)- خصوصیات خاک یا با مشاهده مستقیم در عملیات میدانی یا تجزیه‌های آزمایشگاهی اندازه‌گیری شده و یا از آنها استنتاج می‌شود. ویژگی‌های خاک شامل توزیع ذرات خاک ظرفیت کاتیون تبادلی» شوری و مانند این‌هاست اما فقط به اینها محدود نمی‌شود. ( ب )- کیفیت‌های خاک : خصوصیات کیفی (کیفیت‌ها) به رفتار خاک و نتیجه اجرای برنامه‌ها روی اراضی مربوط می شود که مستقیماً اندازه‌گیری نمی‌شوند. این خصوصیات از مشاهدات شرایط پویا و از ویژگی‌های خاک نتیجه گیری می‌شوند. خصوصیات کیفی خاک شامل خورندگی, زهکشی طبیعیء عمل یخبندان, فرسایش پذیری بادی و مانند اینهاست. اما فقط به این ها محدود نمی‌شود. (ج )- خصوصیات و کیفیت‌های خاک بعنوان معیارهای تفسیر خاک و راهنمای درجه بندی محدودیت ها به کار می‌روند. رفتار خاکها را پیش بینی می‌کنند و برای تهیه نقشه و طبقه‌بندی خاک‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. ویزژگی‌های خاک باید نمایانگر خاک کاربری غالب واحد مورد تفسیر باشند. جدول شماره (۱-۱۰) فهرست خصوصیات و کیفیت‌های خاک را نشان می‌دهد. نحوه تشریح خصوصیات و کیفیت‌های خاک در فصل‌های پنجم و ششم دستورالعمل ارائه شده است. علاوه برأن تعدادی از خصوصیات خاک نیاز به انجام تجزبه‌های آزمایشگاهی دارد که پس از دریافت نتایج در جداول تفسیری مورد استفاده قرار می‌گیرد. ۵65 آزه5 : ده‌نازادسن آز5 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل د وزن مخصوص در یک دهم تا یک سوم بار وزن مخصوص آون خشک قطعات سنگی داخل خاک اکسیدهای آهن آزاد عمق مرز زیرین افق تا سطح خاک عمق مرز بالایی افق تا سطح خاک طرح افق درصد انبساط خطی حد روانی (سیلان) بفیت های خاک (به ترتیب حروف الفبا ی به ترتیب حروف الب 7 ۸0 ۲1۲140 دم ۳۳۵۵۵ مه 61(۷)) ۳۱۵۳۵۵ -۵1100) ۳۲۲۷۵ ۲-0 ۳۵1۵۳۵۵۶ ۳۵۷۵۵۵ 1111001 0165 ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳: ادامه جدول(۱-۱۰)- خصوصیات و کیف اندازه ذرات خاک درصد ذرات عبور کرده از الک واکنش خاک (0۲1) عوامل فرسایش خاک (برای معادله جهانی فرسایش خاک 2 عوامل فرسایش خاک برای مدل ۷۷1۳۳ (پیش بیشی عامل ] (حداکثر میزان فرسایش سالیانه خاک) زیرکلاس رطوبت تأکسونومیکی (زیرکلاس‌های رزیم‌های رطوبتی خاک) رژیم حرارتی تاکسونومیکی (رژیم‌های حرارتی خاک) گروه و شاخص فرسایش پذیری بادی دستورالعمل انجام مطالعات خاک بت های خاک (به ترتیب حروف الفبا) 401 بدا 1۳۵0۵۵۶ 1۳۵1۵۰ م16 ۲۳۵۵۵۱۵۵ ون ۵ 6 200 ,131006۵۵ بطامع16 ,۴۳۱۵۵ ۹۳110۵ع۲ ۸52 ا5؟ل] ,1۵010۵ 1۳۵۵11111۷ ازم5 ۳( 10۳ 1۵010۲۵ 1۳۵۵1۱۱۷ آز50 دا 101۵1۲6 120011۵" 1 دعدحد اد اباگ) کحدل‌طاباگ ‎۹/۵1۹٩‏ 100۵ (دع۲۴81131 1301310۳6 [[80 از50) 162116۰ 161106۵1۳6 1200110 (دع1681111 1۵111061۵10۲6" 5 20 ,31001۲16۲ ۳۵ 16 حعدا) 1 06 آه نآ 1۵ 160] ساسی -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۰- مبانی ویژگی‌های خاک اندازه گیری‌های آزمایشگاهی و میدانی » مدل‌ها و نظریه‌هایی که براساس خصوصیات شناخته شده خاک‌ها استوار است. مورفولوژزی و ویژگی‌های ژئومورفیک. تعیین کننده ارزش و اعتبار معیارهایی است که برای ارزیابی و تخمین خصوصیات خاک به کار می‌روند. منبع داده‌های آزمایشگاهی بطور معمول آزمایشگاه شناسایی خاک آزمایشگاههای ایستگاههای تحقیقات کشاورزی و آزمایشگاههای اداره آزمون مواد و بزرگراه‌های ایالتی است. تشریح نیمرخ‌ها به ثبت اندازه گیری‌ها و مشاهدات میدانی و تشریح مورفولوژی خاکها می‌پردازد. نتایج تحزیه نمونه‌های خاک در آزمایشگاه» خلاء های موجود را پر می‌کند. تغییرات خصوصیات خاک در آگرونومیست هاء متخصصین جنگل,ء زیست شناسان» متخصصین حفاظت منابع اراضی و مراتع و دیگرانء ورودی بانک داده‌ها را آماده نموده و یا داده‌های موجود در بانک داده های خاک را اصلاح می‌نمایند. ۸-۰- حدود و دامنه تفسیر ها تفسیر مطالعات خاکشناسی درایالات متحده آمریکا در سه سطح ملی» استاندارد و ناحیه ای استانی و محلی انجام می‌شود. ۱-۸-۰ تفسیرهای ملی تفسیرهای مطالعات خاکشناسی از نظر حدود و دامنه کاربرد در سطح ملی فراگیر هستند و توسط محموعه نهادهای حکومتی. خطی مشی‌ها و مجموعه قوانین روی آن اعمال قانون و کنترل می‌شود. تفسیرهای سطح ملی را نمی‌توان برای سطح استانی با نواحی به کاربردء زیرا آنها فقط برای کاربرد درسطح ملی و درون مرزهای سیاسی کشور طراحی شده‌اند. برنامه‌های ملیء تفسیرهای خاک در سطح ملی را مورد استفاده قرار می‌دهند. مثال‌هایی از تفسیرهای مطالعات خاکشناسی درسطح ملی عبارتند از: اراضی با فرسایش پذیری بالاء اراضی زراعی بکرء عامل مقدار فرسایش سالیانه خاک ( 1 ) و شاخص فرسایش (] )» خاک‌های هیدریک. و تمام تناسب‌ها و تفسیرهایی که توسط ارتش و اداره امنیت داخلی متناسب با شرح وظایف آنها طراحی شده اند. نمایندگی‌های فدرال که مسئولیت اعمال قانون بر برنامه‌های ملی را به عهده دارند. برای توسعه تدوین معیارهاء مسئولیت تفسیرها را پذیرفته و با مسئول طرف نهادهای حکومتی» سیاست‌ها و خط مشی‌ها و مجموعه قوانین » بر آنها اعمال قانون و کنترل نمی‌شود. این تفسیرها و معیارهای مرتبط با آنهاء دارای استانداردهای ملی هستند. تفسیرهای مطالعات خاکشناسی توسط معیارهای استاندارد تولید می‌شوند و تمیه می‌گردند. بیشتر مطالعات خاکشناسی » تفسیرهای استاندارد را به کار می‌برند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۹ دسنورالعمل انحجام مطالعات خاکتساسی ۳-۸-۰ تفسیرهای ناحیه‌ای استانی و محلی تفسیرهای استانی» ناحیه‌ای و محلی از نظر حدود و دامنه کاربرد در سطح ناحیه‌ای و محلی هستند. این تفسیرها و معیارهای مرتبط با آنها توسط تفسیرهای سطح ناحیه‌ای و محلی حمایت می‌شوند. اگر تفسیرها حالت محلی داشته باشند می‌توان خاکها را به استناد آنها به صورت نسبتاً دقیق درجه‌بندی نمود. به این ترتیب آنچه که به خصوصیات رفتاری خاکها مربوط بوده ولی به دلیل کلی بودن درجه بندی ملی نادیده گرفته شده به مجموعه اطلاعات محلی اضافه می‌شود. واژه « استعداد خاک » به صورت محلی در درجه‌بندی‌های عددی برای بیان تناسب خاکها در کاربری‌های معین مورد استفاده بوده است. شیوه‌های محلی و ملی با یکدیگر تفاوت دارند. در سیستم ملی تفسیر کاربری‌های ویژه و معیارها در حیطه ملی قرار داشته و در نتیجه کلی‌تر می‌باشند. حال آنکه در درجه بندی‌های محلی هزینه‌های مربوط به برطرف سازی محدودیت هاو با نگهداری سیستم نیز مطرح می‌شود. فرآیند تعیین استعداد یک خاک مستلزم آن است که با توجه به معیارهای اقتصادی» اجتماعی و محیطی توانایی آن خاک برای تولید یک محصول و یا نگهداری یک سازه یا فعالیت ارزیابی می‌شود. تعیین استعدادها معمولاً کاری نیست که به تنهایی توسط خاکشناسان صورت گیرد. بلکه تعیین معیارهای اصلاحی به ویژه به سایر تخصص ها هم نیاز دارد. تعیین استعدادها در ناحیه مورد مطالعه از نظر برنامه‌ریزی‌های محلی بیشترین اهمیت را دارد. اگر برای زمین‌های مختلف مقایسه‌هایی به صورت درجه‌بندی شده در اختیار باشد به راحتی می‌توان مناسب‌ترین تصمیم برای ادامه کاربری» تغییر آن و یا یافتن زمین‌های دیگری که خاک آنها استعداد بیشتری دارد اتخاذ کرد. بهترین خاک‌های مورد نظر برای یک کاربری در ناحیه مورد مطالعه ممکن است در بین خاکهای کم استعداد قرار داشته باشد. ولی این موضوع تاثیری برارزیابی نسبی آنها نخواهد داشت. تعیین استعداد پا حالت کیفی داشته و به صورت کلاس‌های نسبی می‌باشد و یا آنکه برای بیان آنها از اعداد کمک گرفته می‌شود. تفسیرها طی مراحل زیر صورت می‌گیرد: * در اولین مرحله اهمیت خصوصیات از نظر کاربری مشخص می‌گردد این خصوصیات ممکن است در همان تفسیر اولیه هم وجود داشته باشند اما در اینجا دامنه وسیع‌تری دارند. به این معنی که حد بحرانی هر خصوصبیت مشخص گردیده و خصوصیات دیگری هم که ایجاد محدودیت نمی‌کنند نیز در نظر گرفته می‌شوند. مثلاً از نظر محصول سویا واقع بودن سطح آب آزاد در عمق بیش از ۶۰ سانتی متر محدودیت تلقی نمی‌شود اما قرار گرفتن آن در عمق ۱۳۰ سانتی متری برای یونجه محدودیت زا است. پس هر خصوصیت با توجه به نوع محصول دارای معنی خواهد بود. * معلوم نمودن معیارهای اصلاحی دومین مرحله در درجه بندی استعدادهاست. فهرستی از جنبه های دیگر کاربری که ظاهراً قابل اجرا باشند تهیه می‌شود و به طور معمول اطلاعات مربوط به استفاده موفقیت آمیز از کاربری‌ها به عنوان ماخذ مورد استفاده قرار می‌گیرد. تحقیقات خاک و آزمایشات مزرعه‌ای ممکن است روش های جدیدی را ارائه دهند. هر شیوه جدید ممکن است به تنهایی سودبخش نبوده بلکه همراه با محجموعه‌ای از سایر اقدامات مفید واقع گردد. پس تعاریف مربوط باید بسیطتر باشند. به طور معمول روش‌های جایگزین قابلیت اجرا هم دارند. مثلاً بدون نیاز به پی‌ریزی و یا استفاده از دیواره‌های مسلح می‌شود بنا را برروی سنگهای یکپارچه مستقر ساخت. -------- صفحهٔ بعد -------- * تعیین هزینه‌ها و یا دشواری غلبه بر محدودیت‌ها سومین مرحله درجه بندی استعدادهاست. در این مورد هزینه‌ها با عملیات اصلاحی بیشتر به صورت نسبی مورد نیازند و به این ترتیب اگر براساس آنچه که برآورد شده بازدارنده تشخیص داده شوند.ء استعداد خاک در زمینه ذیربط کم خواهد بود. وجود اطلاع از هزینه‌ها برای مالکین اراضی و برنامه ریزان محلی دارای اهمیت 9 در چهارمین مرحله درجه‌بندی استعدادهاء محدودیت‌هایی که پس از اعمال کارهای اصلاحی هنوز برجا مانده‌اندء شناسایی می‌شوند. در بعضی از خاکها عملیات به طور کامل و با موفقیت اجرا شده و محدودیتی باقی نمی‌ماند. در خاکها و کاربری‌های ۱ بانک داده‌های تفسیرهای تفصیلی خاک ۲ بانک داده‌های نقشه های کلی مجموعه خاک ها و ۳ نقشه‌های خاک کلی تر مانند نقشه منابع اصلی اراضی. ۱-۹-۰ اجزاء واحد نقشه خا ک تفسیرهای مطالعات خاکشناسی, ابتدا اجزاء واحد نقشه خاک را هدف قرار می‌دهند. بسیاری از اجزاء واحد نقشه خاک دارای داده تکمیل بودن و دقت داده ها و اطلاعاتی که بعنوان معیارهای تفسیر خاک مورد استفاده قرار می‌گیرند» تعیین کننده میزان دقت تفسیرها هستند. آندسته از اجزاء واحد نقشه که فاقد داده های لازم برای هر نوع تفسیر هستند.ء بعنوان واحد درجه بندی نشده تلقی می‌شوند. خاکشناسان پیش از آنکه به تفسیر خاکها برای کاربران اقدام کنندء تکمیل بودن و دقت داده‌های پایه را مورد بازنگری قرار اجزاء واحد نقشه که نواحی متفرقه را تشکیل می‌دهندء ممکن است داده های مورد نیاز برای تفسیرهای استاندارد را دارا باشند و بتوان آنها را وارد جداول تفسیری نمود. به عبارت دیگر تناسب‌ها و محدودیت‌ها می‌توانند توسط تحقیقات درون مکانی توسعه یابند. ۳-۹-۰ واحد نقشه خاک نقشه خاک را مد نظر قرار می دهد با یکی از دو روش زیر انجام می‌شود: ۱. به صورت درصدهایی از سطح اشغال با درجه تناسب مشخص, مانند واحد نقشه کمپلکس., آلفا- بتاء با شیب ۰-۳ درصد -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ دسنورالعمل انحجام مطالعات خاکتساسی ۲ به صورت یک نسبت واحد که از میانگین درصدها هریک از اجزای واحد خاک حاصل می‌شود. به عنوان مثال برای یکی از محصولات مورد نظر درصدهای تناسب واحد از میانگین وزنی تناسب هریک از اجزاء واحد خاک بدست می‌آید. ۳-۹-۰ گروههای مدیریتی گروههای مدیریتی مشخص کننده خاکهایی هستند که اجرای قابل قبول یک نوع کاربری در آنها نیاز به عملیات مشابهی دارد. این گروهها از نظر علمی به استفاده کشاورزی محدوده بوده ولی از نظر تئوری می‌توانند کاربری‌های غیرکشاورزی را هم در برگیرند. گرچه این انتظار وجود ندارد که همه خاکهای واقع در یک گروه نیازهای مدیریتی یکسانی داشته باشند ولی تعاریف متعلق به هر گروه باید برای همه خاکهای عضو قابل اعمال باشد. هر قدر یک گروه گسترده تر باشد تفسیر نیازهای مدیریتی آن هم عام تر خواهد بود. تعداد کلاس‌های واقع در یک گروه نیز به گستردگی طیف خصوصیات خاک. میزان تمرکز کاربری» هدف گروه بندی. های زیاد بین خاکهای واقع در یک گروه شده و محدود بودن آن نیز موجب می‌گردد که تفاوت بین خاکها اندک باشد. به این ترتیب در هر دو صورت مزایای مورد انتظار از گروه بندی از میان می‌رود. گروه بندی» بیش از همه برای کشاورزی و در سیستم طبقه بندی قابلیت اراضی مورد استفاده است و گروههای دیگر به تناسب اراضی برای جنگل و مرتع تعلق دارند. ۱۰-۰ نحوه ارائه تفسیرهای خاک روش ارائه تفسیرهای خاک نظیر جداول » داده‌های پایه . برگ‌های تفسیری » نقشه‌های موضوعی و گزارش‌های ویژه امکان درک آسان محدودیت‌های » تناسب هاء یا توان‌های خاک را برای یک کاربری معین فراهم می‌آورند . نقشه‌های موضوعی به گونه‌ای موثر محدودیت‌ها و توان‌های خاک را به نمایش می‌گذارند. یک سری نقشه‌های موضوعی که هر کدام بر تفسیر ویزگی خاصی از خاک تاکید دارندء برای بسیاری از کاربران قابل استفاده‌اند. برای عموم کاربران» جداول یا چارچوب تشریحی تفسیرهای خاک و توان‌های آن تکنیک رایچ‌تری است. ۱۱-۰ به هنگام سازی تفسیرهای خاک ۱-۱۱-۰- تغییرات در کاربری خاک ارزیابی و نگهداری تفسیرهای خاک یک فرآیند پویاست. تغبیرات ایجاد شده در کاربری خاک یا مدیریت اراضی ممکن است به بازنگری, بهنگام سازی یا تفسیرهای جدید نیاز داشته باشد. تغییرات در کاربری خاک بازنگری در تفسیرهای خاک را ایجاب می‌نماید. تفسیرهای خاک متناسب با کسب اطلاعات بیشتر در باره خاک و رفتارهای آن با تغییر در خصوصیات خاک بواسطه فعالیت‌های انسانی یا فرآیندهای طبیعی» در دوره‌های زمانی منظم» بهنگام می‌شود. تفسیرها ممکن است بواسطه تغییر در ورودی داده‌های مربوط به خاک یا عوارض واحد زمین نما یا تغییرات معیارهای تفسیرء دست خوش دگرگونی شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دهم- تفسیر مطالعات خاکشسناسی ۷۳۹ ۲-۱۱-۰۰ -تغییرات در اطلاعات مربوط به خاک نقشه‌های خاک ضمیمه گزارش های خاکشناسی منتشر شده عموماً تا سالهای زیادی اعتبار دارند. با وجود اینء اطلاعات مربوط به واحدهای ترسیمی نقشه ها بواسطه انجام تحقیقات جدید یا انواع جدید داده‌های جمع آوری شده که وارد سامانه بانک داده‌های خاک می‌شوند. باید به صورت پیوسته به هنگام شوند. ۳-۱۱-۰۰ کاربری‌های جدید کاربری‌های جدید خاک یا عملیات اصلاحی و مدیریت جدید در خاکها که در زمان تفسیر وجود نداشته‌اند » ممکن است دریک ۱۳-۰- ساماندهی تفسیرهای مطالعات خاکشناسی ۱-۱۲-۰- خاکهای مشابه در مورد منابع اراضی اصلیء تفسیرهای ویژه فازهای مشابه دریک خاک معین, به استثنای تفاوت های جزئی که به تغییرات محلی مانند اقلیم و توپوگرافی مربوط می‌شوند دقیقاً همانند یکدیگرند. طبق تعریفء خاکهای مشابه, تفسیرهای مشابه دارند. برای ایجاد تفسیرهای مشابهء باید عوارض خاک- زمین نماء و خصوصیات خاک همانند باشند یا واحدهای با داده های مشابه و معیارهای تفسیر یکسان بطور موثری به کار گرفته شوند. راهنمای فنی تفسیرهای میدانی و کتابچه‌های راهنمای خاک برای انتخاب ۱۳-۰ ساماندهی خصوصیات خاک و عوامل مورد استفاده در تفسیرهای خاک ورودی داده های خاک به سیستم و تلفیق آزها با یکدیگرء اساس ساماندهی تفسیر مطالعات خاکشناسی را تشکیل می‌دهند. مسئولیت مفسران همچنین شامل ساماندهی نواحی همجوار و بازنگری خصوصیات اندازه‌گیری شده و عوارض مشاهده شده مربوط به تمام نواحی است که دارای واحدهای نقشه با خاک مشابه می‌باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی برای تدوین » توسعه و تکمیل معیارهای تفسیر خاک. باید کاربران را دخالت داد. برای اطمینان از اینکه پیشنهادات و خواسته‌های دقت و توانایی معیارها را در ایجاد و تغییر تفسیرها مورد توجه قرارداد. در تفسیر مطالعات خاکشناسی از قضاوت کارشناسی متخصصین ذیربط و منابع علمی استفاه کنید. افرادی که با کاربری‌های مورد نظر سر و کار دارندء دارای تجربه‌ای بیشتر از دیگران هستند. گام‌های زیر رادر تدوین اهداف معیارهای تفسیر به کار ببرید: ۱۵-۰ تعریف فعالیت‌ها فعالیت‌ها یا کاربری های مورد نظر را به وضوح و به صورت تخصصی تعریف کنید. از منابع معتبر برای تعریف فعالیت‌ها کمک بگیرید. هنگامی که فعالیت ها را تعریف می‌کنید. موارد زیر را در نظر بگیرید: 9 هدف یا اهداف فعالیت یا کاربری را تعریف نمایید. _نوع وسایل و تجهیزات مورد استفاده را توصیف کنید. ۹ شرایط منابعی را که معرف فعالیت یا کاربری متفاوت یا استفاده نادرست می‌باشند تشریح کنید. جزئیات جغرافیایی ویژه را که شامل طول و عرض و جهت فعالیت هاست. در صورتی که مهم تشخیص می‌دهید توصیف نمایید. نقشه های مورد نیاز و درستی تفسیرها و یکنواختی آنها را تعریف کنید. ۱۹-۰ تفکیک فعالیت ها جنبه‌های مختلف تفسیرها شامل عناصر طراحی است که به معیارهای مختلف نظیر نصب » اجراء راه اندازی و نگمداری نباز دارند. برای هریک از جنبه های فعالیت, گام های توسعه و تکامل معیارها را ادامه دهید. هر فعالیت یک تفسیر منحصر به فرد دارد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهمم- تفسیر مطالعات خاکشناسی :۳ ۱۷-۰ تشریح ویزگی های مکانی ویژگی های مشخص مکانی را که در تفسیرها اهمیت دارند و فرضیات مربوط به آنها را تعیین کنید. ویزگی های مکانی جزو خصوصیات خاک نیستند. اما به جای آن عوارضی مانند ‏ عوامل اقلیمی» خطر پایداری زمین نماء پوشش گیاهی و خصوصیات سطحی اراضی مانند شیب و پستی و بلندی را شامل می‌شوند. تاثیر ویژگی‌های مکانی را در هریک از جنبه های تفسیر » تعریف و ثبت نمایید. با وجود اینکه عوارض مکانی جزو خصوصیات خاک منظور نمی‌شوندء اما بطور معمول آنها را جزو بانک داده های خاک ثبت می‌کنند و برای توسعه و تکمیل تفسیرها با ارزش هستند. زیرا از نظر جغرافیایی جزو ویژگی‌های خاک محسوب می‌گردند. ۱۸-۰ تیه فهرست خصوصیات خاک تمام خصوصیاتی را که در تفسیر خاکها برای یک کاربری معین مهم تشخیص داده شده‌اند تعریف» و فهرست آنها را تهیه کنید. فقط خصوصیات و کیفیت‌های اساسی یا ویژگی‌های مشاهده ای را مورد استفاده قرار دهید. تفسیرها را براساس تفسیرها پا مدل‌های قبلی انجام ندهید. بطور کلی فقط کلاس‌هایی را وضع کنید که مناسب این سطح هستند. کیفیت‌هایی ازخاک را مورد استفاده قرار دهید که برای تدوین معیارها می‌توان آنها را از داده‌های مرتبط با خاکها استخراج نمود و در تفسیرها به کار برد. از واژه‌هایی برای خصوصیات و کیفیت‌های خاک استفاده نمایید که با یکدیگر متفاوت باشندء منشاء آنها یکی نباشد و به صورت جداگانه وارد بانک داده‌های خاک شده برای تفسیرهای متفاوت مورد استفاده قرار گیرند. تمرکز بر خصوصیات اساسی که بیشترین همخوانی را در ورودی بانک داده‌های خاک دارند» زمینه را برای تفسیرهای با انسجام بیشتر فراهم می‌آورد. بعنوان مثال وضعیت رطوبت خاک را در حین ساخت یک سازه در نظر بگیرید. نه کلاس زهکشی خاک را . فهرست خصوصیات خاک را با تکیه بر خصوصیات اساسی به حداقل ممکن کاهش دهید. فهرست خصوصیات خاک را مورد بازنگری قرار دهید تا اطمینان پیدا کنید که یک خصوصیت چند بار بکار نرفته باشد. بعنوان مثال نیازی نیست که بافت در سامانه طبقه‌بندی وزارت کشاورزی آمریکا (1150۸) ۰ مقدار رس و طبقه‌بندی مهندسی خاک درسامانه (۸۸51170) همزمان در یک فهرست قرار گیرند. ۱۹-۰ انتخاب درجات محدودیت‌ها و تناسب‌ها تعداد درجات تفسیری و انتخاب و منظور از تفکیک یا طبقه بندی آنها را تعریف نمایید. هر نوع تفکیک و درجه بندی باید هدفمند باشد.ء به گونه‌ای که به طور معمول نمایانگر گروه بندی مدیریتی مشخص وناز به تیمار جداگانه را توجیه نماید. برای تفکیک درجه محدودیت‌ها معمولاً واژه‌های کم متوسط و زیاد و برای تناسب خاک‌ها واژه‌های خوب» متوسط و ضعیف به کار می‌رود. کاربران به تاکید بر درجات و تفکیک کاربری‌ها علاقه دارند. سطح نیاز کاربران ممکن است متفاوت باشد. بعضی از کاربران گروه بندی‌ها را مورد استفاده قرار نمی‌دهند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳:۲ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی ۱-۱۹-۰- درجه بندی محدودیت ها خاکها می‌توانند متناسب با محدودیت‌های کاربری درجه‌بندی شوند. اساس درجه‌بندی محدودیت‌ها هم معمولاً زیانهاء خطرات و یا موانعی است که از خصوصیات و یژگی‌های هر خاک ناشی می‌شود. درجه بندی محدودیت‌ها با استفاده از واژه‌های کم . متوسط و شدید که مبین شدت می‌باشند صورت می‌گیرد. مفهوم این واژه‌ها به شرح زیر است: کم مبین وجود کمترین محدودیت در یک کاربری معین بوده و بدون نیاز به اصلاح و یا با اندکی تغییر بهترین نتیجه عاید می‌شود. اصلاحات و عملیات مورد توصیه برای کاربری ساده و نسبتاً ارزان می‌باشد و کاربری خاک به شیوه معمول مدت قابل قبولی به صورت رضایت بخش ادامه خواهد داشت. متوسط در یک کاربری معین نیازی به ریسک‌های استثنایی و یا هزینه های اضافی وجود نداردء اما خاک مشخصاً خصوصیات معین و قابل درکی دارد. برای آنکه اجرا به صورتی رضایت بخش و مدتی قابل قبول عملی باشد باید اصلاحاتی در خاک صورت گرفته و تدابیر و شیوه‌های معینی اتخاذ گردد. هزینه های اجرا و نگهداری تا حدی بیشتر بوده اما غالباً باز دارنده نیستند. اگر اصلاحات کافی صورت نگیرد کاربری خاک با خطرات غیرقابل پذیرشی همراه می‌شود. اجرا به صورت رضایت بخش و به مدت قابل قبول نیازمند طرح‌ای ویژه» افزایش قابل توجه هزینه ساخت و یا هزینه‌های نگهداری به مراتب بیشتری است. هر محدودیتی که مستلزم روبیدن ( یا برداشتن یک لایه ) و یا جابجایی خاک باشد شدید تلقی می‌گردد. قرار گرفتن یک خاک در این درجه‌بندی به آن معنا نیست که خاک برای یک کاربری معین غیرقابل استفاده است» بلکه گویای آن است که هزینه‌های برطرف سازی موانع زیاد می‌باشد. محدودیت‌های موجود در بعضی از خاکها به قدری است که تا حد امکان باید از برخی کاربری‌های معین در آنها پرهیز شود. این خاکها از نظر کاربری خصوصیت های نامطلوبی دارند که غلبه برآنها فوق العاده مشکل و یا پر هزینه است. بعنوان مثال اگر مسایل مرتبط با فاضلاب و یا احداث شبکه مترو مطرح باشدء قرار داشتن سنگ بستر در عمق کم و یا وجود حالت غرقاب به مدت طولانی محدودیت‌های شدیدی محسوب می‌شوند. درجه این نوع محدودیت‌ها در مواردی هم « بسیار شدید » در نظر گرفته می‌شود. از نظر تناسب برای کاربری‌های خاص هم می‌توان خاک ها را درجه‌بندی کرد. مبنای این درجه‌بندی برخی از خصوصیات خاکهاست که اجرای یک کاربری معین را تسهیل نموده و یا موجبات انطباق آنرا فراهم می‌سازد. معمولاً در این مورد از روش زیر که دارای سه کلاس مناسبء تقریباً مناسب و ضعیف است استفاده می‌شود. مناسب مشتمل برخاکهایی است که برای یک کاربری معین خصوصیات مطلوبی دارند. نتایج عملیات در خاکهای این کلاس رضایت بخش بوده و هزینه های نگهداری مورد انتظار نیز پایین است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- نفسیر مطالعات خاکشناسی ۳:۳ در مقایسه با کلاس « مناسب » خاکهای این کلاس به دلیل داشتن یک یا جند خصوصیت از تناسب کمتری برخوردارند. ضعیف خاکهای این کلاس از نظر یک کاربری معین دارای یک یا چند خصوصیت نامطلوب اند که غلبه برآنها به طرح های خاص, هزینه‌های نگهداری اضافی و یا تغییراتی در مزرعه نیاز دارند. گاهی اوقات برای خاک و یا مواد خاکی که اعمال یک کاربری معین» در آنها بدون انجام اصلاحات بسیار زیاد قابل اجرا است؛ چهارمین کلاس « نامناسب » به کار برده می‌شود. جنبه های محدود کننده هم که عملاً برنوعی کاربری معین اثر می‌گذارند ممکن است در درجه بندی تناسب خاک مدنظر بوده و به صورت فهرستی از خصوصیات مهم و مطرح خاک از نظر آن کاربری و یا به صورت موردی برای هر کلاس ارائه شود. برای مثال هنگامی که عمق سفره آب زیرزمینی ۲۵ تا ۵۰ سانتیمتر باشد از واژه تقریباً مناسب و در مواردی که عمق سنگ بستر کمتر از ۵۰ سانتیمتر باشد از واژه « تناسب ضعیف » استفاده می‌شود. به این ترتیب همراه بودن جنبه‌های محدود کننده با تناسب ها به دلیل مطرح ساختن خصوصیاتی که ممکن است به اصلاحاتی نیاز داشته باشند.ء اطلاعات کامل‌تری را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. ۳۰-۰ مستند سازی فرضیات فرضیات مربوط به خصوصیات شاخص و مقادیر مورد توافق برای تفکیک معیارها را مستند نمایید. ثبت یک خصوصیت شاخص به تعریف آن خصوصیت کمک می‌کند و در آینده شناخت و تغییر آن را امکان پذیر می‌سازد. مستند سازی فرضیات» مبنایی است برای معیارهاء به گونه ای که تغییرات مربوط به ابزار و ماشین‌آلات مورد استفاده را توجیه می‌کند. مشخص کنید که چرا بعضی از ویژگی های خاک اهمیت دارند و دلیل انتخاب درجات مشخص چیست؟ بعنوان نمونه در یک کاربری معین جرا به جای شیب ۱۰ درصد.ء شیب ۶ درصد را ملاک قرار داده‌اید. در صورتی که اعمال محدودیتی, نظر کارشناسی است یا براساس حدس و گمان بنا شده» آن را بیان کنید و منظور از این تفکیک را مشخص نمایید. در بررسی خصوصیات خاک مقادیری را مد نظر قرار دهید که تاثیر مشخصی در تفسیر دارند نه آنهایی را که در تهیه نقشه خاک مورد استفاده قرار می‌گیرند. مقادیر مربوط به خصوصیات خاک باید مشخص کننده نوع فعالیت ها باشند. به نحوه گروه‌بندی خاکها در تهیه نقشه نپردازید» چون این نوع گروه‌بندی‌ها ممکن است برای نوع دیگری از تفسیرها مورد استفاده باشند. ۳۱-۰ ساخت جدول معیارها در جدول معیارها . خصوصیات و اصطلاحاتی را وارد کنید که تاثیر مهمی در تفسیر دارند. گروهی از مهمترین عناوین ستونهای جدول معیارها به شرح زیر است: عامل (خصوصیت و کیفیت خاک) درجه محدودیت (مانند کم متوسط و زیاد) * عوارض ( واژه هایی که نمایانگر خصوصیات خاک است) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی اطلاعات مربوط به ستونهای عوارض و تاثیر آن بر کاربری به طراحی روش های رفع محدودیت‌ها کمک زیادی می‌کنند. اطمینان پیدا کنید که تمام اطلاعات و واژه‌های مربوطه وارد سیستم شده است. ۱-۳۳-۰۰ نیازهای بانک داده ها شرحی از روش محاسبات تهیه کنید. روش محاسبات شامل یک سری دستورالعمل برای دسترسی صحیح به ورودی بانک داده‌هاست .برای مرتب کردن معیارها در بانک داده‌ها نیاز به این دارید که بی توجه به هدف تفسیر به آنزها دسترسی داشته باشید. شرح روش‌ها باید مختص استفاده از بانک داده‌ها باشد. ۲-۳۲-۰۰ ملاحظات وابسته به زمان برای کاربرد در تفسیرها زمان مستقل یا خصوصیات زمانی رخدادهایی را که در زمره عوارض دائمی خاک اندازه‌گیری با آرزیابی شده‌اند معین نمایید. سیلگیری » دوره‌های یخبندان و خیسی با خشکی خاک در زمان وقوع اهمیت دارند. نه در تمام سال. برای مثال به خاطر داشته باشید طراحی مرحله نصب و راه اندازی می‌تواند به گونه ای صورت گیرد که این رخدادها به عنوان معیار شاخص در تفسیر به کار نروند. در چنین مواردی خصوصیات وابسته به زمان نباید بخشی از معیارهای تفسیر در نظر گرفته شوند, مگر اینکه عملیات خاصی لزوماً باید در زمان معینی از سال صورت گیرد. در مواردی که رخدادهای زمانی در اجرای برنامه‌های دائمی تفسیر کاربری مورد نظر اهمیت داشته باشند.ء در آن صورت باید آنها را به عنوان معیار درجه بندی کنید. شرایط رطوبت خاک یا زمانی از سال را که در تفسیر مورد استفاده قرار گرفته» مشخص نمایید. نظر به اینکه شرایط رطوبت خاک و خطر یخبندان در طول سال تغییر می‌کند و این شرایط خصوصیات خاک را تحت تاثیر قرار می‌دهند. معیارهای تفسیر باید شرایط رطوبتی را مشخص نمایند. معیارها می‌توانند با توجه به شرایط موجود به زمان‌های مورد نظر در طول سال گسترش یابند. شرایط وضعیت رطوبت خاک و خطر یخبندان در سامانه ملی اطلاعات خاک یا گزارش‌های خاکشناسی موجود است. هریک از خصوصیات خاک دارای دقتی مختص خود است. ورودی خصوصیات خاک ممکن است از اندازه گیری‌هاء استنباط‌هاء یا تخمین‌ها بدست آمده باشد. دقت خصوصیات خاک را براساس منشاء آن ها برای کاربران مشخص نمایید تا درستی تفسیر مورد انتظار معلوم شود. بعضی از خصوصیات خاک براساس زمان (فصل) سال تغییر می‌کند. اگر اینگونه است» زمان تفسیر و خصوصیات مورد نظر را تعیین نمایید. درستی تفسیرها اغلب به تغییرات فصلی خصوصیت‌ها بستگی دارد. اطلاعات ارائه شده به کاربران در زمینه تغییرات وابسته به زمان» درستی تفسیرها را تشریح خواهد نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دهم- نفسیر مطالعات خاکشناسی ۳:۵ دقت اطلاعات جغرافیایی به گسترش فضایی (ناحیه ای) که تفسیرها برای آن انجام می‌شود بستگی دارد. تشریح پیوستگی. تغییرات یا یکنواختی محدوده‌های ترسیمی نقشه خاک, به درستی اطلاعات جغرافیایی تفسیرها کمک می‌نماید. 2-۲۲-۰- آزمون تفسیرها تفسیرها باید در مقابل اثرات واقعی فعالیت ها و اجرای برنامه‌ها مورد آزمون قرار گیرد. بسیاری از خصوصیات و معیارها قبل از این که بتوان آنها را مورد استفاده قرار داد نیاز به اصلاح دارند. بعضی از اصطلاحات نظیر سیل گیری نیاز به توضیح بیشتری در مورد سرعت. عمق و یا طول دوره سیل دارند. منابع اطلاعاتی دیگری به جز سامانه ملی اطلاعات خاک ممکن است برای تفسیر در دسترس باشند که باید دراین مرحله از توسعه معیارها در نظر گرفته شوند. همچنین باید اصلاحات مربوط به آنها و تحقیقات درون مکانی(در محل ) را در نظر بگیرید. در نظر داشته باشد که تفسیر خاک به منظور طراحی استفاده از اراضی انجام می‌شود. اصلاحات اضافی یا سایر منابع اطلاعاتی می‌تواند برای انتخاب مکان (مکان یابی) مورد استفاده قرار گیرند. تفسیرهای خاک به تنهایی ممکن است پاسخ تمام سوالات را ندهد. در مورد سایر اطلاعاتی که ممکن است مورد نیاز باشدء به کاربران علاقمند.ء آگاهی برسانید. محدودیت های تفسیر را صادقانه بیان کنیدء اما دقت اطلاعات را کتمان نکنید. بسیاری از کاربران به هیچ منبع اطلاعاتی دیگری جز آنجه شما در اختیار آنها قرار می‌دهید دسترسی ندارند. برای مکان یابی نهایی» ممکن است با تحقیقات درون مکانی به تهیه اطلاعاتی بیش از آنجه که درمطالعات خاکشناسی استاندارد تحقیقات درون مکانی برای نصب و راه آندازی طرح های پر هزینه و به منظور تعیین معیارهای طراحی توصیه می‌شود. برای آزمون تفسیرهاء خاک‌های شاخص را مورد استفاده قرار دهید. خاک شاخص و تشریح مکانی و درجه بندی تفسیرهای مورد نظر ممکن است به تثبیت معیارها کمک کند. به تدریج که معیارها تکمیل و تنظیم می‌شوند. معیارها را در مقابل دسته ای از خصوصیات خاک های شاخص مورد آزمون قرار دهید. خطاهای مشکوک و یا همخوانی در معیارها یا ساختار تفسیر منطقی را برای متقاضی تفسیر گزارش نمایید. هنگامی که خطاهای مشکوک در تفسیر را گزارش می‌کنید موارد زیر را در نظر بگیرید: 8 عنوان تفسیر * در صورت امکان جزئیات عناصرء قواعد.ء ارزیابی هاء خصوصیات یا ساختار منطقی را که مشکلات را تشکیل می‌دهد ۹ یک با چند جزء از واحد نقشه خاک را که خطای مورد نظر را نشان می‌دهد بعنوان ماخذ معرفی کنید. متقاضی تفسیر خطاهای گزارش شده را مورد بازنگری و ارزیابی قرار خواهد داد. ٩‏ اگر خطای موجود در تفیسر واقعاً ناشی از منشاء و هدف تفسیر است أَن را بیان کنید. * اگر پس از بازنگری و ارزیابی» متقاضی تفسیر تشخیص داد که تفسیر طبق اصول طراحی شده انجام گرفته, به کسی که خطا را گزارش کرده موضوع را تذکر دهید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳2۹ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی تاریخ تفسیر و معیارها را مشخص کنید. از آنجا که معیارها تغییر می‌کنند». ممکن است مشخص نباشد که جداول تفسیری براساس معیارهای جاری تدوین شده یا معیارهای گذشته. ۰ مستند سازی اطلاعاتی که در حین انجام و نگهداری تفسیر به کار می‌روند. اهمیت زیادی دارد. کاربران تفسیر خاک باید قادر باشند به اطلاعات و منابع مورد استفاده » قواعد و معیارهای تفسیر دسترسی داشته باشند. اطلاعاتی که با توجه به آنها درجات تفسیر ۳۵-۰ نحوه تفسیر خصوصیات خاک برای استفاده در کاربری اراضی فرآیند تهیه تفسیرهای خصوصیات خاک برای یک کاربری خاص از روش علمی پیروی می‌کند. گروه تدوین معیارها ( که خاکشناسان همراه متخصصین ذیربط در آن عضویت دارند)» وضعیت خاکها در شرایط یک کاربری معین را مدنظر قرار داده» براساس خصوصیات بنیانی خاکهاء معیارهایی را برای آن تدارک می‌بینند و پس از آزمون آنها همه نکات را با روش کار مطابقت می‌دهند. این فرآیند به دلیل پیدایش و دسترسی به روش‌های نوین و نیاز به تجدید نظر در معیارها به ندرت با سکون و یکنواختی مواجه است. به سخن دیگر با تغییر فنآوری » معیارها دستخوش دگرگونی می‌شوند. تفسیرهای خاک در واقع مدل‌هایی هستند که با بهره گیری از مجموعه‌ای از قوانین یا معیارهای وابسته و یا منتج از خصوصیات بنیانی خاکها و ویژگی هایی که وارد مدل شده و یا کلاس‌هایی از خصوصیات خاک, شکل گرفته اند و به این ترتیب مبین نحوه پاسخ خاکها در شرایط یک کاربری معین خواهند بود. در مواردی هم ممکن است برای پیش بینی تاثیر بالقوه برخی از پدیده‌ها مانند خطر یخبندان » ایجاد خورندگی فولاد یا بتون و بروز حرکت توده‌ای خاک (حرکت دامنه در جچهمت شیب) ضروری باشد که زیر مجموعه‌ای دیگر و یا تفسیری حد واسط به صورت مدل تدارک دیده می‌شود. بعنوان مثال اگر تفسیر خصوصیات خاک برای اجرای مخازن فاضلاب" مورد نظر باشدء گروه تفسیر و تدوین معیارها ابتدا دسته‌ای از خصوصیات خاک را که قبلاً مورد شناسایی قرار گرفته و تصور می‌رود که از نظر کاربری « مخازن فاضلاب» مهم باشند. در نظر می‌گیرند. مهمترین خصوصیات مطرح در این کاربری عبارتند از : عمق استقرار سفره آب» بافت خاک», سنگ و سنگریزه » نفوذپذیری» هدایت هیدرولیکی اشباع» عمق استقرار سنگ بسترء عمق قرار گرفتن لایه سیمانی شده" عمق استقرار لایه همواره یخزده» شیب » سیل گیری, ماندابیء امکان جابجایی توده خاک به پایین دست دامنه و یا جابجایی آن در اثر دوب یخ و برف. گروه تدوین معیارها پس از بررسی فهرست خصوصیات خاک. برای هر خصوصیت و یا هر کلاس حدودی را در نظر می‌گیرید (محدودیت‌های کم متوسط و شدید). این قسمت از کار معمولاً مشکل‌ترین مرحله تفسیر است. نخستین مجموعه معیارها برای هام۹ ۱ ۵ * -------- صفحهٔ بعد -------- کاربری مورد نظر در اراضی مختلف کشور و در طیف گسترده ای از خاکها به معرض آزمون گذاشته می شود. نتایج بدست آمده ممکن است نیاز به اصلاح داشته و یا آزمون مجددی را ایجاب کند. در هر حال پس از قطعیت یافتن» حدود هریک از خصوصیات متناسب با اهمیتی که دارند در جدول معیارها وارد خواهد شد. با جمع آوری اطلاعات از کاربران » مالکان منازل » بخش‌های دولتی و خصوصی که با کاربری مورد نظر و مسائل زیست محیطی سر و کار دارند. نمونه‌های تفسیر به طور مستمر و به دقت بررسی و مورد بازنگری قرار می‌گیرند. علاوه بر آن درحین انجام مطالعات خاکشناسی نیز خاکشناسان از طریق مشاهده » و مصاحبه با گروههای مختلف کاربران محلی به آزمون ها و تفسیرهای خاک برای کاربری مورد نظر ادامه می‌دهند. فرآیند تفسیر برای تمام کاربری‌های ممکن خاک با همین روش و توسط گروه تخصصی تدوین معیارها انجام می‌شود. ۳۹-۰ استفاده از تفسیرهای مطالعات خاکشناسی در ایران تاکنون تنها تفسیری که از مطالعات خاکشناسی به عمل آمده» در بخش کشاورزی و در زمینه طبقه‌بندی استاندارد اراضی مناطق خشک و نیمه خشک کشور برای آبیاری بوده است (نشریه شماره ۲۰۵ موسسه تحقیقات خاک و آب) . خاکشناسان در تفسیر کشاورزی» خاکهای مناطق خشک و نیمه خشک را در یک گروه مدیریتی (سیستم قابلیت اراضی برای آبیاری) قرار داده» براساس محدودیت‌های مورد نظر (بیست خصوصیت ) آنها را در شش کلاس طبقه بندی نموده اند. این خصوصیات در ۴ دسته به شرح زیر قرار گرفته‌اند: (الف): خصوصیات ذاتی خاک: قابلیت نفوذ عمقی خاک » بافت خاک سطحی و عمقی, قطعات سنگ و سنگریزه در خاک سطحی و عمقی, لایه محدود کننده عمق خاک ( ب ): شوری و قلیائیت و نفوذپذیری خاک سطحی (ج ): خصوصیات پستی و بلندی و شیب: درجه و آمیختگی شیب » پستی و بلندی محلی» فرسایش و افزایش آبی و بادی ( ۵ ): وضعیت رطوبتی خاک: کلاس های زهکشی, ماندابی و حضور أب زیرزمینی. سیستم قابلیت اراضی» تناسب خاکها را برای آبیاری به روش ثقلی تعیین نموده و آنها را از نظر تولید گیاهان عمده زراعی مانند غلات. درت. پنبه» علوفه و سبزی و صیفی جات طبقه بندی می‌کند. این سیستم به طور مستقیم در مورد باغات که به عملیات شخم و شیار کمتری نیاز دارند و گیاهانی مانند برنج که درشرایط غرقاب می‌رویندء و یا چای که در مناطق مرطوب کشت می‌شوند کاربرد ندارد. در سایر بخش ها از جمله اراضی مرتعی, اراضی جنگلیء تفرجگاههاء زیستگاه حیات وحش » مصالح ساختمانی؛ مکان‌یابی ساختمان‌هاء راه و راه آهن » فضای سبزء دفع ضایعات, خطوط انتقال آب» نفت » گاز و نیرو» دریاچه های مصنوعی و حوضچه‌های پرورش ماهی » زهکشی و سایر بخش هاء هیچگونه تفسیر مدونی از مطالعات خاکشناسی به عمل نیامده» معیار و دستورالعمل خاصی -------- صفحهٔ بعد -------- 6 6 ]۵011-0887622 ۵0 دالمد او 11۵110 اححدان عطا ۵۳ عنام ۵۵۵0 مه 1۱986 .۸۸510 .ا 5 10:51 :145-862 :112۵100 110 اکش۸ ,دوم 0۹0 ۱2۳/۵۵ ۲۱۵۲ 000 14۳) کد ۳۵۳۱-50011 نعصنها لصه عصزامسحد اه حلمطاعه وصد داداهد دمص ۲۵۶ .0 ,۷۷۵۵1۵10 01111۵ 1۳۵۵00110 200 ۲11۵۳۳۵۵ عاهاک ان ماه مکش م۸ |[ 20 ,2282762216 -اامه ‎٩۳2۵06‏ ۱۵ ۵1۵11082 کص) ان ک100اناعل الماک :0 1986 10 بزک۸۸ .2 0۳ 50601116۵11005 510012۳0 :10 .(19860 )1146-70 :122100 10 اک۸۸ دا۵ 1۵۱ 00 له *04) ددمناه ۳۵۱-5 | عصنها امد عصاامرمیه که کلمطاعه فصد کل۵ ۷۵ .1 ,۷۷/۵۹182101 +ذا۵ 011101 11۵00121100 ۵00 ۲۵۳۵۶ عاداگ ان مناد م۸ 0 امک 60 اندن]) معدومسم ۳۵۱۵۵ 1۵۳ امد ان صمنام زا نحدان لماک .۱993 .1۸1 ک۸ .3 5 م۵106 016۹00 بل ۵00 نزمه :7-9210 024 نصمناممعل 0 1ک۸ .ایک ۰ 51۵005 ۸51۹ ان 000 [۵ ۸۵ با ]۷۵۷۵2 1۳6 1۵ 1۷۵1100 آب0 ۷۷۵ 1۵82-10 تغل همقل ناهن آزوگ ۱۷۵۵۸۵۰۱999 .4 ۰ ۹۵۱۵۳۵۵ ۳۵۳ 200 سیگ عمش 1۵۶ ادا 11۳۵0۵ 1۳۵۵۶ ما5 ۰ 275 ,۳01۳36۲1۵05 1۵ ,۳۹۵۳۵۵۰ 60 ازه5 ۷۹00 دزم 2 جموا 1۷ عسممط آزمگ ۵۳ وال۷۳ 000 0,602 عانهد۲ 5 0 (10]) :500006 ۳۵۲۲ عک سیگ ععدم م۸ 1۵۶ ۱۹۵۵ 11۵۵۵ 12۱100 ,۵ 1۷۹1۷ 16اه بوعوام م0 م0 تمه کلحهنکنازوک,2005 ممعلمش یک هط دشک 6۰ 0 ۹1۱7 ۷۵۲۴ 0۲۷[ 68 10۳۶ 000 ۳۵۵ 2002 ۷۷۰103000۹0 200 بح ۷۷0 بش10 ۳ 2 500 7 ۳ ,10 ,60616 56۷106 0۵0۳۷۵10 عم اما ,(۷۵۳,2. 0) ماامک 108 امه ۵00 ۸2700110۵1 56۳1۵6 0۹6۲۵0۵ 150۸.5 ,۱1۵00۵ جنگ امک 1993 هاگ شنک آنمگ .8 ,۷۷۵۹۳۱۵10 0106 ۳۳۵۲۰ 5.00۷ ۵0۰۱۵۰ ۲۵۵۵۵۵0 ۵۵۲6۹٩ ۲۵0۵۵۳۷۵110 0۰‏ [ 115۳۸۲0 بل ط 2 ,13۳00 ازوک. 1۱999 ا تاک یسک اآزوک .9 ۰ ۷۷۵۹1۵21012.60۲ 011106 ۳۳۱۵۵۵ 5.600۷۰ ]0.436.1 ۲1۵۵000 ماه ع۸ 121۵ 1510۸ ,۲۵.4.0 ۵۵۱,۷۵۹ ۵۵۹ 1۵۵۵۵۹ چیه آنوک ,2004 الماک منک ۱۵5۵۱۱ 1 .820۷ ک٩لا‏ ,310.42 ۲00۵۲۲ 1۷۹221100 ۳۷6 امک پرکم 0 ععا جع 60۹0۳۵100 1۹۵005 1.6۰ ,۷۷/۹۵۵۱۵101 0106۰ ۲1۵0۵1 ,11510۸ (ع[1 ع100عع1ع) ۲1۵۵000 بسک آزمک ۱1۵000۵ 0 2001 هاگ بسک ازمگا | 50 //: ۲0 ).۳ .10010 معا نگ اآزوک (۵ ۲۷۵0 معاسگک ماه حدم انا ی [[50 01 ۵65 1۳۵ ۱۵ 1200۵۶ آامگ ۵۹۱۵2 1۵۲ ملاس 1989 حله 1۳۵۵۵۹ .۸ عالطا ۷۷ ۱2۰۷۵۵ ۷۷0 50۳۷106 50001 ۷1۵۳۵2061 ازمک5 10.10 م۵۵2۵ افامط] بکک1 ککان۵ 1۵۵ .۰ 1.6 ۰ 11۷15100 دانو5 بعکرسمه ۴۵ 1۵۶ کعامم ما دازمه مه امد ۳۳۹۵۵ 1989 بش۸ بل ,۱3.200 ۲0136۳1۵0٩, ۱156 ۰‏ 1۳۵ ۳۹۵۳۵۵۵۰ منابع فارسی ۲ آقا نباتی» سیدعلی»۱۳۸۳. زمین شناسی ایران» تهران: سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشورء ۵۸۶ص . ۳ فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران. ۱۳۷۹. فرهنگ کشاورزی و منابع طبیعی: جلد دهم؛ خاکشناسی . گروه علوم کشاورزی» تهران» ایران» ۲۶۵ ص . ۴ مهندسین مشاور بوکرز و هانتینگ., ۱۳۵۴. برنامه کشت جامع سالانه ایران. جلد اول » وزارت کشاورزی و منابع طبیعیء دفتر -------- صفحهٔ بعد -------- نیو ات ۱ سعطوح زئومورفیک -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بیوست‌ها [ ۰۵ رهم سطوح ژئُومورفیک در سه سطح (مرتبه) به شرح زیر مورد بررسی قرار می‌گیرند: سطح اول - موقعیت فیزیوگرافی -که دارای تقسیمات زیر است : * حوضه فیزیوگرافی * ایالت فیزیوگرافی * بخش فیزیوگرافی ناحیه فیزیوگرافی » در نقشه‌های زمین شناسی با مقیاس ۰ قابل دستیابی است ( اختیاری) * فیزیوگرافی محلی / اسامی جغرافیایی » در نقشه‌های زمین شناسی با مقیاس ۱:۳۵۰۰۰ قابل دستیابی است. ( اختیاری ) طبقه‌بندی» تشریح و توصیف ویژگی‌های سطح اول فیزیوگرافی در حیطه مسئولیت‌ها و شرح وظایف زمین شناسان و ئُومورفولوژیست‌هاست. تقسیمات سطح اول فیزیوگرافی در هماهنگی خاکها و همبستگی سری‌های خاک کاربرد دارد. سطح دوم - تشریح سطوح ژئومورفیک - که دارای تقسیمات زیر است : زمین نما * اجزاء شکل زمین * پدیده های انسان ساخت یادا وری- نشریح سطوح ژئومورفیک توسط خاکشناسان و ژئومورفولوزیست‌ها انجام می‌شود و اساس طراحی واحدهای نفشه مورد بررسی قرار می‌گیرد. خصوصیات هندسی (مورفومتری ) اراضی در تفکیک واحدهای ترسیمی, واحدهای نقشه و فازهای خاک کاربرد دارد. سطح اول- موقعیت فیزیوگرافی رجوع کنید به ضمیمه شماره۴ سطح دوم -تشریح سطوح ژئومورفیک واژه‌های « زمین‌نما» " » « شکل زمین »" و «اجزاء شکل زمین »" توسط فرآیندهای ژئومورفیکی (مانند آبرفتی, بادرفتی؛ یخرفتی و9 وأریزه‌ای ( یا تقسیم‌بندی عادی (مانند توده‌های آب) گروه‌بندی می‌شوند. در مورد این فهرست اتفاق نظر وجود ندارد زیرا 1 ۱۳۳ »و ۱ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹:۲ دستنورالعمل انجام مطالعات خاکتشسناسی بعضی از واژه‌ها (مانند تپه ) در دو محیط ژئومورفیک (مثل زمین‌نما و شکل زمین ) مورد استفاده قرار می‌گیرد. (معادل فارسی بعحضی از واژه‌های مربوط به واحدهای زمین نما و شکل زمین از فرهنگ کشاورزی و منابع طبیعی » ۱۳۷۹ اقتباس شده است.) لندسکیپ ( زمین نما ) مجموعه » گروه یا دسته ای از لندفرم‌های طبیعی همراه هم در مساحت نسبتاً بزرگ که مشاهده‌گر با یک نگاه قادر به مشاهده و درک آن استء زمین نما نامیده می شود. دشت آبرفتی "» حوضه میانکوهی "ء اراضی پست", دشت دامنه‌ای و فلات " نمونه هایی از واحدهای زمین‌نما هستند (حوضه میانکوهی و فلات به عنوان لندفرم نیز مورد استفاده قرار می گیرند) لندفرم (شکل زمین) به هر شکل فیزیکی طبیعی و منفرد قابل شناسایی درسطح زمین که دارای ویژگی‌های اندازه و شکل مشخص بوده و در مقیاس‌های رایج در مطالعات شناسایی خاک (۱:۵۰۰۰ و ۱:۱۰۰۰۰ ) قابل ترسیم باشد. لندفرم اتلاق می‌گردد. مانند تپه‌های ماسه‌ای که شامل ماسه‌های هلالی شکل به طول چند ده متر تا تپه های ماسه ای وسیع به طول ۱۰۰ کیلومتر هم می‌شود. تعاریف و اهداف هدف از ارائه ضمیمه یک دستورالعمل, تهیه فهرستی از مهمترین لندفرم های استاندارد » واژه‌های زمین‌شناسی واصطلاحات مرتبط و تعاریف آنها برای خاکشناسان و سایر متخصصان مرتبط با علوم خاک , به منظور کمک به مقاصد زیر است: * بهبود پیش بینی وقوع خاکها برای کسب اطمینان از اینکه خاکشناسان لندفرم ها و نهشته های رسوبی موجود در منطقه مورد بررسی را با دقت مشخص می‌نمایند. * توسعه و بهبود وضعیت وضوح و دقت تشریح واحدهای نقشه * اطمینان از کاربرد واژه ها و اصطلاحات یکسان در زمینه مطالعات شناسایی خاک در سطح ملی 9 تهیه تعاریف مناسب و تخصصی برای اصطلاحاتی که در کاربرد عمومی معانی متعددی دارند. آموزش خاکشناسان و سایر متخصصان در زمینه کاربرد واژه‌ها و محل وقوع لندفرم‌ها در مناطق مورد مطالعه این فهرست مرجع رسمی کاربرد اصطلاحات زمین‌نماء شکل زمین» زمین شناسی و واژه‌ها و اصطلاحات مرتبط با آنها در مطالعات شناسائی خاک است. مرکز ملی شناسایی خاک مسئولیت گردآوری و بهنگام نمودن تعاریف واژه‌های رسمی را به عهده دارد. نامگذاری اولیه واحدها توسط سازمان زمین شناسی ایالات متحده آمریکا صورت گرفته است. اشکال طبیعی کوچک محلی که درسطح زمین تشکیل شده و اندازه آنها به گونه ای است که در نقشه‌های توپوگرافی و نقشه‌های خاک در مقیاس‌های معمول (یعنی ۱:۳۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰) قابل ترسیم نمی‌باشند. این اشکال با پستی و بلندی‌های کوچک" قابل مقایسه می‌باشند. 0 2 116۳۳۵۵۵ 31۹ ٩ ۳10162۱ ٩ ‏۳مز|۱/]10۲۵۲۵ -------- صفحهٔ بعد -------- قرض مح< ) و) ت‌ها ه‌ای انسان ساخت سامل اشکال منفرد مصنوعی است که توسط انسان در سطح زمین ساخته شده است ط های ژئومورفیکی یا سایر گروه بندی ها احدهای زمین نماء‌شکل زمین و اجزاء شکل زمین براساس فرایندهای زئومورفیکی یا تقسیم بندی عادی ( مانند توده آب) نیز گروه بندی می شوند. درجدول زیر گروه های زمین‌نماء شکل زمین و اجزاء شکل زمین به ترتیب با نشانه‌های 8.آ ,1.۳ ,07۵ جدول شماره ۱ گروه بندی واحدهای ژنومورفیک برای ۳ رودخانه‌ای- غالبمرتبط با جریان آب. شامل واحدهای فرسایشی و نهشته ای به استثنای لندفرم های یخجالی و رودخانه‌ای و اشکال مرتبط با آبهای دائمی مانند رودخانه‌ها و توده‌های آب ۴ انحلالی-(غالباً همراه با انحلال و معمولاً زهکش زیرزمینی) ۵. بادی - (غالباً مرتبط با باد. فرسایشی یا افزایشی) ۶ یخچالی - ( مستقیماً مرتبط با یخچالهاء شامل یخچالی - رودخانه‌ای, یخچالی- دریاچه‌ای و اشکال برون شست ۷ حاشیه یخچالی [مرتبط با منشاءغیریخجالی » اقلیم سرد (جدید یا قدیم) | ۸ حرکات توده‌ای (غالباً تحت تالیر نیروی نقل شامل خزش, رانش, سنگ‌رپزش, خاک‌ریزش) ۰ تکتونیکی و ساختمانی ( مرتبط با ساختمان‌های ناحیه‌ای و محلی سنگ بستر یا حرکات پوسته زمین؛ فقط در صورتی قابل شناسایی هستند که نزدیک به سطح زمین باشند) خاص) ۲ فرسایشی - (غالباً مرتبط با فرسایش آبی به استثنای جریانهای دائمی مانند رودخانه‌ها و فرسایش بادی ) ۴ اراضی خیس (مرتبط با اراضی کشاورزی و یا اراضی ماندابی با آب کم عمق ) ۵ توده‌های آب ۲ توده های آب سطحی منفرد. به صورت آبهای دائمی ) 4 تیه‌ها ) ۹/1 نشان داده شده است: 6 ل 2 ۳13۵۲1۳6 [2ام۶د0۵) |6۲۳:۵ ۲1۷07۳01 20 ۷۷۵102110 ٩51۳۵۲۲۳۵ |‏ 270 1001010 ۳۹:۳ بای » ای هه و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹2 چجمجمشچگکدددد زمین ن *مواردی که با ستاره مشخص شده هم جزو وا< دسنو را جدول شماره ۲ واحدهای زمین نما ماها( 2110502065:]) ۸11۷1۵[ 0 ۲۵111۵1 ۸11۷1۵1] 0 20105 8۵2012 )1( (وو :2 70111 (۳آ) 01۵1 آهافه0) (1۳) 0۱۵1 126112 40 1۳6 (۳آ) 16010131 ۲۵ ۳۳۳۳ یت انانگ )116104 12۷2 (01۵1)1۳ 1۵۷۵ (۳آ)12162 1۵۷۵ 1010 ات ۳۳۳۳ ۳1۵15)1۳( ۳18162)1۳( 11۷۵۲ ۷۵116۷)1۳( (1۳) ۷ع۹/۵[1 (10)1۳ع116 ۹۷/۵102۵716 لعمل انجام مطالعات خاکشن اسی -------- صفحهٔ بعد -------- مت‌هما -س ۳۳۳۳۷ لندفر مخروط آبرفتی مخروط افکنه آبرفنی باهادارزمین نما)# تبه های ماسه ای برخان خلیج (ساحل)# ساحل ماسه ای کانال, آبراهه (میکرو) حوضه بسته(میکرو) خط الراس بقایای مخروط افکنه فرسایش یافته جدول شماره ۳ لندفرم ها ها (121010۳15) ۸||۷1۵| 06 ۳۳۳ (5آ)012د۳۵[2 هت کت ۹ ۲10560 0160۳65510 )۱/11070( ۵ ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ پیدمونت بادیزنی (زمین نما)* باقیمانده مخروط افکنه هورست ( فرایش)* جریان فصلی(میکرو) حوضه میانکوهی (زمین نما)# عرضه گدازه ( زمین نما):* دشت گدازه (زمین نما) لوی (پشته ) افتادگی اصلی(میکرو) تراس دریایی (زمین نما)#* کوه ( کوههاء زمین نما) حوضه باز (میکرو) دسنو را , ها (1]21010۲1۹) ۲۵۱ 0 (5آ) 1601011 ۲۵ 1111011111116111 ٩۹۳۳6۵۵ ‏(0ع۱/1]10) ۳۳۳۳/۹ 6ص 1 10۵1۵1۵ [| 6 ۱/1۵11 502۳0 )۱11030( (5آ) 12۳۳۵26 1/]۵۳16 (3 (5]آ ,[۳1۳۵) ۱/1۵۱:۱۱1۵1۵ 1/۲۷ ۲20۵8 6 کاس لعمل انجام مطالعات خاکشن اسی -------- صفحهٔ بعد -------- مت‌هما 33333 لندفر, پلایا (میکرو) کف پلایا (میکرو) حاشیه پلایا (میکرو) جریان آذر-آواری دره رودخانه (ز مین نما):#* حوضچه نمکی( میکرو) تراس (پادگانه)#* مخروط آتشفشانی ادامه شماره ۳ لندفرم ها ها (121010۳19) احد لندفرم می تواند جزء واحدهای زمین نما یا اجزاء شکل زمین (1310۳0-162106) هم ۳۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- مناطق زراعمی. - زیستگاهی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بیوست‌ها ۲۳۹۱ مناطق زراعی - زیستگاهی مهندسین مشاور بوکرز - هانتینگ در مطالعات برنامه جامع کشت سالانه (۱۳۵۴) ۰ اراضی کشور را به ده منطقه کشاورزی منظور دسترسی به پایگاه آماری منطقیء کوشش به عمل آمده که مرزهای مناطق کشاورزی پیشنهادی تا حد امکان با مرزهای مناطق و تقسیمات سیاسی جدید ارائه گردیده است. تقسیم گردد که در محدوده آزها شرایط یاد شده تقریباً یکسان باشد. این نواحی دارای شرایط کم و بیش مشابه در محموع ۴۷ زیر در تقسیم‌بندی مناطق کشاورزی به زیر مناطق » شرایط فیزیوگرافی و اقلیمی ( بارندگی » یخبندان» و درجه حرارت) » تنوع خاکهاءشرایط اکولوژیکی و محصولات کشاورزی در نظر گرفته شده است. زیر مناطق هر منطقه کشاورزی تماما در محدوده همان منطقه واقع شده‌اند. این امر در برخی موارد منحر به پیدایش زیر مناطقی شده که از لحاظ کشاورزی تشابه بسیاری با یکدیگر دارند. ولی به علت اینکه مرزهای مناطق کشاورزی دقیقاً با مرزهای تقسیمات سیاسی مطابقت داشته‌اند. بطور جداگانه در نظر گرفته زیر مناطق اختصاص یافته به کشت محصولات زراعی با علامت ج مشخص شده و تقسیمات فرعی آن (تیپ‌ها) نیز با علایم زیر نشان داده شده است: 5 کشت آبی در مقیاس کوچک در مزارع پراکنده زیر مناطق اختصاص یافته به دامداری و دامپروری با علامت با مشخص شده که تیپ‌های آن به شرح زیر است: [ا< بیشتر مراتع گروههای ۱ و ۲ 2آ< بیشتر مراتع گروههای ۲ و ۳ 3ا< بیشتر مراتع گروه ۳ و مراتع گروه بندی نشده زیر مناطق اختصاص یافته به کشاورزی و دامداری توام با علامت ] مشخص شده که تیپ‌های آن به شرح زیر می‌باشد: ۳[ کشت محصولات زراعی فعالیت عمده را تشکیل می دهد و دامداری وابسته به آن است. 5 لازنا هاگ اه‌نصا 1 ناس | لد اهنا ماگ ما7 له اسان و۸ ما80 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۳ دستنورالعمل انجام مطالعات خاکتشسناسی [.1[< دامداری در مراتع فعالیت اصلی را تشکیل می‌دهد و کشاورزی فعالیت جنبی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در ۱۰ زیرمنطقه » فعالیت کشاورزی گسترش دارد»ء در ۱۵ زیر منطقه صرفاً دامداری متداول است و در ۰ زیر منطقه نیز دامداری در مراتع فعالیت اصلی و کشاورزی فعالیت جنبی است » در ۱۳ زیر منطقه نیز فعالیت کشاورزی و دامداری تواماً گسترش دارد که اهمیت نسبی آنها متفاوت می‌باشد. هریک از زیر مناطق در یکی از گروههای سه گانه زیر طبقه‌بندی شده اند: ۱ زیر مناطق اختصاص یافته به محصولات کشاورزی که کشت محصولات زراعی و باغی در آنها حایز اهمیت است. ۲ زیر مناطقی که مراتع و دامپروری و دامداری درآنها اهمیت بیشتری دارد. ۳ زیر مناطقی که تلفیقی از دو فعالیت فوق درآنها اهمیت یکسانی دارد. منظور از این طبقه‌بندی این نیست که در زیر مناطق کشاورزی» فعالیت دامپروری و دامداری انکار گردد و یا در زیر مناطق مرتعی و دامداری فعالیت کشاورزی نادیده گرفته شود. بلکه مقصود فقط فعالیت عمده‌ای است که در هر زیر منطقه انجام می‌شود. در این گروه‌بندی» به منظور مشخص کردن نوع فعالیت» یک مشخصه دیگر نیز به آن اضافه شده است که تاکید دارد بر- نوع کشت (آبی» دیم کشت آبی و دیم با اهمیت یکسان و کشت آبی در مقیاس کوچک و مزارع پراکنده )» کشاورزی و دامداری بطور توام با اهمیت نسبی متفاوت (کشاورزی فعالیت عمده و دامداری وابسته به آن استء دامداری فعالیت اصلی و کشاورزی در درجه دوم اهمیت می‌باشد. کشاورزی و دامداری اهمیت یکسانی دارند) و یا دامداری به عنوان فعالیت عمده ( در مراتع درجه ۱ و ۲ ۲و ۳ و درجه ۲ و مراتع درجه بندی نشده ) گروه‌بندی زیر مناطق نیز بر مبنای تشابه توپوگرافی» نوع خاک, اقلیم و شرایط اکولوژیکی که همگی بر کشاورزی منطقه تاثیر مستقیم دارند به عمل آمده است. زیر مناطق دارای تشابه‌های تویوگرافی نوع خاک اقلیم و شرایط اکولوژیکی (بعنوان نمونه ,۷112 ۵ ,۸6 ,ق11۳) که مشابه یکدیگرند ولی محاور هم نیستند بدلیل تقسیمات کشوری » جداگانه در نظر گرفته شده‌اند. جدول شماره ۱ مناطق زراعی - زیستگاهی کشور سب -------- صفحهٔ بعد -------- جدو دامداری در مرانع گروههای اه 13/2 گروه بندی نشده دامداری در مراتع فعالیت اصلی و دامداری در مزارع فعالیت اصلی و ل شماره ۲ زیرمناطق زراعی - ز شماره مناطق و زیرمناطق 4۵ بع] ۲۷۷ ,1112200 به] ۵ ,ه]] 40 ,۲۷/1112 0ى11 10111 6 ,120 با آب 12 ,ل۷111 ,۲۹/10 (۱۹ ۵۵ ۱۵۵۵ ۵۵ :۵۵ ۱۱۱۵۱۱ [ن۱۱۳,6 ۱۵۱۱۱۵۵۱۱۱۱۹۵ ۷۵۶۱006 ابا 111110 1۷۷,۷۷1,120 1111 ۳۷ ۳۱۹۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ دستورالعمل انجام مطالعات خا 3333333333333333 ۱ اما ۴ 5500 500۴ دوهرا ای 7 اه ار و سس ای ض مر ۰ 5 ۳ هر ۹ ۱ و سس : ردیل سس د‌ , : ۹ و ی سمرر بت ۳ رات ۳ 3 0 : تو یا ها را 1 ررخ یایرد لس س خی ‎٩‏ بجنورد ۶ ۸ ۷ ض 9 ی ی وه ۰ 0 1 گررگان ی ۲ زنجان ۴۳ ِ وی : ۹ سر ۰ > مصلویر ی سر که ی ۹ ۱ ‌ 7 ی ۰ تن د , سر ۹ هرا زو لن ۳ سر ) ۳ ‌ سمتان ۲ چ ل مر ندچ در زو ۰ ما ها 1 سا ۱ 8 > تک همتگی: ره 7 شم / » سیم زد ۱ ً/ ب ی ی 5 1 اک .. ۹ 1 با تا ابلام ۹ ۹ ۹ از و ۰ 3 بدرجند ۷ ی 6 8 ۹ ۹ سا سهرگرد ۰ ۷ ۳ ۱ د 9 3 گس ٍ ت 8 و وحص ام ۳ ها ۱ ۰ شواز . , ۹ سر ی ار 5 ۳ : ا ِ 0 سا اس ۰ ۷ را ۹ یا ً سس ۱ ۹ ۳ سوت ا ً/ کرمان اه ۳ س ً اس و 2 اس تم ۱ آهدان ُ ا ۱ راز سا ۳ 4 » ۱ - چ ۲ ۹ ۰ ۲ ۱ ۰ ۳۳ ۹ ۹ اهر سس ۹ 1سا ۳ 7 سس ا ا ُ ی پا ار ( بندرعا مر ده ۰ ی یه سر س گ وه سم چه 1( ی 0 مد هه اج فار. / ۹ ۹ سس سح سار سس ّ ۹ - ۰ ۰ ل 6 : ۱ ۳ ات : ۳ ما ص ‏ ,7 سای سا یی امه دردای عمال . رک سا 000۴ 6.6۴ 0۴ ۰ +۸ ۰ .۰ ۰ س راهنمای نتشه مناطق زراعی - زیستگاهی وباست جصهوری معاونست بریامته رسزی و شارت راشبردی بیانغت ره مناطی تاه ماطقی نوع آب وهو اس ۱ ه مرکز استان ۱ هرک ی فرکری, قم. قرونن, نیهرآن, صفا یبرغ نهبابردآ یفرق ناغبابرذآ لیتر [ ‏ یلفف‌کته [2۶| یرعش ۲ تن ۰ یا خ نا لا هفرعن ز ینراسظن یا سور انقل نام مطال ات فاعتز ی 1 و وضم | خنکنای | خورسان ۱ 3 5 0 0 0 مفقساس: ۱:۳۵۰۰۰۰۰ ی نوا ام مهندسین مشاور رویان 300 0۵ 075 حوامان ی عرامان موی خرامان حنو سی -------- صفحهٔ بعد -------- هم لس ششششششمششممششچ#گچ#گ#گککححححححح از( هن شاه ۱ زد شاه اه هن 620۴ هو یز دا 0۱0۴ َ 8 ۹ دروای خزر ۱ اس ۹ ۹ + 1 : هبو 7 ور نت ْ ً 3 5۹ ۰ ‌ رز : ها :3 ۵ ۰ ۸ او ۹ / ای و یش ۳ یچ ی _ مه یط ی هی سریسمذان ‎ -‏ ترس ۰ قر سا ۹ ۸ سب وش ی کی ال لام ِ ۲ وس اند سس جا چا کر 9 ۳ : رم ی بو ار مار کچ | ۳ را ۳۲۰۱۱۴ اه ای سس - که را کیان شاه 4 + 0 وا لب + جو ۱ سمکیی ۳ ها ی 1۱ نله اب و سید 4 مولا مود 4ک۱ سننده ".۰ ۹ ۳ بل پا ات اس ما ۴ یگ کم اد 5 و ۷سا ی 1 سید + نش پوکک ۱ ند 20081ک 2 ۰ پ سا مرو ۰ 0( سا ا تزع ه ی سک من ال کاب : ۱ ۹ ۳ 01۱ و دازا اس ال ۹ ۱۱ امس سس و سر 2 کل 1 سای سس : سا بل ین ۱ کیت ر بک و کم او سس واسوع ام وا ۱ ۹ ات ۶ 9 :یت زاهدا ۹۸ ۱ ی : ده 1 اون شیر از ۹ اش چس ده چیه ت۱۱ 15 له 8 ۳ 9 ید فگ. 1 ۱ ۱ ی یچ 1 ۹ و او رک ۱ 1 ۹ هی ۹ هه ۳ ی 1 ارو . 1 + ۱ ۱ ْ. ۰ + : , ۱ ی 1 وس ۳ دروای مسان ۹ ۱ 3 ل 6000 اقا از وش 06 62 ۴ 49*0 رسا: اننسای تشه رداسه جمههری نماوشت برناسه رییزی و نظارت راهبردی #اره!وراسا مال زمین درز موسوم به نیس گهسین) شاه ۲ -ده لهغ 6اه ۵4:۵۰ اتهم 1۲1 (00(17۲0 هاش زان مطالیه: کسه:«خ <چد0 تک #رر جنوت‌ی د«عاوی ۵ ۹ حوشه‌پسار ایس رایع 8 ستا8 فدمان قاره کند وا (خش نمالی-نواعی بپن زمون دوز نقپس گهن رو جوان) اعد ۷1060 ۱۳۵ ۳1) ۲ ب( 0 00۲ هه 0/۸ پدام مطالصات ببرای تهره شرع خدمان دسلورالهدل های ره کند وان (خش تحالی- توا ی بین زمین درز نقچس گهن ر 9 (ورطه7 هل ۰ ویوزا7 مه لد وج مطالمساتی. ذظسرتی و تهرف 4 مطالمسات خاکفزاسی غره فاره ابسران مسرکزی ههام ۰ ع ]2 ۵] ل و۳ لا پیت سرکری ‏ 100۵۵ ۲۵3۵ گسزا رش: کوفهای سرز اسران 8 12 58:1 | شود‌رسل با دس ورالهدل چام مطالمات غادشناسی ثاره کند واتاز بخش جذوبی-چنوب زمین درز نتیس جوان وَا؟ٌرس) ناگ 0۲1۳22۲17 ترفطا رما ( 7 ۵۵ا۲ ان 0۶30۰ رل وان نششسه: ۰ رانسه‌لی‌ضا 2 ۳۳۵ ده من رده ۵و2 ما۲۵ ْ 2 ۵و غز متا پهنه هام رصرپی - ۹ ی فصده اییران 9 ی 204 اه ۱ ۹ هند تین گسورد ۱88 پشه ین نکورده مده الب راب 5 1 پینه منسر رهای فزاینده و2۲ عم مایی +۸ فرونشهءت برش کبازی :848 ۸۴ ساد222 1 مهلدسجی مشاور رویان ندده ها ی ان ای آنفسازی او هارتونه ۱ لد ۰ ۱۷2۷ پوت راو اس موه دموا اه مس امه ما چا هفه00 لا و مسط 210 ۳ ۱ 5 و را مرو موه ۱ 1۴ توب فا ۳۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- نبوست ۳ مرانسی واحدهای -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بیوست‌ها ۳۹۹ گروه بزرگ" گروه بزرگ» کلی‌ترین واحد سنگی - چینه‌ای است . گروه بزرگ مجموعه‌ای از گروه‌ها و سازندهای مرتبط با هم می‌باشد که بیشتر برای تجزیه و تحلیل های ناحیه ای و با مقیاس های وسیع مفید است. گروه " در سامانه سلسله مراتبی» واحد سنگی - چینه‌ای پایین تر از گروه بزرگ ,واحد گروه است. گروه مجموعه‌ای مرتبط با هم از سازندهای مشخص است که ممکن است سازندهای آن تفکیک نشده باشد. گروه‌ها برای تجزیه و تحلیل‌های زمین شناسی و در مقیاس‌های کوچک قابل استفاده است. سازند (زمین شناسی ) " سازند واحد پایه سنگی - چینه‌ای برای تشریح » تعیین حدود و تفسیر سنگ‌های رسوبی» آذرین بیرونی » آتشفشانی دگرگون شده (متاولکانیک " ) و رسوبی دگرگون شده (به استثنای سنگ‌های دگرگونی و آذرین درونی ) » براساس ویژگی‌های سنگی و موقعیت چینه شناسی می‌باشد سازند معمولاً » اما نه لزوماً تخت و لایه‌ای است و گسترش آن در سطح زمین به گونه‌ای است که می‌توان در مقیاس‌های قراردادی آنرا در نقشه نشان داد و در عمق زمین نیز قابل ردیابی می‌باشد. سازندها می‌توانند. اما نه لزوماً ‏ با هم تلفیق شده » در سامانه سلسله مراتبی » واحدهای سنگی - چینه‌ای بزرگتر (گروه‌ها و گروه‌های بزرگ ) را تشکیل دهندء یا خود به واحدهای سنگی - چینه‌ای فرعی (عضوها یا طبقات ) تقسیم شوند. عضو لایه ۱ لایه. کوچکترین واحد رسمی سنگی - چینه‌ای سنگهای رسوبی است. لایه از تقسیمات فرعی عضو است که براساس خصوصیات مشخصه یا ارزش اقتصادی تفکیک شده (مثلاً لایه ذغال سنگ). لزومی ندارد که تمام یا قسمتی از عضو به لایه‌ها ۷ جریان ۰ 5 8۵۳ ۰) ٩۰060108 0 ۹۰۱/۵۱۵۷۵0 وت ارت ره 0 ؟ 7۷ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پهنه‌های اصلی رسوبی - ساختاری ایران ! -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- بیوست‌ها ۳۷۳ داده‌های زمین شناختی ایران نشانگر آن است که فرآیندهای درونی و بیرونی زمین» در زمان و مکان, پیامدهای متفاوتی داشته‌اند و از همین روء الگوی ساختاری» زمین ساختی » شرایط رسوبی و زیستی ایران در دوره‌های گوناگون زمین‌شناختی» پیچیدگی خاصی دارد. ناهمسانی رسوبی و زمین‌ساختی تا بدانجاست که بیان ویژگی‌های یکسان را برای بسیاری از مناطق ایران ناممکن می‌سازد و به همین رو » از گذشته‌های دور تقسیم ایران به پهنه‌های رسوبی - ساختاری گوناگون مورد توجه بوده است. نخستین بار شتوکلین (۱۹۶۸) » با توجه به پیچیدگی های ساختاری و شرایط متفاوت رسوبی » ایران را به چند حوضه رسوبی - ساختاری جداگانه تقسیم کرد. این تقسیم‌بندی که بنیادی‌ترین تعبیر و تفسیر بود مبنایی برای کار پژوهشگران بعدی شد که از آن جمله می‌توان به مطالعات نبوی (۱۳۵۵) ۰ افتخارنژاد (۱۳۵۹)» اشتامفلی (۱۹۷۸ م) » بربریان (۱۹۸۱) ۰ علوی(۱1۹۹۱) و آقانباتی (۱۳۷۹) اشاره کرد. عواملی که در پهنه‌بندی ایران» به حوضه‌های رسوبی - زمین‌ساختی جدا نقش داشته‌اند بسیار گوناگون‌اند که از میان آنها» موقعیت ویژه ایران در محل برخورد دو آبّرقاره اوراسیا و گندواناء چیرگی زمین ساخت قطعه‌ای » بلوکی» جدایش و برخورد ورق‌های قاره‌ای » تحولات زمین‌ساختی و سرانجام تداوم عوامل کارا نقش بیشتری دارند. با این حال دریک نگاه دقیق‌تر عوامل زیرا را می‌توان در تقسیم آیران » به حوضه‌های رسوبی ساختاری جدا » موثر دانست: * نوع پوسته (قاره‌ای - اقیانوسی) * شرایط رسوبگذاری حاکم بر حوضه‌های رسوبی گذشته * تفاوت رخساره‌های سنگی - زیستی ترادف‌های «همزمان » در نواحی گوناگون * تحولات زمین‌ساختی و پیامدهای آنها . مانند شدت و سازوکارها چین‌خوردگی‌هاء فعالیت‌های ماگمایی(درونی و بیرونی )» فرآیندهای دگرگونی و عواملی از این قبیل * الگوی ساختاری تمام ویزژگی‌های یاد شده در شکل‌گیری سیمای کنونی آیران» ویژگی‌های زمین‌شناختی و زمین ریخت‌شناسی پهنه‌های گوناگون ایران نقش اساسی ایفا نموده اند. با توجه به عوامل یاد شده و همچنین تلفیق و جمع بندی دیدگاه های گوناگون و به ویژه شواهد دو زمین درز عمده تتیس کمن و جوان » ایران را می‌توان به پهنه‌های رسوبی - ساختاری زیر تقسیم کرد: پهنه زاگرس - شامل زیرپهنه‌های ۱- راندگی ها ء» ۲- زاگرس چین خورده» و ۳- فروافتادگی خوزستان پهنه ایران میانی - شامل زیرپهنه‌های ۱- سنندج - سیرجان » ۲- البرز ۰ ۳- ایران مرکزی » ۴- بلوک لوت » و ۵- حوضه فلیشی خاور ایران پهنه ایران شمالی - شامل زیرپهنه‌های فشارشی کپه داغ ‏ و ۳- کششی خزر جنوبی به این پهنه‌ها باید دو زیر پهنه ۱- زابل و ۲- مکران را افزود. ویژگی‌های عمومی هریک از حوضه‌های رسوبی -ساختاری عمده ایران از نظر محدوده جغرافیایی دیرینه زمین ساخت . زمین‌شناسی ‌ زمین‌ریخت‌شناسی و غیره در زمین‌شناسی ایران 1 آقانباتی ۱۳/۸۳ ( به نم 5 ارأئه شده است. سازمان زمین‌شناسی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷ دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی امریکا نیز با تکیه بر منابع مختلف و هماهنگی زمین‌شناسی ایران با کشورهای همجوارء ایران را به ۱۳ ایالت زمین‌شناسی" تفکیک نموده که مرزهای آنها تا حدود زیادی بر مرزهای پهنه‌های یاد شده منطبق می‌باشد. ایالت‌های زمین‌شناسی ۱۳ گانه عبارتند از - فرونشست جنوبی دریای خزرء کمربند چین‌خورده کپه داغ حوضه میانرودان (بین الهرین ) یا خوزستان» کمربند چین‌خورده زاگرس» منطقه راندگی‌های زاگرس, آذربایجان» قفقاز کوچک » فرونشست ایران مرکزی, خرد قاره ایران مرکزی » بلوک لوت » کمربند چین خورده آلبرز و مکران. درهماهنگی خاکها و همبستگی سری های خاک در سراسر کشور می توان پهنه های اصلی رسوبی- ساختاری و یا ایالت های زمین شناسی آیران را مبنای مطالعات قرار داد. ویژگی‌های سازندهای زمین‌شناسی ایران در منابع مختلف گردآوری شده است. لازم است خاکشناسان برای شناخت مواد مادری و سنگ بستر خاکهای درجا » به این منابع مراجعه نمایند. از آنجا که بیشتر مطالعات خاکشناسی در دشت‌ها (نهشته‌های کواترنری ) انجام می شود ویژگی های کواترنری ایران (به استثنای سنگ‌های آتشفشانی کواترنر) به اختصار در زیر ارائه شده است. شایان ذکر است که مطالب ارائه شده فقط به بررسی اجمالی سیمای عمومی کواترنری ایران می‌پردازد. کواترنری در ایران در زمین‌شناسی ایران » به طور معمول سنگ‌ها و نهشته‌های پس از سازندهای کنگلومرایی پلیوسن - پلیستوسن (هزار دره. بختیاری ) را به سن کواترنری دانسته‌اند که به طور دگرشیب ( به جز در سواحل جنوبی دریای خزر) سنگ‌های کهن‌تر را می‌پوشاند و در بین آنهاء نهشته‌های آبرفتی - کوهپایه‌ای » بادی و صحرایی - کویری بیشترین سهم را دارند. به همین رو این باور وجود که به دنبال رخداد زمین ساختی آلپ پایانی» سرزمین ایران» از آب خارج و ریخت‌شناسی کنونی آن شکل گرفته است که از جمله نتایج آن, آغاز چرخه های فرسایشی است که از آن زمان تاکنون بر پوسته ایران تحمیل شده است. گفتنی است در برخی پهنه‌های ساختار - رسوبی ایران » مانند بلندی‌های که داغ, کوه‌های خاور ایران و حتی پهنه‌های وسیعی از البرز و ایران مرکزی و ... آغاز پدیده های فرسایشی بسیار کهن تر از کواترنری است که در انجام آن » رخداد زمین‌ساختی پیرنئن نقش بنیادی‌تری داشته است. افزون بر ردیف‌های تخریبی انباشته شده در محیط های قاره‌ای » دریاچه‌ای و دریایی» تکاپوهای ماگمایی دوره کواترنری سنگ‌های آذرین این زمان را به وجود آورده‌اند. با توجه به عواملی مانند محیط رسوبگذاری » خاستگاه» چگونگی فرآیندهای هوازدگی و فرسایش » سنگ‌های کواترنری ایران را می‌توان از انواع زیر دانست- نهشته‌های آبرفتی کواترنری نواحی پست دشت‌ها گسترده‌اند و با دور شدن از ارتفاعات » درشتی دانه‌ها کاهش می‌یابد. به همین دلیل » به نام‌های مختلف دشت » هامون» جلگه » لُشت . کفه » تگوء دغ و شخ نامیده شده اند (نبوی ۱۳۵۵). نهشته‌های آبرفتی ایران» با وجود گستردگی بسیار زیاد» کمتر مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. نهشته‌های آبرفتی کواترنری منطقه تهران بیش از دیگر نقاط مطالعه شده و اغلب به عنوان الگویی برای دیگر نقاط استناد می‌شوند. در اطراف تهرانء نهشته های آبرفتی کواترنری زهشته‌های رودخانه‌ای - سیلابی هستند که به دنبال چرخه‌های فرسایشی پلیوسن - پلیستوسن (سازند هزاردره ) انباشه شده‌اند. به همین روء از نظر خاستگاه» ویژگی های یکسان دارند 0۳۵۷۱۵۵۵ آهه‌زووآمعن ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست‌ها ۳۷۵ ولی تناوب چرخه‌های پرباران و سال‌های کم باران و حتی رخدادهای زمین ساختی بر چند و چون آبرفت‌ها اثر گذار بوده و به همین رو به ویژه به دلیل ناپیوستگی‌های رسوبی» آبرفت‌های کواترنری تهران به چند واحد سنگی تقسیم شده‌اند- جدول شماره ۱ واحدهای سنگی سس سازند کهریزک ( سری 3ا) «سازند کهریزک» که در گذشته به نام سری با (ریبن ۱۹۵۵) و امروزه گاهی سازند شمال تمران (پدرامی ۱۳۷۰)و یا سازند آبرفتی ناهمگن شمال تهران (بربریان ۱۳۷۱) نامیده می‌شود» کهن‌ترین آبرفت سیلابی کواترنری (ویلافرانشین ) تهران است که در کوهپایه‌های تهران (باغ فیض » شهرک غرب. دانشگاه شهید بهشتی و ... ) دانه درشت و در جنوب تهران (ری- کهریزک) » دانه ریز است . در همه جا » سازند کهریزک به طور دگرشیب بر روی سازند هزاردره و در زیر سازند آبرفتی تهران قرار دارد و مهم‌ترین ویژگی‌های آن به شرح زیر است : * ارتباط دگرشیب با سازند هزاردره * ضخامت کم (۱۰ متر در برش الگو تا ۵۰ متر) * نامتجانس بودن جنس قلوه‌ها سیمای سرخ رنگ معرف مناطق نیمه خشک * شیب ملایم تا حدود ۱۵ درجه 9 ناهمگن بودن اندازه قلوه‌ها (از بلوک تا رَس) * وجود غشای آهکی پیرامون قلوه ها * تخلخل و تراوایی زیاد سازند کهری زک » به واقع مجموعه‌ای از مخروط افکنه‌های کوه های البرز است که ستبرای آن به سمت جنوب کم می شود. وجود قطعه سنگ‌های بزرگ و به شدت فرسوده در قسمت پایینی این سازند را ریین (۱۹۶۶) نشانه‌ای از حمل یخجالی دانسته است. در این سازند. لایه‌های چندی از خاک قدیمی و شبه لاتریتی نیز دیده می شود که ممکن است نشان دهنده دگرگونی آب و هوا و اثر هوای گرم‌تر باشد (بربریان ۱۳۷۱). -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷۹ دستورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی سازند آبرفتی تهران (سری ۲ ) از نوع رسویات مخروط افکنه‌ای » سیلابیء جورنشده و حاصل هوازدگی و نهشت دوباره آبرفت‌های قدیمی تر به ویژه سازند کهریزک است که به دلیل داشتن ابزار انسانی پیش از تاریخ» ریبن (۱۹۵۵) آنها را متعلق به دوره پارینه سنگی می داند. نوی (۱۳۵۵)» براساس سن مطلق (روش کربن ۱۴) سن لایه‌های آغازی آبرفت تهران را حدود ۵۰۰۰۰ سال و سن قسمت بالایی آن را حدود ۷۰۰۰ سال می داند. ویتافینزی (۱۹۶۹) » در پایین این آبرفت‌ها » تیغه‌های سنگی از نوع 3۵۳۵00811۵۳0 (۳۸۰۰۰ تا ۲۹۰۰۰ سال پیش ) را یافته و لذا نتیجه گرفته که رسوبگذاری این سازند از ۵۰۰۰۰ سال پیش آغاز و حدود ۱۰۰۰۰ یا ۴۰۰۰ سال پیش به پایان رسیده است. این آبرفت‌ها به تقریب افقی و رسوبات مناطق نیمه خشک‌اند و جنس آن از ابتدا تا انتهای دشت متفاوت است ولی از نظر دانه‌بندی » نسبت به سازند کهری زک نظم بیشتری دارند. مخروط افکنه‌های کرج و جاجرود بخشی از سازند آبرفتی تهران هستند که به داشتن آبخوان غنی شاخص می باشند. در باختر ایوانکی» بر روی سازند آبرفتی تهران » بیش از ده متر سیلت‌های نرم به رنگ کرم تا قموه‌ای تیره و خاکستری» قلوه سنگ وجود دارد که ویتافینزی (۱۹۶۹) آنها را « سازند آبرفتی خرم دره » نامگذاری کرده است. در این نزهشته‌ها مقادیر زیادی استخوان» لایه‌های زغالی چوب و سفال پیدا شده و سن سنجی قسمت زیرین آنها به روش کرین ۰۱۴ معرف ۱۰۵ ۳۳۰۰ سال آبرفت کنونی ( سری ]) آبرفت کنونی جوان‌ترین آبرفت‌های کواترنری تهران است که از نوع رسوبات منفصل بستر رودها » مسیل‌ها و یا سطح رویی آبرفت‌های قدیمی است به همین رو گسترش و ضخامت محدودی دارند. در پهنه مکران » ویتا فینزی (۱۹۷۹) نهشته های آبرفتی کواترنری را به دو واحد جداگانه به نام «ابرفت سدیچ » (در زیر ) و «سازند میناب » (در رو ) تقسیم کرده است. آبرفت سدیچ » با ۲۴ متر ستبرا » شامل ماسه و ماسه‌های قلوه‌ای در زیر و زمهشته‌های دانه درشت کنگلومرایی در بالاست ,آبرفت میناب ضخامت ناچیزی (۵ متر) از سیلت و ماسه با لایه‌بندی خوب است. یکی از واحدهای چهره ساز کواترنری مکران « پادگانه‌های دریایی» است که در ترازهای گوناگون قرار دارند و گاهی توالی آنزها به بخش‌های ساحلی مکران, ریخت‌شناسی پلکانی می دهد. قرارگیری پادگانه‌های دریایی در ترازهای گوناگون» نشانه بالا آمدن زمین» حرکت‌های جوان و پویایی مکران است. به اعتقاد فلینت (۱۹۷۱)» میزان فراخاست سالانه سواحل مکران در محل‌های مختلف متفاوت است. به گونه‌ای که در غرب بندرعباس » ۱/۵ میلی‌متر در سال » و بین جاسک و چاه‌بهار ۲/۵ میلی متر در سال است (درویش زاده ۰ ۱۳۷۰). نهشته های دریایی کواترنری جدا از رسوب‌های دریایی کواترنری ساحل مکران » در نواحی زیرپوشش دریای پارانتیس(خزر جنوبی » کوهپایه‌های البرز شمالی » دشت مُغان » دشت گرگان - گنبد ) نهشته‌های کواترنری دریایی است. جدا از چیرگی محیط دریایی» در این نواحی دگرشیبی آشکاری بین ردیف های کواترنری و نئوژن وجود ندارد که به شرایط استثنایی شمال ایران آشاره دارد. ویژگی‌های سنگی و زیستی نهشته‌های کواترنری نواحی یاد شده » مشابه ردیف‌های همزمان در جمهوری آذربایجان و ترکمنستان است و به همین رو به چند واحد سنگی زیر تقسیم می‌شوند که برش الگوی آنها در کشورهای همجوار شمال ایران است. -------- صفحهٔ بعد -------- بیوست‌ها ۳۷۷ سازند آپشرون (آبشوران ) در نواحی مشرف به خزر جنوبی » از جمله ایران » به نهشته‌های آشکوب آپشرونین» سازند آپشرون گفته شده که متشکل از توالی ضخیم ماسه » مارن و لایه‌های صدف‌دار است که بر روی رسوب های آقچه گیل قرار گرفته و با نهشته‌های آشکوب باکو پوشیده می‌شود. در ایران این نهشته‌ها از نوع مارن‌های آبی متمایل به خاکستری » سبز » ماسه‌های دانه‌ریز و لایه‌هایی شنی و کمی خاکستر آتشفشانی است که در دشت گرگان » سواحل استان مازندران و دشت مُغان شناسایی شده‌اند. سازند آپشرون به سن پلیستوسن آغازی است ولی احتمال دارد لایه‌های آغازین آن به سن پلیوسن پسین باشد. در دشت گرگانء ضخامت این سازند از ۴۵۰ متر در خاور تا ۰ متر در باختر تغییر می کند. در دشت مان » چند رخنمون قابل قیاس با سازند آپشرون گزارش شده است (مستوفی ۱۳۴۲). لایه های باکو در نواحی مشرف به خزر جنوبی » از جمله ایران » به نهشته‌های آشکوب باکووین" » لایه‌های باکو گفته شده که بیشتر شامل رس و ماسه با صدف های زیاد است. در ایران » این لایه‌ها فقط در دشت گرگان و سواحل مازندران گزارش شده که متشکل از رس و ماسه محیط‌های لب شور است و درجه سخت شدگی آنها خیلی کم می‌باشد. مرز پایینی و بالایی لایه‌های باکو هم شیب است. ضخامت این نهشته‌ها در دشت گرگان از ۳۶۰ تا ۵۳۹ متر و در دشت مازندران از ۵۷۰ تا ۶۰۰ متر متغیر است. نهشته‌های پس از باکو در چاه‌های اکتشافی دشت گیلان و مازندران » نهشته‌های پس از باکو شامل نهشته‌های خزر قدیمی در زیر و نهشته های خزر جدید در بالاست (موسوی » ۱۳۸۰) نهشته‌های خزر قدیمی "۰ تناوبی از مارن‌های خاکستری متمایل به سبز و خاکستری آبی رنگ و ماسه‌های دانه ریز سیمان نشده است که گاهی زبانه‌هایی از ماسه‌های محیط آب شیرین» لایه‌های نازک شن و مقادیر زیادی صدف دارد. تغییرات ضخامت این نهشته به سمت فرونشست خزر و همچنین از خاور به باخترء در خور توجه است. از نظر همزمانی با تکاپوهای یخچالی » خزر قدیمی کم و بیش با مرحله حد واسط ورّم" [] و ورّم [ هم ارز است. نهشته‌های خزر جدید" » در پایین » بیشتر شامل ماسه‌های سخت نشده آب شیرین است که بر روی آنها رسوب‌های صدف دار زمان حال نشسته است. براساس دوکفه‌ای‌ها و شکم پایان موجود. سن این نهشته‌ها عهد حاضر (هولوسن ) تعیین شده است. آغاز رسوبگذاری آشکوب خزر جدید به تقریب با دوره یخچالی ورّم ۷] هم زمان بوده و در این زمان سطح دریای خزر در حدود ۷ تا ‎٩‏ متر زیر سطح دریای آزاد بوده است (هم‌اکنون سطح خزر ۲۸متر زیرسطح دریای آزاد است ). نهشته‌های بادی کواترنری در نواحی به نسبت مسطح دامنه‌های شمالی البرز و حوضه‌های بسته داخلی » نهشته‌های کواترنری بیشتر از نوع رسوب های بادی است. اینها » مواد فرسایشی به بزرگی ماسه و یا کوچک‌تر هستند که به آسانی توسط باد جابجا شده و به صورت تیه‌های ماسه‌ای و یا لُسی انباشته می‌شوند. ارات دا 0 ۸۵۱۵۳۱ 2۰ 0 3۰ (60050 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷۸ دستورالعمل انجام مطالعات خاکتسناسی باد نهشته‌های « لُس» مانند کواترنری را به ویژه می توان در سواحل خاوری دریای خزر(گرگان - گنبد) و قسمت‌هایی از کوه‌های هزار مسجد - کپه داغ دید که از نوع سیلت و کمی رس و اغلب به رنگ نخودی روشن تا مایل به قهوه ای هستند که توسط باد حمل و در ابتدا مانند پوششی یکنواخت تمام منطقه را پوشانده‌اند ولی با گذشته زمان» بر روی شیب های تند فرسایش یافته و فقط در پشته تاقدیس‌ها » تپه‌ها و دامنه‌های کم‌شیب. به صورت کلاهک باقی مانده‌اند. در داخل لُس‌ها گاهی هم لایه‌های رس با سیلت وجود دارد که به نظر می‌رسد آب نهشته‌های محیط های بسته و دریاچه‌ای هستندء چرا که این افق هاء لایه‌بندی بسیار مشخص وصدف‌های حلزون فراوان دارند. در دره اترک » ضخامت نس ها به ۵۰ متر می‌رسد و فاقد لایه‌بندی هستند در دره نکارود و همچنین در حوالی گرگان نیز ضخامت قابل توجهی از لُس وجود دارد که وابسته به اقلیم سرد و خشک ورّم پسین و پس از ورّم دانسته شده‌اند. لُس‌هاء چون از سیلت و رس تشکیل شده اند ء دارای توان جذب و حفظ رطوبت هستند. به همین رو زمین‌های زیر پوشش آنها برای کشاورزی مطلوب است. به باور پاشایی(۱۳۷۶) » با توجه به جهت بادهای غالب منطقه که بیشتر شمالی تا شمال باختری استء خاستگاه اصلی مواد لُسی در این منطقه رسوب‌های سیلابی و تپه‌های ماسه‌ای واقع در حاشیه فرو افتادگی دریای خزر است. درعین حال نباید مواد رسیده از اروپای جنوب خاوری را نادیده گرفت. در کناره کویرهاء دشت های بیابانی و بعضی از حوضه‌های بسته داخلی ایران ته نشست‌های بادی کواترنری از نوع تیه‌های ماسه‌ای (تلماسه)اند که به دو صورت برخان و یا تپه‌های کشیده" دیده می شوند. افزون بر آن » ماسه ورقه‌ای" » ماسه بادکوب" » سیلک" تپه‌های مواج" , هرم های ماسه‌ای ", تل‌های گیاهی " انواع دیگر از نهشته‌های ماسه‌ای هستند که گاهی به غلط به آنها «ریگ روان » گفته می شود . در نبکاهاء ماسه‌ها توسط پوشش گیاهی با رطوبت تثبیت شده اند و در سطح آزها لایه‌های نازکی از گسترده‌ترین بادرفت‌های ماسه‌ای را می توان در خاور دشت لوت دید که گستره‌ای بیش از ۱۵۰۰۰ کیلومتر مربع را می پوشانند و به آنها « دریای ریگ» گفته می شود. جنوب جازموریان » شمال انارک » باختر بشرویه » مرز خاوری کویر بزرگ » شمال کاشان » کرمان» یزد » مرداب گاوخونی,» اردستان و گناباد » از جمله نواحی هستند که تیه‌های ماسه‌ای کوچک و بزرگ دارند. وسعت تپه‌های ماسه‌ای ایران حدود ۱۲۹۶۰۰ هکتار برآورد شده‌اند. اندازه دانه‌های تخریبی این تیه‌ها » در حدود ۰۴۰/ تا ۲ میلیمتر است که از نظر بافت «ماسه» است. سنگ‌شناسی ماسه‌ها تغییرات زیاد دارد. فلدسپارء کوارتز » آمفیبول, گارنت از عمده‌ترین عناصر سازنده هستند که در بین آنهاء کوارتز بیشترین سهم را دارد. تمرکز کانی‌های صنعتی» به بعضی تپه‌های ماسه‌ای ارزش اقتصادی داده که از آن جمله می‌توان به تمرکز تیتانیم در ماسه‌های ساحلی خزر اشاره کرد. ان 1اه ۰.5۵۵ ۰ ۷ ۰۹5۵0 0 کر 0 60 ی ۵ات[ ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- بیوست‌ها اهاهرا نهشته های کویری کواترنری در گودترین مناطق بعضی از حوضه‌های آبریز" فرعی ایران, مانند کویر نمک کویر بٌجستان؛ کویر زنگی احمد در دشت لوت » کویر بافق » دریاچه نمک کاشان و ...۰ دشت‌های به نسبت مسطحی با مشخصات ویژه به نام « کویر » وجود دارد که با رسوب‌های دریاچه‌ای زمان حال » متشکل از تناوب لایه‌های رُسی » سیلت و نمک پوشیده شده‌ند. خاستگاه کویرهای ایران از دو نوع است؛ یکی کویرهای فرسایشی و دیگری فروافتادگی‌های زمین‌ساختی که به تدریج با مواد ریزدانه حاصل از تخریب بلندی‌ها پوشیده و به دشتی هموار تبدیل شده‌اند. شرایط حاکم بر کویرهای ایران» تابعی از مسایل آب‌شناختی» آب و هوایی» زمین‌شناسی سنگ‌های اطراف و نیز سنگ بستر است. به گونه‌ای که می توان کویرها را به بخش‌های گوناگون با ویژگی‌های متفاوت تقسیم کرد. در یک نگاه کلی, بخش‌های گوناگون پهنه های کویری, از حاشیه به مرکز عبارتند از مخروط افکنه‌های حاشیه‌ای "۰ ناحیه مرطوب" » کفه‌های رُسی پوسته نمکی"ء دریاچه‌های فصلی " و دریاچه‌های دایمی . پهنه‌های چندگانه یاد شده در همه کویرهای ایران عمومیت ندارد و ممکن است براثر عملکرد عوامل گوناگون » هر کویر مشخصات ویژه خود را داشته باشد. به همین رو در زمین‌شناسی ایران » واژه‌هایی مانند کویرهای رُسی یا کفیء کویرهای رسی خیس» کویرهای رُسی همراه با پوسته نمکی, کویرهای رسی مرطوب همراه با پوسته نمکی (نمک‌زار » کویرهای دریاچه‌های موقت » کویرهای دایمی » مصطلح است. ضخامت نهشته‌های کویری معلوم نیست ولی در ردیف رسوبی آنها می‌توان لایه‌های سفید و سرخ گچ و نمک رادید که با لایه‌های زرد و متمایل به سُرخ رس و مارن شور تناوب دارند. تناوب نهشته‌های رسی و تبخیری نشانگر چرخه های آب و هوای خشک و پرباران است. اگرچه کویرهای ایران یادآور ته‌نشست‌های تبخیری کواترنری می‌باشند ولی پاره‌ای از آنهاء مانند کویر بزرگ » فروافتادگی‌های زمین ساختی هستند که از زمان میوسن و به احتمالی در اثر رخداد پیرنئن » از اوایل الیگوسن به وجود آمده اند و با رسوب‌های چین خورده نئوژن پوشیده شده‌اند. در بعضی از کویرهای ایران نهشته های تبخیری به ویژه شوراب‌های جریانی انواع گوناگونی از نمک‌های جامد و یا محلول دارند که گاهی مانند کویر کاشان» شوراب‌های کویر مرکزی در ناحیه خور و یا مرداب گاوخونی به دلیل ۱۰۷۷/۵۱۲۹ ۰۳۵۵ 161۵8 "۰۷۷/۵ 6 ٩۰1۵۶ ۵1 ۰. 5۵[۲ 1 ۰. 50230 ۵[ 6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۰ دسنورالعمل انجام مطالعات خا 650 600۴ 5500۴ 5000۴ اد ۱ ۱ از 5000۴ 350۴ 600/0 ۴ 5 سر مناننق ریاست جمهسوری راهنمای نقتشه وس اس معاوست برناصه رسزی و نظارث رلهبردی مد یب ی ن مطالعد مرکز استان کشت آبسی در سزارع براکنشده یه مرز منابلق ده گانه دامداری در مرانع گسووه 82:81 ز5)) دامداری در مرانع گسروه 12 , 1:3 دک داعداری در مصواقع گسووه بندی نشضده و گسروه ۳3 5 داصداری در مسرانع فعالیست اصای و کشاورزی واپسته بسه آن استه ن) کشساورزی و داصداری بسا اهمیست بکسان و کناورزی فعالست اتسلی و دامداری وایسته پسه آن ات :1 داصداری در مسزارع فعالست اصای و کشاورزی فعالست جسالیی ات ن گزارش: ن نقسسه: ربرمناطق زراعی - زاسگگالهی ابسرآن 6۰ | مهندسین مشاور رویان سی -------- صفحهٔ بعد -------- دفتر نظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور» با گذشت بیش از سی سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود.ء افزون بر چهارصد عنوان نشریه تخصصی - فنی, در قالب آیین نامه» است. نشریه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده» تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 13110://160.13۵0۳8۰1۳ قابل دستیابی می‌باشد. دفتر نظام فنی اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- 0 0۲ 11600116 151216 0 0 ۳120182 ۱۵۲ ۳۳۲۵۹۱1۵۸۵ ۷1۵ ۲( و٩‏ ]1 1۵5 0) 6 .۲۷0 ۷/1۳5۷ 0۳۵ نع ۸ -ع-ل۵ 1۳[ 0 51۳۵12 1۵۲ ما۵ 016 اب1۳51 ۵6:۳۷ آزوک ب 6۲ا ۷۷2 0 ۳۵۵1۱۵ [۵ اطع 1 آ۵ با۵ع ۵ ۱۳۱۳۳ دندید تست اس دی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- با عنوان دستورالعمل انجام مطالعات خاکشناسی قواعد و عملیات اجرایی لازم برای انجام مطالعات خاکشناسی ؛ تهیه نقشه ها و گزارش نهایی را ارائه می‌نماید.