2159

ﺟﻤﻬﻮﺭﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی ﯾﯿﺲ ر ﺟﻤﻬﻮر راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره 567 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی وزارت ﻧﯿﺮو اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ دﻓﺘﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ آب و آﺑﻔﺎ 1390 اﺻﻼح ﻣﺪارک ﻓﻨﯽ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﯽ : اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ اﺟﺮاﯾﯽ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻈﺮ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ ﺗﻬﯿﻪ اﯾﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ ﻧﻤﻮده و آن را ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﮐﺸﻮر ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﻮده اﺳـﺖ . ﺑـﺎ وﺟـﻮد ﺗـﻼش ﻓـﺮاوان، اﯾـﻦ اﺛـﺮ ﻣﺼﻮن از اﯾﺮادﻫﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﻏﻠﻂ ﻫﺎی ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ، ﻓﻨﯽ، اﺑﻬﺎم، اﯾﻬﺎم و اﺷﮑﺎﻻت ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ ﻧﯿﺴﺖ . از اﯾﻦ ، رو از ﺷﻤﺎ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﯽ ﺻﻤﯿﻤﺎﻧﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎ دارد در ﺻﻮرت ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﯾﺮاد و اﺷﮑﺎل ﻓﻨﯽ ﻣﺮاﺗﺐ را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت زﯾـﺮ ﮔﺰارش ﻓﺮﻣﺎﯾﯿﺪ : 1 - ﺷﻤﺎره ﺑﻨﺪ و ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﯿﺪ . 2 - اﯾﺮاد ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻼﺻﻪ ﺑﯿﺎن دارﯾﺪ . 3 - در ﺻﻮرت اﻣﮑﺎن ﻣﺘﻦ اﺻﻼح ﺷﺪه را ﺑﺮای ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻨﯽ ارﺳﺎ ل ﻧﻤﺎﯾﯿﺪ . 4 - ﻧﺸﺎﻧﯽ ﺧﻮد را ﺑﺮای ﺗﻤﺎس اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ذﮐﺮ ﻓﺮﻣﺎﯾﯿﺪ . ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن اﯾﻦ اﻣﻮر ﻧﻈﺮﻫﺎی درﯾﺎﻓﺘﯽ را ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﻮده و اﻗﺪام ﻣﻘﺘﻀﯽ را ﻣﻌﻤﻮل ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ . ﭘﯿﺸﺎﭘﯿﺶ از ﻫﻤﮑﺎری و دﻗﺖ ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺎﺑﻌﺎﻟﯽ ﻗﺪرداﻧﯽ ﻣﯽ .ﺷﻮد ﻧﺸﺎﻧﯽ ﺑﺮای ﻣﮑﺎﺗﺒﻪ: ﺗﻬﺮان، ﻣﯿﺪان ﺑﻬﺎرﺳﺘﺎن، ﺧﯿﺎﺑﺎن ﺻﻔﯽ ﻋﻠﯽ ﺷﺎه - ﻣﺮﮐﺰ ﺗﻠﻔﻦ33271 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر، اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ Email: web: 20/5727 1391/1/29 ﺑﺴﻤﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﭘﯿﺸﮕﻔﺘﺎر ﮐﺸﻮر اﯾﺮان ﺑﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎرﻧﺪﮔﯽ 250 ﻣﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮ در ﺳﺎل ﺑﺎ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﮐﻢ آﺑﯽ و ﺗﻮزﯾـﻊ ﻏﯿﺮﯾﮑﻨﻮاﺧـﺖ در زﻣﯿﻨـﻪ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آﺑـﯽ روﺑـﻪ رو اﺳـﺖ . ﮐﻤﯿﺎﺑﯽ آب از ﯾﮏ ﻃﺮف و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﻫﻨﮕﻔﺖ ﺗﺎﻣﯿﻦ آن از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ، اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬـﺮه وری و ارزش ﻣﺼـﺮف آب را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﯾﮑـﯽ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻫﺪف ﻫﺎی ﻣﻠﯽ ﻣ ﻄﺮح ﮐﺮده اﺳﺖ . اﯾﻦ ﻣﻬﻢ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﭼـﺎرﭼﻮب ﺳﯿﺎﺳـﺖ ﻫـﺎی ﻣـﺪﯾﺮﯾﺖ ﯾﮑﭙﺎرﭼـﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در ﺟﻬﺖ ﺗﺨﺼﯿﺺ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ اﺳﺖ ﺑﯽ . ﺷﮏ ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ اﺑﺰارﻫـﺎ در ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﺑﻬﯿﻨـﻪ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب، ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آن اﺳﺖ . روﯾﮑﺮد ﻣﺤﺎﻓﻞ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻣﻔﻬـﻮم ارزش اﻗﺘﺼـﺎدی آب از اواﯾـﻞ دﻫـﻪ 1990 ﻣـﯿﻼدی ﺷـﮑﻞ ﮔﺮﻓﺘـﻪ و در اﯾـﺮان ﻧﯿـﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت و ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ در زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ و ارزش آب، ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﺎوﻧﺖ اﻣﻮر آب وزارت ﻧﯿﺮو از اواﯾﻞ دﻫﻪ 1370 اﻧﺠﺎم ﺷﺪه و در راﻫﺒﺮدﻫـﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت آب ﮐﺸﻮر ﻧﯿﺰ ﺑﺮ آن ﺗﺎﮐﯿﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﯾﻦ زﻣﯿﻨـﻪ ﺗﻤﻬ ﯿـﺪات ﻣﺨﺘﻠﻔـﯽ ﻧﯿـﺰ در ﻗﺎﻟـﺐ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ ﻫـﺎی ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﭘـﻨﺞ ﺳـﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ . از ﻣﯿﺎن ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎی اﺗﺨﺎذ ﺷﺪه، ﺑﻨﺪ ج ﻣﺎده 17 ﻗـﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ ﭼﻬـﺎرم ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﻪ ارزش آب ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﺒﺤﺚ ﻓﻮق اﻟﺬﮐﺮ، اﻣﻮر آب وزارت ﻧﯿﺮو در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫـﺎی ﻓﻨـﯽ ﺻـﻨﻌﺖ آب ﮐﺸـﻮر، ﺗﻬﯿـﻪ » راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی « را ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾـﺰی و ﻧﻈـﺎرت راﻫﺒـﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر در دﺳﺘﻮر ﮐﺎر ﻗﺮارداد و ﭘﺲ از ﺗﻬﯿﻪ، آن را ﺑﺮای ﺗﺎﯾﯿﺪ و اﺑﻼغ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ذﯾﻨﻔﻊ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ اﺟﺮاﯾـﯽ ﮐﺸـﻮر ﺑـﻪ اﯾـﻦ ﻣﻌﺎوﻧـﺖ ارﺳﺎل ﻧﻤﻮد ﮐﻪ ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﯽ، ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎده 23 ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ و آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی اﺟﺮاﯾﯽ ﻣﺼﻮب ﻫﯿﺎت ﻣﺤﺘﺮم وزﯾـﺮان و ﻃﺒﻖ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ اﺟﺮاﯾﯽ ﮐﺸﻮر ) ﻣﺼﻮب 42339 / ت33497 ﻣﻮرخ20 /4/ 1385 ﻫﯿﺎت ﻣﺤﺘﺮم وزﯾﺮان ( ﺗﺼﻮﯾﺐ و اﺑﻼغ ﮔﺮدﯾﺪ . ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺣﺎﺿﺮ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﻣﻘﺪﻣﻪ ای ﺑﺮای ورود ﺑﻪ ﺑﺤﺚ ﻫﺎی ﺑﺮآورد ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﮐﺸﺎورزی ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ داﻧﺴﺖ . اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﻋﻤﺪﺗﺎ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ » ﺗﻮﺟﯿﻬﯽ و ﻃﺮاﺣﯽ ﭘﺎﯾﻪ « و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﻣﺮﺣﻠﻪ » ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری « از ﻃﺮح ﻫﺎ ﮐـﺎرﺑﺮد دارد در . اﯾﻦ راﺳﺘﺎ رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل و ﻓﻨﻮن اﺟﺮاﯾﯽ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ اﻣﮑﺎﻧﺎت داﺧﻠﯽ و ﻧﯿﺰ دﺳﺘﺎوردﻫﺎی ﺣﺎﺻـﻞ از ﺗﺠـﺎرب ﺧـﺎرﺟﯽ ﺑـﺮ ﭘﺎﯾـﻪ اﺳـﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ، رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎ و دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎی ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎص ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺪﯾﻦ وﺳﯿﻠﻪ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی از ﺗﻼش و ﺟﺪﯾﺖ رﯾﯿﺲ اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﺟﻨﺎب آﻗﺎی ﻣﻬﻨﺪس ﻏﻼﻣﺤﺴﯿﻦ ﺣﻤـﺰه ﻣﺼـﻄﻔﻮی و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺤﺘﺮم اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ و ﻧﻤﺎﯾﻨﺪه ﻣﺠﺮی ﻣﺤﺘﺮم ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺻـﻨﻌﺖ آب ﮐﺸـﻮر وزارت ﻧﯿـﺮو، ﺟﻨـﺎب آﻗﺎی ﻣﻬﻨﺪس ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺎج رﺳﻮﻟﯿﻬﺎ و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﻫﻤﮑﺎر در اﻣﺮ ﺗﻬﯿﻪ و ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻧﻤﻮدن اﯾﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ، ﺗﺸﮑﺮ و ﻗـﺪرداﻧﯽ ﻣـﯽ ﻧﻤﺎﯾـﺪ و از اﯾـﺰد ﻣﻨﺎن ﺗﻮﻓﯿﻖ روزاﻓﺰون ﻫﻤﻪ ی اﯾﻦ ﺑﺰرﮔﻮاران را آرزوﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﯿﺪ اﺳﺖ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺎ اﺑﺮاز ﻧﻈﺮات ﺧﻮد درﺧﺼﻮص اﯾﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ ﻣﺎ را در اﺻﻼﺣﺎت ﺑﻌﺪی ﯾﺎری ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ . ﻣﻌﺎون ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی زﻣﺴﺘﺎن1390 ﺗﻬﯿﻪ و ﮐﻨﺘﺮل ﻣﺠﺮی : ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﻣﻮﻟﻔﺎن اﺻﻠﯽ : ﻃﯿﺒﻪ آرﯾﺎن ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی ﻋﻠﯿﺮﺿﺎ ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﻬﯿﻪ ﮐﻨﻨﺪه : ﻃﯿﺒﻪ آرﯾﺎن ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی زﻫﺮا زارع ﭘﻮر ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ اﻗﺘﺼﺎد ﻧﻈﺮی ﻋﻠﯿﺮﺿﺎ ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی ﻣﻬﺪی ﻣﺤﻤﺪی ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ اﻗﺘﺼﺎد ﻧﻈﺮی اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﻧﻈﺎرت : ﻋﻠﯿﺮﺿﺎ آراﺳﺘﯽ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﯾﺮان ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آﺑﯿﺎری ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ داﻧﺸﮕﺎه ﺷﯿﺮاز دﮐﺘﺮای اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی اﻧﺴﯿﻪ ﻣﺤﺮاﺑﯽ ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺻﻨﻌﺖ آب ﮐﺸﻮر- وزارت ﻧﯿﺮو ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﯽ اﻧﻮش ﻧﻮری اﺳﻔﻨﺪﯾﺎری ﺷﺮﮐﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﯾﺮان ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ اﻗﺘﺼﺎد ﮐ ﺸﺎورزی اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﺎﯾﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ) ﮐﻤﯿﺘﻪ ﺗﺨﺼﺼﯽ آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺻﻨﻌﺖ آب ﮐﺸﻮر :( ﻣﺤﻤﺪﺻﺎدق ﺟﻌﻔﺮی ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ ﺳﯿﺪ ﻣﺠﺘﺒﯽ رﺿﻮی ﻧﺒﻮی ﺷﺮﮐﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﯾﺮان ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ ﻣﻬﺮداد زرﯾﺎب ﺷﺮﮐﺖ ﭘﺎﻧﯿﺮ ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻋﻤﺮان ﺳﯿﺪرﺣﯿﻢ ﺳﺠﺎدی وزارت ﺟﻬﺎد ﮐﺸﺎورزی ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آﺑﯿﺎری ﻣﺤﻤﺪﮐﺎﻇﻢ ﺳﯿﺎﻫﯽ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ﻣﺸﺎور ﭘﻨﺪام ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻋﻤﺮان و ﻣﻬﻨﺪﺳـﯽ آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ ﻣﺤﻤﺪﺣﺴﻦ ﻋﺒﺪاﷲ ﺷﻤﺸﯿﺮﺳﺎز ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ﻣﺸﺎور ﭘﮋوﻫﺎب ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ اﯾﺮج ﻏﻼﻣﯽ ﻋﻠﻢ وزارت ﻧﯿﺮو ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻋﻤﺮان اﻧﺴﯿﻪ ﻣﺤﺮاﺑﯽ ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮا ﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺻﻨﻌﺖ آب ﮐﺸﻮر- وزارت ﻧﯿﺮو ﻓﻮق ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﯽ اﺣﻤﺪ ﻣﺤﺴﻨﯽ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ﻣﺸﺎور آﺑﯿﺎری ﻧﻮآور ﺻﺤﺮا دﮐﺘﺮای ﺗﺮوﯾﺞ ﮐﺸﺎورزی ﻣﺤﻤﺪﺟﻮاد ﻣﻨﻌﻢ داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﺪرس دﮐﺘﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﻫﺪاﯾﺖ و راﻫﺒﺮدی : ﻋﻠﯿﺮﺿﺎ دوﻟﺘﺸﺎﻫﯽ ﻣﻌﺎون اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﻓﺮزاﻧﻪ آﻗﺎرﻣﻀﺎﻧﻌﻠﯽ رﯾﯿﺲ ﮔﺮوه ﺗﺪوﯾﻦ ﺿﻮاﺑﻂ ﻓﻨﯽ اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﺳﺎﻧﺎز ﺳﺮاﻓﺮاز ﮐﺎرﺷﻨﺎس ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﯽ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻓﺼﻞ اول - ﮐﻠﯿﺎت 3 1 -1 - ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ اﻗﺪاﻣﺎت ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﺪه 5 ﻓﺼﻞ دوم- روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 7 2 -1 - ﺗﻌﺎرﯾﻒ 9 2 -1 - 1 - ارزش 9 2 -1 - 2 - ﻣﻔﻬﻮم ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب 9 2 -2 - ﻣﻌﺮﻓﯽ روش ﻫﺎ 12 2 -3 - ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻣﻬﻢ در ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب 14 2 -3 - 1 - ارزش ﮔﺬاری ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت در ﺑﺮاﺑﺮ ارزش ﮔﺬاری ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت 14 2 -3 - 2 - ارزش درﻫﺮ دوره در ﺑﺮاﺑﺮ ارزش ﮐﻞ 15 2 -3 - 3 - ارزش ﮔﺬاری در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف در ﺑﺮاﺑﺮ ارزش ﮔﺬاری در ﻣﺤﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ 15 2 -3 - 4 - ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﺧﺼﻮﺻﯽ ﻣﺎﻟﯽ ) ( ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ 15 2 -3 - 5 - ﺳﻨﺠﻪ ﮐﻤﯿﺖ آب 16 2 -3 - 6 - ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی در ﭼﻪ ﺳﻄﺤﯽ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد؟ 16 2 -3 - 7 - ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ 16 2 -3 - 8 - آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ 17 2 -3 - 9 - ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ آب 17 2 -3 - 10 - ﻪﻫﺰﯾﻨ ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل و ﺻﺮﻓﻪ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی 18 2 -3 - 11 - ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 18 2 -4 - ﻓﺮآ ﯾﻨﺪ اﻧﺠﺎم ﮐﺎر در ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﯾﻦ روش ﻫﺎ 19 2 -4 - 1 - روش ﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮدی ﺳﺎده 19 2 -4 - 2 - روش ﻫﺎی ﮐﺎرﺑﺮدی ﭘﯿﭽﯿﺪه 23 ﻓﺼ ﻞ ﺳﻮم - ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی 25 3 -1 - ﮐﻠﯿﺎت 27 3 -2 - ﻣﺜﺎل از روش ﭘﺴﻤﺎﻧ ﺪ 27 3 -2 - 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش آب ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻮدﺟﻪ اﯾﺴﺘﺎ 27 3 -2 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش آب ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ 30 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ 3 -3 - ﻣﺜﺎﻟﯽ از روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ 35 3 -4 - ﻣﺜﺎل از روش ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ 40 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم - ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻫﺎ 41 4 -1 - ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه 43 4 -2 - ﻧﮑﺎت ﻋﻤﺪه در ﮐﺎرﺑﺮد روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری 45 4 -3 - روش ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺻﯿﻪ 46 4 -4 - ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎ 46 4 -4 - 1 - ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻃﺮح ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ 47 4 -4 - 2 - ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻃﺮح ﻫﺎی ﺑﺰرگ 47 ﭘﯿﻮﺳﺖ1 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 49 ﭘﯿﻮﺳﺖ2 - ﻧﻈﺎم ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی 61 ﭘﯿﻮﺳﺖ3 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ارزش، ﻫﺰﯾﻨﻪ و ﻗﯿﻤﺖ 67 ﭘﯿﻮﺳﺖ4 - واژه ﻧﺎﻣﻪ 73 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 77 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻧﻤﻮدارﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻧﻤﻮدار2 -1 - ارزش ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده ای و ﻏﯿﺮ اﺳﺘﻔﺎده ای آب ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﻫﺎی آن 11 ﻧﻤﻮدار2 -2 - اﺳﺘﺨﺮاج ارزش آب از ارزش زﻣﯿﻦ 19 ﻧﻤﻮدار2 -3 - ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮآورد ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب از روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ 22 ﻧﻤﻮدار2 -4 - ﻣﺮاﺣﻞ اﻧﺠﺎم روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ 23 ﻧﻤﻮدار2 -5 - ﻣﺮاﺣﻞ اﻧﺠﺎم روش ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ 24 ﻧﻤﻮدار پ .3 - 1 - اﺟﺰای ارزش ﮐﺎﻣﻞ آب 69 ﻧﻤﻮدار پ .3 - 2 - اﺟﺰای ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ آب 70 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺟﺪول ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺟﺪول2 - 1 - اﻧﻮاع روش ﻫﺎی اﺻﻠﯽ اﺳﺘﻘﺮاﯾﯽ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی، وﯾﮋﮔﯽ و اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی آن ﻫﺎ 13 ﺟﺪول2 - 2 - اﻧﻮاع روش ﻫﺎی اﺻﻠﯽ ﻗﯿﺎﺳﯽ ارزش ﮔﺬاری آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ، وﯾﮋﮔﯽ و اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی آن ﻫﺎ 14 ﺟﺪول2 - 3 - ﺑﻮدﺟﻪ ﮐﻞ ﻣﺰرﻋﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح 21 ﺟﺪول2 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ ﭘﺲ از ﮐﺴﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﺮﺑﺎر و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ای 21 ﺟﺪول2 - 5 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب 22 ﺟﺪول3 - 1 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮔﺮوه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ در ﻧﻈﺎم دﻫﻘﺎﻧﯽ 28 ﺟﺪول3 - 2 - اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ در دو ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری دﻫﻘﺎﻧﯽ و اﺟﺎره ﮐﺎری در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ 28 ﺟﺪول3 - 3 - درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﯽ د ر ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ 29 ﺟﺪول3 - 4 - ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﯽ در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ 29 ﺟﺪول3 - 5 - ارزش ﻫﺮ ﻣ ﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ 30 ﺟﺪول3 - 6 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻋﻤﻮﻣﯽ ﮔﺮوه ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ﻧﻈﺎم دﻫﻘﺎﻧﯽ در ﻣﺤﺪوده ﺳﺎﺣﻞ راﺳﺖ ﺷﺒﮑﻪ آﺑﯿﺎری ﭘﻠﺮود ) ﺳﺎل 1384 ( 31 ﺟﺪول3 - 7 - اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ ﮔﺮوه ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار- واﺣﺪ : درﺻﺪ 31 ﺟﺪول3 - 8 - ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ در واﺣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 5/0 - 2/0 ﻫﮑﺘﺎری در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺪون ﻃﺮح 32 ﺟﺪول3 - 9 - ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ در واﺣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 5/0 - 2/0 ﻫﮑﺘﺎری در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ ﻃﺮح 33 ﺟﺪول3 - 10 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب 34 ﺟﺪول3 - 11 - ارزش اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ در ﻗﺎﻟﺐ دو ﻓﺮض ) واﺣﺪ : رﯾﺎل / ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ( 39 ﺟﺪول4 - 1 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﺪه درﺣﻮزه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در اﯾﺮان 44 ﺟﺪول4 - 2 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺎ ﺑﺮآوردﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدﺳﻨﺠﯽ در ﺧﺎرج اﯾﺮان 44 ﺟﺪول4 - 3 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺎ روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ در ﺧﺎرج اﯾﺮان 44 ﺟﺪول4 - 4 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺎ روش ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﺗﻌﺎدل ﻋﻤﻮﻣﯽ ) CGE (در ﺧﺎرج اﯾﺮان 45 ﺟﺪول4 - 5 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺎ روش ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺎزار در ﺧﺎرج اﯾﺮان 45 ﺟﺪول پ .1 - 1 - ﻣﺤﺪودﯾﺖ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 59 ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ راﻫﻨﻤﺎی ﺣﺎﺿﺮ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﻣﺪﺧﻠﯽ ﺑﺮ ﺑﺮآورد ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﮐﺸﺎورزی ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از روش ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ داﻧﺴـﺖ . اﯾـﻦ راﻫﻨﻤـﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ » ﺗﻮﺟﯿﻬﯽ و ﻃﺮاﺣﯽ ﭘﺎﯾﻪ « و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﻣﺮﺣﻠﻪ » ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری « از ﻃﺮح ﻫﺎ ﮐﺎرﺑﺮد دارد . آﻧﭽﻪ در اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺑﺪان ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد، ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب اﺳﺖ . ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻫﺎ و روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری در ﺗﻤـﺎﻣﯽ اﺑﻌـﺎد و ﻣﺼـﺎرف آب در ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره 331 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤ ﻬﻮر ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان » راﻫﻨﻤـﺎی ﺗﺸـﺨﯿﺺ اﺛﺮﻫـﺎی اﻗﺘﺼـﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ارزش ﮔﺬاری و ﺗﻮﺟﯿﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﻃﺮح ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب « اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . راﻫﻨﻤﺎی ﺣﺎﺿﺮ در اداﻣﻪ ﻫﻤﺎن ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺑـﺎ ﺗﻤﺮﮐـﺰ ﺑﺮ ارزش ﮔﺬاری آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻤﺪه ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪه آ در ب ﮐﺸﻮر ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻋﺪم و ﺟﻮد ﮐﺎر ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان راﻫﻨﻤﺎ، دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ و ... در ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ از روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ و ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﺳـﺎﯾﺮ روش ﻫـﺎی ارزش ﮔﺬاری در ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب در ادﺑﯿﺎت اﻗﺘﺼﺎدی، ﻫﻤﮕﯽ ﺣﺎﮐﯽ از اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ اﺳﺖ ﮐـﻪ ﺗـﺎ ﺗـﺪوﯾﻦ دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ و ﺗﻬﯿـﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫ ﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ارزش ﮔﺬاری، راه زﯾﺎدی ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﺑـﺎ اﻧﺠـﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻣـﻮردی در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺸﻮر و در ﺳﻄﺢ ﮐﻼن ﺗﻮﺳﻂ ﺗﯿﻢ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ) ﻣﺘﺸﮑﻞ از اﺳﺎﺗﯿﺪ، ﻣﺸﺎوران، داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن اﻗﺘﺼﺎد و ...( ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑـﻪ روﯾـﻪ ﻣﺸﺘﺮﮐﯽ ﺑﺮای ﮐﺎرﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری در آﯾﻨﺪه رﺳﯿﺪ . راﻫﻨﻤﺎی ﺣﺎ ﺿﺮ از 4 ﻓﺼﻞ و 4 ﭘﯿﻮﺳﺖ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ اﻗﺪاﻣﺎت در ﻓﺼﻞ اول ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ . در ﻓﺼـﻞ دوم ﺑﻪ ﻧﻘﺪ روش ﻫﺎی ارزش ﮔـﺬاری اﻗﺘﺼـﺎدی آب در ﻣﺼـﺎرف ﮐﺸـﺎورزی ﭘﺮداﺧﺘـﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ . ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر درک ﺑﻬﺘـﺮ ﻣﻬـﻢ ﺗـﺮﯾﻦ و ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﯾﻦ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎو رزی، در ﻓﺼﻞ ﺳﻮم ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی اراﺋﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳـﺖ . در ﻓﺼـﻞ ﭼﻬﺎرم اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ، ﻧﮑﺎت ﻋﻤﺪه در ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب، روش ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺻﯿﻪ و ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎ ﺑﺮای ارزش ﮔـﺬاری اﻗﺘﺼـﺎدی آب در ﻃﺮح ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ و ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺠﺰا اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﭘﯿﻮﺳﺖ ﻫﺎی ﺷﻤﺎره 1 و2 اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ، ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼـﺎدی در ﻣﺼـﺎرف ﮐﺸـﺎورزی و ﻧﻈـﺎم ﻫـﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی ﻣﯽ ﭘﺮدازد ﺑﻪ . دﻟﯿﻞ ﻣﺸﺎﺑﻪ اﻧﮕﺎﺷﺘﻦ ﺗﻌﺎرﯾﻒ ﻫﺰﯾﻨﻪ، ارزش و ﻗﯿﻤﺖ و ﻧﻈﺮ ﺑﻪ روش ﺗﺮ ﺷﺪن ﺗﻔﺎوت اﯾـﻦ ﻣﻔـﺎﻫﯿﻢ، در ﭘﯿﻮﺳﺖ 3 ﺑﻪ ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت ﺗﮑﻤﯿﻠﯽ در اﯾﻦ ﺧﺼﻮص ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ . در ﭘﯿﻮﺳﺖ 4 ﺑﺎ ﻋﻨﻮان واژه ﻧﺎﻣﻪ، واژه ﻫﺎی ﺗﺨﺼﺼـﯽ ﻧﯿـﺰ ﺗﻌﺮﯾـﻒ ﺷـﺪه اﺳﺖ . - ﻫﺪف آن ﭼﻪ در اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺑﺪان ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد، ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب اﺳﺖ . ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻫﺎ و روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری در ﺗﻤﺎﻣﯽ اﺑﻌـﺎد و ﻣﺼـﺎرف آب در ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره 331 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان » راﻫﻨﻤـﺎی ﺗﺸـﺨﯿﺺ اﺛﺮﻫـﺎی اﻗﺘﺼـﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ارزش ﮔﺬاری و ﺗﻮﺟﯿﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب « اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . راﻫﻨﻤﺎ ی ﺣﺎﺿﺮ در اداﻣﻪ ﻫﻤﺎن ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺑـﺎ ﺗﻤﺮﮐـﺰ ﺑﺮ ارزش ﮔﺬاری آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ، ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . 2 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی  داﻣﻨﻪ ﮐﺎرﺑﺮد اﯾﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﻋﻤﺪﺗﺎ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ » ﺗﻮﺟﯿﻬﯽ و ﻃﺮاﺣﯽ ﭘﺎﯾﻪ « و ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ در ﻣﺮﺣﻠـﻪ » ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری «1 از ﻃـﺮح ﻫـﺎ ﮐـﺎرﺑﺮد دارد . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺸﻮر و در ﺳﻄﺢ ﮐﻼن ﺗﻮﺳﻂ ﺗﯿﻢ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ) ﻣﺘﺸﮑﻞ از اﺳـﺎﺗﯿﺪ، ﻣﺸـﺎوران ، داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن اﻗﺘﺼﺎد ﺗﻮان ﻣﯽ ( ... و ﺑﻪ روﯾﻪ ﻣﺸﺘﺮﮐﯽ ﺑﺮای ﮐﺎرﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری در آﯾﻨﺪه رﺳﯿﺪ . 1 - ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﺎراﯾﯽ اﻗﺘﺼﺎدی از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺨﺼﯿﺺ آب ﺑﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﺎ ارزش ﺗﺮ ﯾﺎ ﻣﺼﺎرف ﺑﺎ ارزش ﺗﺮ 1ﻓﺼﻞ 1 ﮐﻠﯿﺎت ﻓﺼﻞ اول - ﮐﻠﯿﺎت 5 ﻓﺼﻞ اول- ﮐﻠﯿﺎت 1 - 1 - ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ اﻗﺪاﻣﺎت ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﻌﺪ از ﺷﻨﺎﺳﺎ ﯾ ﯽ ﻧﺎرﺳﺎ ﯾﯽ ﻫﺎی ﺳﻨﺠﺶ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﺑﺨـﺶ آب در رﺷـﺪ و ﺗﻮﺳـﻌﻪ اﻗﺘﺼـﺎدی 1 ، ﻣﺴـﺎﻟﻪ ﺳـﻨﺠﺶ اﻗﺘﺼـﺎدی ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ . ﻣﻮارد زﯾﺮ از ﺟﻤﻠﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﺳﺖ ]22 [:  در ﻗﺎﻟﺐ ﻣﻄﺎﻟﻌ ﺎت ﻣﻮردی ﮐﻪ در ﺳﻄﺢ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ، ﻣﯽ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺑـﺮآورد ارزش اﻓـﺰوده آب در ﺷﺮﮐﺖ ﺳﻬﺎﻣﯽ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای آذرﺑﺎﯾﺠﺎن ﺷﺮﻗﯽ و اردﺑﯿﻞ اﺷﺎره ﮐﺮد ﮐﻪ در ﺳـﺎل 1373 در ﻣﺠﻠـﻪ آب و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﺷـﻤﺎره 15 درج ﮔﺮدﯾﺪ .  ﺑﺮای ﻣﻠﺤﻮظ داﺷﺘﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی اﺳﺘﺤﺼﺎل آب زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ در ﺣﺴـﺎب ﻫـﺎی ﻣﻠـﯽ ﺗﻮﺳـﻂ ﻣﺮﮐـﺰ آﻣـﺎر اﯾـﺮان، ﻫﻤﮑـﺎری ﮔﺴﺘﺮده ای در ﺗﮑﻤﯿﻞ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ دﻓﺘﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی آب در زﻣﺴـﺘﺎن ﺳﺎل 1374 اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ .  ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺟﺎﻣﻊ ﺳﻨﺠﺶ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺨﺶ آب در ﺣﺴﺎب ﻫﺎی ﻣﻠﯽ در ﺳـﻪ زﯾﺮﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ز ﯾـﺮ ﻃـﯽ ﺳﺎل 1374 :  ﺑﺮآورد ارزش اﻓﺰوده ﺑﺨﺶ آب و ﺑﺨﺶ زراﻋﺖ و ﺑﺎﻏﺪاری  ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش اﻓﺰوده ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺑﺨﺶ آب و ﺗﺒﯿﯿﻦ ﺟﺎﯾﮕﺎه آن در اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﯽ  ﺗﻬﯿﻪ ﺟﺪول داده- ﺳﺘﺎﻧﺪه ﺑﺨﺶ آب و ﺗﺒﯿﯿﻦ رواﺑﻂ دروﻧﯽ و ﺑﯿﺮوﻧﯽ ﺑﺨﺶ آب ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺨﺶ ﻫﺎ  اراﺋﻪ ﻣﻘﺎﻟﻪ ای در زﻣﯿﻨﻪ رواﺑﻂ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣ ﻠﯽ آب ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺨﺶ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﮐﺸﻮر .  ﺑﺮآورد ارزش آب در ﺣﺴﺎب ﻫﺎی ﻣﻠﯽ ﻃﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﺳﺘﺮاﺗﮋی ﻫﺎی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻠﯽ آب ﺗﺤﺖ ﻋﻨـﻮان » ارزش اﻗﺘﺼـﺎدی آب در وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد و ﺷﺮاﯾﻂ آﯾﻨﺪه ﮐﺸﻮر « ﮐﻪ در ﺳﺎل 1375 آﻏﺎز و در ﺳﺎل1377 ﺑﻪ اﺗﻤﺎم رﺳﯿﺪ .  در اﺳﻔﻨﺪ ﻣﺎه1379 ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺻﺪور آب ﺑﻪ ﮐﻮﯾﺖ ، ﺑﺮآورد ارزش آب ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ) ﺷﺎﻣﻞ ارزش ذاﺗﯽ و ﻣﺼـﺮﻓﯽ ( در ﺳـﻄﺢ ﮐﺸﻮر و ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎی آﺑﺮﯾﺰ دز و ﮐﺎرون ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ .  در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ارزش آب در ﺳﺎل1379 ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻧﺸﺴﺖ ﻧﻮاﻣﺒﺮ1996 ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﺸﺎوره ﻓﻨﯽGWP ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺨﺶ اﻗﺘﺼـﺎد آب دﻓﺘـﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی آب ﺑﺎ ﻋﻨﻮان » آب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮐﺎﻻی اﻗﺘﺼﺎدی « ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮔﺮدﯾﺪ . ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ در ﺳـﺎل 1380 ﻣﻘﺎﻟـﻪ » ﺑـﺮآورد ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب « در ﻧﺎﻣﯿﺒﯿﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﮐﺎرﺷﻨﺎس ارﺷﺪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻣﻮر آب دﻓﺘﺮ ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی وزارت ﻧﯿﺮو ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪ . ارزش آب در ﮐﻞ اﻗﺘﺼﺎد و در ﻫﺮ ﯾﮏ از ﺑﺨﺶ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی در اﯾﺮان و ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﺟﻬﺎن ﻧﯿﺰ ﺗﻮﺳﻂ دﻓﺘﺮ ا ﻗﺘﺼﺎد آب ﺑـﺮآورد ﺷﺪ و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺰارش در ﺳﻪ ﺷﻤﺎره ﺧﺒﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﯿﺎم آب ﺳﺎل 1384 درج ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ .  اﻧﻌﮑـﺎس ﻣﻮﺿـﻮع در راﻫﺒﺮدﻫـﺎی ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﺑﻠﻨﺪﻣـﺪت ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﮐﺸـﻮرﮐﻪ در ﺑﻨـﺪ4 ، 7 و8 راﻫﺒﺮدﻫـﺎی ﻣـﺬﮐﻮر ﻣﺼـﻮب 27 /7/ 1382 ﺎﻫﯿ ت وزﯾﺮان ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . 1 - ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ و ﻃﺮح ﻣﻮﺿﻮع اﺻﻼح ﺑﺮآورد ارزش اﻓﺰوده ﺑﺨﺶ آب از ﺳﺎل 1372 ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی وزارت ﻧﯿﺮو در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﯽ آﻏـﺎز ﺷـﺪ . ﻧﺘـﺎﯾﺞ اوﻟﯿـﻪ ﺗﻼش ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺰارش » ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﺎرﺳﺎﯾﯽ ﻫﺎ در ﺳﻨﺠﺶ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻧﻘﺶ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی ﺑﺨﺶ آب در رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی « در ﺳﺎل 1373 اراﺋﻪ ﮔﺮدﯾﺪ 2 ﻓﺼﻞ2 روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﻓﺼﻞ دوم - روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 9 ﻓﺼﻞ دوم- روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 2 - 1 - ﺗﻌﺎرﯾﻒ 2 - 1 - 1 - ارزش در ﯾﮏ ﻣﻔﻬﻮم ﮔﺴﺘﺮده، ارزش ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺟﻠﻮه ﻣﻄﻠﻮب و ﺧﻮﺷﺎﯾﻨﺪ اﺷﯿﺎ، ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻫﺎ و ﻧﺘﺎﯾﺞ اﺳﺖ . اﺧﻼﻗﯿﺎت، اوﻟﻮﯾﺖ ﻫﺎ، ﻣﺒـﺎدﻻت و ﺗﻤﺎﯾﻼت ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ رﯾﺴﮏ ، ﻫﻤﮕﯽ ﻣﺒﯿﻦ ارزش ﻫﺴﺘﻨﺪ ]34 [ . ،ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻃﯿﻒ وﺳﯿﻌﯽ از ﺗﻌﺎرﯾﻒ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﺎ و ﯾﺎ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﻧﻈـﺮی در ﻣـﻮرد ارزش وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﻫﻤﮕﯽ از اﻫﻤﯿﺖ ﺧﺎص ﺧﻮد ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ . 2 - 1 - 2 - ﻣﻔﻬﻮم ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺗﻮان ﻣﯽ آب را ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﯾﮏ داراﯾﯽ ﻃﺒﯿﻌﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ و ارزش آن را ﺑﻪ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اش در اﯾﺠﺎد ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﮐﺎﻻ و ﺧـﺪﻣﺎت در ﻃـﻮل زﻣـﺎن ﻧﺴﺒﺖ داد . ارزش ﻫﺎی اﺳﺘﺨﺮاﺟﯽ از آب ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻪ دو ﺻﻮرت ارز ش ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده ای و ارزش ﻫﺎی ﻏﯿﺮ اﺳﺘﻔﺎده ای ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮد ]39 [ . 2 - 1 - 2 - 1 - ارزش ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده ای 1 ش ارز ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده ای از ﮐﺎرﺑﺮد ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ آب ﺑﺮای ﻣﺼﺮف آن ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺎﺗﺶ ﻧﺎﺷﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد . از آﻧﺠـﺎ ﮐـﻪ اﺳـﺘﻔﺎده دارای اﺑﻌـﺎد ﻣﺘﻔـﺎوﺗﯽ اﺳﺖ ) ﻣﻘﺪار، ﮐﯿﻔﯿﺖ، زﻣﺎن و ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ( ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﺴﺎ ﯾ ﻞ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ اﯾﻦ ﮐﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی آب ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ، ﻇﻬﻮر ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . از اﯾـﻦ رو آﮔﺎﻫﯽ از اﯾﻦ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﻬﻢ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ارزش ﻫﺎی ﻧﻬﺎ ﯾ ﯽ ﺑﯿﻦ ﺑﺨﺶ ﻫﺎ، ﺑﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ ﮐﺎراﯾﯽ اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﺑـﯿﻦ آن ﻫﺎ ﻣﻬﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺮای ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻫﺎی درﺳـﺖ، ﺗﻌـﺪﯾﻼﺗﯽ ﺑـﺮای ﺑﯿـﺎن ارزش ﻫـﺎ ﺑﺮاﺳـﺎس ﻣﮑـﺎن، زﻣـﺎن و ﺷـﮑﻞ ﻻزم اﺳـﺖ . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﯾﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی آب ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ زﯾﺮﺪ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻧﻮع دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻗﺮار ﮔﯿﺮد اﯾ . ﻦ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﺗﻮاﻧ ﻣﯽﻫﺎ ﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺳﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﮐﺎﻫﺶ ﭘﺬﯾﺮی2 ، ﻣﻮﻗﻌﯿـﺖ و ﻧﻘﺶ اﻗﺘﺼﺎدی ﺻﻮرت ﭘﺬﯾﺮد : اﻟﻒ- ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﺑﺮاﺳﺎس ﮐﺎﻫﺶ ﭘﺬﯾﺮی ارزش ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده از آب، ﺑﺮاﺳﺎس ﮐﺎﻫﺶ ﭘﺬﯾﺮی ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ارزش ﻫﺎی ﻣﺼﺮﻓﯽ و ﻏﯿﺮﻣﺼـﺮﻓﯽ ﺗﻘﺴـﯿﻢ ﺷـﻮد . ﻣﺜـﺎل ﻫـﺎ ی اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﻣﺼﺮﻓﯽ آب ﺷﺎﻣﻞ آب ﺻﻨﻌﺘﯽ و ﺷﻬﺮی، آب ﮐﺸﺎورزی، اﻧﺘﻘﺎل ﻓﺎﺿﻼب و اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﻏﯿﺮﻣﺼﺮﻓﯽ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮق آﺑﯽ، ﮐﻨﺘـﺮل ﺳﯿﻼب، ﻣﺎﻫﯽ ﮔﯿﺮی، ﺗﺮاﺑﺮی، ﺗﻔﺮﯾﺤﺎت و ﻏﯿﺮه اﺳﺖ . ﮐﯿﻔﯿﺖ آب، وﯾﮋﮔﯽ ﻣﻬﻤﯽ اﺳﺖ، ﭼـﻮن ﻫـﺮ اﺳـﺘﻔﺎده ای از آب دارای ﭘـﯿﺶ ﺷـﺮط ﮐﯿﻔﯿﺖ و ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﮐﯿﻔﯽ اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻓﻘﻂ ﮐﺎﻫﺶ در ﻣﻘﺪار آب، ﺗﻌﯿﯿ ﻦ ﮐﻨﻨﺪه ﻣﺼﺮﻓﯽ ﺑﻮدن آن ﻧﯿﺴﺖ . ﺑﻠﮑﻪ ﮐـﺎﻫﺶ در وﯾﮋﮔـﯽ ﻫـﺎی ﮐﯿﻔﯿﺘﯽ آب ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﺑﻬﺮه وری آن در ﺟﺎی دﯾﮕﺮ را ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ، ﻋـﺎﻣﻠﯽ در ﻣﺼـﺮﻓﯽ ﺑـﻮدن ﻧـﻮع اﺳـﺘﻔﺎده از آن اﺳـﺖ . اﻣـﺎ ﺗﻐﯿﯿـﺮ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﮐﯿﻔﯽ آب ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻊ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻮﻟﺪ آن در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﮑﺎن ﻫﺎی دﯾﮕﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺎﻧﻊ اﺳﺘﻔﺎ ده آن در ﺟﺎﻫﺎی دﯾﮕﺮ ﻧﺸـﻮد، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﺎﺿﻼب ﺷﻬﺮی ﮐﻪ ﺑﺮای آﺑﯿﺎری ﭼﻤﻦ ﻫﺎ و ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت دوﺑﺎر ه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷـﻮد . ﺑﻨـﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﻔﻬـﻮم اﺳـﺘﻔﺎده از آب ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﭼﺮا ﮐﻪ آب ﻟﺰوﻣﺎ در ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﻣﺼﺮف ﻧﻤﯽ رﺳﺪ و ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﯾﺎ ﺗﺎ ﺣﺪی دوﺑﺎره اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﻧﮑﺘﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ در ارزش ﮔﺬاری اﺳﺘﻔﺎده آب، ﺗﻤﺎﯾﺰ ﺑﯿﻦ ﺑﺮداﺷﺖ، اﺳﺘﻔﺎده و ﻣﺼﺮف اﺳﺖ . ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی رﻗﯿﺐ ﯾـﺎ ﻣﮑﻤـﻞ در ارزش ﮔﺬاری ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻧﯿﺰ ﺿﺮوری اﺳﺖ ﭼﺮا ﮐﻪ آب ﺪﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﮑﺮر ﯾﺎ ﺣﺘﯽ ﻫﻢ زﻣﺎن ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔـﯽ ﺑـ ﻪ ﮐـﺎر رود . در 1- Use Value 2- Subtractability 10 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی وﺿﻌﯿﺖ اﯾﺪه آل، ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺎﯾﺪ در ﺣﯿﻄﻪ ﺗﻌﺎدل ﻋﻤﻮﻣﯽ ﮐﻞ ﺑﺮرﺳﯽ ﮔﺮدد، ﺑﻪ ﻃﻮری ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻣﯽ آﺛﺎر ﺧـﺎرﺟﯽ ﻣﻨﻔـﯽ و ﻣﺜﺒـﺖ ﻟﺤـﺎظ ﺷـﺪه ﺑﺎﺷﺪ . در ﻋﻤﻞ، اﯾﻦ ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﺎر ﭘﯿﭽﯿﺪه ای اﺳﺖ . ارزش ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده ﻏﯿﺮﻣﺼﺮﻓﯽ آب ﻣﺎ ) ﻧﻨﺪ ﺗﻔﺮﯾﺤﺎت آﺑـﯽ، ﺣﯿـﺎت وﺣـﺶ و ﻣﻨـﺎﻇﺮ زﯾﺒـﺎ ( ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻨﺎﻓﻊ درﯾﺎﻓﺘﯽ از ﮐﺴﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ آب و ﺧﻮاﺻﺶ را ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده دﯾﮕﺮان دﺳﺖ ﻧﺨﻮرده ﺑﺎﻗﯽ ﻣﯽ ﮔﺬارﻧﺪ . ب- ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻮع ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻃﯽ ﺟﺮﯾﺎن آب رخ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ و ﺑﻪ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺟﺮﯾﺎن آب واﺑﺴﺘﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ، اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی درون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽ ﺷـﻮد ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺮاﺑﺮی، ﺗﻮﻟﯿﺪ اﻧﺮژی ﺑﺮق آﺑﯽ، ﺗﻔﺮﯾﺤﺎت و رﻗﯿﻖ ﺳﺎزی ﻓﺎﺿﻼب ( و اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎﯾﯽ ﮐـﻪ آب را در ﺟـﺎﯾﯽ ﺧـﺎرج از ﺟﺮﯾـﺎن آن ﺑـﻪ ﮐـﺎر ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ، اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﺑﺮون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد ) ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده آب در ﺻﻨﻌﺖ، ﮐﺸﺎورزی و ...(. ﭼﻮن اﻧﺘﻘﺎل آب ﭘﺮﻫﺰ ﯾﻨﻪ اﺳﺖ، از رو اﯾﻦ ﻣﺤﻞ ﻣﺼﺮف، در ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش آن ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، ﺑﺮای اﯾﻦ ﮐﻪ ارزش ﻫﺎی آب در اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی درون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﺑﺮون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮای اﻧﻌﮑﺎس ﻣﺎﻫﯿﺖ ﺧﺎص ﻣﮑﺎﻧﯽ ارزش آب در اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﺑﺮون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد . ج- ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑ ﻨﺪی ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻘﺶ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻘﺶ آب در زﻧﺠﯿﺮه ﺗﻮﻟﯿﺪ، آب ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻬﺎده ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾﺎ ﮐﺎﻻی واﺳﻄﻪ و ﮐﺎﻻی ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﮔﺮدد . ﻫﺎ ﻣﺜﺎل ی اﺳﺘﻔﺎده از آب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻧﻬﺎده ﺗﻮﻟﯿﺪی ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ آﺑﯿﺎری ﻣﺤﺼﻮﻻت ﯾﺎ ﺣﺮﮐﺖ ﺗﻮرﺑﯿﻦ ﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ . اﺳﺘﻔﺎده ﺧﺎﻧﻮارﻫـﺎ ازآب ﺑـﺮای ﺷـﺮب و ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﯾﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﺗﻔﺮﯾﺤﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻨﺎ از ﺟﻤﻠﻪ ﻫﺎ ﻣﺜﺎل ی اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﮐﺎﻻی ﻧﻬﺎﯾﯽ اﺳﺖ . ﻣﻔﻬﻮم ارزش اﻗﺘﺼﺎدی در اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﺎ ﺗﺎ ﺣﺪی ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪه ﻧﻬﺎﯾﯽ از آب ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻣﻄﻠﻮﺑﯿﺖ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﯾﺎ ﻟﺬت ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽ ﮔﺮدد، در ﮐﻪ ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪه از آب دارای ارزش ﻫﺎی اﺳﺘﺨﺮاﺟﯽ از ارزش ﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﺎﻻﻫﺎ و ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . 2 - 1 - 2 - 2 - ارزش ﻫﺎی ﻏﯿﺮاﺳﺘﻔﺎده ای 1 ارزش ﻫﺎی ﻏﯿﺮاﺳﺘﻔﺎده ای ﺑﻪ وﺟﻮد ﯾﮏ ﻣﻨﺒﻊ و وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ آن ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔـﺮدد . ارزش ﻫـﺎی ﻏﯿﺮاﺳـﺘﻔﺎده ای، ﻣﻨـﺎﻓﻌﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از آﮔﺎﻫﯽ و ﺟﻮد ﯾﮏ ﮐﺎﻻ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ، ﺣﺘﯽ اﮔﺮ ﻓﺮد ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ آن را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﮑﻨـﺪ . اﯾـﻦ ارزش ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻫـﯿﭻ اﺳـﺘﻔﺎده ﺧﺎﺻﯽ واﺑﺴﺘﻪ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ . ﻣﺜﺎل ارزش ﻏﯿﺮاﺳﺘﻔﺎده ای آب ﺑﺮای ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻫﯽ رو ﺑﻪ اﻧﻘﺮاض اﺳـﺖ . ارزش ﻏﯿـﺮ اﺳـﺘﻔﺎده ای ﺑﻪ ﺳﻪ ﺑﺨﺶ ارزش وﺟﻮدی، ﻣﯿﺮاﺛﯽ و اﻧﺘﺨﺎب ﻗﺎﺑﻞ ﺗ ﻘﺴﯿﻢ اﺳﺖ . اﻟﻒ- ارزش وﺟﻮدی 2 ارزش وﺟﻮدی از ﺷﻨﺎﺧﺖ وﺟﻮد ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد، اﯾﻦ ارزش، ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ را ﺑﺪون وﺟﻮد اﻧﺴـﺎن ﻧﯿـﺰ دارای ﺣﻖ ﺣﯿﺎت ﻣﯽ داﻧﺪ . در اﯾﻦ ﺷﺮاﯾﻂ اﻓﺮاد ﻣﻨﺎﺑﻌﯽ از ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ را ارزش ﮔﺬاری ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﺟﺎری ﯾﺎ آﯾ ﻨﺪه ﻧـﺪارد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ اﯾﻦ ارزش ، ﻫﺎ در ﺑﺤﺚ ارزش ﮔﺬاری ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر آﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺧﺪﻣﺎت اﮐﻮﺳﯿﺴﺘﻤﯽ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿـﺮد . ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻓﺮدی در اروﭘﺎ ﺑﺪون اﯾﻦ ﮐﻪ ﺣﺘﯽ اﺣﺘﻤﺎل داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ روزی درﯾﺎﭼﻪ ﻧﻤﮑﯽ را در اﻓﺮﯾﻘﺎ ﺑﺎزدﯾﺪ ﮐﻨﺪ، ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎﺷـﺪ ﺟﻬـﺖ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ آ ن ﻣﺒﻠﻐﯽ را ﺑﭙﺮدازد . 1- Nonuse Value 2- Existence Value ﻓﺼﻞ دوم - روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 11 ب- ارزش اﻧﺘﺨﺎب ارزش اﻧﺘﺨﺎب ﺑﯿﺎن ﮔﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ اﻓﺮاد ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻤﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻣﻨﺒﻊ آب را اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪ، ﺣﺎﺿﺮﻧﺪ ﮐﻪ از ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺟﺎری ﺑﺮای ﺣﻔﻆ ﻣﻨﺒﻊ ﺑﺮای ﺑﺮﺧﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی آﯾﻨﺪه ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﮐﻨﻨﺪ . اﯾﻦ ﺑﻪ وﺿﻮح ارزش ﻏﯿﺮاﺳﺘﻔﺎده ای ﺑﺮای ﻧﺴﻞ ﻓﻌﻠﯽ را ﺑﯿﺎن ﻣﯽ ﮐﻨﺪ اﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺎﻟﻘﻮه آن ﺑﺮای ﻧﺴﻞ ﻫﺎی آﯾﻨﺪه، ارزش اﻧﺘﺨﺎب ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﻫﻢ ارزش اﺳﺘﻔﺎده ای و ﻫﻢ ﻏﯿﺮاﺳﺘﻔﺎده ای ﺑﺎﺷﺪ . ج- ارزش ﻫﺎی ﻣﯿﺮاﺛﯽ1 ارزش ﻣﯿﺮاﺛﯽ، ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﺮای ﺣﻔﻆ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ در راﺳﺘﺎی ﺣﻔﻆ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻧﺴﻞ ﻫﺎی آﯾﻨـﺪه اﺳـﺖ . ارزش ﻣﯿﺮاﺛـﯽ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻓﺮاد ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده و ﺗﻮﻟﯿﺪ در آﯾﻨﺪه دارﻧﺪ . ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﮔﻮﻧﻪ ﻫـﺎی زﯾﺴـﺘﯽ و ﮐﻤـﮏ ﺑـﻪ ﺗﻨـﻮع زﯾﺴﺘﯽ از ارزش ﻫﺎی ﻣﯿﺮ اﺛﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮد . اﯾﻦ ارزش ﺻﺮﻓﺎ ﭘﻮﻟﯽ ﻧﯿﺴﺖ و ﺟﻨﺒﻪ رواﻧﯽ دا . رد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜـﺎل ﻧﺴـﻞ ﻓﻌﻠـﯽ از اﯾـﻦ ﮐـﻪ اﺣﺴﺎس ﺪ ﮐﻨ ﻓﺮزﻧﺪاﻧ ﺶ در آﯾﻨﺪه از ﻫﻮای ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺮﺧﻮردار ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد، دارای ارزش ﻣﯽ . دﺷﻮ ﺳﺮﻓﺼﻞ ﻫﺎی ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ارزش آب در ﻧﻤﻮدار )2 - 1( اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ارزش ﻏﯿﺮاﺳﺘﻔﺎده ای ارزش اﻧﺘﺨﺎب ارزش وﺟﻮدی ارزش ﻣﯿﺮاث از ﻧﻈﺮ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﮐﺎﻫﺶ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﻏﯿﺮﻣﺼﺮﻓﯽ ﺑﺮق ﺗﺮاﺑﺮی اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﻣﺼﺮﻓﯽ ﮐﺸﺎورزی ﭘﺴﺎب ﺻﻨﻌﺖ ﺧﺎﻧﻮار ارزش اﺳﺘﻔﺎده ای ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب از ﻧﻈﺮ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﺑﺮون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی درون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ ﺗﺮاﺑﺮی ﺑﺮق ﭘﺴﺎب ﺻﻨﻌﺖ ﮐﺸﺎورزی ﺧﺎﻧﻮار ﺗﻔﺮﯾﺤﺎت از ﻧﻈﺮ ﻧﻘﺶ اﻗﺘﺼﺎدی اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮐﺎﻻی ﻧﻬﺎ ی ی ﺧﺎﻧﻮار ﺗﺮاﺑﺮی ﭘﺴﺎب اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮐﺎﻻی واﺳﻄﻪ ﮐﺸﺎورزی ﺻﻨﻌﺖ ﺑﺮق ﺻﻨﻌﺖ ﺗﻔﺮﯾﺤﺎت ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻧﻤﻮدار2 - 1 - ارزش ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده ای و ﻏﯿﺮ اﺳﺘﻔﺎده ای آب ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﻫﺎی آن 1. Bequest Value 12 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 2 - 2 - ﻣﻌﺮﻓﯽ روش ﻫﺎ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی از ﻣﺒﺎﺣﺚ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﻋﻠﻢ اﻗﺘﺼﺎد اﺳﺖ و وﻗﺘﯽ ﺑﺎزارﻫﺎ وﺟﻮد ﻧﺪارﻧﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻮﺛﺮ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨـﺪ، ﺑـﺮای ﺗﻌﯿـﯿﻦ ارزش از روش ﻫﺎ ی ﻏﯿﺮ ﺑﺎزاری ﺑﻬﺮه ﻣﯽ ﺟﻮﯾﻨﺪ . ارزش ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﺪف ﯾﺎ اﻫﺪاف ﺧـﺎص اﺳـﺘﻔﺎده از آن ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﻣـﯽ ﺷـﻮد و ﻣﻨﻌﮑﺲ ﮐﻨﻨﺪه ﺳﻬﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ در دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ اﻫﺪاف اﺳﺖ . ﺑﺎ وﺟﻮدی ﮐﻪ اﻫﺪاف ﺑﻬﺒﻮد ﺗﻮزﯾﻊ درآﻣﺪ، ارﺗﻘﺎی ﮐﯿﻔﯿ ﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ و ﻧﯿﻞ ﺑﻪ ﺳﺎﯾﺮ اﻫﺪاف ﻏﯿﺮ ﺑﺎزاری ﻣﻬـﻢ ﻫﺴـﺘﻨﺪ اﻣـﺎ ﻫـﺪف ﮐـﺎراﯾﯽ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑ ﻪ دﻻﯾﻞ اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﻤﺒﻮد ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﯽ و رﻗﺎﺑﺖ رو ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ در ﺑﯿﻦ اﺳـﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨـﺪﮔﺎن آب از اﻫﻤﯿـﺖ وﯾـﮋه ای ﺑﺮﺧـﻮردار اﺳـﺖ . ﻫﻤﺎن یﻃﻮر ﮐﻪ در ﺑﻨﺪ 2 - 1 - 2 ،اﺷﺎره ﺷﺪ ﺗﻮان ﻣﯽ آب را ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﯾﮏ دارا ﯾﯽ ﻃﺒﯿﻌـﯽ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓـﺖ و ارزش آن را ﺑـﻪ ﺗﻮاﻧـﺎ ﯾﯽ اش در اﯾﺠﺎد ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﮐﺎﻻ و ﺧﺪﻣﺎت در ﻃﻮل زﻣﺎن ﻧﺴﺒﺖ داد ارزش . ﻫﺎی اﺳﺘﺨﺮاﺟﯽ از آب ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻪ دو ﺻـﻮرت ارزش ﻫـﺎی اﺳـﺘﻔﺎده ای و ارزش ﻫﺎی ﻏﯿﺮ اﺳﺘﻔﺎده ای ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮد . ارزش ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده ای ﺷﺎﻣﻞ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی، ﺻـﻨﻌﺘﯽ، ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎ، ﺗﺮاﺑﺮی، ﺗﻔﺮﯾﺤﺎت و ﭘﺴﺎب ﻫﺎ را در ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . ارزش ﻏﯿﺮ اﺳﺘﻔﺎده ای ﺷﺎﻣﻞ ارزش وﺟﻮدی، ﻣﯿﺮاث و اﻧﺘﺨﺎب ﻣـﯽ ﮔـﺮدد . در اﯾـﻦ راﻫﻨﻤﺎ ارزش اﺳﺘﻔﺎده ای آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎ ورزی ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻫﺮ ﮐﺎﻻ و ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻧﻬﺎده ﻫﺎ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮاد اوﻟﯿﻪ، ﺗﺠﻬﯿﺰات، ﻧﯿـﺮوی ﮐـﺎر، ﻣـﺪﯾﺮﯾﺖ، ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ و زﻣﯿﻦ دارد . ﻫﺮ ﯾﮏ از اﯾﻦ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ در اﯾﺠﺎد ارزش ﮐـﻞ ﻣﺤﺼـﻮل ﺳـﻬﻢ دارﻧـﺪ . ﺑـﺮآورد ﻣﻨـﺎﻓﻊ ﯾـﺎ ارزش اﻗﺘﺼـﺎدی ﯾـﮏ ﻧﻬـﺎده ﺖﻗﯿﻤ ﮔﺬاری ﻧﺸﺪه ﻣﺎﻧﻨﺪ آب، ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺟﺪاﺳﺎزی ﺳﻬﻢ آب در ﺗﻮﻟﯿﺪ ارزش ﮐﻞ ﺑﺮای ﻣﺤﺼﻮل از ﺳﻬﻢ ﺳـﺎﯾﺮ ﻧﻬـﺎده ﻫـﺎی ﺗﻮﻟﯿـﺪی اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻮﻟﯿﺪ وارد ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ﺗﺌﻮری ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺑﻨﮕﺎه، ﺑﺮای ﻧﻬﺎده ﻫﺎﯾﯽ از ﻗﺒﯿﻞ آب ﮐﺸﺎورزی ﯾﺎ ﺻﻨﻌﺘﯽ، اﺳﺎس ﺗﺌـﻮرﯾﮑﯽ ﺑﺮای ارزش ﮔﺬاری رﻓﺎه اﻗﺘﺼﺎدی را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣ ﮐﻨﺪ ﯽ . ﺗﺌﻮری ﺳﻮد اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﯿﺰ در ﯾﮏ ﺑﯿﺎن ﻋﻤﻮﻣﯽ و واﻗﻌﯽ ﺗﺮ در اﯾﻦ ارزش ﮔﺬاری وارد ﻣﯽ .ﺷﻮد ﺗﻮﻟﯿﺪات ﻏﺬاﯾﯽ و اﻟﯿﺎﻓﯽ دﻧﯿﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه در زﻣﯿﻦ ﻫﺎی آﺑﯿﺎری ﺷﺪه ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﯽ آﯾﻨﺪ . آﺑﯿﺎری در ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﻫـﺎﯾﯽ ﺑـﺎ ﺑﺎرﻧـﺪﮔﯽ ﮐﻢ ﯾﺎ ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮل ﮐﻤﮏ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ . ﻣﺪل ﺳﺎزی ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﻫﺎی ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎی ﺗﺨﺼـﯿﺺ آب در ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﻣﺤﺼـﻮل ﮐﺸﺎورزی، ﭼﺎﻟﺸﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ روی ﺗﻌﯿﯿﻦ درﺳﺖ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آن در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼـﻮل وﺟـﻮد دارد آن . ﭼـﻪ ﮐـﻪ در واﻗﻌﯿـﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺸﺎورز اﻧﺘﺨﺎب ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ ﮐـﻪ ﭼـﻪ ﻣﺤﺼـﻮﻟﯽ را ﭘـﺮورش داده و ﭼـﻪ ﻣﯿـﺰان زﻣـﯿﻦ، ﻧﯿﺮو ی ﮐﺎر و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ را ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﺤﺼﻮل ﺗﺨﺼﯿﺺ دﻫﺪ و از ﭼﻪ ﻓـﻦ آوری اﺳـﺘﻔﺎده ﮐﻨـﺪ . ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﻣﺤﺼـﻮل ﺑـﺎ آﺑﯿـﺎری، ﻓﺮآﯾﻨـﺪ ﭘﻮﯾﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺪاوم در ﻃﯽ ﻣﺮاﺣﻞ ﮐﺎﺷﺖ، داﺷﺖ و ﺑﺮداﺷﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد و ﺑﺮﺧـﯽ از ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت در اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﻣﺎه ﻫﺎ ﯾﺎ ﺳﺎل ﻫﺎ ﻗ ﺒﻞ از ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﺤﺼﻮل ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻫﺮ ﺗﺼـﻤﯿﻢ در اﯾـﻦ ﻓﺮآﯾﻨـﺪ ﺑـﻪ اﻗﺘﻀـﺎی ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت ﮔﺬﺷﺘﻪ، وﻗﺎﯾﻊ ﻗﺒﻞ و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آﯾﻨﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد . ﮐﺸﺎورز ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ اﯾﻦ اﻧﺘﺨﺎب ﻫـﺎی ﭼﻨـﺪ ﻧﻬـﺎده ای - ﭼﻨﺪ ﻣﺤﺼﻮﻟﯽ را در ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻌﯿﻦ ﻣﺤﺼﻮل و ﻧﻬﺎده، اﻣﮑﺎﻧـﺎت ﻧـﺎﻣﻌﯿﻦ ﺗﻮﻟﯿـﺪ، ﻋﺮﺿـﻪ ﻧﯿـﺮوی ﮐـﺎر ﻧـﺎﻫﻤﮕﻦ و ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎی ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ اﺷﺘﻐﺎل ﺑﺮای ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﺧـﺎﻧﻮادﮔﯽ و ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ را در ﻣﺤـﯿﻂ در ﺣـﺎل ﺗﻐﯿﯿـﺮ و ﻧﺎﻣﺸـﺨﺺ ﺳﯿﺎﺳـﺖ ﮔـﺬاری ﮐﺸﺎورزی ﻣﻠﯽ اﻧﺠـﺎم دﻫـﺪ . اﯾـﻦ ﻣﻄﺎﻟـﺐ ﺣـﺎﮐﯽ از آن اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻣـﺪل ﻫـﺎی اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه ﺗﻮﺳـﻂ اﻗﺘﺼـﺎدداﻧﺎن ﻧﻤﺎﯾـﺎن ﮔـﺮ ﺳﺎده ﺳﺎزی ﻫﺎی ﻋﻤﺪه از ﺷﺮاﯾﻂ دﻧﯿ ﺎی واﻗﻌﯽ اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ دوم - روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 13 روش ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮔﺮدد را ﺑﻪ دو دﺳـﺘﻪ ﻗﯿﺎﺳـﯽ و اﺳـﺘﻘﺮاﯾﯽ ﻣـﯽ ﺗـﻮان دﺳـﺘ ﻪ ﺑﻨـﺪی ﮐـﺮد . روش ﻫﺎ ی ﻗﯿﺎﺳﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺷﺎﻣﻞ روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﯾﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﺧﺎﻟﺺ ﺳﻮدﻫﺎی اﻗﺘﺼـﺎدی روش ، ﻫـﺎ ی ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﺟـﺎﯾﮕﺰﯾﻦ، ﻣـﺪل داده - ﺳﺘﺎﻧﺪه ، ﺗﻌﺎدل ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد . روش ﻫﺎ ی اﺳﺘﻘﺮاﯾﯽ ﻧﯿﺰ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﻫـﺎﯾﯽ ﻣﺒﺘﻨـﯽ ﺑـﺮ ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ و ﻫﺰﯾﻨﻪ، ﺗﻘﺎﺿﺎی اﺳﺘﺨﺮاﺟﯽ از ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺎزار آب و روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ اﺳﺖ . ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﯽ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺎ ﻫﺪف ﮐﺸﺎورزی از ﺟﻤﻠﻪ اوﻟﯿﻦ ﻣﻮارد ارزش ﮔﺬاری ﻫـﺎی ﻏﯿـﺮ ﺑـﺎزا ری آب در ﻣﺼـﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺎ روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺗﺨﻤﯿﻨﯽ از ﺳﻮد اﻗﺘﺼﺎدی آب را از ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ اﺳﺘﺨﺮاج ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﺑﺮای اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﺑﺘﺪا درآﻣﺪﻫﺎی ﻣﺰرﻋﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ آن ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺷﺪه و ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎ ی اﻧﺘﻈـﺎری از ﺧﺮﯾـﺪ ﻧﻬـﺎده ﻫـﺎ و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﺗﺨﻤﯿﻨﯽ از ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻤﻠﯿﮑﯽ ﺑﻪ ﺟﺰ آب ﮐﺴﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد . اﻣﺎ اﯾﻦ ﻣﺪل ﻣﺒﺘﻨـﯽ ﺑـﺮ ﻣﻔﺮوﺿـﺎت ﺧﺎﺻـﯽ درﺑـﺎره ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﻣﺰرﻋﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺧﺎﺻﯽ از ﻧﻬﺎده و ﺑﺎزدﻫﯽ ﻣﺤﺼﻮل را ﻓﺮض ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، از اﯾﻦ رو ﻣﺪل ﻫﺎی ﭘﯿﭽﯿـﺪه ﺗـﺮی ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻣـﺪل ﻫـﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزش ﮔﺬاری ﻧﯿﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﺨﺼ ﯿﺺ ﺑﻬﯿﻨـﻪ آب ﻣﺰرﻋـﻪ و ﺳـﺎﯾﺮ ﻣﻨـﺎﺑﻊ در ﺑـﯿﻦ ﭼﻨـﺪﯾﻦ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﺎﻟﻘﻮه را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ و ﻧﻬﺎده آب، ﺑﺎزدﻫﯽ ﻣﺤﺼﻮل و ﺑﺎزدﻫﯽ ﺧﺎﻟﺺ ﺑﻪ آب را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺨﺸﯽ از راه ﺣـﻞ اﺳـﺘﺨﺮاج ﮐﻨﺪ ﻣﯽ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺗﮑﻨﯿﮏ ﻫﺎی آﻣﺎری را ﺑﺮای ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﺎزارﻫﺎی آب واﻗﻌﯽ ﯾﺎ ﺑﺎزارﻫﺎی زﻣﯿﻦ ﮐﺸﺎورزی ﺑﻪ ﮐـﺎر ﮔ ﯿﺮﻧـﺪ . روش ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮای اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﻓﺎﯾﺪه ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی - اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﭘﺮوژه ﻫﺎی آﺑﯿـﺎری ﻋﻤـﻮﻣﯽ ﺑـﻪ ﮐـﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ، ﺑﺤﺚ اﻧﮕﯿﺰ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺮﺧﯽ از اﻧﺘﻘﺎدﻫﺎ ﺑﺮ ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﺿﻤﻨﯽ ﮐﻪ آن ﻫﺎ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ، وارد اﺳﺖ، ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ در ا رزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺮوژه ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﻪ درﺳﺘﯽ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻧﺸﺪه و ارزش اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ را ﻣﻨﻌﮑﺲ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨـﺪ . ﺑـﺎ اﯾـﻦ وﺟـﻮد، ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در داﺧﻞ و ﺧﺎرج ﮐﺸﻮر اﯾﻦ اﻣﮑﺎن وﺟﻮد دارد ﮐﻪ روش ﻫـﺎ ی ﭘﺮﮐـﺎرﺑﺮد را ﻣﺸـﺨﺺ ﮐـﺮده و ﻣﺮاﺣﻞ اﻧﺠﺎم آن ﻫﺎ را ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻧﻤﻮد و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺰاﯾﺎ و ﻣﻌﺎﯾﺐ ﻫﺮ ﯾﮏ از آن ﻫﺎ و ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎی ﺑﻮدﺟﻪ و زﻣـﺎن و دﺳﺘﺮﺳـﯽ ﺑـﻪ داده ﻫﺎ ﺑﻪ روش ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺮای ارزش ﮔﺬاری رﺳﯿﺪ . در ﺟﺪول ﻫﺎی )2 - 1( و )2 - 2( اﻧﻮاع روش ﻫـﺎ ی اﺻـﻠﯽ اﺳـﺘﻘﺮاﯾﯽ و ﻗﯿﺎﺳـﯽ و ﺧﻼﺻﻪ ای از ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ روش و ﻣﻮارد اﺳﺘﻔﺎده آن آﻣﺪه اﺳﺖ ]39 [ . ﺟﺪول2 - 1 - اﻧﻮاع روش ﻫﺎ ی اﺻﻠﯽ اﺳﺘﻘﺮاﯾﯽ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی، وﯾﮋﮔﯽ و اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی آن ]ﻫﺎ 39 [ روش ﻫﺎ ی اﺳﺘﻘﺮاﯾﯽ ارزش ﮔﺬاری ﺗﺸﺮﯾﺢ روش و ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﻣﻮارد اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑﺎزاری آب و زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه از ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑﺮای اﺟﺎره ﯾﺎ ﻓﺮوش دا ﯾ ﻤﯽ ﻫﺎ آﺑﻪ ﺣﻖ و زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی دﯾﻢ و آﺑﯽ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽ .ﺷﻮد ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف ﯾﺎ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮐﻪ در ﻣﻌﺎﻣﻼت آﺷﮑﺎر ﺷﺪه اﺳﺖ را در ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب در اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی، ﺻﻨﻌﺘﯽ، ﺷﻬﺮی و ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . ﺑﺮآورد ﺗﻮاﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺎ ﺗﮑﻨﯿﮏ اﻗﺘﺼﺎد ﺳﻨﺠﯽ اﻃﻼﻋﺎت اوﻟﯿﻪ ﯾﺎ ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ از ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی و ﺻ ﻨﻌﺘﯽ ﺑﺎ ﺗﮑﻨﯿﮏ ﻫﺎی آﻣﺎری ) ﻣﻌﻤﻮﻻ رﮔﺮﺳﯿﻮن ( ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . در ارزش ﮔﺬاری آب در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﮐﺸﺎورزی ﯾﺎ ﺻﻨﻌﺘﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ .ﺷﻮد روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ روﯾﮑﺮد ﺗﺮﺟﯿﺤﺎت آﺷﮑﺎر ﺷﺪه را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻣﻼک و ﻣﺴﺘﻐﻼت در ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﺮﺿﻪ ﯾﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ آب ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﯿﻞ اﻗﺘﺼﺎد ﺳﻨﺠﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ . دﻫﺪ ﺑﺎ ﻣﻌﺎﻣﻼت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در اﻣﻼک ﮐﺸﺎورزی ﯾﺎ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﺗﻘﺎﺿﺎی آب در ﻣﺤﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ را ﺑﺮای ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﻣﻘﺪار ﯾﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ آب ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ آورد . 14 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺟﺪول2 - 2 - اﻧﻮ اع روش ﻫﺎ ی اﺻﻠﯽ ﻗﯿﺎﺳﯽ ارزش ﮔﺬاری آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی، وﯾﮋﮔﯽ و اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی آن ] ﻫﺎ 39 [ روش ﻫﺎ ی ﻗﯿﺎﺳﯽ ارزش ﮔﺬاری ﺗﺸﺮﯾﺢ روش و ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﻣﻮارد اﺳﺘﻔﺎده از روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻣﺪل ﯾﻫﺎ ﯽ ﺑﺮای اﺳﺘﺨﺮاج ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻫﺎ ی ﻓﺎﺻﻠﻪ ای از ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ ﯾﺎ ﺳﻮد ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯿﺰان آب ﺘ اﺳ ﻔﺎده ﺷﺪه ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪه ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﻮدﺟﻪ ﯾﺎ ﺻﻔﺤﻪ ﮔﺴﺘﺮده ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ارزش ﻫﺎی در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف ﯾﺎ ﺗﺎﻣﯿﻦ آب در اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﺑﺮون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ ) ﮐﺸﺎورزی، ﺻﻨﻌﺖ ( در ﻣﻮارد ﭼﻨﺪ ﻣﺤﺼﻮل - ﭼﻨﺪ ﻓﻦ آوری ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻣﯽ . زﻧﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻣﺪل ﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮای اﺳﺘﺨﺮاج اﺟﺎره ﻫﺎ ﯾﺎ ﺧﺎﻟﺺ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آب ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺪل ﻫﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﺣﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد . ارزش ﻫﺎی در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف ﯾﺎ ﺗﺎﻣﯿﻦ آب در اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﺑﺮون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ ) ﮐﺸﺎورزی و ﺻﻨﻌﺖ ( در ﻣﻮردﻫﺎی ﭼﻨﺪ ﻣﺤﺼﻮل - ﭼﻨﺪ ﻓﻦ آوری ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﻣﯽ .ﺷﻮد ﻣﺪل داده - ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻣﺪل ﻫﺎی ﺧﺎﻟﺺ در آﻣﺪ ﯾﺎ ﺳﻮد اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آب، ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﻼک ارزش اﻓﺰوده ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺪل داده - ﺳﺘﺎﻧﺪه اﻧﺠﺎم ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . روﺷﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﺪت ارﯾﺐ داﺷﺘﻪ ) ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ واﻗﻌﯽ ( و در ﻣﻮارد اﺳﺘﻔﺎده آب در ﮐﺸﺎورزی و ﺻﻨﻌﺖ ﮐﺎرﺑﺮد دارد . ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﺗﻌﺎدل ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻣﺪل ﯾﻫﺎ،ﯽ ﺑﺮای اﺳﺘﺨﺮاج ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ ﯾﺎ ﺳﻮدﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه و از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺪل ﻫﺎی ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی درون زای ﻗﯿﻤﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . روش ﺟﺪﯾﺪی ﮐﻪ در اﺳﺘﻔﺎده آب در ﮐﺸﺎورزی و ﺻﻨﻌﺖ ﮐﺎرﺑﺮد دارد . ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﭘﺮوژه ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻪ را ﺑ ﻋﻨﻮان ﻓﺎﯾﺪه ﭘﺮوژه، ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . ﺑﺮای ارزش ﮔﺬاری آب در ﻣﺤﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﯾﺎ در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف آب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻬﺎده ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ . رود 2 - 3 - ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻣﻬﻢ در ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺎ وﺟﻮدی ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻣﯽ روش ﻫﺎ ی ﻋﻨﻮان ﺷﺪه در ﻋﻤﻞ ﻗﺎﺑﻞ ﮐﺎرﺑﺮد ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻣﺎ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ اﯾﻦ ﮐﻪ ﻣﺤﺪ وﯾﺖ ﺑﺮﺧﯽ روش ﻫﺎ از ﺳﺎﯾﺮ روش ﻫـﺎ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ و ﻋﻤﺪه ﺗﺮ اﺳﺖ، آﻧﭽﻪ ﮐﻪ در ﻋﻤﻞ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻪ ﯾﺎ ﭼﻬﺎر روش ﺑﯿﺶ ﻧﻤﯽ ﺗﺮ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻗﺒـﻞ از اﯾـﻦ ﮐـﻪ ﻣﺘـﺪاول ﺗـﺮﯾﻦ روش ﻫﺎ را از دو ﺟﻨﺒﻪ ﺳﺎدﮔﯽ و ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻧﻤﺎﯾﯿﻢ، ﻻزم اﺳﺖ ﺑﻪ ﺑﺮﺧـﯽ ﻣﺴـﺎﯾﻞ زﯾـﺮ در ارزش ﮔـﺬاری اﻗﺘﺼـﺎدی آب ﺗﻮﺟـﻪ ﻻزم ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد ]38 [. 2 - 3 - 1 - ارزش ﮔﺬاری ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت در ﺑﺮاﺑﺮ ارزش ﮔﺬاری ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﮐﻮﺗﺎه ﯾﺎ ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﺑﻮدن دﯾﺪﮔﺎه در ارزش ﮔﺬاری در اﻧﺘﺨﺎب روش ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ . ﻣﻨﻈﻮر از ﮐﻮﺗﺎه ﯾﺎ ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﺑﻮدن ﺑﻌﺪ زﻣﺎﻧﯽ ﺑـﻪ ﻣﻌﻨـﺎی ﻋﺎم ﻧﯿﺴﺖ . ﻫﻤﭽﻨﺎن ﮐﻪ از ﻣﺘﻮن اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺮ ﻣﯽ آﯾﺪ ﺛﺎﺑﺖ ﯾﺎ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﺑﻮدن ﻧﻬﺎده ﻫﺎ در ﻓﺮ آ ﯾﻨﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ، ﻣﻌﯿﺎر اﺳﺖ و ﻫﻨﮕـﺎﻣﯽ ﮐـﻪ ﺑـﻪ آب ﺑـﻪ ﺷﮑﻞ ﯾﮏ ﻧﻬﺎده ﺛﺎﺑﺖ ﻧﮕﺎه ﻣﯽ ﺷﻮد، دﯾﺪ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت وﺟﻮد دارد و ﺑﺮﻋﮑﺲ . ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺗﺨﺼﯿﺺ آب در ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت در ﻣﻮار دی از ﻗﺒﯿﻞ ارزﯾﺎﺑﯽ ﺧﺴﺎرت ﻫﺎی ﺑﺎﻟﻘﻮه اﻗﺘﺼﺎدی ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ ﻣﻄﺮح ﻣﯽ ﺷﻮد، اﻣـﺎ دﯾـﺪﮔﺎه ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﻏﺎﻟﺒﺎ در ﺗﺸﺨﯿﺺ و ارزﯾﺎﺑﯽ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی ﮐﻠﯽ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ آب ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎی ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔـﺬاری در ﻋﺮﺿـﻪ آب ﯾـﺎ ﺗﺨﺼﯿﺺ ﻣﺠﺪد ﺣﻘﻮق آﺑﯽ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﺑﺎ ارزش ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺑﺎﻻﺗﺮ ]38 [. ﻓﺼﻞ دوم - روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 15 2 - 3 - 2 - ارزش د رﻫﺮ دوره در ﺑﺮاﺑﺮ ارزش ﮐﻞ ﺑﻌﻀﯽ ارزش ﻫﺎ در ﯾﮏ دوره زﻣﺎﻧﯽ1 و ﺑﻌﻀﯽ دﯾﮕﺮ در ﻗﺎﻟﺐ ارزش ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ای 2 ﺑﯿﺎن ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . ارزش آب ﻏﺎﻟﺒﺎ در ﯾﮏ دوره واﺣﺪ ﮐـﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﯾﮏ ﺳﺎل اﺳﺖ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯽ ﮔﺮدد . اﻟﺒﺘﻪ ﮔﺎﻫﯽ اوﻗﺎت اﯾﻦ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺟﺰ ﯾﯽ ﺗـﺮی ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺷـﺶ ﻣﺎﻫـﻪ زﻣﺴـﺘﺎﻧﯽ و دوره ﺗﺎﺑ ﺴﺘﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ . رود در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﯾﻦ، ارزش ﮔﺬاری ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ارزش ﻓﻌﻠﯽ ﯾﮏ ﺟﺮﯾﺎن ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ای در ﻃـﻮل زﻣـﺎن ﻧﯿـﺰ اﺳـﺘﻔﺎده ﮔﺮدد . ﺗﻔﺎوت اﯾﻦ دو ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻔﺎوت ﺑﯿﻦ اﺟﺎره ﺳﺎﻻﻧﻪ و ﮐﻞ ﻗﯿﻤﺖ ﺧﺮﯾﺪ ﺑﺮای ﺗﻤﻠﮏ ﯾﮏ ﺧﺎﻧﻪ اﺳﺖ . ازاﯾﻦ رو ارزش ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ ای آب ﺑﺴـﯿﺎر ﺑﯿﺶ ﺗﺮ از ارزش آن در ﯾﮏ دوره زﻣﺎﻧﯽ واﺣﺪ اﺳﺖ و ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه، ﺗﻌﺪاد ﺳﺎل ﻫﺎﯾﯽ ﮐـﻪ ارزش ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ ای در ﻃـﯽ آن ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺛﺎﺑﺖ ﯾﺎ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﺑﻮدن ارزش ﻫﺎی ﺳﺎﻻﻧﻪ دارد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﯾﮏ ﻃﺮح ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑـﺎ دوره ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری 50 ،ﺳـﺎل ارزش ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ ، ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه- ﺗﻨﺰﯾﻞ7 %، ارزش ﮐﻞ آب در ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت، ﺣﺪود 14 ﺑﺮاﺑﺮ ارزش ﺳﺎﻻﻧﻪ آن اﺳﺖ . 2 - 3 - 3 - ارزش ﮔﺬاری در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف در ﺑﺮاﺑﺮ ارزش ﮔﺬاری در ﻣﺤﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺗﻤﺎﯾﺰ ﺑﯿﻦ ارزش در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف ﯾﺎ در ﻣﺤﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺑﻪ اﯾﻦ دﻟﯿﻞ ﻣﻄﺮح ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ آب ﻣﯽ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮن واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻣﮑﺎن، ﺷﮑﻞ و زﻣﺎن ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ و ﺧﺴﺎرت ﻫﺎی اﻧﺘﻘﺎل در ﺗﺎﻣﯿﻦ آب ﮐﺸﺎورزی ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ارزش در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف ﺑﯿﺶ ﺗﺮ از ارزش در ﻣﺤﻞ ﺗـﺎﻣﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ و ازاﯾﻦ رو ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ در ﻣﮑﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﺑـﯿﺶ از ﻣﺤـﻞ ﺗـﺎﻣﯿﻦ اﺳـﺖ . ارزش د ر ﻣﮑـﺎن ﻣﺼـﺮف آب، در ﻣﺤـﻞ اﺳـﺘﻔﺎده آن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد . در ﻣﻘﺎﺑﻞ، ارزش در ﻣﺤﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ در ﻫﻤﺎن ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﯽ ﮐﻪ آب ) از ﯾﮏ ﺟﺮﯾﺎن، ﻣﺨﺰن ﯾﺎ ﺳﻔﺮه زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ ﺑﻪ ( دﺳﺖ ﻣـﯽ آﯾـﺪ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد . ارزش آب در ﻓﺼﻮل ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﯿﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ .ﯾﺎﺑﺪ ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﮐﻤ ﺒﻮد آب در ﻓﺼﻞ ﺑﻬـﺎر و ﺗﺎﺑﺴـﺘﺎن ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـ ﺪ در ﮐـﺎﻫﺶ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺗﺎﺛﯿﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ در ﺳﺎﯾﺮ ﻓﺼﻮل ﺗﺎﺛﯿﺮ ﭼﻨﺪاﻧﯽ ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . 2 - 3 - 4 - ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﺧﺼﻮﺻﯽ3 )ﻣﺎﻟﯽ ( ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ4 ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻬﻢ دﯾﮕﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻓﺮ آ ﯾﻨﺪ ارزش ﮔﺬاری ﺑﺎﯾﺪ از ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﯾﺎ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ؟ اﯾـﻦ ﺳـﻮال زﻣـﺎﻧﯽ ﻣﻄـﺮح ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﯾﺎ ﺳﺘﺎﻧﺪه دارای ﯾﺎراﻧﻪ ﯾﺎ ﻣﺎﻟﯿﺎت ﺑﻮده ﯾﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻧﭽﻪ در ﺑﺨﺶ اﻧﺮژی ﯾﺎ ﮐﺸﺎورزی اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘـﺪ، ﻣﺘﺎﺛﺮ از ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی دوﻟﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روش ﻫﺎ ی ﻗﯿﺎﺳﯽ5 ،ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﻮان ﻣﯽ از ﻫﺮ ﮐـﺪام اﺳـﺘﻔﺎده ﮐـﺮد . ﺑﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ ﺳﺮﻣﺎ ﯾﻪ یﮔﺬار ﻫﺎ در ﻋﺮﺿﻪ آب ﮐﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﺎﻟﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد، ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺗـﺮ اﺳـﺖ ]36 [ . ﺑﺮای ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ رﻓﺘﺎرﻫﺎی از ﻗﺒﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﻣﺎﻧﻨﺪ روش ارزش ﮔﺬاری ﺿـﻤﻨﯽ 6 در ﺗ ﻌﯿـﯿﻦ ارزش داراﯾـﯽ، اﻃﻼﻋـﺎت ﻟﺰوﻣـﺎ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ اﺳﺖ . 1- Per Period Value 2- Capitalized Value 3- Private Prices 4- Social Prices 5- Deductive 6- Hedonic 16 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 2 - 3 - 5 - ﺳﻨﺠﻪ ﮐﻤﯿﺖ آب ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده در ﺗﺨﺼﯿﺺ آب در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﺑﻪ واﺣﺪ ﭘﻮل در ﻫـﺮ ﺣﺠـﻢ آب ﺑﯿـﺎن ﮔـﺮدد . کﻣﻼ ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ از ﺣﺠﻢ آب ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﮐﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻫﺮ ﮐﺪام از آن ﻫﺎ ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـ ﺪ در ﺗﺨﻤـﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼـﺎدی آب ﻧﻘﺶ ﻋﻤﺪه ای اﯾﻔﺎ ﮐﻨﺪ . ﻣﻼک ﺣﺠﻢ آب در اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﺑﺮون ﺟﺮﯾﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺳﻪ ﺻﻮرت ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ، ﺑﯿﺎن ﮔﺮدد . اوﻟﯿﻦ ﺑﯿﺎن ﺑﻪ ﺻﻮرت آب ﻫﺎی ﺑﺮداﺷﺘﯽ1 اﺳـﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎدﯾﺮی ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ از آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﯽ ﯾﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ ﮐﺴﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد . دوﻣﯿﻦ ﺑﯿﺎن، آب ﺗﺤﻮﯾﻠﯽ2 اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿـﺰان آﺑـﯽ را ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﮑﺎن اﺳﺘﻔﺎده ) ﻣﺰرﻋﻪ، ﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﮐﺎرﺧﺎ ( ﻧﻪ اﻧﺘﻘﺎل داده ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺑﻪ دﻟﯿـﻞ وﺟـﻮد اﺗـﻼف در ﺟﺮﯾـﺎن اﻧﺘﻘـﺎل، اﯾـﻦ دو ﻣﻘﺪار ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﯿﺴﺖ . اﯾﻦ اﺗﻼف در ﻧﻘﻞ و اﻧﺘﻘﺎل آب در اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی ﺣﺪود 20 % ﯾﺎ ﺑﯿﺶ اﺳﺖ ﺗﺮ . ﺳﻮﻣﯿﻦ ﺑﯿـﺎن، ﻣﯿـﺰان آب ﻣﺼﺮﻓﯽ3 اﺳﺖ ﮐﻪ در آن ﻗﺴﻤﺘﯽ از آب ﺗﺒﺨﯿﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺑﺨﺸﯽ ﻧﯿ ﺰ در ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزی ﯾﺎ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﻣﯽ ﺷـﻮد و در ﻏﯿـﺮ اﯾـﻦ ﺻﻮرت از ﻣﺤﯿﻂ ﺣﺬف ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﻣﺸﺎﻫﺪات در آﺑﯿﺎری ﮐﺸﺎورزی آﻣﺮﯾﮑﺎ در ﺳﺎل 1995 ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐـﻪ اﺳـﺘﻔﺎده ﺗﺤـﻮﯾﻠﯽ 80 % از آب ﺑﺮداﺷﺘﯽ و آب ﻣﺼﺮﻓﯽ 60 %از آب ﺗﺤﻮﯾﻠﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻟﺬا ﻣﻘﺪار ﺧﺎﻟﺺ آب ﻣﺼﺮﻓﯽ ﺗﺮ ﮐﻢ از ﻧﯿﻤﯽ از آﺑ ﯽ اﺳـﺖ ﮐـﻪ در اﺑﺘـﺪا ﺑﺮداﺷـﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ]39 [ . 2 - 3 - 6 - ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی در ﭼﻪ ﺳﻄﺤﯽ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد؟ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺳﻮال ﻣﻨﻮط ﺑﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن روش اﺳﺖ . ﻏﺎﻟﺐ روش روش ) ﻫﺎ ﻫﺎ ی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ دﯾﺪﮔﺎه ﺧـﺮد ( ﻗﺎﺑـﻞ اﺳـﺘﻔﺎده در ﺗﻤـﺎم ﺳﻄﻮح ) واﺣﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪی، ... و ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ ( اﺳﺖ، اﻣﺎ ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ روش داده - ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻓﻘﻂ در ﺳـﻄﺢ ﮐـﻼن اﻧﺠـﺎم ﭘـﺬﯾﺮ اﺳـﺖ . در ﭘﯿﻮﺳﺖ 1 ﮐﻪ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد، ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت ﮐﺎﻓﯽ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﺑﯿﺎن ﻣﯽ ﮔﺮدد . 2 - 3 - 7 - ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺣﻘﻮق ﮐﺎﻣﻞ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮﭘﺬﯾﺮی و ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری در ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ ﺗﺤﻘﻖ ﭘﯿﺪا ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ . در رژﯾـﻢ » دﺳﺘﺮﺳـﯽ « آزاد ﻣﻨﺎﺑﻊ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ آن ﮐﻪ ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺑﺮای ﻓﺮد و ﯾﺎ ﮔﺮوه ﻫﺎ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﻤﯽ ﺷﻮد، ﺧﻄﺮ از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻦ آن ﻫﺎ وﺟﻮد دارد . در ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﮐﻪ ﺳﻔﺮه آب زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ وﺟﻮد دارد ﺑﻪ درﺳﺘﯽ ﻧ ﻤـﯽ ﺗـﻮان ﻣﺤـﻞ دﻗﯿـﻖ ﻣﻘـﺪار ﻣﻌـﯿﻦ آب اﺳﺘﺤﺼـﺎﻟﯽ در ﯾـﮏ ﻣﮑـﺎن ﻣﺸﺨﺺ را ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﺮد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ، ﻣﻨﺒﻊ آب ز ﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻓـﺮدی ﺑﺘﻮاﻧـﺪ آن را اﺳﺘﺤﺼـﺎل ﮐﻨـﺪ و ﺣﻘـﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ ﻓﺮدی ﺑﺮ آب ذﺧﯿﺮه در آﺑﺨﻮان وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﯾﮏ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﺸﺘﺮک ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮد . ازاﯾﻦ رو ﻋﺪم ﺣﺘﻤﯿﺖ در ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ آب ﻫﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﻮد . ﺗﺮﺗﯿﺒﺎت ﻧﻬﺎدی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻋﺮﺿﻪ آب و ﺣﻘﺎﺑﻪ اﻏﻠﺐ رﯾﺸﻪ در دوراﻧﯽ دارد ﮐﻪ آب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﻨﺒﻊ ﮐﻤﯿﺎب در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﻤـﯽ ﺷـﺪ و ﻣﺎﻟﮑﺎن ﺣﻘﺎﺑﻪ ) ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺒﺎدﻟﻪ ( ﻣﻌﻤﻮﻻ اﻧﮕﯿﺰه ای ﺑﺮای ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ آن . ﭼﻪ ﮐﻪ ﺣﻘﻮق ﺧﺎص ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ ﺣﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﺪ، ﻫﻨﻮز در ﺧﯿﻠﯽ از ﺟﺎﻫﺎ در ﺗﺨ ﺼﯿﺺ آب ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و ﺑـﻪ ﻣـﺎﻟﮑﯿﻦ ﺣـﺮﯾﻢ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺣـﻖ اﺳـﺘﻔﺎده از آب را 1- Withdrawal 2- Delivery 3- Consumptive ﻓﺼﻞ دوم - روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 17 ﺑﺮاﺳﺎس اﺻﻞ » ﺗﻘﺪم در زﻣﺎن، ﺗﻘﺪم در ﺣﻖ «1 دﻫﺪ ﻣﯽ . اﯾﻦ ﻧﻮع ﺗﺨﺼﯿﺺ آب ﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ زﻣﯿﻦ ﮔﺮه ﺧﻮرده اﺳﺖ ﻓﺎﻗﺪ ﮐﺎراﯾﯽ اﺳﺖ و و ﭼﻮن ﺑﻪ ﻣﺼﺮف آب در ﻫﻤﺎن زﻣﯿﻦ ﻫﺎ ﻣﺤﺪود ﻣﯽ ﺷﻮد، ﺑﺎ اﺻﻮل ﺑﺎزاری آب ﻧ ﺎﺳﺎزﮔﺎر اﺳﺖ ]35 [. 2 - 3 - 8 - آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ2 ـﺟ آﺛﺎر ﺎﻧﺒﯽ زﻣﺎﻧﯽ اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﻌﺎﻣﻼت آب ﮐﺎﻣﻼ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﺧﺮﯾﺪاران و ﻓﺮوﺷﻨـ ـ ﺪﮔﺎن ﻣﻨﻈـﻮر ﻧﻤـﯽ ﮔـﺮدد . ﺑـﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﺳﺘﺤﺼﺎل آب ﺑﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ، ﮐﻤﯿﺖ و ﻣﮑﺎن آب ﻣ ﻮ ﺛﺮ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻃﺮﯾﻘﯽ ﺑﺮ دﯾﮕﺮ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴـﺖ اﺛﺮ ﺑﮕﺬارد، ﭘﺪﯾﺪه آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ ﺷﮑﻞ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . در ﻣﻮرد آب ﻫﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ، اﮔﺮ ﺳﻄﺢ اﯾﺴﺘﺎﯾﯽ آب ﺑﺮ اﺛﺮ اﺳﺘﺤﺼﺎل آب ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد، ﮐﺴﯽ ﮐﻪ آب را ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﯽ ﮐﻨـﺪ آﺛـﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ ) ﻣﻨﻔﯽ ( ﺑﺮ دﯾﮕﺮ اﻓﺮاد ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ، ﭼﺮا ﮐﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻤﻖ ﺳـﻄﺢ اﯾﺴـﺘﺎﯾﯽ آب ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎ ی ﻣـﺎﻟﯽ ﺑﺮداﺷـﺖ آب ﻫـﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ را اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ . از ﺟﻨﺒﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری، ﺳﻄﺢ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ اﯾﺴﺘﺎﯾﯽ آب، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﯿﺶ ی ﺗﺮ ﺣﻔﺎری، ﻟﻮﻟﻪ ﮔـﺬاری، ﭘﻤـﭗ و ﻣﻮﺗـﻮر را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دارد و از ﺟﻨﺒﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، اﻧﺮژی ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی ﺑﺮای ﭘﻤﭙﺎژ ﺣﺠﻢ ﻣﻌﯿﻨـﯽ آب ﻻزم اﺳـﺖ . اﻓـﺰون ﺑـﺮ آن، ﺧﻄـﺮ اﻓـﺰاﯾﺶ ﺳـﻄﺢ ﺷﻮری آب ﻧﯿﺰ وﺟﻮد دارد از . آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ ﻣﺜﺒﺖ ﻣﺼﺮف آب ﻫﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ در ﮐﺸﺎورزی، اﯾﺠﺎد ﺷﻐﻞ و ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ روﺳـﺘﺎﯾﯽ اﺳـﺖ از . دﯾﮕﺮ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﻣﺜﺒﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از آب ﻫﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ ﺳﺎﺧﺘﺎرﺷﮑﻨﯽ در ﺑﺎﻓﺖ ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ روﺳﺘﺎ و اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺸﺎرﮐﺖ زارﻋـﯿﻦ در ﺑﺮداﺷﺖ و ﻣﺼﺮف آب ﻫﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ اﺳﺖ . از ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﻣﺜﺒﺖ آن در ﺳﻄﺢ ﮐﻼن، رﺳﯿﺪن ﺑـﻪ ﺧﻮدﮐﻔـﺎﯾﯽ در ﺗﻮﻟﯿـﺪ و ﻋﺮﺿـﻪ ﺑﻌﻀـﯽ از ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ اﺳﺖ . وﺳﻌﺖ آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ ﺗﺎ ﺣﺪی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻓﺮض ﻫﺎی ﻫﯿﺪروﻟﻮژﯾﮑﯽ اﺳـﺖ . اﻏﻠـﺐ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ اﺛـﺮات زﯾﺴـﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ و ﻫﯿـﺪروﻟﻮژﯾﮑﯽ ﺑﺮداﺷﺖ آب ﻫﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ و ﻣﻘﺪار آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ، ﻋﺪم ﺣﺘﻤﯿﺖ ﻫﺎﯾﯽ وﺟﻮد دارد و ﺑﻪ اﯾﻦ دﻟﯿﻞ ﺑﺮآورد دﻗﯿﻖ آن ﻫﺎ اﻣـﺮی ﻣﺸـﮑﻞ و ﭘﯿﭽﯿـﺪه اﺳﺖ . اﮔﺮ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻮﺟﻮد، ﺳﻄﺢ اﯾﺴﺘﺎﯾﯽ را ﺑ ﻪ ﻃﻮر داﯾﻢ ﮐﺎﻫﺶ دﻫﺪ، وﺿﻌﯿﺖ ﭘﺎﯾﺪاری از ﺳﻄﺢ اﯾﺴﺘﺎﯾﯽ آب ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮداﺷـﺖ اداﻣـﻪ دارد، وﺟﻮد ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . در ﻣﻮاردی ﻧﯿﺰ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻮﺟﻮد اﺛﺮ ﻣﻮﻗﺘﯽ ﺑﺮ ﺳـﻄﺢ اﯾﺴـﺘﺎﯾﯽ آب دارد و در ﻧﻬﺎﯾـﺖ آب ورودی ﺑـﻪ آﺑﺨـﻮان، ﺳﻄﺢ اﯾﺴﺘﺎﯾﯽ را ﺑﻪ ﺳﻄﺢ اﺻﻠﯽ ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺮداﻧﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺗﻮان ﻣﯽ ﮔﻔﺖ آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ ) ﻣﻨﻔﯽ ( ﺑﺮداﺷﺖ از آب ﻫﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ دارای ﯾﮏ ﻋﻨﺼـﺮ زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ ، زﯾﺮا ﺑﺮداﺷﺖ ﯾﮏ واﺣﺪ آب اﺿﺎﻓﯽ اﻣﺮوز ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫـﺎ ی ﺑﺮداﺷـﺖ اﻣـﺮوز را اﻓـﺰاﯾﺶ ﻣـﯽ دﻫـﺪ ﺑﻠﮑـﻪ ﻣﻮﺟـﺐ اﻓـﺰاﯾﺶ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﯿﺶ ی ﺗﺮ ی در آﯾﻨﺪه ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﺷﻮد . ازاﯾﻦ رو ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺤﺮاف از وﺿﻌﯿﺖ ﭘﺎﯾﺪار ﺳﻄﺢ اﯾﺴـﺘﺎﯾﯽ آب ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﺻـﺮﯾﺢ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺣﺘﯽ اﮔﺮ آﻧﻬﺎ ﻣﻮﻗﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ، در ﻏﯿﺮ اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ ﺗﺮ ﮐﻢ از ﻣﻘﺪار واﻗﻌﯽ آن ﻫﺎ ﻧﺸﺎ ن داده ﺷﻮﻧﺪ ]35 [. 2 - 3 - 9 - ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ آب ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺤﺪودﯾﺖ در ﻋﺮﺿﻪ آب ، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ آن ﻣﺜﺒﺖ اﺳﺖ . ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ آب، ارزش ﮐﻤﯿﺎﺑﯽ آن را ﻧﺸﺎن ﻣـﯽ دﻫـﺪ و ﺑﯿـﺎن ﮔـﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ واﺣﺪ آب ﻣﺼﺮف ﺷﺪه در ﯾﮏ ﺑﺨﺶ ﯾﺎ ﯾﮏ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ، ﯾﮏ واﺣﺪ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ آب را در ﺑﺨﺶ ﯾﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ دﯾﮕـﺮ ﮐـﺎﻫﺶ دﻫﺪ ﻣﯽ . ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪ اﻓﺮادی ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻓﺮﺻﺖ اﻧﺠﺎم ﮐﺎری را ﺑﻪ دﻟﯿﻞ آن ﮐﻪ آب در ﺟﺎی دﯾﮕﺮ ﻣﺼﺮف ﺷﺪه اﺳـﺖ، از دﺳﺖ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . اﯾﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ در ﻋﻤﻞ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻣﺎﻟﯿﺎت دﻫﻨﺪﮔﺎن، ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن آﯾﻨﺪه و ﯾﺎ ﮐﻞ ﻧﻈﺎم اﻗﺘﺼﺎدی ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﯽ .ﺷﻮد 1- First on Time, First in Right 2- Externality 18 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی از آﻧﺠﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮ ﺻﺖ و ﻫﺰﯾﻨﻪ آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ در ﻣﺼﺮف آب ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ، آب را ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﯽ ﮐﻨﻨـﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻫﺮ واﺣﺪ آب اﺿﺎﻓﯽ ﺑﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺧﺼﻮﺻﯽ آن ﺑﺮاﺑﺮ ﮔﺮدد . ﭘﯿﺎﻣﺪ ﭼﻨﯿﻦ اﻣﺮی در ﻋﻤﻞ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻣﺼﺮف ﺑﯿﺶ ﺗﺮ آب ﺑﺎ ﻗﯿﻤـﺖ ﻣﯽ ﺗﺮ ﮐﻢ ﺷﻮد ]35 [. 2 - 3 - 10 - ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی اﻧﺘﻘﺎل1 و ﺻﺮﻓﻪ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺎﻻی اﻧﺘﻘﺎل در ﻣﻌﺎﻣﻼت، ﺣﻀﻮر ﺧﺮﯾﺪاران و ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن را ﻣﺤﺪود ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﺑﺪون ﺗﻌﺪاد زﯾﺎد آن ﻫﺎ ﺑﺎزار رﻗﺎﺑﺘﯽ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد . در رﻗﺎﺑﺖ ﮐﺎﻣﻞ ، ﯾﮏ ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪی ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺘﻘﺎل اﺳﺖ و در ﺟﺎﯾﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﮐﻪ ﺑﯿﺶ ﺗـﺮ ﯾﻦ ﺑـﺎزده را اﯾﺠـﺎد . ﮐﻨﺪ ﻣﯽ اﻣﺎ اﮔﺮ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺤﺪودﯾﺖ اﻧﺘﻘﺎل، ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺘﻘﺎل ﻧﺒﺎﺷﺪ ، ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ آن اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺗـﺮ ﮐـﻢ از ﺳـﻄﺢ ﺑﻬﯿﻨـﻪ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑﻮد . ارزش ﻣﺤﺼﻮل ﻧﻬﺎﯾﯽ آب ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺗﺤﺖ ﺗ ﺛﯿﺮ ﺎ ﻧﺤﻮه و ﻣﯿﺰان دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ آب، ﻣﻘﺪار ﺳﺎﯾﺮ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﺗﮑﻨﻮﻟـﻮژی ﻣﺘﻔـﺎوت ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ دﻟﯿﻞ وﺟﻮد ﺻﺮﻓﻪ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی د ر ﻋﺮﺿﻪ آب، ﺻﻨﻌﺖ ﻋﺮﺿﻪ آب ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ دارای وﯾﮋﮔـﯽ اﻧﺤﺼـﺎر ﻃﺒﯿﻌـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . در اﯾـﻦ ﺷﺮاﯾﻂ ﻗﯿﻤﺖ آب از ﻃﺮف ﻣﺪﯾﺮان و ﺑﻨﮕﺎه ﻫﺎی دوﻟﺘﯽ و ﻧﻪ ﺑﺮ ﺧﻮرد ﻋﺮﺿﻪ و ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﺷﻮد ]35 [. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻧﭽﻪ ﺑﯿﺎن ﺷﺪ ﺗﻮان ﻣﯽ ﮔﻔﺖ ﻧﻘﺺ ﻧﻬﺎدی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻋﺪم وﺟﻮد ﺣﻘﻮق ﻣﻄﻤﺌﻦ در ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ و اﻧﺘﻘﺎل آب، ﺷﮑﺴﺖ ﺑﺎزار2 ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ ) ﻧﻈﯿﺮ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﺮ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ و ( ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی اﻧﺤﺮاﻓﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی ﯾﺎراﻧﻪ ای ﻣﻮﺟﺐ ﺷﮑﺎف ﺑﯿﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺧﺼﻮﺻﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺼﺮف آب ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . از ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﻋﺪم درﯾﺎﻓﺖ ﻋﻼﻣﺖ ﺻﺤﯿﺢ از ﮐﻤﯿﺎﺑﯽ واﻗﻌﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب از ﺳﻮی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن و ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ، ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽ .ﺷﻮد 2 - 3 - 11 - ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از روﯾﻪ ﻫﺎی ﺣﻘﻮﻗﯽ و ﻋﺮﻓـﯽ در ﻓـﺮاﻫﻢ آوردن و ﺗﻠﻔﯿـﻖ ﻋﻮاﻣـﻞ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ) ﻓﻨـﺎوری و ﺳـﺎزﻣﺎن ﮐـﺎر و ( ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻌﯿﻦ ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾﮏ ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﻓﺮآورده و ﻋﺮﺿﻪ آن . اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺎ درﺟﺎت ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺗﻠﻔﯿـﻖ ﺷـﺪه و در ﻧﺘﯿﺠـﻪ ﻧﻮع ﺧﺎﺻﯽ از ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ د ﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻘﯿﺎس ﺧﺎص ﺧﻮد را دارد . ﻋﻮاﻣﻞ اﺻﻠﯽ ای ﮐﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ آن ﻫﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﻣﺎﻫﯿـﺖ ﻧﻈﺎم ﺷﺪه و ﻣﻌﯿﺎر ﺗﻔﮑﯿﮏ ﺑﯿﻦ ﻧﻈﺎم ﻫﺎ اﺳﺖ، ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از : ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ، روﯾﻪ ﻫﺎی ﺣﻘﻮﻗﯽ، رﺳﻤﯽ و ﻋﺮﻓﯽ، ﻣﻘﯿـﺎس و درﺟﺎت ﻣﺘﻔﺎوت واﺣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻓﻨﺎوری، ﻓﻨﻮن و اﻧﻮاع و ﺳﻄﺢ ﮐﺎرﺑﺮد ﻫﺮ ﮐﺪام و ﻓﺎﻋﻠﯿﺖ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﺎر، وﺿﻌﯿﺖ ﮐـﺎرﮔﺮان واﺣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، ﺳﺎزﻣﺎن ﮐﺎر و ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ) ﻧﻈﯿﺮ ﺧﻮدﮐﺎری، ﮐﺎرﮔﺮی، ﻫﻤﯿﺎری و ...( ]20 [. ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ) دﻫﻘﺎﻧﯽ، اﺟﺎره داری، ﺳﻬﻢ ﺑﺮی و ...( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺧﺎص ﺧﻮد ﮐﺎرﮐﺮد و ﮐـﺎراﯾ ﯽ ﻣﺘﻔـﺎوﺗﯽ دارﻧﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺗﻮان ﻣﯽ اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﮐﻪ ﻧﻬﺎده آب ﻧﯿﺰ در ﻫﺮ ﯾﮏ از اﯾﻦ ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﺑـﺎ در ﻧﻈـﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ آﺛـﺎر ﺟـﺎﻧﺒﯽ ﮔﻮﻧـﺎﮔﻮن، ارزش ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ اﯾﺠﺎد ﻧﻤﺎﯾﺪ . ﺷﺎﯾﺎن ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑـﺮداری در اﯾـﻦ ﻧﺸـﺮﯾﻪ 3 ﻣﺒﺘﻨـﯽ ﺑـﺮ ﻣﺎﺧـﺬ اﺷـﺎره ﺷـﺪه در ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻨﺎﺑ ﻊ اﺳﺖ و ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﻫﺎی دﯾﮕﺮی ﻧﯿﺰ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ وﺟﻮد دارد . 1- Transaction Cost 2-Market failure 3 - ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت ﺗﮑﻤﯿﻠﯽ در اﯾﻦ ﻣﻮرد در ﭘﯿﻮﺳﺖ3 اراﺋﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ دوم - روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 19 2 - 4 - ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﻧﺠﺎم ﮐﺎر در ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﯾﻦ روش ﻫﺎ 2 - 4 - 1 - روش ﻫﺎ ی ﮐﺎرﺑﺮدی ﺳﺎده 2 - 4 - 1 - 1 - ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑﺎزار زﻣﯿﻦ ﮐﺸﺎورزی ]39 [ روش ارزش زﻣﯿﻦ در اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﻓﺮوش زﻣﯿﻦ ﻫـﺎی ﮐﺸـﺎورزی آﺑﯿـﺎری ﺷـﺪه و ﺑـﺪون آﺑ ﯿـﺎری ﮐـﻪ از ﻧﻈـﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﺧﺎک و اﻗﻠﯿﻢ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . در اﯾﻦ روش ﻓﺮض ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن و ﺧﺮﯾﺪاران در ﺑﺎزار زﻣﯿﻦ ﮐـﺎﻣﻼ ﻋﻘﻼﯾـﯽ ﻋﻤﻞ ﮐﺮده و ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی زﻣﯿﻦ ﻧﯿﺰ ﻣﻨﻌﮑﺲ ﮐﻨﻨﺪه ﺗﻤﺎﻣﯽ اﻃﻼﻋﺎت ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ارزش آن ﺑﺎﺷـﺪ . ارزش زﻣـﯿﻦ اﺣﺘﻤـﺎﻻ در ﻧـﻮاﺣﯽ ﺑﯿﺎﺑـﺎﻧﯽ ﮐـﻪ از ﺑﺎزارﻫﺎی ﺷﻬﺮی دور ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ در ﺗﺨﻤﯿﻦ ارزش آب ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ . اﺳﺘﺨﺮاج ارزش آب از ﻃﺮﯾﻖ ارزش زﻣﯿﻦ در ﻧﻤﻮدار )2 - 2 (ﺗﺸﺮﯾﺢ ﺷﺪه اﺳﺖ : اﺳﺘﺨﺮاج ارزش آب از ارزش زﻣﯿﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ اول از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑﺎزار، اﺧﺘﻼف ﻗﯿﻤﺖ ﺑﯿﻦ زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی ﺑﺎ آﺑﯿﺎری و ﺑﺪون آن ) ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻫﮑﺘﺎر زﻣﯿﻦ( ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺳﺎل از ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺎزار ﻻزم ﺑﻮده و ﺗﻮرم ﻣﻮﺟﻮد در ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی زﻣﯿﻦ ﺑﺎ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﮔﺮدد. ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم ﻣﻘﺪار آب ) ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ( در ﻫﺮ ﺳﺎل ﺑﺮای ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر زﻣﯿﻦ ﮐﺸﺎورزی آﺑﯿﺎری ﺷﺪه را ﺗﺨﻤﯿﻦ زده، آﻧﮕﺎه اﺧﺘﻼف ﻗﯿﻤﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه در ﻣﺮﺣﻠﻪ اول ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺗﺨﻤﯿﻨﯽ از واﺣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ارزش آب ﺑﻪ دﺳﺖ آﯾﺪ. ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺳﻮم ارزش ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﻪ ارزش ﻣﻌﺎدل ﺳﺎﻟﯿﺎﻧﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺑﺮای ﺗﺒﺪﯾﻞ اﺧﺘﻼف در ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی زﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد، ﺑﺎﯾﺪ ﻧﺮخ ﺗﻨﺰﯾﻞ ﯾﺎ ﺑﻬﺮه و دوره - ارزش ﺳﺎﻟﯿﺎﻧﻪ از ﻧﻮﻋﯽ ﮐﻪ در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻓﺎﯾﺪه ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﻣﻨﺎﺳﺐ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه و ﻓﺮﺿﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﻮد ﮐﻪ ﭼﻄﻮر ارزش ﻫﺎی ﺳﺎﻟﯿﺎﻧﻪ ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه در ﻃﻮل ﺳﺎل ﻫﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﻋﻤﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. اﯾﻦ روﯾﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ارزش در ﻣﮑﺎن ﺗﺎﻣﯿﻦ آب ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭼﻬﺎرم ارزش آب در ﻣﺤﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺳﻮم ﺑﺎ اﻓﺰودن ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﺨﻤﯿﻨﯽ اﻧﺘﻘﺎل آب ﺑﻪ ارزش در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف آب ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻧﻤﻮدار2 - 2 - اﺳﺘﺨﺮاج ارزش آب از ارزش زﻣﯿﻦ 20 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی در اﯾﻦ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻓﺮض ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ زﻣﯿﻦ ﻣﻨﻌﮑﺲ ﮐﻨﻨﺪه ارزش ﺣﺎل درآﻣﺪﻫﺎی ﺳﺎﻟﯿﺎﻧﻪ آﯾﻨﺪه زﻣﯿﻦ اﺳﺖ، اﻣـﺎ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ر ﺷﺪ ارزش زﻣﯿﻦ در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺗﻮرم ﻗﯿﻤﺖ ﯾﺎ ﺗﻘﺎﺿﺎی ﻣﺤﻠﯽ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﻏﯿﺮ ﮐﺸﺎورزی از زﻣﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ . در ﮐﺸﻮرﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺳـﺎﺑﻘﻪ ﺗـﻮرم ﻫـﺎی ﺑﺎﻻ و ﺑﺎزارﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ ﺿﻌﯿﻒ، زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی آﺑﯿﺎری ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﺒﻊ ذﺧﯿﺮه ارزش ﻧﯿﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷـﻮ د و ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ زﻣـﯿﻦ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ارزش اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دﻻﯾﻞ ﻓﻮق، ﻗﯿﻤﺖ زﻣﯿﻦ ﮐﺸﺎورزی آﺑﯿـﺎری ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ از ارزش ﺣﺎل ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪﻫﺎی آﯾﻨﺪه آن در ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ، از اﯾﻦ رو روش ارزش زﻣﯿﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ اﺣﺘﯿﺎط زﯾـﺎد در ﻣـﻮارد ﻗﻀـﺎوت ﻫـﺎی ﻣﻬﻢ اﺳﺘ ﻔﺎده ﺷﻮد، ﭼﺮا ﮐﻪ در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺣﺬف ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﻬﻢ روﺑﻪ رو اﺳﺖ . 2 - 4 - 1 - 2 - روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ در ارزش ﮔﺬاری آب ﮐﺸﺎورزی ﯾﮏ ﻃﺮح ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، ﻣﺴﺘﻠﺰم داﺷﺘﻦ ﺑﻮدﺟﻪ ﻫـﺎی ﻣﺰرﻋـﻪ ﮐﺸـﺎورزی در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح اﺳﺖ . ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺗﺠﺮﺑﻪ، اﻗﺘﺼـﺎد و ﺣﺴـﺎﺑﺪاری ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﮐﺸـﺎورزی در ﺟﻬـﺖ ﮔﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎی ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدی ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ . رود ﺑﻮدﺟﻪ ﺟﺰﯾﯽ ﺑﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ ﻣﯽ ﭘﺮدازد ﮐﻪ دارای اﺛﺮ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت در ﺳـﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻣﺰرﻋـﻪ داﺷـﺘﻪ و ﺑـﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺘﻐﯿﺮ و اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺎزدﻫﯽ ﻫﺎ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ اﺳﺖ . ﺑﻮدﺟﻪ ﮐﺎﻣﻞ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﻤﺪه ای در داراﯾﯽ ﻫﺎی ﻣﺰرﻋﻪ را ﺑﺮرﺳـﯽ ﮐﻨـﺪ و ﺑﺮای ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ و درآﻣﺪ را در ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﻣﺘﺎﺛﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ، ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ یﻫﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی آب ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﻫﻤـﻮاره ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﻮدﺟﻪ ﮐ ﺎﻣﻞ اﺳﺖ . ﻣﺪل ﻣﺰرﻋﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﻧﺸﺎن ﮔﺮ ﮐﻞ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﭼﻮن ارزﯾﺎﺑﯽ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻣﺰارع ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﻋﻤﻠﯽ ﻧﺒﻮده، ﺑﺎ ﯾﮏ ﯾـﺎ ﭼﻨـﺪ ﻣﺰرﻋﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﺎده ﺳﺎزی ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻋﻤﺪه ﺷﺎﻣﻞ زﻣـﯿﻦ، ﻧﯿـﺮوی ﮐـﺎر، آب، وﺿـﻌﯿﺖ ﻣـﺎﻟﯽ، ﻣﻮﺟـﻮدی ﻣﺎﺷـﯿﻦ آﻻت و ﺗﺠﻬﯿـﺰات و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن در ﻣﺪل ﻣﺰ رﻋﻪ ﻓﻬﺮﺳﺖ . دﺷﻮ ﻣﯽ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن اﻏﻠﺐ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻣﺰرﻋﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ را ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﯿﺰان ﻣﻨﺎﺑﻊ، اﻟﮕﻮی ﮐﺸـﺖ، اﺳـﺘﻔﺎده ﻫـﺎی داﻣﺪاری و ﻧﻮع ﻓﻦ آ وری آن ﻫﺎ ﻣﺪل ﺑﻨﺪی ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ارزﯾﺎﺑﯽ ﮐﻠﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎی ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ از زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی ﮐﻮﭼـﮏ، ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺑﺰرگ، ﺑﻬﺮه وری ﻣﻨﺎﺑﻊ، ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻫﺎی ﻣ ﺪﯾﺮﯾﺘﯽ ﯾﺎ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺪل ﻣﺰرﻋﻪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻧﺘﺨﺎب ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨـﺪه ) ﺷـﺎﻣﻞ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻤﮑﻦ، داﻣﭙﺮوی، اﻧﺘﺨﺎب ﻫﺎی ﻓﻦ آوری ﺗﻮﻟﯿﺪ و ...( را ﻧﯿﺰ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ اﯾﻦ ﻣﺪل ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﻣﺒﺘﻨـﯽ ﺑـﺮ ﻣﻔﺮوﺿـﺎت واﻗﻊ ﺑﯿﻨﺎﻧﻪ ای درﺑﺎره ﺑﻬﺮه وری ﻣﻨﺎﺑﻊ، ﺑﺎزارﻫﺎی ﻣﺤﺼﻮﻻت و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻫﺎی ﻣﺪﯾﺮﯾﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﻘﻄﻪ ﺷﺮوع ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻋﻤﻠﯿﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻫﺮ ﻣﺤﺼﻮل ﻣﺮﺑﻮط ﻣﯽ ﺷﻮد . ﺑـﺮای واﻗﻊ ﺑﯿﻨﺎﻧﻪ ﺑﻮدن ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺎری ﻻزم اﺳﺖ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺸﺎرﮐﺘﯽ ﺑﯿﻦ ﺗﺨﺼﺺ ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن از ﻗﺒﯿـﻞ ﺧـﺎک ﺷﻨﺎﺳـﯽ، ﮔﯿـﺎه ﺷﻨﺎﺳـﯽ، ﻣﻬﻨﺪﺳـﯽ ﮐﺸﺎورزی و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺤﻠﯽ ﺻﻮرت ﮔﯿ . ﺮد ﻧﺘﺎﯾﺞ ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪی را ﺗﻮان ﻣﯽ در دو دﺳﺘﻪ ﮐﻠﯽ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺤﺼﻮﻻت و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫـﺎ ی ﺗﻮﻟﯿـﺪ آن اﻋﻢ از ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺘﻐﯿﺮ، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری و ﺳﺮﺑﺎر اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد . ﺟﺪول )2 - 3( ﺑﻮدﺟﻪ ﮐﻞ ﻣﺰرﻋﻪ را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺑﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﺣﺎﺻﻞ از ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫـﺎ ی ﻣﺘﻐﯿـﺮ ﺗﻮﻟﯿـﺪ، ﻋﻤﻠﮑـﺮد و ﻗﯿﻤـﺖ ﻣﺤﺼـﻮل ﺑـﻪ ﺧﺎﻟﺺ د رآﻣﺪ از ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺰرﻋﻪ ﻣﯽ رﺳﺪ و آن ﮔﺎه در ﺟﺪول )2 - 4( ﺑﺎ ﮐﺴﺮ ﮐﺮدن ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺛﺎﺑﺖ ﯾﺎ ﺳﺮﺑﺎر، ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ ﻣﺰرﻋـﻪ ﺑﺮای ﺟﺰ ﯾﺎ اﺟﺰای ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪه ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ . ﺑﻮدﺟﻪ ﮐﻞ ﻣﺰرﻋﻪ در ﺑﺮﮔﯿﺮﻧﺪه ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح اﺳـﺖ ﮐـﻪ در ﺟـﺪول )2 - 5( ﺑـﺎ ﺗﻔﺎﺿﻞ ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ اﯾﻦ دو ﺣﺎ ﻟﺖ و ﺗﻘﺴﯿﻢ آن ﺑﺮ ﻣﯿﺰان آب، ﺑﻪ ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺧـﻮاﻫﯿﻢ رﺳـﯿﺪ . ﺗﻨﻬـﺎ در ﺻـﻮرﺗﯽ ﺗﻮان ﻣﯽ اﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ را ﺑﻪ ارزش آب ﻧﺴﺒﺖ داد ﮐﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی دﯾﮕﺮ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺎزﺗﺎب ارزش آن ﻫـﺎ ﺑﺎﺷـﺪ ]39 [ . ﻧﻤـﻮدار )2 - 3( ﻓﺮآﯾﻨـﺪ ﺗﻌﯿـﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب از ﻃﺮﯾﻖ روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ]11 [. ﻓﺼﻞ دوم - روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 21 ،در ﺿﻤﻦ اﯾﻦ روش ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﯾﻦ روش در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎی ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﺮرﺳـﯽ ﻫـﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ) ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره 258 ( ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 2 - 3 - ﺑﻮدﺟﻪ ﮐﻞ ﻣﺰرﻋﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح اﻗﻼم ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺪون ﻃﺮح ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ ﻃﺮح ﻣﺤﺼﻮل اﻟﻒ ﻣﺤﺼﻮل ب ﻣﺤﺼﻮل ج ﻣﺤﺼﻮل د A .درآﻣﺪ در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر 1.ﻋﻤﻠﮑﺮد اﻧﺘﻈﺎری در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر 2.ﻗﯿﻤﺖ اﻧﺘﻈﺎری ﻫﺮ واﺣﺪ ﻣﺤﺼﻮل 3.درآﻣﺪ اﻧﺘﻈﺎری در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر B .ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺘﻐﯿﺮ در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر 1.آﻣﺎده ﺳﺎزی زﻣﯿﻦ 2.ﮐﺎﺷﺖ 3.ﮐﻮد و ﺳﻢ 4.ﺳﺎﯾﺮ ﻋﻤﻠﯿﺎت ﻫﺎی ﻗﺒﻞ از ﺑﺮداﺷﺖ 5.آﺑﯿﺎری 6.ﺑﺮداﺷﺖ 7.اﻧﺒﺎر 8.ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺪﯾﺮﯾﺘﯽ 9.ﻫﺰﯾﻨﻪ یﻫﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 10 .ﮐﻞ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺘﻐﯿﺮ C . درآﻣﺪ ﭘﺲ از ﮐﺴﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺘﻐﯿﺮ 1.درآﻣﺪ ﭘﺲ از ﮐﺴﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﺘﻐﯿﺮ در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر 2.ﻣﯿﺰان ﻫﮑﺘﺎر زﻣﯿﻦ 3.درآﻣﺪ ﮐﻞ ﻫﺮ ﻣﺤﺼﻮل ﭘﺲ از ﮐﺴﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﺘﻐﯿﺮ 4.درآﻣﺪ ﮐﻞ ﻣﺰرﻋﻪ ﭘﺲ از ﮐﺴﺮ ﮐﻞ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﺟﺪول2 - 4 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ ﭘﺲ از ﮐﺴﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺳﺮﺑﺎر و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ای اﻗﻼم ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺪون ﻃﺮح ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ ﻃﺮح D .ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺳﺮﺑﺎر ﺳﺎﻻﻧﻪ و ﻣﻌﺎدل ﺳﺎﻟﯿﺎﻧﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ یﻫﺎ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ای 1.ﺗﻮﺳﻌﻪ زﻣﯿﻦ 2.ﻣﺎﺷﯿﻦ آﻻت و ﺗﺠﻬﯿﺰات 3.ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺎ 4.ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ 5.ﺗﺎﻣﯿﻦ آب ﮐﺸﺎورزی 6.ﺗﻮزﯾﻊ آب ﮐﺸﺎورزی 7.ﺳﺮﺑﺎرﻫﺎی ﮐﻠﯽ)ﻣﺎﻟﯿﺎت ﻫﺎ، ﺑﯿﻤﻪ ﻫﺎ و(... 8.ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺳﺮﺑﺎر و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ای ﻣﺰرﻋﻪ)ﺟﻤﻊ1ﺗﺎ7ﺑﺮای ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح( E . ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ ﻣﺰرﻋﻪ )C4 – D8 ( 22 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺟﺪول2 - 5 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب F.ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ ﻣﺰرﻋﻪ در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون G . ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻣﯿﺰان ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ آب اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه در ﺷﺮاﯾﻂ H . ﺧﺎﻟﺺ درآﻣﺪ در ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ آب )F/G ( ﺣﺠﻢ آب ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺷﺪه ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی در ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺮح E ) MCM/Yr ( اﻃﻼﻋﺎت و ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و ﺗﻮان ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺸﺎورزی ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح در ﺷﺮاﯾﻂ آﯾﻨﺪه ﺑﺎ اﺟﺮای ﻃﺮح ﻓﺮآورده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی در ﺷﺮاﯾﻂ آﯾﻨﺪه ﺑﺎ اﺟﺮای ﻃﺮح ارزش ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻓﺮآورده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی =ارزش ﺧﺎﻟﺺ ﻓﺮآورده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزیB اﻓﺰاﯾﺶ ا ر زش ﺧﺎﻟﺺ ﻓﺮآورده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی B-A=N اﻃﻼﻋﺎت و ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ و ﺗﻮان ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺸﺎورزی ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح در ﺷﺮاﯾﻂ آﯾﻨﺪه ﺑﺪون اﺟﺮای ﻃﺮح ﻓﺮآو ر ده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی در وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد ﻓﺮآورده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی در ﺷﺮاﯾﻂ آﯾﻨﺪه ﺑﺪون اﺟﺮای ﻃﺮح ﻗﯿﻤﺖ ﮔﺬاری ﻗﯿﻤﺖ ﮔﺬاری ارزش ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻓﺮآورده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزی =ارزش ﺧﺎﻟﺺ ﻓﺮآورده ﻫﺎی ﮐﺸﺎورزیA ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی ارزش اﻗﺘﺼﺎدی واﺣﺪ آب ﮐﺸﺎورزی (E-D) / N ﺣﺠﻢ آب ﻣﺼﺮف ﺷﺪه ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺪون ﻃﺮح D ) MCM/Yr (1 ﻧﻤﻮدار2 - 3 - ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﺮآورد ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب از روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ1 1- Million Cubic Meter/year (MCM/yr) ﻓﺼﻞ دوم - روش ﻫﺎی ا رزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 23 2 - 4 - 2 - روش ﻫﺎ ی ﮐﺎرﺑﺮدی ﭘﯿﭽﯿﺪه 2 - 4 - 2 - 1 - روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ از ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﯾﻦ روش ﻫﺎ در ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼـﺎدی آب اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻣﺰاﯾـﺎی ﺑﺴـﯿﺎری ﻧﯿـﺰ . دارد ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﻮدﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎده ﻣﺪل ﺳﺎزی واﻗﻌﯽ ﺗﺮی از ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی ﻫﺎی آﺑﯿﺎری را ﻣﻤﮑـﻦ ﻣـﯽ ﺳـﺎزد . روش ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﺧﺎﻟﺺ ﺳﻮد اﻗﺘﺼﺎدی ) ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ( ﺑﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮی ﻧﯿﺎز دارد ﮐﻪ ﺑﻌﻀﯽ ﻗﻀﺎوت ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ ﯾﺎ ﻓﺮوض در ﻣﻮرد اﻧﻮاع ﻣﺤﺼـﻮﻻت و ﺳـﻄﺢ زﯾـﺮ ﮐﺸﺖ ﻫﺮﯾﮏ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺿﻤﻦ آن ﮐﻪ ﻣﯿﺰان واﮐﻨﺶ ﻫﺮ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﻪ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ و زﻣﺎن ﺑﻨـﺪی آب و ﺗﮑﻨﻮﻟـﻮژی ﺗﻮزﯾـﻊ آب ﮐﺸـﺎورزی را ﻧﯿﺰ ﺑﺪاﻧﺪ . ﯾﮏ ﻣﺪل واﻗﻌﯽ ﺗﺮ از رﻓﺘﺎر ﮐﺸﺎورز ﺑﺎﯾﺪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻼﺣﻈﺎت را ﺑﻪ ﺷﮑﻞ درون زا در ﻣﺪل وارد ﮐﻨﺪ . ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮاﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﻮاﻫـﺎن وارد ﮐـﺮدن اﻧﺘﺨﺎب ﻫﺎی ﮐﺸﺎورز در ﻗﺒﺎل ﺗﺮﮐﯿﺐ ﮐﺸﺖ، ﺣﺠﻢ اﺳﺘﻔﺎده از آب و ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژی ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺘﻐﯿﺮﻫـﺎی ﺗﺼـﻤﯿﻢ ﮔﯿـﺮی ﻫﺴـﺘﻨﺪ، اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﻫﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺧﻄﯽ ﯾﺎ درﺟﻪ دو را دارای ﻣﺰﯾﺖ ﻫﺎی زﯾﺎدی ﻣﯽ داﻧﻨﺪ . اﻣﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از آن ﻓﻘـﻂ ﺗﻮﺳـﻂ ﯾﮏ ﻣﺘﺨﺼﺺ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ زﯾﺮا اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺎﯾﺪ داﻧﺶ ﮐﺎﻓﯽ از اﻗﺘﺼﺎد، رﯾﺎﺿﯽ و ﻫﻤـﯿﻦ ﻃـﻮر ﮐﺸـﺎورزی داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ . در ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی رﯾﺎﺿﯽ، ﺗﻮاﺑﻊ اﻫﺪاﻓﯽ را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﯾﺎ ﮐﻤﯿﻨﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ اﺷﮑﺎل رﯾﺎﺿﯽ اﯾﻦ ﺗﻮاﺑﻊ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻄـ ﯽ، درﺟـﻪ دوم و ﻏﯿـﺮه ﺑﺎﺷﺪ ﻣﯽ . ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل ﺟﻬﺖ ﺳﺎده ﺳﺎزی و ﺷﻔﺎف ﮐﺮدن روال ﮐﺎر، ﻓﺮآﯾﻨﺪ اﻧﺠﺎم آن در ﻧﻤﻮدار )2 - 4( آﻣﺪه اﺳﺖ ]39 [. ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻫﺪف دﻗﯿﻖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻃﺮح ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﺎده ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت و ﺗﻄﺒﯿﻖ داده ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز اﺳﺘﺨﺮاج و ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی اﻃﻼﻋﺎت از ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ ﺗﻬﯿﻪ و ﺗﺪوﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﻘﺘﻀﯽ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ و ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت از ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﮑﻤﯿﻞ و ﮔﺴﺘﺮش ﺻﻮرت ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﺎ ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﺨﺮاج ﻧﺘﺎﯾﺞ اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ در ﺻﻮرت ﻟﺰوم ﺗﻄﺎﺑﻖ وﺟﻮد دارد ﺗﻄﺎﺑﻖ وﺟﻮد ﻧﺪارد ﻧﻤﻮدار2 - 4 - ﻣﺮاﺣﻞ اﻧﺠﺎم روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ 24 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 2 - 4 - 2 - 2 - روش ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ داده ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی ﻣﺰارع ﮐﺸﺎورزی ﺑﺮای ﺗﺨﻤﯿﻦ ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ آب آﺑﯿﺎری ﺑ ﻪ وﯾﮋه در ﮐﺸـﻮرﻫﺎی در ﺣـﺎل ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ . رود ﺗﮑﻨﯿﮏ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎد ﺳﻨﺠﯽ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ از اﯾﻦ داده ﻫﺎ، ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ را ﺗﺨﻤﯿﻦ زﻧﺪ . اﯾﻦ روش ﺑﺎ ﮐﻤﮏ داده ﻫﺎی اوﻟﯿـﻪ و ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . داده ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﭘﺮﺳـﺶ ﻧﺎﻣـﻪ از ﮐﺸـﺎورزان ﺟﻤـﻊ آوری ﻣـﯽ ﺷـﻮﻧﺪ و ﻣﯿـﺰان ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت و ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﻗﯿﻤﺖ آن ﻫﺎ را از ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آﻣﺎری ﮐﺸﺎورزان ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . داده ﻫﺎی ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ ﻧﯿـﺰ اﻃﻼﻋـﺎت ﻣـﺬﮐﻮر را از ﻧﺎﻣﻪ ﺳﺎل ﻫﺎ و ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻣﺎری رﺳﻤﯽ اراﺋﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭼﻨﯿﻦ داده ﻫﺎﯾﯽ، ﺗﻮاﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺟﻬﺖ ﺑﺮآورد ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﻣﺤﺼـﻮل و ﺳـﻬﻢ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ در ﺗﻮﻟﯿﺪ از ﺟﻤﻠﻪ آب ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﻣﯽ ﺷﻮد . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺿـﺮﯾﺐ ﻣﺘﻐﯿـﺮ آﺑﯿـﺎری در ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﺗﺨﻤﯿﻨـﯽ و ﻗﯿﻤـﺖ ﻣﺤﺼـﻮل ﯾـﺎ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺗﻮان ﻣﯽ ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ آب را ﺑ ﻪ دﺳﺖ آورد، اﯾﻦ ارزش ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ واﺣﺪ ﻣﺜﺎل ﻃﻮر ﺑﻪ ) 1000 ﻣﺘـﺮ ﻣﮑﻌـﺐ ( آب ﭼﻪ ارزﺷﯽ در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزی دارد . اﯾﻦ روش از ﻣﻘﯿﺎس ﯾﮏ ﻣﺰرﻋﻪ ﺗﺎ ﺳﻄﺢ ﮐﺸﻮر ﮐـﺎرﺑﺮد دارد ﮐـﻪ ﻧﻤـﻮدار )2 - 4( ﻣﺮاﺣـﻞ اﻧﺠﺎم آن را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ ] دﻫﺪ 39 [ . ﮔﻔﺘﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺠﻢ داده ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز در روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﯿﺶ ﺗﺮ از ﺑﺮآورد ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ اﺳـﺖ، ﭼـﺮا ﮐـﻪ در روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺑﻊ را ﻧﯿﺰ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﯿﻢ، اﻣﺎ روش ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﺗﻨﻬـﺎ ﻧﯿﺎزﻣﻨـﺪ ﻣﻘـﺪار و ﻗﯿﻤـﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی اﺳﺖ . ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل از ﺗﻠﻔﯿﻖ اﯾﻦ دو روش ﻧﯿـﺰ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﯽ ﺷـﻮد، ﺑـﻪ ﻃـﻮر ی ﮐـﻪ در ﺗـﺎﺑﻊ ﻫـﺪف ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ، از ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷﻮد . ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺮرﺳﯽ داده ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ و ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ در ﮐﺸﻮر ﺑﺮای ﻣﻘﺪار و ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ ی ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﺷﺪه ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺠﺎرب ﻧﺎﻣﻮﻓﻖ ﮔﺬﺷﺘﻪ در اﺳﺘﻔﺎده از داده ﻫﺎی ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ ای و ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد از داده ﻫﺎی آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ در اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ داده ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺗﺨﻤﯿﻦ آن ﺑﺎ ﺗﮑﻨﯿﮏ اﻗﺘﺼﺎدﺳﻨﺠﯽ و ﻧﺮم اﻓﺰار ﻣﻨﺎﺳﺐ )Eviews, Microfit, Spss ( و ﺗﮑﺮار اﯾﻦ روﯾﻪ ﺑﺎ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮاﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺗﺎ رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﻣﺪل آﻣﺎری و ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﺗﺌﻮری اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ آب از ﺿﺮاﯾﺐ ﺗﺨﻤﯿﻨﯽ ﻣﺪل ﺑﺮآورد ﺷﺪه ﻧﻤﻮدار2 - 5 - ﻣﺮاﺣﻞ اﻧﺠﺎم روش ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺰاﯾﺎ و ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎی ﻫﺮ ﯾﮏ از روش ﻫﺎ ی ﻓﻮق در ﭘﯿﻮﺳﺖ 1 اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . 3 ﻓﺼﻞ3 ﻣﺜﺎل ﻫﺎ ی ﻣﻮردی ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی 27 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی 3 - 1 - ﮐﻠﯿﺎت ﺑﺎ ﻫﺪف ﮐﺎرﺑﺮدی ﺗﺮ ﺷﺪن راﻫﻨﻤﺎی ﺣﺎﺿﺮ، اﯾﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﻪ اراﺋﻪ ﻫﺎ ﻣﺜﺎل ﯾﯽ از ﺳـﻪ روش ﭘﺴـﻤﺎﻧﺪ، ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ و ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی رﯾﺎﺿـﯽ اﺧﺘﺼﺎص ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺗﺎﮐﯿﺪ و ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﺑﺮ روی روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ، از آﻧﺠﺎ ﻧﺎﺷﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐـﻪ ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ ﻧﺸـﺮﯾﺎت و دﺳـﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫـﺎی ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه، ﺑﺮ روی ارزﯾﺎﺑﯽ اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ ﺑﻮده و ﻧﻪ ﺑﺮآورد ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ ارزش اﻗﺘﺼـﺎدی آب ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از اﯾﻦ روش . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، ﻣﻬﻨﺪﺳﯿﻦ ﻣﺸﺎور ﻧﯿﺰ در اﺳﺘﻔﺎده از روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ، آﺷﻨﺎﯾﯽ و آﻣﺎدﮔﯽ ﻧﺴﺒﯽ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﺳـﺎﯾﺮ روش ﻫـﺎ دارﻧﺪ . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ در ﻫﺎ ﻣﺜﺎل ی اراﺋﻪ ﺷﺪه، ﻫﺎ ﮔﺎم ی اﺻﻠﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻮده و ﻧﻪ ﺻﺤﺖ و ﺳﻘﻢ داده ﻫﺎی ﭘﺎﯾـﻪ و ﻗﺪر ﻣﻄﻠﻖ ارﻗﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه . 3 - 2 - ﻣﺜﺎل از روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻫﻤﺎن یﻃﻮر ﮐﻪ ﻗﺒﻼ اﺷﺎره ﺷﺪ ) ﻓﺼﻞ دوم ، ( روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ در ارزش ﮔﺬاری آب ﮐﺸﺎورزی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ روش ﺑﻮدﺟﻪ ﺑﻨﺪی اﺳـﺖ در . اﯾـﻦ روش، از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺎﻟﯽ واﺣﺪﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ . دﺷﻮ درﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ واﺣﺪﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری دارای ﺣﺴـﺎب ﻫـﺎی ﻣﺴـﺘﻨﺪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ، روﯾﺪادﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز در وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد ، در ﺻﻮرت ﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ آن ﻫﺎ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه و ﻣﺒﻨﺎی اﺻـﻠﯽ ﺑـﺮای ﻓﺮاﻓﮑﻨـﯽ ﺑـﻪ آﯾﻨﺪه ﺑﺪون ﻃﺮح و ﺑﺎ ﻃﺮح ﺑﺮاﺳﺎس ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻓﻨﯽ و ﺣﺴﺎﺑﺪاری در ﺣﻮزه ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﻮد ﻣﯽ در . ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ واﺣـ ﺪﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻓﺎﻗﺪ ﺻﻮرت ﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎﺷ ﺪ ﻨ- ﺣﺎﻟﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل در ﻋﻤﻞ ﭘﯿﺶ ﻣﯽ آﯾﺪ - ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﯿﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺗﻬﯿﻪ ﺻﻮرت ﻫﺎی ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ اﻗﺪام ﮐﺮد . ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ ، ﻋﻨﺎﺻﺮ اﺻﻠﯽ اﻗﺘﺼﺎدی واﺣﺪ را ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﺳﺎده ای ﻣﺮﺗﺐ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و وﺳ ﯿﻠﻪ ﻣﻔﯿﺪی ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﯽ اﻗﺘﺼﺎد ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﮐﺸـﺎورزی اﺳﺖ . اﯾﻦ اﻗﺪام ، ﺳﺎده ﺗﺮﯾﻦ ﺷﮑﻞ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﭘﺴـﻤﺎﻧﺪ ﺑـﺮای ﻣﻨﺘﺴـﺐ ﮐـﺮدن ارزش ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧـﺪه ﺑـﻪ آب اﺳـﺖ . در روش ﭘﺴـﻤﺎﻧﺪ از ﻣﺪل ﻫﺎی ﺑﻨﮕﺎه داری ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﮐﺮدن ﻓﺎﯾﺪه ، اﺳﺘﻔﺎده ﻣـﯽ ﺷـﻮد و ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎی ﭘـﯿﺶ ﺑﯿﻨـﯽ ﺷـﺪه ﻣﻨﻬـﺎی ﻧﻬـﺎده آب ، از درآﻣـﺪﻫﺎی ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺷﺪه ﮐﺴﺮ و ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪه ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻓﺎﯾﺪه ﯾﺎ ارزش آب ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ . دﺷﻮ در اﯾﻦ اﻧﺘﺴﺎب ، ﺑﺎﯾﺪ ﻧﻬﺎﯾﺖ دﻗﺖ در ﺗﻌﯿـﯿﻦ ارزش ﻧﺎﺧـﺎﻟﺺ و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﻋﻮاﻣﻞ ، ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﯾﺪ . از ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺮای ارزﯾﺎﺑﯽ وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد ) ﺑﺮآورد ارزش آب در وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد ( ، ﺑﺮرﺳﯽ وﺿﻌﯿﺖ ﻧﻘﺪﯾﻨﮕﯽ و ﯾﺎ ﺳـﻨﺠﺶ آﺛـﺎر اﺟﺮای ﯾﮏ ﻃﺮح ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ) ﺑﺮآورد ارزش آب در اﺛﺮ اﺟﺮای ﻃﺮح ( ﺑﺮ ﻣﺰرﻋﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد . ﺑﺮرﺳﯽ ﻧـﻮع اول ﺑـﺎ ، ﻋﻨـﻮان ﺗﺤﻠﯿـﻞ اﻣـﻮر ﻣﺰرﻋﻪ، ﻧﻮع دوم ﺑﺎ ﻧﺎم ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺟﺮﯾﺎن وﺟﻮه و ﻧﻮع ﺳﻮم ﺑﺎ ﻧﺎم ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔـﺬاری زارع ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮﻧﺪ . در ﺑﺮرﺳـﯽ ﻧـﻮع اول از اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ اﯾﺴﺘﺎ ) ﺑﺮای ﯾﮏ ﻣﻘﻄﻊ زﻣﺎﻧﯽ (، در ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻮع دوم از ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ ) ﺑﺮای ﯾﮏ دوره ﺑﺮرﺳﯽ ( ﺑﺮای دوره ﺑﺎزﭘﺮداﺧـﺖ وام و در ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻮع ﺳﻮم از اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ ﺑﺮای ﻋﻤﺮ ﻣﻔﯿﺪ ﻃﺮح اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ] ﺷﻮد 10 [. 3 - 2 - 1 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش آب ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻮدﺟﻪ اﯾﺴﺘﺎ در ﻗﺎﻟﺐ ﯾﮏ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﭘﮋوﻫﺸﯽ در ﻣﻮرد ﺑﺎزار آب در ﺷﺒﮑﻪ آﺑﯿﺎری دﺷﺖ ﻗﺰوﯾﻦ، ارزش ﻫـﺮ ﻣﺘـﺮ ﻣﮑﻌـﺐ آب ﮐﺸـﺎورزی ﺑـﻪ ﺗﻔﮑﯿـﮏ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺗﺤﺖ ﮐﺸﺖ ﺷﺒﮑﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺑﻮدﺟﻪ ﺑﻨﺪی اﯾﺴﺘﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]1[. ﻫﺎ ﮔﺎم ی ا ﻧﺠﺎم اﯾﻦ ﮐﺎر ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ : 28 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی - ﮔﺎم اول : ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ) ی ﮔﺮوه ﻫﺎی ( ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﯿﺮی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ، اﻟﮕﻮی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺧـﺎﻧﻮاری ) دﻫﻘـﺎﻧﯽ ( 3/ 88 % ، اﺟـﺎره ﮐـﺎری7/ 10 % و ﮐﺸﺖ ﻣﺸﺘﺮک 1 % ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ . اﻟﮕﻮی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺧﺎﻧﻮاری ﺑﻪ ﮔﺮوه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ .ﺷﻮد ﻻزم ﺑﻪ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪود 20 % از ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ ﻋﻼوه ﺑـﺮ ﮐﺸﺖ زﻣﯿﻦ ﺧﻮد، زﻣﯿﻦ ﻫﻢ اﺟﺎره ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ) ﺟﺪول 3 - 1(. ﻣﺘﻮﺳﻂ اراﺿﯽ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ اﺟﺎره داران8/5 ﻫﮑﺘﺎر اﺳﺖ . ﮐﺸﺖ ﻣﺸـﺘﺮک ﻧـﻮﻋﯽ از ﻧﻈﺎم ﺳﻬﻢ ﺑﺮی اﺳﺖ ﮐﻪ در آن ﻣﺎﻟﮏ ﻋﻼوه ﺑﺮ زﻣﯿﻦ، ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ) ﺑﻪ ﺟﺰ آب ( را ﻓﺮاﻫﻢ ﮐﺮده و ﻓﺮدی دﯾﮕﺮ، آب را ﺗﻬﯿﻪ ﻣـﯽ ﮐﻨـﺪ . در اﻧﺘﻬﺎ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺗﻮاﻓﻖ ﺷﺪه ) ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻧﺼﻒ ﺑﻪ ﻧﺼﻒ ( ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ .ﺷﻮد ﺟﺪول )3 - 2 (اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺧـﺎﻧﻮاری و اﺟﺎره ﮐﺎری را اراﺋﻪ ﻣﯽ . دﻫﺪ ﺟﺪول 3 - 1 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﮔﺮوه ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ در ﻧﻈﺎم دﻫﻘﺎﻧ ﯽ]1 [ ﮔﺮوه ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺳﻬﻢ از ﮐﻞ ) درﺻﺪ ( ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ در ﮔﺮوه ) ﻫﮑﺘﺎر ( ﻣﺘﻮﺳﻂ زﻣﯿﻦ اﺟﺎره ای ) ﻫﮑﺘﺎر ( ﮐﻢ ﺗﺮ از 5 ﻫﮑﺘﺎر 16 8/3 8/3 5 ﺗﺎ10 ﻫﮑﺘﺎر 42 6/7 7/3 10 ﺗﺎ15 ﻫﮑﺘﺎر 42 1/ 13 1/9 ﺟﻤﻊ ) ﻣﺘﻮﺳﻂ (100 3/9 0/6 ﺟﺪول3 - 2 - اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ در دو ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری دﻫﻘﺎﻧﯽ و اﺟﺎره ﮐﺎری در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ]1 [ ﻧﺎم ﻣﺤﺼﻮل ﻧﯿﺎز آﺑﯽ ) ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ در ﻫﮑﺘﺎر ( ﻧﻈﺎم ﺧﺎﻧﻮاری ) درﺻﺪ ( ﻧﻈﺎم اﺟﺎره ﮐﺎری ) درﺻﺪ ( ﮔﻨﺪم 7000 7/ 53 6/ 55 ﺟﻮ6000 8/2 9/1 ذرت داﻧﻪ ای 11000 5/ 13 6/3 ﺳﯿﺐ زﻣﯿﻨﯽ 12500 6/1 - ﮐﻠﺰا 9000 - 4/1 ﯾﻮﻧﺠﻪ 16500 2/2 6/2 ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﯽ 15000 1/3 1/2 ذرت ﻋﻠﻮﻓﻪ ای 10000 2/ 14 5/ 25 ﺎتﺑﺎﻏ 12000 - 7/1 آﯾﺶ --- 9/8 5/5 ﺟﻤﻊ --- 100 100 ﻻزم ﺑﻪ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﺸﺖ ﻣﺸﺘﺮک ﺑﺮای دو ﻣﺤﺼﻮل ﮔﻨﺪم و ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﯽ اﻧﺠﺎم ﻣﯽ .ﺷﻮد - ﮔﺎم دوم : اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺤﺼﻮل ﺷﺮاﯾﻂ آب و ﻫﻮاﯾﯽ و اﻣﮑﺎﻧﺎت ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ﺧﺎک، ﺗﮑﻨﯿﮏ ﻋﻤﻠﯿﺎت زراﻋﯽ، ﺳﻄﺢ ﻣﻬﺎرت و داﻧـﺶ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداران، ﻣـﺪﯾﺮﯾﺖ زراﻋـﯽ و ﻧﺤﻮه اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻬﺎده ﻫﺎی زراﻋﯽ و دﯾﮕﺮ ﺧﺪﻣﺎت زراﻋﯽ از ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨـﺪه ﻣﯿـﺰان ﻋﻤﻠﮑـﺮد ﻣﺤﺼـﻮﻻت زراﻋـﯽ ﺑـﻪ ﺣﺴـﺎب ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی 29 آﯾﻨﺪ ﻣﯽ . ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻋﻤﻠﮑﺮدی، ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻗﯿﻤﺘﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺗﺎ درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼـﻮﻻت زراﻋـﯽ در ﺑـﯿﻦ ﮐﺸـﺎورزان ﻣﺘﻐﯿﺮ ﺑﺎﺷﺪ . در ﺟﺪول )3 - 3 ( ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺨﺘﻠﻒ زراﻋﯽ در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ اراﺋـﻪ ﮔﺮدﯾـﺪه اﺳـﺖ . در ﺑـﯿﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺖ ﺷﺪه در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﯽ ﺑﺎﻻﺗﺮﯾﻦ درآﻣ ﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ در واﺣﺪ ﺳـﻄﺢ را اﯾﺠـﺎد ﻣـﯽ ﻧﻤﺎﯾـﺪ ﯿﻦﯾﭘـﺎ . ﺗـﺮﯾﻦ درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﺼﻮل ﺟﻮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺗﻮﺳﻂ زارﻋﯿﻨﯽ ﮐﻪ در ﮐﻨﺎر ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ اﺻﻠﯽ ﮐﺸﺎورزی ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ داﻣﭙـﺮوری ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﭘﺮدازﻧﺪ، ﮐﺸﺖ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻬﺎده در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت داﻣﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ .دﮔﯿﺮ ﺟﺪول 3 - 3 - درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﯽ در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ]1 [ ارﻗﺎم : ﻫﺰار رﯾﺎل / ﺳﺎل زراﻋﯽ : 84 - 1383 درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ )4 ( ×) 2 )+ ( 3 ( ×) 1 ) =( 5( ﻗﯿﻤﺖ ) رﯾﺎل / ﮐﯿﻠﻮﮔﺮم ( ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺗﻦ ) / ﻫﮑﺘﺎر ( ﻧﻮع ﻣﺤﺼﻮل ﻣﺤﺼﻮل ﻓﺮﻋﯽ ) 4 ( ﻣﺤﺼﻮل اﺻﻠﯽ ) 3 ( ﻣﺤﺼﻮل ﻓﺮﻋﯽ ) 2 ( ﻣﺤﺼﻮل اﺻﻠﯽ ) 1 ( 9385 220 1857 3/1 9/4ﮔﻨﺪم 6769 251 1449 3/3 1/4 ﺟﻮ 13748 - 280 - 1/ 49 ذرت ﻋﻠﻮﻓﻪ ای 12730 - 1248 - 2/ 10 ﯾﻮﻧﺠﻪ 29520 - 900 - 8/ 32 ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﯽ 14173 - 1143 - 4/ 12 ﺻﯿﻔﯽ ﺟﺎت ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ ﻣﯿﺰان اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ، ﻣﯿﺰان ﺑﺮﺧﻮرداری از ﻣﺎﺷـﯿﻦ آﻻت ﮐﺸـﺎورزی، اﻟﮕـﻮی ﮐﺸـﺖ و ﻧﻮع ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از زﻣﯿﻦ ) ﻣﻠﮑﯽ، اﺟﺎره ای و ﺳﻬﻢ ﺑﺮی ( ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد . ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻋﻤﺪه زراﻋﯽ در ﻣﺤﺪوده ﻣـﻮرد ﺑﺮرﺳـﯽ در ﺟﺪول )3 - 4 (اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺤﺼﻮل ، اﺟﺰای ﻫﺰﯾﻨﻪ از ﺳﻬﻢ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺪﯾﻦ ﺻﻮرت ﮐﻪ در ﻣﻮرد ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮔﻨـﺪم، ﺟـﻮ، ذرت و ﯾﻮﻧﺠﻪ، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻧﻬﺎده ای ) ﺷﺎﻣﻞ آب ﻧﻤﯽ ﺷـﻮد ( ﺑـﺎﻻﺗﺮﯾﻦ ﺳـﻬﻢ را در ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﻣﺤﺼـﻮل دارﻧـﺪ . در ﺻـﻮرﺗﯽ ﮐـﻪ ﺑـﺮای ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﯽ ﭼﻮن ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﯽ و ﺻﯿﻔﯽ ﺟﺎت ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﺳﻬﻢ ﻋﻤﺪه ای در ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺗﻮﻟﯿﺪ اﯾﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت دارد . ﺟﺪول 3 - 4 - ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﯽ در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ]1 [ ارﻗﺎم : ﻫﺰار رﯾﺎل / ﺳﺎل زراﻋﯽ : 84 - 1383 ﺟﻤﻊ ) 12 (ﺳﻮد ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ و اﺟﺎره زﻣﯿﻦ) ** 11 ( ﺳﺎﯾﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ* ) 10 ( ﻫﺰﯾﻨﻪ آب ) 9 ( ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ) ،ﮐﻮد ﺑﺬر و) (... 8 ( ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر) 7( ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﺎﺷﯿﻦ آﻻت) 6(ﻧﻮع ﻣﺤﺼﻮل 6028 1271 390 557 1869 619 1322ﮔﻨﺪم 5737 1061 390 535 1869 559 1322 ﺟﻮ 7015 2091 300 392 1552 1260 1420ذرت 9830 1500 300 560 4030 1890 1550ﯾﻮﻧﺠﻪ 17921 3259 4200 1510 2192 6070 690ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﯽ 11033 1807 1705 760 2311 3760 690 ﺻﯿﻔﯽ ﺟﺎت *ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺣﻤﻞ و ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻨﺪی و ... ** ﺳﻮد ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس 12 % درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ و اﺟﺎره زﻣﯿﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﺮف ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺮای ﻫـﺮ ﻣﺤﺼـﻮل ) ﺑـﯿﻦ 5/0 ﺗـﺎ5/1 ﻣﯿﻠﯿـﻮن رﯾـﺎل در ﻫـﺮ ﻫﮑﺘـﺎر در ( ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻟﺤﺎظ ﺷﺪه اﺳﺖ . 30 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی - ﮔﺎم ﺳﻮم : ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب، ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ) ﻣﻨﻬﺎی ﻧﻬﺎده آب (، از درآﻣﺪﻫﺎی آن ﮐﺴـﺮ و ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧـﺪه ﺑـﻪ ﺣﺠـﻢ آب ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮔﺮدد . ﺟﺪول )3 - 5 (ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت را ﺑﻪ ﺗﻔﮑﯿﮏ ﻫﺮ ﻣﺤﺼﻮل ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺟﺪول 3 - 5 - ارزش ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب در ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ]1 [ ﻧﺎم ﻣﺤﺼﻮل ارزش آب در ﻫﮑﺘﺎر ) ﻫﺰار رﯾﺎل 9 ) +( 12 (- ) 5 ) =( 13 ( ﻧﯿﺎز آﺑﯽ ) ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ در ﻫﮑﺘﺎر 14 ( ارزش ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌ ﺐ آب ) رﯾﺎل 14 /( 1000 × ) 13 ) = ( 15 ( ﮔﻨﺪم 3914 7000 559 ﺟﻮ1568 6000 261 ذرت 7124 10000 712 ﯾﻮﻧﺠﻪ 3460 16500 315 ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﯽ 13109 15000 874 ﺻﯿﻔﯽ ﺟﺎت 3900 12500 312 ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪاول ﺷﻤﺎره )3 - 5 ( و )3 - 2 ) (اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ ( ، ﻣﺘﻮﺳﻂ وزﻧﯽ ارزش ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌـﺐ آب در ﻧﻈـﺎم ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری دﻫﻘﺎﻧﯽ ﻣﻌﺎدل 544 رﯾﺎل ﺑﺮآورد ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﺷﺎﯾﺎن ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻋﺪم ﺗﻔﮑﯿﮏ اﻃﻼﻋﺎت در ﻣـﻮرد ﻃﺒﻘـﺎت ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری اﻣﮑﺎن اراﺋﻪ ارزش آب در ﻫﺮ ﯾﮏ از اﯾﻦ ﻃﺒﻘﺎت ﻣﻘﺪور ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش آب در دو ﻧﻈﺎم دﯾﮕﺮ ﯾﻌﻨﯽ اﺟﺎره ﮐﺎری و ﮐﺸﺖ ﻣﺸﺘﺮک ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻫﺎ مﮔﺎ ی ﻓﻮق ﻋﻤﻞ ﮐﺮد . اﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑﻪ ﻓﻘﺪان داده ﻫﺎی ﭘﺎﯾﻪ ﯾﻌﻨﯽ اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺤﺼﻮل و آب ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮای دو ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری دﯾﮕﺮ، اﻣﮑﺎن ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ دﻗﯿـﻖ ارزش آب در اﯾﻦ دو ﻧﻈﺎم ﻣﯿﺴﺮ ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﺎ اﯾﻦ وﺟﻮد ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺤﺼﻮل و آب ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﺤﺼـﻮﻻت در ﻧﻈـﺎم ﺑﻬـ ﺮه ﺑـﺮداری دﻫﻘﺎﻧﯽ، ﻣﺘﻮﺳﻂ ارزش ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب ﺑﺮای ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﺟﺎره ﮐﺎری ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ اﻟﮕـﻮی ﮐﺸـﺖ اراﺋـﻪ ﺷـﺪه در ﺟـﺪول )3 - 2 ( ﻣﻌﺎدل578 رﯾﺎل و در ﮐﺸﺖ ﻣﺸﺘﺮک358 رﯾﺎل ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺎزار آب اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در دﺷﺖ ﻗﺰوﯾﻦ، ارزش آب در ﻧﻈﺎم اﺟﺎره داری ﺑﺮاﺳـﺎس ارﻗـﺎم اﺟـﺎره زﻣـﯿﻦ ﺑـﺎ و ﺑـﺪون آب 1 ﻧﯿـﺰ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺎس، ﺣﺪاﻗﻞ ارزش ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب ﺑﺮای اﺟﺎره ﮐﺎران 357 رﯾﺎل ) ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗـﮏ ﮐﺸـﺘﯽ ( و ﺣـﺪاﮐﺜﺮ آن 972 رﯾﺎل ) ﺑﺎ اﺣﺘﺴﺎب اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽ ( ﺑﺎﺷﺪ . در ﮔﺰارش ﺑﺎزار آب ، ﯾﮑﯽ از دﻻﯾﻞ ﻣﻬـﻢ اﺧـﺘﻼف ارزش آب د دو ر ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﯾﻌﻨﯽ اﺟﺎره ﮐﺎری و ﮐﺸﺖ ﻣﺸﺘﺮک ﻋﺎﻣﻞ رﯾﺴﮏ ذﮐﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . زﯾﺮا اﺟﺎره ﮐﺎر ﺗﻤﺎﻣﯽ رﯾﺴﮏ ﮐﺸﺖ و ﮐﺎر را ﺑﻪ ﻋﻬـﺪه ﻣﯽ ﮔﯿﺮد در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ در ﮐﺸﺖ ﻣﺸﺘﺮک، ﻣﺎﻟﮏ ﻫﻤﺎن یﻃﻮر ﮐﻪ در 50 % ﻣﺤﺼﻮل ﺷﺮﯾﮏ اﺳﺖ در50 %رﯾﺴﮏ ﻧﯿﺰ ﺳﻬﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﻮد . 3 - 2 - 2 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش آب ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻮد ﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش آب ﺗﺎﻣﯿﻦ ) ﺗﻨﻈﯿﻢ ( ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮏ ﻃﺮح ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑـﺪون ﻃﺮح اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد . در اﯾﻦ ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ داده ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﺗﻮان ﻣﯽ از ﺑﻮدﺟﻪ اﯾﺴﺘﺎ2 ﯾﺎ ﭘﻮﯾﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد . در ﺗﻬﯿـﻪ ﺑﻮدﺟـﻪ ﭘﻮﯾـﺎ 1 - ﻣﺒﻠﻎ اﺟﺎره ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر زﻣﯿﻦ ﺑﺎ آب ﺑﯿﻦ3 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺗﺎ10 ﻣﯿﻠﯿﻮن رﯾﺎل ﻋﻨﻮان ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . 2 - در ﺷﺮاﯾﻂ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻮدﺟﻪ اﯾﺴﺘﺎ، ﻧﯿﺎزی ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش زﻣﯿﻦ ﻧﯿﺴﺖ، ﭼﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ ارزش از دو ﻃﺮف ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﯾﻌﻨﯽ ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح ﮐﺴﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی 31 ﻫﺮ ﯾﮏ از اﻗﻼم اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﺎل ﺑﻪ ﺳﺎل ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه و ﺟﺮﯾﺎن ﻧﻘﺪی ﺑﻪ ﺻﻮرت دﻗﯿﻖ ﺗـﺮ ﻧﺸـﺎن داده ﻣـﯽ ﺷـﻮد . اﺳـﺘﻔﺎده از ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ ﭘﻮﯾﺎ ﺑﺮای ﻋﻤﺮ ﻣﻔﯿﺪ ﻃﺮح، ﺑﺮ اﺳﺎس ﺑﺮآورد ﻓﺎﯾﺪه ﺧﺎﻟﺺ اﺿﺎﻓﯽ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﮐﻪ از ﺗﻘﺴـﯿﻢ آن ﺑـﺮ ﺣﺠـﻢ آب ﻣﺼـﺮف ﺷﺪه در اﺛﺮ اﺟﺮای ﻃﺮح ارزش اﻗﺘﺼﺎدی ﯾﮏ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌ ﺐ آب ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ . آﯾﺪ ﺷﺎﯾﺎن ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ، ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔـﺬاری زارع ) ﯾﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش آب ( از اﺻﻞ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺟﺮﯾﺎن ﻧﻘﺪی ﺗﻨﺰﯾﻠﯽ ﺗﺒﻌﯿﺖ ﻣﯽ ﮐﻨـﺪ و ﻋﻤـﻞ ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﺑـﺮای ﻃـﻮل ﻋﻤﺮﻣﻔﯿـﺪ ﻃـﺮح اﻧﺠـﺎم ] ﺷﻮد ﻣﯽ22 [. ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﯽ ،ﺷﻮد ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﺛﺮ ﺗﻮرم ﻫﻢ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد . در اﯾﻦ ﻗﺴﻤﺖ، ﺑﺮای ﺑﺮآورد ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﮐﺸﺎورزی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ ، از ﻃﺮح ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت و ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی ﻣـﺎﻟﯽ ﭘﻠـﺮود اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . از اﻫﺪاف اﺟﺮای اﯾﻦ ﻃﺮح ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺳﺎﻻﻧﻪ 97 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻣﺼـﺎرف ﮐﺸـ ﺎورزی اﺳـﺖ ﺑـﺮ . اﺳﺎس ﺳﯿﻤﺎی اﯾﻦ ﻃﺮح، ﺗ ﺎ ﻣﯿﻦ ﺣﻖ آﺑﻪ ﻫﺎی ﺷﺎﻟﯿﺰارﻫﺎی آﺑﺨﻮر رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﻠﺮود، ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﺒﮑﻪ آﺑﯿﺎری ﺑﺎراﻧﯽ در اراﺿﯽ ﭼﺎی دﯾﻢ ﺑﻪ وﺳـﻌﺖ 9398 ﻫﮑﺘﺎر و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﺎﻟﯽ ﺑﻪ وﺳﻌﺖ511 ﻫﮑﺘﺎر ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻫﺪاف ﮐﺸﺎورزی ﻃﺮح ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﻧـﺪ . ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ در ﺣـﺎل ﺣﺎﺿـﺮ 16352 ﻫﮑﺘﺎر اراﺿﯽ ﺷﺎﻟﯽ ﺣﻘﺎﺑﻪ ﺑﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﭘﻠﺮود ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ وﺿﻌﯿﺖ آﺑﯿﺎری آن ﻫﺎ ﺑﺎ اﺟﺮای ﻃﺮح ﺑﻬﺒﻮد ﺧﻮاﻫﺪ ﯾﺎﻓﺖ ]15 [. - ﮔﺎم اول : ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ) ی ﮔﺮوه ﻫﺎی ( ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ، ﻧﻈﺎم دﻫﻘﺎﻧﯽ ، ﻧﻈﺎم ﻏﺎﻟﺐ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی در ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح اﺳـﺖ . ﻋﻤـﺪه ﺗـﺮﯾﻦ وﯾﮋﮔـﯽ ﻫـﺎی ﻫﺎ ﮔﺮوه ی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﯾﻦ ﻧﻈﺎم، ﺑﺮﺣﺴﺐ اﻧﺪازه زﻣﯿﻦ ﮐﻪ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺸﺨﺼﻪ ﺟﺪاﮐﻨﻨﺪه آﻧﺎن از ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ اﺳﺖ، ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳـﺖ . ﺑﻬﺮه ﺑﺮداران ﻣﺤﺪوده ﭘﻠﺮود ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ و ﺗﻮزﯾـﻊ ﻓﺮاواﻧـﯽ آن در 4 ﮔـﺮوه ﻋﻤـﺪه ﻃﺒﻘـﻪ ﺑﻨـﺪی ﮔﺮدﯾـﺪه اﻧـﺪ . ﺟـﺪول )3 - 6( ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻋﻤﻮﻣﯽ ﮔﺮوه ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار و ﺟﺪول )3 - 7 (اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ آن ﻫﺎ را اراﺋﻪ ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺟﺪول 3 - 6 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻋﻤﻮﻣﯽ ﮔﺮوه ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ﻧﻈﺎم دﻫﻘﺎﻧﯽ در ﻣﺤﺪوده ﺳﺎﺣﻞ راﺳﺖ ﺷﺒﮑﻪ آﺑﯿﺎری ﭘﻠﺮود ) ﺳﺎل 1384 (] 15 [ ﮔﺮوه ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری درﺻﺪ ﻓﺮاواﻧﯽ ﺗﻌﺪاد ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری درﺻﺪ اراﺿﯽ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﮐﻢ ﺗﺮ از 2/0 ﻫﮑﺘﺎر 4/ 36 4/7 11 /0 2/0 ﺗﺎ5/0 ﻫﮑﺘﺎر 3/ 33 5/ 21 4/0 5/0 ﺗﺎ ﯾﮏ ﻫﮑﺘﺎر 7/ 18 9/ 25 76 /0 1 ﻫﮑﺘﺎر و ﺑﯿﺶ ﺗﺮ 6/ 11 2/ 45 01 /2 ﺟﻤﻊ 100 100 55 /0 ﺟﺪول3 - 7 - اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ ﮔﺮوه ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار- واﺣﺪ : درﺻﺪ ]15 [ ﮔﺮوه ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺎﻏﺎت ﭼﺎی و ﻣﺮﮐﺒﺎت ﭼﺎی ﻣﺮﮐﺒﺎت و ﮐﯿﻮی ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺎﻏﺎت ﺳﺎﯾﺮ ﺷﺎﻟﯽ ﮐﻢ ﺗﺮ از2/0ﻫﮑﺘﺎر 7/ 61 7/8 4/ 17 5/3 1/6 6/2 ﺑﯿﻦ2/0ﺗﺎ5/0ﻫﮑﺘﺎر 5/ 67 5/2 0/ 10 0/1 5/1 5/ 17 ﺑﯿﻦ5/0ﺗﺎ1ﻫﮑﺘﺎر 0/ 75 6/2 2/9 6/2 6/2 9/7 ﺑﯿﺶ ازﺗﺮ1ﻫﮑﺘﺎر 6/ 72 0/3 4/ 15 5/4 5/2 0/2 در اداﻣﻪ ﺑﻮدﺟﻪ ﻣﺰرﻋﻪ ﭘﻮﯾﺎ ﺑﺮای ﮔﺮوه ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار 2/0 ﺗﺎ5/0 ﻫﮑﺘﺎر ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻧﻤﻮﻧـﻪ اراﺋـﻪ و ارزش اﻗﺘﺼـﺎدی آب ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از آن دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه اﺳﺖ . 32 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی - ﮔﺎم دوم : ﺳﻮد ﺧﺎﻟﺺ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ﮐﺸﺎورز در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺪون و ﺑﺎ ﻃﺮح ﺳﻮد ﺧﺎﻟﺺ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺪون و ﺑﺎ اﺟﺮای ﻃﺮح از ﮐﺴﺮ ﺧﺮوﺟﯽ ﻫﺎ از ورودی ﻪﻫﺎ ﺑ دﺳﺖ ﻣﯽ ) آﯾﺪ ﺟﺪاول )3 - 8( و )3 - 9((. ﺟﺪول 3 - 8 - ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ در واﺣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 5 / 0 - 2 / 0 ﻫﮑﺘﺎری در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺪون ﻃﺮح ارﻗﺎم : ﻫﺰار رﯾﺎل ﺳﺎل ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی ) 1 ( درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﮐﺸﺎورزی ) 2 ( درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﮐﺸﺎورزی ) 1 (- ) 2 = 3( اﺳﺘﻬﻼک )4 ( ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﺰرﻋﻪ )5 ( ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ در ﮔﺮدش )6( رﯾﺴﮏ و ﻋﺪم ﻗﻄﻌﯿﺖ درآﻣﺪی) 7( ﻣﺠﻤﻮع ﮐﺴﻮرات )7 )+( 6 )+( 5 )+( 4 ( =) 8( درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺑﻬﺮه ﺑﺮد ار ) 8 (-) 3 (=) 9 ( 1 1.864 5.467 3.602 180 360 65 72 677 2.925 2 1.864 5.945 4.081 204 408 65 80 757 3.324 3 1.864 6.424 4.560 228 456 65 88 837 3.722 4 1.864 6.903 5.039 252 504 65 96 917 4.121 5 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 6 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 7 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 8 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 9 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 10 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 11 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 12 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 13 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 14 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 15 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 16 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 17 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 18 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 19 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 20 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 21 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 22 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 23 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 24 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 25 1.864 7.382 5.518 276 552 65 105 998 4.520 )1 (ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﻬﺎده ) ﻫﺎ ﮐﻮد، ﺳﻢ و ... ( ، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﺎﺷﯿﻦ آﻻت و ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر در ﮔﺮوه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﺳﺖ . )2 (درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﮐﺸﺎورزی از ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب ﻗﯿﻤﺖ ﺳﺮ ﻣﺰرﻋﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت در ﻋﻤﻠﮑﺮد آن ﻫﺎ در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ) ﻣﺸـﺎﺑﻪ ﺟـﺪول 3 -3 ( و ﺳـﭙﺲ ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت در اﯾﻦ ﮔﺮوه ﺑﺮآورد ﺷﺪه اﺳﺖ . )3 (ﻫﺰﯾﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﻌﺎدل 5 درﺻﺪ درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻮﻟﯿﺪات ﻣﺰرﻋﻪ ) ﺳﺘﻮن3 (در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . )4( ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و ﮐﺎرﮔﺮ ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﻣﻌﺎدل 10 درﺻﺪ درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻮﻟﯿﺪات ﻣﺰرﻋﻪ ) ﺳﺘﻮن3 (در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . )5 (ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ در ﮔﺮدش ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﺑﺨ ﺸﯽ از اﻓﺰاﯾﺶ و ﯾﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﺨﺎرج ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺳﺎل ﺑﻌﺪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﯽ ﺷﻮد و ﻣﺒﻠﻎ ﭘﻮل ﺑﻪ ﺣـﺪ ﮐـﺎﻓﯽ ﺑـﺮای ﺗـﺎﻣﯿﻦ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﺟـﺎری ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ را در اﺑﺘﺪای ﺳﺎل ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . اﯾﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزی در ﻧﺼـﻒ دوره ﺷـﺶ ﻣﺎﻫـﻪ زراﻋـﯽ و ﺑـﺎ ﻧـﺮخ ﺳﭙﺮده ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺎﻧﮑﯽ )14 درﺻﺪ ( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . )6 (ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﻣﻌﺎدل ﻗﯿﻤﺘﯽ اﺛﺮ رﯾﺴﮏ ﺗﻮام ﻗﯿﻤﺖ و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﺮگ ﺳﺒﺰ ﭼﺎی و ﺷﻠﺘﻮک ) رﯾﺴﮏ درآﻣﺪی ( از روش » اﻧﺤﺮاﻓـﺎت ﻣﻨﻔـﯽ اﻧﺘﻈـﺎری و « آﻣﺎر ﻗﯿﻤﺖ و ﻋﻤﻠﮑﺮد آن ﻫﺎ ﻃﯽ ﺳﺎل ﻫﺎی 83 - 1371 اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﺘﺎﯾﺞ اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت، ﻣﻌﺎدل ﻗﯿﻤﺘـﯽ رﯾﺴـﮏ درآﻣـﺪی ﻣﺤﺼـﻮ ﻻت ﺑـﺮگ ﺳـﺒﺰ ﭼـﺎی و ﺷﻠﺘﻮک ﻃﯽ دوره ﺑﺮرﺳﯽ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ 212 و113 ﻫﺰار رﯾﺎل در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺳﺎﻻﻧﻪ آن ﻫﺎ، ﻫﺰﯾﻨﻪ رﯾﺴـﮏ درآﻣـﺪی ﺑـﺮگ ﺳـﺒﺰ ﭼﺎی و ﺷﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ 38 و28 رﯾﺎل ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﮐﯿﻠﻮﮔﺮم ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺎس و ﻣﯿﺰان ﺗﻮﻟﯿﺪ در اﯾﻦ ﮔﺮوه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، ﺳﺘﻮن 7 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی 33 ﺟﺪول 3 - 9 - ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ در واﺣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری 5 / 0 - 2 / 0 ﻫﮑﺘﺎری در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑ ﺎ ﻃﺮح ارﻗﺎم : ﻫﺰار رﯾﺎل ﺳﺎل ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی )1 ( درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﮐﺸﺎورزی )2 ( درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﮐﺸﺎورزی )1 (- ) 2 = 3 ( اﺳﺘﻬﻼک )4 ( ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﺰرﻋﻪ )5 ( ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ در ﮔﺮدش )6 ( رﯾﺴﮏ و ﻋﺪم ﻗﻄﻌﯿﺖ درآﻣﺪی )7 ( ﻣﺠﻤﻮع ﮐﺴﻮرات )7 + 6 )+( 5 )+( 4 ( = ) 8( ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﮕﻬﺪاری و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری )9 ( درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﻗﺒﻞ از ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﺎﻟﯽ ) 8 + 9 (-) 3 = 10 ( ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﺎﻟﯽ )11 ( درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﮐﻞ )11 (- ) 10 = 12 ( 1 3.092 8.318 5.226 261 523 108 120 1.012 180 4.034 664 3.370 2 3.092 9.249 6.157 308 616 108 136 1.168 180 4.809 664 4.146 3 3.092 10.180 7.088 354 709 108 152 1.323 180 5.585 664 4.921 4 3.092 11.111 8.019 401 802 108 168 1.479 180 6.360 664 5.696 5 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 664 6.471 6 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 664 6.471 7 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 664 6.471 8 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 9 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 10 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 11 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 12 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 13 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 14 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 15 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 16 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 17 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 18 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 19 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 20 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 21 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 22 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 23 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 24 3.092 12.042 8.950 448 895 108 184 1.635 180 7.135 0 7.135 25 3.092 12.042 8.950 448 895 108 51 1.635 180 7.135 0 7.135 )1 (ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﻬﺎده ) ﻫﺎ ﮐﻮد، ﺳﻢ و ... ( ، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﺎﺷﯿﻦ آﻻت و ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر در ﮔﺮوه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﺳﺖ . )2 (درآﻣﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﮐﺸﺎورزی از ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب ﻗﯿﻤﺖ ﺳﺮ ﻣﺰرﻋﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت در ﻋﻤﻠﮑﺮد آن ﻫﺎ در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ) ﻣﺸـﺎﺑﻪ ﺟـﺪول 3 -3 ( و ﺳـﭙﺲ ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت در اﯾﻦ ﮔﺮوه ﺑﺮآورد ﺷﺪه اﺳﺖ . )3 (ﻫﺰﯾﻨﻪ اﺳﺘﻬﻼک ﻣﻌﺎدل 5 درﺻﺪ درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻮﻟﯿﺪات ﻣﺰرﻋﻪ ) ﺳﺘﻮن3 (در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . )4 (ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و ﮐﺎرﮔﺮ ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﻣﻌﺎدل 10 درﺻﺪ درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻮﻟﯿﺪات ﻣﺰرﻋﻪ ) ﺳﺘﻮن3 (در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . )5 (ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ در ﮔﺮدش ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﺑﺨﺸﯽ از اﻓﺰاﯾﺶ و ﯾﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﺨﺎرج ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺳﺎل ﺑﻌﺪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﯽ ﺷﻮد و ﻣﺒﻠﻎ ﭘﻮل ﺑﻪ ﺣـﺪ ﮐـﺎﻓﯽ ﺑـﺮای ﺗـﺎﻣﯿﻦ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﺟـﺎری ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ را در اﺑﺘﺪای ﺳﺎل ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . اﯾﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزی در ﻧﺼـﻒ دوره ﺷـﺶ ﻣﺎﻫـﻪ زراﻋـﯽ و ﺑـﺎ ﻧـﺮخ ﺳﭙﺮده ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺎﻧﮑﯽ )14 درﺻﺪ ( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . )6 ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮﺿﯿﺤﺎت اراﺋﻪ ﺷﺪه در زﯾﺮ ﻧﻮﯾﺲ ﺟﺪول )3 -8( ، ﻫﺰﯾﻨﻪ رﯾﺴﮏ درآﻣﺪی ﺑﺮگ ﺳﺒﺰ ﭼﺎی و ﺷﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ38 و28 رﯾﺎل ﺑـﻪ ازای ﻫـﺮ ﮐﯿﻠـﻮﮔﺮم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﯿﺰان ﺗﻮﻟﯿﺪ در اﯾﻦ ﮔﺮوه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری در ﺷﺮاﯾﻂ آﯾﻨﺪه ﺑﺎ ﻃﺮح، ﻫﺰﯾﻨﻪ آن ﺑﺮآورد ﺷﺪه اﺳﺖ . )7 (ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻧﮕﻬﺪاری و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﻞ ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺮﻋﯽ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺳﻬﻢ آن در اﯾﻦ ﮔﺮوه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻟﺤﺎظ ﺷﺪه اﺳﺖ . )8 (ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻧﮕﻬﺪاری و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﻞ ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺮﻋﯽ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺳﻬﻢ آن در اﯾﻦ ﮔﺮوه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻟﺤﺎظ ﺷﺪه اﺳﺖ . )9( ﺑﻬﺮه ﺑﺮداران ﮐﺸﺎورزی در اﯾﻦ ﻃﺮح در 30 درﺻﺪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ﺷﺒﮑﻪ ﻓﺮﻋﯽ ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﻣـﺎﻟﯽ دارﻧـﺪ و ﻣﺸـﺎرﮐﺖ ﺧـﺎﻧﻮار زارع در ﻃـﺮح از ﻃﺮﯾـﻖ وام ﻫـﺎی درﯾﺎﻓﺘﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ﮐﺸﺎورز ﻣﺒﻠﻎ وام درﯾﺎﻓﺘﯽ را در ﻃﯽ ﻣﺪت زﻣﺎن 7 ﺳﺎل ﺑﺎ ﻧﺮخ ﺗﻨﺰﯾﻞ12 درﺻﺪ ﺑﺎز ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐ ﻪ ﻣﺒﻠﻎ آن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . 34 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی - ﮔﺎم ﺳﻮم : ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش ﻫﻤﺎن ﮐﻪ یﻃﻮر ﭘﯿﺶ از اﯾﻦ اﺷﺎره ﺷﺪ، ﺑﻮدﺟﻪ ﭘﻮﯾﺎ از اﺻﻞ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺟﺮﯾﺎن ﻧﻘﺪی ﺗﻨﺰﯾﻠﯽ ﺗﺒﻌﯿﺖ ﻣﯽ ﮐﻨـﺪ و ﻋﻤـﻞ ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﺑـﺮای ﻃـﻮل ﻋﻤﺮﻣﻔﯿﺪ ﻃﺮح اﻧﺠﺎم ﻣﯽ . دﺷﻮ ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺎس ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ : اﺑﺘﺪا درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻔﺎﺿﻠﯽ ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺎﺑﻪ اﻟﺘﻔﺎوت درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح ) در اﯾﻨﺠﺎ ﻣﺎﺑﻪ اﻟﺘﻔﺎوت ﺳـﺘﻮن 12 ﺟـﺪول )3 - 9 ( و ﺳﺘﻮن9 ﺟﺪول )3 - 8 (ﺑﺮای ﻋﻤﺮ ﻣﻔﯿﺪ ﻃﺮح ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮔﺮدد . ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻣﺎﺑﻪ اﻟﺘﻔﺎوت ﻣﯿﺰان ﻣﺼﺮف آب در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد . ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﺮخ ﺗﺮﺟﯿﺢ ز ﻣﺎﻧﯽ : در اﯾﻦ ﻣﺜﺎل ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻧﺮخ اﻋﻼم ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻣﺤﺘﺮم آب وزارت ﻧﯿﺮو1 ﺑﺮای ﻫـﺎ ﻃﺮح ی ﺗـﺎﻣﯿﻦ آب ﮐﺸﺎورزی، ﻧﺮخ 7 %در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ اﯾﻦ ﻧﺮخ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ از دﯾﺪﮔﺎه ﺑﻬﺮه ﺑـﺮدار ﮐﺸـﺎورز ﻣﺘﻔـﺎوت ﺑﺎﺷـﺪ و ﺗﻔﺎوت ﻧﺮخ در ﻣﻘﺪار ارزش ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ . ﻣﺤﺎﺳ ﺒ ﻪ ارزش ﺣ ﺎل درآﻣﺪ ﺳﻮد ) ( ﺗﻔﺎﺿﻠﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ارزش ﺣﺎل آب ﻣﺼﺮﻓﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش آب ﮐﻪ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺣﺎﺻﻞ ﺗﻘﺴﯿﻢ ارزش ﺣﺎل درآﻣﺪ ﺳﻮد ) ( ﺗﻔﺎﺿﻠﯽ ﺑﺮ ارزش ﺣﺎل آب ﻣﺼﺮﻓﯽ . ﺟﺪول )3 - 10 (ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻮارد ﻓﻮق ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه، ارزش ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب اﯾﺠﺎد ﺷـﺪه در اﺛـﺮ اﺟﺮای ﻃﺮح ﭘﻠﺮود ﺑﺮای ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ﮐﺸﺎورز ی ﮐﻪ در ﮔﺮوه 2/0 ﺗﺎ5/0 ﻫﮑﺘﺎر و در ﻧﻈﺎم دﻫﻘﺎﻧﯽ ﮐﺸﺖ و ﮐﺎر ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﺑﺎ ﻧﺮخ ﺗﺮﺟﯿﺢ زﻣـﺎﻧﯽ 7 و ﺻﻔﺮ2 در ﺻﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﻌﺎدل1337 و1505 رﯾﺎل ﺑﺮآورد ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﺟﺪول 3 - 10 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ارﻗﺎم درآﻣﺪ : ﻫﺰار رﯾﺎل ارﻗﺎم ﺣﺠﻢ آب : ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﻧﺮخ ﺗﻨﺰﯾﻞ : 7 درﺻﺪ ﺳﺎل ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری n درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻔﺎﺿﻠﯽ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ) 1 ( ﺣﺠﻢ آب اﻓﺰاﯾﺸﯽ ﻃﺮح ) 2 ( ﺿﺮاﯾﺐ ﺗﻨﺰﯾﻠﯽ ﺑﺎ ﻧﺮخ 7 ) % 3 ( ارزش ﺣﺎل در آﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻔﺎﺿﻠﯽ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار) 4 ( ارزش ﺣﺎل آب ﻣﺼﺮﻓﯽ )5( 1 445 1.514 93 /0 416 1.415 2 822 1.514 87 /0 718 1.322 3 1.198 1.514 82 /0 978 1.236 4 1.575 1.514 76 /0 1.201 1.155 5 1.951 1.514 71 /0 1.391 1.079 6 1.951 1.514 67 /0 1.300 1.009 7 1.951 1.514 62 /0 1.215 943 8 2.615 1.514 58 /0 1.522 881 9 2.615 1.514 54 /0 1.423 824 10 2.615 1.514 51 /0 1.329 770 11 2.615 1.514 48 /0 1.242 719 12 2.615 1.514 44 /0 1.161 672 13 2.615 1.514 41 /0 1.085 628 14 2.615 1.514 39 /0 1.014 587 15 2.615 1.514 36 /0 948 549 16 2.615 1.514 34 /0 886 513 1 - ﺑﺮ اﺳﺎس ﺑﺨﺸﻨﺎﻣﻪ ﺷﻤﺎره270 / 47819 ﻣﻮرخ9/ 11 / 76 . 2 - اﯾﻦ ﻧﺮخ ﻣﻮﯾﺪ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ﺑﺮای ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ﮐﺸﺎورز در ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻏﯿﺮﮐﺸﺎورزی ﺻﻔﺮ اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی 35 اداﻣﻪ ﺟﺪول 3 - 10 - ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ارﻗﺎم درآﻣﺪ : ﻫﺰار رﯾﺎل ارﻗﺎم ﺣﺠﻢ آب : ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﻧﺮخ ﺗﻨﺰﯾﻞ : 7 درﺻﺪ ﺳﺎل ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری n درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻔﺎﺿﻠﯽ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ) 1 ( ﺣﺠﻢ آب اﻓﺰاﯾﺸﯽ ﻃﺮح ) 2 ( ﺿﺮاﯾﺐ ﺗﻨﺰﯾﻠﯽ ﺑﺎ ﻧﺮخ 7 ) % 3 ( ارزش ﺣﺎل در آﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻔﺎﺿﻠﯽ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار) 4 ( ارزش ﺣﺎل آب ﻣﺼﺮﻓﯽ )5( 17 2.615 1.514 32 /0 828 479 18 2.615 1.514 30 /0 774 448 19 2.615 1.514 28 /0 723 419 20 2.615 1.514 26 /0 676 391 21 2.615 1.514 24 /0 632 366 22 2.615 1.514 23 /0 590 342 23 2.615 1.514 21 /0 552 319 24 2.615 1.514 20 /0 516 298 25 2.615 1.514 18 /0 482 279 ﺟﻤﻊ56.961 37.845 - 23.603 17.644 )1 ( اﯾﻦ ﺳﺘﻮن ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﺎﺑﻪ اﻟﺘﻔﺎوت ﺳﺘﻮن12 ﺟﺪول )3 -9( و ﺳﺘﻮن9 ﺟﺪول )3 -82 (ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﺎﺑﻪ اﻟﺘﻔﺎوت ﺣﺠﻢ آب در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح )3 ( ﺿﺮاﯾﺐ ﺗﻨﺰﯾﻠﯽ از ﻓﺮﻣﻮلn 1 (1 i)  ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ آﯾﺪ ﮐﻪ در آن i ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه وn ﺳﺎل ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ از دور ه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﺳﺖ . )4 ( ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب ﺳﺘﻮن )1 ( در ﺳﺘﻮن )35 ( ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب ﺳﺘﻮن )2 ( در ﺳﺘﻮن )3( 3 - 3 - ﻣﺜﺎﻟ از ﯽ روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان » ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﮐﺸﺎورزی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل اﻟﮕﻮی ﮐﺸـﺖ ﺑﻬﯿﻨـﻪ ﺗﻠﻔﯿـﻖ زراﻋـﺖ و ﺑﺎﻏـ ﺪاری : ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی ﺳﺪ ﺑﺎرزو ﺷﯿﺮوان « ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ]18 [ . داده ﻫﺎی اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ روش ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺣﻀﻮری و ﺗﮑﻤﯿﻞ 100 ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣـﻪ ﺟﻤﻊ آوری ﺷﺪه و ﭘﺮدازش ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻧﯿﺰ از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﺮم اﻓﺰارﻫﺎی Excel و Lindo ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﻓﺮم ﺳﺎده ﻣﺪل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺧﻄﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ زﯾﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻟﺤـﺎظ ﮐـﺮدن اﻃﻼﻋـﺎت ﻣـﻮرد ﻧﯿـﺎز ﮔﺴﺘﺮش ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﯾﻦ ﻣﺪل ﺳﺎده ﺟﻬﺖ ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﻣﺤﺼﻮل ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﻗﯿﺪﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻮﺟﻮدی ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺤﺼﻮﻻت اﺳﺖ : )3 - 1( n j j j 1 max z c X   s.t : ﻣﻮﺟﻮدی ﻣﻨﺎﺑﻊ n ij j j j 1 a X b i 1,2,3,...,m     ﺗﻌﺪاد ﻣﺤﺼﻮﻻت j X 0 j 1,2,3,....,n   اﮐﻨﻮن ﺑﻪ ﺗﺸﺮﯾﺢ ﻣﺪل ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ﺗﻤﺎم ﺟﺰﯾﯿﺎت ﻣﯽ ﭘﺮدازﯾﻢ . ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی در اﯾﻦ ﻣﺪل ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ : i : ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺨﺘﻠﻒ )14 ﻣﺤﺼﻮل ( ﻗﺎﺑﻞ ﮐﺸﺖ و ﺗﻮﻟﯿﺪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﻪ ﮔﺎﻧﻪ ﺗﺤﺖ ﺷﺒﮑﻪ آﺑﯿـﺎری ﺳـﺪ ﺑـﺎرزو ا ﺳـﺖ )14 و .. .و3 و2 و1 = i .( اﯾﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿـﺐ ﻋﺒﺎرﺗﻨـﺪ از : ﮔﻨـﺪم )1 i= ( ، ﺟـﻮ )2 =i(، ذرت ای داﻧـﻪ )3 = i( ، ﭼﻐﻨـﺪر ﻗﻨـﺪ )4 = i( ، 36 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی آﻓﺘﺎب ﮔﺮدان )5 = i( ، ﭘﯿﺎز )6 = i(، ﺳﯿﺐ زﻣﯿﻨﯽ )7 = i( ، ﺧﯿﺎرآﺑﯽ )8 =i(، ﮔﻮﺟﻪ ﻓﺮﻧﮕﯽ )9 = i( ، ﯾﻮﻧﺠـﻪ )10 = i( ، اﻧﮕـﻮر )11 = i( ، ﺳـﯿﺐ )12 = i( ، زردآﻟﻮ )13 = i ( و ﮔﺮدو )14 = i.( j :ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺳﻪ ﮔﺎﻧﻪ ﺗﺤﺖ ﺷﺒﮑﻪ آﺑﯿﺎری ﺳﺪ ﺑﺎزوﺳﺖ ﮐﻪ 1 = j ،ﺑـﻪ ﻣﻨﻄﻘـﻪ ﺣﺎﺷـﯿﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻗﻠﺠـﻖ2 j = ﺑـﻪ ﻣﻨﻄﻘـﻪ زﯾﺎرت و 3 = j ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﻪ ﯾﮏ آب اﺷﺎره ﻣﯽ .ﮐﻨﺪ k :ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دوره آﺑﯿﺎری اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ و ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ : ﻓـﺮوردﯾﻦ :1 = k ، اردﯾﺒﻬﺸـﺖ : 2 = k، ﺧﺮداد : 3 = k، ﺗﯿﺮ : 4 = k، ﻣﺮداد : 5 = k، ﺷﻬﺮﯾﻮر : 6 = k، ﻣﻬﺮ : 7 = k، آﺑﺎن :8 = k، آذر : 9 = k، زﻣﺴﺘﺎن : 10 = k. m :ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﺼﻞ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﺎل ﺟﻬﺖ ﺗ ﺎ ﻣﯿﻦ ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ . اﯾـﻦ ﻓﺼـ ﻞ ﻫـﺎ ﻋﺒﺎر ﺗ ﻨـﺪ از : ﻓﺼﻞ ﺑﻬﺎر )1 = m ( ، ﻓﺼﻞ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن )2 = m (، ﻓﺼﻞ ﭘﺎ )ﯿﺰ ﯾ3 = m ( ، ﻓﺼﻞ زﻣﺴﺘﺎن )4 = m .( ﺑﻘﯿﻪ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ : ij X : ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮلi ام در ﻣﻨﻄﻘﻪj ام J TXZ :ﮐﻞ اراﺿﯽ ﻗﺎﺑﻞ آﺑﯿﺎری و ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام ij FX : ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻓﻌﻠﯽ ﻣﺤﺼﻮلi ام در ﻣﻨﻄﻘﻪj ام j TXK : ﮐﻞ ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻨﻄﻘﻪjام ﺟﻬﺖ ﻧﯿﺎز ﺧﻮدﮐﻔﺎ ﯽﯾ j XM :ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮل ﺧﯿﺎر ﭘﺎ ﯾ ﯿﺰه ) ﮐﺸﺖ ﻣﺠﺪد ( در ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام itr Y : ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮلi ام در ﺳﺎلt ام در ﺗﻨﺎوبr ام r TY : ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮل ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ ﺗﻨﺎوﺑﯽ در ﺗﻨﺎوبr ام ijf : ﻣﯿﺰان ﮐﻮد ﻓﺴﻔﺎت ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلi ام در ﻣﻨﻄﻘﻪj ام j Tf : ﻣﯿﺰان ﮐﻞ ﮐﻮد ﻓﺴﻔﺎت ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻨﻄﻘﻪj ام ij o : ﻣﯿﺰان ﮐﻮد اوره ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلiام در ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام j To :ﻣﯿﺰان ﮐﻞ ﮐﻮد اوره ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام ij p : ﻣﯿﺰان ﮐﻮد ﭘﺘﺎس ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلi ام در ﻣﻨﻄﻘﻪj ام j Tp :ﻣﯿﺰان ﮐﻞ ﮐﻮد ﭘﺘﺎس ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام ij h : ﻣﯿﺰان ﮐﻮد ﺣﯿﻮاﻧﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلiام در ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام j Th :ﻣﯿﺰان ﮐﻞ ﮐﻮد ﺣﯿﻮاﻧﯽ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام ij s : ﻣﯿﺰان ﺳﻤﻮم ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلiام در ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام sj T :ﻣﯿﺰان ﮐﻞ ﺳﻤﻮم ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام i j t : ﻣﯿﺰان ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﺗﺮاﮐﺘﻮر ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلiام در ﻣﻨﻄﻘﻪ ی jام ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺖ j Tt : ﮐﻞ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﺗﺮاﮐﺘﻮر ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام ij k : ﻣﯿﺰان ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﮐﻤﺒﺎﯾﻦ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلiام در ﻣﻨﻄﻘﻪ ی jام ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺖ j Tk : ﮐﻞ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﮐﻤﺒﺎﯾﻦ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی 37 ij d : ﻣﯿﺰان ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی دروﮔﺮ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلiام در ﻣﻨﻄﻘﻪ ی jام ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺳﺎﻋﺖ j Td : ﮐﻞ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از دروﮔﺮ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام ijk W : ﻣﯿﺰان آب ﺗﺨﺼﯿﺺ داده ﺷﺪه ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮل i ام ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام در ﻣﺎهk ام ijm L : ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلi ام ﻣﻨﻄﻘﻪj ام در ﻓﺼﻞm ام jm TL :ﮐﻞ ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام در ﻓﺼﻞm ام ij c : درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮلi ام ﻣﻨﻄﻘﻪj ام j Tc :ﮐﻞ درآﻣﺪ ﺧﺎﻟﺺ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺗﻮﻟﯿﺪی ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام ijI :ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ﻧﻘﺪی ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻫ ﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﻣﺤﺼﻮل iام ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام j TI : ﮐﻞ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ﻧﻘﺪی ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻣﻨﻄﻘﻪ ی j ام j TXK :ﮐﻞ ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻨﻄﻘﻪ ی jام ﺟﻬﺖ ﻧﯿﺎز ﺧﻮدﮐﻔﺎﯾﯽ اﮐﻨﻮن ﻧﻮﺑﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻗﯿﺪﻫﺎی ﻣﺪل ﻣﯽ رﺳﺪ :  ﻣﺤﺪودﯾﺖ زﻣﯿﻦ زراﻋﯽ : در ﻣ ﻨﻄﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺤﺼﻮﻻت اﺻﻠﯽ، اﻣﮑﺎن ﮐﺸـﺖ ﺑﻌﻀـﯽ از ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﻧﻈﯿـﺮ ﺧﯿـﺎر ﯾﭘﺎ ﯿﺰه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﺸﺖ ﻣﺠﺪد ﭘﺲ از ﺑﺮداﺷﺖ ﻏﻼت ﻣﻮﺟﻮد دارد، ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫـﺎی ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ زﻣـﯿﻦ ) ﺳـﻄﺢ زﯾـﺮ ﮐﺸﺖ ( ﺑﻪ دو دوره ﺗﻔﮑﯿﮏ و ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ وارد ﻣﺪل ﺷﺪه اﺳﺖ : اﻟﻒ- ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ آﺑﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﯽ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ : ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر 3 و2 و1 = for j 14 ij j i 1 X TXZ 0     ب- ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ آﺑﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺖ ﻣﺠﺪد ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ : ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر 3 و2 و1 = for j 2 j ij i 1 XM X 0      ﻣﺤﺪودﯾﺖ آب : از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ دوره ﮐﺸﺖ و ﻧﯿﺎز آﺑﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت و ﻣﯿﺰان ﻣﻮﺟﻮدی آب ﻣﻨﻄﻘـﻪ در ﻣـﺎه ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺳـﺎل ﺑـﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ آب ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ و ﺟﺪا از ﻫﻢ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻣﺎه ﻫﺎی ﺳﺎل 10 ... .و و 2 و1 = k و ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر3 و2 و1 = for j 0 14 ijk ij jk i 1 W X TW      ﻣﺤﺪو دﯾﺖ ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر : ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺮای ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر در ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ در 4 دوره ﻓﺼﻠﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﻣﺪل ﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﺳﺖ : ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر 3 و2 و1 = j و4 و3 و2 و1 = for m 14 ijm ij jm i 1 L X TL 0      ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺳﻢ و ﮐﻮد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ : ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺤﺪود ﺑﻮدن ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺗﻮزﯾﻊ ﯾﺎراﻧﻪ ای اﯾﻦ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ، در ﻣﺼﺮف آن ﻫﺎ ﺑﯿﻦ ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﻣﺨﺘﻠﻒ رﻗﺎﺑﺖ اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻨﻈﻮر در اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻣﯿﺰان ﻣﺼـﺮف اﻧـﻮاع ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﮐﻮدﻫـﺎی ﺷـﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﯾﺎراﻧﻪ ای ﻧﻈﯿﺮ ﮐﻮدﻫﺎی اوره، ﻓﺴﻔﺎت، ﭘﺘﺎس، ﮐﻮد ﺣﯿﻮاﻧﯽ و ﺳﻤﻮم ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : 38 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬ ﮐﻮر 3 و2 و1 = j 14 ij ij j i 1 f X Tf 0     ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر3 و2 و1 = j 14 ij ij j i 1 o X To 0     ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر3 و2 و1 = j 14 ij ij j i 1 p X Tp 0     ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر3 و2 و1 = j 14 ij ij j i 1 h X Th 0     ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر3 و2 و1 = j 14 ij ij j i 1 s X Ts 0      ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻣﺎﺷﯿﻦ آﻻت ﮐﺸﺎورزی : دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ ﻣﺎﺷﯿﻦ آﻻت ﮐﺸﺎورزی ﻧﻈﯿﺮ ﺗﺮاﮐﺘﻮر، ﮐﻤﺒـﺎﯾﻦ و دروﮔـﺮ ﻧﯿـﺰ ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﯿـﺐ ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎی زﯾﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر 3 و2 و1 = j 14 ij ij j i 1 t X Tt 0     ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر3 و2 و1 = j 14 ij ij j i 1 k X Tk 0     ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر3 و2 و1 = j 14 ij ij j i 1 d X Td 0      ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺗﻨﺎوب زراﻋﯽ : ﺗﻨﺎوب ﻫﺎی زراﻋﯽ ﻋﻤﻮﻣﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ : اﻟﻒ- ﻏﻼت، ﺟﺎﻟﯿﺰ، ﻏﻼت و ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨﺪ )1 = r( ب- ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨﺪ، ﻏﻼت و ﯾﻮﻧﺠﻪ )2 = r( ج- ذرت، ﻏﻼت و ﭼﻐﻨﺪرﻗﻨ ﺪ )3 = r( ﻣﻌﺎدﻻت ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﻨﺎوب ﻫﺎی زراﻋﯽ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ وارد ﻣﺪل ﺷﺪه اﺳﺖ : ﺗﻨﺎوب اول 1 = r 2 9 2 2 i1r i2r i3r i4r 45r r i 1 i 5 i 1 i 1 Y Y Y Y Y 5TY 0               ﺗﻨﺎوب دوم2 = r 2 41r i2r 103r r i 1 Y Y Y 3TY 0       ﺗﻨﺎوب ﺳﻮم3 = r 2 31r i2r 43r r i 1 Y Y Y 3TY 0       ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻣﺠﻤﻮع ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻫﺮ ﻣﺤﺼﻮل در ﺗﻨﺎوب ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﯿﺰ ﭼﻨﯿﻦ اﺳﺖ : ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺨﺘﻠﻒ زراﻋﯽ و ﺑﺎﻏﯽ 14 ... .و و 2 و1 = i 3 5 i1r i r 1 t 1 Y X 0      ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﻣﺜﺎل ﻫﺎی ﻣﻮردی 39 ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺨﺘﻠﻒ زراﻋﯽ و ﺑﺎﻏﯽ14 ... .و و 2 و1 = i 3 i ij j 1 X X 0     ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻣﺠﻤﻮع ﮐﻞ ﺗﻨﺎوب ﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ اﺳﺖ : 3 1 2 3 j j 1 5TY 3TY 3TY TXZ 0        ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻧﯿﺎز ﺧﻮدﮐﻔﺎﯾﯽ : ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﮔﻨﺪم و ﺟﻮ ﺟﻬﺖ ﺗـﺎﻣﯿﻦ ﻧﯿﺎزﻫـﺎی ﻏـﺬاﯾﯽ اﻫـﺎﻟﯽ، ﻧﯿﺎز دام ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﺑﺬر ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﮐﺸﺖ ﺳﺎل ﺑﻌﺪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ : ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮔﻨﺪم و ﺟﻮ 2 و1 = i 3 1j j j 1 X TXK     ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ﻧﻘﺪی : از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ درآﻣﺪ ﺑﺨﺶ ﮐﺸﺎورزی ﻣﺤﺪود اﺳﺖ، ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺗﻮﻟﯿﺪی ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺑﻬﺮه ﮔﯿﺮی از آن ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ رﻗﺎﺑﺖ دارﻧﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ وارد ﻣﺪل ﺷﺪه اﺳﺖ : ﺳﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺬﮐﻮر 3 و2 و1 = j 14 ij ij j i 1 I X TI 0     در ﺳﻤﺖ ﭼﭗ اﯾﻦ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻧ ﯿﺎز ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﺗﻮﻟﯿﺪی ﺑﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻧﻘﺪی، ﮐﻪ ﻣﻌﺎدل ﻣﯿﺰان ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫـﺎ ی ﻣﺘﻐﯿـﺮ آن در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﺪه، درج ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ و در ﺳﻤﺖ راﺳﺖ آن ﻣﺠﻤﻮع ﻣﯿﺰان ﮐﻞ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻧﻘﺪی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺨﺼﯿﺺ ﺑـﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ ﻫـﺎ ی زراﻋـﯽ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠـﻒ )TIJ ( ، ﮐـﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺪوﯾﻦ اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻨﻄﻘﻪ ) ﻣﺪل ﮐﺎﻟﯿﺒﺮه ( ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ آﯾﺪ، ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . ﺑﺮ اﺳﺎس اﯾﻦ ﻣﺪل ﺗﺤـﺖ دو ﻓـﺮض ) دو ﺣﺎﻟـﺖ ( ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﺮآورد ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ اول ﻓﺮض ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﺰان ﺧﺮوﺟﯽ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ آب ﺳﺪ ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ وﻟـﯽ ﺗﺨﺼـﯿﺺ آب در ﻫـﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﯿﺴﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ دوم ﻓﺮض ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﺰان آب ﺗﺨﺼﯿﺼﯽ در ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ دﻗ ﯿﻘﺎ ﻣﺸﺨﺺ اﺳـﺖ . ﻧﺘـﺎﯾﺞ در ﺟـﺪول )3 - 11 ( آﻣﺪه اﺳﺖ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد، در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﺎه ﻫﺎ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی در داﻣﻨﻪ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ﺻﻔﺮ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺟﺪول ﺻﻔﺮ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 3 - 11 - ارزش اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ در ﻗﺎﻟﺐ دو ﻓﺮض ) واﺣﺪ : رﯾﺎل / ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ( ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻓﺮض اول ﻓﺮض دوم ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻗﻠﺠﻖ ﻣﻨﻄﻘﻪ زﯾﺎرت ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﻪ ﯾﮏ آب ﻓﺮوردﯾﻦ 880 650 0 0 اردﯾﺒﻬﺸﺖ 0 0 0 1210 ﺧﺮداد 0 280 690 0 ﺗﯿﺮ 470 0 0 370 ﻣﺮداد 0 1600 190 0 ﺷﻬﺮﯾﻮر 474 0 0 337 ﻣﻬﺮ 0 235 870 0 آﺑﺎن 595 1350 962 0 آذر 0 0 0 0 زﻣﺴﺘﺎن 0 0 0 0 40 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 3 - 4 - ﻣﺜﺎل از روش ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺎی داده از آوری ﺟﻤﻊ ﺷﺪه در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟ ﻌﻪ، ﺷﻬﺮﺳـﺘﺎن ﮐﺮﻣـﺎن در ﺳـﺎل 1383 ، ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﮔﻨـﺪم را ﺗﺨﻤﯿﻦ زده اﺳﺖ ] 7[. ﯾﮑﯽ ﻫﺪف از ﻫﺎی اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺮ واﺣﺪ در آب ﮐﺸﺖ ﮔﻨﺪم ﺑﻮده اﺳـﺖ . ﺑـﺮای ﺑﺮرﺳـﯽ ﻫﺪف ﻫﺎی ﺗﺤﻘﯿﻖ، ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﺪه ﺑﺎ و اﺳﺘﻔﺎده ارزش آن از اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدﯾـﺪ . ﺑﺮاﺳـﺎس ﻣﻼک ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺪل، ﺗﺎﺑﻊ درﺟﻪ دوم ﺗﻌﻤﯿﻢ ﯾﺎﻓﺘﻪ زﯾﺮ اﻧﺘﺨﺎب :ﺷﺪ )3 - 2( n n n n 2 i i ii i ij i j i 1 i 1 i 1 j 2 Q x 1/ 2 (x ) (x )(x ),i j               ﺗﺎﺑﻊ در ﺑﺎﻻ اﮔﺮ X ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﻧﻈﯿﺮW, F S, K, L, P, M, ﺑﺎﺷﺪ آﻧﮕﺎه ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ و واﺑﺴﺘﻪ در ﻣﺪل ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : Q: ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮔﻨﺪم ) ﺗﻦ در ﻫﮑﺘﺎر ،( F: ،ﻣﻘﺪار ﻣﺼﺮف ﮐﻮد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ﻫﮑﺘﺎر W : ،ﻣﻘﺪار ﻣﺼﺮف آب در ﻫﮑﺘﺎر M :ﻣﯿﺰان ﻣﺎﺷﯿﻦ آﻻت در ﻫﮑﺘﺎر ، P: ،ﻣﯿﺰان ﺳﻢ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده L : ،ﻣﯿﺰان ﺳﻄﺢ زﯾﺮ ﮐﺸﺖ K: ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه در ﻫﮑﺘﺎر، S :ﻣﺼﺮف ﺑﺬر در ﻫﮑﺘﺎر . ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﮔﺮ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺮاﺑﺮ را آب ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ آن ﺑﺪاﻧﯿﻢ، ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎی ﻣﻌﻨﯽ دار ﺷـﺪه در ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ، ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺑﺮای ﻫﺮ ﮐﺸﺎورز ﺗﺎﺑﻊ از دﺳﺖ ﺑﻪ زﯾﺮ : آﯾﺪ ﻣﯽ )3 - 3( y Y Q VMP P P (0.277845 0.02101W 0.0026765S) W       ﺗﺎﺑﻊ در ﺑﺎﻻ VMP : ،ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ W :ﻣﻘﺪار آب ﻣﺼﺮف ﺷﺪه در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ، S: ﻣﻘﺪار ﻣﺼﺮف ﺑﺬر در ﻫﮑﺘﺎر ، Y P :ﻗﯿﻤﺖ ﻣﺤﺼﻮل . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺑﺬر آب و ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺮ ﮐﺸﺎورز ﺑﻪ ﺑﺎ و ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﺗﺎﺑﻊ ﻓﻮق، ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻫﺮ ﮐﺸﺎورز ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ .ﺷﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ارزش ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮای آب ﮐﺸﺎورزان 278 رﯾﺎل ﺑﺮآورد ﮔﺮدﯾﺪ . 4 ﻓﺼﻞ4 ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻫﺎ ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺗﻮﺻﯿ ﻫﺎ ﻪ 43 ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻫﺎ 4 - 1 - ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در اﯾﺮان و ﺧﺎرج ﺗﻮان ﻣﯽ ﺑﻪ ﺑﺮﺧﯽ روش ﻫﺎ ی ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﯾﻦ روش ﻫـﺎ دﺳـﺖ ﭘﯿـﺪا ﮐﺮد . 5 ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در اﯾﺮان ﺣﺎﮐﯽ از آﻧﺴﺖ ﮐﻪ4 ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿـﯽ و 1 ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ دﯾﮕـﺮ از ﺑـﺮآ ورد ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮده اﻧﺪ ﮐﻪ در ﺑﺮﺧﯽ از اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت، ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از اﯾﻦ دو روش ﻧﯿﺰ وﺟﻮد دارد . اﻟﺒﺘﻪ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳـﯿﻦ ﻣﺸـﺎور ﺟﺎﻣﺎب از روش ارزش اﻓﺰوده اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ، 21 ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﺧﺎرج اﯾﺮان ﻧﯿﺰ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫـﺪ ﮐـﻪ 5 ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ا ز روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ، 5 ،ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از ﺑﺮآوردﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدﺳﻨﺠﯽ4 ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از روش ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﺗﻌﺎدل ﻋﻤـﻮﻣﯽ و7 ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ از ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺎزار و ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮده . اﻧﺪ ﺷﺎﯾﺎن ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻤﺪه اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺟﻨﺒﻪ آﮐﺎدﻣﯿﮏ داﺷﺘﻪ و ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺤﻘﻘـﯿﻦ اﻧﺠﺎم ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﻣﺎ ﺑﺮﺧﯽ ﻫﺎ وش ر ی ﺳﺎده ﺗﺮی ﻫﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ و اﺳﺘﺨﺮاج ارزش آب از ارزش زﻣﯿﻦ ﻧﯿـﺰ وﺟـﻮد دارد ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻋﻤﺪه ﺗﻮﺳﻂ اﻓﺮاد ﺑﺎ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻫﺎﯾﯽ ﻋﻠﻤﯽ و ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻢ ﺗﺮ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در زﻣﯿﻨﻪ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸـﺎورزی در اﯾـﺮان و ﺧـﺎرج از اﯾـﺮان ) ﺑـﺮ ﻃﺒـﻖ آﺧﺮﯾﻦ ﮔﺰارش ﻫﺎی ﺑﺎﻧﮏ ﺟﻬﺎﻧﯽ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ( در ﭼﻬﺎر دﺳﺘﻪ ﺑﺮآوردﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدﺳﻨﺠﯽ، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾـﺰی رﯾﺎﺿـﯽ، روش ﺗﻌـﺎدل ﻋﻤـﻮﻣﯽ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺎزار، ﺑﺮرﺳﯽ و ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﮐ ﻪ ﺧﻼﺻﻪ آن در ﺟﺪاول )4 - 1 ﺗﺎ4 - 5( اراﺋﻪ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . ﺑﺮاﺳﺎس ﺧﻼﺻﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺗﻮان ﻣﯽ ﻣﻼﺣﻈﺎت زﯾﺮ را ﺑﯿﺎن ﻧﻤﻮد : داﻣﻨﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در اﯾـﺮان ﺑـﻪ روش ﻫـﺎ ی ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی رﯾﺎﺿـﯽ و ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ در ﻃﯿـﻒ ﮔﺴﺘﺮده ای ﻗﺮار ﻣﯽ . ﺪﮔﯿﺮﻧ اﯾﻦ ارزش از ﺣﺪ ﭘﺎﯾﯿﻦ 7/5 رﯾﺎل در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ در دﺷﺖ ﻗﺰوﯾﻦ ) ﺳﺎل 1379 ( ]2[ ، 6 رﯾﺎل در اراﺿﯽ زﯾـﺮ ﺳﺪ ﻃﺎﻟﻘﺎن )1376 ( ]3[ ، 120 رﯾﺎل در ﺑﺎغ ﻫﺎی ﭘﺴﺘﻪ رﻓﺴﻨﺠﺎن )1378 ( ]5[ ، 141 رﯾﺎل در اﺳﺘﺎن اﺻﻔﻬﺎن )1375 ( ] 21 [ ﺗﺎ235 رﯾـﺎل در ﻣﺰرﻋﻪ داﻧﺸﮑﺪه ﮐﺸﺎورزی ﻣﺸﻬﺪ )1373 ( ] 12 [ ﻗ ﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . ارزش ﺑﺮآوردی در ﻣﺰرﻋﻪ داﻧﺸﮑﺪه ﻣﺸﻬﺪ ﺑﺎ وﺟﻮد اﯾﻦ ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ ﺳـﺎل، ﻗﺒﻞ از ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ وﻟﯽ ارزش ﺑﺎﻻﺗﺮی را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . اﯾﻦ اﺣﺘﻤﺎل وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺑﺮآورد ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺮاﮐـﺰ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﮐﺸﺎورزی ﺑﻬﺘﺮ از ﺷﺮاﯾﻂ ﮔﺮدآوری داده از ﮐﺸﺎورزان، ﻧﺸﺎن ﮔﺮ ارزش واﻗﻌﯽ آب اﺳﺖ . ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﺧﺎرج ﮐﺸﻮر از ﻟﺤﺎظ روش، ﻣﯿﺰان ارزش ، واﺣﺪﻫﺎی ﺳﻨﺠﺶ در ﻃﯿﻒ ﮔﺴﺘﺮده ای ﻗﺮار دارد . ﺑﺴـﯿﺎری از اﯾـﻦ ﻧﺘﺎﯾﺞ در ﻗﺎﻟﺐ ﮐﺘﺐ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﯿﺎن ﺷﺪه و اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ دﻗﯿﻖ درﺑﺎره آﻧﻬﺎ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ ی ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ارزش ﻫـﺎی ﺑـﺮآوردی ﺑـﻪ واﺣﺪﻫﺎ ی ﭘﻮﻟﯽ و واﺣﺪﻫﺎی ﺳﻨﺠﺸﯽ ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ازﻗﺒﯿﻞ ﺟﺮﯾﺐ ـ ﻓﻮت ) ﺣﺪود 1233 ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌـﺐ ( اراﺋـﻪ ﺷـﺪه ﮐـﻪ ﺧـﺎص اﯾـﺎﻻت ﻣﺘﺤـﺪه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ارزش ﻫﺎی ﺑﺮآورد ﺷﺪه در اﯾﺎﻟﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ آﻣﺮﯾﮑﺎ در دﻫﻪ 1990 از9 دﻻر در ﻫﺮ ﺟﺮﯾﺐ - ﻓﻮت ﺷﺮوع ﺷﺪه و ﺗﺎ 44 ، 67 ، 87 و112 دﻻر اداﻣﻪ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ ﮐﻪ در داﻣﻨﻪ ﺣﺪود 007 /0 دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﺗﺎ054 /0 دﻻر ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . ﯾﮏ ﺑـﺮآورد در اﯾﺎﻟـﺖ ﮐﺎﻟﯿﻔﺮﻧﯿـﺎ 1/0 ﺗﺎ14 /0 دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ را ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . در ﺑﺮآورد دﯾﮕﺮی در اﺳﭙﺎﻧﯿﺎ ارزش آب ﺣﺪود 005 /0 ﺗﺎ29 /0 ﯾﻮرو در ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﺪه اﺳﺖ . ارزش ﻫﺎی ﺑﺮآوردی در اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺣﺎﮐﯽ از آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎری ﻫﺎی ﺣﺎﺻﻞ از اﯾﻦ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﻣﻼﺣﻈـﺎت ﻓﻨﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ روش ﻫﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻧﺒﻮده و ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻧﻬﺎدی ) ﻓﻀﺎی ﮐﺴﺐ و ﮐﺎر و ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری و ﺗﻮﻟﯿـﺪ ( ﻧﯿـﺰ در ﺗﻮﺿﯿﺢ اﯾﻦ ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎری ﻫﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﻟﺤﺎظ ﺷﻮد . 44 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺟﺪول4 - 1 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﺪه درﺣﻮزه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در اﯾﺮان ردﯾﻒ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ)ﺳﺎل( روش ﺑﺮآورد ﺧﻼﺻﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ 1 دﻫﻘﺎﻧﯿﺎن، ﺷﺎﻫﻨﻮﺷﯽ ﻣﺰرﻋﻪ داﻧﺸﮑﺪه ﮐﺸﺎورزی ﻣﺸﻬﺪ ) 1373 ( ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺧﻄﯽ در ﻓﺼﻞ ﭘﺎﯾﯿﺰ)ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﯾﺮ ﻓﺼﻮل(،ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻗﯿﻤﺖ آب ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺗ ﺎ ﺛﯿﺮات ﮐﻢ ﺗﺮی ﺑﺮ ﻣﻘﺪار ﺗﻘﺎﺿﺎی آب ﻣﯽ ﮔﺬارد . ﻗﯿﻤﺖ ﺳﺎﯾﻪ ای آب ) ارزش آن ( ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 235 رﯾﺎل ﺑـﻪ ازای ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮآورد ﮔﺮدﯾﺪ. 2 ﻣﻘﺪﺳﯽ اﺳﺘﺎن اﺻﻔﻬﺎن )1375 ( ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺧﻄﯽ ﺑﺎزده ﻧﻬﺎﯾﯽ آب در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺘﺎن ﺑﺮآورد ﺷﺪه اﺳﺖ.ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ راﻧـﺪﻣﺎن آﺑﯿﺎری100 درﺻﺪ ﺑﺎﺷﺪ ارزش ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ آب ﻣﻌﺎدل441 رﯾﺎل و در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ راﻧﺪﻣﺎن ﺑﻪ اﻧﺪازه ﮐﻨﻮﻧﯽ ﺧﻮد ﯾﻌﻨﯽ33درﺻﺪ ﺑﺎﺷﺪ، اﯾﻦ رﻗﻢ ﺑﺮاﺑﺮ141رﯾﺎل اﺳﺖ. 3 ﺗﺮﮐﻤﺎﻧﯽ و ﻫﻤﮑﺎران اراﺿﯽ زﯾﺮ ﺳﺪ ﻃﺎﻟﻘﺎن ) 1376 ( ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ارزش ﺑﺎزده ﻧﻬﺎﯾﯽ آب ﮐﺸﺎورزی را ﺣﺪود 6 رﯾﺎل ﺑﻪ ازای ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮآورد ﮐﺮدﻧﺪ . 4 ﭼﯿﺬری و ﻣﯿﺮزاﯾﯽ ﺑﺎغ،ﻫﺎی ﭘﺴﺘﻪ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن رﻓﺴﻨﺠﺎن ) 1378 ( ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ آب ﺑﺮاﺑﺮ 120رﯾﺎل اﺳﺖ، ﺣﺎل آن ﮐﻪ ﻗﯿﻤـﺖ ﺗﻤـﺎم ﺷﺪه ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ آب 85 رﯾﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﮐﺸﺶ ﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ . 5 اﺳﺪی و ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ دﺷﺖ ﻗﺰوﯾﻦ )1379 ( ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻧﺮخ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﮐﺸﺎورزان در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ7/5رﯾﺎل ﺑﺮای ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ آب آﺑﯿﺎری ﺑﻮده اﺳﺖ . ﮐﺸﺎورزان دارای زﻣﯿﻦ ﮐﻢ ﺗﺮ از 10 ،ﻫﮑﺘﺎر، ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﯿﻤـﺖ ﻣﯿﺰان ﺗﻘﺎﺿﺎی ﺧﻮد را ﺑﯿﺶ ﺗﺮ از ﮔﺮوه دارای زﻣﯿﻦ ﺑﺎﻻی10ﻫﮑﺘﺎر ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ. ﺟﺪول4 - 2 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺎ ﺑﺮآوردﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎد ﺳﻨﺠﯽ در ﺧﺎرج اﯾﺮان ردﯾﻒ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ روش ﺑﺮآورد ﺧﻼﺻﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ 1 ﻓﻮﮐﺲ و ﭘﺮی ) 1999 ( ،اﯾﺎﻟﺖ ﻣﺎﻟﻬﻮرOR )2 - 1991 ( ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﯿﻤﺖ ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ زﻣﯿﻦ، ارزش آب آﺑﯿﺎری ﺑﯿﻦ9 ﺗﺎ44 دﻻر در ﻫﺮ ﺟﺮﯾﺐ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . 2 واﻧﮓ و ﻻل )1999 ( ﭼﯿﻦ )1993 ( ﺗﻮاﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺗﺮﻧﺰﻟﮓ و ﮐﺎب- داﮔﻼس ﺑﺮای ﺗﻘﺎﺿﺎی آب ﺻﻨﻌﺘﯽ ارزش آب45 /2 ﯾﻮان در ﻫﺮ ﺗﻦ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﺪه اﺳﺖ . 3 ﭘﺎزاﮐﺎواﻣﺒﺎ و ون در زاگ) 2000 ( زﻣﯿﺒﺎوه، ﻧﯿﺎﻧﯿﺎدزی ﺗﺨﻤﯿﻦOLSاز ﺗﺎﺑﻊ ﻣﺤﺼﻮل آب ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺣﺎﮐﯽ از آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ارزش ﻧﻬﺎ ﯾ ﯽ آب ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻗﯿﻤـﺖ ذرت1/0دﻻر در ﻫـﺮ ﮐﯿﻠﻮ ﺑﺮاﺑﺮ15 /0دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ اﺳﺖ. 4 ﺻﺤﯿﺒﺰادا ﭘﺎﮐﺴﺘﺎن )1998 ( ﺗﺎﺑﻊ ﮐﺎب-داﮔﻼس ﺗﺨﻤﯿﻨﯽ ﺑﺎOLS ارزش آب415 - 45 روﭘﯿﻪ در ﻫﺮ ﺟﺮﯾﺐ / اﯾﻨﭻ ﺑﻮده اﺳﺖ . 5 ﺷﺎک و ﮔﺮﯾﻦ )2003 ( ﻧﺎﺣﯿﻪ ذﺧﯿﺮه آب آروﯾﻦ ادﯾﺴﻮنCA ) 1997 ( ﻣﺪلLogitاز ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی آب زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ ارزش آب ﺳﻄﺤﯽ ﺑﯿﻦ 35 / 50 ﺗﺎ73 / 87 دﻻر در ﻫﺮ ﺟﺮﯾﺐ- ﻓـﻮت ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ و ارزش آب زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ از 85 / 62 ﺗﺎ31 / 112 ﺟﺮﯾﺐ- ﻓﻮت اﺳﺖ . ﺟﺪول4 - 3 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺎ روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ در ﺧﺎرج اﯾﺮان ردﯾﻒ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ روش ﺑﺮآورد ﺧﻼﺻﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ 1 ﮔﯿﺴﺮ و دﯾﮕﺮان )1979 ( ﺗﻮﻟﯿﺪ آﺑﯿﺎری ﭼﻨﺪ ﻣﺤﺼﻮﻟﯽ در ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﯽ اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ) 75 - 1974 ( ﻣﺪل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺧﻄﯽ ارزش ﺑﯿﻦ 4 ﺗﺎ3/7 دﻻر در ﻫﺮ ﺟﺮﯾﺐ / ﻓﻮت در ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﭘﺎ ،ﯿﻦﯾ ﺑﯿﻦ 3 ﺗﺎ6/ 15 دﻻر در ﻫﺮ ﺟﺮﯾﺐ / ﻓﻮت در ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺑﯿﻦ 3 ﺗﺎ8 دﻻر در ﻫﺮ ﺟﺮﯾـﺐ / ﻓـﻮت در ارﺗﻔﺎﻋﺎت ﺑﺎﻻ ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ . 2 ﮐﺎری و زﯾﻠﺒﺮﻣﻦ )2002 ( ،ﻣﻨﻄﻘﻪ آﺑﯽ وﺳﺖ ﻟﻨﺪ CA ) 95 - 1988 ( ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﭘﻮﯾﺎی اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﻓﻦ آوری ﻣﺪرن را وﻗﺘﯽ ﮐﻪ در ﺑﺎزار آب ﻗﯿﻤﺖ،ﻫﺎی ﻧﺎﻣﻄﻤﺌﻦ وﺟـﻮد دارد ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ﺧﺮﯾﺪﻫﺎی آب از 44 دﻻر در ﺟﺮﯾﺐ / ﻓﻮت در 1998 ﺗﺎ115 دﻻر در ﺟﺮﯾﺐ-ﻓﻮت در1995ﻗﺮار دارد. 3 دراﭘﺮ و ﻫﻤﮑﺎران ) 2003 ( ﮐﺎﻟﯿﻔﺮﻧﯿﺎ )2020 ( ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﺟﺮﯾﺎن ﺷﺒﮑﻪ ارزش ﺳﺎﯾﻪ ﺑﺮای آب در ﺳﺎل2020ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺷﻬﺮی د ر ﻣﻨﻄﻘﻪ درﯾﺎﭼﻪ ﮐﺎﺳﺘﯿﮏ ﮐﻪ ﺑﺮاﺑﺮ8دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ اﺳﺖ ﺑﻪ5/0دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ. 4 رودرﯾﮕﻮز و ﻣﺎرﺗﯿﻨﺰ ) 2004 ( دره دورو، اﺳﭙﺎﻧﯿﺎ ) 2003 ( ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺧﻄﯽ ﺑﺎزار ﺷﺒﯿﻪ ﺳﺎزی ﺷﺪه آب ﺣﺎﮐﯽ از ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی005 /0ﺗﺎ29 /0ﯾﻮرو در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﻔﺮوﺿﺎت ﮐﻤﯿﺎﺑﯽ اﺳﺖ. 5 ﺗﺰور و ﻫﻤﮑﺎران )2004 ( ،ﻣﺮاﮐﺶ، ﭼﯿﻦ ﻣﮑﺰﯾﮏ، آﻓﺮﯾﻘﺎی ﺟﻨﻮﺑﯽ و ﺗﺮﮐﯿﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺧﻄﯽ در ﻣﺮاﮐﺶ وPMP در ﭼﯿﻦ، ﻣﮑﺰﯾﮏ، اﻓﺮﯾﻘﺎی ﺟﻨﻮﺑﯽ و ﺗﺮﮐﯿﻪ ارزش آب در ﭼﯿﻦ ﺑﺮاﺑﺮ035 /0 ﯾﻮان در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ، 07 /0 واﺣـﺪ ﭘـﻮل آﻓﺮﯾﻘـﺎی ﺟﻨﻮﺑﯽ در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ، 46 /0 ﺗﺎ3 درﻫﻢ در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ در ﻣﺮاﮐﺶ و12 ﺗﺎ16 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻟﯿﺮ ﺗﺮﮐﯿﻪ در ﻫﺮ ﻫﮑﺘﺎر ﺑﺮای ﺗﺮﮐﯿﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻫﺎ 45 ﺟﺪول4 - 4 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺎ روش ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﺗﻌﺎدل ﻋﻤﻮﻣﯽ ) CGE (در ﺧﺎرج اﯾﺮان ردﯾﻒ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ روش ﺑﺮآورد ﺧﻼﺻﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ 1 ﺑﺮک و دﯾﮕﺮان ) 1991 ( دره ﺳﺎن ﺟﻮاﮐﯿﻦ ) 1991 ( ﺷﺒﯿﻪ ﺳﺎزیCGE ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ارزش ﺳﺎﯾﻪ 67 دﻻر در ﻫﺮ ﺟﺮﯾﺐ / ﻓﻮت ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . 2 ﺑﯿﯿﺮ، ﺑﻞ و ﻓﯿﺸﺮ )1998 ( ،آﺑﮕﯿﺮ ﻣﻮری دارﻟﯿﻨﮓ اﺳﺘﺮاﻟﯿﺎ )1993 ( ﻣﺪل ﮐﻨﺘﺮل ﺑﻬﯿﻨﻪ آﺑﯿﺎری ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺑﺎ ﻫﻮای ﻧﺎﻣﻄﻤﺌﻦ ارزش آب ﺑﯿﻦ 19 ﺗﺎ30 دﻻر اﺳﺘﺮاﻟﯿﺎ در ﻣﮕﺎ ﻟﯿﺘﺮ ﺑﻄﻮر ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ . 3 ﮔﻮدﻣﻦ ) 2000 ( ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﯽ، CO ) 2040 - 2000 ( ﺗﺨﻤﯿﻦCGEاز اﺛﺮات اﻗﺘﺼﺎدی اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺘﻬﺎی ذﺧﺎﯾﺮ ﯾﺎ اﻧﺘﻘﺎل آب ارزش آب ﺑﯿﻦ 15 دﻻر در ﺳﺎل ﻫﺎی ﻣﺮﻃﻮب و 30 دﻻر در ﺳﺎل ﻫﺎی ﺧﺸﮏ در ﻫـﺮ ﺟﺮﯾﺐ / ﻓﻮت ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪ . 4 روزﮔﺮاﻧﺖ و ﻫﻤﮑﺎران )2000 ( ،آﺑﮕﯿﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺎﯾﭙﻮ ﺷﯿﻠﯽ ﻣﺪل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻣﻨﺴﺠﻢ ﻗﯿﻤﺖ ﺳﺎﯾﻪ آب ﺑﯿﻦ02 /0ﺗﺎ13 /0دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ در ﻣﻮرد ﭘﺎﯾﻪ و ﺑﯿﻦ04 /0 ﺗﺎ72 /1 دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮای ﮐﺸﺎورزان ﺑﺎ ﺣﻖ آﺑﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﻓﺮوش و 01 /0 ﺗﺎ 79 /0 دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮای ﮐﺸﺎورزان ﺑﺪون ﺣﻖ آﺑﻪ ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﻓﺮوش ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ. ﺟﺪول4 - 5 - ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻄ ﺎ ﻟﻌﺎت ﻋﻤﺪه ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺎ روش ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺎزار در ﺧﺎرج اﯾﺮان ردﯾﻒ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ روش ﺑﺮآورد ﺧﻼﺻﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ 1 ﮐﺎﻣﯿﻨﯿﮕﺰ و ﻧﺮﺳﯿﺰﯾﺎﻧﺘﺰ ) 1992 ( ﻏﺮب اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ) 87 - 1984 ( ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺎزار ﻓﺮوش ﺣﻖ آﺑﻪ ﻫﺎی داﯾﻤﯽ از 350 دﻻر ﺗﺎ1570 دﻻر در ﻫـﺮ ﺟﺮﯾـﺐ / ﻓـﻮت در ﻧﯿـﻮ ﻣﮑﺰﯾﮑﻮ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . 2 ﻫﺎوﯾﺖ )1994 ( ﮐﺎﻟﯿﻔﺮﻧﯿﺎ )1991 ( ﺑﺎزارﻫﺎی ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه و ﺷﺒﯿﻪ ﺳﺎزی ﺷﺪه ﻗﯿﻤﺖ ذﺧﺎﯾﺮ آب ﮐﺎﻟﯿﻔﺮﻧﯿﺎ ﺑﯿﻦ 1/0 ﺗﺎ14 /0 دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﻗﺮار دارد . 3 روزﮔﺮاﻧﺖ و اﺳﮑﻠﯿﺮ ) 1996 ( ﻣﮑﺰﯾﮑﻮ )1995 ( ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺎزار ارزش آب ﺑﯿﻦ 05 /0 ﺗﺎ08 /0 دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ در ﻧﻮاﺣﯽ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳﺖ . 4 اﺣﻤﺪ )2000 ( ﯾﻤﻦ) 1998 (و ﻓﻠﺴﻄﯿﻦ )1996 ( ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺎزار آب ارزش آب ﺑﯿﻦ 02 /0 ﺗﺎ45 /1 دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮای ﮐﺸﺎورزی ﯾﻤﻦ و 79 /0 ﺗﺎ 12 /1 دﻻر در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺑﺮای ﻣﺼﺮف داﺧﻠﯽ ﻓﻠﺴﻄﯿﻦ ﺑﺮآورد ﮔﺮدﯾﺪ . 5 ﺑﺮاﯾﺎﻧﺖ و ﻫﻤﮑﺎران ) 2001 ( آرﮐﺎﻧﺰاس )2001 ( ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺎزار ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻧﻬﺎﯾﯽ آﺑﯿﺎری ﺑﯿﻦ 83 /0 ﺗﺎ3 دﻻر در ﻫﺮ ﺟﺮﯾﺐ / اﯾﻨﭻ در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ . 6 ﻟﻮﻣﯿﺲ و ﻫﻤﮑﺎران ) 2003 ( ﻏﺮب آﻣﺮﯾﮑﺎ ) 1999 - 1995 ( ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺎزار آب ارزش آب ﺑﯿﻦ 609 دﻻر ﺑﺮای ﺣﻖ آﺑﻪ و 30 دﻻر ﺑﺮای اﺟﺎره ﯾﮏ ﺳﺎﻟﻪ در ﻫﺮ ﺟﺮﯾﺐ / ﻓـﻮت ﺑﺮآورد ﮔﺮدﯾﺪ . 7 ﺟﯿﮕﺮ )2004 ( ﺣﻮﺿﻪ ﮐﻼﻣﺎت ) 2001 ( ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺑﺎزار زﻣﯿﻦ روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺑﺮآورد ﺑﺎزدﻫﯽ آب ﺑـﯿﻦ 6 ﺗـﺎ120 دﻻر در ﻫـﺮ ﺟﺮﯾﺐ در ﺳﺎل ﮔﺮدﯾﺪ . 4 - 2 - ﻧﮑﺎت ﻋﻤﺪه در ﮐﺎرﺑﺮد روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﺗﻮان ﻣﯽ ﮔﻔﺖ ﻧﻘﺺ ﻧﻬﺎدی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻋﺪم وﺟﻮد ﺣﻘﻮق ﻣﻄﻤﺌﻦ در ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ و اﻧﺘﻘﺎل آب، ﺷﮑﺴﺖ ﺑـﺎزار ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ وﺟـﻮد آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ ) ﻧﻈﯿﺮ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﺮ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ و ( ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی اﻧﺤﺮاﻓﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی ﯾﺎراﻧﻪ ای ﻣﻮﺟﺐ ﺷﮑﺎف ﺑﯿﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺧﺼﻮﺻـﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺼﺮف آب ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . از ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﻋﺪم درﯾﺎﻓﺖ ﻋﻼﻣـﺖ ﺻـﺤﯿﺢ از ﮐﻤﯿـﺎﺑﯽ واﻗﻌـﯽ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب از ﺳﻮی ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن و ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻮارد اﺷﺎره ﺷﺪه ﻣﻮﺟﺐ ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﺑﺮآورد ارزش از ﯾﮏ ﺳﻮ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮدار ی ﺑﯿﺶ از ﺣـﺪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ .ﺷﻮد ﻣﯽ 46 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی در ﮐﺎرﺑﺮد روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ارزش ﮔﺬاری ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ روﺷﯽ ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﻣﻄﻠـﻖ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻮﺻـﯿﻪ ﻧﯿﺴـﺖ و ﺻﺮف ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑﻮدن روش، اﺳﺘﻔﺎده از داده ﻫﺎی زﯾﺎد و ﺑﺮﺧﻮردای از اﻃﻼﻋﺎت ﻻزم ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻧﺘﯿﺠـﻪ ﺑﻬﺘـﺮ ﻧﻤـﯽ ﺷـﻮد . از ﻧﮑـﺎ ت ﻣﻬـﻢ در ﮐﺎرﺑﺮد روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ارزش ﮔﺬاری ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ، روش ﺷﻨﺎﺳﯽ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﺗﻮﺳـﻂ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﮐﻨﻨـﺪه ، ﻓﻀـﺎی ﮐﺴـﺐ و ﮐـﺎر ، ﻧﻈـﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، اﺑﻌﺎد و داﻣﻨﻪ آﺛﺎر اﻗﺘﺼﺎدی - اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻃﺮح ، ﺗﺨﺼﺺ و ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﯿﺮوی ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ و در ﻧﻬﺎﯾـﺖ ﻫﺰﯾﻨـﻪ و زﻣـﺎن ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﺳﺖ . 4 - 3 - روش ﻫﺎ ی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺻﯿﻪ روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﭘﺮﮐﺎرﺑﺮدﺗﺮﯾﻦ روش در ﺑﯿﻦ روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ارزش ﮔﺬاری آب ﮐﺸﺎورزی در اﯾﺮان ﺑﻮده و اﻧﺘﻈﺎر ﻣﯽ رود در آﯾﻨـﺪه ﻧﯿـﺰ ﮐﻤﺎﮐﺎن ﯾﮑﯽ از روش ﻫﺎ ی ﻣﻬـﻢ در ارزﯾـﺎﺑﯽ اﻗﺘﺼـﺎدی ﻃـﺮح ﻫـﺎ ی ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﺑﺎﺷـﺪ . دﻻﯾـﻞ اﯾـﻦ اﻣـﺮ را ﻣـﯽ ﺗـﻮان در وﺟـﻮد دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، اﻣﮑﺎن ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی اﯾﻦ روش ﺗﻮﺳﻂ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺎ ﺳﻄﺢ ﻋﻠﻤﯽ ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒـﻮل، وﺟـﻮد و ﻗﺎﺑﻠﯿـﺖ دﺳﺘﺮﺳـﯽ ﺑـﻪ داده ﻫﺎی ﭘﺎﯾﻪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز و در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﺤﺪوﯾﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ و زﻣﺎن داﻧﺴﺖ از . روش ﻫﺎ ی ﺳﺎده دﯾﮕﺮ ﻣﯽ ﺗـﻮان ﺑـﻪ روش ﻗﯿﻤـﺖ ﻫـﺎی زﻣـﯿﻦ در ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ آب و ﺑﺪون آب روش و اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎزارﻫﺎی آب اﺷﺎره ﮐﺮد . ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ در ﺑﻪ ﮐـﺎرﮔﯿﺮی اﯾـﻦ روش ﻫـﺎ ﺑﺎﯾـﺪ اﺣﺘﯿﺎط ﻫﺎی ﻻزم ﻧﻈﯿﺮ ﺿﻌﻒ ﺑﺎزارﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ ) ﺗﻮرم ﻗﯿﻤﺘﯽ ، ﺗﻘﺎﺿﺎی ﻣﺤﻠﯽ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﻏﯿﺮ ﮐﺸﺎورزی از زﻣﯿﻦ ...( و را در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . دو روش » ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ » و « ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗ ﻮﻟﯿﺪ از « روش ﻫﺎ ی ﮐﺎرﺑﺮدی دﯾﮕﺮ ﺟﻬـﺖ ارزش ﮔـﺬاری اﻗﺘﺼـﺎدی آب در ﻣﺼـﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ روش ﻫﺎ ی ﻓﻮق از ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻟﺬا ﺑـﻪ ﮐـﺎرﮔﯿﺮی اﯾـﻦ روش ﻫـﺎ ﻧﯿﺎزﻣﻨـﺪ ﺗـﯿﻢ اﻗﺘﺼﺎدی ای اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻋﻠﻤـﯽ ﺑـﺎﻻ و ﺑﻮدﺟـﻪ ﮐـﺎﻓﯽ ﺑﺮﺧـﻮردار ﺑﺎﺷـﻨﺪ . درﺻـﻮرﺗﯽ داده ﮐـﻪ ﻫـﺎی ﻣـﻮرد ﻧﯿـﺎز اﯾـﻦ روش در ﻫـﺎ ﺳﺎﻟﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎی آﻣﺎری و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻣـﺎری ﻣﻮﺟـﻮد ﻧﺒﺎﺷـﻨﺪ، ﻻزم اﺳـﺖ ﮐـﻪ از ﻃﺮﯾـﻖ ﭘﺮﺳـﺶ ﻧﺎﻣـﻪ از ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﻫـﺎی آﻣـﺎری ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداران ﮐﺸـﺎورزی ﮔـﺮدآوری ﮔـﺮدد . اﻣـﺎ ﺑﺮﺧـﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه در داﺧـﻞ ﺣـﺎﮐﯽ از آن اﺳـﺖ ﮐـﻪ اﺳـﺘﻔﺎده از داده ﻫـﺎی ﺣﺎﺻـﻞ از ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺿﺮﯾﺐ آب در ﻣﺪل ﻫﺎ از ﻧﻈﺮ آﻣﺎری ﺑﯽ ﻣﻌﻨﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ اﯾﻦ اﻣـﺮ ﺑـﺎ واﻗﻌﯿـﺖ ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﮐـﻢ آب و ﺑﯿﺎﺑﺎﻧﯽ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﻧﺪارد . ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻮﺻﯿﻪ اﺳﺘﺎدان اﻗﺘﺼﺎد، ﺑﻬﺘـﺮ اﺳـﺖ از داده ﻫـﺎی ﻣﺮاﮐـﺰ ﺗﺤﻘﯿﻘـﺎﺗﯽ ﺑـﻪ ﺟـﺎی ﭘﺮﺳـﺶ ﻧﺎﻣـﻪ ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮدار ﮐﺸﺎورزی اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . ﻻزم ﺑﻪ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ داﻣﻨﻪ ﮐﺎرﺑﺮد اﯾﻦ روش ﻫﺎ ﺑﺴﯿﺎر ﮔﺴﺘﺮده اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﺒـﺎرت دﯾﮕـﺮ ﺑـﺮای ﺑـﺮآورد ارزش آب در ﺳﻄﺢ ﯾﮏ ﻣﺰرﻋﻪ ﺗﺎ ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ ﮐﺎرﺑﺮد دارﻧﺪ . 4 - 4 - ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎ ﺑﺮرﺳﯽ ادﺑﯿﺎت ارزش ﮔﺬاری آب ﮐﺸﺎورزی از روش ﻏﯿﺮ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ در داﺧﻞ ﮐﺸﻮر )5 ﻣﻮرد ( و ﺧﺎرج ﮐﺸﻮر )21 ﻣـﻮرد ( ﻣﻮﯾـﺪ آن اﺳـﺖ ﮐﻪ ﻋﻤ ﺪه اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺟﻨﺒﻪ آﮐﺎدﻣﯿﮏ داﺷﺘﻪ و ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ اﻧﺠﺎم ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺗﻮان ﻣﯽ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدﻫﺎی زﯾـﺮ را در اداﻣـﻪ ﮐـﺎر راﻫﻨﻤﺎی ﺣﺎﺿﺮ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار داد : ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم- ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻫﺎ 47 4 - 4 - 1 - ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﮐﻮﭼﮏ روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن در ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﺗﺎﻣﯿﻦ آب ﮐﺸﺎورزی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﺮاﮔﯿﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳـﺖ، ﮐﻤﺎﮐـﺎن ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـ ﺪ در ﻣﻮرد ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﮐﻮﭼﮏ ﮐﻪ از ﯾﮏ ﻃﺮف آﺛﺎر اﻗﺘﺼﺎدی - اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺤﺪودی در ﺳﻄﺢ ﻣﺤﻠﯽ دارﻧﺪ و از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﺑﺎ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺰﯾﻨـﻪ و زﻣﺎن روﺑ ﻪ رو ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮد . ﺷﺎﯾﺎن ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ د ر ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘﯿﺪاﯾﺶ ) ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ( ﮐـﻪ ﻫـﺪف اﺻـﻠﯽ ﻣﻘﺎﯾﺴـﻪ ﮔﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎ اﺳﺖ ﻧﯿﺰ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روش ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺮای ﮐﻠﯿﻪ ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺻﯿﻪ اﺳﺖ . 4 - 4 - 2 - ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﺑﺰرگ در ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﺑﺰرگ ﻣﻘﯿﺎس ﮐﻪ داﻣﻨﻪ ﺗﺎﺛﯿﺮات آن ﻫﺎ ﻓﺮاﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﯾﺎ ﻣﻠﯽ اﺳﺖ ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﺮح ﺳﺪ و ﺷﺒﮑﻪ ﮐﺮﺧﻪ ( و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻃـﺮح ﻫـﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﺨﺼﯿﺺ آب ﺑﯿﻦ ﻣﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻫﻤﯿﺖ زﯾﺎدی دارد، روش ﻫﺎ ی دﯾﮕﺮ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﻧﯿﺰ در ﮐﻨـﺎر روش ﭘﺴـﻤﺎﻧﺪ ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد . از ﺟﻤﻠﻪ اﯾﻦ روش ﺗﻮان ﻣﯽ ﻫﺎ ﺑﻪ دو روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ و ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺷﺎره ﮐﺮد . 5 ﭘﯿﻮﺳﺖ1 ﻣ ﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﭘﯿﻮﺳﺖ1 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 51 ﭘﯿﻮﺳﺖ1 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی پ.1 - 1 - ﮐﻠﯿﺎت ﻫﺮ ﯾﮏ از روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری دارای ﻣﺰاﯾﺎ و ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗـﺮار ﮔﯿـﺮد . در اﯾـﻦ ﭘﯿﻮﺳﺖ ، اﺑﺘﺪا ﻣﺰاﯾﺎ و ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎی روش ﻫﺎ ی ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ روش ، ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ و روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﺑﯿﺎن ﻣﯽ ﮔﺮدد، آن ﮔـﺎه ﻣﺰاﯾـﺎ و ﻣﺤﺪوﯾﺖ ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ، ﻣﺪل داده - ﺳﺘﺎﻧﺪه و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺟﻤﺎﻟﯽ ﺧﻮاﻫـﺪ آﻣـﺪ . در اداﻣـﻪ ﻧﯿـﺰ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﮐﻠـﯽ روش ﻫﺎ ی ﻗﯿﺎﺳﯽ در ﻣﻘﺎﺑﻞ روش ﻫﺎ ی اﺳﺘﻘﺮاﯾﯽ ﻣﻮرد ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ]38 [. پ.1 - 2 - روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ پ.1 - 2 - 1 - ﻣﺰاﯾﺎ روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﮑﻨﯿﮏ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮای ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ ﺑﻪ ﺑﺴﯿﺎری از ﻧﯿﺎزﻫﺎی ارزﯾﺎﺑﯽ ﺧﺼﻮﺻﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺳﯿﺎﺳـﺖ ﻫـﺎ ی ﭘﯿﺸـﻨﻬﺎدی آب ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ . رود زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﺳﺎﯾﻪ ﯾﺎ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺮ واﺣﺪ آب ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﯾﺪ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﯽ ﺑﺮای ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ و ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﮐﺎﻻﻫﺎ و ﺧﺪﻣﺎت دﯾﮕﺮ و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﯾﺎ ﻫﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻓﺮﺻﺖ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدی ﺑﻪ ﮐﺎر رود . ﻣﺰﯾـﺖ ﻋﻤـﺪه دﯾﮕـﺮ روش ﭘﺴـﻤﺎﻧﺪ، راﺣﺘـﯽ، ﮐﺎرﺑﺮد و اﻧﻌﻄﺎف آن ﺑ ﻪ ﻋﻨﻮان اﺑﺰار ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی اﺳﺖ . اﺻﻮل ﺣﺴﺎﺑﺪاری و ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ آن ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ درک ﺷﺪه و اﺟـﺮا ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﻗﺒـﻞ از ورود ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ، روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺑـ ﻪ وﯾـﮋه در ﮐﺸـﻮرﻫﺎی در ﺣـﺎل ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻣﺘـﺪاول ﺗـﺮﯾﻦ روش در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﮐﺎرﺑﺮدی ﺑﻮده اﺳﺖ . ﺳﻮﻣﯿﻦ ﺟﻨﺒﻪ ارزﺷﻤﻨﺪ اﯾﻦ روش ﺣﺘﯽ ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﮑﻨﯿﮏ ﻫﺎی ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ اﯾـﻦ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﻓﺎﯾـﺪه ﻫـﺎ را ﺑـﺮای ﺳﻨﺎرﯾﻮﻫﺎی ﻓﺮﺿﯽ ﻋﻼوه ﺑﺮ وﺿﻌﯿﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻣﯽ . زﻧﺪ در ﺑﺨﺶ ﮐﺸﺎورزی روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﯾﻦ ﮐﺎرﺑﺮد را داﺷﺘﻪ اﺳﺖ، ﭼ ﺮا ﮐـﻪ اﻃﻼﻋﺎت آن اﻏﻠﺐ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺼﻮل اﺳﺖ . پ.1 - 2 - 2 - ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎ روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻣﻔﺮوﺿﺎﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ از آن ﻫﺎ ﻣﺸﮑﻞ اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﻓﺮض ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﺗﻮ ﺳـﻂ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨـﺪﮔﺎن اﺣﺘﻤـﺎﻻ در ﺷﺮاﯾﻂ دﻧﯿﺎی واﻗﻌﯽ ﺻﺎدق اﺳﺖ . اﻣﺎ ﻓﺮض ﺑﺎزدﻫﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﯿﺎس و ﻓﺮﺿﯿﻪ ﺗﻌﺎدل اﯾﺴﺘﺎ و داﻧﺶ ﮐﺎﻣـﻞ ﺑﻨﮕـﺎه ﻫـﺎ ﻣﺸـﮑﻞ زا اﺳﺖ . در دﻧﯿﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻓﻦ آوری، ﺑﺎزارﻫﺎ و ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺪرت ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻮده، ﺑﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻔﺮوﺿﺎﺗﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ اﺣﺘﯿـﺎط ﺑﺮﺧـﻮرد ﺷـﻮد . ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﻫﺎ لﻣﺪ ی ﭘﻮﯾﺎ، ﺗﻌﺪاد اﻧﺪﮐﯽ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮان ﺑﺮای ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻓﺎﯾـﺪه ﻫـﺎی آﯾﻨـﺪه ﻓﺮاﺗـﺮ از ﻣـﺪل ﻫـﺎ ی اﯾﺴـﺘﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﮐﺎرﺑﺮد روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺑﺪون درک ﻣﻔﺮوﺿﺎت و داده ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﮐﺎرﺑﺮد آن ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺎدرﺳﺘﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮان ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ را ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻧﯿﺎورده و ارزش درﺳﺖ را ﺑﯿﺶ از اﻧﺪازه ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺑﺰﻧﻨﺪ . ﻗﯿﻤﺖ ﮔﺬاری درﺳـﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ و ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﻧﻬﺎد ه ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﭼـﺎﻟﺶ ﺑﺰرﮔـﯽ اﺳـﺖ . اﯾـﻦ روش ﺑـﯿﺶ ﺑـﺎ ﺗـﺮ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻋﻤﺪه ای در ﮐﺸﺎورزی ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ دارد ﮐﻪ دارای روش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺎ ده ﺑﻮده و در ﻃﻮل زﻣﺎن ﺛﺎﺑﺖ اﺳـﺖ و آب ﻧﻘـﺶ ﻋﻤـﺪه ای در ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ آن دارد، در ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﮐﺸﺎورزی ﮐﻪ ﻓﺮ آ ﯾﻨﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ، ﭘﯿﭽﯿﺪه و ﻣﺨﺎﻃﺮه آﻣﯿﺰ اﺳﺖ و ﻧﻬﺎده ﻫﺎی زﯾـﺎدی در ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ ﺧﺼﻮﺻـﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﻮد اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﯿﺶ دﺳﺖ ﺗﺮ ﺧﻮش ﺧﻄﺎ ﻣﯽ ﮔﺮدد . 52 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی پ.1 - 2 - 3 - ﻣﺴﺎﯾﻞ اﺟﺮاﯾﯽ در اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ، ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺑﻨﯿﺎن ﺗﺌﻮرﯾﮑﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از اﯾﻦ درﺑﺎره آن ﺑﺤﺚ ﺷـﺪ، ﻻزم اﺳـﺖ ﺑﺮﺧـﯽ ﺗﺼـﻤﯿﻢ ﻫـﺎ و ﺗﻮاﻓﻖ ﻫﺎ ﺟﻬﺖ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮔﺬاری ﻫﺎ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد . اﯾﻦ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﻫﺎ در زﻣﯿﻨﻪ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻫﺎ، ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﻫـﺎ و ﺳـﺘﺎﻧﺪه ﻫـﺎ و ﻧﻬـﺎده ﻫـﺎی ﺗﻤﻠﯿﮑﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در زﯾﺮ ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ﺑﻪ آن اﺷﺎره ﻣﯽ ﺷﻮد . پ.1 - 2 - 3 - 1 - ﻣﺴﺎﻟﻪ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻫﺎ ﺷﻮاﻫﺪ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺣﺎﮐﯽ از آن اﺳﺖ ﮐﻪ روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ اﻏﻠﺐ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻫﺎی ﺑﺴـﯿﺎر ﺧـﻮش ﺑﯿﻨﺎﻧـﻪ در ﻣـﻮرد ﻓﺎﯾـﺪه ﻫـﺎی آﺑﯿـﺎری ﮐﺸﺎورزی ﻣﯽ ﺷﻮد . ﺑﺨﺸﯽ از ﺧﻄﺎی ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻧﺎﺷﯽ ا ز ﺣـﺬف ﺑﺮﺧـﯽ از ﻣﺘﻐ ﯿﺮﻫـﺎی ﻫﺰﯾﻨـﻪ، اﺳـﺘﻔﺎده از ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻫـﺎی ﻣﺤﺼـﻮل ﺑﺴـﯿﺎر ﺧﻮش ﺑﯿﻨﺎﻧﻪ ﺑﻪ ، ﮐﺎرﮔﯿﺮی ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ) در ﻣﻮاردی ﮐﻪ ﻣﺪل ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ... و ( .ﺷﻮد ﻣﯽ از اﯾﻦ رو ﻻزم اﺳﺖ، ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺣﺘﯽ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ از ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ داده ﻫﺎ و ﺗﮑﻨﯿﮏ ﻫﺎ ﺑﺮای ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﺎ و ﺑﺪون ﻃﺮح اﺳﺘﻔﺎده ﻣـﯽ ﺷـﻮد، ﻋﺪم اﻃﻤﯿﻨﺎن ﺑﻪ آن را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ داﺷﺘﻪ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﻮن ﻫﺎی ﺣﺴﺎﺳ ﯿﺖ و ﻣﻔﺮوﺿﺎت ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ ﻣﺘﻨﻮع ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﯿﺮی ﺻﺤﯿﺢ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . . پ1 - 2 - 3 - 2 - ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻗﯿﻤﺖ ﺑﺮای ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ ﯾﮑﯽ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﭼﺎﻟﺶ ﺑﺮا ﻧﮕﯿﺰ اﺳﺖ . ﻗﯿﻤﺖ ﺬاریﮔ ﻧﺎدرﺳﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻫﺎی ارﯾـﺐ از ارزش ﺟﺰء ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﺗﺨﻤﯿﻦ رو ﺑﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﺎﻻ ) ( ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺨﻤﯿﻦ رو ﺑـﻪ ﺑـﺎ ﻻی ) ﭘـﺎﯾﯿﻦ ( ﭘﺴـﻤﺎﻧﺪ ﺷﻮد ﻣﯽ . ﻫﻤﯿﻦ ﻃﻮر در ﻣﻮرد ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﺗﺨﻤﯿﻦ رو ﺑﻪ ﺑﺎﻻی ) ﭘﺎﯾﯿﻦ ( ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺨﻤ ﯿﻦ رو ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ) ﭘﺎﯾﯿﻦ ( ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻣﯽ ﮔﺮدد . اﮔﺮ دﺧﺎﻟﺖ دوﻟﺖ ﯾﺎ ﺷﮑﺴﺖ ﺑﺎزار ﺑﺎﻋﺚ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﻣﺤﺼﻮﻻت از ﻗﯿﻤﺖ ﺗﻌﺎدﻟﯽ رﻗﺎﺑﺘﯽ آن ﻣﻨﺤﺮف ﺷﻮد، آن ﮔﺎه ارزش ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه از روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ درﺳﺖ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻗﯿﻤﺖ ﮔﺬاری ﻧﻬﺎده ﮐﻢ ﺗﺮ از ﻗﯿﻤﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ آن، ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﮐﻢ ﺗﺮ از ﻣﻘـﺪار واﻗﻌﯽ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﻮد و ﺑﺮ ﻋﮑﺲ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، ﺑﺮﺧﯽ ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸـﺎورزی را ﮐـﻢ ﺗـﺮ از ﻗﯿﻤـﺖ ﻫـﺎی ﺟﻬـﺎﻧﯽ آن ﻧﮕـﻪ ﻣﯽ دارﻧﺪ ﺗﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻏﺬا ﺑﺮای ﺷﻬﺮوﻧﺪان آن ﻫﺎ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻤﺎﻧﺪ . در اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ارزش آب آﺑﯿﺎری ﮐﻢ ﺗﺮ از ﺣﺪ واﻗﻌﯽ ﺑﺮآورد ﻣﯽ ﮔﺮدد . از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ، ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﻣﺎ ﻧﻨﺪ ﻧﺮخ دﺳﺘﻤﺰد ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻗﺎﻧﻮن ﺣﺪاﻗﻞ دﺳﺘﻤﺰد، اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ ای ﺑـﺎ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی ﭘﻮﻟﯽ و ﻣﺎﻟﯽ دوﻟﺖ ﺑﺮ ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻗﯿﻤﺖ اﻧﺮژی اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ اﻏﻠﺐ ﮐﻢ ﺗﺮ از ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻧﻬـﺎﯾﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﻧﺮژی اﺳﺖ . در ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻮاردی از دﯾﺪﮔﺎه اﺟﺘﻤ ﺎﻋﯽ ) در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی اﻗﺘﺼـﺎدی و ﻧـﻪ ﻣـﺎﻟﯽ ( ، ﺗﺨﻤـﯿﻦ ﮐـﻢ ) زﯾـﺎد ( ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ) ﮐﺎﻫﺶ ( ارزش ﺟﺰء ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻃﻮل ﯾﺎ ﺑﻌﺪ زﻣﺎن ﻧﯿﺰ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻬﻤﯽ اﺳﺖ . زﯾﺮا ﻗﯿﻤﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت و ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻧﻬـﺎده ﻫـﺎ ﮐـﻪ در ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﭘﺴـﻤﺎﻧﺪ ﻣـﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﺑ ﻪ دوره ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد . در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت و ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻧﺘـﺎﯾﺞ ﻣﺘﻔـﺎوﺗﯽ اراﺋـﻪ ﺧﻮاﻫﻨـﺪ ﮐـﺮد . ﺑﻌﻀﯽ ﻣﺨﺎرج در ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺟﺰﯾﯽ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آﻣﺪه و در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت از آن ﻫﺎ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ ﻣﯽ ﺷـﻮد، اﻣـﺎ در ﻣـﺪل ﻫـﺎ ی ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آورده ﺷﻮﻧﺪ . در ﻣﻮرد ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت- ﮐﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻨﺎوب ﺑﺎ آن روﺑ ﻪ رو اﺳﺖ - ﭘـﯿﺶ ﺑﯿﻨـﯽ ﻗﯿﻤـﺖ ﻫـﺎی ﻧﻬـﺎده و ﺳﺘﺎﻧﺪه از دﺷﻮارﺗﺮﯾﻦ اﻣﻮر اﺳﺖ . ﺑﺮای درک ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎ در ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ ﺑـﻪ ﻧﻮﺳـﺎﻧﺎت ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﺷـﺪه در ﭘﯿﻮﺳﺖ1 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 53 ﻗﯿﻤﺖ و ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن در ﻧﯿﻢ ﻗ ﺮن ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد . در اﯾﻦ راﺳﺘﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﺗـﺎ ﺣـﺪود زﯾـﺎدی اﯾـﻦ ﻣﺤﺪودﯾﺖ را ﮐﺎﻫﺶ دﻫﺪ . ﺑﻬﺒﻮد و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﻨﺎوری، ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻧﻬﺎدی ) در ﻗﺎﻟﺐ اﺗﺨﺎذ ﯾﮏ رژﯾﻢ ﺗﺠﺎری آزاد ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠـﯽ ( و ﮐﻤﯿـﺎﺑﯽ ﻣﻨـﺎﺑﻊ، ﻣﻬـﻢ ﺗـﺮﯾﻦ ﻋﻮاﻣـﻞ در اﯾﺠﺎد ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده و ﺳﺘﺎﻧﺪه ا ﺳﺖ . پ.1 - 2 - 3 - 3 - ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻧﻬﺎده ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ ) ﺗﻤﻠﯿﮑﯽ ( ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻮارد ﻓﻮق، ﺑﻪ ﺣﺴﺎ ب ﻧﯿﺎوردن ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﯾﺎ ﮐﻢ ﺑﺮآورد ﮐﺮدن آن ﻫـﺎ از ﻣﻨـﺎﺑﻊ دﯾﮕـﺮ اﺧـﺘﻼف اﺳـﺖ . ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻤﻠﯿﮑﯽ در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻣﺴﺘﻠﺰم اﺳﺘﻔﺎده از اﺳﺘﺮاﺗﮋی ﻫﺎی ﺧﺎص اﺳﺖ . دو ﻧﮑﺘـﻪ در اﯾـﻦ راﺳـﺘﺎ دارای اﻫﻤﯿـﺖ اﺳﺖ . اول اﯾﻦ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻤﻠﯿﮑﯽ ﻧﺎﻣﻌﯿﻦ اﺳﺖ، ﭼﻮن ﺑ ﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت ﻣﺪﯾﺮﯾﺘﯽ و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری از ﻗﺒﻞ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه اﻧـﺪ و دوم اﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺟﻮدی ﮐﻪ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻤﻠﯿﮑﯽ در ﺑﺎزار ﺧﺮﯾﺪاری ﻧ ﻤﯽ ﺷﻮﻧﺪ ، اﻣﺎ آﻧﻬﺎ ﻫﺰ ﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻـﺖ ﺧـﻮد را دارﻧـﺪ و ﮐﻤﯿـﺎب و ﺑـﺎ ارزش ﻫﺴﺘﻨﺪ . در ﻋﻤﻞ، ﺗﻤﺎﯾﺰ ﺑﯿﻦ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﻗﺮاردادی و ﻏﯿﺮ ﻗﺮاردادی اﻏﻠﺐ ﻣﺒﻬﻢ و ﻏﯿﺮ ﻗ ﻄﻌﯽ اﺳﺖ . ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻤﻠﯿﮑﯽ را ﻣﯽ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﭼﻨـﺪ ﻧﻮع ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﺮد . ﻧﻮع اول، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻨﮕﺎه ﯾﺎ آورده ﻣﺎﻟﮏ ﯾﺎ ﺳﻬﺎم داران اﺳﺖ . ﻧﻮع دوم ﻧﻬﺎده ﻫﺎی اﻧﺴ ﺎﻧﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﯿﺮوی ﮐـﺎر، ﺧﻼﻗﯿـﺖ، ﻧﻮآوری و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﺎﻟﮏ اﺳﺖ . آﺧﺮﯾﻦ ﻧﻮع ﻧﯿﺰ ﺷﺎﻣﻞ زﻣﯿﻦ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ دﯾﮕﺮ ﻣﯽ .ﺷﻮد ﺑﺮای اﻫ ﺪاف ارزش ﮔﺬاری آب در ﮐﺸﺎورزی ﺗﻮان ﻣﯽ ﻓﺮض ﮐﺮد ﮐﻪ اﺑﺘﮑﺎرﻫﺎ ﻋﻤﻮﻣﺎ در ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﮐﺸﺎورزی ﺧﺼﻮﺻﯽ ﯾـﺎ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ، درآﻣ ﺪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺒﺘﮑﺮاﻧﻪ ﺑﺮای ﮐﺸﺎورزان ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ ﻧـﺎﭼﯿﺰ ﺑـﻮده و ﻗﺎﺑـﻞ ﺻـﺮف ﻧ ﻈـﺮ اﺳـﺖ . ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ در ﻣﻮرد ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﻬﺎﻣﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﻨﮕﺎه ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ و ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ راﺣﺖ ﺗـﺮ ﮐﻤـﯽ ﻣـﯽ ﺷـﻮد . در واﻗﻊ، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻘﺮﯾﺒﯽ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺪﯾﺮﯾﺘﯽ و ﻣﺸﺎوره ای در ﺷﺮﮐﺖ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽﺎ ﻫ ﺪ ﺑﻪ ﺣﻞ اﯾﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ . ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ در ارزش ﮔﺬاری اﺳﺘﻔﺎده آب ﮐﺸﺎورزی ﺑﺎ روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺑﺴـﯿﺎر ﻣﻬـﻢ اﺳـﺖ . زﻣـﯿﻦ ﻫـﺎ اﻏﻠـﺐ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻣﻮﻗﻌﯿـﺖ و ﺣﺎﺻﻠﺨﯿﺰی ﻧﺎ ﻫﻤﮕﻦ ﺑﻮده و اﻣﮑﺎن ﺗﻔﮑﯿﮏ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن ﻫﺎ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﯽ ﻣﯿﺴﺮ ﻧﯿﺴﺖ . ﺑﺎ اﯾﻦ وﺟﻮد، ﭼـﻮن ﻗﯿﻤـﺖ و اﺟـﺎره اﻗﺘﺼـﺎدی زﻣﯿﻦ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﺑﺮای ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ زﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﮐﺎر رود . پ.1 - 3 - روش ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ پ.1 - 3 - 1 - ﻣﺰاﯾﺎ ﻣﺰﯾﺖ اﺻﻠﯽ روش ﺗ ﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ ﭘﺸﺘﻮاﻧﻪ ﻧﻈﺮی آن ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد و در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ داده ﻫﺎی درﺳﺖ ﺑﺮازش ﺷﻮد ﻣﯽ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺑـﻪ ﺑـﺮآورد ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻟﯽ از ارزش آب ﺑﺮﺳﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺮآورد ﺷﺪه ﻗﺪرت ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻧﯿﺰ دارد . ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮان ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﻮاﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ از داده ﻫـﺎی اوﻟﯿﻪ و ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . داده ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﺮاﮐﺰ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﺑ ﻪ دﻟﯿﻞ واﻗﻊ ﺑﯿﻨﺎﻧﻪ و ﻗﺎﺑـﻞ اﺗﮑـﺎ ﺑـﻮدن ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ اﻇﻬـﺎر ﻧﻈـﺮ ﻣﺤﻠﯽ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن و ﺗﮑﻤﯿﻞ ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎ ﻣﻪ از ﮐﺸﺎورزان ﺗﺮﺟﯿﺢ داده ﻣﯽ ﺷﻮد، ﭼﺮا ﮐﻪ آزﻣﺎﯾﺶ ﻫﺎی ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺪه ﺑﺎ ﻗﻄﻌﺎت ﮐﻮﭼـﮏ زﯾـﺎدی از ﯾﮏ ﻣﺤﺼﻮل ﺧﺎص ﺑﺎ ﻣﯿﺰان ﻫﺎی ﻣﺨ ﺘﻠﻒ آب ﺑﺮای آﺑﯿﺎری ﺳﺮ و ﮐﺎر دارد . در اﯾﻦ ﺷﺮاﯾﻂ ﺳـﺎﯾﺮ ﻧﻬـﺎده ﻫـﺎ ر ا ﺛﺎﺑـﺖ در ﻧﻈـﺮ ﻣـﯽ ﮔﯿﺮﻧـﺪ . آزﻣﺎﯾﺶ ﻫﺎی ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺗﺮ ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯿﺰان آب در ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ رﺷﺪ و ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯿﺰان و ﺷﮑﻞ ﻧﻬـﺎده ﻫـﺎی دﯾﮕـﺮ از ﻗﺒﯿـﻞ ﮐـﻮد، آﻓـﺖ ﮐـﺶ و 54 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺧﺎک ﺪﺗﻮاﻧ ﻣﯽ واﻗﻌﯿﺖ ﭘﯿﭽﯿﺪه اﻧﺘﺨﺎب ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه را ﺑﻬﺘﺮ ﻣﻨﻌﮑﺲ ﮐﻨﺪ . ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺑﺎر ﺗﮑﺮار آزﻣﺎﯾﺶ ﺑﺮای رﺳـﯿﺪن ﺑـﻪ ﺗﺨﻤـﯿﻦ آﻣﺎری ﻗﺎﺑﻞ اﺗﮑﺎ ﻻزم اﺳﺖ . اﻟﺒﺘﻪ ﻫﺮ ﻗﺪر ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﻪ ی ﺑ ﻋﻨﻮان ﻣﺘﻐﯿﺮ وارد ﺷـﻮﻧﺪ ، ﻧﺘـﺎﯾﺞ واﻗـﻊ ﺑﯿﻨﺎﻧـﻪ ﺗـﺮ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد، اﻣـﺎ ﺗﻌـﺪاد آزﻣﺎﯾﺶ ﻫﺎی ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی ﻻزم ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻪ ﻋ ﻠﺖ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺟﻮی ﺳﺎﻟﯿﺎﻧﻪ، آزﻣﺎﯾﺶ ﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ در ﻃﯽ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺳﺎل، ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ را دﻗﯿﻖ ﺗـﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . پ.1 - 3 - 2 - ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎ دو ﻣﺤﺪودﯾﺖ آﺧﺮ اﺷﺎره ﺷﺪه در ﻣﻮرد روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﯾﻌﻨﯽ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻗﯿﻤ ﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﻬﺎده ﻫﺎﯾﯽ ﮐـﻪ در ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ در ﻣﻮرد روش ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﯿﺰ ﻣﻮﺿﻮﻋﯿﺖ دارد . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎ ﮐـﻪ در ﺑﻨـﺪﻫﺎی پ .1 - 2 - 3 - 2 و پ.1 - 2 - 3 - 3 ﺗﻮﺿﯿﺢ داده ﺷﺪ، ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎﯾﯽ ﺧﺎص ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ روش ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﻄﺮح ﻫﺴﺘ .ﻨﺪ پ.1 - 3 - 2 - 1 - ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﺠﻤﯿﻊ و ﻧﯿﺎز ﺑﻪ داده ﻫﺎ و اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻤﺎﻣﯽ راﻫﺒﺮدﻫﺎی اﺳﺘﻨﺘﺎﺟﯽ از ﺗﻌﻤﯿﻢ ﯾﮏ ﻣﺪل ﻣﻨﻔﺮد ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در ﯾﮏ ﺻﻨﻌﺖ ﯾﺎ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﯽ رﺳـﻨﺪ . در ﺣـﺎﻟﯽ ﮐـﻪ در واﻗﻌﯿﺖ ﺑﻨﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠ ﻒ در ﯾﮏ ﺻﻨﻌﺖ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در داراﯾﯽ ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ ﺧﻮد، ﻧﻮع ﻣﺤﺼﻮل ﺗﻮﻟﯿﺪی و ﻓﻦ آوری ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺘﻔـﺎوت ﺑﺎﺷـﻨﺪ . ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﻌﻤﯿﻢ از آﻧﺠﺎ ﻧﺎﺷﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮان دارای ﺑﻮدﺟﻪ و زﻣﺎن ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻫﻤﻪ ﺑﻨﮕـﺎه ﻫـﺎ ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ از . اﯾـﻦ رو از ﺑﻨﮕﺎه ﻧﻤﺎﯾﻨﺪه ای ﮐﻪ ﻣﻨﻌﮑﺲ ﮐﻨﻨﺪه ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻼک ﻫﺎﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻧﺪازه، ﻓﻦ آوری و ﻧـﻮع ﻣﺤﺼـﻮل در ﺟﻤﻌﯿـﺖ ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ اﺳـﺖ، اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ ﻣﺴﺎﻟﻪ آﻣﺎر و اﻃﻼ ﻋﺎت ﻧﯿﺰ وﺟﻮد دارد . ﻣﻌﻤﻮﻻ داده ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﯾﺎ در دﺳﺘﺮس ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ داده ، ﯾﺎ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫـﺎی دوﻟﺘﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ادارات ﺳﺮﺷﻤﺎری ﯾﺎ ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ ﺟﻤﻊ آوری ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑـﻪ دﻟﯿـﻞ ﻣﻘـﺮرات و ﻣﺤﺮﻣﺎﻧـﻪ ﺑـﻮدن آن ﻫـﺎ در دﺳـﺘﺮس ﭘﮋوﻫﺶ ﮔﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻼوه اﺣﺘﻤﺎل دارد ﺑﻌﻀﯽ د اده ﻫﺎ ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﯿﺮی ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺟﻤﻊ آوری ﻧﺸـﺪه ﺑﺎﺷـﺪ و در ﻧﺘﯿﺠـﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی ﻧﺎارﯾﺐ و ﻣﻄﻠﻮﺑﯽ در اﺧﺘﯿﺎر ﻗﺮار ﻧﺪﻫﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﯾﮏ ﺑﺎزدﯾﺪ و ﻣﻤﯿﺰی ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﻬﺘﺮی در ﺑﺮداﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ . اﻣـﺎ اﯾـﻦ ﮐﺎر ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ، زﻣﺎن و ﻣﻬﺎرت ﺑﺎﻻﯾﯽ اﺳﺖ . پ.1 - 3 - 2 - 2 - ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺴﺎﻟﻪ اﺻﻠﯽ در ﮐﺎرﺑﺮد روش ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ، ﺗﺼﺮﯾﺢ درﺳﺖ آن اﺳـﺖ . اﯾـﻦ روش و ﻣﺘﻐﯿﺮﻫـﺎی آن ﺑـﻪ ﺷـﺪت ﺑـﻪ ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﮐﻮﭼـﮏ در ﻣﻔﺮوﺿﺎت ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎ ﺣﺴﺎس اﺳﺖ و ﺑﺎ وﺟﻮد ﺧﻄﺎ ﯾﺎ ﺣﺬف ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ﻧﺘﺎﯾﺞ ارﯾﺒﯽ ﺣﺎﺻﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . اﮔﺮ ﻧﻬﺎده ای از ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ، ﺣﺬف ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ، ﺳﻬﻢ آن ﺑﻪ ﺟﺰء ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪه آب ﻧﺴﺒﺖ داده ﺷﺪه و ارزش آب ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ واﻗﻌﯽ ﻧﺸﺎن داده ﻣﯽ ﺷـﻮد . ﻫﻤـﯿﻦ ﻣﻄﻠـﺐ در ﻣﻮرد ﻧﻬﺎده ای ﮐﻪ ﮐﻢ ﺗﺮ از ﻣﻘﺪار واﻗﻌﯽ آن ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻧﯿﺰ ﺻﺎدق اﺳﺖ . اﻣـﺎ ارﯾـﺐ آن ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﺣﺎﻟـﺖ ﺣـﺬف ﯾـﮏ ﻣﺘﻐﯿـﺮ ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺮ اﺳﺖ . ﻣﻔﺮوﺿﺎت اﯾﻦ روش ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﻣﺤﺪود ﮐﻨﻨﺪه ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ، اﻣﺎ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﺗﻘﺮﯾﺐ ﻣﻌﻘـﻮﻟﯽ از ﻣﺪل ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﯿﻮﺳﺖ1 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 55 اﺛﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺳﻄﺢ ﻧﻬﺎده آب در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺎ ﺳﻄﺢ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮا ﯾﻦ در ﻫﺮ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ ی ﻻزم اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺳـﻄﻮح ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی دﯾﮕﺮ و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اﺛﺮﮔﺬاری آن ﻫﺎ ﺑﺮ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﯿﺰ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد آﻓﺮ . ﯾﻨﺪﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑ ﻪ وﯾﮋه ﮐﺸﺎورزی ﺑﻪ زﻣﺎن ﺑﻨـﺪی، ﻣﻘـﺪار ﻧﻬﺎده آب و وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﻮی ﺑﺴﯿﺎر ﺣﺴﺎس ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻧﺘﯿﺠﻪ اﻓﺰاﯾﺶ آب در ﺑﺎزدﻫﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺗﺎ ﺣـﺪ زﯾﺎدی ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﮐﻪ در ﭼﻪ ﻓﺼﻠﯽ از رﺷﺪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد، ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐﻤﯽ ﮐـﺮدن اﺛـﺮ آب ﺑـﺎ ﮐﯿﻔﯿـﺖ ﭘـﺎﯾﯿﻦ ﺑـﺮای ارزﯾـﺎﺑﯽ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی ﺑﻬﺒﻮد ﮐﯿﻔﯿﺖ آب ﻧﯿﺰ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺸﮑﻞ اﺳﺖ و از ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻢ ﺗﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷـﻮد ﮐـﻪ در ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی ﺑﻠﻨﺪﻣـﺪت ﺑﺎﯾـﺪ ﻓﻦ آوری ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺛ ﺎﺑﺖ ﻓﺮض ﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟ ﺗﻮاﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺮاﮐﺰ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ، ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﯾﺎ ﻧﻈﺮ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺘﺨﺼﺺ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ . آﯾﺪ در ﮐـﺎرﺑﺮد اﯾـﻦ روش ، ﻣﻮارد زﯾﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد :  ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ درﺳﺖ ﺳﻄﻮح واﻗﻌﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت آﺗﯽ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ ؛ ﺗﺨﻤﯿﻦ رو ﺑﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﯾﺎ رو ﺑ ﻪ ﺑﺎﻻ از ﺳﻄﺢ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﺑـﺎ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﻣﻌﯿﻦ ﻣﻮﺟﺐ ارزش ﮔﺬاری ﮐﻢ ﺗﺮ ﯾﺎ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ از ﺣﺪ واﻗﻌﯽ از آب ﻣﯽ ﺷﻮد .  ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ و ﮐﻤﯽ ﻧﻤﻮدن ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه در ﺗﻮﻟﯿﺪ ؛ ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، اﮔﺮ در ارزﯾـﺎﺑﯽ ﻓﺎﯾـﺪه ﻫـﺎی آﺑﯿـﺎری ﻣﺤﺼﻮﻻت، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻧﯿﺮوی اﻧﺴﺎﻧﯽ از ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺣﺬف ﺷﻮد آن ، ﮔﺎه ﺳﻬﻢ ﻧﯿﺮوی اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﺿـﻤﻨﯽ ﺑـﻪ ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧـﺪه آب اﺿﺎﻓﻪ ﻣﯽ .ﺷﻮد  ﻟﺤﺎظ ﮐﺮدن ﺗﻤﺎم ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺗﺨﺼﯿﺺ ﺑﻬﺮه وری ﻫﺎی آن ؛ ﻫﺎ ﺣﺬف ﻣﺘﻐﯿﺮﻫـﺎ اﻏﻠـﺐ وﻗﺘـﯽ ﺻـﻮرت ﻣـﯽ ﮔﯿـﺮد ﮐـﻪ ﭼـﺎرﭼﻮب ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎی ﮐﻮ ﺗـﺎه ﻣـﺪت، ﺛﺎﺑـﺖ ﮔـﺮﻓﺘﻦ ﺑﺮﺧـﯽ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ، اﻣﺎ در ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﻫﺎی ﺗﺨﺼﯿﺺ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻤﺎم ﻧﻬﺎده ﻫﺎ را ﻣﺘﻐﯿﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓـﺖ و ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ را ﺑﻪ آن ﻫﺎ اﺧﺘﺼﺎص داد .  ﻣﺴﺎﻟﻪ دﯾﮕﺮ در ﺗﺼﺮﯾﺢ ﻧﻘﺶ آب در ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ ﻣﺸﮑﻼت اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد ؛ اﯾﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ در ﻣﻮاردی دﯾﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐـﻪ ﺳﻬﻢ آب در ﮐﻞ ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎﭼﯿﺰ اﺳﺖ . ﺧﻄﺎﻫﺎی اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ در ﻣﻮرد ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻓﺮﺻﺖ ﻧﻬﺎده ﻫـﺎی ﻏﯿـﺮ آب، ﻣﻤﮑـﻦ اﺳﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺧﻄﺎی ﺑﺰرگ و ﺟـﺪی در ﺟـﺰء ﺑـﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧـﺪه ﯾﻌﻨـﯽ آب ﺷـﻮد، ﺑـﺮای ﻣﺜـﺎل ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﮔـﺮان اﯾـﻦ روش در ارزش ﮔﺬاری آب ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﺗﻮﻟﯿ ﺪات ﺻﻨﻌﺘﯽ، ﻻزم اﺳﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻓﺮﺻﺖ ﺳﺎﯾﺮ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ ﺑﻪ وﯾـﮋه ﻧﻬـﺎده ﻫـﺎﯾﯽ ﮐـﻪ در ﺗﻤﻠﮏ ﺑﻨﮕﺎه ﺗﻮﻟﯿﺪی اﺳﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻓﺮﺻﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻣﺎﻟﯽ ذی ﻧﻔﻌﺎن ﯾﺎ ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی ﮐﺎرآﻓﺮﯾﻨﺎن را ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﮐﻨﻨﺪ . پ.1 - 4 - روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ پ.1 - 4 - 1 - ﻣﺰاﯾﺎ ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ اﺑﺰار ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ در ﺗﺨﺼﯿﺺ ﺑﻬﯿﻨﻪ آب و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ در ﺟﻬﺖ ﺑﯿﺸـﯿﻨﻪ ﺳـﺎزی درآﻣـﺪ ﺧـﺎﻟﺺ ﺑـﺎ ﻗﯿـﺪ در دﺳﺘﺮس و ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮدن ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﺗﺮﺗﯿﺒﺎت ﮐﺸﺖ و ﮐﺎر اﺳﺖ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﺎ ﻣﺪل ﯾﯽ از اﯾﻦ دﺳﺖ، ﺑـﺮای ﺗﺨﻤـﯿﻦ ﺗﻐﯿﯿـﺮ در اﺟـﺎره ﺧﺎﻟﺺ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻔﯿﺪ اﺳﺖ و ﺗﻮان ﻣﯽ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﺮای اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎ ﮐﺎ ﻫﺶ ﯾﮏ ﻧﻬﺎده ﺗﻮﻟﯿﺪی ﻗﯿﻤـﺖ ﮔـﺬاری ﻧﺸـﺪه را ﺗﻮﺳـﻂ آن ﺑـﻪ دﺳﺖ آورد . ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾ ﺎﺿﯽ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﻨﺪ ﺗـﺎﺑﻊ ﺗﻘﺎﺿـﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨـﺪه ﺑـﺮای آب را ﺑـﺮآورد ﮐﻨﻨـﺪ . ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﮐﻠـﯽ 56 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﺗﻮان ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی در ﻣﺪل ﺳﺎزی واﻗﻌﯽ ﺗﺮ از ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی ﻫﺎی آﺑﯿﺎری ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﻮدﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﺳـﺎده را دارد . اﻣـﺎ ﻧﯿـﺎز ﺑـﻪ ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ی در داﻧﺶ ﻫﺎی رﯾﺎﺿﯽ و اﻗﺘﺼﺎد دارد . روش اﺻﻠﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﺳـﻮد ﺧـﺎﻟﺺ ﺑـﻪ ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﮔـﺮی ﻧﯿـﺎز دارد ﮐـﻪ ﺑﻌﻀـﯽ ﻗﻀﺎوت ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ ﯾﺎ ﻓﺮوض در ﻣﻮرد اﻧﻮاع ﻣﺤﺼﻮﻻت و وﺳﻌﺖ زﻣﯿﻦ ﻣﺨﺘﺺ ﻫﺮﯾﮏ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﯿـﺰان ﻫـﺮ ﻣﺤﺼـﻮل ﺑـﻪ ﻣﻘـﺎدﯾﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ و زﻣﺎن ﺑﻨﺪی آب، ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژی ﺗﻮزﯾﻊ آب ﮐﺸﺎورزی، واﮐﻨﺶ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ . ﯾﮏ ﻣﺪل واﻗﻌـﯽ ﺗـﺮ از رﻓﺘـﺎر ﮐﺸـﺎورز ﺑﺎﯾـﺪ اﯾـﻦ ﮔﻮﻧـﻪ ﻣﻼﺣﻈﺎت را ﺑﻪ ﺷﮑﻞ درون زا در ﻣﺪل وارد ﮐﻨﺪ . ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮاﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﻮاﻫﺎن وارد ﮐﺮدن اﻧﺘﺨﺎب ﻫﺎی ﮐﺸﺎورز در ﻗﺒـﺎل ﺗﺮﮐﯿﺒـﺎت ﻣﺨﺘﻠـﻒ از ﻣﺤﺼﻮل، ﺣﺠﻢ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺘﻔﺎده از آب و ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژی ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺘﻐﯿﺮﻫـﺎی ﺗﺼـﻤﯿﻢ ﮔﯿـﺮی ﻫﺴـﺘﻨﺪ، اﺳـﺘﻔﺎده از ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺧﻄﯽ ﯾﺎ درﺟﻪ دو را دارای ﻣﺰﯾﺖ ﻫﺎی زﯾﺎدی ﻣﯽ داﻧﻨﺪ . پ.1 - 4 - 2 - ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎ ﺑﺎ وﺟﻮد اﻣﮑﺎﻧﺎت ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﮐﻪ ﻣﺪل ﻫﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎﯾﯽ ) ﻧﻈﯿﺮ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ، ﻫﺎ ﻧﻬﺎد ه ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ ...( و ﻧﯿﺰ دارد ﮐﻪ ﮔﺎﻫﯽ اوﻗﺎت ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﮑﺎﻧﯿﺴﻢ ﻫﺎﯾﯽ ﺗﺨﻔﯿﻒ ﯾﺎ اﻧـﺪ ﻓﺘﻪ . ﯾﮑـﯽ از ﮐﻤﺒﻮدﻫﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺧﻄﯽ ﻓﺮض ﻋﺮﺿﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺎ ﻋﺮﺿﻪ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﺑﻌﺪ زﻣﺎن ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت اﺳـﺖ . اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ ﮐﻤﮏ ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ درﮐﺎﻫﺶ اﺛﺮ اﯾﻦ ﺿﻌﻒ دارد . در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ ﺑـﻪ دﻧﺒـﺎل ﯾـﺎﻓﺘﻦ داﻣﻨـﻪ ای از ﻗﯿﻤـﺖ ﻫـﺎی ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺴﺘﯿﻢ ﮐﻪ در آن ﺟﻮاب ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﯾﺎ داﻣ ﻨﻪ ای از ارزش ﻫﺎ ﮐﻪ در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻓﺮاواﻧﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ، ﻋـﻮض ﻧﺸـﻮﻧﺪ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﯾﻦ آزﻣﻮن ﺑﺮای ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﺿﺮاﯾﺒﯽ ﮐﻪ ﻗﯿﻮد را ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ) ﻃﺮف ﭼﭗ ﻣﻌﺎدﻻت ﻗﯿـﻮد ( ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﺗﻐﯿﯿـﺮ ﺗﮑﻨﻮﻟـﻮژﯾﮑﯽ، ﻗﺎﺑـﻞ ﮐﺎرﺑﺮد اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻃﻮرﮐﻠﯽ، ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ ﺷﺎﻣﻞ اﻓﺰودن ﯾﮏ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﺟﺪﯾﺪ در ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻣﻮر د ﺑﺮرﺳﯽ ارزش ) ﻫـﺎی ﺳـﻤﺖ راﺳـﺖ، ﺿـﺮاﯾﺐ ﻗﯿﻮد و ﺿﺮاﯾﺐ ﺗﺎﺑﻊ ﻫﺪف ( اﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻮاب ﺑﻬﯿﻨﻪ را ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد . ﻣﺴﺎﻟﻪ دﯾﮕﺮ وﺟﻮد ﻗﻄﻌﯿﺖ در ﻫـﺎ ﻣﺪل ی ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی رﯾﺎﺿـﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺴﮑﯽ ﯾﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﮐﻤﮏ ﺷﺎﯾﺎﻧﯽ در رﻓﻊ اﯾﻦ ﻣﺤﺪودﯾﺖ د اﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . پ.1 - 5 - ﺳﺎﯾﺮ روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری در اداﻣﻪ اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﻣﺰاﯾﺎ و ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎی ﺳﺎﯾﺮ روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری ﺑﻪ ﺻﻮرت اﺟﻤﺎﻟﯽ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . پ.1 - 5 - 1 - روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ، ﻗﯿﻤﺖ ﺿﻤﻨﯽ داراﯾﯽ از وﯾﮋﮔﯽ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮا ی ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ارزش ﺳﺎﻟﯿﺎﻧﻪ ﻧﯿﺎزﻣﻨـﺪ ﻣﻔﺮوﺿﺎت واﻗﻌﯽ درﺑﺎره ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه و دوره ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی اﺳﺖ . اﻟﺒﺘﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻌﺘﺒﺮی ﮐﻪ ﻧﺸﺎن ﮔﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﮐﺎﻓﯽ در وﯾﮋﮔﯽ ﻣـﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﯾﺪ . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، اﻓﺮاد ﻓﻌﺎل در ﺑﺎزار ﺑﺎﯾﺪ ﻗﺎدر ﺑﺎﺷﻨﺪ اﺧﺘﻼﻓﺎت در وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻣﺤﯿﻄـﯽ ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ را ﺗﺸـﺨﯿﺺ دﻫﻨﺪ . اﮔﺮ در ﺑﺎزار زﻣﯿﻦ، ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﻣﺪاوم ﺻﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ ﯾﺎ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﺗﻌﺎدل ﺟﺪﯾﺪ ﺑﻪ ﮐﻨـﺪی ﺻـﻮرت ﮔﯿـﺮد، آن ﮔـﺎه ﻗﯿﻤـﺖ ﻫـﺎی ﺿﻤﻨﯽ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ درﺳﺘﯽ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه را ﻣﻨﻌﮑﺲ ﻧﮑﻨﻨﺪ . ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ آب آﺑﯿﺎری ﮐـﻪ ﺗﺤـﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﻋﺎدی اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﺷﺪه ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺑﺮآورد ﮐﻢ ﺗﺮ از ﻣﯿﺰان واﻗﻌﯽ از ﺧﺴﺎرت ﻫﺎی ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻧﺎﺷﯽ از ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد . در ﻣـﻮاردی ﮐﻪ ﻣﺪاﺧﻠﻪ ﻋﻤﻮﻣﯽ در ﺑﺎزار ﻣﺤﺼﻮل وﺟﻮد دارد، ارزش اﻗﺘﺼﺎدی از روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻧﻤﯽ . آﯾﺪ ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ ﺑـﺎزار اﻣـﻼک ﭘﯿﻮﺳ ﺖ 1 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 57 ﺟﺰﯾﯽ از ﺑﺎزار ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﻮده و ﻣﻄﺎﻟﻌ ﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﻪ روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ ﺗﺎﺑﻊ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﻐﯿﯿـﺮات ﺳﯿﺎﺳـﺖ ﻫـﺎ ی اﻗﺘﺼـﺎد ﮐﻼن و ﺗﺎﺛﯿﺮات آن ﻫﺎ ﺑﺮ ﻋﻮاﻣﻠﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه و ﺳﻄﺢ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﮐﺸﻮرﻫﺎی در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺑﺎزار اﻣﻼک ﻣﻤﮑـﻦ اﺳﺖ ﺑ ﻪ درﺳﺘﯽ ﻋﻤﻞ ﻧﮑﺮده ﯾﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻔﮑﯿﮏ ﻓﺎﯾﺪه ﻫﺎی ﺣﻖ آﺑﻪ ﯾﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ آب ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ . پ.1 - 5 - 2 - ﻣﺪل داده - ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻣﺪل داده - ﺳﺘﺎﻧﺪه ﺑ ﻪ ﺟﺎی اﯾﻦ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺳﻬﻢ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب را ﺟﺪا ﮐﻨﺪ، ﺑﻬﺮه وری ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ اوﻟﯿﻪ ) ﻧﯿﺮوی اﻧﺴﺎﻧﯽ، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ، اﺳـﺘﻬﻼک، ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ دﯾﮕﺮ و ﻏﯿﺮه ( را ﺑﻪ ارزش آب ﻧﺴﺒﺖ ﻣﯽ دﻫﺪ . ﺗﻘﺴﯿﻢ ارزش اﻓ ﺰوده آب ﺑﺮ اﺳﺘﻔﺎده آن ﺑﻪ ﻧﺘﯿﺠﻪ ای ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽ ﺷـﻮد ﮐـﻪ ﺑـﯿﺶ از اﻧﺪازه ای اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻟﺤﺎظ ﻧﻈﺮی درﺳﺖ ﺑ ﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ . ﺑﺮای درک ارﯾﺒﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ روش وﺟﻮد دارد، ﻻزم اﺳﺖ ﺑـﺪاﻧﯿﻢ ﮐـﻪ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ اوﻟﯿﻪ دﯾﮕﺮ ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﺿﻤﻨﯽ دارای ﻗﯿﻤﺖ ﺳﺎﯾﻪ ﺻﻔﺮ اﺳﺖ . ﺑﺎ وﺟﻮدی ﮐﻪ ﻣـﻮاردی و ﺟـﻮد دارد ﮐـﻪ ﺑﺮﺧـﯽ ﻣﻨـﺎﺑﻊ اوﻟﯿـﻪ دارای ﻗﯿﻤﺖ ﺳﺎﯾﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ از ﻗﯿﻤﺖ ﺑﺎزار ﺑﺎﺷﻨﺪ، اﻣﺎ ﻓﺮض ﻗﯿﻤﺖ ﺳﺎﯾﻪ ﺻﻔﺮ ﺗﻤﺎم ﻣﻨﺎﺑﻊ اوﻟﯿﻪ و ﻧﺴﺒﺖ دادن ﺑﻬﺮه وری ﺗﻤﺎم ﻣﻨﺎﺑﻊ اوﻟﯿﻪ ﺑـﻪ آب ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ واﻗﻌﯽ ارزش آب ﻣﯽ ﺷﻮد . اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ اﯾﺮاد ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﻋﺪم اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل داده - ﺳﺘﺎ ﻧﺪه در ﻓﺮ آ ﯾﻨﺪ ﺗﺨﻤـﯿﻦ ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ آب ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﯽ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻫﺎی اﺿﺎﻓﯽ ﺗﻮان ﻣﯽ ﺑﻪ ﻣﻌﯿﺎر درﺳﺖ ﺗﺮی رﺳـﯿﺪ . اﺳـﺘﻔﺎده از اﯾـﻦ ﻣـﺪل ﻣﺴـﺘﻠﺰم آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻓﺮﺻﺖ ﺗﻤﺎﻣﯽ داده ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ ﻏﯿﺮ آب ) از ﻗﺒﯿﻞ ﻧﯿﺮوی اﻧﺴﺎﻧﯽ، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ ( از ارزش اﻓﺰوده ﮐﺴﺮ ﮔﺮدد . پ.1 - 5 - 3 - روش ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ روش ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ اﯾﻦ اﯾﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﺮای ﯾﮏ ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ ﻋﻤـﻮﻣﯽ، ﺑـﺰرگ ﺗـﺮ از ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻓﺮاﻫﻢ ﮐﺮدن آن ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺮﺧﯽ ﻓﺮ آ ﯾﻨﺪ ﯾﺎ ﻓﻦ آوری دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺴﺖ . روش ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ ﮐـﻪ ﺑـ ﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﻌﯿـﺎر ﻓﺎﯾﺪه ﯾﺎ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺤﺪود و ﺧﺎص ﺑ ﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ رود، ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ در ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻓﻮاﯾﺪ ﺳﺎﯾﺮ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎ ی ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻔﮑﯿـﮏ در ﺗﺨﺼﯿﺺ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺸﺘﺮک در ﭘﺮوژه ﻫﺎی آب ﭼﻨﺪ ﻣﻨﻈﻮره اﯾﻔﺎ ﻣﯽ .ﮐﻨﺪ روش ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ در ﻣﻮاردی ﻣﻮرد ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮد، از اﯾﻦ رو ﺑ ﺎﯾﺪ ﺑﺎ اﺣﺘﯿﺎط ﺑـﻪ ﮐـﺎر رود . ﻣﺤـﺪودﯾﺖ اﺻـﻠﯽ اﯾـﻦ روش اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽﻫﺎ ﻨﺪ ﻫﻤﯿﺸﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﮔﺮان ﺗﺮ از ﭘﺮوژه ﺗﺤﺖ ارزﯾﺎﺑﯽ ﺑـﻮده و اﻟﺰاﻣـﺎ ﺧـﺎﻟﺺ ﻓﺎﯾـﺪه ﻣﺜﺒﺘﯽ را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ اﯾﻦ از . رو، روش ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ای ﺗﮑﻤﯿﻞ ﮔﺮدد ﮐﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺮای ﮔﺰﯾﻨـﻪ در ﺣـﺪی اﺳـﺖ ﮐﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ را ﺗﻮﺟﯿﻪ ﮐﻨﺪ . اﺟﺮای آزﻣﻮن ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ در ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺸﮑﻞ ﻧﯿﺴﺖ و ﮐﺎرﺑﺮد دﯾﮕـﺮ ﮔـﺮدش ﺟﺮﯾـﺎن ﻧﻘـﺪی ﺗﻨﺰﯾـﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ . ارزش ﺣﺎل ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻫﺮ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﺑﺮاﺳﺎس دوره زﻣﺎﻧﯽ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ، ﺳﻄﺢ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎ، ﻧﺮخ ﺗﻨﺰﯾﻞ و ﻣﻮ اردی از اﯾـﻦ ﻗﺒﯿـﻞ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣﯽ ﮔﺮدد . در اﯾﻨﺠﺎ ﻧﯿﺰ ﺳﻮاﻻﺗﯽ از ﻗﺒﯿﻞ اﻧﺘﺨﺎب زﻣﯿﻨﻪ ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت ﯾﺎ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت و روﻧﺪ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻓﻦ آوری و ﺳﻄﺢ ﻗﯿﻤﺖ ﻫـﺎ در ﻃـﻮل دوره ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﺑﺮای ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ﻫﺎی ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻣﻄﺮح اﺳﺖ . ﺑﺮﺧﯽ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮان، ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﺟـﺎﯾﮕﺰﯾﻦ را ﺑـﻪ ﺷـﮑﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺻـﺮف اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﻫﺰﯾﻨﻪ ای ﻧﮕﺎه ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ در ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺮ ارزﯾﺎﺑﯽ اﻗﺘﺼـﺎدی ﮐـﺎﻣﻠﯽ اﻧﺠـﺎم ﺷـﻮد و آن را روش ﻣﺴـﺘﻘﻠﯽ ﻧﻤـﯽ داﻧﻨـﺪ . روش ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ در ارزش ﮔﺬاری آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺗﻮﺟﻪ ﭼﻨﺪاﻧﯽ را ﺑﻪ ﺧﻮد ﺟﻠﺐ ﻧﮑـﺮده و در اﻗﺘﺼـﺎد ﮐﺸـﺎورزی ﮐـﻢ ﺗـﺮ ﻣـﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . 58 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی پ.1 - 6 - ارزﯾﺎﺑﯽ ﮐﻠﯽ روش ﻫﺎ ی ﻗﯿﺎﺳﯽ در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﺳﺘﻘﺮاﯾﯽ روش ﻫﺎ ی ﻗﯿﺎﺳﯽ، ﻓﺎﯾﺪه ﻫﺎ را از ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه از رﻓﺘﺎر ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه اﺳﺘﻨﺘﺎج ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺳﺎزی ﺳـﻮد را ﻣﻔـﺮوض ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . اﯾﻦ روش ﻫﺎ از ﺑﻮدﺟﻪ ﻫﺎی ﺣﺴﺎﺑﺪاری ﺳﺎده ﺗﺎ ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی ﭘﯿﭽﯿﺪه رﻓﺘﺎر ﺑﻨﮕﺎه را ﺷ ﺎﻣﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد . در ﻣﻘﺎﺑﻞ، روش ﻫـﺎ ی اﺳﺘﻘﺮاﯾﯽ ﺑﺮ رﻓﺘﺎر اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﺗﮑﯿﻪ داﺷﺘﻪ و روش ﻫﺎ ی آﻣﺎری را ﺑﺮای ﻧﺴﺒﺖ دادن داده ﻫﺎ ﺑـﻪ ﻣـﺪل ﻫـﺎی رﻓﺘـﺎر ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨـﺪه ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ . ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﻗﯿﺎﺳﯽ ﻣﺰﯾﺖ ﺳﺎدﮔﯽ، اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﯾﺮی و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﻓﺮﺿـﯿﻪ ﻫـﺎی ﺳﯿﺎﺳـﺖ ﮔـﺬاری را دارﻧـﺪ آن . ﻫـﺎ در اﺻـﻮل ﻗﺎدرﻧـﺪ ﻣﻔﺮوﺿﺎت ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ در ﻣﻮرد ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎ، ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه و ﻓﻦ آوری ﺗﻮﻟﯿﺪ را ﺗﺮﮐﯿﺐ ﮐﺮده و اﻣﮑﺎن آزﻣﻮن ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﻔﺮوﺿﺎت ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ آﯾﻨـﺪه را درﺑﺎره ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﯿﺴﺮ ﺳﺎزﻧﺪ . اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ ﺳﺎدﮔﯽ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﯽ ﺿﻌﻒ ﻫﺎ ﻫﻤﺮاه ﺧﻮاﻫﺪ ﺑـﻮد . روش ﭘﺴـﻤﺎﻧﺪ ) ﮐـﻪ ﺑـﯿﺶ ﺗـﺮ اﺳـﺘﺮاﺗﮋی ﻫـﺎی ﻗﯿﺎﺳﯽ ارزش ﮔﺬاری آب ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ آن ﻫﺴﺘﻨﺪ ( ﺑﺎ ﮐﻢ ﮐﺮدن ﻫﺰﯾﻨﻪ از درآﻣﺪﻫﺎی ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺷﺪه، ارزش را ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻣـﯽ زﻧـﺪ . ﺣـﺬف ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﻓﺎﯾﺪه ﻫﺎ ﻣﯽ ﺷﻮد . از ﺟﻤﻠﻪ اﯾﻦ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ، ﻧﻬـﺎده ﻫـﺎﯾ ﯽ ﺑـﺎ ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨـﺪه ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﮐـﻪ در ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﭘﯿﭽﯿﺪه ای ﻧﯿﺎز دارﻧﺪ . ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮐﻠﯽ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻨﮕﺎه ﻫﺎ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺗﺮ و ﻧﻘﺶ آب در ﻓﺮ آ ﯾﻨﺪ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﮐﻮﭼـﮏ ﺗـﺮ ﺑﺎﺷﺪ، اﺣﺘﻤﺎل ﺧﻄﺎ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﺑﻮده و روش ﻫﺎ ی ﻗﯿﺎﺳﯽ ﮐﺎرﺑﺮد ﮐﻢ ﺗﺮی دارﻧﺪ اﯾﻦ از . رو ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ و روش ﻫﺎ ی ﻣﺮﺑﻮط در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی ﺳـﺎده و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺎ وﺟﻮدی ﮐﻪ روش ﻫﺎ ی ﻗﯿﺎﺳﯽ ﺑ ﻧﻈ ﻪ ﺮ ﺳﺎده ﻣﯽ رﺳﻨﺪ اﻣﺎ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ داده ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ، آﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑـﺎ ﻣـﺪل ﻣﻔﻬـﻮﻣﯽ ﺑﻨﮕـﺎه و ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی ﻣﻘﺪاری اﺳﺖ و روش ﻫﺎ ی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ ﻣﺴﺘﻠﺰم آﻣﻮزش ﻫﺎی ﻣﺨﺼﻮص اﺳﺖ . ﺑﺴﯿﺎری از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮان روش ﻫﺎ ی اﺳﺘﻘﺮاﯾﯽ را ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻓﺎﯾﺪه ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﺗﺮﺟﯿﺢ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ، آﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪات رﻓﺘـﺎر در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻫﺎی واﻗﻌﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺳﺖ . روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ از اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑﺎزار اﻣﻼک اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫـﺎی ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺮاﺳﺎس داده ﻫﺎی آزﻣﺎﯾﺸﯽ واﻗﻌﯽ، ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ای، ﯾﺎ ﮔﺰارش ﻫﺎی ﺛﺎﻧﻮﯾﻪ از ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫـﺎی دوﻟﺘـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺗﻮاﻧ ﻣﯽﻫﺎ آن ﻨﺪ ﺑﺮای ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی ﻗﺒﻠﯽ و آزﻣﺎﯾﺶ ﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ در ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮارد ﺑ ﻪ ﮐﺎر روﻧﺪ . اﻣﺎ ارزﯾﺎﺑﯽ ﻓﺮﺿﯿﻪ ﻫﺎی ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮔـﺬاری ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺴﺘﻠﺰم ﻣﻔﺮوﺿﺎﺗﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﻣﻮﺟﻮد، آن ﻫـﺎ را ﻣـﻨﻌﮑﺲ ﻧﮑﻨﻨـﺪ . دﻻﯾـﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔـﯽ وﺟـﻮد دارد ﮐـﻪ ﻧﺸـﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﺣﺘﯽ ﺑﺮای ﯾﮏ ﻣ ﮑﺎن و ﻓﺮ آ ﯾﻨﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺧﺎص، ارزش ﺗﺨﻤﯿﻨﯽ ﮐﺎرﺑﺮدی آب ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮔـﺬاری ﻣﺘﻔـﺎوت ﺧﻮاﻫـﺪ ﺑـﻮد . اﯾﻦ دﻻﯾﻞ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ : 1 - ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ادﺑﯿﺎت ارزش ﮔﺬاری آب، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻬﺎده ﺗﻮﻟﯿﺪ، ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ دﯾﺪﮔﺎه ﺿﻤﻨﯽ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت اﺳﺖ، اﻣﺎ اﻏﻠﺐ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮔﺬاری ﻫـﺎ ﺑﺎ دﯾﺪﮔﺎه ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت اﺳﺖ . 2 - آب ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﻧﻬﺎده ﮐﺎﻣﻼ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﯾﺎ ﻧﻬﺎده ﺛﺎﺑﺖ ﺗﺨﺼﺼﯽ در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﻮد . در ﺣﺎﻟـﺖ ﻧﻬـﺎده ﻣﺘﻐﯿـﺮ، ﻣﺪل ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ رﻓﺎه ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . ﺣﺎل اﮔﺮ آب، ﻧﻬﺎده ﺗﺨﺼﺼﯽ ﺑﺎ ﻋﺮﺿﻪ ﮐﺸـﺶ ﻧﺎﭘـﺬﯾﺮ ﺑﺎﺷـﺪ، آﻧﭽـﻪ ﮐـﻪ اﻏﻠﺐ در ﺑﺮق آﺑﯽ ﯾﺎ ﮐﺸﺎورزی وﺟﻮد دارد، ﻣﺪل ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻣﻨ ﺎﺳﺐ ﺗﺮ اﺳﺖ . 3 - ارزش ﻫﺎی در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف ﯾـﺎ در ﻣﺤـﻞ ﺗـ ﺎ ﻣﯿﻦ ﻣﻤﮑـﻦ اﺳـﺖ ﻣـﻮرد ﻧﯿـﺎز ﺑﺎﺷـﺪ . ارزش در ﻣﮑـﺎ ن ﻣﺼـﺮف آب ﻏﺎﻟﺒـﺎ در ارزﯾﺎﺑﯽ ﻫﺎی ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻋﺮﺿﻪ ﺑﻪ ﻣﮑﺎن ﻣﻘﺎﯾﺴـﻪ ﺷـﻮد . ارزش در ﻣﺤـ ﻞ ﺗـﺎﻣﯿﻦ آب ﺑـﻪ ﻋﻠﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺟﻤﻊ آوری، اﻧﺘﻘﺎل و آﻣﺎده ﺳﺎزی ﺟﻬﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ارزش در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف ﮐﻢ ﺗﺮ اﺳﺖ . ﭘﯿﻮﺳﺖ1 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی 59 4 - ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮان ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ ﮐﻪ آﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻬﺎ ده ﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﺎﯾﺪ ﻗﯿﻤﺖ ﻫـﺎی ﺧﺼﻮﺻـﯽ ) ﻣـﺎﻟﯽ ( ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﯾـﺎ اﯾﻦ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺟﺪول )پ.1 - 1( ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎی روش ﻫﺎ ی ﻋﻨﻮان ﺷﺪه را ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ﻧﺸﺎن . دﻫﺪ ﻣﯽ ﺟﺪول پ.1 - 1 - ﻣﺤﺪودﯾﺖ روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫﺎ 1 - ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑﺎزاری آب ﻣﺴﺘﻠﺰم وﺟﻮد ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺧﺮﯾﺪار و ﻓ ﺮوﺷﻨﺪه ﺑﺮای ﺣﻖ آﺑﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺘﺎ در ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﻧﻘﺎط دﻧﯿﺎ ﭼﻨﺪان ﻣﺘﺪاول ﻧﯿﺴﺖ و ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎی ﺑﺎزاری ﻣﻮﺟﻮ د ﺑﺮای ﺣﻖ آﺑﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺪاﺧﻼت ﻋﻤﻮﻣﯽ، ﻣﻨﺤﺮف ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ . 2 -ﺑـﺮآورد ﺗﻮاﺑـﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ و ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﺑـﺎ ﺗﮑﻨﯿﮏ اﻗﺘﺼﺎد ﺳﻨﺠﯽ ﺟﻤﻊ آوری اﻃﻼﻋﺎت ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﭘﺮﻫﺰﯾﻨﻪ اﺳﺖ.دﻟﯿﻞ دﯾﮕﺮ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎد ﺳﻨﺠﯽ و آﻣﺎری ﺑﺮای اﯾﻦ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫـﺎ ﺑﺎﺷـﺪ و ﻣﺴﺎﻟﻪ آﺧﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ اﺳﺘﻔﺎده از رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ، اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﯾﺮی ﮐﻢ ﺗﺮی ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺪل ﻫﺎی ارزﯾﺎﺑﯽ ﻓﺎﯾﺪه ﻫﺎی ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدی را دارد . 3 - روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ ﺑﺎزار اﻣﻼک ﺟﺰﯾﯽ از ﺑﺎزار ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﺑﻮده و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﻪ روش ارزش ﮔﺬاری ﺿﻤﻨﯽ ﺗﺎﺑﻊ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﻐﯿﯿﺮا ت ﺳﯿﺎﺳﺖ یﻫﺎ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﻼن و ﺗﺎﺛﯿﺮات آن ﻫﺎ ﺑﺮ ﻋﻮاﻣﻠﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه و ﺳﻄﺢ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻗﯿﻤﺖ ﻫﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﮐﺸﻮرﻫﺎی در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺑﺎزار اﻣﻼک ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑ ﻪ درﺳﺘﯽ ﻋﻤﻞ ﻧﮑﺮده ﯾﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻻزم ﺑﺮای ﺗﻔﮑﯿﮏ ﻓﺎﯾﺪه ﻫﺎی ﺣﻖ آﺑﻪ ﯾﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ آب ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ . 4 - روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﮐﺎرﺑﺮد اﯾﻦ روش ﺑﺪون درک ﻣﻔﺮوﺿﺎت و داده ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﮐﺎرﺑﺮد آن ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺎدرﺳﺘﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد.ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﺮان ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻧﻬﺎده ﻫﺎ را ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻧﯿﺎورده و ارزش درﺳﺖ را ﺑﯿﺶ از اﻧﺪازه ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺑﺰﻧﻨﺪ . ﻗﯿﻤﺖ ﮔﺬاری درﺳ ﺖ ﻧﻬﺎده ﻫـﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎ و ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﻧﻬﺎده ﻫ ﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ، از ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎی اﯾﻦ روش اﺳﺖ . 5 -ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ اﯾﻦ روش ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت زﯾﺎدی ﻧﯿﺎز دارد ﮐﻪ ﺟﻤﻊ آوری آن ﻣﺸﮑﻞ و ﭘﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ اﺳﺖ، در ﺿﻤﻦ داﻧﺶ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﺑﺎﻻﯾﯽ را ﻧﯿﺰ ﻧﯿﺎز دارد. 6 - ﻣﺪل داده-ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻣﺪل داده-ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻣﺪل اﻗﺘﺼﺎدی ﭘﯿﭽﯿ ﺪه ای اﺳﺖ ﮐﻪ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت آب را ﺑﺮآورد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و داﻧﺶ ﺗﺨﺼﺼﯽ ﺑﺎﻻﯾﯽ را ﻧﯿﺎز ،دارد در ﺿﻤﻦ اﺳﺘﻔﺎده از اﯾﻦ ﻣﺪل ﻣﺴﺘﻠﺰم آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻓﺮﺻﺖ ﺗﻤﺎﻣﯽ داده ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ ﻏﯿـﺮ آب )،از ﻗﺒﯿـﻞ ﻧﯿـﺮوی اﻧﺴـﺎﻧﯽ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ ( از ارزش اﻓﺰوده ﮐﺴﺮ ﮔﺮدد ﺗﺎ ارزش آب ﺑﻪ ﻣﻘﺪار واﻗﻌﯽ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﻮد . 7 - ﻣﺪل ﻫﺎی ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﯽ ﺗﻌﺎدل ﻋﻤﻮﻣﯽ اﯾﻦ ﻣﺪل ﻫﺎ ﺑﺴﯿﺎر ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑﻮده و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ و داﻧﺶ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدی را ﻧﯿﺎز دارد ﮐﻪ اﻣﮑﺎن اﺳﺘﻔﺎده از آن را ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن اﯾﻦ ﮔﺮاﯾﺶ از اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺤﺪود ﻣﯽ .ﮐﻨﺪ 8 - ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺑﺮﺧﯽ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﻣﯽﻫﺎ ﺗﻮاﻧ ﻨﺪ ﻫﻤﯿﺸﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﮔﺮان ﺗﺮ از ﭘﺮوژه ﺗﺤﺖ ارزﯾﺎﺑﯽ ﺑﻮده و اﻟﺰاﻣﺎ ﺧﺎﻟﺺ ﻓ ﺎﯾﺪه ﻣﺜﺒﺘﯽ را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽ،ﮐﻨﻨﺪ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ رو اﯾﻦ از ﺪ در ﻣﻮاردی ﻣﻮرد ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮد . اﯾﻦ روش ﺗﻮﺟﻪ ﭼﻨﺪاﻧﯽ را در اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی ﺑﻪ ﺧﻮد ﺟﻠﺐ ﻧﮑﺮده اﺳﺖ . 6 ﭘﯿﻮﺳﺖ2 ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی ﭘﯿﻮﺳﺖ2 - ﻧﻈﺎم ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی 63 ﭘﯿﻮﺳﺖ2 - ﻧﻈﺎم ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی پ.2 - 1 - ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای ﺑ ﻪ ﻫﻢ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ، ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ، اﺑﺰارﻫﺎ، ﻓﻨﺎوری ﻫﺎ و روش ﻫـﺎ ی ﺗﻮﻟﯿـﺪ اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺗﺤـﺖ ﺷـﺮاﯾﻂ ﺧﺎص ﺗﺎرﯾﺨﯽ و ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ و در ﻗﺎﻟﺐ رواﺑﻂ ﻣﻌﯿﻦ اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺣﻘﻮﻗﯽ ) ﻋﺮﻓﯽ و ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ( ﺷﮑﻞ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ . ﺑﺎ اﻟﻬﺎم از ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﻈﺮ ی ﻓﻮق، ﺗﻮان ﻣﯽ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺎرﺑﺮدی ) ﻋﻤﻠﯿﺎﺗﯽ ( ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری را ﭼﻨﯿﻦ ﺑﯿﺎن ﮐﺮد » : ﻧﻈﺎم ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری ﻋﺒـﺎرت اﺳﺖ از روﯾﻪ ﻫﺎی ﺣﻘﻮﻗﯽ و ﻋﺮﻓﯽ در ﻓﺮاﻫﻢ آوردن و ﺗﻠﻔﯿﻖ ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ ) ﻓﻨﺎوری و ﺳﺎزﻣﺎن ﮐﺎر ( و ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻌﯿﻦ ﺑـﺮای ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﯾﮏ ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﻓﺮآورده و ﻋﺮﺿﻪ آن .« اﯾﻦ ﻋﻮاﻣ ﻞ ﺑﺎ درﺟﺎت ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺗﻠﻔﯿﻖ ﺷﺪه و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻧﻮع ﺧﺎﺻﯽ از ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻘﯿﺎس ﺧﺎص ﺧﻮد را دارد . ﻋﻮاﻣﻞ اﺻﻠﯽ ای ﮐﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ آن ﻫﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺎﻫﯿﺖ ﻧﻈﺎم ﺷﺪه و ﻣﻌﯿﺎر ﺗﻔﮑﯿﮏ ﺑﯿﻦ ﻧﻈﺎم ﻫﺎ اﺳﺖ، ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ]19 [ : اﻟﻒ- ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷـﺎﻣﻞ؛ ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ آب، زﻣـﯿﻦ و ارزش ﺗﺠـﺎری آن ﻫـﺎ، اﺑـﺰار و ادوات ﺗﻮﻟﯿـﺪ، ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻣـﺎﻟﯽ واﺣـﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺎ و ﺗﺎ ﺳﯿﺴﺎت، ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر و ﻧﻬﺎدﻫﺎ . ب- روﯾﻪ ﻫﺎی ﺣﻘﻮﻗﯽ، رﺳﻤﯽ و ﻋﺮﻓﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ؛ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺑﺎ ﻗﺒﺎﻟﻪ رﺳﻤﯽ، ﻗﻮاﻋﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻧﺴﻖ و ﻧﺴﻖ ﺑﻨﺪی، ﺣﻖ آﺑﻪ ﻫﺎ، ﻗﻮاﻋـﺪ ﺗﻘﺴـﯿﻢ آب، ﺣﻘﻮق ﻋﻠﻒ ﭼﺮ و ... ج- ﻣﻘﯿﺎس و درﺟﺎت ﻣﺘﻔﺎوت واﺣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻓﻨﺎوری، ﻓﻨﻮن و اﻧﻮاع و ﺳﻄﺢ ﮐﺎرﺑﺮد ﻫﺮ ﮐﺪام . د- ﻓﺎﻋﻠﯿﺖ ﺷﺎﻣﻞ؛ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﺎر، وﺿﻌﯿﺖ ﮐﺎرﮔﺮان واﺣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، ﺳﺎزﻣﺎن ﮐﺎر و ﻣﻨﺎﺳـﺒﺎت اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ ) ﻧﻈﯿـﺮ ﺧﻮدﮐـﺎری، ﮐـﺎرﮔﺮی، ﻫﻤﯿﺎری و ..(. . پ.2 - 2 - اﻧﻮاع ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﻧﻮاع ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﻪ وﯾﮋه اﻧﺪازه زﻣﯿﻦ، ﻧﻮع ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ زﻣﯿﻦ و ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ، ﻧﻮع ﺗﺼﺮف ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮﻟﯿﺪ، ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر، ﻓﻦ آوری ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده، ﻧﻮع ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ و ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﺗﻮﻟﯿـﺪی، ﻫـﺪف ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻧﺤﻮه ﺗﻮزﯾﻊ ﺳﺘﺎﻧﺪه ﻫﺎی ﻧﻈﺎم ﻣﯿﺎن ﻋﻮاﻣﻞ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪه در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ]17 [:  ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری دﻫﻘﺎﻧﯽ ؛ ﺳﺮﭘﺮﺳﺖ ﺧﺎﻧﻮار در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ، ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر اﺻﻠﯽ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﺪ و در ﻋـﯿﻦ ﺣـﺎل از ﻧﯿـﺮوی ﮐﺎر راﯾﮕﺎن ﺧﺎﻧﻮار ﻧﯿﺰ در ﻓﻌ ﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻬﺮه ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﺎﺗ . ﻣﯿﻦ ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ و اﺑﺰار ﮐﺎر ﻧﯿـﺰ ﺑـﺮ ﻋﻬـﺪ ه وی اﺳـﺖ . در ﻧﻈﺎم دﻫﻘﺎﻧﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎ ﯾ ﯽ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﺗﻮﻟﯿﺪی ﺷﺎﻣﻞ زارﻋـﺖ، ﺑﺎﻏـﺪاری، داﻣـﺪاری و ﺻﻨﺎﯾﻊ دﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﻧﻘﺶ ﻣﮑﻤﻞ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ را دارﻧﺪ، درﺟﺮﯾﺎن اﺳﺖ . ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﺧﺎﻧﻮار ﺑﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺑـﻪ اﯾـﻦ ﻓﻌﺎﻟﯿـﺖ ﻫـﺎ ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﯾﺎﺑﺪ ﻣﯽ .  ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺮی ﺳﻬﻢ ؛ در اﯾﻦ ﻧﻈﺎم ، ﺳﻬﻢ ﺑﺮ ﺑﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ آورده ﺧﻮد در ﻓﺮآﯾﻨـﺪ ﺗﻮﻟﯿـﺪ ، ﺳـﻬﻤﯽ از ﻣﺤﺼـﻮل را از ﻣﺎﻟـﮏ زﻣﯿﻦ درﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽ . ﮐﻨﺪ ﺳﻬﻢ ﺑﺮان ﮐﻪ ﮔﺎه دارای زﻣﯿﻦ و ﮔﺎه ﺑﺪ ون زﻣﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﻌﻤﻮﻻ ﯾـﮏ ﺳـﻮم ﺗـﺎ ﻧﯿﻤـﯽ از ﻣﺤﺼـﻮل را ﺑﺮداﺷﺘﻪ و ﻣﺎﺑﻘ ﯽ را ﺑﻪ ﻣﺎﻟﮏ زﻣﯿﻦ ﺗﺤﻮﯾﻞ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ .  ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری اﺟﺎره ﮐﺎری ؛ اﺟﺎره ﮐﺎران ﺑﺮﺧﻼف ﺳﻬﻢ ﺑﺮان اﻏﻠﺐ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی ﺧﺎص ﺣﺮﻓﻪ ای و ﯾﺎ ﺗـﻮان ﻣـﺎﻟﯽ و ﻣﺪﯾﺮﯾﺘﯽ ﺧﻮد ﺑﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﺒﺰی و ﺻﯿﻔﯽ زﻣﯿﻦ را از ﻣﺎﻟـﮏ آن اﺟـﺎره ﻣـﯽ ﮐﻨﻨـﺪ . اﺟـﺎره ﮐـﺎر اﻏﻠـﺐ ﻏﯿﺮﺑـﻮﻣﯽ اﺳـﺖ و ﺑـﺎ 64 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﻣﯿﺪان داران ﺑﺰرگ ارﺗﺒﺎط دارد . اﺟﺎره ﮐﺎر ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از ﻣﻘﺪار ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺘﻌﻬﺪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺒﻠـﻎ ﻣﻌﯿﻨـﯽ را در دو ﻗﺴـﻂ ﺑـﻪ ﺻـﺎﺣﺐ زﻣﯿﻦ ﭘﺮداﺧﺖ ﮐﻨﺪ . اﺟﺎره ﮐﺎران ﺑﻪ دﻟﯿﻞ آﻟﻮده ﺳﺎﺧﺘﻦ زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﻣﻮرد اﺟﺎره ﺑﻪ اﻧﻮاع آﻓـﺎت، ﻣﺎﯾـﻞ ﻧﯿﺴـﺘﻨﺪ ﯾـﮏ زﻣـﯿﻦ را دو ﺳﺎل ﭘﯿﺎﭘﯽ اﺟﺎره ﮐﻨﻨﺪ . اﯾﻦ اﻓﺮاد ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺗﻤﺎﯾﻞ دارﻧﺪ ﺗﺎ در ﻣﻨﺎﻃﻖ دوراﻓﺘﺎده ﮐﻪ ﻫﻢ ﺑﻬﺎی زﻣﯿﻦ ﭘﺎ ﯿﻦﯾ ﺗـﺮ اﺳـﺖ و ﻫـﻢ ﺻﺎﺣﺒﺎن آن از ﻣﻬﺎرت و اﻣﮑﺎﻧﺎت ﻧﺎﭼﯿﺰ ﺗﻮﻟﯿﺪی ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ، ﺣﺎﺿﺮ ﺷـﺪه و ﺑـﻪ اﺟـﺎره زﻣـﯿﻦ اﻗـﺪام ﮐﻨﻨـﺪ . ﺑـﺎﻻﺧﺮه اﯾـﻦ ﮐـﻪ اﺟﺎره ﮐﺎران ﻋﻤﺪﺗﺎ اﻓﺮادی آﮔﺎه از ﻣﺴﺎ ﯾ ﻞ ﺑﺎزار ﻣﺎﻟﯽ، رﯾﺴﮏ ﻃﻠﺐ و ﺑﺴﯿﺎر ﺳﺨﺖ ﮐﻮش ﻫﺴﺘﻨﺪ .  ﻣﺰارع ﺑﺰرگ ﻣﺎﻟﮑﯽ ؛ ﭘﺲ از اﺻﻼﺣﺎت ارﺿﯽ ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدی از ﻣﺎﻟﮑﺎن ﺑﺰرگ و وارﺛﺎن اﯾﺸـﺎن ﮐـﻪ ﺗﻮاﻧﺴـﺘﻪ ﺑﻮدﻧـﺪ ﺑﺨﺸـﯽ از اراﺿﯽ ﺧﻮد را از ﺷﻤﻮل اﺟﺮای ﻗﺎﻧﻮن اﺻﻼﺣﺎت ارﺿﯽ ﺧﺎرج ﺳﺎزﻧﺪ، ﺧﻮد ﺑﻪ اداره اراﺿﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ . اﯾـﻦ واﺣـﺪﻫﺎ ﮐـﻪ اﻏﻠـﺐ ﺑﻪ ﺻﻮرت اراﺿﯽ زراﻋﯽ ﯾﮑﭙﺎر ﭼﻪ و ﺑﺎﻏﺎت ﻣﺪرن ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﻣﺰدﺑﮕﯿﺮ داﯾﻤـ ﯽ و ﻣﻮﻗـﺖ و ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از آوری ﻓﻦ ﻫﺎی ﻧﻮﯾﻦ ﻣﻮرد ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻗﺮ ار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ . ﻣﺰرﻋﻪ داران ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﻣﻘﯿﺎس ﮔﺴﺘﺮده ای از اﻋﺘﺒﺎرات ﺑـﺎﻧﮑﯽ و ﻣﺎﺷـﯿﻦ آﻻت ﮐﺸﺎورزی و ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪی اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﻪ اﺟﺮای ﻫﺎ ﻃﺮح ی زﯾﺮﺑﻨﺎ ﯾ ﯽ آب و ﺧﺎک اﻗﺪام ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . ﭼـﺎه ﻫـﺎی ﻋﻤﯿﻖ در اﯾﻦ واﺣﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﮑﻠﯽ ﮔﺴﺘﺮده ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﺒﻊ آب اﺻﻠﯽ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد . ﻫﺪف از ﺗﻮﻟﯿﺪ در اﯾـﻦ واﺣـﺪﻫﺎ، ﻋﺮﺿـﻪ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﻪ ﺑﺎزارﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ای و ﻣﻠﯽ اﺳﺖ .  ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ داری ارﺿﯽ، ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ و ﻣ ﻮ ﺳﺴﺎت زراﻋﯽ و داﻣﭙﺮوری ؛ اﯾﻦ واﺣﺪﻫﺎ اﻏﻠﺐ دارای ﻣﺪﯾﺮ ﺣﺮﻓـﻪ ای و ﻣﺘﺨﺼـﺺ، دﻓـﺎﺗﺮ ﺣﺴﺎﺑﺪاری، اﻧﺒﺎر، ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﯽ و ﮐﺎرﮔﺮ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﻮﻗﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺰارع ﺑﺰرگ ﻣﺎﻟﮑﯽ ﺑﻪ ﺷـﮑﻠﯽ ﮔﺴـﺘﺮده از ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺑـﺎﻧﮑﯽ و آوری ﻓﻦ ﻫﺎی ﻧﻮﯾﻦ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . در اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﺗﺨﺼﺼﯽ اﻧﺠﺎم ﻣﯽ ﺷﻮد و ﭼﺎه ﻫﺎی ﻋﻤﯿﻖ ﻣﻬـﻢ ﺗـﺮﯾﻦ ﻣﻨ ﺒﻊ آﺑﯽ آن ﻫﺎ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﺪ . اﯾﻦ واﺣﺪﻫﺎ اﻏﻠﺐ ﻧﺰدﯾﮏ ﺷﻬﺮﻫﺎی ﺑﺰرگ و ﺣﺎﺻﻞ ﺧﯿﺰﺗﺮﯾﻦ دﺷﺖ ﻫﺎی ﮐﺸﻮر ﻗﺮار دارﻧﺪ .  ﺷﺮﮐﺖ یﻫﺎ ﺳﻬﺎﻣﯽ زراﻋﯽ ؛ در اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ ﺗﻔﺎوت ﻣﯿﺎن اﻧﺪازه ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ اﻓﺮاد ﻋﻀﻮ، از ﻃﺮﯾﻖ واﮔﺬاری ﺗﻌﺪاد ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﺳـﻬﺎم ﭘﺎﺳﺦ داده ﻣﯽ . ﺷﺪ ﺳﻬﺎﻣﺪاران ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﻨﺪ ﭘﺲ از ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺮﮐﺖ ﺑﺎ درﯾﺎﻓﺖ ﻣـﺰد در آن ﻣﺸـﻐﻮل ﺑـ ﻪ ﮐـﺎر ﺷـﻮﻧﺪ ﯾـﺎ ﺑـﻪ ﮐﻠـﯽ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﮐﺸﺎورزی را ﺗﺮک ﮐﻨﻨﺪ . ﭘﺲ از اﻧﺤﻼل اﻏﻠﺐ اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ در ﺳﺎل ﻫﺎی اول اﻧﻘـﻼب، ازﺳـﺎل 1383 ﺑـﻪ اﯾـﻦ ﺳﻮ، ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ﻣﺰﺑﻮر ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺷﮑﻞ ﺧﺎص از ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ی ﻧﻮﯾﻦ ﺑﻬﺮه ﺑـﺮداری ، ﺑـﺎر دﯾﮕـﺮ ﻣـﻮرد ﺗﻮﺟـﻪ ﻣـﺪﯾﺮﯾﺖ ﻋـﺎﻟﯽ ﮐﺸﺎورزی ﮐﺸﻮر ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و اﯾﺠﺎد ﺗﻌﺪادی از آن ﻫﺎ در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺸﻮر در دﺳﺘﻮر ﮐﺎر ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻣﺴ . ﻮو ﻟﯿﻦ اﻣﺮ ﺑـﺎ درس آﻣﻮزی از ﺗﺠﺮﺑﯿﺎت ﮔﺬﺷﺘﻪ، اﻧﺠﺎم ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﯽ را ﺑـﺎ ﺗﻤﺮﮐـﺰ ﺑـﺮ ﺟﻨﺒـﻪ ﻫـﺎی ﻓﻨـﯽ و اﺟﺘ ﻤـﺎﻋﯽ و ﺑـﺎ روﯾﮑـﺮدی ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺟﻮﯾﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار دادﻧﺪ ﮐﻪ ﻫ ﻤﭽﻨﺎن اداﻣﻪ دارد .  ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ﺗﻌﺎوﻧﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ روﺳﺘﺎﯾﯽ ؛ ﺑﻌﺪ از اﺻﻼﺣﺎت ارﺿﯽ، اﯾﻦ ﺗﻌﺎوﻧﯽ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﺪف ﻧﻮﺳﺎزی ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﮐﺸﺎورزی از ﻃﺮﯾـﻖ ﺗﺠﻤﯿﻊ اراﺿﯽ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ دﻫﻘﺎﻧﺎن و رﻓﻊ ﻣﺸﮑﻞ ﺧﺮدی و ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ ﻗﻄﻌﺎت اراﺿﯽ ﻣﺰروﻋﯽ و رﻓـﻊ ﺧـﻼ ﻣـﺪﯾﺮﯾﺘﯽ ﻧﺎﺷـﯽ از ﺣﺬف ﻧﻈﺎم ارﺑﺎب - رﻋﯿﺘﯽ و اﻋﻤﺎل ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺻﺤﯿﺢ و ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی روش ﻫﺎ ی ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪی، اﯾﺠﺎد ﺷﺪﻧﺪ . ﺷﺮﮐﺖ ﺗﻌـﺎوﻧﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻮﻋﯽ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮔﺮوﻫﯽ از اراﺿﯽ ﺗﻮﺳﻂ دﻫﻘﺎﻧﺎن ﺑﺎ ﺣﻔﻆ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﻓﺮدی آﻧﺎن ﺑﻮد . در اﯾـﻦ ﺷـﺮﮐﺖ ﻫـﺎ، ﻣﺎﻟﮑﯿـﺖ ﺑـﺮ وﺳﺎﯾﻞ و اﺑﺰار ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻈﯿﺮ ﺗﺮاﮐﺘﻮر، ﻣﻮﺗﻮر ﭘﻤﭗ و ﺳﺎﯾﺮ اﺑﺰار ﺗﻮﻟﯿﺪ زراﻋﯽ ﺑ ﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮوﻫﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ . اﯾﻦ ﺗﻌﺎوﻧﯽ ﻫـﺎ در ﺣـﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑ ﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ واﺣﺪ ﻋﺮﺿﻪ ﮐﻨﻨﺪه ﻧﻬﺎده ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪی ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺬر ، ﮐﻮد و ﺳﻤﻮم ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﻮده و در ﭘﺎره ای ﻣـﻮارد ﺑﻪ اﺟﺮای ﻃـﺮح ﻫـﺎ ی ﺗﻮﺳـﻌﻪ آﺑﯿـﺎری، ﺗﺠﻬﯿـﺰ و ﻧﻮﺳـﺎزی اراﺿـﯽ، ﯾـﮏ ﺟﺎﮐﺸـﺘﯽ و ﻣﮑﺎﻧﯿﺰ اﺳـﯿﻮن و در ﻣـﻮاردی ﻧﯿـﺰ ﺑـﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔ ﺬاری در ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎ ی ﻏﯿﺮﮐﺸﺎورزی اﻗﺪام ﻧﻤﻮده . اﻧﺪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ، ﺳﺎزوﮐﺎر ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی در اﯾﻦ ﺗﻌﺎوﻧﯽ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺷـﮑﻞ ﭘﯿﻮﺳﺖ2 - ﻧﻈﺎم ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی 65 اﺻﻮﻟﯽ ﺷﺒﺎﻫﺘﯽ ﺑﻪ واﺣﺪﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺟﻤﻌﯽ ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از واﺣﺪﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ دﻫﻘﺎﻧﯽ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐـﺪام در اراﺿﯽ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺤﺼﻮل اﺷﺘﻐﺎل دارﻧ .ﺪ  ﺖﺷﺮﮐ ﻫﺎی ﮐﺸﺖ و ﺻﻨﻌﺖ دوﻟﺘﯽ و ﺧﺼﻮﺻﯽ؛ در راﺳﺘﺎی ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ ﺳﺎزی اراﺿﯽ و ﺑـ ﻪ وﺟـﻮد آوردن واﺣـﺪﻫﺎی ﮐﺸـﺎورزی ﻣﮑﺎﻧﯿﺰه در اراﺿﯽ واﻗﻊ در ﭘﺎﯾﺎب ﺳﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻣﺨﺰﻧﯽ، در ﺧﺮداد ﻣـﺎه 1347 ﻗـﺎﻧﻮن ﺗﺎﺳـﯿﺲ واﺣـﺪﻫﺎی ﮐﺸـﺖ و ﺻـﻨﻌﺖ ﺗﺼﻮﯾﺐ ﺷﺪ . ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ اﯾ ﻦ واﺣﺪﻫﺎ را ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﻮ ﺳﺴﺎت ﺑﺰرگ ﺗﺠﺎری و ﺻ ﺎﺣﺒﺎن ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ داﺧﻠﯽ و ﺧـﺎرﺟﯽ در اﺧﺘﯿـﺎر داﺷـﺘﻨﺪ . ﻫﺪف از ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮐﺸﺖ و ﺻﻨﻌﺖ ،ﻫﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺸﺎورزی، ارﺗﻘـﺎ ی ﺑﻬـﺮه وری ﻋﻮاﻣـﻞ و ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿـﺪ، ﺑـ ﻪ ﮐـﺎرﮔﯿﺮی ﻓﻨﺎوری ﻫﺎی ﻧﻮﯾﻦ، اﺟﺮای اﻟﮕﻮﻫﺎی ﮐﺸﺖ ﺑﺎ ﺗﺮاﮐﻢ ﺑﺎﻻ، ﮐﺸﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺻﻨﻌﺘﯽ، ﺗﻮﺳﻌﻪ روش ﻫﺎ ی ﻧﻮﯾﻦ آﺑﯿﺎری و ارﺗﻘـﺎ ی ﻣﮑﺎﻧﯿﺰاﺳﯿﻮن و ﻫﺪاﯾﺖ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﮐﺸﺎورزی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺮای ﺑﺎزارﻫﺎی ﺟﻬﺎﻧﯽ و اﻓﺰاﯾﺶ ﺳﻬﻢ ﺑﺨﺶ ﮐﺸـﺎورزی در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺺ ﻣﻠﯽ ﺑﻮد . در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺗﺎﺳﯿﺲ ﮐﺸﺖ و ﺻﻨﻌﺖ ﻫﺎی ﺟﺪﯾـﺪ ﻣـﻮرد ﻧﻈـﺮ وزارت ﺟﻬـﺎد ﮐﺸـﺎورزی اﺳـﺖ و ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﻧﯿﺰ در ﺳﺎل ﻫﺎی اﺧﯿﺮ ﺗﺎ ﺣﺪودی ﻋﻼﻗﻤﻨﺪی ﺧﻮد را ﺑ ﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری در ﺑﺨﺶ ﮐﺸﺎورزی از ﻃﺮﯾـﻖ اﯾﺠـﺎد ﮐﺸﺖ و ﺻﻨﻌﺖ ﻫﺎ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ .  واﺣﺪ ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺸﺎع؛ واﺣﺪﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺸﺎع ﻣﺤﺼﻮل ، اﻗﺪاﻣﺎت ﻫﯿ ﺎت ﻫﺎی ﻫﻔﺖ ﻧﻔﺮی واﮔﺬاری زﻣﯿﻦ در ﺳـﺎل ﻫـﺎی اوﻟﯿـﻪ ﭘﺲ از اﻧﻘﻼب ﺑﻮد . ﻣﺸﺎع ﻫﺎی ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺴﺘﻨﺪ ﺑـﺎ ﺣﻤﺎﯾـﺖ دوﻟـﺖ از ﺳﯿﺴـﺘﻢ ﺑـﺎﻧﮑﯽ وا م درﯾﺎﻓـﺖ ﮐـﺮده و اﻧـﻮاع ﻣﺠﻮزﻫﺎی ﻻزم را ﺑﺮای ﺣﻔﺮ ﭼﺎه و ﺧﺮﯾﺪ ﻣﺎﺷﯿﻦ آﻻت ﮐﺸﺎورزی و اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺗﺴﻄﯿﺢ اراﺿﯽ و اﯾﺠـﺎد ﺗﺎﺳﯿﺴـﺎت ﻣـﺪرن آﺑﯿﺎری و زﻫﮑﺸﯽ و ﺳﺎﺧﺖ دﻓﺘﺮ و اﻧﺒﺎر و اﯾﺠﺎد واﺣﺪﻫﺎی داﻣﭙﺮوری ﺻﻨﻌﺘﯽ ﮐﺴﺐ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . ﻗـﺮار ﺑـﻮد ﻣﺸـﺎع ﻫـﺎ ﻧﻘـﺶ ﯾـﮏ ﺗﻌﺎوﻧﯽ ﺳﻨﺘﯽ را اﯾﻔﺎ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ا . ﻣﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪد دروﻧﯽ و ﺑﯿﺮوﻧﯽ، اﻋﻀﺎی ﻣﺸﺎع ﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﺗﻘﺴـﯿﻢ زﻣـﯿﻦ و دﯾﮕﺮ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﻫﺎی واﺣﺪ ﻣﺸﺎع ﻣﯿﺎن ﺧﻮد اﻗﺪام ﮐﺮده و ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺑﻪ ﺗﻌﺪادی واﺣﺪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﺷﺪﻧﺪ . 7 ﭘﯿﻮﺳﺖ3 ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ارزش، ﻫﺰﯾﻨﻪ و ﻗﯿﻤﺖ ﭘﯿﻮﺳﺖ3 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ارزش، ﻫﺰﯾﻨﻪ و ﻗﯿﻤﺖ 69 ﭘﯿﻮﺳﺖ3 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ارزش، ﻫﺰﯾﻨﻪ و ﻗﯿﻤﺖ پ.3 - 1 - ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻧﮑﺘﻪ ﻣﻬﻢ ﻗﺒﻞ از ورود ﺑﻪ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﻪ ﻣﻔﻬﻮم ارزش، ﻗﯿﻤﺖ و ﻫﺰﯾﻨﻪ اﺳﺖ . ﭼﺮا ﮐﻪ در ﺑﯿﺶ ﺗﺮ ﻣﻮاﻗـﻊ ﺳـﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ، ﻗﯿﻤﺖ و ارزش ﻣﻌﺎدل ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ اﻧﮕ ﺎﺷﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ در . ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ در ﻏﺎﻟﺐ ﻣﻮارد ﻗﯿﻤﺖ آب ﻣﻌﻤﻮﻻ ﮐﻢ ﺗـﺮ از ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﺗﻤـﺎم ﺷـﺪه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﯾﺎراﻧﻪ ﻫﺎی ﻏﯿﺮﻣﺴﺘﻘﯿﻢ دوﻟﺖ ( و ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨﯽ داری ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ارزش اﯾﺠﺎد ﺷﺪه ﺑﺮای ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨـﺪه ﻧـﺪارد . در ﺷـﺮاﯾﻂ ﻋـﺪم ﺗﻌﺎدل ﻫﺰﯾﻨﻪ و ارزش، اﯾﻦ ﮔﺴﺴﺘﮕﯽ ﺑﯿﻦ ﺳﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﻓﻮق ﺑﺎرزﺗﺮ ﺑﻮده و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻋﺪم ﺳﺎزﮔﺎری ﺑﯿﻦ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻓـﺮدی، ﮔﺮوﻫـﯽ و اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﯿﺶ ﺗﺮ از ﺣﺪ ﻣﻌﻤﻮل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ وﯾﮋه ﻫﺎ ﻃﺮح ی آب در رﻓﺎه ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﯾﺪ اﯾﻦ ﺳﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻮرد ﭘـﺎﯾﺶ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﻘﻮﻗﯽ، ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ، اﻗﺘﺼﺎدی، ﻣﺎﻟﯽ و ... ﺑﺮای اﯾﺠﺎد ارﺗﺒﺎط ﺑﯿﻦ آن ﻫﺎ ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺷﻮد . اﺻﻞ ﭼﻨﺪ ﮐﻠﯽ در ﺗﻘﻮﯾﻢ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی و آب ﻫﺰﯾﻨﻪ یﻫﺎ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﯿﻦﺎﺗـ ﺑـﺎ آن وﺟـﻮد دارد اول . ؛ درک و ﺗﺼـﻮری از ﻫﺰﯾﻨـﻪ یﻫـﺎ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ و ﻏﯿﺮﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻧﻘﺶ آب ﺑﺎ ﮐﻠﯿﺪی دارد . در ؛ دوم ﻧﺘﯿﺠﻪ اﺳﺘﻔﺎده از آب ﺗﻮان ﻣﯽ ارزﺷﯽ دﺳﺖ ﻪﺑ آورد ﮐﻪ اﯾـﻦ ارزش ﺗﺤـﺖ ﺛﯿﺮﺎﺗ درﺟﻪ اﻃﻤﯿﻨﺎن ﻣﯿﻦﺎﺗ و ﮐﯿﻔﯿﺖ آب ﻗﺮار دارد اﯾﻦ . ﻫﺰﯾﻨﻪ ارزش و ﻫﺎ ﻃﻮر ﺑﻪ ﺪﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﻫﺎ اﻧﻔﺮادی و ﻣﺠﺰا آن ﮔﻮﻧﻪ در ﮐـﻪ اداﻣـﻪ ﺷـﺮح داده ﯾﺎ ﺑﺎ و ﺷﻮد ﻣﯽ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮐﻞ ﺳﯿﺴﺘﻢ ، ﺑﺮآورد ﺷﻮﻧﺪ . ﻧﻈﺮ ﺻﺮف روش از ﺑﺮآورد، ﮐﻤﺎل ﻣﻄﻠﻮب در ﻣﺼﺮف ﭘﺎﯾـﺪار آب ﻫﻨﮕـﺎﻣﯽ ﺣﺎﺻـﻞ ارزش ﮐﻪ ﺷﻮد ﻣﯽ ﺑﺎ ﻫﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺣﺪ ﺑﻪ ﻫﺎ ﻣﻮازﻧﻪ و ﺑﺮاﺑﺮی ﺑﺮﺳﻨﺪ، ﯾﻌﻨﯽ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﮐﻞ ارزش ﺑﺎ ﭘﺎﯾﺪار ﻣﺼﺮف ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ . ﺧﺎﻃﺮﻧﺸـﺎن ﮐـﺮد ارزش ﮐﻪ در ﻣﺼﺎرف ﺑﺪﯾﻞ و ﻫﺰﯾﻨﻪ یﻫﺎ ﻓﺮﺻﺖ زﻣﺎن ﻫﻢ ﻃﻮر ﺑﻪ در و ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﻋﺮﺿﻪ آب ﺗﻘﺎﺿﺎﻫﺎی زﯾـﺮ ﺑﺨـﺶ در را ﻫـﺎ زﻣـﺎن و ﻣﮑﺎن ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﯿﻦﺎﺗ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﺑﺮآورد ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ . پ.3 - 2 - ارزش آب ارزش ﮐﺎﻣﻞ آب1 ﺑﻪ دو ارزش ذاﺗﯽ ) ﻏﯿﺮﻣﺼﺮﻓﯽ ( و ارزش اﻗﺘﺼﺎدی ) ﻣﺼﺮﻓﯽ ( ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻘﺴﯿﻢ اﺳﺖ ) ﻧﻤﻮدار پ.3 - 1.( ارزش ﮐﺎﻣﻞ آب ارزش ﻏﯿﺮﻣﺼﺮﻓﯽ ) ارزش ذاﺗﯽ( ارزش ﻣﺼﺮﻓﯽ ) ارزش اﻗﺘﺼﺎدی( ارزش ﻣﯿﺮاث ﮔﺬاری ارزش وﺟﻮدی ارزش اﻧﺘﺨﺎب ارزش ﻣﺼﺮﻓﯽ ﻏﯿﺮﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ارزش ﻣﺼﺮﻓﯽ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﺑﺮای ﻫﺪف ﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻫﺪف ﻫﺎی ﻓﺎﯾﺪه ﺧﺎﻟﺺ ﻣﺼﺎرف دﯾﮕﺮ ﻓﺎﯾﺪه ﺧﺎﻟﺺ ﺣﺎﺻﻞ از آب ﻫﺎی ﺑﺮﮔﺸﺘﯽ ﻧﻤﻮدار پ .3 - 1 - اﺟﺰای ارزش ﮐﺎﻣﻞ آب 1- Water Perfect Value 70 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ارزش ﻣﺼﺮﻓﯽ ﮐﻪ آن را ارزش اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﯿﺰ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ، ﺷﺎﻣﻞ ارزش ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑـﯽ ﺑـﺮای ﻣﺼـﺎرف ﮐﺸـﺎورزی، ﺻﻨﻌﺘﯽ و ﻣﺮاﮐﺰ ﺟﻤﻌ ﯿﺘﯽ ) از دﯾﺪﮔﺎه ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﯽ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﻓﺎﯾﺪه ﻫﺎی ﺧﺎﻟﺺ ﺣﺎﺻﻞ از ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺑﺮﮔﺸـﺘﯽ ) ﻧﺎﺷـﯽ از آب ﺑﺮداﺷـﺘﯽ ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﺷﻬﺮی، ﺻﻨﻌﺘﯽ و ﮐﺸﺎورزی ( ، ﻓﺎﯾﺪه ﻫﺎی ﺧﺎﻟﺺ ﺿﻤﻨﯽ ) ﻧﺎﺷﯽ از ﻣﺼﺮف ﻏﯿﺮﻣﺴﺘﻘﯿﻢ در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﻫﺎی آﺑﯿﺎری ﺑﺮای ﻣﺼـﺎرف ﻣﺮاﮐﺰ ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر آﺷﺎﻣﯿﺪن و ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻓﺮدی و داﻣﺪاری ﮐﻪ ﺑﺎﻋـﺚ اﻋـﺘﻼی ﺑﻬﺪاﺷـﺖ و ﯾـﺎ ﺳـﻄﺢ درآﻣـﺪ ﺗﻬﯿﺪﺳـﺘﺎن روﺳـﺘﺎ ﯽ ﯾ ﺷﻮد ﻣﯽ ( و ﺗﻌﺪﯾﻼت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻫﺪف ﻫﺎی ﺟﺎﻣﻌﻪ ) ﻧﻈﯿﺮ ﮐﺎﻫﺶ ﻓﻘﺮ، اﺷﺘﻐﺎل و اﻣﻨﯿﺖ ﻏﺬاﯾﯽ ﺑﻪ وﯾﮋه در ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ ﮐـﻪ ﻗﯿﻤـﺖ ﻫـﺎی ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ در ﺻﻮرت ﻓﻘﺪان ﯾﺎ ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺿﺎﻓﯽ ﻏﺬا در اﺛﺮ ﮐﺸﺖ آﺑﯽ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻣﯽ رود و در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﺗ ﺎ ﻣﯿﻦ ﻣـﻮاد ﻏـﺬا ﯾ ﯽ وارداﺗـﯽ دﺷﻮار اﺳﺖ ( از ﻣ ﺼﺎدﯾﻖ ارزش ﻣﺼﺮﻓﯽ ﻏﯿﺮﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ آب ﻫﺴـﺘﻨﺪ . ارزش اﻧﺘﺨـﺎب ﯾـﺎ ﻣﺒﻠﻐـﯽ ﮐـﻪ اﻓـﺮاد ﺑـﺮای ﺣﻔـﻆ ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری آﺗﯽ ﻣﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ از دﯾﮕﺮ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی ارزش ﻣﺼـﺮﻓﯽ آب اﺳـﺖ . ﺑﺎﯾـﺪ ﮔﻔـﺖ در ﻣﻔﻬـﻮم ارزش در ﻣﺼـﺮف، ﯾﺑﻬﺎ ﯽ ﺑﺮای ﻣﻮاردی ﭼﻮن ﻣﺴ ﻮو ﻟﯿﺖ رﻋﺎﯾﺖ ﺣﻘﻮق دﯾﮕﺮان، ارزش ﭘﺎﺳـﺪاری از ﻣﯿـﺮاث آﯾﻨـﺪﮔﺎن و ارزش ﻫـﺎی وﺟـﻮدی ﻣﺤـﺾ ﺗﻌﯿـﯿﻦ .ﺷﻮد ﻧﻤﯽ ارزش ذاﺗﯽ1 ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ارزش ﻏﯿﺮﻣﺼﺮﻓﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ ارزش دارا ﯾﯽ ﻫـﺎی زﯾﺴـﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ ﻣﺮﺑـﻮط ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﺑـﺪﯾﻦ ﻣﻔﻬﻮم ﮐﻪ ﻣﺮدم ﭼﻘﺪر ﻣﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﺮای ﺣﻔﻆ و ﺣﺮاﺳﺖ دارا ﯾﯽ ﻫﺎی زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر رﺿﺎﯾﺖ ﺧﺎﻃ ﺮ از دﯾﺪن ﻣﻨﺎﻇﺮ و ﺳـﺎﯾﺮ ﻣﻮاردی ﮐﻪ ﻣﺼﺮﻓﯽ از اﯾﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺻﻮرت ﻧﻤﯽ ﮔﯿﺮد، ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل، ﻣﺮدم ﺑﺮای ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺟﻨﮕﻞ ﻫﺎی ﺷﻤﺎل و ﺣﻔﺎﻇﺖ از درﯾﺎﻫـﺎ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻮدن آن ﻫﺎ، ﭼﻘﺪر ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ دارﻧﺪ . ﻋﻠﯿﺮﻏﻢ دﺷﻮاری ﺳـﻨﺠﺶ اﯾـﻦ ﮔﻮﻧـﻪ ارزش ﻫـﺎ، اﯾـﻦ ﻣـﻮارد ﻣﻔـﺎﻫﯿﻢ ﻣـﻮﺟﻬﯽ ﻫﺴﺘ ﻨﺪ ﮐﻪ ارزش واﻗﻌﯽ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻣﺼﺮف ﯾﺎ ﻋﺪم ﻣﺼﺮف آب را ﻣﻨﻌﮑﺲ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . پ.3 - 3 - ﻫﺰﯾﻨﻪ آب اﺟﺰای ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ آب در ﻧﻤﻮدار )پ.3 - 2 (ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﻧﮕﻬﺪاری ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ای آﺛﺎر ﺧﺎرﺟﯽ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ آﺛﺎر ﺧﺎرﺟﯽ اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ ﻧﻤﻮدار پ.3 - 2 - اﺟﺰای ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ آب 1- Intrinsic Valve ﭘ ﯿﻮﺳﺖ 3 - ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ارزش، ﻫﺰﯾﻨﻪ و ﻗﯿﻤﺖ 71 ﻫﻤﺎن یﻃﻮر ﮐﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد اﺟﺰای ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ آب ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻋﺮﺿﻪ آب ﺷﺎﻣﻞ ) ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫـﺎ ی ﺳـﺮﻣﺎﯾﻪ ای و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﻧﮕﻬﺪاری ﻫﺎ ﻃﺮح ، ﭘﺮوژه ﻫﺎ و ﺳﺎﯾﺮ ﺗ ﺎ ﺳﯿﺴﺎت آﺑﯽ ﮐﻮﭼﮏ و ﻏﯿﺮﻣﺘﺸﮑﻞ ( ، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ آب1 ) ﺷﺎﻣﻞ ارزش ﻣﺼـﺮف آب در ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺼﺎرف ( و آﺛﺎر ﺧﺎرﺟﯽ2 ﮐﻪ ﺑﻪ دو ﺑﺨﺶ اﻗﺘﺼﺎدی و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻧﻈﺮی ﺑﺮای اﯾﺠﺎد ﺗﻌﺎدل و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﯾﺪار، ﻫﻢ ارزی ﺑﯿﻦ ارزش و ﻫﺰﯾﻨﻪ آب وﺟﻮد دارد ﮐـﻪ ﻣـﯽ ﺗـﻮان آن را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت زﯾـﺮ ﻧﺸﺎن داد : ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ آب = ارزش ﮐﺎﻣﻞ آب ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺗﻮان ﻣﯽ ﻧﻮﺷﺖ : ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ آب = ارزش ذاﺗﯽ آب +ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب پ.3 - 4 - ﻗﯿﻤﺖ ) ﺗﻌﺮﻓﻪ آب ( اﺳﺎﺳﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻗﯿﻤﺖ آب در ﭘﺮﺗﻮ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﻪ رﮐﻦ اﺳﺎﺳﯽ زﯾﺮ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ . ﻗﯿﻤﺖ آب ﺗﻮان ﭘﺮداﺧﺖ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه پ.3 - 4 - 1 - ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ3 )ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ( ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﯾﻞ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده از آن ﻫﺎ ﺑﻬﺎﯾﯽ را ﭘﺮداﺧﺖ ﮐﻨﻨـﺪ، ﻣﻨـﺎﺑﻊ دارای ارزش اﻗﺘﺼـﺎدی ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻪ زﺑﺎن ﺳﺎده ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻣﯿﺰاﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻓﺮاد ﺣﺎﺿﺮﻧﺪ ﺑﭙﺮدازﻧﺪ ﺗﺎ ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺘﯽ را درﯾﺎﻓﺖ ﮐ . ﻨﻨﺪ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﺑـﺎ ﺗﺮﺟﯿﺤﺎت ﺗﻘﺎﺿﺎ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﮐﺎﻻ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ دارد و از ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﺎﻣﯿﻦ آب ﻣﺴﺘﻘﻞ اﺳﺖ . ﻗﯿﻤﺖ آب ﻫﺮﮔﺰ ﻧ ﻤﯽ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺑـﯿﺶ از ارزش آب ﺗﻌﯿـﯿﻦ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ در اﺧﺘﯿﺎر داﺷﺘﻦ ﻣﻘﺪار ارزش ﺣﺪ ﺑﺎﻻﯾﯽ ﻗﯿﻤﺖ را ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽ .ﮐﻨﺪ ارزش آب ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺮ ﺳﻤﺖ ﺗﻘﺎﺿﺎ اﺳﺖ . 1 - ﻧﺎدﯾﺪه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از اﺟﺰای ﻫﺰﯾﻨﻪ، ﻧﺎﮐﺎرآﯾﯽ ﺗﺨﺼﯿﺺ آب را ﻫﻤﺮاه دارد . 2- Externalities 3- Willingness to Pay 72 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی پ.3 - 4 - 2 - ﺗﻮان ﭘﺮداﺧﺖ1 ﺗﺒﯿﯿﻦ ﻧﻈﺎم ﻗﯿﻤﺖ ) ﺗﻌﺮﻓ ( ﻪ ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮان ﻣﺎﻟﯽ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﻌﻨﺎ ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﭼﻨﯿ ﻦ ﺳﯿﺴـﺘﻤﯽ ﻗﺎﺑﻠﯿـﺖ اﺟﺮاﯾـﯽ ﭘﯿـﺪا ﻧﻤـﯽ ﮐﻨـﺪ . اﯾﻦ از رو در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ اﺳﺘﻄﺎﻋﺖ ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن از ارﮐﺎن ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻗﯿﻤﺖ اﺳﺖ . پ.3 - 4 - 3 - ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﺳﻮﻣﯿﻦ رﮐﻦ در ﺗﺒﯿﯿﻦ ﻧﻈﺎم ﺗﻌﺮﻓﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﺗﺎﻣﯿﻦ و ﺗﻮزﯾﻊ آب اﺳﺖ ﮐـﻪ ﮔـﺎﻫﯽ ﻗﯿﻤـﺖ ﺗﻤـﺎم ﺷـﺪه ﻧﯿـﺰ ﺧﻮاﻧـﺪه ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﻗﯿﻤﺖ ﮔﺬاری ﺑﻪ ﺻﺮف ﺗﺎﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ ارزش آب و ﺗﻮان ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺼـﺮف ﮐﻨﻨـﺪه، اﻣﮑـﺎن اﺟﺮاﯾـﯽ ﻧـﺪارد . ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ آب ﺣﺎﺻﻞ ﺟﻤﻊ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ) ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺛﺎﺑﺖ و ( ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﻧﮕﻬـﺪاری ) ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻣﺘﻐﯿـﺮ ( اﺳـﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺮ ﻃﺮف ﻋﺮﺿﻪ اﺳﺖ . ﻫﻤﺎن ﮐﻪ یﻃﻮر ﭘﯿﺶ از اﯾﻦ ذﮐﺮ ﺷﺪ، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ و آﺛﺎر ﺧﺎرﺟﯽ اﻗﺘﺼﺎدی و زﯾﺴـﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ، ﺑﺎﯾـﺪ ﺑـﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﺎﻣﯿﻦ اﺿﺎﻓﻪ ﮔﺮدد ﺗﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎﻣﻞ آب ﺑ ﻪ دﺳﺖ آﯾﺪ . 1- Affordability 8 ﭘﯿﻮﺳﺖ4 اژه و ﻧﺎﻣﻪ ﭘﯿﻮﺳﺖ4 - واژه ﻧﺎﻣﻪ 75 ﭘﯿﻮﺳﺖ4 - ﻧﺎﻣﻪ واژه پ.4 - 1 - واژه ﻧﺎﻣﻪ ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ1: ارزش ﯾﮏ واﺣﺪ اﺿﺎﻓﯽ از ﻣﺤﺼﻮل ﮐﻪ در ﭘﯽ اﺳﺘﻔﺎده از ﯾﮏ واﺣﺪ اﺿﺎﻓﯽ از ﻧﻬﺎده ﺧﺎص ﺑ ﻪ دﺳﺖ ﻣـﯽ آﯾـﺪ . اﯾﻦ ﻣﻔﻬﻮم ﮐﻪ در ارزش ﮔﺬاری آب در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎرﺑﺮد دارد، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻼک ﻣﯿﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﺮای ﯾﮏ واﺣﺪ اﺿﺎﻓﯽ از ﻧﻬﺎده اﺳﺖ . ارزش در ﻣﺤﻞ ﺗﺎﻣﯿﻦ2: ارزش آب ﮐﻪ در ﻣﺤﻞ ﻣﻨﺒﻊ آن ) رود، ﻣﺨﺰن، ﺳﻔﺮه زﯾﺮزﻣﯿﻨـﯽ ( ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد . اﯾـﻦ ارزش از ﮐﺴـﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺟﻤﻊ آوری، اﻧﺘﻘﺎل و آﻣﺎده ﺳﺎزی از ارزش در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣـﯽ آﯾـﺪ و ﺑـﺮای ﻣﻘﺎﯾﺴـﻪ ﺗﺨﺼـﯿﺺ ﻫـﺎی ﺑـﯿﻦ ﺑﺨﺸـﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . ارزش در ﻣﮑﺎن ﻣﺼﺮف3: ارزش آب ﮐﻪ در ﻣﮑﺎن اﺳﺘﻔﺎده ) ﻣﺰرﻋـﻪ، ﺧﺎﻧـﻪ، ﮐﺎرﺧﺎﻧـﻪ ( ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﻣـﯽ ﺷـﻮد . ﻣﻌﻤـﻮﻻ اﯾـﻦ ارزش در ارزﯾﺎﺑﯽ ﻫﺎی ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ﺑﺮای ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻋﺮﺿﻪ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ . رود ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت4: ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﯽ ﮐﻪ در آن ﻇﺮﻓﯿﺖ ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻓﺮض ﻣﯽ ﺷﻮد . ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت و ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺎ زﻣـﺎن واﻗﻌـﯽ ﺑﺮاﺳـﺎس ﻫﻔﺘﻪ و ﻣﺎه ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻤﺎﯾﺰ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎ درﺟﻪ ای ﮐﻪ ﻋﺎﻣﻠﯿﻦ اﻗﺘﺼﺎدی ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﺗﻄﺒﯿﻖ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد . ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧ ﺖ5: ﻣﻌﯿﺎر ﭘﻮﻟﯽ از ارزش ﮐﻪ ﻓﺮد ﺑﺮای ﯾﮏ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﺸﺨﺺ در ﻣﻘﺪار ﯾﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﯾﮏ ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ ﻣﯽ ﭘﺮدازد . ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﭘﺬﯾﺮش6: ﻣﻌﯿﺎر ﭘﻮﻟﯽ از ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻘﺪاری ﮐﻪ ﻓﺮد ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮد ﺗﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﯾﺎ ﻣﻘﺪار ﮐﻢ ﺗﺮی از ﯾﮏ ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ را ﻗﺒﻮل ﮐﻨﺪ . دوره ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی7: دوره زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ در آن اﻓﺮاد، ﺑﻨﮕﺎه ﻫﺎ و ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی دوﻟﺘﯽ ﺑـﺮای اﻧﺘﺨـﺎب ﻫـﺎی اﻗﺘﺼـﺎدی ﺧـﻮد ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . راﻧﺖ اﻗﺘﺼﺎدی8: درآﻣﺪﻫﺎی ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ای ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﯾـﮏ ﻧﻬـﺎده ﺑـﺎ ﻋﺮﺿـﻪ ﻣﺤـﺪود ﻧﺴـﺒﺖ داده ﺷـﺪه و ﺑﯿـﺎن ﮔـﺮ اﺿـﺎﻓﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﯿﺶ ﺗﺮ از ﻣﯿﺰاﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮای ﺟﺬب ﯾﮏ ﻧﻬﺎده در ﮐﺎرﺑﺮد ﻓﻌﻠﯽ آن ﻻ زم اﺳﺖ، ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری اﺳﺘﻘﺮاﯾﯽ9: روش ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﯿﻞ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺸﺎﻫﺪات رﻓﺘﺎر اﺳـﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨـﺪﮔﺎن از ﻃﺮﯾـﻖ ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑﺎزاری و ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ ﻪﻫﺎ ﺑ دﺳﺖ ﻣﯽ آورﻧﺪ . روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری ﻗﯿﺎﺳﯽ10 : روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬارﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﺪﻻل و اﺳـﺘﻔﺎده از ﻗﻮاﻋـﺪ رﯾﺎﺿـﯽ و ﻣﻨﻄﻘـﯽ از اﺻـﻮل و ﻣﻔﺮوﺿﺎت ﮐﻠﯽ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺟﺰﯾﯽ و ﺧﺎص ﻣﯽ رﺳﻨﺪ . 1- Value of Marginal Product 2- At–Source Value 3- At-Site Value 4- Long Run 5- Willingness to Pay 6- Willingness to Accept 7- Planning Period 8- Economic Rent اﯾﻦ واژه در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﺎوﯾﻦ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺑﺮﮔﺮدان ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل دﮐﺘﺮ ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ ﻓﺮﻫﻨﮓ آن را ﺑﻬﺮﺟﻪ، ﺑﻬﺮه ﻣﺎﻟﮑﺎﻧﻪ، ﺑﺎﻧـﮏ ﻣﺮﮐـﺰی، راﻧـﺖ و ﺧﺎﻧﻢ دﮐﺘﺮ ﻓﯿﺮوزه ﺧﻠﻌﺘﺒﺮی، اﻓﺰوﻧﻪ ﻧﺎﻣﯿﺪه . اﻧﺪ 9- Inductive Valuation Techniques 10- Deductive Valuation Techniques 76 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی روش ﻫﺎ ی ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ1: روش ﻫﺎ ﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮای ارزش ﮔﺬاری ﮐﺎﻻﻫﺎی ﻏﯿﺮ ﺑﺎزاری واﺳﻄﻪ ای ﯾﺎ ﮐﺎﻻﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑـﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨـﺪه ﺑـﻪ ﮐـﺎر . رود ﻣﯽ اﯾﻦ روش ﻫﺎ اﺟﺎره ﺧﺎﻟﺺ اﻗﺘﺼﺎدی ﯾﺎ ارزش ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﯾﮏ ﻧﻬﺎده ﻣﻮﻟﺪ ﻗﯿﻤﺖ ﮔﺬاری ﻧﺸﺪه را ﺑﺎ ﮐﻢ ﮐﺮدن ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻫﺰﯾﻨـﻪ ﻫـﺎ ی ﺗﻮﻟﯿﺪ ) ﺗﺨﻤﯿﻨﯽ ( از ارزش ﻣﺤﺼﻮل ﭘﯿﺶ ) ﺑﯿﻨﯽ ﺷﺪه ﺑ ﻪ ﻃﻮر ﺗﻘﺮﯾﺒﯽ ( ﺑﺮآورد ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﻗﯿﻤﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ2: ارزﺷﯽ ﮐﻪ در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﻋﻤﻮﻣﯽ ﯾﺎ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در زﻣﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ رود ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﺑﺎزار ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮده ﯾـﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻌﯿﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﻮرد ﻗﻀﺎوت ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت3: ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﯽ ﮐﻪ در آن ﻇﺮﻓﯿﺖ و ﺗﺠﻬﯿﺰات ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت و ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﺑﺎ زﻣﺎن واﻗﻌﯽ ﺑﺮاﺳـﺎس ﻫﻔﺘـﻪ و ﻣﺎه ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻤﺎﯾﺰ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎ درﺟﻪ ای ﮐﻪ ﻋﺎﻣﻠﯿﻦ اﻗﺘﺼﺎدی ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺘﻐﯿﺮ ﺗﻄﺒﯿﻖ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد . ﻧﻬﺎده ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ) ﺗﻤﻠﯿﮑﯽ (4: ﻧﻬﺎده ﻫﺎی اﯾﺠﺎدﮐﻨﻨﺪه ﺳﻮد ﻣﻮﻟﺪ ) ( از ﻗﺒﯿـﻞ آورده ﺳـﻬﺎم داران ﯾـﺎ ﻣﺎﻟـﮏ، ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻬﺎد ﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﯽ ) ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ و ﺧﻼﻗﯿﺖ ( و ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﮐﻪ ﺑﻨﮕﺎه ﺧﻮد ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ آن ﻫﺎ را در اﺧﺘﯿﺎر دارد . ﻧﻬ ﺎده ﻫﺎی ﻗﺮاردادی5: ﻧﻬﺎده ﻫﺎی اﯾﺠﺎدﮐﻨﻨﺪه ﺳﻮد ﻣﻮﻟﺪ ) ( از ﻗﺒﯿﻞ ﻣﻮاد اوﻟﯿﻪ و ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ﮐﻪ در ﻗﯿﻤـﺖ ﻣﺸﺨﺼـﯽ ﺗﻮﺳـﻂ ﺑﻨﮕـﺎه ﺧﺮﯾﺪاری ﻣﯽ .ﺷﻮد ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻓﺮﺻﺖ6: ارزش ﭘﻮﻟﯽ ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺘﯽ در ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﮔﺰﯾﻨﻪ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ اﺳﺘﻔﺎده آن ﮐﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻣﻘـﺪاری اﺳـﺖ ﮐـﻪ آن ﮐﺎﻻ ﯾﺎ ﺧﺪﻣﺖ ﺗﻮاﻧ ﻣﯽ ﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻬﺎده ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾﺎ ﮐﺎﻻی ﻣﺼﺮﻓﯽ ﺑ ﻪ دﺳﺖ آورد . 1- Residual Methods 2- Social Price 3- Short Run 4- Owned Inputs 5- Contractual Inputs 6- Opportunity Cost ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 77 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ آرﯾﺎن، ﻃﯿﺒﻪ . )1387 ( »ﺑﺮرﺳﯽ ﺑﺎزار ﻏﯿﺮرﺳﻤﯽ آب ﮐﺸﺎورزی در ﯾﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘ ﺎﯾﻠﻮت، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی دﺷﺖ ﻗـﺰوﯾﻦ « ، دﻓﺘـﺮ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ ی ﮐﺎرﺑﺮدی، ﺷﺮﮐﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﯾﺮان . اﺳﺪی، ﻫ و ﻏ ﺮﻣﺰ ﻼﻣﺮﺿﺎ ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ )1386 ( »ﻗﯿﻤﺖ ﮔﺬاری آب ﮐﺸﺎورزی در اﯾﺮان : ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﻣـﻮردی در اراﺿـﯽ زﯾـﺮ ﺳـﺪ ﻃﺎﻟﻘـﺎن ، « ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣﻪ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی، داﻧﺸﮑﺪه ﮐﺸﺎورزی، داﻧﺸﮕﺎه ﺷﯿﺮاز . ﺗﺮﮐﻤﺎﻧﯽ، ﻮادﺟ ، ﻏ ﻼﻣﺮﺿﺎ ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ و ﻫ ﺮﻣﺰ اﺳﺪی )1376 ( »ﺗﻌﯿﯿﻦ آب ﺑﻬﺎ و ﺑﺮرﺳﯽ ارزش ﺑﺎزده ﻧﻬﺎﯾﯽ آب ﮐﺸﺎورزی « ، آب و ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺷﻤﺎره 17 : 13 - 5. ﭼﯿﺬری، ا ﻣﯿﺮﺣﺴﯿﻦ و ﺣ . ﻤﯿﺪرﺿﺎ ﻣﯿﺮزا ﯾﯽ ﺧﻠﯿﻞ آﺑـﺎدی )1378 ( » روش ﻗﯿﻤـﺖ ﮔـﺬاری و ﺗﻘﺎﺿـﺎی آب ﮐﺸـﺎورزی ﺑـﺎغ ﻫـﺎی ﭘﺴـﺘﻪ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن رﻓﺴﻨﺠﺎن « ، ﻓﺼﻞ ﻧﺎ ﻣﻪ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی و ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺷﻤﺎره 26 : 113 - 99 . ﺣﺎج رﺣﯿﻤﯽ، ﻣﺤﻤﻮد و ﺟﻮا د ﺗﺮﮐﻤﺎﻧﯽ )1375 ( »ﮐﺎرﺑﺮد ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﻫـﺪف در ﺗﻌﯿـ ﯿﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ ﺑﻬﯿﻨـﻪ واﺣـﺪ ﻫﺎی ﮐﺸـﺎورزی : ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﻣﻮردی اﺳﺘﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎن ﻏﺮﺑﯽ « ، اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی و ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺷﻤﺎره 20 . ﺣﺴﯿﻦ زاده، ﺟﻮاد و ﺣﺒﯿﺐ اﷲ ﺳﻼﻣﯽ )1383 ( »اﻧﺘﺨﺎب ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺮای ﺑﺮآورد ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﮐﺸﺎورزی : ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﮔﻨﺪم « ، اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی و ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺷﻤﺎره 48 ﺧﻠﯿﻠﯿﺎن، ﺻﺎدق و ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ زارع ﻣﻬﺮﺟﺮدی )1384 ( »ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ارزش ﮔﺬاری آب ﻫـﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨـﯽ در ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری ﻫـﺎی ﮐﺸـﺎورزی، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی ﮔﻨﺪﻣﮑﺎران ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﮐﺮﻣﺎن )3 - 1382 (« ، اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی و ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺳﺎل ﺳﯿﺰدﻫﻢ، ﺷﻤﺎره51 . ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺻﻨﻌﺖ آب ﮐﺸﻮر )1380 ( » ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت اﻗﺘﺼﺎدی ﻃـﺮح ﻫـﺎ ی ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب « ، ﻧﺸـﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره 215، ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر . ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺻﻨﻌﺖ آب ﮐﺸﻮر )1381 (، »دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ، « ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷـﻤﺎره 258 ، ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر . ﻃﺮح ﺗﻬﯿﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻓﻨﯽ ﺻﻨﻌﺖ آب ﮐﺸﻮر )1383 ( » راﻫﻨﻤﺎی ﺗﺸـﺨﯿﺺ اﺛﺮﻫـﺎی اﻗﺘﺼـﺎدی، اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ، ارزش ﮔـﺬاری و ﺗﻮﺟﯿﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب « ، ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷﻤﺎره 331، ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮر . دﻫﻘﺎﻧﯿﺎن، ﺳﯿﺎوش و ﻧﺎﺻﺮ ﺷﺎﻫﻨﻮﺷﯽ )1373 ( » ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻘﺎﺿﺎی ﺗﺠﻮﯾﺰی آب و ﺗﻌﯿﯿﻦ اﻟﮕﻮی ﺑﻬﯿﻨـﻪ ﮐﺸـﺖ ﺑـﺮ اﺳـﺎس ﻗﯿﻤـﺖ ﺳﺎﯾﻪ آب « ، ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﺻﻨﺎﯾﻊ ﮐﺸﺎورزی، ﺟﻠﺪ 8، ﺷﻤﺎره2. ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ، ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ )1372 ( »ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ آب ﺑﻬـﺎ و ﺗﺨﺼـﯿﺺ آب در اراﺿـﯽ ﺳـﺪ درودزن ﻓـﺎرس «، ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ﻣﻘـﺎﻻت دوﻣـﯿﻦ ﺳ ﻤﭙﻮزﯾﻢ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮐﺸﺎورزی اﯾﺮان، اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﺷﯿﺮاز، ﺻﺺ . 211 - 195 . ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ، ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ، ﻣﻨﺼﻮر زﯾﺒﺎﯾﯽ و اﺣﻤﺪ ﻋﻠﯽ ﮐﻬﺨﺎ )1378 ( » ﮐـﺎرﺑﺮد ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی رﯾﺎﺿـﯽ در ﮐﺸـﺎورزی « ﺳـﺎزﻣﺎن ﺗﺤﻘﯿﻘـﺎت، آﻣﻮ زش و ﺗﺮوﯾﺞ ﮐﺸﺎورزی . ﺷﺮزه ای، ﻏﻼﻣ ﻌﻠﯽ، اﻣﯿﺮﺣﺴﯿﻦ ﭼﯿﺬری و ﻋﻠﯽ ﮐﺮاﻣﺖ زاده ) 1384 ( » ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑـﺎ رﻫﯿﺎﻓـﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی آرﻣـﺎﻧﯽ « ﻣﺠﻠﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت اﻗﺘﺼﺎدی، ﺷﻤﺎره 71 : 66 - 39 . 78 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس )1386 ( » ﮔﺰارش ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﺤﻠﯿـﻞ و ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﯾـﺰی ﻣـﺎﻟﯽ ﺳـﺪ ﻣﺨﺰﻧـﯽ ﭘﻠـ ﺮود « ﺷـﺮﮐﺖ آب ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﮔﯿﻼن ﺻﺒﻮﺣﯽ ﺻﺎﺑﻮﻧﯽ، ﻣﺤﻤﻮد )1385 ( »ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺳﺎزی اﻟﮕﻮﻫﺎی ﮐﺸﺖ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺰﯾﺖ ﻧﺴﺒﯽ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﯾﺰ در ﺗﻮﻟﯿـﺪ ﻣﺤﺼـﻮﻻت زراﻋـﯽ : ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی اﺳﺘﺎن ﺧﺮاﺳﺎن « ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺎﻣﻪ دﮐﺘﺮای رﺷﺘﻪ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی، داﻧﺸﮕﺎه ﺷﯿﺮاز، داﻧﺸﮑﺪه ﮐﺸﺎورزی . ﻋﺒﺪاﻟﻠﻬﯽ، ﻣﺤﻤﺪ )1377 ( »ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری « ، ﻣﻌﺎوﻧﺖ اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ، وزارت ﮐﺸﺎورزی . ﮐﺮاﻣﺖ زاده، ﻋﻠﯽ و ﻫﻤﮑﺎران )1385 ( » ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﮐﺸﺎورزی ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل اﻟﮕﻮی ﮐﺸﺖ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﺗﻠﻔﯿـﻖ زراﻋـﺖ و ﺑﺎﻏﺪاری : ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی ﺳﺪ ﺑﺎرز و ﺷﯿﺮوان « ؛ ﻣﺠﻠﻪ اﻗﺘﺼﺎد ﮐﺸﺎورزی و ﺗﻮﺳﻌﻪ؛ ﺳﺎل ﭼﻬ ﺎردﻫﻢ، ﺷﻤﺎره 54 . ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺗﺮوﯾﺞ و ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری وزارت ﮐﺸﺎورزی )1382 ( » واژه ﻫﺎ و ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﻧﻈﺎم ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﮐﺸﺎورزی «. ﻣﻘﺪﺳﯽ، رﺿﺎ ) 1375 ( »ﺑﺮرﺳﯽ اﻗﺘﺼﺎدی ﮐﺎرﺑﺮد آب در ﮐﺸﺎورزی اﺳﺘﺎن اﺻﻔﻬﺎن « ، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻘﺎﻻت ﭘﻮﺳﺘﺮی ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﮔﺮدﻫﻤﺎﯾﯽ ﻋﻠﻤﯽ – ﮐﺎرﺑﺮدی اﻗﺘﺼﺎد آب، ﻣﻌﺎوﻧﺖ اﻣﻮر آب وزارت ﻧﯿﺮو، 136 - 132 . ﻧﻮری اﺳﻔﻨﺪﯾﺎری، ا ﻧﻮش، آرﯾﺎن، ﻃ ﯿﺒـﻪ و ﻧﺼـﯿﺮی، ﭘ ﺮواﻧـﻪ )1385 ( » ﺗﺤﻠﯿـﻞ ﺳﯿﺎﺳـﺖ ﻫـﺎ ی ارزش آب در ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ ﭼﻬـﺎرم ﺗﻮﺳـﻌﻪ « ﻓﺼﻞ ﻧﺎﻣﻪ ﻣﻬﺎب ﻗﺪس، دوره ﺟﺪﯾﺪ، ﺷﻤﺎره 36 . ﻧﻮری اﺳﻔﻨﺪﯾﺎری، اﻧﻮش )1387 ( »راﻫﻨﻤﺎی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی و ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﺎﻟ ﯽ ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب « ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ ﻣﺸﺎور ﻣﻬـﺎب ﻗﺪس Agudelo, J.A. (2001) "The Economic Valuation of Water: principles and Methods," Value of Water Research Report Series No. 5; IHE Delft. Beare, S.C., R. Bell, and B.S. Fisher (1998) "Determining the Value of Water: The Role of Risk, Infrastructure Constraints, and Ownership," American Journal of Agricultural Economics 80(5): 916-940. Bouhia, H. (2001) "Water in the Macro Economy," Burlington, VT: Ashgate Publishing Ltd. Brill, E., E. Hochman, and D. Ziberman (1997) "Allocation and Pricing at the Water District Level," American Journal of Agricultural Economics 79(3): 952-963. Bryant, K.J., P. Tacker, E.D. Vories, T.E. Windham, and S. Stiles (2001) “Estimating Irrigation Costs,” University of Arkansas, Cooperative Extension Service, Publication No. FSA28-PD-5-01N, available online at (last accessed 06/22/04). Carey, J.M. and D. Zilberman (2002) "A Model of Investment under Uncertainty: Modern Irrigation Technology and Emerging Markets in Water," American Journal of Agricultural Economics 84(1): 171-183. Datt, G. and M. Ravallion (1998) "Farm Productivity and Rural Poverty in India," the Journal of Development Studies 34(4): 62-85. Freeman III, A.M. (1986) "The valuation problem: Comment 1. In: D.W. Bromley. Natural Resource Economics: Policy problems and contemporary analysis," Boston: Kluwer Nijhoff Publishing. [Recent Economic Thought Series] Goodman, D.J. (2000) "More Reservoirs or Transfers? A Computable General Equilibrium Analysis of Projected Water Shortages in the Arkansas River Basin," Journal of Agricultural and Resource Economics 25(2): 698-713. Hexem, R.W., and E.O. Heady (1978) "Water production functions for irrigated agriculture," Ames, IA: Iowa State University Press. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 79 Just, R.E.; Hueth, D.L.; & Schmitz, A. (1982) "Applied welfare economics and public policy," Englewood Cliffs,N.J.: Prentice-Hall. Lindgren, A. (1999) " The value of water: a study of the Stampriet Aquifer in Namibia," Umea University, Department of Economics. Williams, H.P. (1999) Model Building in Mathematical Programming, 4PthP ed. New York, NY: Wiley. Yaron, D (1967) "Empirical Analysis of the Demand for water by Israeli Agriculture," Journal of Farm Economics 49(2):461-473. Young, R.A. (1996) "Measuring Economic Benefits for Water Investment and policies," Washington DC: The World Bank. Young, R.A. (2005) "Determining the Economic Value of Water; Concepts and Methods," Washington DC: Resources for the Future. Islamic Republic of Iran Vice Presidency For Strategic Planning and Supervision Guidelines for Determining the Economic Value of Water in Agricultural uses No. 567 Office of Deputy for Strategic Supervision Ministry of Energy Department of Technical Affairs Bureau of Engineering and Technical Criteria for Water and Wastewater 2012 اﯾﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان » راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی « ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ارزش اﻗﺘﺼـﺎدی آب در ﻣﺼـﺎرف ﮐﺸـﺎورزی را ﺑﯿـﺎن ﻣـﯽ دارد . ﻣﻘﻮﻟـﻪ ﻫـﺎ و روش ﻫـﺎ ی ارزش ﮔﺬاری در ﺗﻤﺎﻣﯽ اﺑﻌﺎد و ﻣﺼﺎرف آب در ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺷـﻤﺎره 331 ﺗﺤـﺖ ﻋﻨـﻮان » راﻫﻨﻤـﺎی ﺗﺸﺨﯿﺺ اﺛﺮﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ارزش ﮔ ﺬاری و ﺗﻮﺟﯿـﻪ اﻗﺘﺼـﺎدی ﻃـﺮح ﻫـﺎ ی ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب « اراﺋﻪ ﺷﺪه و راﻫﻨﻤﺎی ﺣﺎﺿﺮ در اداﻣﻪ ﻫﻤﺎن ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺑﺎ ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺑـﺮ ارزش ﮔـﺬاری آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻤﺪه ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪه آب ﮐﺸﻮر ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه اﺳـﺖ . در اﯾـﻦ راﺳﺘﺎ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ، ﺗﻌﺎرﯾﻒ و روش ﻫﺎ ی ﺗﻌﯿﯿﻦ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی آب در ﻣﺼﺎرف ﮐﺸﺎورزی ﺑﺎ ﺗﮑﯿـﻪ ﺑﺮ ﻣﻌﺘﺒﺮﺗﺮﯾﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ و داﺧﻠﯽ ﺑﯿﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻫﺎ ﻣﺜﺎل ی ﻣﻮردی اراﺋـﻪ ﺷـﺪه در اﯾـﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ ﺑﯿﺎن ﮔﺮ ﮐﺎرﺑﺮد ﻋﻠﻤﯽ روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی آب اﺳﺖ . ﺗﻮﺻﯿﻪ اﯾﻦ ﻧﺸﺮﯾﻪ در اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﯿﺎن ﮔﺮ اﯾﻦ اﺳـﺖ ﮐـﻪ روش ﭘﺴـﻤﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﺎﮐﻨﻮن در ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﺗﺎﻣﯿﻦ آب ﮐﺸﺎورزی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﺮاﮔﯿﺮ ﮐـﺎرﺑﺮد داﺷـﺘﻪ، ﮐﻤﺎﮐـﺎن در ﻣﻮرد ﻫﺎ ﻃﺮح ی ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺎ آﺛﺎر اﻗﺘﺼﺎدی - اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺤـﺪود در ﺳـﻄﺢ ﻣﺤﻠـﯽ و ﻣﺤـﺪودﯾﺖ ﻫﺰﯾﻨﻪ و زﻣﺎن، ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﮔﯿـﺮد در . ﻃـﺮح ﻫـﺎ ی ﺑـﺰرگ ﻣﻘﯿـﺎس ﺑـﺎ داﻣﻨـﻪ ﺗـﺎﺛﯿﺮات ﻓﺮاﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﯾﺎ ﻣﻠ ﯽ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻫـﺎ ﻃﺮح ﯾﯽ ﮐـﻪ در آن ﻣﺴـ ﺎ ﻟﻪ ﺗﺨﺼـﯿﺺ آب ﺑـﯿﻦ ﻣﺼـﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻫﻤﯿﺖ زﯾﺎدی دارد، روش ﻫﺎ ی دﯾﮕﺮ ارزش ﮔـﺬاری اﻗﺘﺼـﺎدی آب از ﺟﻤﻠـﻪ دو روش ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی رﯾﺎﺿﯽ و ﺑﺮآورد ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ، در ﮐﻨﺎر روش ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽ .ﺷﻮد ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﺪم وﺟﻮد ﮐﺎر ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺗﺤﺖ ﻋﻨـﻮان راﻫﻨﻤـﺎ ، اﯾـﻦ راﻫﻨﻤـﺎ را ﺗﻮان ﻣﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺪﺧﻠﯽ ﺑﺮ ﺗﻬﯿﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺮآورد ارزش اﻗﺘﺼـﺎدی آب ﺑـﺮای ﻣﺼـﺎرف ﮐﺸﺎورزی داﻧﺴﺖ .