معاونین محترم شهردار تهران

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. سر سکس تاریخ:1403/02/18 درلرلن شماره:139390/70 لس معاونت فنی و عمراتی بیوست: 2 معاونین محترم شهردار تهران مشاوران محترم شهردار تهران شهرداران محترم مناطق 22 گانه شهرداری تهران روسا و مدیران محترم سازمانها و شرکتهای تابعه شهرداری تهران مدیران محترم کل ستادی رنیس محترم سازمان بازرسی ۸ الا هه + و ۱۷۷ ۰ موضوع:ابلاغیه شورای ثنی "دستورالعمل مکان‌یابی» طراحی و اجرای ۱" + 0 ۱ سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری به استناد مصویه شماره 160/2482/20025 مورخ 1397/7/12 شورای اسلامی شهر تهران و با عنایت به مصوبه شورای فنی شهرداری تهران» بدینوسیله "ادستورالعمل مکان‌یابی: طراحی و اجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری و بین شهری" ابلاغی سازمان برنامه و بودجه کشور به شماره 1403/69295 مورخ 1403/02/16درچارچوب نظام فنی و اجرایی شهرداری تهران به کلیه واحدهای شهرداری تهران ابلاغ می گردد. ابلاغیه که در کلیه واحدهای شهرداری تهران مورد استفاده قرار می گیرد شورای فنی شهرداری تهران می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور دستورالعمل مکان بابی» طراحی و اجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی سهری و لس سهری ضایطه شماره: ۸۷۸ آخرین وبرایش ۱۴۰۳-۰۱-۱۶ معاونت تولیدی. فنی و زیربنایی وزارت راه و شهرسازی امور نظام فنی و اجرابی مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی 3۳333[ ۱۳۳ ۱۴۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- دستگاه های اجرایی،مهندسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامه 1403/69295 : ﺷﻤﺎره : تاریخ1403/02/16 :موضوع دستورالعمل مکان یابی، طراحی و اجرای سرویس های بهدا شتی عمومی شهری و بین شهری صفحه1 از1 :ش ش7139355 سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رئیس ساز مان ( در چهارچوب ماده34) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، ماده (23 ) قانون برنامه و بودجه و به استناد تبصره (2 ماده4 « )نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور » موضوع مصوبه شماره 25254/ت57697 هـ مورخ08 / 03 / 1400 هیئت محترم وزیران، به پیوست ضابطه شماره 78 8 ، با عنوان « دستورالعمل مکان یابی ، طراحی و اجرای سرویس های بهداشتی عمومی شهری و بین شهری » ابالغ می شود. رعایت مفاد این ضابطه از تاریخ 01 / 7 0/ 1403 برای همه قراردادهایی که از محل وجوه عمومی ویا به صورت مشارکت عمومی و خصوصی منعقد می شوند، الزامی است. ام ور نظام فنی اجرایی ، مشاور ین و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد. داود منظور -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان صفحه مقدمه مج فصل ۱: کلیات ۱ ۱- ۱-دامنه کاربرد مو ‏ همم ۱۳ ۱- ۲-اصطلاحات و تعاریف را ۱-۲-۱-فضای بهداشتی ی م ‏ ممم یم و و ۱۳ ۲-۲-۱-سرویس بهداشتی عمومی و و موم ۳ ۳-۲-۱-کابین سرویس بهداشتی م یم ۳ ۴-۲-۱-فضای گردش میم و ی موم ۱۳ ۵-۲-۱-امکانات رفاهی و ی وم و ۳ ۶-۲-۱-واحد شمارش مم و ی موم ی مخ ۱۳ ۷-۲-۱-کارت بازرسی سرویس بهداشتی ۳ ۸-۲-۱-آب خاکستری را ۹-۲-۱-مدیریت پسماند م ی مخ و ۱۳ ۳-۱-انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج همم ۱۴ ۱-۳-۱-سرویس بهداشتی عمومی مستقل مخ ام و ۴۳ ۲-۳-۱-سرویس بهداشتی عمومی خودکار(۸۳۴) اه ۲-۳-۱-سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر 0 ۴-۳-۱-سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر ویزه ی و یم وه ۵-۳-۱-سرویس بهداشتی‌های اختصاصی با امکان استفاده عموم ی مه هم میم می می یرتشم یمومع یتشادهب سیورس-۱-۳-۶ هم می می لمح لباق یتشادهب سیورس-۱-۳-۷ ۸-۳-۱-مرزایا و معایب سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج م یم وه فصل ۲: سیاست‌گذاری و برنامه‌ربزی ۷ ۱- ۳- کلیات ام و ۵ ۳-۲- اقدامات لازم به منظور سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی ۹ ۱-۲-۲- شناسایی گروه‌های استفاده کننده و نیازهای آنان ی مه م۴ ۹ ۲-۲-۲- شناسایی نیازهاء امکانات و اطلاعات دسترسی وضعیت موجود سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱۵۳ ۳-۲-۲-شناسایی سرویس‌های بهداشتی ناکارآمد و از رده خارج کردن آنها و ۹۳ ۴-۲-۲-سیاست گذاری جهت برآورد هزینه احداث سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱۳ ۵-۲-۲ برنامه‌ریزی جهت تعیین ساعات فعالیت سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱۳ ۶-۲-۲- برنامه‌ریزی جهت تأمین سطح و سرانه سرویس بهداشتی عمومی مورد نیاز ی ۳ ۱ ۷-۲-۲ -دستورالعمل‌های مدیریتی و نظارت به منظور افزایش سلامت و ایمنی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱۵ ۸-۲-۲-دستورالعمل‌های مدیریتی تعمیر و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی ی یی یر ۱۳ الف -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ مکان بابی سرویس بهداشتی عمومی ۱۵ ۱-۳- کلیات و و و و ۰ ۱۳۱۳۴ ۲-۳- مکان‌یابی بر اساس دسته‌بندی سرویس‌های بهداشتی عمومی یم ۳ ۱-۳-۳-دسته‌بندی سرویس‌های بهداشتی ی و۸۳ ۱۳ ۳-۳- مکان‌یابی براساس تجزیه و تحلیل سایت و شرایط محیطی ۱۳۹ ۴-۳- مکان‌یابی در ارتباط با حمل و نقل عمومی, پار کینگ‌های عمومی و مسیرهای پیاده‌روی ۱۳۹ ۵-۳- مکان‌یابی با هدف مبارزه با جرم و رفتارهای ضد اجتماعی ری ۱۳ ۶-۳- مکان‌یابی و موقعیت سرویس بهداشتی بین‌شهری با ۷-۳- مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی در مناطق تفرجگاهی خارج از شهر ۱ فصل ۴: الزامات عمومی طراحی سروبس‌های بهداشتی عمومی م۳ ۱-۴- کلیات بر ۳-۴ الزامات عمومی طراحی جهت تأمین امنیت و ی مه م۰ ۱۳۹۴ ۳-۴- الزامات طراحی جهت حفظ حریم خصوصی افراد ۱۳۳ ۴-۴- الزامات طراحی علائم و نشانه‌ها ی ۱۳۳ ۵-۴۳- الزامات طراحی ورودی ساختمان سرویس بهداشتی و ۱۳۳ ۶-۴- الزامات طراحی فضاهای داخلی یم ی ۱۳۹ ۱-۶-۴۳- فضای تردد و انتظار ام و ۳ ۲-۶-۴- کابین سرویس بهداشتی ام و ۳۹ ۳-۶-۴ اتاق والدین و کودک و ۳ ۳-۶-۴- سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت ی ام ۱۳۳ ۵-۶-۴۳-فضای خدماتی م م و ۳۳ ۳ و می می یحارط تامازلا ریاس -۴-۷ ۱-۷-۴- آکوستیک و و و موم و مهم ۳و۳ ۲-۷-۴- روشنایی ی ۱۳۹ ۳-۷-۴- تهویه مخ ی و ۳ ۴-۷-۴- مصالح و فرآورده‌های ساختمانی م م مم و و که ۵-۷-۴۳- سطوح م ‏ همم که ۶-۷-۴- تأسیسات برقی ده ۷-۷-۴- تأسیسات مکانیکی هد ۸-۷-۴- بازیافت آب و استفاده مجدد از آن بر ۸ ۸-۴۳- الزامات تجهیزات ۸۱ ۱-۸-۴۳ الزامات تجهیزات ثابت ی و و و و و و همم ۴ 0 ۲-۸-۴ الزامات تجهیزات غیر ثابت ام ۳ ۹-۴- ممیزی سرویس‌های بهداشتی عمومی مخ و ۱-۹-۴- ویژگی‌های ممیز میم و ۲-۹-۴ تجهیزات مورد نیاز جهت ارزیابی یم و و ۳-۹-۴- ارزیابی تصادفی ام و و -------- صفحهٔ بعد -------- پ-۲-۳- مشکلات مربوط به استفاده از سیستم 5۳| به صورت تیپ در سرویس‌های بهداشتی عمومی شهر تهران.... ۱۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست شکل‌ها عنوان صفحه شکل ۳- ۱: مکانیابی سرویس بهداشتی عمومی در مناطق مختلف شهری و و و ۱۳۳ شکل ۳- ۲: نمونه نرم‌افزار تعیین موقعیت سرویس بهداشتی عمومی م وم و ۱۳۳ شکل ۳- ۳: سرویس‌های بهداشتی گروه الف و و و ی و مه و و و ۳ ۱۳ شکل ۳- ۴: سرویس‌های بهداشتی گروه ب م م ام م۳ شکل ۳- ۵: سرویس‌های بهداشتی گروه ج ره ۱۵ شکل ۳۲- ۶: فواصل میان مجتمع‌های خدماتی -رفاهی ی ۳ شکل ۴- ۱: نمادهای استاندارد بین‌المللی سرویس بهداشتی زنانه. مردانه 9 مختلط ۳ ۸ ۱۷ شکل ۴- ۲: نماد استاندارد بین‌المللی مسیریابی به سمت سرویس بهداشتی رخ ۱۷ شکل ۴ ۳ نماد استاندارد بین‌المللی سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت رخ ۱ شکل ۴- ۴: نماد استاندارد بین‌المللی اتاق تعویض و شیردهی نوزاد و ۱۳ شکل ۴- ۵: نمونه‌های ایحاد حائل در ورودی برای ایحاد حریم بصری دم و ۳ شکل ۴- ۶: ابعاد در و فضای آزاد چرخش در کابین ره ۱۵ شکل ۴- ۷: مشخصات روشویی در سرویس بهداشتی عمومی و و ی و م۳ شکل ۴- ۸: فضای آزاد تردد در سرویس بهداشتی عمومی بخ شکل ۴- ‎۹٩‏ مشخصات کابین در سرویس بهداشتی عمومی ۱ شکل ۴- ۱۰: یک نمونه میز تعویض تاشو دیواری یی دا شکل ۴- ۱۱: مشخصات اتاق والدین و کودک دا شکل ۴- ۱۲: حداقل ابعاد فضای سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت مم ی ی ۱۳۹۳ شکل ۴- ۱۳: نمونه‌ای از ابعاد سرویس بهداشتی عمومی برای دسترسی صندلی چرخدار و و ۳۳ شکل ۴- ۱۴: ابعاد سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت و میله دستگرد بر دیوار پشت و مجاور آن ۳۳ شکل ۴- ۱۵: نمونه نصب میله‌های دستگرد کمکی در کابین سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت ۱۸ شکل ۴- ۱۶: ارتفاع روشویی ویژه افراد دارای معلولیت از کف و ابعاد فضای آزاد جلوی آن ی ۳0 شکل ۴- ۱۷: استفاده از نور و تهویه طبیعی در سرویس بهداشتی عمومی ۳۹ : مشخصات نصب توالت فرنگی م و و مخ ما و شکل ۴- ۲۰: مشخصات نصب توالت ایرانی هه شکل ۴- ۱ مشخصات فلاش تانک و فلاش والو برای توالت ایرانی و فرنگی یر ری یر ها شکل ۴- ۲۲: الزامات تحهیرات غیرثابت ی مخ ۳ شکل ۴- ۲۳: ممیزی سرویس‌های بهداشتی عمومی همم و مهم ۳8و شکل پ- ۱: مشخصات نحوه دسترسی و موقعیت استقرار مجتمع‌های خدماتی-رفاهی و و ۹ شکل پ- ۲: موقعیت و توزیع فضایی سرویس‌های بهداشتی در شهر تهران هویم ۹۴ شکل پ- ۲: نقشه موقعیت سرویس‌های بهداشتی در شهر تبریز و و و ۹۳ شکل پ- ۴: نقشه حوزه‌بندی و جانمایی سرویس‌های بهداشتی در شهر اصفهان ۱۸۳ شکل پ- ۵: نقشه موقعیت سرویس‌های بهداشتی در شهر قزوین و و میم 0۵ ۹ شکل پ- ۶: عدم امکان ورود به ساختمان سرویس‌بهداشتی در سرویس‌های عمومی بازدید شده 0 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل پ- ۷: استقرار سرویس بهداشتی عمومی در موقعیت‌های نامناسب و یا ناامن در سرویس‌های عمومی بازدید شده ........... ‎٩۷ شکل پ- ۸: عرض کم ورودی کابین سرویس‌های بهداشتی عمومی,وجود اختلاف سطح در سرویس‌های عمومی بازدید شده... ‎٩۹۷ شکل پ- ‎:٩‏ عرض کم راهروهای داخلی در سرویس‌های عمومی بازدید شده و و ۹ شکل پ- ۱۰: عدم امکان دسترسی به روشویی سرویس‌های بهداشتی در سرویس‌های عمومی بازدید شده ۷ شکل پ- ۱۱: نبود سرویس بهداشتی ویژه معلولین و استاندارد نبودن آن در صورت وجود سرویس‌های عمومی بازدید شده ...۹۹ شکل پ- ۱۲: کیفیت نامناسب تجهیزات و شیرآلات در سرویس‌های عمومی بازدید شده ۹ شکل پ- ۱۳: کیفیت نامناسب در و دستگیره و خرابی در سرویس‌های عمومی بازدید شده ۱ شکل پ- ۱۴: نمونه طرح ۶ چشمه ید۱ شکل پ- ۱۵: سرویس‌های بهداشتی تیپ در منطقه ۱۰ شهرداری تهران با استفاده از سیستم 5۳.] و۱ شکل پ- ۱۶: عدم رعایت ضوابط در اجرای سرویس بهداشتی معلولین و ی ۳۴ 0 شکل پ- ۱۷: بروز ترک در پانل‌های سیمانی ۱۵ شکل پ- ۱۸: جدا شدن و تخریب کاشی‌ها از جداره‌های داخلی رد۱ شکل پ- ۱۹: استفاده از کفسازی نامناسب و لغزنده ی ی ی ی ی ۱۵ شکل ب- ۳۰ نمودار فراوانی نسبی آسیب‌های اجرایی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۸ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها عنوان صفحه جدول ۱- ۱: مزایا و معایب انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج و و و 0 جدول ۲- ۱: حداقل تعداد دستشویی و توالت برحسب تعداد استفاده کنندگان در ساختمان‌های عمومی یر ۱ جدول ۴- ۱: تراز نوقه زمینه در فضاهای مشترک سرویس‌های بهداشتی عمومی ۳ جدول ۴- ۲: درجه تراگسیل صدای مجاز برای جداکننده‌های بین فضاهای مشترک در سرویس‌های بهداشتی عمومی ۴۳ جدول ۴- ۳: تراز کوبه‌ای معمول شده وزن یافته و درجه صدابندی کوبه‌ای مجاز برای سقف بین فضاهای سرویس‌های بهداشتی عمومی خ همیخ وم جوم همم وج و و ۱۳۹ جدول ۴- ۴: حداقل مقدار هوای تخلیه مورد نیاز م ‏ مم و و ۳۹ جدول ۴- ۵: حداقل قطر لوله‌های آبرسانی به لوازم بهداشتی عمومی هرد جدول ۴- ۶: فشار جریان آب در لوله‌های لوازم بهداشتی وی یمهم ۴ ۵ جدول ۴- ۷: حداکثر مقدار جریان آب در لوازم بهداشتی دی جدول ۴- ۸: حداکثر اندازه قطر سیفون‌های لوله‌ای شکل برای لوازم بهداشتی و و 0۴ جدول ۴- ‎:٩‏ حداکثر جریان لحظه‌ای فاضلاب از هر یک از لوازم بهداشتی سرویس بهداشتی بر حسب .1.۳ ده جدول ۴- ۱۰: مقدار [].5.۳ برای هر یک از لوازم بهداشتی در سرویس‌های بهداشتی عمومی و 80۵ جدول ۴- ۱۱: استانداردهای ساخت و آزمایش لوازم بهداشتی ی ی ری ۸۵ جدول ۴- ۱۲: امتیازهای قابل دستیابی در ۴ بخش اصلی ممیزی خ ‏ م و جدول ۴- ۱۳: چک‌لیست ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ام جدول ۴- ۱۴: چک‌لیست ارزیابی به منظور امتیازدهی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱ جدول پ- ۱: درجه‌بندی مجتممع‌های خدماتی -رفاهی بین‌شهری و و و و 0 جدول پ- ۲: فواصل استقرار این مجتمع‌ها با توجه به نوع راه دا جدول پ- ۲: مساحت زمین مورد نیاز مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین راهی با محوریت‌های هفت‌گانه ۵۸ جدول پ- ۴: احداث مجتمع‌های خدماتی رفاهی با محوریت ذیل در راه‌های شریانی یه ۱۵ جدول پ- ۵: احداث مجتمع‌های خدماتی رفاهی با محوریت ذیل در راه‌های غیرشریانی (راه‌های اصلی) ۹ جدول پ- ۶: احداث مجتمع‌های خدماتی رفاهی با محوریت ذیل در راه‌های غیرشریانی (راه‌های فرعی) 1 جدول پ- ۷: احداث مجتمع‌های خدماتی رفاهی با محوریت ذیل در راه‌های غیرشریانی (راه‌های روستایی) ۹ جدول پ- ۸: تعداد نقاط تأیید شده و نقاط موجود جهت سرمایه‌گذاری احداث مجتمع‌های خدماتی -رفاهی به تفکیک استان (ناصحء ۱۴۰۰) ی وم همم ام جدول پ- ‎:٩‏ دیاگرام روابط فضایی در محتمع‌های خدماتی-رفاهی بین‌شهری بر اساس درجه‌بندی آنها ۳ جدول پ-۱۰: حداقل فضاهای مورد نیاز تیرپارک و و ۹ جدول پ- ۱۱: آمار سرویس‌های بهداشتی موجود در شهرهای منتخب در مقایسه با جمیعت (بر اساس آمار سال ۱۴۳۰۰) ۹ جدول پ- ۱۲: خلاصه نتایج به دست آمده از بررسی برنامه‌ریزی سرویس‌های بهداشتی موجود در شهرها ۹ جدول پ- ۱۳: چک‌لیست ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی (تهیه شده توسط شهرداری تبریز) ۴ ۹ جدول پ- ۱۴: چک‌لیست ارزیایی سرویس‌های بهداشتی عمومی (تهیه شده توسط شهرداری قزوین) ۹0 جدول پ- ۱۵: عوارض و کاستی‌ها بر اساس وضع موجود سرویس‌های بهداشتی عمومی ی 0 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مود ممک یکی از اهداف توسعه پایدار جهانی تا سال ۲۰۳۰ دسترسی به بهداشت مناسب. ایمن و عادلانه است. تحقیقات جهانی و بازخورد نیازهای افراد جوامع مختلف نشان داده است که ساخت سرویس بهداشتی عمومی در شهرهای قابل دسترس و پایدار و به منظور تأمین نیاز تمام افراد جامعه. مسافران, گردشگران, بازدیدکنندگان و ساکنان امری ضروری است. لذا ایجاد سرویس‌های بهداشتی عمومی به تعداد کافی در مکان‌های مناسب. در دسترس و با طراحی مطلوب. الزام‌آور است. این امر می‌تواند علاوه بر تأثیرگذاری بر بهداشت عمومی, توسعه فرهنگی, توسعه اقتصادی شبانه و شهرهای ۲۴ ساعته (مانند شهرهای زیارتی)» موجب ارتقای برابری اجتماعی شود. زیرا این امکان را فراهم می‌کند که محیط شهری برای مدت طولانی‌تری برای تعاملات اجتماعی, زیارت. تردد و دسترسی به فضاهای شهری و خدمات اجتماعی و تجاری مورد استفاده بیشتر افراد متعلق به طبقات اجتماعی مختلف. به طور روزانه به واسطه ترددهای درون شهری به منظور رفت و آمد به محل کارء خرید. تفریحء سفر و مانند آن, به سرویس بهداشتی عمومی نیاز دارند و خواسته‌های آنها بر اساس سن, جنسیت., سطح توانایی فیزیکی و سطح سلامتی متفاوت است. همچنین تمام افرادی که محل کارشان از منزل فاصله زیادی دارد. نما زگزاران و کارگران نیاز به سرویس بهداشتی عمومی دارند. عدم وجود سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری, منجر به استفاده افراد از محیط عمومی یا بروز بیماری‌های جدی خواهد شد. بنابراین» ایجاد سرویس‌های بهداشتی عمومی. محیط شهری پاکیزه‌تری به همراه داشته و منجر به ارتقای بهداشت و سلامت عمومی می‌شود. وجود سرویس بهداشتی عمومی در جاده‌ها و مسیرهای بین‌شهری برای استفاده مسافران و گردشگران نیز آامری ضروری است. از سوی دیگرء با توجه به اینکه یکی از خط مشی‌های دولت‌ها به منظور ایجاد شهرهای پایدارء تاکید بر کاهش استفاده از خودروی شخصی و تشویق مردم به پیاده‌روی» دوچرخه سواری و استفاده از حمل و نقل عمومی است. باید نسبت به ایجاد سرویس بهداشتی عمومی مناسب. قابل دسترس برای همه و به تعداد کافی در پایانه‌های اصلی حمل و نقل مانند ایستگاه‌های اتوبوس شهری و بین‌شهری» مترو و راه‌آهن اقدام شود. پژوهش‌های بانک جهانی گویای این مطلب است که وضعیت موجود بیشتر سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری و بین‌شهری در جهان دارای ضعف برنامه‌ریزی مدیریتی جهت نگهداری و ارائه خدمات طولانی مدت می‌باشد. دستمال کاغذی, امکانات بهداشتی بانوانء روشنایی مناسب. محل شستشوی مناسب برای دست‌هاء اتصال مناسب به فاضلاب شهری و تهویه مناسب از جمله خدماتی است که غالباً مورد توجه قرار نمی‌گیرد. مدیریت و نگهداری مناسب سرویس‌های بهداشتی عمومی, منجر به استفاده بیشتر شهروندان از آنها و ارتقای سطح بهداشت عمومی شهر خواهد شد. توالت‌های عمومی تمیز, ایمن و قابل دسترس, به ایجاد شهری دعوت‌کننده و مهمان‌پذیر کمک می‌کند که می‌تواند موجب تقویت صنعت گردشگری دسترسی به سرویس بهداشتی ایمن, مقرون به صرفه و عادلانه در مناطق پرجمعیت و سکونتگاه‌های غیررسمی و حاشیه‌نشین نیز اهمیت زیادی دارد. با توجه به هزینه‌های مداوم نگهداری و نرخ بالای خرابی» ممکن است در برخی موارد استفاده از بودجه عمومی مورد نیاز باشد. بیشتر خرابی‌های سرویس‌های بهداشتی عمومی, نتیجه عدم برنامه‌ریزی مناسب. اجرای ضعیف و ضعف مکانیسم پاسخگویی در برابر مطالبات شهروندان است. این امر می‌تواند با تشویق و امکان پذیر ساختن حضور بخش خصوصی منجر به خلاقیت در زمینه ارائه خدمات مناسب. نظارت و اجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- در ایران مرجع صدور موافقت اصولی تأسیس و بهره‌برداری از مجتمع‌های خدماتی رفاهی و هر گونه تاسیسات رفاهی بین‌راهی که توسط اشخاص حقیقی و حقوقی احداث. نگهداری و بهره‌برداری می‌شود. سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای است که نظارت بر بهره‌برداری مناسب از آنها را هم بر عهده دارد. مسایل بهداشتی مربوط به این نظارت بر اساس «شیوه‌نامه الزامات رعایت اصول بهداشتی در مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین‌راهی و تیرپارک‌ها» توسط کمیته ویژه‌ای در سطح استان‌ها انجام می‌گیرد. همچنین متولی مدیریت و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی درون شهری, شهرداری‌ها می‌باشند. این نهادها بر اساس نیازهای خود دستورالعمل‌هایی برای برنامه‌ریزی احداث و توسعه سرویس‌های بهداشتی عمومی تهیه کرده‌اند. این دستورالعمل‌ها به صورت یکپارچه نبوده و به منظور قابل استفاده بودن در کل کشور نیاز به تکمیل و بازنگری دارند. ضابطه حاضر. توصیه‌ها و راهنمایی‌های مکان‌یابی. ارزیابی. برنامه‌ریزی» راه‌اندازی, طراحی. مدیریت و استفاده از سرویس بهداشتی‌های عمومی در سطح کل کشور را در اختیار سازمان‌های ذیربط قرار می‌دهد. هدف از تدوین سرویس بهداشتی عمومی برای طیف گسترده‌ای از کاربران و در همه مکان‌ها از جمله شهرها و شهرستان‌هاء مناطق روستایی و مناطق بین‌شهری,» مسیرهای اصلی حمل و نقل و پایانه‌ها در نظر گرفته شده‌است. همچنین توصیه‌هایی جهت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یکم: کلیات ۳۶( ۳ و ۱-۱- دامنه کاربرد ضابطه حاضر.ء دستورالعمل‌هایی در مورد مکان‌یابی, تعدادء جانمایی و محل استقرار در سایت. طراحی و مدیریت محیط زیست. امکانات. پاکیزگی و ایمنی سرویس‌های بهداشتی عمومی آرائه می‌کند. همچنین توصیه‌هایی به منظور نگهداری و نوسازی امکانات موجود بیان می‌دارد. این ضوابط برای آنواع سرویس‌های بهداشتی عمومی به شرح زیر قابل استفاده است: - سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری داخل معابر - سرویس‌های بهداشتی عمومی خارج از معابر (به عنوان مثال در مراکز خرید و بوستان‌ها) - سرویس‌های بهداشتی بین‌شهری (مانند مجتمع‌های خدماتی-رفاهی) - سرویس بهداشتی‌های عمومی خودکار" (-۸۳) - سرویس‌های بهداشتی قابل دسترس برای افراد دارای معلولیت - اتاق تعویض کودک (اتاق دوستدار والدین و کودک) ۱- ۲- اصطلاحات و تعاریف ۱-۲-۱ -فضای بهداشتی فضای بهداشتی عمومی, فضایی است که به منظور تأمین بهداشت افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد و شامل توالت. روشویی, حمام و فضای شستشوی وسائل نظافت بوده و دارای تهویه و روشنایی لازم است. ۲-۳۲-۱-سرویس بهداشتی عمومی خیابان باشد. و معمولاً توسط شهرداری‌ها و یا راهداری‌ها و یا شرکت‌های پیمانکاری ایجاد و نگهداری می‌شود. ۳-۲-۱-کابین سرویس بهداشتی به منظور حفظ حریم خصوصی دارای بازشوی قفل‌دار هستند. ۴-۲-۱-فضای گردش فضای بدون مانع مورد نیاز برای دسترسی آافراد بدون برخورد با تجهیزات و سایر افراد. 0 علطم ۸۵۱۵۳۵۵۵ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳ ص ها ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی تجگ ۵-۲-۱ -امکانات رفاهی امکانات رفاهی سرویس‌های بهداشتی عمومی شامل تمام لوازم جانبی از جمله سطل‌های زباله. خشک کن‌های برقی دست. آینه‌هاء توزیع کننده کاغد توالت دستگاه توزیع کننده ید بهداشتی. خحوشبو کننده هواء آویز لباس و نگهدارنده وسایل است که در توالت‌های عمومی قرار دارند. ۶-۲-۱-واحد شمارش ۷-۲-۱-کارت بازرسی سرویس بهداشتی کارتی است که به منظور ارزیابی وضعیت سرویس بهداشتی توسط مدیریت. برنامه نگهداری و نظافت سرویس‌بهداشتی در آن درج می‌شود. ۸-۲-۱-آب خاکستری ۲ آب غیر آشامیدنی به دست آمده از فاضلاب خروجی روشویی و9 دوش است که منحصراً برای شستشوی توالت‌ها 9 آبیاری می‌تواند مورد استفاده مجدد قرار گیرد. ۹-۲-۱-مدیریت پسماند مدیریت پسماند عبارت | ست از فرآیند جمع‌آوری, حمل, فرآوری یا دفع» مدیریت و نظارت بر مواد زائد که به منظور ۳-۱-انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج رایج‌ترین سرویس بهداشتی عمومی است و ساختمانی است که درون آن بیشتر از یک سرویس بهداشتی و امکانات مربوطه برای مردان و زنان وجود دارد. ۱-1۹060110 1۵1161 40 ۲-0۲۵۷ 07 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یکم: کلیات ع ۳( ۵ 81ج سرویس بهداشتی‌های تک کابین به همراه روشویی که دسترسی به آن از طریق سکه و یا کارت بانکی امکان پذیر است و پس از استفاده کل محفظه به طور خودکار شسته می‌شود. ۳-۳-۱-سرویس بهداشتی دسترس‌پذی‌ر ۴-۳-۱-سرویس بهداشتی دسترس یذ بر وبژه سرویس بهداشتی فرنگی که برای استفاده توسط افراد دارای معلولیت شدید که به کمک حداکثر دو همراه نیاز دارند. داده و او را به سمت امکانات مختلف موجود در فضا انتقال دهند. ۵-۳-۱-سرویس بهداشتی‌های اختصاصی با امکان استفاده عموم سرویس بهداشتی مکان‌های تجاری و خدماتی محلی که قابل استفاده برای عموم نیز می‌باشد. ۶-۳-۱ -سرویس بهداشتی عمومی مشتری سرویس بهدا شتی عمومی که صرفاً برای | ستفاده مشتریان در کافه‌هاء ر ستوران‌هاء مکان‌های تفریحی و غیره ایجاد می‌شود. ۷-۳-۱-سرویس بهداشتی قابل حمل سازه‌ای قابل حمل حاوی لوازم بهداشتی, که به طور موقت به سیستم‌های فاضلاب و/یا آبرسانی متصل است. یا با سیستم‌های جمع‌آوری و تامین سرخود کار می‌کند. ۸-۳-۱-مزایا و معایب سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج مزایا و معایب انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج در جدول ۱-۱ ارائه شده است: جدول ۱-۱: مزایا و معایب انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج - مناسب‌ترین الگو برای استفاده عمومی. هزینه بالای احدات و نگهداری - می‌تواند دارای اتاق نگهبان. امکانات نظافت. دسترس‌پذیر برای افراد دارای معلولیت و سایر امکانات لازم باشد. - در دسترس همه افراد است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ی سرویس بهداشتی عمومی خودکار ۸۲) سرویش بهداشتی عمومی دسترس پذ بر سروبس بهداشتی عمومی دسترس پذ بر ویژه سرویس بهداشتی‌های اختصاصی با امکان استفاده عموم سرویس بهداشتی قابل حمل ۳( ضوابط « و - مکان‌یابی آن نسبتاً آسان است. - از نظر اقتصادی در مناطق کم‌تردد مناسب - تک جنسیتی بوده و فقط به یک سرویس - می‌تواند امکاناتی را برای افراد دارای معلولیت - در دسترس بودن ۲۴ ساعته -همه افراد دارای محدودیت حرکت مانند معلولین. سالمندان و بانوان باردار. امکان استفاده از آن را دارند. -امکان استفاده افراد دارای معلولیت زیاد را - نیاز به متولی سازمانی ندارد. - توزیع گسترده‌تر سرویس بهداشتی عمومی - امکان استفاده از سرویس بهداشتی در مکان‌هایی که سرویس بهداشتی عمومی وجود ندارد. - بدون نیاز به تعمیر و نگهداری برای طولانی مدت. - مناسب برای پوشش مناطقی که فقط گاهی اوقات استفاده می‌شوند (مانند نمایشگاه‌های موقت) - می‌تواند تنها راه حل برای مکان‌های بدون آب و فاضلاب باشد. لراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی 333333333 - ایجاد احساس عدم امنیت توسط برخی افراد - علیرغم خودکار بودن, به تعمیر و نگهداری منظم همانند سایر سرویس‌های بهداشتی نیاز دارند. - هرگونه اشکال عملکردی ممکن است آن را کاملاً از کار بیاندازد. بخش زنانه و مردانه -نیاز به تجهیزات قابل دسترس مانند میله دستگرد -نیاز به تجهیزات ویژه و فضای بزرگ. - فقط در ساعات کاری قابل استفاده است. - ممکن است امکان استفاده همه افراد را فراهم نکند (مانند افراد دارای معلولیت). - برای استفاده تعداد زیاد افراد مناسب نیست. - عموم افراد ممکن است از درخواست استفاده خجالت بکشند. یا به دلایل فرهنگی از استفاده از سرویس بهداشتی در این محل‌ها خودداری کنند. - مالکان می‌توانند استفاده کاربران را ممنوع کنند. - نیاز به تابلو و علائم راهنما دارد. - فقط برای مشتریانی که خرید می‌کنند قابل استفاده است. - ممکن است فقط برای مدت محدودی باز باشد. - ممکن است سرویس بهداشتی دسترس‌پذی‌ر برای افراد دارای معلولیت نداشته باشد. - در هر زمان قابل حذف است. و نمی‌تواند جایگزین سرویس‌های بهداشتی عمومی - هزینه اجاره دارد. - باید مکان مناسبی برای آنها پیش‌بینی شود. - نیازمند مکانی برای توقف وسایل نقلیه و تحویل و نگهداری است. - هزینه نگهداری آن بیشتر از سرویس بهداشتی با -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ سیاست گذا ری و برنامه‌ریزی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: سیاس تگذاری و برنامه ریزی ۳۶( ۹ و۳ ۱-۲ کلیات بهداشت معمولا به عنوان یکی از مهمترین موارد توسعه اقتصادی و اجتماعی در شهرها تلقی می شود. برخی سیاستگذاران معتقدند که سرویس بهداشتی خوب حاصل سه رأس طراحی مناسب. مدیریت و نگهداری خوب. آموزش مناسب نگهبانان و نظافتچی‌ها است و برخی دیگر طراحی» مکان مناسب و مدیریت را حائز اهمیت می‌دانند. برنامه‌ریزی و اجرای سرویس بهدا شتی عمومی باید به عنوان یک سیاست راهبردی شهری و همراه با سایر ملاحظات اقد صادی, اجتماعی و فرهنگی در نظر گرفته شود. مسئولیت احداث سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری بر عهده شهرداری‌ها بوده و متولی سرویس‌های بهدا شتی عمومی بین شهری در قالب مجتمع‌های خدماتی رفاهی, سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای | ست. لازم است متولیان احداث. مدیریت و نگهداری سرویس‌های بهدا شتی عمومی با حوزه مدیریت شهری و جاده‌ای ارتباط موثری داشته و نیازهای عموم مردم را بشناسند. به منظور دستیابی به چشم‌انداز توالت‌های عمومی ایمن, در دسترس, تمیز و سازگار با محیط زیست در کشور بایستی سیاست‌های لازم در مکان‌یابی» طراحی, اجرا و بهره‌برداری سرویس‌های بهداشتی عمومی در نظر گرفته شود. همچنین توجه به اصول معماری پایدار». صرفه‌جویی در مصرف آنرژی و منابع و نیز رعایت تمام مراجع و ضوابط نظام فنی و اجرایی یکپارچه ک شور ضروری است. معمولا تو سعه سرویس‌های بهداشتی عمومی مطابق با تقاضا نبوده و لازم است بهبود و تأمین سرویس‌های بهداشتی با کیفیت در اولویت برنامه‌ریزی ۲-۲- اقدامات لازم به منظور سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی به منظور توسعه سرویس‌های بهداشتی درون و برون شهری لازم است برنامه جامع بلندمدت و میان‌مدت برای احداث. ساماندهی و توسعه تهیه شده و همجنین برنامه اجرایی کوتاه مدت با در نظر گرفتن برنامه‌های بالاد ست تدوین شود. در برنامه‌ریزی بلندمدت و میان‌مدت. لازم است وضع موجود سرویس‌های بهدا شتی قابل استفاده و قابل باز سازی بررسی شده و تعداد سرویس‌های بهداشتی مورد نیاز و مکان‌یابی آنها بر اساس ضوابط مشخص شود. همچنین امکانات ایمن و قابل د ستر سی را در سطح مناسب و قابل قبول در جهت پا سخ به نیاز تمام افراد با نیازهای مختلف فرهنگی, سنیء جنسیتی و توانایی‌های فیزیکی و حسی افراد و حفظ حریم خصوصی آنها ارائه شود. سیاست‌گذاری مربوط به سرویس بهداشتی عمومی باید با توجه به موارد زیر انجام شود: - شناسایی سازمان‌ها و نهادهای دولتی و خصوصی متولی امر طراحی, اجراء بهره‌برداری» نگهداری و حفظ امنیت سرویس‌های بهداشتی عمومی؛ - شناسایی نیازها و توسعه سرویس‌های بهداشتی عمومی در سطح شهر و مناطق بین‌شهری و برنامه بلند مدت. میان‌مدت و کوتاه مدت (اجرایی)؛ - بررسی امکانات و وضعیت موجود سرویس‌های بهداشتی عمومی و تعیین موقعیت آنها بر روی نقشه‌های شهری و به روزرسانی آنها؛ سطحی, شرایط جذب خاک؛ - توجه به پایداری محیط زیست از جمله استفاده از نور طبیعی و به حداقل رساندن مصرف انرژی و اتلاف آب؛ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ی - شناسایی کاربران و نیازهای آنها بر اساس مطالعات جمعیتی و شناسایی ساختار جمعیت به تفکیک جنسیت. سن. محدودیت‌های حرکتی. تعداد مسافران و شاغلین, الگوی سفرهای شهری و نواحی پرتراکم و جاذب جمعیت؛ - شناسایی کمبودها بر مبنای نظرسنجی از کاربران و بررسی امکانات موجود و تعیین کمبود از نظر تعداد وکیفیت امکانات موجود؛ - نیازسنجی به منظور مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی و تعیین تعداد و سطح تسهیلات مورد نیاز؛ - شناسایی مسیرهای تردد و الگوهای حرکت. نقاط گره و مراکز دارای بیشترین تردد افراد پیاده؛ - شناسایی مناطق تاریخی, فرهنگی و میرائی جاذب گردشگری؛ - تعیین مکان‌های اجتماعی مثبت و منفی به عنوان محل‌های جرم‌خیز یا ایمن؛ - تعیین انواع تسهیلات موردنیاز در سرویس بهداشتی؛ - سیاست‌گذاری از نظر برنامه‌ریزی و تأمین مالی و دسترسی به آنها - سیاست‌های مدیریتی سرویس‌های بهداشتی از نظر سرپرستی, نظافت و نگهداری؛ - تهیه اطلاعات سرویس‌های بهداشتی جاده‌ای و بین راهی؛ - بررسی و به روزرسانی منظم سالیانه سیاست‌گذاری‌ها به منظور ثبت پیشرفت آن با در نظر داشتن تحولات جدید. - هماهنگی دستگاه‌های اجرایی مرتبط با برنامه‌ریزی شهری و کشوری, بهداشت عمومی, حمل و نقل, پلیس و خدمات اجتماعی با دستگاههای متولی امر طراحی و ایجاد سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری و بین‌شهری؛ - تهیه بانک اطلاعاتی سرویس‌های بهداشتی عمومی شامل موقعیت قرارگیری» نقشه‌های معماری, سازه و تأسیسات. امکانات موجود در آنها و موقعیت پارکینگ در دسترس آنها. در حالت ایده‌آل می‌تواند این اطلاعات در اختیار عموم نیز قرارگیرد. همچنین قرار دادن اطلاعات مورد نظر از طریق تابلوهای تبلیغاتی محلی و نقشه‌های کاغذی به ویژه در مناطق پر تردد و مناطقی که استفاده‌کنندگان زیادی دارد؛ -لازم است نسبت به حفاظت سرویس‌های بهداشتی عمومی جهت به حداقل رساندن خرابکاری و رفتارهای ضداجتماعی تمهیدات لازم در نظر گرفته شود. - در بعضی از ساختمان‌های عمومی و پارک‌ها که در ساعاتی از شبانه‌روز تعطیل هستند. می‌توان برای سرویس بهداشتی عمومی دو دسترسی یکی از معبر و دیگری از داخل محوطه ساختمان یا پارک در نظر گرفت که در ساعات تعطیلی آنها به لحاظ امنیتی ورودی داخلی آن مسدود شود و تنها از بیرون دسترسی داشته باشد. ۱-۲-۲ شناسابی گروه‌های استفاده کننده و نیازهای آنان استفاده‌کنندگان سرویس‌های بهداشتی عمومی از طیف‌های گسترده‌ای تشکیل می‌شوند که لازم است نیازهای همه افراد در خ صوص طراحی و مکان یابی مورد توجه قرار گیرد. همه گروه‌های سنی و جذ سیتی, افراد دارای محدودیت‌های فیزیکی و حسی, افراد مقیم یا مسافران» کارگران و گردشگران به همراه نیازهای بهداشتی آنان باید مورد توجه قرار گیرد. زنان و مردان از لحاظ بیولوژیکی و الگوهای رفتاری و اجتماعی دارای تفاوت های زیادی هستند که لازم است در الگوهای طراحی سرویس‌های بهداشتی عمومی مدنظر قرار گیرد. معمولاً الگوهای رفتاری زنان نسبت به مردان, پیچیده‌تر و متفاوت است. زیرا آنان در کنار کارشان مسئولیت نگهداری از کودک و تعهدات خانه را نیز برعهده دارند. بنابراین در مسیر تردد روزانه به محل کار خود. به مکان‌های مختلف مانند مهدکودک. مدر سه. فروشگاه و مانند آن سر می‌زنند. اگر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: سیاس تگذاری و برنامه ریزی ۳۶( 1 نها خودرو شخصی نداشته باشند مجبور به استفاده از حمل و نقل عمومی هستند. بنابراین نیازمند سرویس بهداشتی عمومی خواهند بود. علاوه بر نیازهای زنان و مردان. لازم | ست نیازهای کودکان. افراد دارای معلولیت و سالمندان نیز مد به منظور توجه به نیاز گروه‌های مختلف مردم. موارد زیر در برنامه‌ریزی باید مد نظر قرار گیرد: - معمولاً زنان به دلایل بیولوژیکی و پوشش, نیاز به مدت زمان معادل دو برابر مردان جهت انتظار و استفاده از سرویس بهداشتی دارند. - از آنجایی که به طور معمول, در یک مرکز خرید معمولی ۶۰ تا ۸۰ درصد خریداران زن هستند. همچنین در مراکز خرده‌فروشی و نواحی مرکزی شهرها تعداد سرویس بهداشتی زنانه باید حداقل دو برابر مردانه باشد. - بی اختیاری به عنوان یک نوع معلولیت طبقه‌بندی می‌شود. و اغلب به عنوان یک معلولیت پنهان نامیده می‌شود زیرا افراد تمایلی به اعتراف به آن ندارند. این امر به ویژه به دلیل افزایش تعداد سالمندان در جامعه که بیشتر مستعد این معلولیت هستند. از آهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بنابراین ایجاد سرویس بهداشتی عمومی برای اطمینان از اینکه افراد مسن توانایی سفر و تعاملات اجتماعی را داشته باشند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. -در تمام سرویس بهداشتی‌های عمومی باید امکانات کافی برای تعویض نوزاد فراهم باشد. از آنجایی که زن و مرد.ء همچنین والدین دارای معلولیت. باید به امکانات تعویض نوزاد دسترسی داشته باشند. لذا این امکانات باید در سرویس‌های زنانه. مردانه و معلولین در نظر گرفته شود. - در قسمت اصلی سرویس بهداشتی عمومی و مجزا از اتاق تعویض کودک. لازم است محلی برای شیردهی زنان در - در سرویس‌های بهداشتی عمومی مجاور زمین‌های بازی کودکان و یا محل‌هایی که تعداد کودکان خردسال زیاد است. پیشنهاد می‌شود تعدادی توالت فرنگی کوچک برای کودکان زیر ۵ سال پیش‌بینی شود. - به منظور برنامه‌ریزی بهتر و دقیق‌تر لازم است تمام شکایات. نظرات و پیشنهادات دریافتی از عموم مردم در مورد نیازهای استفاده‌کنندگان سرویس بهداشتی عمومی ثبت و جمع‌بندی شود و موضوعات کلیدی که به طور مکرر مطرح می‌شوند. برجسته شده و در روند برنامه‌ریزی لحاظ شوند. دارای محدودیت حرکتی, نظافت و خدمات آرائه شده‌ به صورت سالیانه تهیه شود. همجچنین ثبت اطلاعات زیر ضروری الف) تعداد امکانات موجود. شامل: - تعداد بلوک‌های سرویس بهداشتی؛ - امکانات بهداشتی برای مردان و زنان در هر بلوک؛ -امکانات تعویض بزرگسالان و کودکان, -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ص ها ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی لس - ساعات کار؛ - موقعیت مکانی و علائم و عوامل محیطی که می‌تواند بر نحوه استفاده و امنیت تأثیر گذار باشد (مانند وجود سرویس‌های بهداشتی در مکان‌های آسیب پذیر از نظر جرم خیزی و تخریب)؛ - عوامل فیزیکی (مانند پله‌ها. دسترسی صندلی چرخدار» فضای گردش بدون مانع و آبعاد کابین‌های سرویس - در مناطقی که سرویس بهداشتی تعطیل می‌شود. بایستی اطلاعات کافی در مورد مکان‌یابی سرویس بهداشتی. زمان بسته شدن و دلایل آن مشخص شده و برای اصلاح شرایط موجود برنامه‌ریزی و اقدام گردد (به عنوان مثال ممکن - وجود نقشه‌های 5آن) (سیستم اطلاعات جغرافیایی)! به منظور نشان دادن موقعیت مکانی و امکانات سرویس پ) ویژگی‌های مثبت و منفی که می‌توانند بر نحوه استفاده تاثیر بگذارند (مانند خرابکاری, خرابی. حریم خصوصی. ت) تحجهیزات و تأسیسات. اتاق‌های نگهبانان. امکانات نظافت. وسایل بهداشتی. دستشویی‌هاء واحدهای دفع رباله‌های بهداشتی, آینه‌ها و آویزهای لباس ث) نوع و تعداد کاربران: - نوع و تعداد کاربران مانند تعداد مردان. زنان. کودکان. نوزادان و افراد دارای معلولیت. که احتمالاً از امکانات استفاده - میزان استفاده و طول صف‌هاء شامل هرگونه تغییر روزانه. هفتگی یا فصلی در تعداد کاربران (به ویژه در مناطق گردشگری). ۳-۲-۲-شناسایی سرویس‌های بهداشتی ناکار آمد و از رده خارج کردن آنها در صورتی که نیاز به حذف سرویس بهداشتی عمومی با شد. بایستی قبل از تصمیم‌گیری, بازخورد جامعه و نیازهای افراد در نظر گرفته شود. حدذدف سرویس بهداشتی عمومی باید ی بررسی دقیق 9 اطمینان از امکان استفاده از سرویس‌های مجاور انجام شود. همچنین هنگام ساخت سرویس‌های بهداشتی عمومی و یا نوسازی وضعیت موجود. بایستی از قابلیت 0 ]11 0002۳201110 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- عوامل زیر می‌تواند منجر به برچیدن سرویس بهداشتی عمومی شود: - وجود چند سرویس بهداشتی عمومی قابل دسترس در منطقه - عدم ایمنی ساختمان سرویس بهداشتی - تخریب‌های عمدی ! مکرر که منجر به تعمیر و نگهداری و بسته شدن پیاپی سرویس بهداشتی عمومی شود - سرویس‌های بهداشتی عمومی که جهت برگزاری رویدادها به صورت موقت اجرا می‌شوند - سرویس بهداشتی عمومی وافع در مکان نامناسب (با فاصله زیاد از راه‌ها 9 5 در مکان‌های پنهان از دید عموم) در صورتی که تصمیم قطعی برای برچیدن سرویس بهدا شتی عمومی گرفته شد لازم است تمام علائم و نشانه‌های د ستر سی به سرویس بهدا شتی عمومی حذف شده و علائم جدید برای تعیین موقعیت سرویس‌های بهدا شتی عمومی ۴-۲-۲-سیاست‌گذاری جهت بر آورد هزینه احداث سرویس‌های بهداشتی عمومی به منظور برآورد هزینه طراحی, ساخت. تعمیر و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی باید موارد زیر در نظر گرفته و محاسبه شود: - هزینه‌های برنامه‌ریزی - هزینه طراحی - هزینه زمین (در صورت خرید) - هزینه نازک‌کاری - هزینه تجهیزات - هزینه اتصال به برق, آب. مخابرات - هزینه نظافت ۵-۳-۲- برنامه‌ریزی جهت تعیین ساعات فعالیت سروبس‌های بهداشتی عمومی در تعیین ساعات فعالیت سرویس‌های بهداشتی عمومی موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: - زمان فعالیت سرویس بهداشتی عمومی باید متناسب با حجم تقاضا و الگوهای رفتاری عمومی در نظر گرفته شود. - سرویس‌های بهداشتی درون شهری, در ساعاتی از شبانه‌روز که فعالیت‌های روزانه و تقاضا برای آنها وجود دارد. باید ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وی - امکانات سرویس بهداشتی دسترس‌پذی‌ر برای افراد دارای معلولیت و امکانات تعویض کودک باید همواره وجود - سرویس‌های بهداشتی بین‌شهری در مناطقی که تردد مداوم وجود دارد باید به طور شبانه‌روزی در دسترس باشد. - در صورتی که سرویس بهداشتی عمومی دارای ساعت فعالیت مشخصی باشد. زمان آن باید در مجاورت ورودی جهت اطلاع عموم به وضوح نمایش داده شود. - اگر سرویس‌های بهداشتی عمومی به صورت دستی قفل می‌شوند. لازم است مسئولیت باز و بسته نمودن آنها کاملا - در ساعاتی از شبانه‌روز و در مناطقی که احتمال رفتارهای نامطلوب وجود دارد. می‌توان نسبت به محدودیت زمانی استفاده از سرویس‌های بهداشتی عمومی اقدام نمود. ۶-۲-۲- برنامه‌ریزی جهت تامین سطح و سرانه سرویس بهداشتی عمومی مورد نیاز افراد باید بتوانند در کمترین زمان به سرویس بهداشتی عمومی دسترسی داشته باشند. توصیه می شود به ازای هر ۰ زن حداقل یک واحد و به ازای هر ۱۱۰۰ مرد حداقل یک واحد سرویس بهداشتی پیش‌بینی شود. به منظور توزیع مناسب سرویس‌های بهداشتی در سطح شهر باید به موارد زیر توجه شود: - برآورد نیازهای محلی؛ - نوع کاربری‌های هم جوار؛ - تعداد جمعیت دائمی حاضر در محل؛ - تعداد جمعیت حاضر در منطقه به صورت موقت و شناور؛ - مدت استفاده؛ - تعداد استفاده کننده ۱؛ - همجواری سایر سرویس‌های بهداشتی عمومی. - زمان اوج استفاده, از جمله تغییرات روزانه» هفتگی و فصلی. ۱-۶-۲-۲ نحوه محاسبه سرویس‌های بهداشتی عمومی مورد نیاز " در استاندارد [-85-6465 منتشر شده در سال ۲۰۰۶ شیوه محاسبه تعداد سرویس‌های بهداشتی عمومی مورد نیاز, فرمول زیر ارائه شده‌است: 7 سعان ۱ استفاده از شمارنده‌های الکترونیکی می‌تواند اطلاعات کامل‌تر و دقیق‌تری به منظور تشخیص تعداد افراد استفاده کننده از سرویس‌های بهداشتی عمومی فراهم اورد. به این ترتیب می‌توان اطلاعات روزانه. هفتگی و فصلی را بدست آورد. ۲ ۵۹5 6465-06 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: سیاس تگذاری و برنامه ریزی ۳( ۵ و ت22222222ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2شچشچشچشچشچشچچچچچ»۳ص۳ص۳صشصشض»#م--«<«<«<><><>ش<«<گ -ل] تعداد کاربران بالقوه (افراد در منطقه !) - ۸ نرخ ورود"ء یعنی نسبتی از تعداد کاربران بالقوه ([]) که احتمالاً از امکانات موجود در یک دوره معین ۲ استفاده - ] زمانی که شخص برای استفاده از امکانات لازم دارد (به دقیقه). - ۳ بازه زمانی که برای اندازه‌گیری در نظر گرفته می‌شود (به دقیقه). تعداد کاربران بالقوه([]) تعداد کاربران بالقوه را باید در زمان اوج استفاده در شرایط عادی در نظر گرفت. به عنوان مثال بعدازظهر روز تعطیل در یک مرکز خرید. همجنین علاوه بر تعداد کاربران بالقوه» جد سیت کاربران نیز باید م شخص شود. در صورت امکان. تعداد افراد مسن. افراد دارای معلولیت و کودکان خرد سال نیز در منطقه باید مشخص شود. تا تعداد سرویس بهداشتی دسترس ‌پذیر و امکانات مورد نیاز برای تعویض نوزاد با دقت بیشتری آرزیابی شود. نرخ ورود (۸) معمولا در این مورد عدد دقیقی وجود ندارد. لذا می‌توان از دو مثال زیر استفاده کرد: در وضعیتی که افراد زمان محدودی برای استفاده از سرویس بهداشتی در اختیار دارند و یا سفری به مدت یک ساعت یا بیشتر داشته‌اند.ء نرخ ورود (۸) را می‌توان معادل ۸۰/ از تعداد کل افراد در نظر گرفت. در و ضعیتی که نیاز افراد به صورت پراکنده و طی یک دوره زمانی طولانی توزیع شده با شد. مانند پارک‌های محلی, نرخ ورود را می‌توان معادل ۵/ تعداد افراد حاضر در آن پارک در نظر گرفت. بنابراین نرخ ورود را باید با توجه به شرایط هر منطقه به صورت جداگانه محاسبه کرد ولی معمولا عددی بین دو درصد مذکور است. - نرخ ورود به سرویس بهداشتی عمومی در مکان‌هایی که افراد به صورت کوتاه‌مدت. میان‌مدت و بلند مدت حضور دارندء متفاوت است. - نرخ ورود زنان می‌تواند تا ۳۰./ بیشتر از نرخ ورود مرد باشد و نرخ ورود زن و مرد باید در صورت امکان به طور الف) نرخ ورود در حضور کوتاه مدت شامل مکان‌هایی است که افراد کمتر از یک ساعت در آنجا حضور دارند مانند مکان‌های دیدنی, مراکز خرید محلی و ۱. در صورتی که افراد از سفر طولانی وارد شده‌اند. یا در حال استراحت بین سفر هستند. یا یک سفر طولانی در پیش دارند» که در این صورت نرخ ورود بسیار بالا خواهد بود. ۲ در صورتی که افرادء در مرکز خرید محلی باشند که فاصله کمی از خانه شان دارد. که در این صورت نرخ ورود !-منظور تعداد کل افراد است. مثلا کل مسافرانی که از سفر برگشته‌اند و یا کل تماشاچیان یک فیلم و مانند آن. 6 ۸۲۲۱۷۵۱ ۲ ۳0 -------- صفحهٔ بعد -------- وج ب) نرخ ورود در حضور میان‌مدت شامل مکان‌هایی است که افراد. مدت زمانی بین یک تا دو ساعت را در آنجا می‌گذرانند. مانند مراکز شهرهاء مکانهای گردشگری و پایانه‌های اصلی حمل و نقل که نرخ متوسط ورود معمولاً ۵/ تا ۱۰/ تعداد افراد منطقه است. ج) نرخ ورود در حضور طولانی مدت شامل مناطقی است که افراد. بیش از دو ساعت در آنجا می‌مانند. مانند مراکز خرید بزرگ. سواحل و زمین‌های ورزشی که نرخ ورود متوسط ۱۰/ تا 7۱۵ تعداد افراد منطقه است. مدت زمانی که افراد برای استفاده از امکانات لازم دارند (به جز افراد دارای معلولیت با افرادی که از امکانات تعوبض کودک استفاده می‌کنند)(1) - میانگین زمانی که یک زن در سرویس بهداشتی می‌گذراند ۹۰ ثانیه و میانگین زمانی که یک مرد در سرویس بهداشتی می‌گذراند ۴۵ ثانیه است. بنابراینء برای محاسبه, متوسط زمانی که فرد برای استفاده از امکانات لازم دارد باید ۱/۵ دقیقه برای زنان و ۰/۶ تا ۰/۷۵ دقیقه برای مردان باشد. در شرایطی که فقط سرویس‌های بهداشتی مردانه در دسترس باشد. زمان را ۱/۵ دقیقه برای هر مرد در نظر می‌گیرند. - براساس مقررات نیوزیلند (2003 ,81278)» بیش از ۸۱۰ افرادی که قصد استفاده از سرویس‌های بهداشتی عمومی را دارند. نباید بیش از ۶۰ ثانیه منتظر بمانند. - این ارقام فقط برای استفاده از توالت است و شامل زمان صرف شده در دستشویی نیست. بنابراین, اگر روشویی در داخل کابین سرویس بهداشتی قرار داشته باشد. باید ۳۰ ثانیه به زمان استفاده اضافه شود. - زنان به ازای هر چشمه توالت به یک روشویی نیاز دارند و مردان به ازای هر پنج چشمه توالت به یک روشویی نیاز دارند. بازه زمانی اندازه‌گیری (۳) معمولا برای ۳ از عدد ۱۵ دقیقه که نشان دهنده شلوغ‌ترین زمان است. استفاده می‌شود. ولی می‌توان اعداد کمتری استفاده کرد. مثلا زمان توقف اتوبوس‌های بین‌شهری برای استفاده از سرویس بهداشتی عمومی ۱۰ دقیقه است. به عنوان مثال ۵۰۰ زن (یعنی ۵۰۰ کاربر زن بالقوه در منطقه) و ۶۰۰ مرد (یعنی ۶۰۰ کاربر مرد بالقوه در منطقه) یک مکان تفریحی را ترک می‌کنند. در این وضعیت می‌توان برآورد کرد که 7۲۰ زنان (یعنی ۰/۲ از ۵۰۰ زن که برابر با۱۰۰ زن می‌شود) و ۳۰/ از مردان (یعنی ۰/۳ از ۶۰۰ مرد که ۱۸۰ مرد می‌شود) نیاز دارند که در یک دوره زمانی ۱۵ دقیقه‌ای از سرویس بهداشتی استفاده کنند. محاسبه به شرح زیر خواهد شد: ۱۰ چشمه توالت برای زنان و ۸ چشمه توالت برای مردان مورد نیاز است: 5 هیتو_ 15 6006 شتا 15 ۵ <- [0 جدول ۱-۲: حداقل تعداد دستشوبی و توالت برحسب تعداد استفاده‌کنندگان در ساختمان‌های عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- فصا چچ ۲- اهم افرا هر بای . بر< دوم: سیاس تگذاری و برنامه‌ریزی 3333333333333333 اماکن مذهبی رستوران, تالارهای پذیرایی فروشگاه (برای مراجعان) فروشگاه (برای کار کنان) ورزشگاه. استخر ساختمان‌های آموزشی هتل و متل خوابگاه ساختمان اداری ترمینال‌های مسافری (هوایی- دریایی- اتوبوس) پارک‌های شهری معابر و محلات درون شهری مکان‌های بین‌شهری ۷-۲-دستورالعمل‌های مدیریتی و نظا سرویس‌های بهداشتی عمومی نیاز به یت است. مقاوم‌ترین تجهیزات نیز در صو دی به عنوان نگهبان یا متصدی جهت نه‌های جبران خسارت ناشی از خرابکار: ستی از آموزش لازم برای مقابله با موارد | وردار باشند. همچنین توجه به موارد زیر - سرویس‌های بهداشتی را می‌توان در - است که ساعت فعالیت سرویس‌های بهدا: - تعامل با نیروی انتظامی به منظور مرا ۱۳( 3333333333333333 رت به منظور افزا, سرمایه گذاری قابل ی امکان انجام تعمی ضطراری مانند دش لزامی است: ساعاتی از شب که |ا< ستی به طور مشخص بت از رفتارهای نامن 3333333333333333 ۱ عدد برای ۶۵ نفر ۱ عدد برای ۰ نفر ۱ عدد برای ۷۵ نفر ۱ عدد برای ۵۰۰ نفر ۱عدد برای ۳۵ نفر ۱عدد برای ۷۵ نفر ۱ عدد برای ۰ نفر ۱ عدد برای ۵۰ نفر ۱ عدد برای ۸ نفر ۱عدد برای ۳۵ نفر ۱عدد برای ۷۵ نفر ۱ عدد برای ۱۵ نفر ۱ عدد برای ۲۵ نفر ۱ عدد برای ۷۵ نفر ۱ عدد برای ۰ نفر ۱ عدد برای ۰ نفر ۱ عدد برای ۲۰ نفر ۱عدد برای ۷۵ نفر ش سلامت و ایمنی سرو توجهی دارند.ء بنابراین مرا سب. کاریی خود را از دست رات لازم فراهم می‌شود. بذ ت گازء برق گرفتگی, آتش تمال خطر و جرایم بیشتر در دید و دسترس همه افر اسب در سرویس‌های بهدانت ۷ ۱ عدد برای ۲۰۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰۰ نفر ۱ عدد برای ۲۰۰ نفر ۱ عدد برای ۷۵۰ نفر ۱ عدد برای ۴۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰۰ نفر ۱ عدد برای ۵۰ نفر ۱ عدد برای ۴۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰ نفر ۱ عدد برای ۳۵ نفر ۱ عدد برای ۱۰۰ نفر ۱ عدد برای ۲۵ نفر ۱ عدد برای ۳۵ نفر ۱ عدد برای ۱۰۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰ نفر ۱ عدد برای ۲۵ نفر ۱ عدد برای ۲۰۰ نفر بس‌های بهداشتی عمومی ثبت و نگهداری از آنها دارای خواهند داد. بنابراین حضور ین صورت علاوه بر کاهش ابراین کارکنان و نظافتچی‌ها سوزی و حوادث غیرمترقبه است. تعطیل کرد. البته لازم اد قرار گیرد. تی عمومی ضروری است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ گ ۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشنی عمومی ۸-۲-۲-دستورالعمل‌های مدیریتی تعمیر و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی مدیریت صحیح سرویس‌های بهداشتی عمومی به منظور پایداری محیط زیست. حفظ امکانات و تجهیزات و جلوگیری از رفتارهای ضداجتماعی اهمیت زیادی دارد. هزینه‌های تعمیر و نگهداری اغلب بسیار بیشتر از ساخت سرویس بهداشتی است. بنابراین ضروری است که به اندازه کافی منابع مالی و انسانی جهت تعمیر و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری و بین شهری اختصاص داده شود. در هر حال, تعمیرات و نگهداری دوره‌ای آمری اجتناب ناپذیر است. با توجه به اینکه تأمین سرویس‌های بهدا شتی عمومی شهری برعهده شهرداری مناطق است. پیشنهاد می شود مسئولیت اقدامات بهداشتی مناطق شهری به شوراهای محلی (شهرداری‌های ناحیه و شورآیاری‌ها) سپرده شود. مسئولیت خدمات سرویس‌های بهداشتی عمومی می‌تواند با پیمانکار حقیقی یا حقوقی دارای قرارداد تعمیر و نگهداری با شد که وظیفه ارائه خدمات تعمیرات جزئی و | سا سی و نگهداری به ویژه در زمان‌های اوج م صرف را برعهده دارد. آنها می‌توانند همزمان یک پا چند سرویس بهدا شتی را خدمات‌ر سانی کنند. در برخی موارد این پیمانکاران ممکن | ست در کتار خدمات نظافت و نگهداری سرویس‌های بهداشتی, براساس نیاز استفاده کنندگان, خدمات دیگری مانند فروش آب و تنقلات, شارژ تلفن همراه و.. نیز به منظور کسب درآمد. ارائه کنند و برای مکان‌های مختلف اقدام به استخدام نیروی خدماتی کنند. در هر صورت. بایستی نسبت به مدیریت و نظارت یکپارچه جهت نگهداری سرویس‌های بهدا شتی اقدام نظافت در سرویس‌های بهداشتی عمومی در به حداقل رساندن امکان انتقال بیماری دارای اهمیت زیادی است. به طور کلی مبنای پاکیزگی سرویس‌های بهدا شتی عمومی, تمیز بودن و خ شک بودن تمام تجهیزات ثابت. غیرثابت. دیوارها و کف است. به طوری که هیچ مکان کثیف پنهانی وجود ندا شته با شد. خدمات لازم برای سرویس‌های بهدا شتی عمومی علاوه بر نظافت. شامل تعویض دستمال توالت. تهیه صابون مایع. جمع‌آوری زباله‌هاء. تعمیرات جزیی و کلی است. نظافت منظم و تهویه مناسب موجب از بین رفتن بوهای بد می‌شود. بنابراین لازم است علاوه بر کنترل کیفیت هواء تهویه مناسب و کیفیت آب مصرفی, نسبت به نظافت منظم سرویس‌های بهداشتی عمومی توجه شود که باید به صورت روزانه. دوره‌ای - نظافت روزانه: لازم است نظافت موردی و کامل در طی روز انجام شود. - نظافت دوره‌ای: لازم است بر اساس برنامه‌ای مشخص و با هدف تمیز کردن لکه‌ها و مناطق پنهان (تله‌های آب. دیوارهاء. سقف و دستگاه‌های تهویه) انجام شود. - نظافت تخصصی: به منظور برطرف کردن مشکلات بو و لکه‌هایی که ماندگار بوده و به آسانی برطرف نمی‌شود (به طور متوسط یکبار در ماه) انجام گردد. همچنین توجه به موارد زیر الزامی است: - استخدام مراقبان و کارکنان نظافت سرویس بهداشتی به عهده مرجع مسئول تأمین سرویس‌های بهداشتی (مانند -لازم است آموزش تخصصی و حرفه‌ای همراه با گواهی معتبرء توسط موسسات معتبر ملی به افراد مرتبط ارائه شود تا وظایف خود را در امر نظافت و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی به نحو موثر و کارآمد انجام دهند. -بایستی خدمه سرویس‌های بهداشتی عمومی آموزش لازم برای استفاده از مواد پاک‌کننده و سایر وسایل آلوده مانند پوشک‌های آلوده و پدهای بهداشتی را دیده باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: سیاس تگذاری و برنامه ریزی ۳۶( ۹ - در صورت امکان باید متصدیان و نظافتچیان سرویس بهداشتی با جنسیت استفاده‌کنندگان یکی باشد. در مواردی که این امکان وجود ندارد. باید تابلویی در ورودی سرویس‌های بهداشتی نصب شود که به کاربران یادآوری می‌کند که ورود به سرویس بهداشتی غیرهمجنس, اعلام کنند که قصد ورود به داخل سرویس‌ها را دارند و به آنها زمان کافی برای خروج داده شود. - لازم است همواره کارت ارزیابی نظافت. به منظور نظارت و ثبت نظافت. تعمیر و نگهداری, بر روی دیوار داخلی سرویس‌های بهداشتی عمومی در دسترس بازرسان قرار گیرد. - توصیه می‌شود ساعات کار در قسمت بیرونی سرویس بهداشتی نمایش داده شود. مشخصات تماس به منظور نیاز به نظافت و نگهداری ضروری باید به وضوح در تمام توالت‌ها دیده شود. - نظافت توالت‌ها به طور معمول باید بعد از ۳۰ بار استفاده یا حداقل ۲ بار در روز با استفاده از مواد تمیزکننده و - نظارت بر فعالیت‌های نظافت از طریق بازرسی‌های روزانه یا هفتگی روش مناسبی برای کمک به حفظ استانداردهای بهداشتی محسوب می‌شود. برای اطمینان از رعایت استانداردهای بهداشتی مناسب. بایستی بازرسی توسط مدیریت - سرویس‌های بهداشتی عمومی با بیش از ۱۳ کابین. باید دارای یک نظافتچی باشند. - به منظور مدیریت بهتر سرویس‌های بهداشتی و کسب نقطه نظرات کاربران» پیشنهاد می‌شود از طریق اعلام تلفن, آدرس پست الکترونیکی, وب سایت یا آدرس پستی و صندوق انتقادات و پیشنهادات واقع در نزدیکی ورودی به افراد امکان گزارش مشکلات وضع موجود (به ویژه در مورد خدمه) داده شود. -بایستی تجهیزات لازم مانند وسایل جمع‌کننده زباله و دستکش محافظ در اختیار خدمه قرار داده شود. - تمام وسایل و تجهیزات نظافت مانند تی. سطل و تجهیزات تعمیر و نگهداری بایستی در محلی قرار داده شوند که مانعی برای تردد افراد ایجاد نکند. - باید از مواد پاک‌کننده‌ای برای نظافت استفاده شود که سازگار با محیط زیست بوده و مواد مسموم‌کننده کمتری - سطل‌های محافظ بهداشتی باید توسط کارکنان نظافت یا ارائه‌دهندگان خدمات سرویس بهداشتی عمومی مرتباً تخلیه شوند. زباله‌های بهداشتی, پدهای بهداشتی و پوشک‌های استفاده شده باید از سایر زباله‌ها جدا شود. لوازم بهداشتی باید دو بار در سال و به منظور بررسی موارد زیر بازرسی شوند: - اطمینان از استقرار و استحکام تکیه گاه‌های لوازم بهداشتی در محل نصب؛ - بازرسی اتصال لوله‌های آب سرد و گرم و فاضلاب و اطمینان از سلامت و عدم نشتی آنها؛ - بازرسی سیفون لوازم بهداشتی و تمیز کردن یا تعویض آنها در صورت لزوم؛ - بازرسی شیرهای لوازم بهداشتی, فلاش تانک. فلاش والوه شیر شستشوی توالت‌ها و در صورت لزوم تعمیر یا تعویض آنها؛ - بازرسی عایقکاری‌های و ترمیم آنها در صورت لزوم؛ - تعمیر لوازم بهداشتی معیوب و تعویض لوازم بهداشتی فرسوده یا آسیب دیده, -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی تجگ سایر موارد مرتبط با مدیریت نگهداری از سرویس‌های بهداشتی عمومی عبارتند از: - تمام تجهیزات تعمیر و نگهداری مورد استفاده در سرویس بهداشتی باید در محل مخصوصی نگهداری و قفل شوند. -به منظور جلوگیری از هدر رفتن آب و خطرات احتمالی لغزش ناشی از کف‌های مرطوب, باید در کوتاه‌ترین زمان از راه دور و تشخیص خودکار نشت استفاده کرد. - بایستی بررسی‌های منظم به منظور جلوگیری از ایجاد حفره‌هایی برای اهداف غیرقانونی انجام شود و سریعاً با آنها برخورد شود. - استفاده از تجهیزات مانیتورینگ دوربین مداربسته در مجاورت سرویس بهداشتی به افراد کمک می‌کند هنگام نزدیک شدن و ورود به ساختمان سرویس بهداشتی از امنیت بیشتری برخوردار باشند و ممکن است بروز رفتارهای ضد اجتماعی را کاهش دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- مکان بابی سرویس بهداشتی عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳- کلیات در مناطق شهری پرجمعیت. پرتردد. پر بازدید و دارای فعالیت‌های متعدد. طراحی و ایجاد سرویس بهداشتی عمومی مورد نظر اقدام شود. ارزیابی باید شامل شناخت دقیق گروه‌های ذینفع و افرادی باشد که از سرویس‌های بهداشتی محل مورد نظر استفاده می‌کنند. طراحان شهری باید بتوانند براساس ویژگی‌های اصلی محیط شهری و شرایطی که بر حرکت سرویس‌های بهداشتی عمومی اقدام کنند. بدین ترتیب امکان دستر سی اسان کاربران به سرویس‌های بهداشتی عمومی فراهم می‌شود. سرویس بهدا شتی عمومی باید با توجه به نیازهای منطقه‌ای, محلی و شهری در مکان‌های عمومی که احتمال توقف شهروندان بیش از ۲ ساعت با شد مانند: مراکز شهر؛ محل‌های تخلیه امن | ضطراری شهروندان؛ پایانه‌های حمل و نقل عمومی شهری و بین‌شهری؛ پارکینگ‌ها؛ مناطق گردشگری و تفریحی؛ پارک‌های محلی و بوستان‌های شهری و منطقه‌ای, گورستان‌ها؛ پمپ بنزین‌ها؛ مراکز ورزشی عمومی, استخرها و استادیوم‌ها؛ اماکن مذهبی, زیارتگاههای شهری و روستایی, کتابخانه‌هاء مراکز خرید عمومی. سوپرمار کت‌ها 9 بازار ها؛ رستوران‌هاء نمایشگاه‌هاء جاده‌ها 9 معابر پرتردد بین شهری؛ سواری؛ مسیرهای پیاده‌روی؛ احداث شوند. در مکان‌های کم تردد نیز باید د ستر سی به سرویس بهدا شتی‌های عمومی استفاده متوسط و برخی دیگر در گروه استفاده کم قرار می‌گیرند. سرویس بهداشتی در پایانه‌های حمل و نقل عمومی ویس بهداشتی در مراگز ورز در پارک‌ها.در مجاورت عمومی. استخرها ۰ استادپوم‌ها شکل ۱-۳: مکانیابی سرویس بهداشتی عمومی در مناطق مختلف شهری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی سایر ملاحظات عمومی که باید در مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی در نظر گرفته شوند.ء عبارتند از: - تمام فضاهای بازی کودکان در پارک‌ها و سایر مکان‌های عمومی باید در مجاورت سرویس بهداشتی عمومی باشند. - در نزدیکی امکانات عمومی مانند زمین بازی» فعالیت‌های ورزشی,» مناطق پرتردد عابرین پیاده و پارکینگ عمومی باید سرویس ویژه افراد دارای معلولیت پیش‌بینی شود. - لازم است سرویس بهداشتی عمومی در مکان‌هایی که حاشیه‌نشینان از امکانات بهداشتی خصوصی محروم می‌باشند. - سرویس‌های بهداشتی عمومی کنار خیابان نباید در مکان‌هایی قرار گیرند که منجر به جرم. ازدحام یا مزاحمت برای عابران پیاده شده یا خللی در عملکرد فضاهای مجاور ایجاد نماید. به عنوان مثال, نباید مستقیماً در کنار ایستگاه‌های اتوبوس, در مقابل یا نزدیک ورودی ساختمان‌ها یا در مسیرهای پیاده‌روی یا پیاده‌روهای کم‌عرض قرار - سرویس‌های بهداشتی نباید در محلی قرار گیرند که به منظور دسترسی به آنها لازم باشد افراد از خیابان‌های پرتردد گذر نمایند. در صورتی که این امر اجتناب ناپذیر باشد. لازم است محل عبور مناسبی فراهم شود. - محل قرارگیری سرویس بهداشتی عمومی به لحاظ امنیتی نباید پنهان از دید باشد. بایستی در مکان‌هایی روشن و با نورپردازی مناسب که برای کاربران قابل مشاهده و در دسترس است. قرار گیرند. قرار گرفتن توالت‌ها در معابر عمومی. میادین و در مناطق کاملا خواناء مشخص و روشن ضروری است. - مکان سرویس‌های بهداشتی عمومی باید از طرق مختلف از جمله علائم و نشانه‌هاء جانمایی بر روی نقشه. ابزارهای آنلاین و برنامه‌های هوشمند قابل دسترس و ردیابی باشد. پیشنهاد می‌شود نقشه توزیع سرویس‌های بهداشتی عمومی درون شهری به منظور تعیین موقعیت آنها توسط شهرداری‌ها تهیه شود. همچنین ساعت فعالیت و وجود سرویس‌های بهداشتی قابل دسترس برای افراد دارای معلولیت و امکانات تعویض کودک و سایر امکانات مشابه نیز بر روی نقشه مشخص شود. به منظور دسترسی بهترء لازم است نرم‌افزارهای تعیین موقعیت سرویس‌های بهداشتی عمومی قابل نصب بر روی گوشی‌های همراه تهیه شود. 3 ۰ ۹ ‌« ۱ ۱ 19:۱2 ۰ ۱۱:۱۵ اخ ال در مد ما ل ظ 4 600۳۱۳۵۲۱۵۱11 2 و۳ و را ها مه ار و ای : ۱ رل 9 پ هه هد تا شکل ۳- ۲: نمونه نرم‌افزار تعیین موقعیت سرویس بهداشتی عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- - سرویس‌های بهداشتی عمومی زنانه و مردانه باید به صورت جداگانه در نظر گرفته شود و استقرار آنها به نحوی باشد که ورودی‌های جداگانه و بدون اشراف و دید مستقیم از معبر عمومی داشته باشند. -محل قرارگیری سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که برای همه افراد فارغ از میزان توانایی‌های فیزیکی و حسی قابل دسترس باشد. - سطل‌های بازیافت و سطل‌های زباله نباید کنار سرویس‌های بهداشتی عمومی قرار گیرند زیرا علاوه بر محدود شدن دید و دسترسی, باعث ایجاد شرایط غیر بهداشتی شده و امکان خرابکاری و بی توجهی به بهداشت عمومی فراهم می‌شود. - توجه به اقلیم و جهت باد غالب در مکان‌یابی سرویس‌بهداشتی عمومی به منظور ایجاد تهویه دائمی الزامی است. - قرارگیری سرویس‌های بهداشتی عمومی در داخل شهر باید به گونه‌ای باشد که حداکثر تردد مورد نیاز برای - محل در نظر گرفته شده به منظور احداث سرویس بهداشتی عمومی در محیط شهری و فضاهای عمومی به گونه‌ای باید انتخاب شود که امکان توسعه اتی با گذشت زمان و افزایش تقاضا وجود داشته باشد. ۲-۳- مکان‌بابی بر اساس دسته‌بندی سرویس‌های بهداشتی عمومی پس از شناسایی مناطق نیازمند سرویس بهداشتی, باید سلسله مراتبی مبتنی بر میزان استفاده تعیین شود. از این رو امکانات ارائه شده باید براساس تعداد و نوع کاربران, الگوی استفاده و موارد مشابه تأمین شود. - گروه الف: مناطق با استفاده زیاد مانند مراکز شهرء پایانه‌های اصلی حمل و نقل, مناطق مهم گردشگری و مجتمع‌های بین راهی. - گروه ب: مناطق با استفاده متوسط مانند مراکز شهرهای کوچک. مراکز خرید حومه شهرء پایانه‌های حمل و نقل عمومی, پارکینگ‌های بزرگ اتومبیل, پارک‌های عمومی بزرگ. سواحل, زمین‌های ورزشی و مناطق تفریحی. - گروه ج: مناطق با استفاده کم مراکز خرید محلی و محل عبور و مرور در مکان‌های دور افتاده» مانند روستاهاء مراکز اداری خارج از شهر و مراکز صنعتی و غیره. ۱-۲-۳-دسته‌بندی سرویس‌های بهداشتی ۱-۱-۲-۳ سرویس‌های بهداشتی گروه الف سرویس‌های بهداشتی گروه (الف) در مراکز شهرء پایانه‌های اصلی حمل و نقل. مناطق مهم گردشگری و مجتمع‌های بین راهی قرار دارند و جزو سرویس‌های بهداشتی با استفاده زیاد به شمار می‌روند. - این مراکز باید از بالاترین سطح کمی و کیفی برخوردار باشند. همچنین دارای بیشترین امکانات. از جمله سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر وی‌ژه افراد دارای معلولیت. اتاق تعویض نوزاد و حمام بوده و نظافتجی دائم داشته باشند. -این مراکز بایستی به صورت شبانه‌روزی در دسترس باشند تا بتوانند جوابگوی مشتریان فروشگاه‌های شبانه‌روزی» - سرویس‌های بهداشتی عمومی واقع در مراکز شهرها و مناطق گردشگری باید درفاصله کوتاه پیاده‌روی قرارگیرند. فاصله نباید بیشتر از ۵۰۰ متر باشد و در حالت ایده‌آل می‌تواند به ۳۰۰ متر کاهش یاید. این -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشنی عمومی جات 241 چم 8 ۵ * 62و" ۳ : ۹ 3 ِ ر 0 9 پ چم ‎٩‏ عم ۲500-07 1 سس 0 شکل ۳- ۳: سرویس‌های بهداشتی گروه الف ۲-۱-۲-۳ سرویس‌های بهداشتی گروه ب سرویس‌های بهداشتی گروه (ب) در مراکز شهرهای کوچک. مراکز خرید حومه شهرء پایانه‌های حمل و نقل عمومی, پارکینگ‌های بزرگ اتومبیل, پارک‌های عمومی بزرگ. سواحل, زمین‌های ورزشی و مناطق تفریحی قراردارند و جزو - این مراکز باید متناسب با حجم و میزان استفاده از سرویس بهداشتی بوده و در صورت لزوم به صورت شبانه‌روزی فعالیت کنند. - به طور کلی برای هر ۱۰۰ خودروی پارک شده در پارکینگ عمومی, باید حداقل یک بلوک سرویس بهداشتی - اب ۵ ۹ اض ۹( ک 1 ی 5 و 0 شکل ۳- ۴: سرویس‌های بهداشتی گروه ب ۳-۱-۲-۳- سرویس‌های بهداشتی گروه ج سرویس‌های بهداشتی گروه (ج) در پارک‌هاء زمین‌های بازی, مراکز خرید محلی و محل عبور و مرور در مکان‌های دورافتاده مانند روستاهاء مراکز اداری خارج از شهر و مراکز صنعتی و مانند آن قراردارند و جزو سرویس‌های بهداشتی با استفاده کم به شمار می‌روند. -این سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در نزدیکی راه‌های اصلی یا ایستگاه‌های محلی حمل و نقل عمومی واقع - در مکان‌های دورافتاده. مانند روستاها و اماکن تفریحی حاشیه جاده‌هاء. حداقل امکانات باید تأمین شود. برای افراد -------- صفحهٔ بعد -------- - در زمان برگزاری نمایشگاه‌هاء. جشنواره‌ها و بازارهای هفتگی, نیاز به سرویس بهداشتی موقت وجود دارد. بنابراین شکل ۳- ۵: سرویس‌های بهداشتی گروه ج ۳-۳- مکان‌بابی براساس تجزیه و تحلیل سایت و شرایط محیطی پیش از مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی لازم است ارزیابی دقیق سایت شامل ویژگی‌های محیط طبیعی و زیرساخت‌های موجود در منطقه پیشنهادی انجام شود. به این منظور لازم است به موارد زیر توجه شود: - شیب زمین باید علاوه بر محدودیت‌های زهکشی و فاضلاب. از نظر قابلیت دسترسی نیز مورد ارزیابی قرار گیرد. - ارزیابی ریسک سیل در سایت باید انجام شود. - بررسی نوع خاک. و احتمال فرونشست سایت باید انجام شود. - ظرفیت خدمات سایت مانند تأمین آب» سیستم فاضلاب پا تصفیه خانه‌های فاضلاب. بایستی به دقت بررسی شود. - در دسترس بودن اتصالات فیبر نوری و پهنای باند به منظور برقراری ارتباطات ضروری باید بررسی شود. - در مکان‌یابی سروی‌س‌های بهداشت‌ی عموم‌ی لازم است جهت بادهای غالب به منظور تهویه طب‌یع‌ی مد نظر قرار گی‌رد. در عین حال بایست‌ی هنگام احداث سروی‌س‌های بهداشت‌ی عموم‌ی در مناطق بادخ‌ی‌ز. تداب‌ی‌ر لازم طراح‌ی اندی‌ش‌ی‌ده شود. - توجه به تغییرات دمای فصلی الزامی است. در حالی که نور خورشید. موجب برخورداری از روشنایی طبیعی و جذابیت مکان ساختمان می‌شود. ولی باید از تابش زیاد و مستقیم خورشید اجتناب نمود. زیرا این امر منجر به گرم شدن بیش از حد فضای داخلی سرویس بهداشتی شده و مشکلات بهداشتی و بوی نامطبوع ایجاد می‌کند. ۳-۳- مکان‌یابی در ارتباط با حمل و نقل عمومی. پارکینگ‌های عمومی و مسیرهای پیاده‌روی - تمام عابران پیاده. دوچرخه سواران؛ استفاده‌کنندگان حمل و نقل عمومی و رانندگان اتومبیل بایستی به سرویس بهداشتی‌های عمومی دسترسی داشته باشند. در این صورت لازم است پارکینگ مناسبی در نزدیکی سرویس‌های - لازم است امکان پارک اتومبیل در نزدیکی سرویس‌های بهداشتی عمومی فراهم شود. این فضای توقف باید برای افراد دارای معلولیت قابل دسترس باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - در مکان‌هایی که دوچرخه سواران از سرویس‌های بهداشتی عمومی استفاده می‌کنند. لازم است پارکینگ دوچرخه پیش‌بینی شود. باید به ازای هر دو چشمه سرویس بهداشتی, یک جای پارک دوچرخه فراهم شود به نحوی که مانعی برای سایر افراد ایجاد نکند. - دسترسی به سرویس بهداشتی باید تا حد امکان بدون مانع باشد. موانعی مانند تغییر سطوح, پهنای کم ورودی و - لازم است دسترسی مناسب بین سرویس‌های بهداشتی عمومی و پارکینگ‌هاء ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی و مسیرهای عابر پیاده فراهم شود. ۵-۳- مکان‌پابی با هدف مبارزه با جرم و رفتارهای ضد اجتماعی به منظور پیشگیری از وقوع رفتارهای ضد اجتماعی و جرم لازم است در مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی به موارد زیر توجه شود: - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به گونه‌ای طراحی شوند که در دسترس باشند. استفاده مکرر توسط عموم مردم یکی از بهترین راه‌های جلوگیری از رفتار ضد اجتماعی است. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید نزدیک مسیرهای پیاده‌روی و جاده‌ها واقع شوند. ورودی ساختمان سرویس‌های بهداشتی باید روبروی معبر اصلی بوده و از خیابان قابل رویت باشد. زیرا افزایش تردد عابران پیاده در کنار سرویس‌های بهداشتی موجب کاهش خرابکاری و افزایش نظارت می‌شود. - ورودی سرویس‌های بهداشتی عمومی زنانه نباید از خیابان دید مستقیم داشته باشد و لازم است با ایجاد فضای پیش‌ورودی» حریمی بین ورودی اصلی و خیابان ایجاد نمود. - فضای خارج از ساختمان سرویس بهداشتی باید دارای مکان انتظار باز و امنی برای همراهان افرادی که از سرویس - به منظور ایجاد حریم در اطراف سرویس بهداشتی عمومی. می‌توان از کاشت درختچه یا دیوارهای کوتاه استفاده کرد. به نحوی که موجب کاهش دسترسی و امکان نظارت نشود. به منظور نظارت بیشتر بر سرویس‌های بهداشتی عمومی می‌توان آنها در مجاورت سایر ساختمان‌های عمومی پیش‌بینی کرد. این امر دارای مزایا و معایبی است که پاره‌ای از آنها به شرح زیر می‌باشد: مزایا: الف-ترغیب استفاده‌کنندگان به حمایت از مشاغل پیرامون سرویس بهداشتی عمومی ب-ایجاد امنیت بیشتر به واسطه نظارت ساختمان‌های اطراف معایب: الف-ایجاد ازدحام در اطراف ساختمان‌های مجاور ب-بروز مشکلات بهداشتی در صورت عدم رعایت بهداشت و نظافت - در مجاورت سرویس‌های بهداشتی عمومی نباید نقاط مخفی و دور از دید وجود داشته باشد. - مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی شبانه‌روزی در مجاورت سایر مکان‌های شبانه‌روزی مانند مراکز پلیس, بیمارستان‌هاء داروخانه‌ها و سوپرمارکت‌های شبانه‌روزی و پمپ بنزین‌ها می‌تواند امکانات لازم را به عموم مردم که از -------- صفحهٔ بعد -------- این مکان‌ها استفاده می‌کنند فراهم نماید. همچنین می‌تواند نظارت لازم را برای جلوگیری از رفتار ضد اجتماعی ایجاد کند. ۶-۳- مکان‌یابی و موقعیت سرویس بهداشتی بین‌شهری دستر سی به سرویس‌های بهداشتی بین شهری از طریق بناها و تأسیسات متعددی امکان‌پذیر است. این بناها شامل پمپ بنزین‌هاء تیرپارک‌هاء مجتمع‌های خدماتی-رفاهی, مساجد و امامزاده‌ها هستند. همچنین رستوران‌ها و فروشگاه‌های بین‌راهی یا مستقر در کنار جاده‌ها نیز ممکن است امکان استفاده از سرویس بهداشتی خود را برای مسافران فراهم کنند. در خصوص مکان‌یابی مجتمع‌های خدماتی-رفاهی و تیرپارک‌ها ضوابط زیر توسط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای اعمال می‌ گردد: -مطالعات زیست‌محیطی در مورد مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی الزامی بوده و به منظور عدم آسیب‌رسانی به -میزان ترافیک و حجم تردد جاده‌ای در مکان‌یابی باید مورد توجه قرار گیرد. فواصل میان مجتمع‌های خدماتی - رفاهی در آزادراه‌هاء. ۲۰ کیلومتر در هر سمت از محورء در بزرگراه‌هاء ۳۰ کیلومتر در هر سمت از محور و در سایر راه‌های اصلی و فرعی, ۴۰ کیلومتر در هر سمت از محور است که جهت جلوگیری از استقرار مجتمع‌ها درمقابل یکدیگر. بهتر است فاصله ۱۰ کیلومتر در طرفین محورهای اصلی و فرعی رعایت شود. در صدور موافقت اصولی مجتمع‌های خدماتی رفاهی دومنظوره (مجتمع-تیر پارک) و همچنین تیر پارک‌ها در محورهای منتهی به مرزها (تا فاصله ۲۰۰ کیلومتری از مرزهای زمینی موجود) میزان فواصل ذکر شده به نصف تقلیل داده می‌شود. و مان تا 0 سانش 0 شکل ۳- ۶: فواصل میان مجتمع‌های خدماتی -رفاهی - مجتمع‌های خدماتی-رفاهی بر اساس میزان خدماتی که آرائه می‌دهند. در چهار گروه (از درجه یک تا چهار) دسته‌بندی می‌شوند. مساحت مورد نیاز برای سرویس‌های بهداشتی در مجتمع‌های درجه ۱ معادل ۴۵۰ مترمربع؛ مجتمع‌های درجه ۲ معادل ۳۰۰ مترمربع؛ مجتمع‌های درجه ۲ معادل ۱۵۰ مترمربع و در مجتمع‌های درجه ۴ معادل ۰ مترمربع می‌باشد. - علاوه بر درجه‌بندی چهارگانه ذکر شده برای مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین‌راهی. این مجتمع‌ها در هفت محور شامل محوریت جایگاه سوخت. رستوران» اقامتی» تیرپارک. خدمات خودرویی و خاص نیز احداث می‌شوند. اجزاء و مساحت‌های این محورهای هفت‌گانه توسط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای تهیه شده که در پیوست ارائه - در مورد شیوه دسترسی از طریق معبر متصل به جاده اصلی و همچنین شیوه نصب تابلوهای اطلاع‌رسانی در جاده لازم است به ضوابط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای استناد شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشنی عمومی وی - مجتمع‌های خدماتی - رفاهی علاوه بر سرویس‌های بهداشتی. خدمات دیگری را نیرز به مسافران و رانندگان ارائه وجود دارد. مکان‌های تفرجگاهی خارج از شهر شامل م سیرهای پیاده‌روی عمومی و م سیرهای دوچرخه سواری, کوه نوردی, مکان‌های تفریحی و کمپ‌های کوهستانی و جنگلی است که در این مناطق پیش‌بینی سرویس بهداشتی عمومی الزامی است. همچنین موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: - مطابق استاندارد انگلستان, فاصله بین سرویس‌های بهداشتی در این مناطق نباید بیشتر از ۳۰ دقیقه پیاده‌روی (۲/۵ کیلومتر) یا ۳۰ دقیقه دوچرخه سواری (۸ کیلومتر) باشند (2010 :6465-4 ‎۵۹٩]‏ ۹۰). - در مواردی که امکانات لوله‌کشی وجود ندارد. سرویس‌های بهداشتی‌های قابل حمل باید در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ الزامات عمومی طر|احی سرویس‌های بهداشتی عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۳۳ یت۳۳090900 ۱-۴ کلیات -فضاهای بهداشتی عمومی باید به تعداد کافی در ساختمان‌ها و فضاهای عمومی. اداری و تجاری تأمین شوند. - توصیه می‌شود در صورت آمکان تمام سرویس‌های بهداشتی همواره باز بوده و در دسترس همه کاربران باشند. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در مسیری پیوسته و قابل دسترس برای همگان واقع شوند. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به گونه‌ای طراحی شوند که علاوه بر حفظ حریم خصوصی, حداکثر دید را داشته و با علائم و نشانه‌های کافی, مشخص شوند. - نمای سرویس‌های بهداشتی عمومی باید با محیط اطراف سازگار بوده و از نظر منظر و زیبایی بصری متناسب با - سطوح زیربناء ابعاد و ارتفاع داخلی» نورگیری و تهویه در فضاهای بهداشتی نباید از مقادیر مشخص شده در ضوابط سازمان برنامه و بودجه کشور کمتر باشد و در صورت عدم وجود این ضوابطه مبحث؟ مقررات ملی ساختمان می‌تواند - توصیه می‌شود از تهویه طبیعی استفاده شده و برای تأمین نور در صورت امکان از انرژی خورشیدی بهره گرفته - جهت ورودی‌های سرویس‌های بهداشتی عمومی نباید به سمت قبله یا پشت به آن باشد. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به گونه‌ای طراحی شوند که نیازهای افراد دارای محدودیت حرکت را برطرف کرده و امکان دسترسی صندلی چرخدار فراهم باشد. - در سرویس‌های بهداشتی عمومی بایستی حداقل یک چشمه برای افراد دارای معلولیت جسمی حرکتی در هر قسمت زنانه و مردانه به طور جداگانه مطابق با ضوابط در نظر گرفته شود. - توصیه می‌شود در هر ساختمان سرویس بهداشتی عمومی. محلی برای تعویض کودک در نظر گرفته شود. - در فضاهای عمومی که فعالیت آنها باعث حضور متفاوت افراد با جنسیت‌های مختلف می‌شود (مانند حضور بیشتر زنان در مراکز خرید و حضور بیشتر مردان در استادیوم‌ها) می‌توان تعداد چشمه‌های توالت زنانه و مردانه را در تناسب با کاربری در نظر گرفت. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید طوری طراحی شوند که میزان تماس دست را به دلایل مسائل بهداشتی به حداقل ممکن برسانند. در این صورت سیفون‌ها و شیرآلات نیاز به حداقل نگهداری داشته و از طرفی عملکرد بهتری ارائه می‌دهند. ۲-۴- الزامات عمومی طراحی جهت تأٌمین امنیت جاذبه گردشگری یا مراکز خرید و مانند آن) در ساعات غیرفعال قفل شوند. - توصیه می‌شود سرویس‌های بهداشتی دسترس پذیر همواره قابل استفاده و در دسترس باشند. در جاهایی که این سرویس‌های بهداشتی برای تأمین امنیت لازم است قفل شوند. باید تابلوی راهنما جهت دستیابی به کلید در مجاورت -------- صفحهٔ بعد -------- - به منظور نظارت بر سرویس‌های بهداشتی عمومی» می‌توان علاوه بر حضور نظافت چی, از دوربین مداربسته در داخل 9 فضای خارجی نیرز استفاده کرد. - در پارک‌هاء مسئولیت نظارت بر سرویس‌های بهداشتی عمومی را می‌توان بر عهده با نگهبان پارک سپرد. - سیستم تأسیسات و لوله‌کشی آب و فاضلاب باید در برابر اقدامات خرابکارانه محافظت شوند - نورپردازی مناسب در فضای داخلی و محوطه بیرون ساختمان سرویس‌های بهداشتی عمومی. ضروری است. - به منظور جلوگیری از دیوارنویسی در سرویس‌های بهداشتی عمومی لازم است از مصالح مقاوم در برابر دیوار نویسی - به دلایل امنیتی» سرویس‌های بهداشتی با کابین تک نفره که بدون وجود راهرو یا حریم خصوصی میان معبر و در هر صورت برای تأمین تهویه طبیعی باید تمهیدات لازم اندیشیده شود. ۳-۴- الزامات طراحی جهت حفظ حریم خصوصی افراد به منظور حفظ حریم خصوصی افراد باید موارد زیر مورد توجه قرار گیرد: - استفاده از ورودی و خروجی یکسان؛ - عدم امکان دید مستقیم از بیرون به فضای داخل سرویس‌های بهداشتی به طوری که آینه و کابین‌های توالت خارج از مسیر دید ورودی و خروجی افراد قرار گیرد؛ - ایجاد توالت‌های تک جنسیتی (زنانه و مردانه به صورت مجزا)؛ - قرارگیری ردیفی کابین‌های سرویس بهداشتی. - تمام کابین‌های توالت‌های عمومی باید تنها قابل قفل شدن از داخل باشند (به جز سرویس بهداشتی معلولین). ۴-۴- الزامات طراحی علائم و نشانه‌ها سانی طرح کلی و م سیرهای | صلی را بدون سردرگمی یا ترس تجربه کرده و سرویس‌های بهدا شتی عمومی را بدون صرف زمان زیاد پیدا کنند. پنابراین موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: - محل قرارگیری علائم بایستی نزدیک ورودی اصلی سرویس بهداشتی بوده و به وضوح توسط عابرین قابل تشخیص باشد. علائم بایستی مسافت یا زمان (به طور مثال ۱۰۰ متر یا ۵ دقیقه) از محل فعلی تا نزدیک‌ترین سرویس بهداشتی - اطلاعات در مورد سرویس‌های بهداشتی عمومی بین‌شهری باید روی علائم جاده‌ای ارائه شود. مربوط به سرویس‌های بهداشتی را ارائه کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۳۵ شکل ۴- ۲: نماد استاندارد بین‌المللی مسیریابی به ت سرویس بهداشتی - باید از علائم حسی, لمسی و صوتی به منظور هدایت به دقت افراد نابینا به سرویس بهداشتی عمومی استفاده شود. - علائم باید در دسترس بودن سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت را نیز نشان دهند(شکل ۳- ۳). ۱ شکل ۴- ۳: نماد استاندارد بین‌المللی سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت - اطلاعات مربوط به وجود محل تعویض نوزاد. امکانات تعویض لباس و سایر امکانات نیز باید در علائم جهت‌یابی نشان داده شود(«شکل ۴- ۳). -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱ ۱ که 8 ۱ شکل ۴- ۴: نماد استاندارد بین‌المللی اتاق تعویض و شیردهی نوزاد - تابلوهای راهنما باید از اندازه مناسب برخوردار باشند تا به راحتی توسط کاربران خوانده شوند. - تابلوهایی که ساعت کاری سرویس بهداشتی را نشان می‌دهند باید به وضوح در خارج از بنا نصب شده و اطلاعات مربوط به نزدیکترین سرویس بهداشتی شبانه‌روزی را نشان دهند. - داخل سرویس بهداشتی,» بایستی علائم واضحی در مورد نام نظافتچی یا شرکت مسئول نظافت و برنامه دفعات تمیز کردن سرویس بهداشتی مشخص شده باشد. - -لازم است از تابلوهای راهنمای مقاوم در برابر شرایط محیطی استفاده شود. - نظارت بر نصب و بهره‌برداری از تابلوها باید مطابق با ضوابط سازمان برنامه و بودجه باشد و در صورت عدم وجود ضوابط مربوط مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان می‌تواند ملاک عمل قرار گیرد. ۵-۴- الزامات طراحی ورودی ساختمان سرویس بهداشتی - ورودی سرویس بهداشتی عمومی باید به آسانی قابل تشخیص باشد. - ورودی سرویس بهداشتی عمومی باید دارای دسترسی آسان, هم‌سطح و بدون مانع باشد. - ورودی سرویس‌های بهداشتی عمومی باید دارای پهنای کافی باشد. حداقل عرض مفید ورودی باید ۱۰۰سانتیمتر باشد تا ورود افراد با صندلی چرخدارء عصاء واکر و افراد دارای چمدان و چرخ خرید را تسهیل کند. در مکان‌های دارای - بهتر است از درهای ورودی خودکار برای ورود به بلوک سرویس بهداشتی در نظر گرفته شود تا تماس دست به حداقل برسد. - کابین‌های سرویس‌های بهداشتی و آینه‌ها باید خارج از دید افراد بیرونی باشد. بنابراین می‌توان با ایجاد برآمدگی یا فرورفتگی و یا ایجاد حائل در پیش ورودی اصلی, به ویژه برای سرویس بهداشتی بانوان حریم بصری ایجاد کرد(شکل ۴- ۵). -------- صفحهٔ بعد -------- و 11111 شکل ۴- ۵: نمونه‌های ایجاد حائل در ورودی برای ایجاد حریم بصری - در صورت امکان کابین‌های توالت باید طوری طراحی شوند که هنگام خالی بودن درب آن باز بماند. این امر علاوه بر تشخیص خالی یا پر بودن» به خشک شدن توالت و از بین رفتن بو کمک می‌کند. - عرض مفید درهای کابین توالت‌ها نباید کمتر از ۸۰سانتیمتر باشد. , ِ شت و ات فضای آزاد چرخش شکل ۴- ۶: ابعاد در و فضای آزاد چرخش در کابین ۶-۴- الزامات طراحی فضاهای داخلی - تمام طراحی‌های سرویس بهداشتی باید در راستای به حداقل رساندن نیاز به نگهداری و نظافت باشد. - ارتفاع سرویس بهداشتی عمومی نباید از ۲۱۰سانتیمتر کمتر باشد. در صورت وجود سقف کاذب در سرویس‌های - پیشنهاد می‌شود. به منظور دسترس‌پذیری سرویس‌های بهداشتی عمومی برای افراد دارای محدودیت بینایی» از کنتراست رنگ در فضاهای داخلی و در صورت امکان در تجهیزات بهداشتی استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ع ۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱-۶-۴ فضای تردد و انتظار - پایستی فضای مناسبی جهت تردد و آنتظار در سرویس‌های بهداشتی عمومی پیش‌بینی گردد. - در طراحی سرویس‌های بهداشتی از ایجاد راهروهای طولانی و فضاهای پنهان باید اجتناب شود. - فضایی برای سطل‌های دفع زباله. تجهیزات خشک‌کن دست و هر وسیله و اتصالات دیگر باید در مرحله طراحی اولیه در نظر گرفته شود.ء به نحوی که فضای کافی برای آنها وجود داشته و مسیر تردد را مسدود نکنند. - در صورت امکان, چیدمان اجزای مختلف نسبت به یکدیگر و فضای گردش و ورودی اصلی باید به گونه‌ای طراحی شود که سرویس‌های بهداشتی» روشویی‌ها و امکانات خشک کردن دست به ترتیب منطقی قرار داده شوند. ضروری است که امکانات خشک کردن دست نزدیک به روشویی و همچنین نزدیک ورودی اصلی باشد تا از ازدحام جلوگیری کند و مانع حرکت افراد به سمت سرویس بهداشتی نشود. -محل شستشوی دست‌ها باید خارج از توالت‌ها باشد. - توصیه می‌شود برای هر دو توالت یک روشویی پیش‌بینی شود. - در صورت وجود بیش از دو روشوییء حداقل یک روشویی و یک دستگاه صابون باید در تراز پایین‌تر (۷۵-۷۰سانتیمتر بالاتر از کف) برای استفاده افرادی که از صندلی چرخدار استفاده می‌کنند. کودکان و افراد کوتاه قد قرار داشته باشد. - روشویی‌ها باید حداقل در فاصله مرکز به مرکز ۷۰سانتیمتری قرار گیرند. - برای هر دو روشویی باید حداقل یک مخزن صابون وجود داشته باشد. ارتفاع مخزن صابون باید به اندازه‌ای باشد که فرد بتواند دست خود را زیر مخزن قرار دهد. پیشنهاد می‌شود استفاده از دستگاه به صورت خودکار بوده یا کار با آن آسان باشد. مخزن‌های صابون مایع باید به گونه‌ای قرار بگیرند که صابون اضافی روی زمین نریزد. - پیشنهاد می‌شود در سرویس‌های بهداشتی زنانه محلی جدا از منطقه شستشو همراه با قفسه و آینه فراهم شود تا امکان دسترسی به روشویی توسط افرادی که آرایش می‌کنند محدود نشود. - حداقل فضای آزاد در مقابل هر روشویی و کابین سرویس بهداشتی باید ۸۰سانتیمتر در نظر گرفته شود. این فضاها شکل ۴- ۷: مشخصات روشوبی در سرویس بهداشتی عمومی - عرض راهروهای تردد در سرویس بهداشتی عمومی باید حداقل ۱۲۰سانتیمتر باشد. که شامل فضاهای آزاد در مقابل کابین. روشویی و مانند آن نمی‌شود. به عنوان مثتال اگر کابین‌ها روبروی روشویی قرار داشته باشند.ء به یک فضای آزاد ۰سانتیمتری در مقابل کابین‌هاء یک فضای آزاد ۸۰سانتیمتری در مقابل روشویی‌ها و یک فضای گردش -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۳۹ فضای آزاد ۳ فضای آزاد 1 ا ددد ۲ راهروی در س(1۹ فضای آزاد 8 ۱7/117 شکل ۴- ۸: فضای آزاد تردد در سرویس بهداشتی عمومی - اگر سرویس‌های بهداشتی دسترس‌پذیر در قسمت اصلی سرویس بهداشتی عمومی قرار دارند. باید فضای چرخش - در مواردی که واکر و کالسکه بچه به قسمت اصلی سرویس بهداشتی آورده شوند.ء باید فضایی برای توقف آنها بدون مسدود کردن فضای گردش و تردد وجود داشته باشد. ۲-۶-۴- کابین سرویس بهداشتی - اندازه افقی تمام شده برای ضلع کوچکتر هر کابین سرویس بهداشتی عمومی در هر شرایطی نباید از ۱۱۰سانتیمتر - پیشنهاد می‌شود کابین‌های توالت حداقل ۱۱۰سانتیمتر عرض و ۲۰۰سانتیمتر عمق داشته باشد. -در مناطقی که احتمال حمل بار توسط افراد زیاد است مانند میادین تره بار» ترمینال‌هاء فرودگاه‌ها و ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی شهری و بین‌شهری» دسترسی بدون پله و وجود فضای اضافی در سرویس بهداشتی الزامی است. توصیه می‌شود تعدادی از واحدها با ابعاد بزرگتر و به عرض ۱۲۰تا ۱۸۰سانتیمتر در نظر گرفته شده و مناسب‌سازی شود به طوری که افراد با شرای‌ط خاص (زنان باردارء افراد مسن, افراد دارای چمدان یا چرخ خرید. افراد دارای فرزند) که نیاز به فضای بیشتری دارند» بتوانند از آن استفاده کنند و لازم است این فضا توسط علامت یا تابلو مشخص شود. - بایستی در داخل کابین, دایره‌ای به قطر حداقل ۴۵سانتیمتر در نظر گرفته شود تا افراد بتوانند وارد شوند. و در را ببندد. در یک کابین معمولی مستطیل شکل باید حداقل فاصله ۴۵سانتیمتری بین لبه جلوی کاسه سرویس بهداشتی و مسیر چرخش در وجود داشته باشد(شکل ۳- ‎.)٩ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ص ی ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وهی 1 حدا / 0 سح 1 -_ 0 7 2-۷ 4 سوت رد پست ۱۳1۸۰0 7 دشن ۱۱ بن در ار - هیچ عنصری روی زمین یا متصل به دیوار (مانند دستگاه توزیع دستمال) نباید با محدوده فضای چرخش داخلی - کابین‌های سرویس‌های بهداشتی عمومی تک چشمه‌ای مستقل (که فاقد راهرو هستند) باید بزرگتر از کابین‌های و قلاب‌هایی برای آویزان کردن لباس و وسایل همراه باشد و همچنین ممکن است نیاز به نگهداری چرخ خرید و چمدان باشد. این موارد باید هنگام تعیین اندازه کابین در نظر گرفته شوند. - ارتفاع دیوار یا در کابین نباید از ۱۹۰سانتیمتر کمتر باشد و هرگونه شکاف در زیر دیوارها و درها نباید از ۱۵سانتیمتر - درهای بازشوی کابین‌ها تنها در صورتی می‌توانند به سمت خارج باز شوند که فضای گردش کافی برای عبور افراد بدون پرخورد با بازشوی در وجود داشته باشد. دست محدود قابل استفاده باشد. قفل‌ها باید شامل علامت‌های کدگذاری شده با رنگ کاملاً واضح باشند که مشخص کننده اشغال بودن کابین باشد (قرمز-پرء سبز-خالی). قسمت رنگی باید به اندازه کافی بزرگ باشد تا به وضوح دیده شود. همجنین مناسب است اگر کلمات "پر "/"خالی " برای افرادی که کوررنگی دارند نیز نشان داده شود. ۳-۶-۴- اتاق والدین و کودک امکانات تعویض نوزاد باید بخش جدایی ناپذیری از تمام بلوک‌های سرویس بهداشتی عمومی زنانه و مردانه باشد. فضاء رعایت استاندارد ملی شماره ۱۵۷۴۵ (اتاق مادر و کودک- الزامات عمومی) الزامی است. همجنین موارد زیر باید در نظر گرفته شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳۴ یت۳۳090900 - اتاق والدین و کودک باید دارای یک یا چند واحد تعویض نوزاد و یک دستشویی باشد. اتاق و درب باید آنقدر بزرگ باشد که بتوان یک کالسکه دو نفره را در آن جای داد. بنابراین عرض درب باید حداقل ۸۵سانتیمتر باشد. - با توجه به ضرورت تسهیل تردد کالسکه. توصیه می‌شود این مکان بدون اختلاف سطح بوده و در غیر اینصورت - در مواردی که به ندرت از اتاق والدین و کودک استفاده می‌شود. می‌توان برای آن یک واحد در نظر گرفت. ولی در مواردی که احتمال استفاده منظم وجود دارد. می‌توان به منظور کاهش زمان انتظارء دو یا چند واحد در نظر گرفت که این امر بستگی به تقاضا دارد. -عمق سطح میز تعویض کودک باید ۹۰سانتیمتر باشد. در صورت عدم امکان, لازم است یک میز تعویض کودک تاشو با تمهیدات ایمنی تهیه شود(شکل ۴- ۱۰). - تمام میزهای تعویض پوشک بچه باید در طرفین دیوار دارای اتصال محکم باشند که در صورت چرخش کودک از افتادن آن جلوگیری کنند. - در صورت امکان» میز یا واحدهای تعویض باید ۷۵سانتیمتر بالاتر از کف نصب شود و قابلیت تنظیم ارتفاع داشته - توصیه می‌شود سطل زباله دردار بزرگ و علامت دار مخصوص پوشک در اتاق والدین و کودک در نظر گرفته شود. - پیشنهاد می‌شود به منظور دسترسی سریع و آسان به اطلاعات موقعیت مکانی اتاق والدین و کودک. نسبت به تهیه نرم‌افزارهای مکان‌یاب و به‌روزرسانی آنها با کمک شهرداری‌های کشور و سایر سازمان‌های ذیربط اقدام گردد. - پیشنهاد می‌شود در سرویس‌های بهداشتی عمومی پرتردد دستگاه‌های توزیع‌کننده پوشک در نظر گرفته شود(شکل ۴- ۱۱). دیوار یکبارمصرف نمای جانبی نمای جانبی نمای روبرو در حالت بسته در حالت باز شکل ۴- ۱۰: یک نمونه میز تعویض تاشو دیواری -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۴- ۱۱: مشخصات اتاق والدین و کودک ۳-۶-۴ سرویس بهداشتی ویزه افراد دارای معلولیت معلولیت. شامل گروه گسترده‌ای از حالات است. علاوه بر معلولیت‌های نمایان مانند افرادی که از وسایل کمکی مانند عصاء واکر و صندلی چرخدار استفاده می‌کنند و افراد نابیناء بسیاری از افرادی که به دلیل مشکلات قلبی یا فشار خون و یا آرتروز دارای محدودیت حرکت هستند. سالمندان, افراد کم‌بیناء کم شنواء ک سانی که چمدان., کال سکه بجچه و کر سه خرید را حمل می‌کنند. کسانی که به علت بیماری با تصادف دچار ناتوانی هستند. خانم‌های باردارء افرادی که دچار بی‌اختیاری آدرار هستند. نیز در گروه افراد ناتوان قرار می گیرند. بنابراین لازم |ااست برای طیف گسترده‌ای از افراد که به نوعی دچار ناتوانی هستند. سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر ایجاد شود. هم‌سطح‌سازی» عریض‌تر بودن درهای ورودی) می‌تواند آسایش بیشتری برای همه افراد ایجاد کند. - به منظور کمک به افزایش تعاملات اجتماعی و تردد افراد دارای معلولیت در شهر و هچنین به دلیل افزایش تعداد سالمندان, بایستی در هر مکانی که سرویس بهداشتی عمومی وجود دارد یک سرویس بهداشتی عمومی برای افراد دارای معلولیت به صورت مجزا برای زنان و مردان مطابق ویرایش سوم «ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت» در نظر گرفته شود. - پیشنهاد می‌شود در مراکز خرید. امکان آجاره ویلچر به افراد فراهم شود که علاوه بر آمکان تردد آسان. در صورت نیاز به سرویس بهداشتی عمومی دسترس‌پذیر بتوانند از آن استفاده کنند. - به منظور تسهیل دسترسی به سرویس بهداشتی» ورودی آن باید هم‌سطح با پیاده‌رو بوده. بدون وجود پله و سطوح شیب‌دار غیراستاندارد باشد. سرویس‌های بهداشتی نباید در شیب‌های تند قرار بگیرند. یا با پله‌ها و یا آستانه‌های بلند قابل دسترس نباشند. در مواردی که اختلاف سطح به وجود آمده اجتناب ناپذیر است. بایستی از طریق سطح شیبدار افرادی که با واکرء چمدان یا چرخ خرید هستند. کودکان, افراد مسن. افراد دارای معلولیت حرکتی. افراد نابینا و کم بینا و آفرادی که مشکل حرکتی موقت دارند نیز نیاز به سهولت دسترسی دارند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم:الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳ ۳۳ وتو - استفاده از بالابر فقط به عنوان آخرین چاره و در شرایط مناسب‌سازی وضع موجودی که راه حل دیگری برایش نیست مجاز است؛ زیرا نگهداری آنها گران است. استفاده از آنها دشوار است و در برابر خرابکاری آسیب‌پذیر هستند. -افرادی که از صندلی چرخدار استفاده می‌کنند. به زمان بیشتری نسبت به سایر افراد برای استفاده از توالت نیاز دارند. از این روء در بعضی از مناطق پر رفت و آمد به بیش از یک سرویس بهداشتی قابل دسترس برای صندلی چرخدار نیاز است که تعداد مورد نیاز این سرویس بهداشتی‌های باید براساس نیازهای محلی ارزیابی شود. - تمام مسیرهای دسترسی به سرویس‌های بهداشتی عمومی باید برای صندلی چرخدار و افرادی که کالسکه بچه حمل می‌کنند قابل دسترس باشد. - سرویس‌های بهداشتی عمومی موجود باید به منظور دسترس‌پذیری افراد مناسب‌سازی شوند و تغییرات لازم به منظور کمک به تسهیل استفاده افراد دارای معلولیت از سرویس‌های بهداشتی در اولویت بوده و بایستی در کمترین زمان ممکن انجام شود. - استفاده از تابلوها و علائم مشخص‌کننده وجود سرویس بهداشتی مناسب افراد دارای معلولیت الزامی است. - علاوه بر سرویس بهداشتی عمومی ویژه افراد دارای معلولیت که در داخل فضای سرویس بهداشتی عمومی مردانه یا زنانه قرار دارد.» بهتر است یک سرویس بهداشتی ویژه معلولین به صورت مجزا قرارگیرد تا اگر نیاز به همراهی سرپرستی از جنس مخالف (همسر یا بستگان) بود. سایر افراد نگران محرمیت نباشند. - توصیه می‌شود در سرویس‌های بهداشتی عمومی جاده‌ای, علاوه بر مکانی مجهز به میز تعویض کودک. مکانی مجهز - در سرویس‌های بهداشتی عمومی بیشتر از ۰اکابین بایستی به ازای هر ۰اکابین یک واحد سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر در نظر گرفته شود. در موارد کمتر از ۰ اکابین» وجود یک سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر الزامی است. - در نظر گرفتن فضای تی شور در سرویس‌های بهداشتی عمومی از اشغال شدن سرویس بهداشتی افراد دارای باشد (شکل ۳۴- ۱۲). 2 1 شکل ۴- ۱۲ حداقل ابعاد فضای سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ص ها ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - فضای آزاد به قطر ۱۵۰سانتیمتر برای عبور و گردش صندلی چرخدار در سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در نظر گرفته شود(شکل ۴- ۱۳). شکل ۴- ۱۳: نمونه‌ای از ابعاد سرویس بهداشتی عمومی برای دسترسی صندلی چرخدار - در فضاهای بهداشتی باید به بیرون باز شود تا گشودن آن در مواقع اضطراری از بیرون امکان‌پذیر باشد. - در فضای بهداشتی باید از داخل قفل شود.ء درعین‌حال قابل باز شدن از خارج در مواقع اضطراری باشد. - نصب کاسهٌ توالت فرنگی به ارتفاع ۴۵سانتیمتر از کف و با فاصله ۳۰سانتیمتر از دیوار مجاور الزامی است . با ۶۰ ۳ 7 1 ۹ ۰ ید ار ۶۰ ۳۰۵۵1 شکل ۴- ۰۱۴ ابعاد سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت و9 میله دستگرد بر دبوار پشت و9 مجاور آن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳۶( ۳۵ یت۳۳090900 - نصب میله‌های دستگرد در طرفین کاس توالت به ارتفاع ۷۰سانتیمتر از کف و ۲۰سانتیمتر جلوتر از لب جلویی کاسه الزامی است (شکل ۴- ۱۴). -نصب میله‌های دستگرد کمکی عمودی با فاصله ۳۰سانتیمتر از جلوی کاسه و ۴۰سانتیمتر بالاتر از نشیمن توالت بر روی دیوار مجاور الزامی است. دامن نوسان میله‌های عمودی باید ۸۰ تا ۱۲۰سانتیمتر از کف باشد (شکل ۴- ۱۴). - نصب میله‌های دستگرد اضافی افقی بر روی قسمت داخلی در به ارتفاع ۸۰سانتیمتر از کف و حداکثر ۱۵سانتیمتر فاصله از محور لولا و با طول حداقل ۳۰سانتیمتر الزامی است. ۹ ۶ و َ رس ۲ چگ ۱ ۸ 5 1 ۱ ۳ ره ۱ ل 1 : وخع سست ۱ 4 ۱ ی 1 ۱ ۹ ا ۱ ۱ 2و ۱ 1 1 2 | ۱ ۳ یت ۰ [ و 1 خر ی ۹ ۰ 1 ۱ ۸ آً 8 ز ۹ ْ ۱ ِ ۹ شکل ۴- ۱۵: نمونه نصب میله‌های دستگرد کمکی در کابین سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت - کاسه روشویی باید در فضایی به ابعاد ۱۲۰۷۷۵سانتیمتر قرار گیرد تا امکان دستیابی از روبرو را فراهم سازد (شکل). - پیش‌بینی فضای آزادء به ارتفاع حداقل ۷۵سانتیمتر از کف تا پایین لبهُ دستشویی الزامی است. عمق فضای آزاد برای زانو باید ۲۰سانتیمترء و برای نوک پا ۴۵سانتیمتر باشد (شکل ۳- ۱۶). - لوله‌های آب گرم و فاضلاب زیر روشویی باید حفاظت و عایق‌بندی شوند. در زیر روشویی نباید گوشه‌های تیز وجود - شیرهای روشویی باید به‌صورت اهرمی و به‌راحتی باز و بسته شوند و حداکثر فاصله آن‌ها از لب جلو روشویی شکل ۴- ۱۶: ارتفاع روشویی ویژه افراد دارای معلولیت از کف و ابعاد فضای آزاد جلوی آن - تجهیزات فضاهای بهداشتی باید در جای ایمن نصب شده و به سهولت قابل استفاده باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ص هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وی -ارتفاع تجهیزات لازم در سرویس بهداشتی مانند آویز حوله و جای صابون و یا دستگاه خشک‌کن برقی از کف نباید - روی یکی از دیوارهای سرویس بهداشتی باید رخت‌آویز و یک قفسه در ارتفاع حداکثر ۱۲۰سانتیمتر نصب شود. ۵-۶-۴-فضای خدماتی - در صورت وجود نظافت چی. بایستی فضایی با صندلی, قلاب آویز»ء محل نگهداری وسایل شخصی, آب آشامیدنی و - اگر نظافت چی مسئولیت دریافت پول را نیز داشته باشد. باید تسهیلات امن نگهداری پول نقد برای او در نظر گرفته -اگر تجهیزات نظافت در محل سرویس بهداشتی نگهداری می‌شود. باید محلی برای نگهداری همراه با تهویه و قفل فراهم شود. - انبار نگهداری حوله. دستمال توالت. صابون» لوازم نظافت و سایر مواد مصرفی که امکان قفل شدن داشته باشد. باید - بایستی فضایی در ارتفاع پایین به منظور شستشوی تی و وسایل نظافت در نظر گرفته شود. - در صورت امکان, راهروی خدمات باید برای دسترسی و نگهداری وسایل بهداشتی, اتصالات و لوله‌های مربوطه و تخلیه سطل‌های زباله فراهم شود. این راهروها باید به اندازه کافی عریض باشند تا امکان دسترسی اسان برای تعمیر و نگهداری و جمع‌آوری و دفع مواد زائد را فراهم کنند و باید از طریق ورودی قفل شونده به آنها دسترسی وجود داشته ۷-۴- سایر الزامات طراحی ۱-۷-۴ آکوستیک - به هرگونه صدای ناخواسته. نوفه گفته می‌شود و نوفه زمینه. صداهای ناخواسته موجود در یک فضا است که می‌تواند از منابع خارجی مانند نوفه ترافیک و نوفه ناشی از فضای مجاور و همچنین منابع داخلی مانند نوفه ناشی از سیستم‌های تأسیسات مکانیکی و الکتریکی از قبیل تهویه. آب‌رسانی و آسانسور سرچشمه بگیرد. تراز نوفه زمینه نیز زمان واخنش و شاخص وضوح گفتار است که در فضاهای مشترک سرویس‌های بهداشتی عمومی باید مطابق جدول ۱-۴ باشد: جدول ۱-۴: تراز نوفه زمینه در فضاهای مشترک سرویس‌های بهداشتی عمومی برحسب دسی بل (وءما برحسب دسی بل (ع[۴۸) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۴۲ یت۳۳090900 - هرگاه جداکننده‌ای به وسیله امواج صدای هوابرد به ارتعاش درآید. نحوه انتقال صدا به فضای مجاور را تراگسیل صدای هوابرد از طریق جداکننده گویند. شاخص کاهش صدای وزن یافته یا درجه تراگسیل صدای مجاز برای جدول ۴- ۲: درجه تراگسیل صدای مجاز برای جداکننده‌های بین فضاهای مشترک در سرویس‌های بهداشتی عمومی حداقل شاخص کاهش صدای وزن یافته (بب8)/ حداقل درجه تراگسیل صدا بر حسب دسی بل (5710) س 7 دیوار جداکننده سرویس بهداشتی ساده ۵۰ عمومی از سایر فضاهای مجاور عمومی از راهرو سقف جداکننده سرویس بهداشتی ساده ۵۰ عمومی از سایر فضاهای مجاور عمومی از راهرو - صدای کوبه‌ای صدایی است که منشاء تولید آن صربه یا کوبش باشد. تراز کوبه‌ای معمول شده وزن یافته و درجه صدابندی کوبه‌ای مجاز برای سقف بین فضاهای مشترک سرویس‌های بهداشتی عمومی و سایر فضاها در جدول ۳- ۲ ارائه شده است: جدول ۴- ۳: تراز کوبه‌ای معمول شده وزن یافته و درجه صدابندی کوبه‌ای مجاز برای سقف بین فضاهای سرویس‌های بهداشتی عمومی 8 5 حداکتر تراز کوبه‌ای معمول شده وزن | حداقل درجه صدای کوبه‌ای بر حسب دسی ات ۰ بالای فضاهای همانند سرویس بهداشتی عمومی ۵8۰ ۶ ۲-۷-۴- روشنابی طراحی منا سب سیستم روشنایی موجب صرفه‌جویی در م صرف آنرژی شده و ظاهر مطلوبی به سرویس بهدا شتی می‌دهد. رو شنایی نامنا سب و وجود فضاهای تاریک و سایه‌دار موجب دیده نشدن نواحی کثیف و آلوده شده و همچنین -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۳/۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی و - در تمام ساعات فعالیت. محوطه بیرونی و ورودی اصلی سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به اندازه کافی روشن صورت گیرد و از اقدامات خرابکارانه جلوگیری شود. - سرویس بهداشتی عمومی باید علاوه بر روشنایی طبیعی از سایر تجهیزات روشنایی نیز برخوردار باشد. در صورت استفاده از نور مصنوعی, متوسط روشنایی فضاهای داخلی باید بین ۳۰۰-۱۰۰ لوکس باشد تا امکان تردد ایمن و نظافت مناسب فراهم شود. - بایستی در حد آمکان از نور طبیعی در تمام فضاهای سرویس‌های بهداشتی عمومی به ویژه کابین‌ها استفاده شود(شکل ۴- ۱۷). - در طراحی و اجرای شیشه‌های سقفی باید تدابیر لازم به منظور ایمنی و نظافت سطح آن در نظر گرفته شود. < در صورتث تأمین روشنایی الکتریکی. به دلایل بهداشتی باید تا حد امکان از سیستم روشنایی خودکار که با حرکت افراد یا باز و بسته شدن در کابین‌ها فعال می‌شوند. استفاده نمود. در صورت عدم آمکان و یا در صورت وجود نگهبان. می‌توان از کلیدهای کنترل دستی غیر خودکار استفاده نمود. - توصیه می‌شود از لامپ‌های کم‌مصرف برای به حداقل رساندن مصرف برق استفاده شود. بنابراین استفاده ازهالوژن - به منظور تأمین برق برای روشنایی سرویس‌های بهداشتی عمومی می‌توان از انرژی خورشیدی استفاده نمود. - لامپ‌ها نباید در دسترس عموم باشند. بنابراین باید از روشنایی سقفی با پوشش‌های ایمن استفاده نمود. در صورت امکان چراغ‌های توکار سقفی در بالای سینک روشویی و آینه قرار گیرند. - می‌توان از سنسورهای روشنایی هوشمند حساس به حرکت استفاده نمود. این سنسورها در صورت عدم حرکت انسان, به طور خودکار نور را از ۳۰۰ لوکس به ۵۰ لوکس کاهش می‌دهند. دراین صورت صرفه‌جویی در آنرژی بدون کاهش امنیت انجام می‌شود. - نور آبی پررنگ مانع از یافتن رگ افراد معتاد برای تزریق می‌شود. بنابراین در مکان‌های پرخطر می‌توان از این رنگ استفاده نمود. همچنین رنگ آبی مانع از رشد برخی حشرات و میکروب‌ها می‌شود. اما در هر صورت به دلیل ایجاد فضایی غم‌انگیز برای همه سرویس‌های بهداشتی توصیه نمی‌شود. - در پاره‌ای موارد از نور ماوراء بنفش برای جلوگیری از مصرف مواد مخدر استفاده می‌شود که این امر به دلیل کاهش - تعبیه امکانات روشنایی اضطراری برای روشن شدن مسیر خروج کاربران جهت خروج ایمن از سرویس بهداشتی ضروری است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۴۳۹ م۸ ۱ ۹۱ بازشو سقفی برای ورود نور طبیعی خورشید ط بازشو سقفی برای 1 بازشو دیواری برای ورود شکل ۴- ۱۷: استفاده از نور و تهویه طبیعی در سروبس بهداشتی عمومی ۳-۷-۴- تهویه به منظور خشک نگهداشتن سرویس‌های بهداشتی عمومی, بویژه در مناطق گرم و مرطوب. لازم است تمهیدات لازم به منظور تهویه مناسب طبیعی یا مکانیکی در نظر گرفته شود. همچنین توجه به موارد زیر الزامی است: - تعداد تعویض هوای لازم برای ایجاد شرایط مطبوع سرویس بهداشتی عمومی ۸۰-۲۰ بار در ساعت است. جدول ۴- ۴: حداقل مقدار هوای تخلیه مورد نیاز سرویس بهداشتی عمومی - از خوشبوکننده‌های هوا نباید به عنوان جایگزین تهویه و تمیز کردن مناسب استفاده شود. ولی در هر حال استفاده از آنها توصیه می‌شود. - تهویه طبیعی می‌تواند از طریق ورودی اصلی,» بازشوهای دیواری و سقفی و پنجره‌ها فراهم شود. این امکان به ویژه در فصول گرم سال از گرم شدن بیش از حد و ایجاد بو جلوگیری می‌نماید(شکل ۳- ۱۷). - توصیه می‌شود تمام سرویس‌های بهداشتی دارای تهویه مکانیکی باشند. در صورت استفاده از تهویه مکانیکی باید از سیستم خودکار تشخیص حرکت استفاده شود تا فن‌های تهویه به طور مداوم کار نکنند. - پیشنهاد می‌شود در صورت عدم امکان استفاده از سیستم خودکار تهویه هوای سرویس‌های بهداشتی عمومی, از کلیدهای روشنایی برق یا کلیدهای جداگانه استفاده شود. این سیستم‌ها در انطباق با ضابطه شماره ۱۱۰ باید به سیستم - دمای محیط سرویس‌های بهداشتی باید حداقل ۱۰ درجه سانتی‌گراد باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 2 ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی تجگ ۴-۷-۴ مصالح و فرآورده‌های ساختمانی در طراحی و اجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی, رعایت استانداردهای ملی مصالح و فرآورده‌های ساختمانی الزامی است. همجنین رعایت موارد زیر ضرورت دارد: - سرویس‌های بهداشتی عمومی می‌توانند به صورت پیش ساخته و یا به صورت مصالح بنایی یا اسکلتی در محل - به منظور جلوگیری از زنگ زدگی ورق» لولهء پیچ و مهره و میخ فولادی لازم است از اندود روی استفاده شود. - دیوارهای داخلی سرویس‌های بهداشتی, باید کاملاٌ کاشی کاری شوند تا نظافت به سهولت انجام گیرد. - اجرای عایق رطوبتی در کف سرویس‌های بهداشتی و دیوارهایی که در تماس با زمین نمناک هستند ضروری است. - به منظور عایق کاری رطوبتی در سرویس‌های بهداشتی عمومی باید از عایق‌های رطوبتی پایه سیمانی» رزینی و - در دیوارهای خارجی, لازم است تراز اجرای عایق رطوبتی حداقل ۲۰سانتیمتر بالاتر از تراز کف تمام شده بیرون - در دیوارهای داخلی, لازم است عایق رطوبتی تا تراز کف تمام شده ادامه یافته و حداقل ۱۰سانتیمتر در کف مهار و یا دارای روکش گکالوانیزه یا اپوکسی در مسلح کردن بنا استفاده نمود. ۵-۷-۴- سطوح - تمام مصالح استفاده شده برای پوشش داخلی و خارجی و سطوح. باید بادوام بوده و نشانه‌ای از نقص ساختاری و ترک وجود نداشته باشد. - سطوح داخلی سرویس‌های بهداشتی باید به گونه‌ای باشد که تمیز کردن آنها آسان بوده و در برابر دیوارنویسی و خرابکاری مقاوم باشند. - در هنگام اجرای سطوح باید از ایجاد سوراخ و شکاف‌هایی که موجب غیربهداشتی شدن آنها می‌شود جلوگیری شود. - باید از ایجاد لبه‌ها و گوشه‌های تیز خودداری کرد تا خطر آسیب دیدن افراد کاهش یابد. - به منظور حفظ حریم خصوصی افراد. نباید از سطوح بازتابنده استفاده شود. ۱-۵-۷-۴ دبوارها -در تمام فضاهای سرویس‌های بهداشتی عمومی, دیوارها باید تا ارتفاع حداقل ۱۲۰سانتیمتر و حمام‌ها حداقل ۰سانتیمتر از کف با کاشی یا مصالح مشابه قابل شستشو پوشانده شود. - دیوارها باید از مصالح مقاوم در برابر ضربه ساخته شوند. نازک‌کاری دیوارها باید غیرقابل‌نفوذ باشد. برای جلوگیری از دیوارنویسی‌ها باید دیوارها را با کاشی یا سنگ پوشاند. با این حال, باکتری و کیک می‌تواند روی سطوح با بافت نامنظم رشد کنند. بنابراین استفاده از نازک‌کاری بادوام باید به عنوان بخشی از فرایند طراحی در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳۵ یت۳۳090900 - برای پاسخگویی به نیازهای افراد نابینا و کم بینا باید بین در و دیوار و میله دستگرد کنتراست رنگی وجود داشته ۲-۵-۷-۴ -کف - کف سروی‌س‌های بهداشت‌ی عموم‌ی باید در برابر لغزش مقاوم باشد تا احتمال لیز خوردن و زمین خوردن افراد کاهش یابد. (مانند سنگ. کاشی, سرامیک. کامپوزیت و ...). استفاده از کفپوش ضد آب یک تکه (بدون درز) نسبت به مصالح دارای درز توصیه می‌شود. -به منظور جلوگیری از جمع شدن آب در کف سرویس بهداشتی لازم است ۱ تا ۳ درصد شیب‌بندی به سمت - در صورت امکان, بایستی تمام فضاهای داخلی سرویس بهداشتی هم‌سطح و بدون پله. آستانه و سطح شیبدار باشند. - کف تمام سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به نحو مناسب عایق کاری رطوبتی شده و با کاشی و دیگر مصالح قابل ۳-۵-۷-۴ سقف و سقف کاذب - به منظور جلوگیری از مخفی کردن مواد یا کالاهای سرقتی, باید از ایجاد سقف‌های کاذب قابل تخریب یا قابل دسترس اجتناب شود. - سقف کادب باید به نحو مناسب و مطمئن به سازه اصلی ساختمان متصل شود تا در شرایط عادی و شرایط خاص (آتش سوزی و زلزله) با تخریب یا ریزش تمام یا بخشی از آن اختلالی در عملکرد ساختمان و فضاهای آن ایجاد نشده و ایمنی لازم برای افراد تأمین گردد. - نصب آویزهاء اتصالات و سایر اجزای نگهدارنده سقف کاذب. باید از طریق نصب میلگردهای انتظار در هنگام اجرای سازه اصلی انجام گیرد و از تخریب و آسیب رساندن به سازه اصلی خودداری شود. - آویزهای نگهدارنده بایدی و عمود بوده و در برابر عوامل خورنده و زنگ زدگی مقاومت کافی داشته باشند. - تعداد و فواصل آویزها بسته به نوع پوشش سقف کاذب محاسبه و برآورد شده و در هر حال نباید از ۳ عدد در هر متر مربع سقف کمتر باشد. - در مجاورت و یا بالای سقف کاذب. نباید هیچگونه لوله آب. فاضلاب یا گاز. کانال و یا تأسیسات مشابه. مستقیما و یا از طریق آویزهاء شبکه‌های نگهدارنده با سایر قسمتهای سقف کاذب اتصال یا تماس داشته باشد. - از فضاهای بالای سقف کاذب نباید برای انبار کردن لوازم و تجهیزات استفاده شود. - تخلیه هوای سرویس‌های بهداشتی به فضای بالای سقف کاذب مجاز نیست. - در سقف‌هایی که مواد قابل احتراق مانند انواع بلوک یا صفحات پلی استایرن استفاده می‌شود. باید سطح زیر سقف اصلی با اندود یا فرآورده‌های مناسب ضد حریق مطابق ضوابط مربوطه محافظت شده باشد. این پوشش, در صورت تعبیه -با توجه به اینکه فضای مابین سقف کاذب و سقف اصلی سازه‌ای به عنوان فضای کنترل نشده به شمار می‌رود. لازم است در مناطقی که اختلاف دمای داخل و خارج آن زیاد است. از طریق عایق کاری مناسب مطابق با ضوابط سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی برنامه و بودجه باشد و در صورت عدم وجود ضوابط مربوط. طبق مبحث ‎۱٩‏ مقررات ملی ساختمان از اتلاف حرارت جلوگیری شود. - فضای بالای سقف کاذب. نباید به خارج ساختمان یا فضاهای نیمه باز و یا حیاط‌های مرکزی بازشو داشته باشد مگر انکه این بازشوها به منظور تهویه در مناطق مرطوب و با رعایت تمام شرایط زیر صورت گیرد: ۵ بانصب حفاظ و توری مناسب در محل بازشوها از ورود جانوران و حشرات به فضای بالای سقف کاذب جلوگیری ۵ تمام بازشوها به فضای بیرون» از طریق تمهیدات لازم مانند نصب آنواع دریچه (دمپر)» از بادء باران» کج باران و سایر نزولات جوی محافظت شوند. ۵ در صورت نیاز به نصب هرگونه شیشه و یا عناصر شیشه‌ای در سقف کاذب باید از شیشه‌های ایمنی مسلح یا ۶-۷-۴ تأسیسات برقی - در سرویس‌های بهداشتی عمومی, بایستی برای مسیرهای عبور سیم کشی توکارء از لوله فولادی و لوله پلاستیکی سخت و برای مسیرهای عبور سیم کشی روکار از لوله فولادی گالوانیزه استفاده شود. - تمام قطعات فلزی به کاررفته در تأسیسات محیط‌های مرطوب. باید دارای پوشش ضد زنگ باشند. - نوع حریم‌ها و شرایط نصب کلید و پریز و سایر تجهیزات آلکتریکی در فضاهای بهداشتی عمومی باید با رعایت استانداردهای تأسیسات برقی و ضابطه شماره ۱۱۰ انجام شود. به گونه‌ای که ایمنی استفاده کنندگان فراهم گردد. - به منظور جلوگیری از انتقال بیمارهای مسری لازم است حداقل تماس دست یا بدن با تجهیزات سرویس‌های بهداشتی وجود داشته باشد. بنابراین لازم است از تجهیزات خودکار به منظور افزایش امنیت تجهیزات و ارتقای سلامت چشمی, مکانیسم‌های شستشوی خودکار در توالت‌های فرنگی, سطل‌های زباله هوشمند. دستگاه هوشمند آرائه دهنده - نصب بخاری برقی در سرویس‌های بهداشتی عمومی مجاز نیست. ۷-۷-۴- تأسیسات مکانیکی در طراحی و اجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی, رعایت استانداردهای تأسیسات مکانیکی و ضابطه شماره ۱۳۸ الزامی است. همچنین رعایت موارد زیر ضرورت دارد: - تمام وسایل, تجهیزات. اتصالات. لوله کشی, شیرآلات و لوازم جانبی باید از دوام کافی برخوردار باشند. آنها باید در برابر شرایط محیطی, استفاده زیاد و اقدامات خرابکارانه. مقاوم باشند. - توصیه می‌شود در تمام سیستم‌های توزیع و ذخیره آب. اقدامات محافظتی در برابر یخ‌زدگی انجام شود. لذا تمام لوله‌های آب (گرم و سرد) باید عایق‌بندی شده و از اجرای لوله‌های طولانی اجتناب شود. - در مکان‌هایی که فشار کافی برای جریان آب وجود ندارد. لازم است نسبت به ذخیره سازی آب اقدام شود. در صورت استفاده از مخزن ذخیره آب. لازم است از پمپ‌های مناسب بسته به سر فشار موجود از مخزن ذخیره استفاده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( 2۳ یت۳۳090900 - در طراحی سیستم استفاده از مخزن ذخیره آب. بایستی مدت زمان پر شدن مخزن در مواردی که سرویس بهداشتی شلوغ است یا فشار آب کم است مد نظر قرار گیرد. -همواره پاید در روشویی آب گرم و آب سرد تأمین شود. آب گرم حتماً باید در تأسیسات تعویض نوزاد و سرویس بهداشتی‌های دسترس‌پذیر نیز فراهم شود. -برای گرم کردن آب در سرویس بهداشتی عمومی باید از روش‌هایی مانند آبگرمکن خورشیدی, آبگرمکن گازی و سایر موارد مشابه استاندارد استفاده شود. در صورت استفاده از پانل‌های خورشیدی, جهت گیری پانل‌هاء آسیب پذیری در برابر خرابکاری و مناسب بودن در بافت‌های تاریخی و مناطق حفاظت‌شده باید مورد توجه قرار گیرد. - مخازن ذخیره آب سرد باید به گونه‌ای عایق‌بندی شوند که دمای آب همواره کمتر از ۲۰ درجه سانتی‌گراد باشد. - آب گرم تأمین شده از هر منبع (لوله‌کشی یا مخزن»» باید به طور خودکار» حداکثر در دمای ۴۳ درجه سانتیگراد که دمای مناسبی برای شستن دست است. تنظیم شود. - شیرهای آب سرد و گرم باید به طور واضح و رنگی علامت گذاری شوند. آب گرم باید از طریق سیستم کنترل دما تأمین شود تا از احتمال سوختن جلوگیری شود. - کاربران باید بتوانند دست خود را با حداقل تماس با اتصالات بشویند. بنابراین در صورت امکان باید از شیرهای اهرمی یا شبرهای الکترونیکی خودکار یا زمان‌دار استفاده شود. باید توجه داشت که در صورت نصب شیرالات الکترونیکی خودکارء اطمینان از کافی بودن جریان آب خروجی برای شستن دست مهم است. - شیرهای فتوالکتریک مجهز به سنسورهای چشمی, قابلیت صرفه جویی تا ۷۰/ مصرف آب و انرژی را در مقایسه با شیرهای معمولی دارند. - فشار آب باید به اندازه‌ای باشد که علاوه بر تأمین بهداشت. از پاشش آب به اطراف جلوگیری شود. -فشار و میزان آب مورد نیاز برای لوازم بهداشتی باید مطابق با ضوابط مندرج در ضابطه شماره ۱۲۸ باشد. - در سرویس‌های بهداشتی عمومی در مناطق ساحلی, که احتمال شستشوی لباس‌های شنا توسط افراد وجود دارد. بایستی از شبکه رسوب‌گیر در مسیر لوله‌های آب و فاضلاب استفاده شود. - به منظور کاهش خطر خرابکاری و همچنین به دلایل زیبایی و بهداشتی, لوله‌ها و مخازن بایستی در داخل داکت‌ها محصور شوند و دسترسی به داکت‌ها باید فقط توسط افراد ذیصلاح امکان‌پذیر باشد. - در صورتی که آب قابل آشامیدن در سرویس بهداشتی وجود داشته باشد. بایستی به وضوح علامت گذاری شده و دور از سایر تجهیزات بهداشتی قرار گیرد. همچنین, منبع و خروجی آب آشامیدنی باید به وضوح مشخص شود. - حداقل قطر لوله‌های آبرسانی به لوازم بهداشتی عمومی براساس جدول ۴- ۵ است: جدول ۴- ۵: حداقل قطر لوله‌های آبرسانی به لوازم بهداشتی عمومی نمیا مس اش -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴ ۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - شبکه و آب مصرفی باید به گونه‌ای طراحی شود و لوله‌ها به ترتیبی اندازه گذاری شود که در زمان مصرف جدول ۴- ۶: فشار جریان آب در لوله‌های لوازم بهداشتی توالت با لاش ور توالت با فلاش تانک - حداکثر جریان آب توالت در سالن‌های تئاترء رستوران» موزه» ورزشگاه» مسجد. استادیوم زندان و فضاهای مشابه نباید از ۳ و ‎٩‏ لیتر در هر ریزش بیشتر باشد - حداکثر فشار آب شبکه لوله‌کشی توزیع آب مصرفی» در پشت شیرهای لوازم بهداشتی. در وضعیت بدون جریان - حداکثر مقدار جریان آب در لوازم بهداشتی نباید از ارقام جدول ۴- ۷ بیشتر باشد. جدول ۴- ۷: حداکثر مقدار جریان آب در لوازم بهداشتی لوا بهداشتی حداکثر مقدار جریان_ حداکثر فشار آب زم ۲ در دقیقه ۰ چ ۶ در دقیقه - حداکثر اندازه قطر سیفون‌های لوله‌ای شکل برای لوازم بهداشتی موجود در سرویس‌های بهداشتی باید مطابق جدول ۴- ۸ باشد: جدول ۴- ۸: حداکثر اندازه قطر سیفون‌های لوله‌ای شکل برای لوازم بهداشتی - به هر شاخه افقی فاضلاب نباید بیش از ۵ توالت عمومی متصل شود. - تمام لوازم بهداشتی که دهانه تخلیه فاضلاب آنها قابل مسدود شدن باشد باید سرریز داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 1111111111111111 ججججچجچجچجچجچجچجچجچجچجچجچجشش<گ<گ<گ<گجگ فاضلاب از لوازم بهداشتی به آن به طور ریزشی (ثقلی) صورت گیرد. باشد. این اتصال به کف یا دیوار باید کاملاً آب بند و گازبند باشد. - تمام سیفون‌ها و لوازم بهداشتی سیفون سرخود باید طبق یکی از روش‌های معین شده در ضابطه شماره ۱۳۸ دارای - حداکثر جریان لحظه‌ای فاضلاب از هر یک از لوازم بهداشتی سرویس بهداشتی بر حسب [].10.۳ در جدول ۴- ‎٩۹ ارائه شده است. جدول ۴- ۹ حداکثر جریان لحظه‌ای فاضلاب از هر یک از لوازم بهداشتی سرویس بهداشتی بر حسب 10.1. 1 - مقدار [].5.۳ برای هر یک از لوازم بهداشتی در سرویس‌های بهداشتی عمومی در جدول ۴- ۱۰ ارائه شده است: جدول ۴- ۱۰: مقدار [].5.1 برای هر یک از لوازم بهداشتی در سرویس‌های بهداشتی عمومی ِ لوازم بهداشتی | نوع تصرف نوع کنترل : وتا عوی از فش ولو را ۱ سس سس -------- صفحهٔ بعد -------- 2۶ ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۸-۷-۴- بازیافت آب و استفاده مجدد از آن بازیافت و استفاده مجدد از پساب موجب کاهش بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی و سطحی به منظور حفظ منابع آب شرب و مقابله با بحران کم آبی خواهد شد. بنابراین برای آب مصرفی برای شستشوی توالت (مانند فلاش تانک و فلاش والو) می‌توان از آب خاکستری و باران استفاده کرد. ۱-۸-۷-۴ آب خاکستری به پساب ناشی از آب مصرفی حاصل از شستن لباس» حمام و روشویی, آب خاکستری گفته می‌شود که حدود ۵۰ تا ۰ در صد فاضلاب خانگی را تشکیل می‌دهد. کیفیت آب خاکستری بسیار متغیر و کاملاً وابسته به منبع تولید می‌باشد. از این آب در موارد زیر می‌توان استفاده کرد: - فلاش تانک سرویس‌های بهداشتی - آبیاری فضای سبز - شستشوی اتومبیل به دلیل غلظت کم مواد آلی و سولفید هیدروژن در آب خاکستری, گرفتگی و خوردگی لوله‌ها کاهش می‌یابد. ۲-۸-۷-۴ آب باران جمع‌آوری, ذخیره سازی, انتقال و استفاده از آب حاصل از بارش باران به منظور استفاده در سرویس بهداشتی عمومی در مناطق پر باران می‌تواند به عنوان روشی پایدار جهت پاسخ دهی به چالش‌های آبی محیطی در نظر گرفته شود. ۸-۴- الزامات تجهیزات - نصب تمام تجهیزات و اتصالات لوله‌کشی باید به گونه‌ای باشد که دسترسی آسان به منظور نظافت. تعمیر و نگهداری آنها فراهم باشد. - تجهیزات موجود در سرویس‌های بهداشتی عمومی باید مقاوم در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی باشند. - توصیه می‌شود از تجهیزات آلومینیومی» فولاد ضد زنگ یا مواد پلیمری پیش ساخته به جای سنگ توالت. و روشویی‌ها استفاده شود. زیرا این مواد در برابر تخریب مقاومت بیشتری دارند. همچنین, لوازم بهداشتی چینی باید مقاوم در برابر مواد شوینده اسیدی باشد. - به منظور نگهداری و تمیز کردن آسان و طولانی مدت. توصیه می‌شود از توالت فرنگی دیواری به جای توالت پایه‌دار - ارتفاع تجهیزات سرویس‌های بهداشتی عمومی مانند دستگیره‌هاء خشک‌کن‌ها و... به گونه‌ای باشد که قابل دسترس برای همه افراد باشد. ۱-۸-۴ الزامات تجهیزات ثابت - لوازم بهداشتی و لوله‌کشی‌های مربوط به فضای سرویس بهداشتی باید طوری استقرار یابند و نصب شوند که مانع باز و بسته شدن عادی پنجره‌ها و درها نشوند. - جهت نصب لوازم بهداشتی باید از پیچ و مهره‌های مقاوم در برابر خوردگی استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عم 3333333333333333 - تمام لوازم بهد - لوازم بهداشتو (فشاری زمان دار) ۱-۱-۸-۴ روش با آن مورد توجا اشغال. موجب طو -اگر لگن روش مندرج در ضابطه ومی طراحی سرویس بهدا «رج در جدول ۱۱-۴ جدول ۴- جنس برنجی با روکش نیکل یا ۸5 چینی لعابدار فولادی لعابدار سفالی کرم کرم کرم کرم کرم (۳۳۸۵) بی » قرار گیرد: وبی به جر سرویس ب لانی شدن صف‌های | بی به صورت سرتاس شماره ۱۲۸ در مورد ی تراز به موازات دیوار ۰ استانداردهای ساخت 1۹5 دست‌ها در سرویس‌ها پداشتی معلولین باید ۶ م۱۳( 3333333333333333 فای مجاور نصب شوند و آزمایش لوازم بهداشت 11۳-۷ ی بهداشتی عمومی اد در خارج از کابین در مقاوم در برابر خورد ۵۷ 33333333333 ی مطابق یا مشابه زیرا با افزایش زمان -------- صفحهٔ بعد -------- 4۸ ۳۶( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - قطر دهانه تخلیه آب روشویی باید حداقل ۲۲میلیمتر باشد. فاصله محور روشویی از سطح دیوار مجاور شکل ۴- ۱۸: نمای جانبی روشویی در سرویس بهداشتی عمومی -در تمام فضاهای بهداشتی عمومی باید حداقل یکی از روشویی‌ها برای استفاده افراد دارای معلولیت (مطابق با ضوابط - روشویی مناسب کودکان و افرادی که از صندلی چرخدار استفاده می‌کنند. باید در ارتفاع ۷۵-۷۰سانتیمتر قرار ۲-۱-۸-۴- توالت فرنگی - توالت‌های فرنگی باید طوری نصب شوند که فاصله محور آنها از سطح دیوار مجاور یا هر مانع دیگرء حداقل - توالت‌های فرنگی مورد استفاده در سرویس‌های بهداشتی عمومی, باید از نوع بزرگ آن بوده و دارای نشیمن‌گاه لولایی قابل برداشتن باشد. -بهتر است فاصله ۲۵سانتیمتری در اطراف نشیمن‌گاه توالت فرنگی در نظر گرفته شود. - قطر لوله فاضلاب خروجی از توالت‌های فرنگی مورد استفاده نباید از ۱۰سانتیمتر کمتر باشد. - لوله خروجی فاضلاب توالت فرنگی باید با یک زانویی ۷۸۰ ۱۰۰ میلی‌متر و یا یک فلنج به همین ابعاد به لوله -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( 2۹ یت۳۳090900 گازبندی شده باشد. - به منظور دوام بیشتر بهتر است از توالت‌های فرنگی استیل استفاده شود. - پیشنهاد می‌شود توالت‌های فرنگی مورد استفاده در سرویس‌های بهداشتی عمومی بدون درپوش باشد. (شکل ۳- ۹( حداقل فضای آزاد جلوی توالت فاصله محورئوالت از محور لوازم بهداشتی دیگر از سطح دیوار مجاور شکل ۴- ۱۹: مشخصات نصب توالت فرنگی ۳-۱-۸-۴- توالت ابرانی - توالت ایرانی باید به گونه‌ای نصب شود که فاصله محور طولی آن از سطح دیوار یا هر مانع دیگر. کمتر از ۴۵سانتیمتر و از محور طولی لوازم بهداشتی دیگر کمتر از ۷۵سانتیمتر نباشد. همچنین فضای جلوی توالت ایرانی باید حداقل ۰ سانتیمتر تا دیوار یا در مقابل آن جای خالی پیش‌بینی شود. - کابین توالت‌های ایرانی نباید کمتر از ۹۰سانتیمتر پهنا و ۱۵۰سانتیمتر طول داشته باشد. - قطر لوله فاضلاب خروجی از توالت ایرانی باید حداقل ۱۰سانتیمتر باشد. - اتصال لوله تخلیه فاضلاب توالت ایرانی به لوله فاضلاب ساختمان, از طریق کف اتاقک باید کاملاً آب بندی و گازبندی شده باشد. (شکل ۴- ۲۰) -------- صفحهٔ بعد -------- 2 ۳۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وی و ی ۱ ٍ 8 ۹ ۱ گ هم فاصله محورتوالت . رظ از محور لوازم بهداشتی دیگر یی ۹ حداقل فضای آزاد ۳ 9 جلوی توالت فاصله محورتوالت از سطح دیوار مجاور ۴-۱-۸-۴ دوش در برخی سرویس‌های بهدا شتی عمومی مانند نواحی مجاور سواحل, بنادر و یا سرویس‌های بهدا شتی عمومی که توسط دوچرخه سواران و مسافران مورد استفاده قرار می‌گیرد. پیشنهاد می شود مکانی برای دوش و کمد در نظر گرفته شود. در صورت پیش‌بینی دوش, حداقل باید یک واحد دوش دسترس‌پذیر برای افراد دارای معلولیت نیز پیش‌بینی شود. ۵-۱-۸-۴ کفشوی - دهانه خروجی کفشوی و سیفون آن باید قابل دسترس باشد و بتوان به سهولت آن را تمیز کرد. ۶-۱-۸-۴- فلاش تانک و فلاش والو فلاش تانک تجهیزاتی است شامل مخزن و شیر شناور ورود آب که به صورت دستی یا خودکارء مقدار پیش‌بینی شده‌ای از آب را به منظور شستشو وارد لوازم بهداشتی می‌کند و فلاش والو شیری است که به صورت دستی, مقدار پیش‌بینی شده‌ای از آب را به منظور ش سد شو وارد لوازم بهدا شتی کند و با ف شار آب یا مکانی سم دیگری به طور خودکار و به تدریج بسته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( 2 یت۳۳090900 - توالت‌ها و لوازم بهداشتی دیگری که تخلیه کامل سیفون آنها مستلزم جریان لحظه‌ای نسبتاً زیاد آب می‌باشد. باید به فلاش والو یا فلاش تانک مجهز باشد که هر بار مقدار معینی آب برای شستشوی لگن و پر کردن دوباره سیفون از - دستگاه‌های فلاشینگ باید به وضوح برای کاربران قابل مشاهده و در دسترس باشند. اتصالات باید در برابر خرابکاری مقاوم بوده و به دلایل ارگونومیک و بهداشتی باید با حداقل تماس کار کنند. -معمولاً توالت‌ها در هربار آبریزی» ۷الیتر آب مصرف می‌کنند و برای فلاش تانک‌های کوچک‌ترء این مقدار به ۴لیتر می‌رسد. -هر توالت باید یک عدد فلاش والو یا فلاش تانک مخصوص خود داشته باشد مگر اینکه سیستم شستشوی توالت‌ها به طور خودکار و مرکزی انجام گیرد. - هر فلاش تأنک باید به شیر شناور ضد جریان سیفونی مجهز باشد. - هر فلاش تانک باید اتصال سرریز داشته باشد تا در صورت سرریز کردن, آب را به داخل لگن توالت بریزد. قطر لوله سرریز آب باید به گونه‌ای انتخاب شود که در زمان حداکثر جریان آب ورودی به تانک. مانع از بالا رفتن تراز سطح آب تانک شود. بنابراین دهانه خروجی انتهای لوله سرریز باید از تراز سرریز لگن توالت بالاتر باشد. - در مواردی که فلاش تانک نصب شده است. دکمه‌های دستی باید به وضوح مشخص شده و در جایی قرار بگیرند تا به راحتی قابل مشاهده و استفاده باشند. - در صورت استفاده از فلاش تانک خودکار. باید از سنسور (مادون قرمز یا اولتراسونیک) در ارتفاع ۸۰ تا ۱۰۰سانتیمتر بالاتر از کف استفاده شود. این سنسورها باید برای دسترسی آسان در سمت آزاد کاسه توالت فرنگی قرار گیرند. - در مواردی که مخازن فلاش تانک در معرض دید نصب شده‌اند. دکمه‌های دستی باید در بالای مخزن نصب شوند. - در مخازن توکار» دکمه‌ها باید در ارتفاع ۱۰۰-۸۰سانتیمتر بالاتر از کف و در محلی قرار گیرند که با باز شدن درب توالت فرنگی مخفی نشده و به راحتی قابل مشاهده باشد(شکل ۳- ۲۱). - برای آفراد دارای محدودیت حرکت دست. بایستی دکمه‌ها با حداقل نیرو (کمتر از ۳۰ نیوتن) قابل استفاده بوده و - اگر فلاش تانک به صورت دستی کار می‌کند. باید به کمک شیر شناور یا هر مکانیسم دیگری پس از هر بار ریزش اب. دوباره تانک را تا تراز معینی از آب پر کند و پس از آن ورود آب کاملا بسته شود. - تمام اجزای فلاش تانک باید برای تعمیر و تعویض, قابل دسترس باشند. - در سرویس بهداشتی دسترس‌پذیرء فلاش تانک باید دارای اهرم نوع کفی باشد. -لبه زیر دهانه ورود آب از شیر شناور به فلاش تانک باید حداقل ۲۵ میلی‌متر از لبه بالای دهانه لوله سرریز آب تانک بالاتر باشد. - اتصال آب از شبکه توزیع آب آشامیدنی به فلاش تانک باید از طریق نصب شیر قطع و وصل و شیر شناور استاندارد انجام شود. -فلاش تانک خودکار باید وسیله‌ای داشته باشد که به طور منظم, پس از گذشت هر فاصله زمانی معین یا با عملکرد حسگرهای نصب شده. عمل ریزش آب را به طور کامل انجام دهد. - به منظور جلوگیری از برگشت جریان آب. روی لوله ورودی آب به فلاش والو باید خلا شکن قابل دسترس نصب شود مگر آنکه مکانیسم جلوگیری از برگشت جریان در فلاش والو پیش‌بینی شده باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشنتی عمومی - اتصال آب از شبکه توزیع آب آشامیدنی به فلاش والو باید با نصب شیر یکطرفه و خلا شکن یا با نصب شیر یکطرفه - انتخاب فلاش والو باید با رعایت صرفه جویی در مصرف آب صورت گیرد. - فلاش والو باید به گونه‌ای باشد که بتواند جریان رفت و برگشت کامل ریزش آب و باز و بسته شدن جریان را به طور خودکار و بر اثر فشار آب ورودی انجام دهد. - اگر فلاش والو از نوعی باشد که در آن مانع برگشت جریان پیش‌بینی شده باشد. نصب لوازم دیگر لازم نیست. دکمه مزن وکا , ادکمه دستی 5 ۱ که سس ِ ات فلاش والو توالت ایرانی و فرنگی فلاش تانک توالت ایرانی و فرنگی شکل ۴- ۲۱: مشخصات فلاش تانک و فلاش والو برای توالت ایرانی و فرنگی ۲-۸-۴ الزامات تجهیزات غیر ثابت تجهیزات غیرثابت سرویس‌های بهداشتی عمومی شامل موارد زیر است: - سطل‌های زباله خودبازشو یا دارای پدال همراه با کیسه یکبارمصرف در راهرو یا کابین سرویس بهداشتی - خشک کن دست خودکار یا دستمال کاغذی - دستگاه‌های پخش صابون دستی یا خودکار - رول نگهدارنده و توزیع‌کننده دستمال توالت - توزیع‌کننده پد بهداشتی (در سرویس بهداشتی بانوان) - توزیع‌کننده پوشک برای کودکان و بزرگسالان - توزیع کننده وسایل بهداشتی آقایان - توزیع‌کننده کیسه فریزر در بالا و مجاور سطل زرباله -اینه - آویز و توشه‌نگهدار لباس و کیف با مقاومت حداقل ۷ کیلوگرم در هر کابین سرویس بهداشتی و در راهرو - وسایل و مواد نظافت و ضدعفونی کننده به منظورتمیز و خشک کردن بهداشتی توالت‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ار به منظور دسترسی ایمن و آسان به تجهیزات غیر ثابت در سرویس‌های بهداشتی عمومی لازم است موارد زیر رعایت - توصیه می‌شود از تجهیزات غیر قابل اشتعال و تا حد امکان خودکار در سرویس‌های بهداشتی عمومی استفاده شود. کاغذی و صابون, قلاب آویز و توشه نگهدار باید از نظر ساختاری محکم بوده و نشانه‌ای از ترک و ایرادات ظاهری نداشته توشه نگهدار 1 حوله کاغذی.- آینه نشکن توزیع کننده._ اقلام بهداشتی "7 . ۱ 1 خشک کن برقی ی 0 ۱ ۱ ۳ شکل ۴- ۲۲: الزامات تجهیزات غیر ثابت ۱-۲-۸-۴ آبنه - آینه‌ها باید در براپر خرد شدن مقاوم باشند. - آینه‌ها باید در جایی قرار گیرند که حریم خصوصی حفظ شود. - آینه‌ها باید به طور بدون درز نصب شوند. - حداقل ارتفاع قرارگیری آینه‌ها باید ۹۰سانتیمتر بوده و می‌تواند تا ارتفاع ۱۷۰سانتیمتری ادامه یابد. استفاده از آینه‌های قدی به دلیل امکان لگد خوردن و شکستن توصیه نمی‌شود. (شکل ۴- ۲۲) ۲-۲-۸-۴ قلاب آویز و توشه نگهدار - استفاده از قلاب آویز در تمام کابین‌های سرویس بهداشتی (برای آویزان کردن کیف. لباس و سایر وسایل) و همچنین نصب قفسه‌های توشه نگهدار به ویژه در سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر توصیه می‌شود. - قلاب آویز باید دارای اتصال محکم بوده و در ارتفاع قابل دسترس نصب شود. (شکل ۴- ۲۲) ۳-۲-۸-۴ توزیع کننده‌های اقلام بهداشتٍ - توصیه می‌شود در سرویس بهداشتی عمومی توزیع کننده‌های اقلام بهداشتی زنان. کودکان و مردان وجود داشته - در صورت امکان توزیع کننده سایر اقلام بهداشتی مانند مسواک. خمیردندان. چسب زخم و قرص‌های مسکن -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ ص هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - توزیع کننده‌های دستمال توالت باید به راحتی و در ارتفاع ۶۰-۶۵سانتیمترء در دسترس افراد نشسته قرار گیرند و امکان استفاده از آن با یک دست فراهم باشد. - برای جلوگیری از سرقت و آلودگی دستمال, بهتر است توزیع کننده‌های دستمال توالت محصور شوند. - استفاده از دستمال رولی ممکن است راحت‌تر از دستمال‌های صاف باشد که ممکن است در دستگاه گیر کند. - با هدف سهولت پر کردن توزیع‌کننده‌های دستمال توالت بهتر است از توزیع‌کننده‌های بزرگ در سرویس‌های بهداشتی عمومی استفاده شود. البته توزیع کننده‌های بزرگ. فضای داخل کابین را محدود می‌کنند. بنابراین هنگام انتخاب یا نصب باید اندازه آنها را در نظر گرفت. (شکل ۴- ۲۲) ۴-۲-۸-۴ سیستم خشک‌کننده دست - استفاده از خشک کن‌های برقی ممکن است در برخی مکان‌ها امکان‌پذیر نباشد. بنابراین استفاده از دستمال‌های کاغذی برای خشک کردن دست در مکان‌های برتردد مناسب‌تر است. - با وجود اینکه خشک‌کن‌های برقی زباله‌ای تولید نمی‌کنند. ولی نیاز به تعویض و نظافت مداوم فیلترهای ورودی هوا - توزیع کننده‌های دستمال کاغذی به طور کلی به برق احتیاج ندارند. با این وجود به فضایی برای ذخیره سازی و پر کردن مجدد و دفع دستمال استفاده شده نیاز دارند. - حوله‌های رولی کتانی که برای خشک کردن دست استفاده می‌شوند. زباله ایجاد نکرده و به برق نیز نیاز ندارند. ولی - دستگاه‌های دستمال کاغذی باید در ارتفاع ۹۰-۹۵سانتیمتر بالاتر از کف نصب شوند. (شکل ۴- ۲۲) - به ازای هر چهار روشویی یک توزیع‌کننده دستمال کاغذی و به ازای هر سه روشویی یک خشک کن هوای گرم لازم است. ۵-۲-۸-۴ میله دستگرد کمکی استفاده از میله دستگرد کمکی در سرویس‌های بهداشتی دسترس‌پذیر الزامی است. در سایر سرویس‌های بهداشتی نیز به منظور استفاده افراد سالمند توصیه می‌گردد. اگر میله دستگرد در سایر سرویس‌های بهداشتی نصب شوند. باید اطمینان حاصل شود که از فضای آزاد چرخش نمی‌کاهند. - میله‌های دستگرد باید هم به صورت ثابت و هم متحرک پیش‌بینی شود. - قطر میله‌ها باید به اندازه‌ای باشد که به آسانی قابل گرفتن بوده و ۳/۵ -۴سانتیمتر باشد. ۶-۲-۸-۴ امکانات دفع بهداشتی - در تمام کابین‌های سرویس بهداشتی زنانه باید محل دفع اقلام بهداشتی وجود داشته باشد. به این منظور استفاده از سیستم‌های جمع‌آوری توکار توصیه می‌شوند. زیرا فضای گردش بیشتری در داخل کابین فراهم کرده و از نظر - در صورت استفاده از سطل زباله بهداشتی, کابین باید به اندازه‌ای باشد که بتوان سطل را بدون محدودیت دسترسی در آن جای داد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۶۵ یت۳۳090900 - سطل رباله باید به اندازه کافی بزرگ باشد تا سرریز نشود. - توصیه می‌شود دستورالعمل‌ها و تذکرات لازم در کنار سطل بهداشتی نصب شده و در آن توصیه‌های لازم به منظور استفاده از سطل‌های زباله و عدم انداختن مواد زائد بهداشتی روی زمین با داخل توالت تبیین شود. - سطل‌های رباله بزرگتر برای زباله‌های بهداشتی باید در سرویس‌های بهداشتی دسترس‌پذیر و کابین تعویض کودک قرار داده شود. (شکل ۳۴- ۲۲) - توصیه می‌شود به دلایل بهداشتی در مناطق خاص (به تشخیص متولیان) سطل بهداشتی ویژه سرنگ‌های استفاده ۹-۴- ممیزی سرویس‌های بهداشتی عمومی ممیزی یا ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی فرآیندی است که جهت ارزیابی عینی اعتبار سنجی و مدیریت کیفیت سرویس‌های بهداشتی عمومی به منظور تأمین حداقل نیازهای کاربران انجام می‌شود. بایستی این امر توسط افراد آموزش دیده در سازمان‌های معتبر (مانند وزارت بهداشت) و دارای صلاحیت لازم انجام شود. زیرا در پاره‌ای موارد. مشکلات موجود ممکن است به دلیل ضعف یا عدم مدیریت به وجود آمده باشد. سرویس بهدا شتی عمومی باید با گذ شت زمان کیفیت خود را حفظ کند. دارای استاندارد ایمنی بالایی با شد. از نظر بهداشتی از استاندارد بالایی برخوردار باشد و خدمات باکیفیت و مداوم درجهت رضایت مشتری ارائه شود. ممیزی سرویس‌های بهداشتی در ۴ بخش انجام می‌شود: - مدیریت و طراحی محیط زیست - امکانات موارد ممیزی کنترل کیفیت مدیریت سرویس‌های بهداشتی شامل موارد - نظارت عمومی برتمام فرآیندهای موجود؛ 2 - بهداشت و نظافت روزانه و دوره‌ای؛ شکل ۴- ۲۳: ممیزی سرویس‌های بهداشتی عمومی - آموزش کارکنان نظافت؛ - تعمیر و نگهداری عمومی؛ -ایمنی و گشت زنی؛ - کنترل زمان باز و بسته شدن سرویس‌های بهداشتی عمومی؛ -ارائه خدمات مشتریان؛ - روش‌های مدیریت پسماند و زباله‌های خطرناک. -------- صفحهٔ بعد -------- در هنگام ممیزی در محل, ارزیاب باید تمام موارد مورد نیاز را بررسی و موارد مندرج در چک‌لیست را تکمیل امتیازدهی نماید. حداکثر امتیاز قابل دستیابی در ممیزی. ‎٩۰‏ امتیاز و حداقل آن ۰ امتیاز است که در جدول ۴- ۱۲ 1 جدول ۴- ۱۲: امتیازهای قابل دستیابی در ۴ بخش اصلی ممیزی ۱-۹-۴ ویژگی‌های ممیز چک‌لیست‌های لازم بپردازد و از تسلط کافی نسبت به تفسیر داده‌های جمع‌آوری شده برخوردار باشد. صادقانه رفتارکند و رفتار دو ستانه» محترمانه و حرفه‌ای دا شته با شد. رازدار بوده و اطلاعات به د ست آمده را قبل,. در حین آرزیابی و بعد از ۳-۹-۳ تجهیزات مورد نیاز جهت ارزیابی - چک‌لیست‌های آرزیابی - متر به منظور اندازه گیری ابعاد فضاها و تجهیزات - دوربین عکاسی به منظور ثبت مستندات - چراغ قوه جهت بررسی نقاط تاریک به منظور ثبت آلودگی‌ها و نشت‌های احتمالی - چراغ قوه نور ماورا بنفش به منظور بررسی و تشخیص وجود آدرارء خون و سایر لکه‌هایی که با چشم غیرمسلح دیده - آینه مکانیکی تلسکوپ به منظور بررسی آلودگی‌های احتمالی مناطق غیرقابل‌دسترس - کارت شناسایی معتبر به منظور معرفی خود ۳-۹-۴- ارزیابی تصادفی لازم است پس از گذشت یک سال از زمان ساخت و بهره‌برداری سرویس‌های بهدا شتی عمومی. بدون اطلاع مالک و صاحب آن به صورت تصادفی مورد ارزیابی قرار گیرند. بدین منظور بایستی علاوه بر تهیه تصاویر لازم جهت ارزیابی کیفیت ظاهری سرویس‌ها و سطح بهداشت آنهاء نسبت به مصاحبه تصادفی با کاربران جهت ارزیابی سطح رضایتمندی آنها اقدام شود و اقدامات اصلاحی لازم به مسئول سرویس بهداشتی عمومی اعلام شود. معمولاً ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی به دو روش ارزیابی مدیریتی و ارزیابی به منظور امتیازدهی انجام می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۶۷ یت۳۳090900 ارزیابی مدیریتی توسط مالک یا مدیر سرویس بهداشتی عمومی انجام شده و آرزیابی به منظور آمتیازدهی توسط مراجع ذی‌صلاح با هدف ارزیابی انطباقی یا عدم انطباق با استانداردهای عمومی سرویس‌های بهداشتی صورتث می‌گیرد که ۴-۹-۴- فر آیند ارزیابی سرویس بهداشتی عمومی ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در مراحل اجراء بهره‌برداری و نگهداری به صورت سیستماتیک انجام شود. در صورت نیاز به دریافت گواهینامه معتبرء این آرزیابی با درخواست رسمی مسئول سرویس بهداشتی عمومی انجام ارزیابی» ظرف مدت یک ماه پس از درخوا ست اولیه باید در محل انجام شود و حداکثر پس از دو ماه از انجام ارزیابی, سبت به اعلام نتیجه اقدام گردد. در صورتی که سرویس بهدا شتی عمومی برای نخ ستین بار مورد آرزیابی قرار گیرد. فرصتی برای انجام اقدامات اصلاحی داده خواهد شد و پس از ارزیابی مجدد. در صورتی که اصلاحات قابل قبول نبا شد.ء در صورت محقق نشدن انتظارات اصلاحی پس از مهلت مجدد یک ماهه. می‌توان از ادامه فعالیت سرویس بهداشتی عمومی جلوگیری نموده و آن را از رده خارج نمود. فرآیند ممیزی ۸۳]۹ دارای ۴ مرحله است: ۱- برنامه‌ریزی: پیش از انجام ممیزی, به منظور صرفه‌جویی در زمان و هماهنگی‌های لازم بای ستی زمان آرزیابی به مالک یا م سئول سرویس بهداشتی عمومی اعلام شود. در زمان اعلام شده و پیش از هر اقدامی بایستی در جلسه‌ای با حضور مسئول سرویس بهداشتی عمومی نسبت به رفع هرگونه ابهام و نگرانی از انجام ممیزی با اعلام اهداف. دامنه و نحوه عملکرد ممیزی به همراه شرح فعالیت‌های لازم اقدام ۲- اقدام: در این مرحله بایستی نسبت به تکمیل چک‌لیست آرزیابی» تهیه عکس و تصاویر لازم» مصاحبه با کارکنان و استفاده کنندگان به صورت تصادفی, مشاهده نقاط ضعف و قوت در سیستم مدیریت و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی و همچنین طراحی فضای فیزیکی, امکانات رفاهی و پاکیزگی و ایمنی اقدام گردد. همچنین موارد مطرح شده در ممیزی قبلی مورد آرزیابی قرارگیرد. ۳ ارائه گزارش: پس از جمع‌آوری اسناد و مدارک لازم بایستی نسبت به تهیه گزارش ارزیابی اقدام شود و یک نسخه از نتایج به دست آمده برای مسئول یا مدیریت سرویس بهداشتی عمومی ار سال گردد و توصیه‌های لازم به منظور انجام اقدامات اصلاحی در مدت زمان معین ارائه شود و مدیر مربوطه موظف به انجام اقدامات خواهد بود. ۴- پیگیری (در مورد توصبه‌ها و اقدامات اصلاحی): برنامه‌های اصلاحی بایستی توسط ممیزء نظارت و پیگیری شود. در صورت عدم انجام اصلاحات لازم می‌توان از ادامه فعالیت سرویس بهداشتی عمومی جلوگیری نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی و۷ ۵-۹-۴- اطلاعات لازم جهت ثبت در چک‌لیست به منظور ممیزی سروبس بهداشتی عمومی - نشانی سرویس بهداشتی عمومی. منطقه شهرداری - نام مسئول و شماره تماس وی - نوع سرویس بهداشتی عمومی - تاریخ انجام ممیزی - سوالات یا موضوعات کارشناسی سوالاتی که از طریق مصاحبه با استفاده کنندگان تدوین می‌شود. - درج اقدامات اصلاحی لازم - سایر اظهارات -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چها پچ سازنده آدرس شماره د 3333333333333333 جدول ۴- ۱۳: چک‌لیست ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ماس ورودی علائم و تابلوها کاملاً واضح و از فاصله دور قابل مشاهده هستند . ورودی قابل دسترس است. پوشش سطوح دیوارها و سقف. تمیز. خشک. بدون گرد و غبار و بدون آلودگی است. در توالت بوی بدی وجود ندارد. سیستم‌های تهویه به خوبی کار می‌کنند. امکانات صندوق پیشنهادات و مطالب آموزشی در دسترس هستند. امکانات اساسی در دسترس هستند (دستمال توالت. صابون. سطل زباله. اینه. دستمال کاغذی و غیره) اقدامات صرفه جویانه در منابع و آب (سنسورهاء نور طبیعی. ...) انجام گرفته است. وجود حریم خصوصی شیرهای آب. خشک کن‌های دستی. سطل‌های زباله در جای خود قرار دارند و کار می‌کنند. سیستم اتصالات و لوله کشی‌ها سالم و بدون نشتی است. دستگاه‌های پخش‌کننده صابون و دستمال و ... در محل خود کار می‌کنند و مرتب پر می‌شوند محل شستشو در کل تمیزء خشک. مرتب و بدون آلودگی است دستشویی و توالت درب کابین. تمیزء کاربردی و قفل دار است. قفل / قفل سالم است کاسه توالت ایرانی و فرنگی بدون گرفتگی بوده و لکه دار نیست اویز کت در جای خود و دست نخورده است سیفون دستی و خودکار تمیز و سالم است. توزیع کننده دستمال توالت. به صورت خودکار تجدید می‌شود. سطل بهداشتی (بدون نیاز به دست و به صورت خودکار یا پدال پا) دارای کیسه درون سطل., خشک. تمیز. ضد عفونی شده. بی بو سالم سطل زباله (بدون نیاز به دست و به صورت خودکار یا پدال پا) دارای کیسه به صورت خشک. تمیز. ضد عفونی‌کننده. بدون بو ۰ ۶۹ کت -------- صفحهٔ بعد -------- ی او با روشنایی داخلی و خارجی کامل و عملکردی است. 0 کال مک 5 دیوارها و سقف‌ها سالم هستند. و ترک خورده نیستند. ۱ جدول ۴- ۱۴: چک‌لیست ارزیابی به منظور امتیازدهی سرویس‌های بهداشتی عمومی نشانی سروس بهداشتی موی ]ار ی نوع سرویس بهداشتی عمومی: موارد ارزیابی شده : تک کی ا سکس سیر ات ی اسر الا ی اش لا را را سران نتیجه ارزیابی: قابل قبول مناطق نیاز به اصلاح: امضای ارزیابی کننده: -------- صفحهٔ بعد -------- آسیب‌شناسی و ارزیابی وضع موجود -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست: سیب شناسی و ارزیابی وضع موجود ۳۶( ۳۳ پ-۱- کلیات توسعه و نگهداری سرویس‌های بهداشتی که پاسخگوی نیازهای اولیه انسان‌ها است. در تمام جوامع حائز اهمیت است. در جوامع | سلامی به دلیل فرهنگ طهارت و برپایی نمازء این م سئله اهمیت بر شتری هم دارد. به همین دلیل | ست که نهادهای خیریه مذهبی نیز در مواردی به احداث سرویس‌های بهدا شتی عمومی و و ضوخانه اقدام می‌کنند. مراجع تقلید نیز در خ صوص وقف و مدیریت این اماکن در سطح شهر فتوی داده و استفاده از وجوهات شرعیه به اجازه مجتهد برای تأمین سرویس‌های بهدا شتی را جایز دانسته‌اند و خیرین را به رفع کمبود سرویس‌های بهداشتی در سطح شهرء توصیه کرده‌اند!. بدین ترتیب قاعدتا باید د ستر سی به سرویس‌های بهدا شتی مناسب در ایران به عنوان یک کشور اسلامی» به براساس آمارهای اعلام شده از سوی سامانه ۱۳۷ شهرداری تهران» به طور متوسط سالانه هزاران پیام مردمی در رابطه با کمبود سرویس‌های بهداشتی عمومی و مشکلات مربوط به حفظ. نگهداری و بهداشت آنها به ثبت می‌رسد. هر چند در سال‌های اخیرء پیشرفت‌های شایان توجهی در این زمینه انجام شده» ولی همچنان با استانداردهای مطلوب., فاصله وجود دارد. طبق | ستانداردهای جهانی بای ستی به ازای هر ۱۱۰۰ مرد و ۵۵۰ زن یک سرویس بهدا شتی عمومی در نظر گرفته شود. بر این |ساس, پایتخت ایران که روزانه میزبان حدود ۲۲ میلیون سفر است به چیزی حدود ۲۰ تا ۲۵هزار چشمه سرویس بهداشتی نیاز دارد. بنابراین در خوش‌بینانه ترین حالت. تعداد سرویس‌های بهداشتی عمومی باید دو برابر شوند. طبق بند ۲۱ ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها (مصوب ۱۳۳۴/۴/۱۱)» «احداث بناها و ساختمان‌های مورد نیاز محل از قبیل رختشویخانه و مستراح و حمام عمومی و کشتارگاه و میدانها و باغع کودکان و ورزشگاه مطابق اصول صحیح و فنی و اتخاذ تدابیر لازم برای ساختمان خانه‌های ارزان قیمت برای اشخاص بی‌بضاعت ساکن شهر» جزو وظایف شهرداری‌ها می‌باشد. با این حال سایر سازمان‌ها مانند وزارت راه و شهر سازی, سازمان اوقاف و امور خیریه وزارت بهدا شت. درمان و آموزش پزشکی» وزارت میراث فرهنگی. گردشگری و صنایع دستی» وزارت آموزش و پرورشء شهرداری‌ها و سازمان نظام مهندسی > شور وظایفی در چارچوب ساختار تشکیلاتی خود مبنی بر تو سعه, طراحی, احداث. نگهداری و بهدا شت سرویس‌های بهداشتی در داخل و خارج از شهرها برعهده دارند. پ-۲- بررسی وضع موجود سروبس‌های بهداشتی بین‌شهری در سطح کشور سرویس‌های عمومی بین شهری, در مجتمع‌های خدماتی رفاهی (جایگاه فروش مواد سوختی-روغنی» تعمیرگاه. فروشگاه» هتل, متل 9 مانند آن) قرار دارند. البته به صورت پراکنده ۲ بستّه به برنامه‌ریزی رستورآن‌ها و فروشگاه‌های مجتمع‌های خدماتی رفاهی, تیر پارک‌ها -محل توقف و پارک کامیون‌ها- نیز خدمات بین‌راهی ارائه می‌دهند. طبق تعریف. «مجتمع خدماتی رفاهی». مکانی است که به منظور ارائه خدمات رفاهی مانند واحدهای تعمیرگاهی. سرویس‌های بهداشتی. رستوران. نمازخانه. غرفه‌های تجارب. جایگاه عر ضه سوخت. پار کینگ 9 مانند آن در طول راه‌های ک شور با تمرکز خدمات مذکور طبق ضوابط ابلاغی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای احداث می شود» همچنین ۱- استفتاء از آیت‌الله نوری همدانی و آیت‌الله مکارم شیرازی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی تجگ «تیرپارک» مجموعه‌ای است که به منظور آرائه خدمات صرفا برای رانندگان وسائط نقلیه باری خارجی و ایرانی و سرنشینان آنها در طول راه‌های کشور طبق ضوابط ابلاغی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای احداث می‌شود. در این بخش با توجه به اطلاعات مندرج در سامانه سازمان راهداری حمل و نقل جاده‌ای (۷۷۷۷۷۷.۳13:10. 1۲) و مکاتباتی که با این سازمان انجام شده‌است. خلاصه‌ای از مهم‌ترین دستورالعمل‌ها و ضوابط تهیه شده توسط سازمان ارائه پ-۱-۲- وضع موجود مجتمع‌های خدماتی رفاهی اطلاعات زیر پس از مکاتبه با سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای وزارت راه و شهرسازی در زمینه مجتمع‌های خدماتی رفاهی به دست آمده‌است: - در حال حاضر (اردیبهشت ماه ۱۳۰۱) تعداد ‎٩۳۲‏ مجتمع در حال بهره‌برداری. ۵۸۳ مجتمع در حال ساخت و ۸۲۷ مجتمع در حال اخذ استعلام از سایر ارگان‌های مربوطه می‌باشد. - بر اساس تبصره یک ذیل بند د ماده ۲ آئین‌نامه اجرایی تبصره یک ماده ۱۷ قانون ایمنی راه ۳ راه‌آهن (مصوب هیئت محترم وزیران) احداث واحدهای خدماتی رفاهی از قبیل جایگاه فروش مواد سوختی, روغنی, تعمیرگاه هرگونه فروشگاه. هتل, متل و نظایر آن در قالب مجتمع‌های خدماتی رفاهی و در مکان‌هایی که وزارت راه و شهرسازی در چارچوب قانون اجازه واگذاری امتیاز سرقفلی و... (مصوب مجلس شورای اسلامی) تعیین نموده و یا می‌نماید. مستقر و احداث می‌گردند. - درجه‌بندی مجتمع‌های خدماتی رفاهی و همچنین عناصر و اجزاء آن با ذکر مساحت و همچنین فواصل مجتمع‌ها - با توجه به تفاهم‌نامه منعقده با سازمان بهزیستی کشورء اقدامات مربوط به مناسب‌سازی عناصر و فضاهای عمومی در مجتمع‌های خدماتی رفاهی در حال بهره‌برداری به منظور تسهیل در دسترسی افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی -این سازمان به منظور توزیع و پراکنش مناسب مجتمع‌های خدماتی رفاهی در سطح شبکه راه‌های کشورء مطالعات مربوط به طرح تفصیلی مکان‌یابی مجتمع‌های خدماتی رفاهی را انجام داده‌است تا با تعیین نقاط تایید شده با رعایت شرایط و ضوابط ایمنی» نسبت به جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی از طریق برگزاری فراخوان عمومی اقدام نماید. پ-۲-۲-مکان بابی 2 مجتمع‌های خدماتی -رفاهی مکان یابی مجتمع‌های خدماتی رفاهی و تیرپارک‌ها در سطح شبکه راه‌های کشور حسب مورد توسط کمییته‌ای با عضویت حداقل سه نفر از نمایندگان واحدهای ذیرربط در سازمان یا اداره کل استان (به تشخیص و انتخاب رئیس سازمان) تشکیل می شود تا در خصوص رعایت ضوابط و شرایط ایمنی و فنی مکان مورد درخواست متقاضیان بررسی و اعلام نظر نمایند. در صورت بلامانع بودن محل پیشنهادی احداث مجتمع‌های رفاهی بین راهی و یا تیر پارک. سازمان یا اداره کل | ستان باید < سب مورد ذ سبت به معرفی متقا ضی جهت اخذ | ستعلام از سایر ارگان‌ها یا مراجع ذیربط اقدام نماید. مهم‌ترین استعلام‌ها به شرح زیر می‌باشند: -------- صفحهٔ بعد -------- و775 - استعلام از مراجع ذیربط در خصوص وضعیت و تعیین حریم قانونی در صورت وجود لوله‌های انتقال نفت و گازء فیبر لازم در محل و محدوده زمین پیشنهادی -اخذ نظریه کارگروه تخصصی امور زیربنایی و شهرسازی به استناد آئین‌نامه نصاب اراضی قابل واگذاری برای فعالیت‌های مختلف در خارج از حریم شهرها و روستاها اصول مکان‌یابی مجتمع‌های خدماتی رفاهی و تیرپارک‌ها به شرح زیر است: - نیاز محل مورد نظر به احداث مجتمع خدماتی رفاهی یا تیرپارک - وجود حجم قابل توجه تردد در راه‌های شریانی» ترانزیتی و راه‌های اصلی و فرعی - مطابقت مکان پیشنهادی با شرایط ترافیکی و رعایت ایمنی در ایجاد و احداث راه‌های دسترسی پ- ۳-۲-درجه‌بندی و الگوی طراحی مجتمع‌های خدماتی -رفاهی طبق اطلاعات سازمان راهداری 9 حمل و نقل جاده‌ای مجتمع‌های خدمات-رفاهی در چهار گروه به شرح جدول بِ- ۱ دسته‌بندی می شوند. همچنین فواصل استقرار این مجتمع‌ها با توجه به نوع راه تعیین می‌شود که در جدول پ-۲ ذکر شده‌است. علاوه بر درجه‌بندی چهار گانه ذکر شده برای مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین‌راهی. این مجتمع‌ها در هفت محور شامل محوریبت جایگاه سوخت. رستوران. اقامتی. تیرپارک. خدمات خودروبی 9 خاص نیرز احدات می‌شوند که مشخصات آنها بر حسب درجه‌بندی راه‌ها متفاوت است. مشخصات و مساحت مورد نیاز این مجتمع‌ها در جدول‌های پ- ۱ تا پ-۷ ارائه شده‌است. جدول پ- ۱: درجه‌بندی مجتمع‌های خدماتی -رفاهی بین‌شهری و حداقل مساحت مورد نیاز | مساحت مورد نیاز برای سرویس‌های بهداشتی (مترمربع) (مترمربع) جدول پ- ۲: فواصل استقرار این مجتمع‌ها با توجه به نوع راه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ازادراه ۱ برر نرا۵ سایر راه‌ها (اصلی و فُرعی) در صدور مواف کیلومتری از ه جتمع‌های خدماتی رفاهی جتمع‌های خدماتی رفاهی ۰ کیلومتر در هر سمت از محور. جهت جلوگیری از استقرار مجتمع‌ها درمقال ۰ کیلومتر در طرفین محورهای اصلی و فرعی ماتی رفاهی | محوربت ,3333333333333333 محتمع حذمای رقا هی ۲۰ کیلومتر ۳۰ کیلومتر ار 9 79 9 "0 مکانیابی مجتمع ها / تیرپار کها در آزادراه ها 6 : ۳ کیلومتر ۰ کیلومتر مجتمع خدماتی رفاهی ۰ کیلومتر ۰ کیلومتر ار ی در بزرگراه ها 5 لط 18 ی 5 "م ۲ ۳ ۰ کیلومتر ۰ کیلومتر ۰ کیلومتر 9 مکانیابی مجتمع ها / تیرپارکها ۱ ۳ ۷۳ ۱ در راه های فرعی و اصلی ۳ ۰ کیلومتر رفاهی دومنظوره (مجتمع-تیر پارک) و همچنین تیر پارک‌ها در محورهای منتهی به مرزها (تا فاصله ۲۰۰ واصل ذُکر شده در جدول به نصف تقلیل داده شود. زمین مورد نیاز مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین راهی با محوربت‌های هفت‌گانه حداقل میزان سرویس دهی و حداقل مساحت حاصل از آن در راه‌های مختلف کشور شریانی راه‌های غیر شریانی ٍ راه اصلی راه فرعی راه روستایی و قرعی رد نیاز برای ۲ [] مساحت مورد نیاز برای ۱ | مساحت مورد نیاز برای ۱ | مساحت مورد نیاز برای ۵ سواری یا | اتوبوس و ۱۰ سواری یا | اتوبوس و ۵ سواری یا | سواری یا کامیون (مترمربع) ربع) کامیون (مترمربع) کامیون (مترمربع) -------- صفحهٔ بعد -------- آسیب‌شناسی و ارزیابی خدماتی-رفاهی با رستوران سرویس بهداشتی نمازخانه فروش‌گاه مواد غذایی (جای. اب جوش و ...) ساختمان اداری محل اقامتی پارکینگ خودروی واحد اه هیا نی 0 اطلاع رسانی حمام رانندگان خیابان‌هاب داخل محوطه. دسترسی‌های اجزای مجتمع و .. راهروها و لابی ده درصد فضاهای مورد نیاز برای زمین ملکی ۳۱۷ چچجحح رد نیاز برای ۱ کامیون مریج) زمین منابع ملی زمین منابع ملی -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ی 3333333333333333 جدول پ- ۵ حداقل اجزای مجتمع خدماتی-رفاهی با فروش‌گاه مواد غذایی (جای آب جوش 9 ۰( سبک 0 سنگین اطلاع‌رسانی خیابان‌هاب داخل اجزای مجتمع و .. راهروها و لابی ده درصد فضاهای مورد نیاز برای -------- صفحهٔ بعد -------- [ سیب‌شناسی و ارزیابی یر جدول پ- ۶ خدماتی-رفاهی با فروش‌گاه مواد غذایی پارکینگ خودروی اطلاع رسانی اجزای مجتمع و ... راهروها و لابی ده درصد فضاهای ۳/۹ ی زمین منابع ملی زمین منابع ملی -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ و برار جدول پ- ۷: خدماتی -رفاهی با 7 آن رستور سرویس بهداشتی نمازخانه خدمات خودرویی فروش‌گاه مواد غذایی (جای. آب جوش و ...) ساختمان آداری محل اقامتی پارکینگ خودروی واحد زگهبانی و اطلاع‌رسانی حمام رانندگان خیابان‌هاب داخل محوطه. دسترسی‌های اجزای مجتمع و ... راهروها و لابی ساس مطالعات ان< گذاری جهت احداث -------- صفحهٔ بعد -------- ی حدول ب- ۸ تعداد ضع موجود ده و نقاط موجود جهت سرما, نام استان درنایان شرعی آدربایجان فرب اردسبل ۱ ره [1] زر ایلام سبستان و پلجسنان و زا فروین زو کر ماه گلستا ۲ اد سل تا 7 سا مازندرا. بت مر کزی حمم .۱ ا ۸ سا (ناصح. ۱۴۰۰) -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲۳ جدول پ - ‎:٩‏ دیا در جه ۲ زر سرویس‌های بهداشتی زنانه و ۰ امترمربع ۳.۶( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ی رام روابط فضایی در مجتمع‌های خدماتی -رفاهی بین‌شهری بر اساس درجه‌بندی آنها (سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای. ۱۳۹۶) دیاگرام پلان 1 فضای ادلری و خوایگاه کار کنان 6 سرویس نهداشن 2 00 ۳2 5-330 [8- 7 502 اتمه 36 ح‌ ها ده دو وت هه فرشنکه 5 از چه مقلی تنس ها م۱ 2 3 اطلاعات فست فود دما سا ما 02 -و ۱ پلان طقه همکف محمع خعمانی رقاهی درجه ۱ نهیم مدای رای :۱ نقشه سرویس‌های بهداشتی ۱ ی ۲ 1۳ سر اس سر سر بر بر اه سم توا ان ! سوریو 5 سسوم افامتگاه مسافران خ ی را 2 0 << 5 چا سای هس نس ود درد ۱ ۸ جایجده ْ نم ۳۵ ‎٩-۱10۵ ریس بلان طیفه اول ۱ 1 5 ۰ تخمو مان رفام درخ ۲ پلای طبله همکف ۱ مهم هد بامی بر نقشه سرویس‌های بهداشتی -------- صفحهٔ بعد -------- درجه ۲ مساحت سرویس‌های بهداشتی زنانه و مردانه: ۱۵۰ مترمربع درجه ۴- برای ۲۱۰۰ مترمربع سرویس‌های بهداشتی زنانه و مردانه: ۱۰۰ مثرمربع ی وارزیابی وضع موجود ع ۳۳( ۸۳ رش دیاگرام پلان ۳7۱۳۲۱۳۲۱۳۹۲۱۳۲۱ 1 اس 2 400ع5 سن ۱ اقامتگاه‌مسافران ۱ سا 2 400 > 5 ۹ 2 ِ سس ۳11 ۳۵ ۱90 4 اک دار تباشی 7 2 ۱ ۱ 3 2 0 حو موه 7 | پلان طبقه اول عم 0 ۱ ِ مجتمع خدمانی قاهی در جه ۳ سس معتمعم خدمالی - رفاخیی فرجه ۳ نقشه سرویس‌های بهداشتی 1 ا 3 75 د5 ۱ سم فضای‌ار تباطی ند 31 ۱ : فطلاپرسای 1 رستووان 0 نا 2 5-255 پلان نجتمع خدمالی - رقاهی در جه۴ با لا ۰--یمسم ا نقشه سرویس‌های بهداشتی ۱ س : > ۱ ۱ ۱ ِ 1 8 ا گر اه ۱ 9ص ۱ رم ۰ او | 1 5 ی قی ی 5 سا 38 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ ع ۳۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی مشخصات د باگرام پلان درجه ۴ برای ر سروس بهداشنی فضای از تباطی تاسیسات مها 5-2 رده تا رمین‌های به ۴ ۵ حخت ۰۰۰۰ اطلاهر سای نمارخانه 3 "خد کف های اه ۱ و کیک 3 5-7 3 / ( 2 ۲۲ دم ۰ 3 ۰ مترمربع سا فضا: افامتگاه مسافر! اخ سس یار تبقطی امتشه مساشرین سرویس‌های ته اه و فضای اداری و خوایگاه کار کنا رسووران بهداشتی زنانه و ویس زا موی 5-2 سره فروشگاه مردانه: ۱۰۰ بلان محنمی خدماتی رقاهی د. ج۲۹ : 2 -5 زه اه ۲ پا مترمربع نقشه سروبس‌های بهداشتی موقعیت مکانی و نحوه استقرار مجتمع‌های خدماتی-رفاهی طبق ضوابط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای باید دارای مشخصات زیر باشد (شکل پ- ۱): -راه دسترسی در نظر گرفته شده راه اصلی دو خطه می‌باشد. - طول رمپ کاهش سرعت از نقطه شروع تا ابتدای مجموعه ۱۵۰ متر است (۹۰ متر طول رمپ و ۶۰ متر طول لچکی شروع رمپ) - طول رمپ افزایش سرعت از نقطه شروع تا ابتدای مجموعه ۱۵۰ متر است (۹۰ متر طول رمپ و ۶۰ متر طول - در صورت تغییر نوع راه دسترسی, حدود حریم»ء طول باند افزایش و کاهش سرعت و سار موارد مربوط به راه با توجه به ضوابط و دستورالعمل‌های مصوب طراحی گردد. - حریم قانونی ۲۲/۵ متر از محور مسیر اصلی می‌باشد. - نوار حفاظتی برای تأسیسات زیربنایی به عرض ۳۰ متر است. - با توجه به حریم قانونی و تأسیسات زیربنایی» ساخت و ساز از فاصله ۵۲/۵ متری از محور مسیر اصلی می‌باشد. - در صورت وجود پل عابر و رمپ ورودی و خروجی, پل‌ها با ابعاد و اندازه‌های مورد نیاز و مشخصات پل احداث شده - ۲ تا ۵ درصد از پارکینگ‌های سواری به پارکینگ جانبازان و معلولین تعلق دارد. - فضای سبز و گونه‌های گیاهی متناسب با شرایط آب و هوایی منطقه در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست: آسیب‌شناسی و ارزیابی وضع موجود ۳( ۸۵ ورا2چ2323232323232چ2چجچجججچجچچچچچچچججچججششگش->»__ض-ضص--«<«<«<«<گ<گ<گ<گ<ش<گ ساب بان نتم متمای رای درجه! شکل پ- ۱: مشخصات نحوه دسترسی و موقعیت استقرار مجتمع‌های خدماتی -رفاهی (سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای. ۱۳۹۶) پ-۴-۲-تیر پارک‌ها تیرپارک‌ها محل توقف و پارک کامیون‌ها در راه‌های بین‌شهری است که استانداردهای مخصوص به خود دارد و توسط بخش خصوصی و با اخذ مجوز از سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. تیرپارک‌ها معمولا به جز خدمات پارکینگ خودرو خدمات رفاهی دیگری را نیز به کاربران ارائه می‌دهند؛ از جمله جایگاه سوخت. سرویس بهدا شتی, نمازخانه. ر ستوران» فست فود. استراحتگاه. مهمانسراء هتل, چایخانه. کافی شاپ. امنیت با حفاظت تیرپارک‌ها معمولا در مسیرهای ترانزیتی احداث می‌شوند که از تردد بالایی از کامیون‌ها و خودورهای سنگین برخوردارند. تیر پارک‌ها تحت عناوین مختلفی شناخته می‌شوند. مانند مجتمع خدماتی رفاهی بین راهی» توقفگاه کامیون و مانند آن. تیرپارک‌ها تحت سه عنوان نظام | ستقرار سطح و نظام مالکیت قرار می‌گیرند که در ادامه مورد برر سی قرار پ-۱-۴-۲- نظام استقرار تیرپارک‌ها بررسی‌های موجود نشان داده که مجتمع‌های خدماتی-رفاهی در حاشیه بزرگراه‌ها و آزادراه‌های کشور بر اساس مکان‌های از قبل تعیین شده در زمان ساخت بزرگراه‌ها احداث شده‌اند و تعداد بیشتری از آنها نیز به تبع گرایش‌های موجود توقف بین راهی رانندگان وسایل نقلیه ساخته شده‌اند. بدین علت نظم خاصی از نظر فاصله مکانی و زمانی دستر سی به آزها وجود ندارد. تیرپارک‌های موجود در آتوبان‌ها و جاده‌های | صلی نیز اغلب به شکل‌های درجه یک. درجه دو و درجه سه ساخته می شوند. در حال حاضر اکثر مجتمع‌های خدماتی-رفاهی ساخته شده در کشور از نوع درجه سه هستند که بیشتر این مجتمع‌ها به صورت منفرد یا بعضاً مقابل هم در جاده‌های اصلی و بزرگراه‌ها قرار گرفته اند. بسیاری از آنها نیز در م سیر برخی جاده‌های ترانزیت و بر | ساس گرایش‌های توقف بین راهی» مکان‌یابی و احداث شده‌اند و برای توقف کامیون ها و ترانزیت‌ها و اس‌تفاده رانندگان از خدمات موجود در آنها به وجود آمدند. استقرار آنها در جاده‌های -------- صفحهٔ بعد -------- با ی ی سیم خاردار از کامیونهایی که راهی. ایمنی جا پ-۲-۴-۲ نمازخانه. سوپر قسمت‌ها به ط می‌باشد. در حا| کامیون‌های خار نداردء بدین ترا مجتمع‌های خد ۳۶( ضوا, م مستطیل یا مربع هستند و در یک طرف جاده : جدا می‌شوند. یکی از مهمترین معیارهای در نظر نزیت‌ها است. به طوری که در حال حاضر تمام تی نردد می‌نمایند احداث یا مکان یابی شده‌اند. علاوه بن آب و برق» زمین هموارء نبود موانع طبیعی و نظای و نظام عملکردی تیرپارک‌ها در حال حاضر بین ۳ تا ۵ هکتار است و امکانات پب. یا بوفه» خوابگاه و پارکینگ است. البته برخی از آنها ترک مورد استفاده قرار می‌ گیرد. حداقل فضاهاء به علت نبود شبکه تیر پارک‌ها در مسیر ترانزیت. آنها نمی‌گیرد و الزامی نیز برای توقف شبانه رانند؟ توان گفت که رانندگان وسایل نقلیه می‌توانند. فاهی یا تیر پارک‌ها استفاده کنند. جدول پ-۱۰: حداقل فضاهای مورد نیاز نب حداقل فضاهای داخلی تیرپارک سرویس بهداشتی و حمام نمازخانه خدمات خودرویی. تعمیرگاه‌ها و ... رستوران و چایخانه فروشگاه سوئیت و محل‌های اقامتی (اقامتگاه) فضای آداری و خوابگاه کار کنان واحد کمک‌های اولیه خیابان‌های داخل محوطه امکانات تفریحی زمین بازی و ورزش (والیبال, پینگ پنگ و ..) فضای سبز. درختکاری و آبنما واحد نگهبانی و اطلاع‌رسانی (محورء تیرپارک. هواشناسی) عابر بانک (۸[۸/1) ط طراحی و مان بابی سرویس‌های گرفته شده برای مکان یابی از بر آن» معیارهایی چون گرایثر ر اینها در مکان‌یابی آنها بسیار ش‌بینی شده در آنها شامل سر با مجتمع درجه ۳ ترکیب شد: مورد نیاز تیرپارک‌ها به شرح کنترلی در مورد پروانه عبور و : به اختیار خود از امکانات خد. برپارک حداقل مساحت لازم برای فضاها ی بهداشتی عمومی عمولا با دیوار و ها در جاده های قابل توجهی از های تردد بین موترند. اند. در این نوع است ولی دیگر جدول پ-۱۰ سرعت و ساعت ر پارک‌ها وجود ماتی موجود در -------- صفحهٔ بعد -------- مساحت گرد شده مورد نیاز برای تحصیص رمین پ-۵-۲-جممع‌بندی وضعیت سروبس‌های بهداشتی بین‌شهری سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای. ضوابط و راهنماهای جامعی برای مکان‌یابی و طراحی مجتمم‌های خدماتی - رفاهی بین‌شهری تدوین کرده‌است که بخش‌هایی از آنها در پژوهش حاضر ارائه شد. این مجتمع‌ها از نظر سطح ارائه خدمات و مساحت به چهار درجه تقسیم شده‌اند و مساحت اختصاص داده شده به سرویس‌های بهدا شتی در آنها بین ۰ تا ۴۵۰ مترمربع است. هرچند در سال‌های دورتر خدمات آارائه شده توسط مراکز و ر ستوران‌های بین‌راهی. چندان مطلوب نبود ولی از حدود دهه ۰۱۳۸۰ به تدریج مجتمع‌های مدرن با خدمات و امکانات مناسب در مناطق پرتردد مرکزی کشور احداث شده و در سایر نواحی نیز گسترش پیدا کردند. یکی از خدمات مهم این مراکزء تأمین سرویس‌های بهداشتی مناسب و بهداشتی است که به نظر می‌ر سد نسبت به سایر سرویس‌های عمومی (درون شهری) شرایط بهتری داشته و حتی الگوهای جذاب و جدیدی در طراحی ارائه می‌کنند. سرویس‌های بهداشتی در این مجتمع‌ها معمولا دارای شرایط طراحی نسبتا مناسبی بوده ولی در مواردی دارای مشکلات در طراحی, مدیریت و نگهداری هستند. به عنوان مثال, طراحی سرویس‌های بهدا شتی معلولین با ضوابط م صوب مطابقت ندا شته و درب آنها به بیرون باز نمی شود. همچنین اصول کلی طراحی و ابعاد و آندازه‌ها در سرویس‌های بهداشتی این مجتمع‌ها تفاوت چندانی با سرویس‌های بهداشتی درون شهری ندارد. در حالی که لازم ۱است شرایط خاص م سافران که با خود و سایل مختلفی به همراه دارند و نیازمند پ-۳- بررسی وضع موجود سرویس‌های بهداشتی درون شهری در سطح کشور به عنوان یکی از اولین مطالعات در مورد وضعیت سرویس‌های بهداشتی کشورء در ۲۸ آبان‌ماه سال ۱۳۹۰ همزمان با ۹ نوامبر سال ۲۰۱۱ که به نام «روز جهانی توالت» شهرت دارد. نخستین همایش و نمایشگاه جانبی در سطح ملی با موصوع سروس‌های بهداشتی عمومی توسط شهرداری قزوین برگزار شد. این همایش, با حضور شهرداران و کارشناسان بهدا شت | ستان‌های کرمان شاه خرا سان ر ضوی, زنجان, خرا سان جنوبی, یزد. بو شهرء فارس, آذربایجان شرقی و غربی» مازندران و گیلان و با نگاه تخصصی و علمی درخصوص مشکلات سلامت عمومی» محیط زیست و شهرسازی در ارتباط با بحران سرویس‌های بهداشتی انجام شد. بررسی اطلاعات به دست آمده از همایش نشان می‌دهد که برخی از شهرداری‌ها مانند بجنورد. کرمان و بابلسر فعالیت‌های بیشتری در زمینه توسعه سرویس‌های بهداشتی عمومی انجام داده‌اند. همچنین برخی نهادها مانند وزارت میراث فرهنگی, صنایع د ستی و گرد شگری, سازمان اوقاف و خیریه نیز در این زمینه فعالیت داشته و بعضی شهرداری‌ها مانند شهرداری قزوین با سایر نهادها مانند مساجد تفاهم نامه‌هایی منعقد کردند که در قبال بهره‌برداری از سرویس‌های بهداشتی آنهاء هزینه‌ای از طرف شهرداری به آنها پرداخته شود. به این ترتیب مشخص است که میزان توجه شهرداری‌ها به تأمین و بهره‌برداری از سرویس‌های بهدا شتی عمومی در سطح شهرها یک سان نبوده و می‌توان از قابلیت و ظرفیت سایر نهادها و بناهای عمومی شهر برای تأمین سرویس‌های بهدا شتی عمومی استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- موضوع تأمین زمین برای احداث سرویس‌های بهداشتی نیز حائز اهمیت است و معمولا شهرداری‌ها از اراضی عمومی که در اختیار خود دارند به این منظور استفاده می‌کنند. در پایان همایش قزوین» بیانیه‌ای صادر شد که محورهای اصلی آن به شرح زیر است: - ضرورت مشارکت با وزارت کشورء وزارت راه و شهرسازی, سازمان اوقاف و آمور خیریه. وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی, سازمان میراث فرهنگی و گردشگری, وزارت آموزش و پرورش» شهرداری‌ها و سازمان نظام مهندسی کشور در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری برای توسعه کیفی و کمی سرویس‌های بهداشتی عمومی از نظر نیازسنجی, تأمین مالی, طراحی, احداث و مدیریت و نگهداری - ضرورت استفتاء از مراجع تقلید اعظم در خصوص وقف فضاهای بهداشتی در سطح شهر و تأکید بر تقویت و توسعه فرهنگ وقف در این زمینه - ضرورت پبرنامه‌ریزی هدفمند به منظور جانمایی سرویس‌های بهداشتی عمومی بین راهی, داخل و حاشیه شهرها و مناطق تاریخی و گردشگری در زمان تهیه طرح‌های تفصیلی - ضرورت تخصیص بودجه‌های ملی و استانی برای اجرایی شدن پروژه‌های احداث سرویس‌های بهداشتی عمومی توسط مجلس شورای اسلامی. هیئت دولت و شورای اسلامی شهرها - ضرورت توجه سازمان نظام مهندسی کشور به کیفیت ساخت و مطابقت نمای ساختمان‌های سرویس‌های بهداشتی - ضرورت تدوین استانداردها و ضوابط خاص سرویس‌های بهداشتی عمومی در تناسب با اقلیم مناطق مختلف کشور - لزوم زمینه سازی برای طراحی و آجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی در تناسب با نیازهای سالمندان, معلولین و کودکان و برنامه‌ریزی برای احداث سرویس‌های سیار در زمان برگزاری مناسبت‌های ویژه - لزوم اجرای سیاست‌های تشویقی و حمایتی دولت و شهرداری‌ها برای توسعه کمی و کیفی سرویس‌های بهداشتی عمومی توسط بخش خصوصی - ارتقای فرهنگ و آموزش عمومی شهروندان جهت بهره‌برداری و نگهداری از سرویس‌های بهداشتی عمومی و رعایت - ضرورت تأمین امنیت اجتماعی و کاهش معضلات موجود در سرویس‌های بهداشتی توسط نهادهای تأمین امنیت مانند نیروی انتظامی پس از بررسی نتایج کلی به دست آمده از اولین همایش برگزار شده توسط شهرداری قزوین, مطالعات تکمیلی برای د ستر سی به تجارب شهرداری‌های شهرهای بزرگ کشور و بعضی شهرهای منتخب انجام شد. به این منظور با توجه به وسعت کشور و تنوع و تعدد شهرهاء تعدادی از شهرهای مهم و پر جمعیت برای مطالعات آ سیب شناسی انتخاب شدند. سپس با معاونت‌های مرتبط در شهرداری‌ها مکاتبه شده و درخوا ست شد که ضوابط و | ستانداردهای مورد | ستفاده: طرح‌های شهری تهیه شده به همراه مطالعات | سیب شناسی و آمار وضع موجود شهرها ارائه شود. شهرهای منتخب که مکاتبات با شهرداری‌های آنها انجام شد به شرح زیر هستند: شیراز- اصفهان- مشهد- تبریز- بابلسر- قزوین-یزد- تهران- ر شت. اطلاعات به د ست امده از شهرهای مذکور به صورت هم سان و یکد ست نبوده! ست به این ترتیب که بء ضی از شهرها صرفا آمار ار سال کردند. و بعضی دیگر مانند قزوین. اصفهان. تبریز و تهران اطلاعات جامعی در اختیار قراردادند -------- صفحهٔ بعد -------- جک پ-۱۱ ارائه شده‌است. خلاصه نتایج به دست آمده از مطالعات به شرح زیر ارائه می‌شود: سازمان زیباسازی) موجود است. تعداد سرویس‌های موجود معمولا مطابق با استاندارد نیست و در اکثر شهرها لازم -بعضی از شهرداری‌ها نسبت به تهیه نقشه‌های جی‌آی‌اس (715)) موقعیت مکانی سرویس‌های بهداشتی اقدام نموده‌اند. - در بعضی از شهرهاء طرح جامع مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی تهیه شده و یا در حال تهیه است. - تمام شهرداری‌ها ساخت و بهره‌برداری از سرویس‌های بهداشتی را به پیمانکار واگذار می‌نمایند. مساجد و مدارس و سایر نهادهای دولتی و عمومی) قرارداد منعقد می‌کنند که به ازای پرداخت برخی هزینه‌ها از طرف شهرداری, امکان استفاده عموم از سرویس بهداشتی فراهم شده و متولیان بنا مسئولیت نظافت و نگهداری از سرویس پایانه‌ها است. در برخی موارد نیزر در صورت هماهنگی 0 برنامه‌ریزی شهرداری‌هاء امکان استفاده عمومی از سرویس‌های - برای تهیه طرح جامع سرویس‌های بهداشتی, شهرها به سه رینگ مرکز شهرء رینگ میانی» رینگ انتهایی و حاشیه‌ای جدول پ- ۱۱: آمار سرویس‌های بهداشتی موجود در شهرهای منتخب در مقایسه با جمیعت (بر اساس آمار سال ۱۴۰۰) کح رس سا یا اه را مردانه زنانه ۱ اصفهان ۱۹۱۳۳۰ ۸ ۹.۲۹۲ ۳۳۸ ۳۲۳۱۳۹ ۱۰۱ ۸۸۶ ۳۲۳۲ ا دارد اس اه یه هس هس ۳ تبریز ۱ ۷۱ ۷۱۳۲۲ ۱۳۹ ۷۵۹۱۷ ا دارد ۴ تهران ۶ ۳۳۳۴۵۹۵ ۳۳۳۵۱ ۱۳۳۹ ۹*۸۳ ۶ ۳۷۷ ا دارد اه تسه مه هس تک هه هه سک اس ان که که ۷ قزوین ۴۳۴۴۸ ۳۲۳۳۳۰۲ ۱۹۱۹۰۴۶ ۳۵۹۵ ۱۸۷ ۱۳۸ ا دارد هه بد ۲ ۵۹۶۳ ۳ ۹0 غلن اا ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وی نتایج به دست آمده از مکاتبات با شهرداری‌های شهرهای منتخب که در جدول پ-۱۳ ارائه شده‌است. نهادهای متولی ایجاد سرویس‌های بهداشتی, موقعیت‌مکانی, نحوه توزیع و جانمایی سرویس‌های بهداشتی موجود را به طور خلاصه جدول پ- ۱۲: خلاصه نتایج به دست آمده از بررسی برنامه‌ریزی سرویس‌های بهداشتی موجود در شهرها نهاد متولی ایجاد سرویس بهداشتی عمومی موقعیت مکانی ۱ ه نحوه توزیع و جانمایی سرویس‌های ۰ [ سرویس‌های ۱ شهرداری‌ها سایر نهادها :2 بهداشتی موجود بهداشتی موحجود -معاون فنی و عمرانی شهرداری -سازمان تبلیغات اسلامی - بوستان‌ها - فضاهای عمومی در اختیار شهرداری مانند -معاون زیربنایی و عمرانی شهرداری | (صندوق عمران مساجد) - مساجد پارک‌ها انسانی شهرداری - پا رکینگ‌ها - جانمایی بر اساس حوزه‌های تراکمی فعالیت‌هاء -معاون حمل و نقل و آمور زیربنایی - پایانه‌ها سفر و جمعیت. شهرداری - میادین شهری - استفاده از سرویس‌های بهداشتی موقت قابل -معاون عمران» حمل و نقل و ترافیک جابجایی در مواردی محدودیت تملک زمین شهرداری وجود دارد. (مانند نمایشگاههای دوره‌ای و فصلی) به منظور برر سی و آرزیابی و ضع موجود سرویس‌های بهدا شتی عمومی» برخی شهرها اقدام به تهیه چک‌لیست‌های ارزیابی نموده‌اند. جداول (پ-۱۳ و پ-۱۳) نمونه‌ای از چک‌لیست‌های تهیه شده توسط شهرداری تبریز و شهرداری قزوین می‌باشد. جدول پ- ۱۳: چک‌لیست ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی (تهیه شده توسط شهرداری تبریز) چک‌لیست ارزیابی سرویس‌های بهداشتی تاریخ گزارش منطقه شهرداری کد سرویس بهداشتی در صورت غیر فعال بودن. علت ذکر شود: شواهد (ذکر موارد نقض) ۳ آیا در سرویس‌های بهداشتی ضوابط و شرایط بهداشتی رعایت آیا سرویس‌های بهداشتی دارای تهویه و روشنایی مناسب می‌باشن شیر لا ۸ ایا آویز جهت نگهداری وسایل شخصی داخل سرویس بهداشتی موجود است؟ ایا پنجره‌های سرویس‌های بهداشتی به توری مجهز می‌باشند؟ ‎ [ [‏ ا -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست: آ سیب شناسی و ارزیابی وضع موجود ۳۶( ۹۱ ایا در سرویس‌های بهداشتی مایع دستشویی به میزان کافی موجود می‌باشد؟ ایا کف و دیوارها کاشی و سرامیک‌کاری شده و قابل شستشو می‌باشد؟ ایا فاضلاب به سپتینک‌های غیر جذبی و یا تصفیه‌خانه وصل می‌باشد؟ آیا مسیرهای فاضلاب به صورت بهداشتی پوشیده شده‌اند؟ ایا رمپ برای عبور افراد کم‌توان وجود دارد؟ آیا سرویس بهداشتی مجهز به سرویس معلولین می‌باشد؟ ایا برنامه زمانی مدونی جهت شستشو و گندزدایی مرتب سرویس‌ها وجود دارد؟ ارزیابی کلی وضعیت سرویس بهداشتی سرویس‌های بهداشتی سطح شهر مسئولین و پرسنل حوزه بازدید شده آقایان تعداد سرویس فرنگی: تعداد کل چشمه‌ها فاصله با سرویس بهداشتی مجاور: امکان توسعه: دارد -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۳/۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی و بانوان: ورودی کوچک -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲وی شستشوی روزانه با مواد شیمیایی, کلر و مشتقات: بلی -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ و ۱ 3333333333333333 ۰ مه سس کل ما مه گ 1 ریم اتسوا ۱ س۹9 نم موسر ۱ ی ۱ اس ام نمر.. ۱ س سر رید 3 ۱ شهمه ۰ «ها ۷ 5 ۳ تمد . د بزام ی ۱ سیر 0 تسیا ۱ یت کی سیر - تب ی بو 2 سدح سا شاوی مشش روز و سم - تم هه در مس ی انیت : ی م روشک کلسم (هصرس هو ی مصای شری کوک 2۵ " سره سس ۹ / اس م چاه وس ۲ درم مگ ۶ امس اسسما سرد نوم آره ی ممز پل ری نقلان رنه و وا کد صصمی 1 نم یی اس > مشود ی ًظ ای ری رگم با 9 : ۲ اس برد ۱۳,۱ گرم تما سا ای ل ی اس را یی ۳ م ار سمق هگم فانمم کی نومه : ۱ زا فوض مه اسمم ۹ ۱۴ ید ۲ ۰ سس کم نمیشن ی واه سجهد "باه ی ّ شمید صدای کو گر هویم اس چم ز دج نون ی چس وم 4 8 ریا سوم اس و رد سم ساسا ۰ ۵ س ۰ ۱ ۹ ۹ ۳ ْ 8 : ٍ تسه ای ی ی ی رم قعلفه معایر دارای اولویت جهت اخدات سروس بهذاشتی ار ۲ اما ۰ ۰ .۳ ۳ ۵ ۱ کر تراکم توزیع فضایی سرویس های بهداشتی چا مه و هه نراکم فصابی بان [. ] هک کت ۷ منت اس ۹ ل ۱ ریت ری وم فم نراکم قصضابی منوسط ر 1 تراکم صابی ماس رز ] نراکم قضابی سار مات و م۲ ۰ ۳4 ۰ ۰ ۳ ار ۰ ۰ شکل پ- ۲: موقعیت و توزیع فضایی سروبس‌های بهداشتی در شهر تهران نقشه حانمایی سر ویس های بهداشتی عمو می وا 2 3 اه ه مناطق دهگانه و سازمانهای وابسته شهرداری تمریز 1 پآ 5 اد 7 نو هک 9 بیس مر - هه ی فده مسق رس ی شهج ۱۱ ۴ رم بو از هانگ ۹ ان و ی ی ی 7 9 ۲ 5 0 0 و ین تک من بر اب و هس 0 ها پس رگ 2 ۹ م ۵ فیک ی ریا هه ۸ سم ۹ : ۶ ده 0 7 1 ِ دسر 2 و ۳ ۳ * و چا 4 ۳ : ۸2 مرا دس مه ور نف 8 ی 3 ی و و بط کظ دا ۳ اس شم ها مه سرام ریک کوک وم درگ اوه اس ی ی 2 چ یی کح ۰ 2 ۹ ری 91 ی زا 1 ۱ مه ی َ 5 ی 3 ۳ چیه 3 و و 7 ۹ ۹ وتا 9 ۶ 2 5 موه سا ات وچ 1 متخ سا وه ۵ هی ۵ رو مه ۳ اه 4 ری ۵ پگ زج 0 ازع از مرک اد با ایا بح سک جر وی وا مب را کی سر اوه وی 0 با اس سکاو ۷ اک وا او ری وا اک با سا سل با کاس سک با رو مها یت کت راد ارو ساوسو دا نا پیات دا سرد فا و و ات ادا امد سم _ یه جک سک اج کا یا سس مرا دا سس ی ناسا دا کا ار یا -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۰۹4 ۰ ه ۰ ۰ ری ْ ۲ 2 ۱ ۰" ۰ ۰ س ۰ را ۰ ۰ سه ۹ سس ۰ ۰ ۰ ۰ : صر-- ۷ ۰" هم ۰ ۰ ِ ی ۰ سم سس ۰ ۰ ۰ ۰ 8 ۱ ی .۰ ۰ ۰ زا ۰ ۰ ۰ رس ور ۰ .۰ .۰ .۰ ۱ رل ما2 ۰ ۰ ۰ ۹ : ۰ ۰ سم 5 کت ۰ ۰ ۰ ۰ ۹ ۰ ۰ 0 ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ 7 رز ۰ ۰ ۰ و و * ۰ : یی ۰ ۰ ۳ ۰ *.:: .۰ ّ [ ره ام ۰ ری .۰ ۰ ۰ ۹ رس ۰ َ ۰ رس سا ۰ یه ۵ 6 ۰ , ۰ رن ْ همه .۰ :۰ تم *ممهه ۰۰ ۰ ۰ سا ها ۰ :۰ 0 یه 7 ً ۰ ۰ ْ. ۰" ۰ 8 ۰ ی زا ۰ ۰ ۰ ۲ َ ی ۰ پا ۱ ۳ ۱ ا 0 7 نیس ۰ ۰ ‌ِ وه ۷ ۰ ۰ . رک تسا ۸ و نت ای ۷ .۰ ی : / ی ۰ سس ۱ ۰ ۰ ۱ محضم ۳9 ۰ رم ۹ 0 7 1 از سه نا ۷ و ۰ مر ث ۰ ۳ ۳ دور هر ۰ ۳ ۹ ٍْ ای 3 هه 0 ۳ ۱ ۳ ۳ ۸ ی ۰ ۰ ۰ تج 7 ۸ شکل پ- ۴: نقشه حوزه‌بندی و جانمایی سرویس‌های بهداشتی در شهر اصفهان مسرویس بهداشتی های مسطح شهر سس » 8 ی ۳ ۰ ۱ ۳ چا اجه دنه ی ض ۳ 0 : > و ۰ ْ ۱ ۱ پا ۱ اً و ۱ ۴ باخنه کوتر . سودر ۱ ۱ ! ۹ ا ۹ 7 اس : ۰ ۱ 1 ۱ هه جنگ ۰ باخبه لد بانانی رک / ی باحید ارادگاش ۱ / أ > ه طٌ ۰ ۱ ۲و چم نی ۱ هِ ۱ أ 1 تایه اما مراد سس , سید یه 0 / ر رس راهت , / ۹ سم ۰ سروپس بهدشخی . 0 : ۱ , ۸ ۰ ۱ ّ * ار *عااست رات صرق ِا هم رز شا ۸ .۰ پا ۰ 3 .۰ شکل پ- ۵: نقشه موقعیت سرویس‌های بهداشتی در شهر قزوین -------- صفحهٔ بعد -------- 1۶ ص ها ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وظیفه احداث. مدیریت و نگهداری سرویس‌های بهدا شتی عمومی در شهرها بر عهده شهرداری‌ها |است. در زمینه سیب شناسی, شناخت و ارزیابی وضع موجود. مطالعات متعددی صورت گرفته است که در این بخش به ارزیابی شرایط موجود شهرهای تهران. تبریر 9 زوین پرداخته شده است. با توجه به بررسی‌های انجام‌شده» مشکلات ر بسیاری در د ستر سی به سرویس‌های بهدا شتی, به ویژه برای سالمندان, بانوان باردار نابینایان, افرادی که دارای محدودیت حرکت بهداشتی را می‌توان به‌صورت زیر دسته‌بندی کرد: - نبود دسترسی مناسب از مسیرهای اصلی و فرعی به دلیل وجود پله. سطح شیب‌دار غیر استاندارد و مصالح نامناسب. - عدم آمکان ورود به ه ساختمان سرویس‌بهداشتی به دلیل عرض کم ورودی و یا اختلاف سطح ورودی به مسیر تردد ۹ سس ی ۰ ر :۳7 7 ار 1 1 ۱ 5 ۵ ۸ ۰ ۰ ۰ ۱ / ۱ ز ۰ 7 ۱ ۰ ۳ ز چا ۰ ای : | ی ( : 1۶ 1 ۰ َ ۰ ۰ اس ی ی ار و : ۰ مد اج ی ۹ 1 _ پاحظ ار ۰ . ِِ هکس 1 رس ۰ : اس به‌ 9 ۳ :۳ اس ی ار م۳ ۶ و . و ۱ اب مهار ماش له دح ۰ اس م شکل پ- ۶: عدم امکان ورود به ساختمان سرویس‌بهداشتی در سرویس‌های عمومی بازدید شده - استقرار سرویس بهداشتی عمومی در موقعیت‌های نامناسب و یا ناامن مانند زیر پل‌ها و یا پایین‌تر از تراز همکف معابر شهری (شکل پ- ۷). -------- صفحهٔ بعد -------- لب ۲[ ٍ ۱ سس سا ات ی ی س ی اس ۵ ۰ ۱ -_ سم ] ۰ 4 ۷ ۹ مه 4 : 9 :۰ و ۹ ۰ 4 رگ اه سر تک بر عم سس میم سس ۱ ۰ َ 0 ۱ ۰ ۳ با ۰ رس سا ری روان بناس " : ۱ ۳ 4 زک ۱ .۶ هی ‎٩‏ سم ۱ س ه ۹ سس : ۱ « دا 8 ۰ ویس ۱ ۴ ۰ ۰ شکل پ- ۷: استقرار سرویس بهداشتی عمومی در موقعیت‌های نامناسب و یا ناامن در سرویس‌های عمومی بازدید شده -عرض کم ورودی کابین سرویس‌های بهداشتی عمومی, وجود اختلاف سطح و استاندارد نبودن ابعاد سرویس بهداشتی ویژه معلولین (شکل اس ۸ ۹ َ : ۱ ۹ ۹ ا ۳ ا ۹ | ( ۱ ۱ : [ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۹ ۹ ۰ ٍ ۱ / ی ۱ ۱ مس سس ط 6 شکل پ- ۸: عرض کم ورودی کابین سرویس‌های بهداشتی عمومی. وجود اختلاف سطح در سرویس‌های عمومی بازدید شده - عرض کم راهروهای داخلی (شکل پ- ‎»)٩ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹1 ع ۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی و ۳۹ َ ۸ ی« ۳ ۹ ۳ ۳ ۱ ف‌ ص ۹ ز - شکل پ- ‎:٩‏ عرض کم راهروهای داخلی در سرویس‌های عمومی بازدید شده -عدم امکان دسترسی به روشوبی سرویس‌های بهداشتی برای افرادی که از صندلی چرخدار استفاده می‌کنند (شکل پ - ۱۰). : ی / - . یه رک ۱ ز هس > ۱ ز ۹ ا ۳ هس لا میا ای پیات هس از .مس سای سیی. موم بسسه و .سه یت .ییاه .۳ ۹ 4 شکل پ - ۱۰: عدم امکان دسترسی به روشوبی سرویس‌های بهداشتی در سرویس‌های عمومی بازدید شده - مدیریت نامناسب در نگهداری و بهره‌برداری از سرویس‌های بهداشتی به ویژه سرویس بهداشتی معلولین -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ - نبود سرویس بهداشتی ویژه معلولین و استاندارد نبودن آن (در صورت وجود) (شکل پ- ۱۱). 1 ۱ 0 ۱ | ٍ 6 ۱ رس ۹۱ ‌ 1 1 س ِ ۳ ۱ ۱ ط ۹ ی ۹ 1ب ۱ ۱ ۱ / / ۱ ۱5 ۹ شکل پ - ۱۱: نبود سرویس بهداشتی ویژه معلولین و استاندارد نبودن آن در صورت وجود در سرویس‌های عمومی بازدید شده ۲ ۹ 1 1 ا ها ‌- ض شکل ب- ۳ کیفیت نامناسب تجهیزات و9 شیر آلات در سرویس‌های عمومی بازدید شده -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - کیفیت نامناسب در و دستگیره و خرابی یا عدم وجود قفل در توالت (شکل پ- ۱۳). ۱ ۰ نی وا اه ال شکل پ- ۱۳: کیفیت نامناسب در و دستگیره و خرابی در سرویس‌های عمومی بازدید شده علاوه بر مشکلات مربوط به نحوه دسترسی و استفاده از سرویس‌های بهداشتی عمومی, مشکلات زیر نیز قابل شناسایی - عدم وجود تابلو و نشانه‌های مناسب برای شناسایی موقعیت سرویس بهداشتی - تهویه نامناسب یا عدم وجود توری برای جلوگیری از ورود حشرات. پرندگان و مانند آن - عدم وجود آب گرم مجزا - عدم وجود صابون مایع یا سایر مواد ضدعفونی‌کننده برای شستشوی دستها - کف‌سازی و کاشیکاری با مصالح نامرغوب و با به صورت غیر استاندارد - عدم پیش‌بینی امکانات جنبی مانند رخت‌آویز, سطل زباله و مانند آن - عدم وجود فضای تعویض نوزاد - نامناسب بودن سرویس‌ها برای استفاده کودکان به تنهایی یا با کمک والدین پ-۲-۳- مشکلات مربوط به استفاده از سیستم *[9,] به صورت تیپ در سرویس‌های بهداشتی عمومی شهر تهران شهرداری تهران به عنوان متولی امر ایجاد سرویس‌های بهداشتی, در سال ۱۳۹۱ با کمک سازمان مشاور فنی و مهند سی شهر تهران اقدام به طراحی و اجرای سرویس‌های بهدا شتی یکسان در مناطق ۲۲ گانه شهر تهران نمود. این طرح‌های یکسان در سه تیپ ۳ ۶و ۱۲چشمه در بیشتر مناطق تهران (۱۸-۱۷-۱۶-۱۵-۱۳-۱۲-۵-۴-۳-۲ و ۲۱) احداث و به بهره‌برداری رسیده است. سازه این سرویس‌ها مطابق با ضرورت بهره‌گیری از سیستم‌های نوین و نیز سهولت و -------- صفحهٔ بعد -------- معماری هند سی مدولار در قالب ادغام دو حجم کلی مکعب شکل در رنگ‌های زرد و سبز که موجب م شخص شدن ساختمان می‌شد استفاده گردید. پ- ۱-۲-۳ مزایا مقاطع فولادی. سبک هستند و در مقابل خوردگی, کج شدگی و ترک خوردگی مقاوم می‌با شند. همچنین به راحتی قابل حمل هستند که این امر باعث سرعت بخشیدن به عملیات ساخت بااین سیٍستم می شود. بیشتر م صالح مورد کارگر مورد نیاز در محل سایت کاهش یافته و دورریز مصالح نیز به حداقل ممکن برسد. در این روش, دیوارهای ساختمان در محل کارخانه و تحت شرایط کنترل شده مونتاژشده و سپس به محل اجرا جهت نصب منتقل می‌گردند. این روش باعث بالا رفتن سرعت نصب در محل کارگاه می‌گردد. در هنگام ساخت مقاطع فولادی 7 تعدادی سوراخ استاندارد داخل این مقاطع به منظور عبور دادن سیم‌ها و لوله‌ها ایجاد می شود که باعث تسهیل در نصب سیستم‌های الکتریکی و لوله کشی‌ها در داخل دیوار می‌گردد. به منظور نگهداری وسایل شستشو و نظافت. فضای مشترکی در انتهای راهرو در نظر گرفته شده است. ضمناً با توجه به ضرورت وجود نگهبان, ف ضای ذسبتا بزرگی در نمای !| صلی ساختمان به فضای تجاری و ف ضای مورد نیاز نگهبان اختصاص یافت. احداث فضای تجاری به منظور انتفاعی کردن ساختمان بوده است تا مستأجر فضای تجاری نسبت به محافظت و نگهداری سرویس‌ها نیز اقدام کند. در شکل پ- ۱۴ نمونه طرح ۶ چشمه ملاحظه می‌شود. سم ۳ : ۳000 ۷ ۱ ری ی ری تا پلان مبلمان - ‎٩‏ چشمه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۱۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی 1465 ۳365 اد 335+ پانل سهمانی پوشش رنگه اکربلیک (سپز- :+0:) ید پاثل سهمانی پوشش رنگه اکربلیک (ز رد-: ۰) محل نصپ ناپئو و علگم نما 8 . گرافهت سبز بهرجند 1۰.45 ۳365 پد 335+ پانل سهمانی پوشش رنگ اکریلیک (سپز- د: 0:) پائل سیمانی پوشش رنگه اکریلیک (ز و د-04۹) شکل پ - ۱۴: نمونه طرح ۶ چشمه پ- ۱-۲-۳۲ معایب ۱- به دلیل پیش ساخته بودن و طراحی تیپ این سرویس‌های بهداشتی, معمولاً ساختمان طراحی شده برای جانمایی در هر مکانی مناسب نیستند (شکل پ- ۱۵). ک موی سح ی 0 دهم ۳ ۹ ص ۳ ی 11۳ ۱ | ای یه ۳ تال 7۷ رس 1 اج 7 11 : ۳۱ پیییواج 3 | ِ 3 #رها 8 8 121 ]| ی 1 1 ۱1/۱ ۱ "مره را اما ادن را تا و ی ۱ 1 و نو : ۱ ۱ ا غ ۰ ۲ / ا میب - شکل پ- ۱۵: سرویس‌های بهداشتی تیپ در منطقه ۱۰ شهرداری تهران با استفاده از سیستم 1.5۳ ۲- با توجه به عدم رعایت ضوابط و مقررات مرتبط با سرویس بهداشتی ویژه معلولین مانند ابعاد نامناسب. جهت بازشوی نامناسب. نبود میله دستگرد استاندارد. ار تفاع نامناسب دستگیره در و ارتفاع نامناسب روشویی‌ها از کارآیی -------- صفحهٔ بعد -------- 7۷ ۹ جچص 9 شکل پ- ۱۶: عدم رعایت ضوابط در اجرای سرویس بهداشتی معلولین ۳ بروز ترک در پانل‌های سیمانی بدلیل عدم اتصال صحیح و مناسب پانل‌ها به سازه 1.817 و عدم رعایت فاصله مناسب در درز میان پانل‌ها و استفاده از پیچ‌های اتصال نامناسب و غیراستاندارد (شکل پ- ۱۷). ۴- نفوذ رطوبت به پشت پانل‌های سیمانی و اثر تخریبی میعان (تخریب و ریزش رنگ روی غشای سیمانی) به دلیل عدم اجرای صحیح درزهای پانل‌ها و عدم اجرای عایق حرارتی همزمان با اجرای لایه نم بند. ۵- استفاده از پانل‌های گچی به جای پانل سیمانی. 4 ۱ : 1 ۰ 1 ۱ مر ۳ ۱ ۸ ۵ ِ 1 ‌ ی شکل پ- ۱۷: بروز ترک در پانل‌های سیمانی ۶- بروز ترک در گوشه بازشوها به دلیل عدم اجرای مناسب نعل درگاهها. ۷- نشست تدریجی بنای سرویس بهداشتی به دلیل عدم تراکم لازم خاک و عدم زیرسازی مناسب. ۸- جداشدن و تخریب کاشی جداره‌های داخلی سرویس‌های بهداشتی به دلیل عدم چسبندگی چسب کاشی برروی پانل‌های گچی و یا نبود بندکشی مناسب (شکل پ- ۱۸) -------- صفحهٔ بعد -------- ری سم ۰ ۱ سه ای ۳ مج 5 َ او ۰ : ی ۳ ۱ : ص ۹ 8 رگ و ۹ هد را و ی شکل پ- ۱۸: جدا شدن و تخریب کاشی‌ها از جداره‌های داخلی -٩‏ فقدان نصب تجهیزات رفاهی مانند توشه‌دان. صفحه و میز تعویض نوزادان و لوله کشی صابون مایع. ۰عدم استحکام و کارآیی براق‌آلات. دستگیره‌ها و قفل‌ها. ۱-تخریب و سرقت شیرآلات بدلیل عدم استحکام مناسب آزها به جداره‌ها. ۳-عدم استحکام اتصالات برقی بواسطه عدم استحکام جداره‌ها. ۴استفاده از کفسازی نامناسب (گرانیت لغزنده) و جلوه بصری نامناسب آنها در صورت مضرس نمودن سطح رویه سنگ جهت رفع لغزندگی (شکل پ- ۱۹). 3 ۱ ۱ : ۱ ی ۸ : 1 ی : ۲ . ی نها ۸ 4 ار : ۱ ۰ 4 ۷ ی / ۹ شکل پ - ‎:۱۹٩‏ استفاده از کفسازی نامناسب و لغزنده -------- صفحهٔ بعد -------- مطالعات انجام شده در چند شهر مختلف کشور نشان‌دهنده امکانات و محدودیت‌های موجود و مشکلاتی است که به تدریج باید رفع شوند. در جدول پ-۱۵جدول پ-. به عوارض و کاستی‌ها در سرویس‌های بهداشتی عمومی موجود. جدول پ- ۱۵: عوارض و کاستی‌ها بر اساس وضع موجود سرویس‌های بهداشتی عمومی عوارض و کاستی‌های اجرایی عوارض و کاستی‌های بهره‌برداری - دسترسی نامناسب از مسیرهای اصلی یا فرعی - عدم مطابقت با ضوابط و مقررات - فرسودگی و تخریب روشویی‌ها - جلوه نامناسب ورودی اصلی سرویس‌های بهداشتی - فرسودگی. تخریب و عدم کارآیی دیوارهای | - تخریب و سرقت شیرالات. عدم س اختلاف سطح زیاد از مسیر تردد به ورودی داخلی و بازشوها استحکام و کارآیی فلاش‌تانک عوارض و کاستی‌های دسترسی - شیب زیاد و غیر استاندارد در صورت وجود رمپ - فرسودگی, تخریب و عدم استحکام جداره‌های | - فرسودگی و عدم استحکام روشویی‌های - فرسودگی یا بافت نامناسب کفسازی خارجی و دیوارهای داخلی کاشی کاری شده چینی - پهنای کم راهروهای داخلی - پوسته شدن و ریزش رنگهای داخلی - تخریب و انهدام تجهیزات الکتریکی - عرض کم در ورودی سرویس‌ها - عدم کارآیی کفسازی‌ها - فقدان تجهیزات رفاهی - نبود سرویس بهداشتی مناسب برای افراد دارای | - ترک خوردگی در قطعات و پانل‌های سیمانی و معلولیت همچنین گوشه بازشوها - ابعاد کم و نامناسب سرویس بهداشتی ویزه افراد دارای | - نامناسب بودن روشویی در سرویس‌های بهداشتی معلولیت و نیز جهت بازشوی نامناسب در صورت وجود از نظر ارتفاع. شیر آب و نحوه دسترسی - نبود میله دستگرد مناسب در محل‌های لازم ۱۰۹۵ ۰ ۹96 |[ ها ۸96 ۳ اک ۳ ( [ نس ( ۳۳ ۷۰۹6 نش زظ ۳ ۳ له ۳۳ ۳ ۳ ۶6 رش هه ۳۰ ۳ 096 نس نس زه ها لب ۳۴۰۹۵6 اش ۳ ۳۰۹6 1 ۳۰۹6 ۱۹۵ در و و ی توا ی شا وخ او اش درا و بر اس ۹۷ خی کب خی و ۱ بر فر کو اد" در لت رد ار لاه 7 5 ی میم اد ۹ 5 زر ار با ۹ رن ۳ ان -د گر بر گر . و را دی کر "هرا بج ای 7 اه ۴ کر ۲ ۰ ی (/ نم یی 4 ی ۱9 و را دن ۷ یا و ون ‏٩‎ یخ خ » ۳ یرو ان را اد ۳ ۰ ر*٩‏ ده 5 د ۱ اد ند 2 با 7 ۳ د ۸1 و ی ی فی ۱ زان ار ۱ * ی ۹ یس ار ۳ ۸ کر #7 یی نمی ی ی ی ۰ ی 2 4 ور ری و ی یو بر "ور ام ۲و و ی 4 گر و رز اس 1 ۱ یب ۵ و نی یکی ۱ کیش ۳ 3 ز ۶ لب 0 : ی ی پرگام ان ر ک 3 4 ۰ ی من ی شکل پ- ۲۰: نمودار فراوانی نسبی آسیب‌های اجرایی سرویس‌های بهداشتی عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳۶( ۹ ۳7۳۳۳۹۹ - دفتر تدوین مقررات ملی ساختمان (۱۳۹۶). مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان-الزامات عمومی ساختمان. مر کز تحقیقات رأه» مسکن و شهرسازی. - دفتر تدوین مقررات ملی ساختمان (۱۳۹۶). مبحث هجدهم مقررات ملی ساختمان, عایق‌بندی و تنظیم صدا-ویرایش سوم. مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی. - دفتر تدوین مقررات ملی ساختمان (۱۴۰۱). مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان (تأسیسات بهداشتی). مر کز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی. - دلفانی, شهرام. موسوی. سیده حمیده. الزامات و ضوابط فضای سرویس بهداشتی براساس مباحث مقررات ملی ساختمان. انتشارات زرنوشت. ۱۳۹۸. - رفیع‌زاده. ندا؛ نوذری, شعله؛ قاسم‌زاده. مسعود و ماندگارء مهران (۱۳۹۶). راهنمای کاربردی ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد معلول جسمی-حرکتی. مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی, شماره نشر گ-۶۷۸. - سازمان برنامه و بودجه کشورء مشخصات فنی عمومی کارهای ساختمانی. ضابطه شماره ۵۵ ۱۱۰ ‏سازمان برنامه و بودجه کشورء مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان, ضابطه شماره‎ - - سازمان برنامه و بودجه کشور.ء مشخصات فنی عمومی تاسیسات مکانیکی ساختمان. ضابطه شماره ۱۲۸ - سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای (۱۳۹۶). طراحی معماری و منظر مجتمع‌های خدماتی-رفاهی. مهندسین مشاور معمارء شهرساز وبرنامه‌ریز طرح بوم‌آورد. - سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای (بی تا). طرح جامع خدمات رفاهی بین‌راهی و اصلاحیه آن. - سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور, معاونت امور شهرداری‌ها (۱۳۹۹). دستورالعمل مدیریت. ساماندهی و توسعه سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری. -‏ سازمان ملی استاندارد ایران (۱۴۰۲). سرویس‌های بهداشتی عمومی-بهینه‌سازی طراحی و نگهداری-راهنما. استاندارد شماره ۲۳۲۵۶. ۰۱۵۷۴۵ ‏سازمان ملی استاندارد ایران (۱۳۹۸). اتاق مادر و کودک الزامات عمومی. استاندارد شماره‎ - - سازمان ملی استاندارد ایران (۱۳۹۱). مخازن آبشویه سرویس‌های بهداشتی- ویژگی‌ها و روش‌های آزمون. استاندارد شماره ۴۹۱ -‏ گرید. کلارا (۱۳۹۳). طراحی جامع سرویس‌های بعداشتی عمومی. ترجمه سید موسی‌پور موسوی, ناهید فلاحیان, شهرزاد کاشی‌پزها و مینا نامی. تهران: انتشارات سازمان زیباسازی شهر تهران. - مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی (۱۳۹۸). ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت(ویرایش ۳). شماره نشر: ض- ۸۹۲. - مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی (۱۳۴۰۱). ضوابط طراحی معماری اتاق مادر و کودک. - معیارها و استانداردهای فنی راهنمای احداث و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی. نظام فنی و اجرایی شهرداری تهران (۱۳۹۰). معاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران. سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر تهران. مهندسین مشاور دانش پژوهان هنگام. - موسسه استاندارد و تحقیقات صتعتی ایران (۱۳۷۱). آیین‌کار اصول طراحی و تجهیز سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری. استاندارد شماره ۳۳۶۵ - مهندسان مشاور آوان شهر (بی تاریخ). مطالعات آسیب‌شناسی و ارتقای کیفیت طرح و اجرای سرویس‌های بهداشتی همسان. کارفرما: سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر تهران. - ناصحء روشنک (۱۴۰۰). طرح تفصیلی مکان‌یابی مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین‌راهی. وزارت راه و شهرسازی, سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای دفتر آمور سرمایه‌گذاری و نظارت بر بهره‌برداری. -------- صفحهٔ بعد -------- با ۳۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی لا ۰ 3۵1۵[ ا1۵۵ع0عک مهزد۸ 16 ,51۵0100 10۱۵ ۳۵۵ م۸ - ]0۴ 0عادعل 6 1۵۶ 0۳۵06 آ۵ 006 :| امد ۳ات 1۹1۵11311005 521۱۵ ]-6465 5ظ - 5 2330012160 200 ۹۵۵11۵۲۷ 01 0۳0۷1۹10 0 حعاید 200 1۵011165 85 6405-252011۵ 1۹1۵1131105 ‏امدت‎ 2 006 ۵۲ 0۳۵1106 ۱۵۲ ۹۵۵6۵ ۲۳۵۹۲۱۳۵۱۵۱۵ ۳۲ ٩۵1۵۲۷ 2065 ۰ م۳6 ۵۳ 0066 او ع00م) :3 روت 1۹1۵11۵11005 1۵دک 6465-3:2006 5ظ- 5 مد 2۹0612160 200 ۵ان ۹20 آ0 ۳۵1۵66 200 10110 [۲۵ 1۹ علما)ت 0۳06۲۵۲0 200 ۱/0۵82 ت (۷آعل)) 11۵۷1۵100 ]00۳1 0عدم0ا0 ,7958 85 - ۳۳ ت ع0600[6 0120160 0۲ 605 13۵ ۵۵۲ ۵ دع6 2000۵ 1361۲ 200 دع 0:11 ا0 دعا1 ,300 8۵05 - 06 0006۲ ۴ |1۱۵۵ ۲۵۲ دذداع ۲10۵ ۱۷۳-0۵۵۵0[ 1۳۵۵ 10۹ات 1۵08( 1۵ دحدایی ,|[-1036 ۳۸۵ 5ظ- 1٩05‏ 200 ۳۵1۳۵۵۵ 1611111005۰ :۱ ۳۵۳ات ۴ |1۱۵۵ ۲۵۲ دذداع ۲10۵ ۱۷۳-0۵۵۵0[ 1۳۵۵ 10۹ات 1۵08( ۱۵ دحهای ,۱036-2 ۳۸۵ 5ظ- 0۳0۵۲۲0 :0]0۲[1 0۲۳0۵۲۲ آ0 ۳۷۵1۵۵۵ :2 ۳۵۳ات |55 .داع|(۵) انم ۲۵۲ 0۵6 ۲ علمه ۸ 1۹۵11۵0005 مادک 2010 64654 اکطظ - ۰( ا] :۳۳۱1۵0۵ 5۵0۵۲05 ۰ مع[ |۳۳ ۵00 5۳۵۳۵۵ ۲۵۵ ب00دا6 عدروا۸ بادوع دک ۳۵۳۵۱۰ 0106 )۰ - 40 0۹۳۲۲1۵عع ۲ ۵۲ ۵۵ 11۵۳۵0۵ ۷۷۵۵ ۳۵۲ ۵۵5 باعل عم 0۱۵ ۰ 60لا ,۷۷۵۵۳۱۵۶10۰ ۵6۰ ۷۷۵۸۱۵ 1۵ 26۷100۰ ۰ 110۵0 .۸51428 |10 ۳۵۳۱۵ ۱85 11۳۵۹1۵ صدطا0] ۵۶ کل لماک مع1 ۰ - ۰ .۸۱۹1۳۵1۵ ۰ 56۷1 11۳۳۵۵ بخاعا 10 ۳۵۸۱۱۵ ۱5 ع هساک از ۵۵0 1۵۶ کل لماک مع1 ۰ - ۰ ۳11۹60 ۵۲۱0۵26 بداعا 10 ۳۵۱۵ معا 1۵۵ 106۹1۷6 بان ,0۲660 - 150 7001 :2007-0 ‏دداو ۷ منم‎ ۳۵۳۱۱۵ 110۲/۳۵10 ٩۷۲۳۵۵ ۰( 0۵/۱ را ۸001206 محاعا(0 1 ۳۵۸۱۵ -کع ازع 000۵2 - 201۰ ۸۹1۲۵11۵ 60۲۵۱[۰ برا00 1۵00ع۳ک 51۵162۰ 101161 م۳۵ - ۰ 201 0۲۵[۱۰) را 5۳۵12۷۰۱0۲1۵۵ 10116۲ ۳۵۱۵ - ۰ 201 .دع11ع0زاع نع افعل ک ریاد ع0 1 عمنا 10۵ ۳۵۸۵ - -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور دستورالعمل مکان بابی» طراحی و اجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی سهری و لس سهری ضایطه شماره: ۸۷۸ آخرین وبرایش ۱۴۰۳-۰۱-۱۶ معاونت تولیدی. فنی و زیربنایی وزارت راه و شهرسازی امور نظام فنی و اجرابی مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی 3۳333[ ۱۳۳ ۱۴۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- دستگاه های اجرایی،مهندسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامه 1403/69295 : ﺷﻤﺎره : تاریخ1403/02/16 :موضوع دستورالعمل مکان یابی، طراحی و اجرای سرویس های بهدا شتی عمومی شهری و بین شهری صفحه1 از1 :ش ش7139355 سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رئیس ساز مان ( در چهارچوب ماده34) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، ماده (23 ) قانون برنامه و بودجه و به استناد تبصره (2 ماده4 « )نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور » موضوع مصوبه شماره 25254/ت57697 هـ مورخ08 / 03 / 1400 هیئت محترم وزیران، به پیوست ضابطه شماره 78 8 ، با عنوان « دستورالعمل مکان یابی ، طراحی و اجرای سرویس های بهداشتی عمومی شهری و بین شهری » ابالغ می شود. رعایت مفاد این ضابطه از تاریخ 01 / 7 0/ 1403 برای همه قراردادهایی که از محل وجوه عمومی ویا به صورت مشارکت عمومی و خصوصی منعقد می شوند، الزامی است. ام ور نظام فنی اجرایی ، مشاور ین و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد. داود منظور -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان صفحه مقدمه مج فصل ۱: کلیات ۱ ۱- ۱-دامنه کاربرد مو ‏ همم ۱۳ ۱- ۲-اصطلاحات و تعاریف را ۱-۲-۱-فضای بهداشتی ی م ‏ ممم یم و و ۱۳ ۲-۲-۱-سرویس بهداشتی عمومی و و موم ۳ ۳-۲-۱-کابین سرویس بهداشتی م یم ۳ ۴-۲-۱-فضای گردش میم و ی موم ۱۳ ۵-۲-۱-امکانات رفاهی و ی وم و ۳ ۶-۲-۱-واحد شمارش مم و ی موم ی مخ ۱۳ ۷-۲-۱-کارت بازرسی سرویس بهداشتی ۳ ۸-۲-۱-آب خاکستری را ۹-۲-۱-مدیریت پسماند م ی مخ و ۱۳ ۳-۱-انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج همم ۱۴ ۱-۳-۱-سرویس بهداشتی عمومی مستقل مخ ام و ۴۳ ۲-۳-۱-سرویس بهداشتی عمومی خودکار(۸۳۴) اه ۲-۳-۱-سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر 0 ۴-۳-۱-سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر ویزه ی و یم وه ۵-۳-۱-سرویس بهداشتی‌های اختصاصی با امکان استفاده عموم ی مه هم میم می می یرتشم یمومع یتشادهب سیورس-۱-۳-۶ هم می می لمح لباق یتشادهب سیورس-۱-۳-۷ ۸-۳-۱-مرزایا و معایب سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج م یم وه فصل ۲: سیاست‌گذاری و برنامه‌ربزی ۷ ۱-۳- کلیات ام و ۵ ۳-۲- اقدامات لازم به منظور سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی ۹ ۱-۲-۲- شناسایی گروه‌های استفاده کننده و نیازهای آنان ی مه م۴ ۹ ۲-۲-۲- شناسایی نیازهاء امکانات و اطلاعات دسترسی وضعیت موجود سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱۵۳ ۳-۲-۲-شناسایی سرویس‌های بهداشتی ناکارآمد و از رده خارج کردن آنها و ۹۳ ۴-۲-۲-سیاست گذاری جهت برآورد هزینه احداث سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱۳ ۵-۲-۲ برنامه‌ریزی جهت تعیین ساعات فعالیت سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱۳ ۶-۲-۲- برنامه‌ریزی جهت تأمین سطح و سرانه سرویس بهداشتی عمومی مورد نیاز ی ۳ ۱ ۷-۲-۲ -دستورالعمل‌های مدیریتی و نظارت به منظور افزایش سلامت و ایمنی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱۵ ۸-۲-۲-دستورالعمل‌های مدیریتی تعمیر و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی ی یی یر ۱۳ الف -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ مکان بابی سرویس بهداشتی عمومی ۱۵ ۱-۳- کلیات و و و و ۰ ۱۳۱۳۴ ۲-۳- مکان‌یابی بر اساس دسته‌بندی سرویس‌های بهداشتی عمومی یم ۳ ۱-۳-۳-دسته‌بندی سرویس‌های بهداشتی ی و۸۳ ۱۳ ۳-۳- مکان‌یابی براساس تجزیه و تحلیل سایت و شرایط محیطی ۱۳۹ ۴-۳- مکان‌یابی در ارتباط با حمل و نقل عمومی, پار کینگ‌های عمومی و مسیرهای پیاده‌روی ۱۳۹ ۵-۳- مکان‌یابی با هدف مبارزه با جرم و رفتارهای ضد اجتماعی ری ۱۳ ۶-۳- مکان‌یابی و موقعیت سرویس بهداشتی بین‌شهری با ۷-۳- مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی در مناطق تفرجگاهی خارج از شهر ۱ فصل ۴: الزامات عمومی طراحی سروبس‌های بهداشتی عمومی م۳ ۱-۴- کلیات بر ۳-۴ الزامات عمومی طراحی جهت تأمین امنیت و ی مه م۰ ۱۳۹۴ ۳-۴- الزامات طراحی جهت حفظ حریم خصوصی افراد ۱۳۳ ۴-۴- الزامات طراحی علائم و نشانه‌ها ی ۱۳۳ ۵-۴۳- الزامات طراحی ورودی ساختمان سرویس بهداشتی و ۱۳۳ ۶-۴- الزامات طراحی فضاهای داخلی یم ی ۱۳۹ ۱-۶-۴۳- فضای تردد و انتظار ام و ۳ ۲-۶-۴- کابین سرویس بهداشتی ام و ۳۹ ۳-۶-۴ اتاق والدین و کودک و ۳ ۳-۶-۴- سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت ی ام ۱۳۳ ۵-۶-۴۳-فضای خدماتی م م و ۳۳ ۳ و می می یحارط تامازلا ریاس -۴-۷ ۱-۷-۴- آکوستیک و و و موم و مهم ۳و۳ ۲-۷-۴- روشنایی ی ۱۳۹ ۳-۷-۴- تهویه مخ ی و ۳ ۴-۷-۴- مصالح و فرآورده‌های ساختمانی م م مم و و که ۵-۷-۴۳- سطوح م ‏ همم که ۶-۷-۴- تأسیسات برقی ده ۷-۷-۴- تأسیسات مکانیکی هد ۸-۷-۴- بازیافت آب و استفاده مجدد از آن بر ۸ ۸-۴۳- الزامات تجهیزات ۸۱ ۱-۸-۴۳ الزامات تجهیزات ثابت ی و و و و و و همم ۴ 0 ۲-۸-۴ الزامات تجهیزات غیر ثابت ام ۳ ۹-۴- ممیزی سرویس‌های بهداشتی عمومی مخ و ۱-۹-۴- ویژگی‌های ممیز میم و ۲-۹-۴ تجهیزات مورد نیاز جهت ارزیابی یم و و ۳-۹-۴- ارزیابی تصادفی ام و و -------- صفحهٔ بعد -------- پ-۲-۳- مشکلات مربوط به استفاده از سیستم 5۳| به صورت تیپ در سرویس‌های بهداشتی عمومی شهر تهران.... ۱۰۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست شکل‌ها عنوان صفحه شکل ۳- ۱: مکانیابی سرویس بهداشتی عمومی در مناطق مختلف شهری و و و ۱۳۳ شکل ۳- ۲: نمونه نرم‌افزار تعیین موقعیت سرویس بهداشتی عمومی م وم و ۱۳۳ شکل ۳- ۳: سرویس‌های بهداشتی گروه الف و و و ی و مه و و و ۳ ۱۳ شکل ۳- ۴: سرویس‌های بهداشتی گروه ب م م ام م۳ شکل ۳- ۵: سرویس‌های بهداشتی گروه ج ره ۱۵ شکل ۳۲- ۶: فواصل میان مجتمع‌های خدماتی -رفاهی ی ۳ شکل ۴- ۱: نمادهای استاندارد بین‌المللی سرویس بهداشتی زنانه. مردانه 9 مختلط ۳ ۸ ۱۷ شکل ۴- ۲: نماد استاندارد بین‌المللی مسیریابی به سمت سرویس بهداشتی رخ ۱۷ شکل ۴ ۳ نماد استاندارد بین‌المللی سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت رخ ۱ شکل ۴- ۴: نماد استاندارد بین‌المللی اتاق تعویض و شیردهی نوزاد و ۱۳ شکل ۴- ۵: نمونه‌های ایحاد حائل در ورودی برای ایحاد حریم بصری دم و ۳ شکل ۴- ۶: ابعاد در و فضای آزاد چرخش در کابین ره ۱۵ شکل ۴- ۷: مشخصات روشویی در سرویس بهداشتی عمومی و و ی و م۳ شکل ۴- ۸: فضای آزاد تردد در سرویس بهداشتی عمومی بخ شکل ۴- ‎۹٩‏ مشخصات کابین در سرویس بهداشتی عمومی ۱ شکل ۴- ۱۰: یک نمونه میز تعویض تاشو دیواری یی دا شکل ۴- ۱۱: مشخصات اتاق والدین و کودک دا شکل ۴- ۱۲: حداقل ابعاد فضای سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت مم ی ی ۱۳۹۳ شکل ۴- ۱۳: نمونه‌ای از ابعاد سرویس بهداشتی عمومی برای دسترسی صندلی چرخدار و و ۳۳ شکل ۴- ۱۴: ابعاد سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت و میله دستگرد بر دیوار پشت و مجاور آن ۳۳ شکل ۴- ۱۵: نمونه نصب میله‌های دستگرد کمکی در کابین سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت ۱۸ شکل ۴- ۱۶: ارتفاع روشویی ویژه افراد دارای معلولیت از کف و ابعاد فضای آزاد جلوی آن ی ۳0 شکل ۴- ۱۷: استفاده از نور و تهویه طبیعی در سرویس بهداشتی عمومی ۳۹ : مشخصات نصب توالت فرنگی م و و مخ ما و شکل ۴- ۲۰: مشخصات نصب توالت ایرانی هه شکل ۴- ۱ مشخصات فلاش تانک و فلاش والو برای توالت ایرانی و فرنگی یر ری یر ها شکل ۴- ۲۲: الزامات تحهیرات غیرثابت ی مخ ۳ شکل ۴- ۲۳: ممیزی سرویس‌های بهداشتی عمومی همم و مهم ۳8و شکل پ- ۱: مشخصات نحوه دسترسی و موقعیت استقرار مجتمع‌های خدماتی-رفاهی و و ۹ شکل پ- ۲: موقعیت و توزیع فضایی سرویس‌های بهداشتی در شهر تهران هویم ۹۴ شکل پ- ۲: نقشه موقعیت سرویس‌های بهداشتی در شهر تبریز و و و ۹۳ شکل پ- ۴: نقشه حوزه‌بندی و جانمایی سرویس‌های بهداشتی در شهر اصفهان ۱۸۳ شکل پ- ۵: نقشه موقعیت سرویس‌های بهداشتی در شهر قزوین و و میم 0۵ ۹ شکل پ- ۶: عدم امکان ورود به ساختمان سرویس‌بهداشتی در سرویس‌های عمومی بازدید شده 0 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل پ- ۷: استقرار سرویس بهداشتی عمومی در موقعیت‌های نامناسب و یا ناامن در سرویس‌های عمومی بازدید شده ........... ‎٩۷ شکل پ- ۸: عرض کم ورودی کابین سرویس‌های بهداشتی عمومی,وجود اختلاف سطح در سرویس‌های عمومی بازدید شده... ‎٩۹۷ شکل پ- ‎:٩‏ عرض کم راهروهای داخلی در سرویس‌های عمومی بازدید شده و و ۹ شکل پ- ۱۰: عدم امکان دسترسی به روشویی سرویس‌های بهداشتی در سرویس‌های عمومی بازدید شده ۷ شکل پ- ۱۱: نبود سرویس بهداشتی ویژه معلولین و استاندارد نبودن آن در صورت وجود سرویس‌های عمومی بازدید شده ...۹۹ شکل پ- ۱۲: کیفیت نامناسب تجهیزات و شیرآلات در سرویس‌های عمومی بازدید شده ۹ شکل پ- ۱۳: کیفیت نامناسب در و دستگیره و خرابی در سرویس‌های عمومی بازدید شده ۱ شکل پ- ۱۴: نمونه طرح ۶ چشمه ید۱ شکل پ- ۱۵: سرویس‌های بهداشتی تیپ در منطقه ۱۰ شهرداری تهران با استفاده از سیستم 5۳.] و۱ شکل پ- ۱۶: عدم رعایت ضوابط در اجرای سرویس بهداشتی معلولین و ی ۳۴ 0 شکل پ- ۱۷: بروز ترک در پانل‌های سیمانی ۱۵ شکل پ- ۱۸: جدا شدن و تخریب کاشی‌ها از جداره‌های داخلی رد۱ شکل پ- ۱۹: استفاده از کفسازی نامناسب و لغزنده ی ی ی ی ی ۱۵ شکل ب- ۳۰ نمودار فراوانی نسبی آسیب‌های اجرایی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۸ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها عنوان صفحه جدول ۱- ۱: مزایا و معایب انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج و و و 0 جدول ۲- ۱: حداقل تعداد دستشویی و توالت برحسب تعداد استفاده کنندگان در ساختمان‌های عمومی یر ۱ جدول ۴- ۱: تراز نوقه زمینه در فضاهای مشترک سرویس‌های بهداشتی عمومی ۳ جدول ۴- ۲: درجه تراگسیل صدای مجاز برای جداکننده‌های بین فضاهای مشترک در سرویس‌های بهداشتی عمومی ۴۳ جدول ۴- ۳: تراز کوبه‌ای معمول شده وزن یافته و درجه صدابندی کوبه‌ای مجاز برای سقف بین فضاهای سرویس‌های بهداشتی عمومی خ همیخ وم جوم همم وج و و ۱۳۹ جدول ۴- ۴: حداقل مقدار هوای تخلیه مورد نیاز م ‏ مم و و ۳۹ جدول ۴- ۵: حداقل قطر لوله‌های آبرسانی به لوازم بهداشتی عمومی هرد جدول ۴- ۶: فشار جریان آب در لوله‌های لوازم بهداشتی وی یمهم ۴ ۵ جدول ۴- ۷: حداکثر مقدار جریان آب در لوازم بهداشتی دی جدول ۴- ۸: حداکثر اندازه قطر سیفون‌های لوله‌ای شکل برای لوازم بهداشتی و و 0۴ جدول ۴- ‎:٩‏ حداکثر جریان لحظه‌ای فاضلاب از هر یک از لوازم بهداشتی سرویس بهداشتی بر حسب .1.۳ ده جدول ۴- ۱۰: مقدار [].5.۳ برای هر یک از لوازم بهداشتی در سرویس‌های بهداشتی عمومی و 80۵ جدول ۴- ۱۱: استانداردهای ساخت و آزمایش لوازم بهداشتی ی ی ری ۸۵ جدول ۴- ۱۲: امتیازهای قابل دستیابی در ۴ بخش اصلی ممیزی خ ‏ م و جدول ۴- ۱۳: چک‌لیست ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ام جدول ۴- ۱۴: چک‌لیست ارزیابی به منظور امتیازدهی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱ جدول پ- ۱: درجه‌بندی مجتممع‌های خدماتی -رفاهی بین‌شهری و و و و 0 جدول پ- ۲: فواصل استقرار این مجتمع‌ها با توجه به نوع راه دا جدول پ- ۲: مساحت زمین مورد نیاز مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین راهی با محوریت‌های هفت‌گانه ۵۸ جدول پ- ۴: احداث مجتمع‌های خدماتی رفاهی با محوریت ذیل در راه‌های شریانی یه ۱۵ جدول پ- ۵: احداث مجتمع‌های خدماتی رفاهی با محوریت ذیل در راه‌های غیرشریانی (راه‌های اصلی) ۹ جدول پ- ۶: احداث مجتمع‌های خدماتی رفاهی با محوریت ذیل در راه‌های غیرشریانی (راه‌های فرعی) 1 جدول پ- ۷: احداث مجتمع‌های خدماتی رفاهی با محوریت ذیل در راه‌های غیرشریانی (راه‌های روستایی) ۹ جدول پ- ۸: تعداد نقاط تأیید شده و نقاط موجود جهت سرمایه‌گذاری احداث مجتمع‌های خدماتی -رفاهی به تفکیک استان (ناصحء ۱۴۰۰) ی وم همم ام جدول پ- ‎:٩‏ دیاگرام روابط فضایی در محتمع‌های خدماتی-رفاهی بین‌شهری بر اساس درجه‌بندی آنها ۳ جدول پ-۱۰: حداقل فضاهای مورد نیاز تیرپارک و و ۹ جدول پ- ۱۱: آمار سرویس‌های بهداشتی موجود در شهرهای منتخب در مقایسه با جمیعت (بر اساس آمار سال ۱۴۳۰۰) ۹ جدول پ- ۱۲: خلاصه نتایج به دست آمده از بررسی برنامه‌ریزی سرویس‌های بهداشتی موجود در شهرها ۹ جدول پ- ۱۳: چک‌لیست ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی (تهیه شده توسط شهرداری تبریز) ۴ ۹ جدول پ- ۱۴: چک‌لیست ارزیایی سرویس‌های بهداشتی عمومی (تهیه شده توسط شهرداری قزوین) ۹0 جدول پ- ۱۵: عوارض و کاستی‌ها بر اساس وضع موجود سرویس‌های بهداشتی عمومی ی 0 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مود ممک یکی از اهداف توسعه پایدار جهانی تا سال ۲۰۳۰ دسترسی به بهداشت مناسب. ایمن و عادلانه است. تحقیقات جهانی و بازخورد نیازهای افراد جوامع مختلف نشان داده است که ساخت سرویس بهداشتی عمومی در شهرهای قابل دسترس و پایدار و به منظور تأمین نیاز تمام افراد جامعه. مسافران, گردشگران, بازدیدکنندگان و ساکنان امری ضروری است. لذا ایجاد سرویس‌های بهداشتی عمومی به تعداد کافی در مکان‌های مناسب. در دسترس و با طراحی مطلوب. الزام‌آور است. این امر می‌تواند علاوه بر تأثیرگذاری بر بهداشت عمومی, توسعه فرهنگی, توسعه اقتصادی شبانه و شهرهای ۲۴ ساعته (مانند شهرهای زیارتی)» موجب ارتقای برابری اجتماعی شود. زیرا این امکان را فراهم می‌کند که محیط شهری برای مدت طولانی‌تری برای تعاملات اجتماعی, زیارت. تردد و دسترسی به فضاهای شهری و خدمات اجتماعی و تجاری مورد استفاده بیشتر افراد متعلق به طبقات اجتماعی مختلف. به طور روزانه به واسطه ترددهای درون شهری به منظور رفت و آمد به محل کارء خرید. تفریحء سفر و مانند آن, به سرویس بهداشتی عمومی نیاز دارند و خواسته‌های آنها بر اساس سن, جنسیت., سطح توانایی فیزیکی و سطح سلامتی متفاوت است. همچنین تمام افرادی که محل کارشان از منزل فاصله زیادی دارد. نما زگزاران و کارگران نیاز به سرویس بهداشتی عمومی دارند. عدم وجود سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری, منجر به استفاده افراد از محیط عمومی یا بروز بیماری‌های جدی خواهد شد. بنابراین» ایجاد سرویس‌های بهداشتی عمومی. محیط شهری پاکیزه‌تری به همراه داشته و منجر به ارتقای بهداشت و سلامت عمومی می‌شود. وجود سرویس بهداشتی عمومی در جاده‌ها و مسیرهای بین‌شهری برای استفاده مسافران و گردشگران نیز آامری ضروری است. از سوی دیگرء با توجه به اینکه یکی از خط مشی‌های دولت‌ها به منظور ایجاد شهرهای پایدارء تاکید بر کاهش استفاده از خودروی شخصی و تشویق مردم به پیاده‌روی» دوچرخه سواری و استفاده از حمل و نقل عمومی است. باید نسبت به ایجاد سرویس بهداشتی عمومی مناسب. قابل دسترس برای همه و به تعداد کافی در پایانه‌های اصلی حمل و نقل مانند ایستگاه‌های اتوبوس شهری و بین‌شهری» مترو و راه‌آهن اقدام شود. پژوهش‌های بانک جهانی گویای این مطلب است که وضعیت موجود بیشتر سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری و بین‌شهری در جهان دارای ضعف برنامه‌ریزی مدیریتی جهت نگهداری و ارائه خدمات طولانی مدت می‌باشد. دستمال کاغذی, امکانات بهداشتی بانوانء روشنایی مناسب. محل شستشوی مناسب برای دست‌هاء اتصال مناسب به فاضلاب شهری و تهویه مناسب از جمله خدماتی است که غالباً مورد توجه قرار نمی‌گیرد. مدیریت و نگهداری مناسب سرویس‌های بهداشتی عمومی, منجر به استفاده بیشتر شهروندان از آنها و ارتقای سطح بهداشت عمومی شهر خواهد شد. توالت‌های عمومی تمیز, ایمن و قابل دسترس, به ایجاد شهری دعوت‌کننده و مهمان‌پذیر کمک می‌کند که می‌تواند موجب تقویت صنعت گردشگری دسترسی به سرویس بهداشتی ایمن, مقرون به صرفه و عادلانه در مناطق پرجمعیت و سکونتگاه‌های غیررسمی و حاشیه‌نشین نیز اهمیت زیادی دارد. با توجه به هزینه‌های مداوم نگهداری و نرخ بالای خرابی» ممکن است در برخی موارد استفاده از بودجه عمومی مورد نیاز باشد. بیشتر خرابی‌های سرویس‌های بهداشتی عمومی, نتیجه عدم برنامه‌ریزی مناسب. اجرای ضعیف و ضعف مکانیسم پاسخگویی در برابر مطالبات شهروندان است. این امر می‌تواند با تشویق و امکان پذیر ساختن حضور بخش خصوصی منجر به خلاقیت در زمینه ارائه خدمات مناسب. نظارت و اجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- در ایران مرجع صدور موافقت اصولی تأسیس و بهره‌برداری از مجتمع‌های خدماتی رفاهی و هر گونه تاسیسات رفاهی بین‌راهی که توسط اشخاص حقیقی و حقوقی احداث. نگهداری و بهره‌برداری می‌شود. سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای است که نظارت بر بهره‌برداری مناسب از آنها را هم بر عهده دارد. مسایل بهداشتی مربوط به این نظارت بر اساس «شیوه‌نامه الزامات رعایت اصول بهداشتی در مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین‌راهی و تیرپارک‌ها» توسط کمیته ویژه‌ای در سطح استان‌ها انجام می‌گیرد. همچنین متولی مدیریت و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی درون شهری, شهرداری‌ها می‌باشند. این نهادها بر اساس نیازهای خود دستورالعمل‌هایی برای برنامه‌ریزی احداث و توسعه سرویس‌های بهداشتی عمومی تهیه کرده‌اند. این دستورالعمل‌ها به صورت یکپارچه نبوده و به منظور قابل استفاده بودن در کل کشور نیاز به تکمیل و بازنگری دارند. ضابطه حاضر. توصیه‌ها و راهنمایی‌های مکان‌یابی. ارزیابی. برنامه‌ریزی» راه‌اندازی, طراحی. مدیریت و استفاده از سرویس بهداشتی‌های عمومی در سطح کل کشور را در اختیار سازمان‌های ذیربط قرار می‌دهد. هدف از تدوین سرویس بهداشتی عمومی برای طیف گسترده‌ای از کاربران و در همه مکان‌ها از جمله شهرها و شهرستان‌هاء مناطق روستایی و مناطق بین‌شهری,» مسیرهای اصلی حمل و نقل و پایانه‌ها در نظر گرفته شده‌است. همچنین توصیه‌هایی جهت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یکم: کلیات ۳۶( ۳ و ۱-۱- دامنه کاربرد ضابطه حاضر.ء دستورالعمل‌هایی در مورد مکان‌یابی, تعدادء جانمایی و محل استقرار در سایت. طراحی و مدیریت محیط زیست. امکانات. پاکیزگی و ایمنی سرویس‌های بهداشتی عمومی آرائه می‌کند. همچنین توصیه‌هایی به منظور نگهداری و نوسازی امکانات موجود بیان می‌دارد. این ضوابط برای آنواع سرویس‌های بهداشتی عمومی به شرح زیر قابل استفاده است: - سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری داخل معابر - سرویس‌های بهداشتی عمومی خارج از معابر (به عنوان مثال در مراکز خرید و بوستان‌ها) - سرویس‌های بهداشتی بین‌شهری (مانند مجتمع‌های خدماتی-رفاهی) - سرویس بهداشتی‌های عمومی خودکار" (-۸۳) - سرویس‌های بهداشتی قابل دسترس برای افراد دارای معلولیت - اتاق تعویض کودک (اتاق دوستدار والدین و کودک) ۱- ۲- اصطلاحات و تعاریف ۱-۲-۱ -فضای بهداشتی فضای بهداشتی عمومی, فضایی است که به منظور تأمین بهداشت افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد و شامل توالت. روشویی, حمام و فضای شستشوی وسائل نظافت بوده و دارای تهویه و روشنایی لازم است. ۲-۳۲-۱-سرویس بهداشتی عمومی خیابان باشد. و معمولاً توسط شهرداری‌ها و یا راهداری‌ها و یا شرکت‌های پیمانکاری ایجاد و نگهداری می‌شود. ۳-۲-۱-کابین سرویس بهداشتی به منظور حفظ حریم خصوصی دارای بازشوی قفل‌دار هستند. ۴-۲-۱-فضای گردش فضای بدون مانع مورد نیاز برای دسترسی آافراد بدون برخورد با تجهیزات و سایر افراد. 0 علطم ۸۵۱۵۳۵۵۵ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳ ص ها ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی تجگ ۵-۲-۱ -امکانات رفاهی امکانات رفاهی سرویس‌های بهداشتی عمومی شامل تمام لوازم جانبی از جمله سطل‌های زباله. خشک کن‌های برقی دست. آینه‌هاء توزیع کننده کاغد توالت دستگاه توزیع کننده ید بهداشتی. خحوشبو کننده هواء آویز لباس و نگهدارنده وسایل است که در توالت‌های عمومی قرار دارند. ۶-۲-۱-واحد شمارش ۷-۲-۱-کارت بازرسی سرویس بهداشتی کارتی است که به منظور ارزیابی وضعیت سرویس بهداشتی توسط مدیریت. برنامه نگهداری و نظافت سرویس‌بهداشتی در آن درج می‌شود. ۸-۲-۱-آب خاکستری ۲ آب غیر آشامیدنی به دست آمده از فاضلاب خروجی روشویی و9 دوش است که منحصراً برای شستشوی توالت‌ها 9 آبیاری می‌تواند مورد استفاده مجدد قرار گیرد. ۹-۲-۱-مدیریت پسماند مدیریت پسماند عبارت | ست از فرآیند جمع‌آوری, حمل, فرآوری یا دفع» مدیریت و نظارت بر مواد زائد که به منظور ۳-۱-انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج رایج‌ترین سرویس بهداشتی عمومی است و ساختمانی است که درون آن بیشتر از یک سرویس بهداشتی و امکانات مربوطه برای مردان و زنان وجود دارد. ۱-1۹060110 1۵1161 40 ۲-0۲۵۷ 07 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یکم: کلیات ع ۳( ۵ 81ج سرویس بهداشتی‌های تک کابین به همراه روشویی که دسترسی به آن از طریق سکه و یا کارت بانکی امکان پذیر است و پس از استفاده کل محفظه به طور خودکار شسته می‌شود. ۳-۳-۱-سرویس بهداشتی دسترس‌پذی‌ر ۴-۳-۱-سرویس بهداشتی دسترس یذ بر وبژه سرویس بهداشتی فرنگی که برای استفاده توسط افراد دارای معلولیت شدید که به کمک حداکثر دو همراه نیاز دارند. داده و او را به سمت امکانات مختلف موجود در فضا انتقال دهند. ۵-۳-۱-سرویس بهداشتی‌های اختصاصی با امکان استفاده عموم سرویس بهداشتی مکان‌های تجاری و خدماتی محلی که قابل استفاده برای عموم نیز می‌باشد. ۶-۳-۱ -سرویس بهداشتی عمومی مشتری سرویس بهدا شتی عمومی که صرفاً برای | ستفاده مشتریان در کافه‌هاء ر ستوران‌هاء مکان‌های تفریحی و غیره ایجاد می‌شود. ۷-۳-۱-سرویس بهداشتی قابل حمل سازه‌ای قابل حمل حاوی لوازم بهداشتی, که به طور موقت به سیستم‌های فاضلاب و/یا آبرسانی متصل است. یا با سیستم‌های جمع‌آوری و تامین سرخود کار می‌کند. ۸-۳-۱-مزایا و معایب سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج مزایا و معایب انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج در جدول ۱-۱ ارائه شده است: جدول ۱-۱: مزایا و معایب انواع سرویس‌های بهداشتی عمومی رایج - مناسب‌ترین الگو برای استفاده عمومی. هزینه بالای احدات و نگهداری - می‌تواند دارای اتاق نگهبان. امکانات نظافت. دسترس‌پذیر برای افراد دارای معلولیت و سایر امکانات لازم باشد. - در دسترس همه افراد است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ی سرویس بهداشتی عمومی خودکار ۸۲) سرویش بهداشتی عمومی دسترس پذ بر سروبس بهداشتی عمومی دسترس پذ بر ویژه سرویس بهداشتی‌های اختصاصی با امکان استفاده عموم سرویس بهداشتی قابل حمل ۳( ضوابط « و - مکان‌یابی آن نسبتاً آسان است. - از نظر اقتصادی در مناطق کم‌تردد مناسب - تک جنسیتی بوده و فقط به یک سرویس - می‌تواند امکاناتی را برای افراد دارای معلولیت - در دسترس بودن ۲۴ ساعته -همه افراد دارای محدودیت حرکت مانند معلولین. سالمندان و بانوان باردار. امکان استفاده از آن را دارند. -امکان استفاده افراد دارای معلولیت زیاد را - نیاز به متولی سازمانی ندارد. - توزیع گسترده‌تر سرویس بهداشتی عمومی - امکان استفاده از سرویس بهداشتی در مکان‌هایی که سرویس بهداشتی عمومی وجود ندارد. - بدون نیاز به تعمیر و نگهداری برای طولانی مدت. - مناسب برای پوشش مناطقی که فقط گاهی اوقات استفاده می‌شوند (مانند نمایشگاه‌های موقت) - می‌تواند تنها راه حل برای مکان‌های بدون آب و فاضلاب باشد. لراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی 333333333 - ایجاد احساس عدم امنیت توسط برخی افراد - علیرغم خودکار بودن, به تعمیر و نگهداری منظم همانند سایر سرویس‌های بهداشتی نیاز دارند. - هرگونه اشکال عملکردی ممکن است آن را کاملاً از کار بیاندازد. بخش زنانه و مردانه -نیاز به تجهیزات قابل دسترس مانند میله دستگرد -نیاز به تجهیزات ویژه و فضای بزرگ. - فقط در ساعات کاری قابل استفاده است. - ممکن است امکان استفاده همه افراد را فراهم نکند (مانند افراد دارای معلولیت). - برای استفاده تعداد زیاد افراد مناسب نیست. - عموم افراد ممکن است از درخواست استفاده خجالت بکشند. یا به دلایل فرهنگی از استفاده از سرویس بهداشتی در این محل‌ها خودداری کنند. - مالکان می‌توانند استفاده کاربران را ممنوع کنند. - نیاز به تابلو و علائم راهنما دارد. - فقط برای مشتریانی که خرید می‌کنند قابل استفاده است. - ممکن است فقط برای مدت محدودی باز باشد. - ممکن است سرویس بهداشتی دسترس‌پذی‌ر برای افراد دارای معلولیت نداشته باشد. - در هر زمان قابل حذف است. و نمی‌تواند جایگزین سرویس‌های بهداشتی عمومی - هزینه اجاره دارد. - باید مکان مناسبی برای آنها پیش‌بینی شود. - نیازمند مکانی برای توقف وسایل نقلیه و تحویل و نگهداری است. - هزینه نگهداری آن بیشتر از سرویس بهداشتی با -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ سیاست گذا ری و برنامه‌ریزی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: سیاس تگذاری و برنامه ریزی ۳۶( ۹ و۳ ۱-۲ کلیات بهداشت معمولا به عنوان یکی از مهمترین موارد توسعه اقتصادی و اجتماعی در شهرها تلقی می شود. برخی سیاستگذاران معتقدند که سرویس بهداشتی خوب حاصل سه رأس طراحی مناسب. مدیریت و نگهداری خوب. آموزش مناسب نگهبانان و نظافتچی‌ها است و برخی دیگر طراحی» مکان مناسب و مدیریت را حائز اهمیت می‌دانند. برنامه‌ریزی و اجرای سرویس بهدا شتی عمومی باید به عنوان یک سیاست راهبردی شهری و همراه با سایر ملاحظات اقد صادی, اجتماعی و فرهنگی در نظر گرفته شود. مسئولیت احداث سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری بر عهده شهرداری‌ها بوده و متولی سرویس‌های بهدا شتی عمومی بین شهری در قالب مجتمع‌های خدماتی رفاهی, سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای | ست. لازم است متولیان احداث. مدیریت و نگهداری سرویس‌های بهدا شتی عمومی با حوزه مدیریت شهری و جاده‌ای ارتباط موثری داشته و نیازهای عموم مردم را بشناسند. به منظور دستیابی به چشم‌انداز توالت‌های عمومی ایمن, در دسترس, تمیز و سازگار با محیط زیست در کشور بایستی سیاست‌های لازم در مکان‌یابی» طراحی, اجرا و بهره‌برداری سرویس‌های بهداشتی عمومی در نظر گرفته شود. همچنین توجه به اصول معماری پایدار». صرفه‌جویی در مصرف آنرژی و منابع و نیز رعایت تمام مراجع و ضوابط نظام فنی و اجرایی یکپارچه ک شور ضروری است. معمولا تو سعه سرویس‌های بهداشتی عمومی مطابق با تقاضا نبوده و لازم است بهبود و تأمین سرویس‌های بهداشتی با کیفیت در اولویت برنامه‌ریزی ۲-۲- اقدامات لازم به منظور سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی به منظور توسعه سرویس‌های بهداشتی درون و برون شهری لازم است برنامه جامع بلندمدت و میان‌مدت برای احداث. ساماندهی و توسعه تهیه شده و همجنین برنامه اجرایی کوتاه مدت با در نظر گرفتن برنامه‌های بالاد ست تدوین شود. در برنامه‌ریزی بلندمدت و میان‌مدت. لازم است وضع موجود سرویس‌های بهدا شتی قابل استفاده و قابل باز سازی بررسی شده و تعداد سرویس‌های بهداشتی مورد نیاز و مکان‌یابی آنها بر اساس ضوابط مشخص شود. همچنین امکانات ایمن و قابل د ستر سی را در سطح مناسب و قابل قبول در جهت پا سخ به نیاز تمام افراد با نیازهای مختلف فرهنگی, سنیء جنسیتی و توانایی‌های فیزیکی و حسی افراد و حفظ حریم خصوصی آنها ارائه شود. سیاست‌گذاری مربوط به سرویس بهداشتی عمومی باید با توجه به موارد زیر انجام شود: - شناسایی سازمان‌ها و نهادهای دولتی و خصوصی متولی امر طراحی, اجراء بهره‌برداری» نگهداری و حفظ امنیت سرویس‌های بهداشتی عمومی؛ - شناسایی نیازها و توسعه سرویس‌های بهداشتی عمومی در سطح شهر و مناطق بین‌شهری و برنامه بلند مدت. میان‌مدت و کوتاه مدت (اجرایی)؛ - بررسی امکانات و وضعیت موجود سرویس‌های بهداشتی عمومی و تعیین موقعیت آنها بر روی نقشه‌های شهری و به روزرسانی آنها؛ سطحی, شرایط جذب خاک؛ - توجه به پایداری محیط زیست از جمله استفاده از نور طبیعی و به حداقل رساندن مصرف انرژی و اتلاف آب؛ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ی - شناسایی کاربران و نیازهای آنها بر اساس مطالعات جمعیتی و شناسایی ساختار جمعیت به تفکیک جنسیت. سن. محدودیت‌های حرکتی. تعداد مسافران و شاغلین, الگوی سفرهای شهری و نواحی پرتراکم و جاذب جمعیت؛ - شناسایی کمبودها بر مبنای نظرسنجی از کاربران و بررسی امکانات موجود و تعیین کمبود از نظر تعداد وکیفیت امکانات موجود؛ - نیازسنجی به منظور مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی و تعیین تعداد و سطح تسهیلات مورد نیاز؛ - شناسایی مسیرهای تردد و الگوهای حرکت. نقاط گره و مراکز دارای بیشترین تردد افراد پیاده؛ - شناسایی مناطق تاریخی, فرهنگی و میرائی جاذب گردشگری؛ - تعیین مکان‌های اجتماعی مثبت و منفی به عنوان محل‌های جرم‌خیز یا ایمن؛ - تعیین انواع تسهیلات موردنیاز در سرویس بهداشتی؛ - سیاست‌گذاری از نظر برنامه‌ریزی و تأمین مالی و دسترسی به آنها - سیاست‌های مدیریتی سرویس‌های بهداشتی از نظر سرپرستی, نظافت و نگهداری؛ - تهیه اطلاعات سرویس‌های بهداشتی جاده‌ای و بین راهی؛ - بررسی و به روزرسانی منظم سالیانه سیاست‌گذاری‌ها به منظور ثبت پیشرفت آن با در نظر داشتن تحولات جدید. - هماهنگی دستگاه‌های اجرایی مرتبط با برنامه‌ریزی شهری و کشوری, بهداشت عمومی, حمل و نقل, پلیس و خدمات اجتماعی با دستگاههای متولی امر طراحی و ایجاد سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری و بین‌شهری؛ - تهیه بانک اطلاعاتی سرویس‌های بهداشتی عمومی شامل موقعیت قرارگیری» نقشه‌های معماری, سازه و تأسیسات. امکانات موجود در آنها و موقعیت پارکینگ در دسترس آنها. در حالت ایده‌آل می‌تواند این اطلاعات در اختیار عموم نیز قرارگیرد. همچنین قرار دادن اطلاعات مورد نظر از طریق تابلوهای تبلیغاتی محلی و نقشه‌های کاغذی به ویژه در مناطق پر تردد و مناطقی که استفاده‌کنندگان زیادی دارد؛ -لازم است نسبت به حفاظت سرویس‌های بهداشتی عمومی جهت به حداقل رساندن خرابکاری و رفتارهای ضداجتماعی تمهیدات لازم در نظر گرفته شود. - در بعضی از ساختمان‌های عمومی و پارک‌ها که در ساعاتی از شبانه‌روز تعطیل هستند. می‌توان برای سرویس بهداشتی عمومی دو دسترسی یکی از معبر و دیگری از داخل محوطه ساختمان یا پارک در نظر گرفت که در ساعات تعطیلی آنها به لحاظ امنیتی ورودی داخلی آن مسدود شود و تنها از بیرون دسترسی داشته باشد. ۱-۲-۲ شناسابی گروه‌های استفاده کننده و نیازهای آنان استفاده‌کنندگان سرویس‌های بهداشتی عمومی از طیف‌های گسترده‌ای تشکیل می‌شوند که لازم است نیازهای همه افراد در خ صوص طراحی و مکان یابی مورد توجه قرار گیرد. همه گروه‌های سنی و جذ سیتی, افراد دارای محدودیت‌های فیزیکی و حسی, افراد مقیم یا مسافران» کارگران و گردشگران به همراه نیازهای بهداشتی آنان باید مورد توجه قرار گیرد. زنان و مردان از لحاظ بیولوژیکی و الگوهای رفتاری و اجتماعی دارای تفاوت های زیادی هستند که لازم است در الگوهای طراحی سرویس‌های بهداشتی عمومی مدنظر قرار گیرد. معمولاً الگوهای رفتاری زنان نسبت به مردان, پیچیده‌تر و متفاوت است. زیرا آنان در کنار کارشان مسئولیت نگهداری از کودک و تعهدات خانه را نیز برعهده دارند. بنابراین در مسیر تردد روزانه به محل کار خود. به مکان‌های مختلف مانند مهدکودک. مدر سه. فروشگاه و مانند آن سر می‌زنند. اگر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: سیاس تگذاری و برنامه ریزی ۳۶( 1 نها خودرو شخصی نداشته باشند مجبور به استفاده از حمل و نقل عمومی هستند. بنابراین نیازمند سرویس بهداشتی عمومی خواهند بود. علاوه بر نیازهای زنان و مردان. لازم | ست نیازهای کودکان. افراد دارای معلولیت و سالمندان نیز مد به منظور توجه به نیاز گروه‌های مختلف مردم. موارد زیر در برنامه‌ریزی باید مد نظر قرار گیرد: - معمولاً زنان به دلایل بیولوژیکی و پوشش, نیاز به مدت زمان معادل دو برابر مردان جهت انتظار و استفاده از سرویس بهداشتی دارند. - از آنجایی که به طور معمول, در یک مرکز خرید معمولی ۶۰ تا ۸۰ درصد خریداران زن هستند. همچنین در مراکز خرده‌فروشی و نواحی مرکزی شهرها تعداد سرویس بهداشتی زنانه باید حداقل دو برابر مردانه باشد. - بی اختیاری به عنوان یک نوع معلولیت طبقه‌بندی می‌شود. و اغلب به عنوان یک معلولیت پنهان نامیده می‌شود زیرا افراد تمایلی به اعتراف به آن ندارند. این امر به ویژه به دلیل افزایش تعداد سالمندان در جامعه که بیشتر مستعد این معلولیت هستند. از آهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بنابراین ایجاد سرویس بهداشتی عمومی برای اطمینان از اینکه افراد مسن توانایی سفر و تعاملات اجتماعی را داشته باشند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. -در تمام سرویس بهداشتی‌های عمومی باید امکانات کافی برای تعویض نوزاد فراهم باشد. از آنجایی که زن و مرد.ء همچنین والدین دارای معلولیت. باید به امکانات تعویض نوزاد دسترسی داشته باشند. لذا این امکانات باید در سرویس‌های زنانه. مردانه و معلولین در نظر گرفته شود. - در قسمت اصلی سرویس بهداشتی عمومی و مجزا از اتاق تعویض کودک. لازم است محلی برای شیردهی زنان در - در سرویس‌های بهداشتی عمومی مجاور زمین‌های بازی کودکان و یا محل‌هایی که تعداد کودکان خردسال زیاد است. پیشنهاد می‌شود تعدادی توالت فرنگی کوچک برای کودکان زیر ۵ سال پیش‌بینی شود. - به منظور برنامه‌ریزی بهتر و دقیق‌تر لازم است تمام شکایات. نظرات و پیشنهادات دریافتی از عموم مردم در مورد نیازهای استفاده‌کنندگان سرویس بهداشتی عمومی ثبت و جمع‌بندی شود و موضوعات کلیدی که به طور مکرر مطرح می‌شوند. برجسته شده و در روند برنامه‌ریزی لحاظ شوند. دارای محدودیت حرکتی, نظافت و خدمات آرائه شده‌ به صورت سالیانه تهیه شود. همجچنین ثبت اطلاعات زیر ضروری الف) تعداد امکانات موجود. شامل: - تعداد بلوک‌های سرویس بهداشتی؛ - امکانات بهداشتی برای مردان و زنان در هر بلوک؛ -امکانات تعویض بزرگسالان و کودکان, -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ص ها ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی لس - ساعات کار؛ - موقعیت مکانی و علائم و عوامل محیطی که می‌تواند بر نحوه استفاده و امنیت تأثیر گذار باشد (مانند وجود سرویس‌های بهداشتی در مکان‌های آسیب پذیر از نظر جرم خیزی و تخریب)؛ - عوامل فیزیکی (مانند پله‌ها. دسترسی صندلی چرخدار» فضای گردش بدون مانع و آبعاد کابین‌های سرویس - در مناطقی که سرویس بهداشتی تعطیل می‌شود. بایستی اطلاعات کافی در مورد مکان‌یابی سرویس بهداشتی. زمان بسته شدن و دلایل آن مشخص شده و برای اصلاح شرایط موجود برنامه‌ریزی و اقدام گردد (به عنوان مثال ممکن - وجود نقشه‌های 5آن) (سیستم اطلاعات جغرافیایی)! به منظور نشان دادن موقعیت مکانی و امکانات سرویس پ) ویژگی‌های مثبت و منفی که می‌توانند بر نحوه استفاده تاثیر بگذارند (مانند خرابکاری, خرابی. حریم خصوصی. ت) تحجهیزات و تأسیسات. اتاق‌های نگهبانان. امکانات نظافت. وسایل بهداشتی. دستشویی‌هاء واحدهای دفع رباله‌های بهداشتی, آینه‌ها و آویزهای لباس ث) نوع و تعداد کاربران: - نوع و تعداد کاربران مانند تعداد مردان. زنان. کودکان. نوزادان و افراد دارای معلولیت. که احتمالاً از امکانات استفاده - میزان استفاده و طول صف‌هاء شامل هرگونه تغییر روزانه. هفتگی یا فصلی در تعداد کاربران (به ویژه در مناطق گردشگری). ۳-۲-۲-شناسایی سرویس‌های بهداشتی ناکار آمد و از رده خارج کردن آنها در صورتی که نیاز به حذف سرویس بهداشتی عمومی با شد. بایستی قبل از تصمیم‌گیری, بازخورد جامعه و نیازهای افراد در نظر گرفته شود. حدذدف سرویس بهداشتی عمومی باید ی بررسی دقیق 9 اطمینان از امکان استفاده از سرویس‌های مجاور انجام شود. همچنین هنگام ساخت سرویس‌های بهداشتی عمومی و یا نوسازی وضعیت موجود. بایستی از قابلیت 0 ]11 0002۳201110 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- عوامل زیر می‌تواند منجر به برچیدن سرویس بهداشتی عمومی شود: - وجود چند سرویس بهداشتی عمومی قابل دسترس در منطقه - عدم ایمنی ساختمان سرویس بهداشتی - تخریب‌های عمدی ! مکرر که منجر به تعمیر و نگهداری و بسته شدن پیاپی سرویس بهداشتی عمومی شود - سرویس‌های بهداشتی عمومی که جهت برگزاری رویدادها به صورت موقت اجرا می‌شوند - سرویس بهداشتی عمومی وافع در مکان نامناسب (با فاصله زیاد از راه‌ها 9 5 در مکان‌های پنهان از دید عموم) در صورتی که تصمیم قطعی برای برچیدن سرویس بهدا شتی عمومی گرفته شد لازم است تمام علائم و نشانه‌های د ستر سی به سرویس بهدا شتی عمومی حذف شده و علائم جدید برای تعیین موقعیت سرویس‌های بهدا شتی عمومی ۴-۲-۲-سیاست‌گذاری جهت بر آورد هزینه احداث سرویس‌های بهداشتی عمومی به منظور برآورد هزینه طراحی, ساخت. تعمیر و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی باید موارد زیر در نظر گرفته و محاسبه شود: - هزینه‌های برنامه‌ریزی - هزینه طراحی - هزینه زمین (در صورت خرید) - هزینه نازک‌کاری - هزینه تجهیزات - هزینه اتصال به برق, آب. مخابرات - هزینه نظافت ۵-۳-۲- برنامه‌ریزی جهت تعیین ساعات فعالیت سروبس‌های بهداشتی عمومی در تعیین ساعات فعالیت سرویس‌های بهداشتی عمومی موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: - زمان فعالیت سرویس بهداشتی عمومی باید متناسب با حجم تقاضا و الگوهای رفتاری عمومی در نظر گرفته شود. - سرویس‌های بهداشتی درون شهری, در ساعاتی از شبانه‌روز که فعالیت‌های روزانه و تقاضا برای آنها وجود دارد. باید ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وی - امکانات سرویس بهداشتی دسترس‌پذی‌ر برای افراد دارای معلولیت و امکانات تعویض کودک باید همواره وجود - سرویس‌های بهداشتی بین‌شهری در مناطقی که تردد مداوم وجود دارد باید به طور شبانه‌روزی در دسترس باشد. - در صورتی که سرویس بهداشتی عمومی دارای ساعت فعالیت مشخصی باشد. زمان آن باید در مجاورت ورودی جهت اطلاع عموم به وضوح نمایش داده شود. - اگر سرویس‌های بهداشتی عمومی به صورت دستی قفل می‌شوند. لازم است مسئولیت باز و بسته نمودن آنها کاملا - در ساعاتی از شبانه‌روز و در مناطقی که احتمال رفتارهای نامطلوب وجود دارد. می‌توان نسبت به محدودیت زمانی استفاده از سرویس‌های بهداشتی عمومی اقدام نمود. ۶-۲-۲- برنامه‌ریزی جهت تامین سطح و سرانه سرویس بهداشتی عمومی مورد نیاز افراد باید بتوانند در کمترین زمان به سرویس بهداشتی عمومی دسترسی داشته باشند. توصیه می شود به ازای هر ۰ زن حداقل یک واحد و به ازای هر ۱۱۰۰ مرد حداقل یک واحد سرویس بهداشتی پیش‌بینی شود. به منظور توزیع مناسب سرویس‌های بهداشتی در سطح شهر باید به موارد زیر توجه شود: - برآورد نیازهای محلی؛ - نوع کاربری‌های هم جوار؛ - تعداد جمعیت دائمی حاضر در محل؛ - تعداد جمعیت حاضر در منطقه به صورت موقت و شناور؛ - مدت استفاده؛ - تعداد استفاده کننده ۱؛ - همجواری سایر سرویس‌های بهداشتی عمومی. - زمان اوج استفاده, از جمله تغییرات روزانه» هفتگی و فصلی. ۱-۶-۲-۲ نحوه محاسبه سرویس‌های بهداشتی عمومی مورد نیاز " در استاندارد [-85-6465 منتشر شده در سال ۲۰۰۶ شیوه محاسبه تعداد سرویس‌های بهداشتی عمومی مورد نیاز, فرمول زیر ارائه شده‌است: 7 سعان ۱ استفاده از شمارنده‌های الکترونیکی می‌تواند اطلاعات کامل‌تر و دقیق‌تری به منظور تشخیص تعداد افراد استفاده کننده از سرویس‌های بهداشتی عمومی فراهم اورد. به این ترتیب می‌توان اطلاعات روزانه. هفتگی و فصلی را بدست آورد. ۲ ۵۹5 6465-06 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: سیاس تگذاری و برنامه ریزی ۳( ۵ و ت22222222ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2ش2شچشچشچشچشچشچچچچچ»۳ص۳ص۳صشصشض»#م--«<«<«<><><>ش<«<گ -ل] تعداد کاربران بالقوه (افراد در منطقه !) - ۸ نرخ ورود"ء یعنی نسبتی از تعداد کاربران بالقوه ([]) که احتمالاً از امکانات موجود در یک دوره معین ۲ استفاده - ] زمانی که شخص برای استفاده از امکانات لازم دارد (به دقیقه). - ۳ بازه زمانی که برای اندازه‌گیری در نظر گرفته می‌شود (به دقیقه). تعداد کاربران بالقوه([]) تعداد کاربران بالقوه را باید در زمان اوج استفاده در شرایط عادی در نظر گرفت. به عنوان مثال بعدازظهر روز تعطیل در یک مرکز خرید. همجنین علاوه بر تعداد کاربران بالقوه» جد سیت کاربران نیز باید م شخص شود. در صورت امکان. تعداد افراد مسن. افراد دارای معلولیت و کودکان خرد سال نیز در منطقه باید مشخص شود. تا تعداد سرویس بهداشتی دسترس ‌پذیر و امکانات مورد نیاز برای تعویض نوزاد با دقت بیشتری آرزیابی شود. نرخ ورود (۸) معمولا در این مورد عدد دقیقی وجود ندارد. لذا می‌توان از دو مثال زیر استفاده کرد: در وضعیتی که افراد زمان محدودی برای استفاده از سرویس بهداشتی در اختیار دارند و یا سفری به مدت یک ساعت یا بیشتر داشته‌اند.ء نرخ ورود (۸) را می‌توان معادل ۸۰/ از تعداد کل افراد در نظر گرفت. در و ضعیتی که نیاز افراد به صورت پراکنده و طی یک دوره زمانی طولانی توزیع شده با شد. مانند پارک‌های محلی, نرخ ورود را می‌توان معادل ۵/ تعداد افراد حاضر در آن پارک در نظر گرفت. بنابراین نرخ ورود را باید با توجه به شرایط هر منطقه به صورت جداگانه محاسبه کرد ولی معمولا عددی بین دو درصد مذکور است. - نرخ ورود به سرویس بهداشتی عمومی در مکان‌هایی که افراد به صورت کوتاه‌مدت. میان‌مدت و بلند مدت حضور دارندء متفاوت است. - نرخ ورود زنان می‌تواند تا ۳۰./ بیشتر از نرخ ورود مرد باشد و نرخ ورود زن و مرد باید در صورت امکان به طور الف) نرخ ورود در حضور کوتاه مدت شامل مکان‌هایی است که افراد کمتر از یک ساعت در آنجا حضور دارند مانند مکان‌های دیدنی, مراکز خرید محلی و ۱. در صورتی که افراد از سفر طولانی وارد شده‌اند. یا در حال استراحت بین سفر هستند. یا یک سفر طولانی در پیش دارند» که در این صورت نرخ ورود بسیار بالا خواهد بود. ۲ در صورتی که افرادء در مرکز خرید محلی باشند که فاصله کمی از خانه شان دارد. که در این صورت نرخ ورود !-منظور تعداد کل افراد است. مثلا کل مسافرانی که از سفر برگشته‌اند و یا کل تماشاچیان یک فیلم و مانند آن. 6 ۸۲۲۱۷۵۱ ۲ ۳0 -------- صفحهٔ بعد -------- وج ب) نرخ ورود در حضور میان‌مدت شامل مکان‌هایی است که افراد. مدت زمانی بین یک تا دو ساعت را در آنجا می‌گذرانند. مانند مراکز شهرهاء مکانهای گردشگری و پایانه‌های اصلی حمل و نقل که نرخ متوسط ورود معمولاً ۵/ تا ۱۰/ تعداد افراد منطقه است. ج) نرخ ورود در حضور طولانی مدت شامل مناطقی است که افراد. بیش از دو ساعت در آنجا می‌مانند. مانند مراکز خرید بزرگ. سواحل و زمین‌های ورزشی که نرخ ورود متوسط ۱۰/ تا 7۱۵ تعداد افراد منطقه است. مدت زمانی که افراد برای استفاده از امکانات لازم دارند (به جز افراد دارای معلولیت با افرادی که از امکانات تعوبض کودک استفاده می‌کنند)(1) - میانگین زمانی که یک زن در سرویس بهداشتی می‌گذراند ۹۰ ثانیه و میانگین زمانی که یک مرد در سرویس بهداشتی می‌گذراند ۴۵ ثانیه است. بنابراینء برای محاسبه, متوسط زمانی که فرد برای استفاده از امکانات لازم دارد باید ۱/۵ دقیقه برای زنان و ۰/۶ تا ۰/۷۵ دقیقه برای مردان باشد. در شرایطی که فقط سرویس‌های بهداشتی مردانه در دسترس باشد. زمان را ۱/۵ دقیقه برای هر مرد در نظر می‌گیرند. - براساس مقررات نیوزیلند (2003 ,81278)» بیش از ۸۱۰ افرادی که قصد استفاده از سرویس‌های بهداشتی عمومی را دارند. نباید بیش از ۶۰ ثانیه منتظر بمانند. - این ارقام فقط برای استفاده از توالت است و شامل زمان صرف شده در دستشویی نیست. بنابراین, اگر روشویی در داخل کابین سرویس بهداشتی قرار داشته باشد. باید ۳۰ ثانیه به زمان استفاده اضافه شود. - زنان به ازای هر چشمه توالت به یک روشویی نیاز دارند و مردان به ازای هر پنج چشمه توالت به یک روشویی نیاز دارند. بازه زمانی اندازه‌گیری (۳) معمولا برای ۳ از عدد ۱۵ دقیقه که نشان دهنده شلوغ‌ترین زمان است. استفاده می‌شود. ولی می‌توان اعداد کمتری استفاده کرد. مثلا زمان توقف اتوبوس‌های بین‌شهری برای استفاده از سرویس بهداشتی عمومی ۱۰ دقیقه است. به عنوان مثال ۵۰۰ زن (یعنی ۵۰۰ کاربر زن بالقوه در منطقه) و ۶۰۰ مرد (یعنی ۶۰۰ کاربر مرد بالقوه در منطقه) یک مکان تفریحی را ترک می‌کنند. در این وضعیت می‌توان برآورد کرد که 7۲۰ زنان (یعنی ۰/۲ از ۵۰۰ زن که برابر با۱۰۰ زن می‌شود) و ۳۰/ از مردان (یعنی ۰/۳ از ۶۰۰ مرد که ۱۸۰ مرد می‌شود) نیاز دارند که در یک دوره زمانی ۱۵ دقیقه‌ای از سرویس بهداشتی استفاده کنند. محاسبه به شرح زیر خواهد شد: ۱۰ چشمه توالت برای زنان و ۸ چشمه توالت برای مردان مورد نیاز است: 5 هیتو_ 15 6006 شتا 15 ۵ <- [0 جدول ۱-۲: حداقل تعداد دستشوبی و توالت برحسب تعداد استفاده‌کنندگان در ساختمان‌های عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- فصا چچ ۲- اهم افرا هر بای . بر< دوم: سیاس تگذاری و برنامه‌ریزی 3333333333333333 اماکن مذهبی رستوران, تالارهای پذیرایی فروشگاه (برای مراجعان) فروشگاه (برای کار کنان) ورزشگاه. استخر ساختمان‌های آموزشی هتل و متل خوابگاه ساختمان اداری ترمینال‌های مسافری (هوایی- دریایی- اتوبوس) پارک‌های شهری معابر و محلات درون شهری مکان‌های بین‌شهری ۷-۲-دستورالعمل‌های مدیریتی و نظا سرویس‌های بهداشتی عمومی نیاز به یت است. مقاوم‌ترین تجهیزات نیز در صو دی به عنوان نگهبان یا متصدی جهت نه‌های جبران خسارت ناشی از خرابکار: ستی از آموزش لازم برای مقابله با موارد | وردار باشند. همچنین توجه به موارد زیر - سرویس‌های بهداشتی را می‌توان در - است که ساعت فعالیت سرویس‌های بهدا: - تعامل با نیروی انتظامی به منظور مرا ۱۳( 3333333333333333 رت به منظور افزا, سرمایه گذاری قابل ی امکان انجام تعمی ضطراری مانند دش لزامی است: ساعاتی از شب که |ا< ستی به طور مشخص بت از رفتارهای نامن 3333333333333333 ۱ عدد برای ۶۵ نفر ۱ عدد برای ۰ نفر ۱ عدد برای ۷۵ نفر ۱ عدد برای ۵۰۰ نفر ۱عدد برای ۳۵ نفر ۱عدد برای ۷۵ نفر ۱ عدد برای ۰ نفر ۱ عدد برای ۵۰ نفر ۱ عدد برای ۸ نفر ۱عدد برای ۳۵ نفر ۱عدد برای ۷۵ نفر ۱ عدد برای ۱۵ نفر ۱ عدد برای ۲۵ نفر ۱ عدد برای ۷۵ نفر ۱ عدد برای ۰ نفر ۱ عدد برای ۰ نفر ۱ عدد برای ۲۰ نفر ۱عدد برای ۷۵ نفر ش سلامت و ایمنی سرو توجهی دارند.ء بنابراین مرا سب. کاریی خود را از دست رات لازم فراهم می‌شود. بذ ت گازء برق گرفتگی, آتش تمال خطر و جرایم بیشتر در دید و دسترس همه افر اسب در سرویس‌های بهدانت ۷ ۱ عدد برای ۲۰۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰۰ نفر ۱ عدد برای ۲۰۰ نفر ۱ عدد برای ۷۵۰ نفر ۱ عدد برای ۴۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰۰ نفر ۱ عدد برای ۵۰ نفر ۱ عدد برای ۴۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰ نفر ۱ عدد برای ۳۵ نفر ۱ عدد برای ۱۰۰ نفر ۱ عدد برای ۲۵ نفر ۱ عدد برای ۳۵ نفر ۱ عدد برای ۱۰۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰ نفر ۱ عدد برای ۱۰ نفر ۱ عدد برای ۲۵ نفر ۱ عدد برای ۲۰۰ نفر بس‌های بهداشتی عمومی ثبت و نگهداری از آنها دارای خواهند داد. بنابراین حضور ین صورت علاوه بر کاهش ابراین کارکنان و نظافتچی‌ها سوزی و حوادث غیرمترقبه است. تعطیل کرد. البته لازم اد قرار گیرد. تی عمومی ضروری است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ گ ۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشنی عمومی ۸-۲-۲-دستورالعمل‌های مدیریتی تعمیر و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی مدیریت صحیح سرویس‌های بهداشتی عمومی به منظور پایداری محیط زیست. حفظ امکانات و تجهیزات و جلوگیری از رفتارهای ضداجتماعی اهمیت زیادی دارد. هزینه‌های تعمیر و نگهداری اغلب بسیار بیشتر از ساخت سرویس بهداشتی است. بنابراین ضروری است که به اندازه کافی منابع مالی و انسانی جهت تعمیر و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی شهری و بین شهری اختصاص داده شود. در هر حال, تعمیرات و نگهداری دوره‌ای آمری اجتناب ناپذیر است. با توجه به اینکه تأمین سرویس‌های بهدا شتی عمومی شهری برعهده شهرداری مناطق است. پیشنهاد می شود مسئولیت اقدامات بهداشتی مناطق شهری به شوراهای محلی (شهرداری‌های ناحیه و شورآیاری‌ها) سپرده شود. مسئولیت خدمات سرویس‌های بهداشتی عمومی می‌تواند با پیمانکار حقیقی یا حقوقی دارای قرارداد تعمیر و نگهداری با شد که وظیفه ارائه خدمات تعمیرات جزئی و | سا سی و نگهداری به ویژه در زمان‌های اوج م صرف را برعهده دارد. آنها می‌توانند همزمان یک پا چند سرویس بهدا شتی را خدمات‌ر سانی کنند. در برخی موارد این پیمانکاران ممکن | ست در کتار خدمات نظافت و نگهداری سرویس‌های بهداشتی, براساس نیاز استفاده کنندگان, خدمات دیگری مانند فروش آب و تنقلات, شارژ تلفن همراه و.. نیز به منظور کسب درآمد. ارائه کنند و برای مکان‌های مختلف اقدام به استخدام نیروی خدماتی کنند. در هر صورت. بایستی نسبت به مدیریت و نظارت یکپارچه جهت نگهداری سرویس‌های بهدا شتی اقدام نظافت در سرویس‌های بهداشتی عمومی در به حداقل رساندن امکان انتقال بیماری دارای اهمیت زیادی است. به طور کلی مبنای پاکیزگی سرویس‌های بهدا شتی عمومی, تمیز بودن و خ شک بودن تمام تجهیزات ثابت. غیرثابت. دیوارها و کف است. به طوری که هیچ مکان کثیف پنهانی وجود ندا شته با شد. خدمات لازم برای سرویس‌های بهدا شتی عمومی علاوه بر نظافت. شامل تعویض دستمال توالت. تهیه صابون مایع. جمع‌آوری زباله‌هاء. تعمیرات جزیی و کلی است. نظافت منظم و تهویه مناسب موجب از بین رفتن بوهای بد می‌شود. بنابراین لازم است علاوه بر کنترل کیفیت هواء تهویه مناسب و کیفیت آب مصرفی, نسبت به نظافت منظم سرویس‌های بهداشتی عمومی توجه شود که باید به صورت روزانه. دوره‌ای - نظافت روزانه: لازم است نظافت موردی و کامل در طی روز انجام شود. - نظافت دوره‌ای: لازم است بر اساس برنامه‌ای مشخص و با هدف تمیز کردن لکه‌ها و مناطق پنهان (تله‌های آب. دیوارهاء. سقف و دستگاه‌های تهویه) انجام شود. - نظافت تخصصی: به منظور برطرف کردن مشکلات بو و لکه‌هایی که ماندگار بوده و به آسانی برطرف نمی‌شود (به طور متوسط یکبار در ماه) انجام گردد. همچنین توجه به موارد زیر الزامی است: - استخدام مراقبان و کارکنان نظافت سرویس بهداشتی به عهده مرجع مسئول تأمین سرویس‌های بهداشتی (مانند -لازم است آموزش تخصصی و حرفه‌ای همراه با گواهی معتبرء توسط موسسات معتبر ملی به افراد مرتبط ارائه شود تا وظایف خود را در امر نظافت و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی به نحو موثر و کارآمد انجام دهند. -بایستی خدمه سرویس‌های بهداشتی عمومی آموزش لازم برای استفاده از مواد پاک‌کننده و سایر وسایل آلوده مانند پوشک‌های آلوده و پدهای بهداشتی را دیده باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم: سیاس تگذاری و برنامه ریزی ۳۶( ۹ - در صورت امکان باید متصدیان و نظافتچیان سرویس بهداشتی با جنسیت استفاده‌کنندگان یکی باشد. در مواردی که این امکان وجود ندارد. باید تابلویی در ورودی سرویس‌های بهداشتی نصب شود که به کاربران یادآوری می‌کند که ورود به سرویس بهداشتی غیرهمجنس, اعلام کنند که قصد ورود به داخل سرویس‌ها را دارند و به آنها زمان کافی برای خروج داده شود. - لازم است همواره کارت ارزیابی نظافت. به منظور نظارت و ثبت نظافت. تعمیر و نگهداری, بر روی دیوار داخلی سرویس‌های بهداشتی عمومی در دسترس بازرسان قرار گیرد. - توصیه می‌شود ساعات کار در قسمت بیرونی سرویس بهداشتی نمایش داده شود. مشخصات تماس به منظور نیاز به نظافت و نگهداری ضروری باید به وضوح در تمام توالت‌ها دیده شود. - نظافت توالت‌ها به طور معمول باید بعد از ۳۰ بار استفاده یا حداقل ۲ بار در روز با استفاده از مواد تمیزکننده و - نظارت بر فعالیت‌های نظافت از طریق بازرسی‌های روزانه یا هفتگی روش مناسبی برای کمک به حفظ استانداردهای بهداشتی محسوب می‌شود. برای اطمینان از رعایت استانداردهای بهداشتی مناسب. بایستی بازرسی توسط مدیریت - سرویس‌های بهداشتی عمومی با بیش از ۱۳ کابین. باید دارای یک نظافتچی باشند. - به منظور مدیریت بهتر سرویس‌های بهداشتی و کسب نقطه نظرات کاربران» پیشنهاد می‌شود از طریق اعلام تلفن, آدرس پست الکترونیکی, وب سایت یا آدرس پستی و صندوق انتقادات و پیشنهادات واقع در نزدیکی ورودی به افراد امکان گزارش مشکلات وضع موجود (به ویژه در مورد خدمه) داده شود. -بایستی تجهیزات لازم مانند وسایل جمع‌کننده زباله و دستکش محافظ در اختیار خدمه قرار داده شود. - تمام وسایل و تجهیزات نظافت مانند تی. سطل و تجهیزات تعمیر و نگهداری بایستی در محلی قرار داده شوند که مانعی برای تردد افراد ایجاد نکند. - باید از مواد پاک‌کننده‌ای برای نظافت استفاده شود که سازگار با محیط زیست بوده و مواد مسموم‌کننده کمتری - سطل‌های محافظ بهداشتی باید توسط کارکنان نظافت یا ارائه‌دهندگان خدمات سرویس بهداشتی عمومی مرتباً تخلیه شوند. زباله‌های بهداشتی, پدهای بهداشتی و پوشک‌های استفاده شده باید از سایر زباله‌ها جدا شود. لوازم بهداشتی باید دو بار در سال و به منظور بررسی موارد زیر بازرسی شوند: - اطمینان از استقرار و استحکام تکیه گاه‌های لوازم بهداشتی در محل نصب؛ - بازرسی اتصال لوله‌های آب سرد و گرم و فاضلاب و اطمینان از سلامت و عدم نشتی آنها؛ - بازرسی سیفون لوازم بهداشتی و تمیز کردن یا تعویض آنها در صورت لزوم؛ - بازرسی شیرهای لوازم بهداشتی, فلاش تانک. فلاش والوه شیر شستشوی توالت‌ها و در صورت لزوم تعمیر یا تعویض آنها؛ - بازرسی عایقکاری‌های و ترمیم آنها در صورت لزوم؛ - تعمیر لوازم بهداشتی معیوب و تعویض لوازم بهداشتی فرسوده یا آسیب دیده, -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی تجگ سایر موارد مرتبط با مدیریت نگهداری از سرویس‌های بهداشتی عمومی عبارتند از: - تمام تجهیزات تعمیر و نگهداری مورد استفاده در سرویس بهداشتی باید در محل مخصوصی نگهداری و قفل شوند. -به منظور جلوگیری از هدر رفتن آب و خطرات احتمالی لغزش ناشی از کف‌های مرطوب, باید در کوتاه‌ترین زمان از راه دور و تشخیص خودکار نشت استفاده کرد. - بایستی بررسی‌های منظم به منظور جلوگیری از ایجاد حفره‌هایی برای اهداف غیرقانونی انجام شود و سریعاً با آنها برخورد شود. - استفاده از تجهیزات مانیتورینگ دوربین مداربسته در مجاورت سرویس بهداشتی به افراد کمک می‌کند هنگام نزدیک شدن و ورود به ساختمان سرویس بهداشتی از امنیت بیشتری برخوردار باشند و ممکن است بروز رفتارهای ضد اجتماعی را کاهش دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- مکان بابی سرویس بهداشتی عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳- کلیات در مناطق شهری پرجمعیت. پرتردد. پر بازدید و دارای فعالیت‌های متعدد. طراحی و ایجاد سرویس بهداشتی عمومی مورد نظر اقدام شود. ارزیابی باید شامل شناخت دقیق گروه‌های ذینفع و افرادی باشد که از سرویس‌های بهداشتی محل مورد نظر استفاده می‌کنند. طراحان شهری باید بتوانند براساس ویژگی‌های اصلی محیط شهری و شرایطی که بر حرکت سرویس‌های بهداشتی عمومی اقدام کنند. بدین ترتیب امکان دستر سی اسان کاربران به سرویس‌های بهداشتی عمومی فراهم می‌شود. سرویس بهدا شتی عمومی باید با توجه به نیازهای منطقه‌ای, محلی و شهری در مکان‌های عمومی که احتمال توقف شهروندان بیش از ۲ ساعت با شد مانند: مراکز شهر؛ محل‌های تخلیه امن | ضطراری شهروندان؛ پایانه‌های حمل و نقل عمومی شهری و بین‌شهری؛ پارکینگ‌ها؛ مناطق گردشگری و تفریحی؛ پارک‌های محلی و بوستان‌های شهری و منطقه‌ای, گورستان‌ها؛ پمپ بنزین‌ها؛ مراکز ورزشی عمومی, استخرها و استادیوم‌ها؛ اماکن مذهبی, زیارتگاههای شهری و روستایی, کتابخانه‌هاء مراکز خرید عمومی. سوپرمار کت‌ها 9 بازار ها؛ رستوران‌هاء نمایشگاه‌هاء جاده‌ها 9 معابر پرتردد بین شهری؛ سواری؛ مسیرهای پیاده‌روی؛ احداث شوند. در مکان‌های کم تردد نیز باید د ستر سی به سرویس بهدا شتی‌های عمومی استفاده متوسط و برخی دیگر در گروه استفاده کم قرار می‌گیرند. سرویس بهداشتی در پایانه‌های حمل و نقل عمومی ویس بهداشتی در مراگز ورز در پارک‌ها.در مجاورت عمومی. استخرها ۰ استادپوم‌ها شکل ۱-۳: مکانیابی سرویس بهداشتی عمومی در مناطق مختلف شهری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی سایر ملاحظات عمومی که باید در مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی در نظر گرفته شوند.ء عبارتند از: - تمام فضاهای بازی کودکان در پارک‌ها و سایر مکان‌های عمومی باید در مجاورت سرویس بهداشتی عمومی باشند. - در نزدیکی امکانات عمومی مانند زمین بازی» فعالیت‌های ورزشی,» مناطق پرتردد عابرین پیاده و پارکینگ عمومی باید سرویس ویژه افراد دارای معلولیت پیش‌بینی شود. - لازم است سرویس بهداشتی عمومی در مکان‌هایی که حاشیه‌نشینان از امکانات بهداشتی خصوصی محروم می‌باشند. - سرویس‌های بهداشتی عمومی کنار خیابان نباید در مکان‌هایی قرار گیرند که منجر به جرم. ازدحام یا مزاحمت برای عابران پیاده شده یا خللی در عملکرد فضاهای مجاور ایجاد نماید. به عنوان مثال, نباید مستقیماً در کنار ایستگاه‌های اتوبوس, در مقابل یا نزدیک ورودی ساختمان‌ها یا در مسیرهای پیاده‌روی یا پیاده‌روهای کم‌عرض قرار - سرویس‌های بهداشتی نباید در محلی قرار گیرند که به منظور دسترسی به آنها لازم باشد افراد از خیابان‌های پرتردد گذر نمایند. در صورتی که این امر اجتناب ناپذیر باشد. لازم است محل عبور مناسبی فراهم شود. - محل قرارگیری سرویس بهداشتی عمومی به لحاظ امنیتی نباید پنهان از دید باشد. بایستی در مکان‌هایی روشن و با نورپردازی مناسب که برای کاربران قابل مشاهده و در دسترس است. قرار گیرند. قرار گرفتن توالت‌ها در معابر عمومی. میادین و در مناطق کاملا خواناء مشخص و روشن ضروری است. - مکان سرویس‌های بهداشتی عمومی باید از طرق مختلف از جمله علائم و نشانه‌هاء جانمایی بر روی نقشه. ابزارهای آنلاین و برنامه‌های هوشمند قابل دسترس و ردیابی باشد. پیشنهاد می‌شود نقشه توزیع سرویس‌های بهداشتی عمومی درون شهری به منظور تعیین موقعیت آنها توسط شهرداری‌ها تهیه شود. همچنین ساعت فعالیت و وجود سرویس‌های بهداشتی قابل دسترس برای افراد دارای معلولیت و امکانات تعویض کودک و سایر امکانات مشابه نیز بر روی نقشه مشخص شود. به منظور دسترسی بهترء لازم است نرم‌افزارهای تعیین موقعیت سرویس‌های بهداشتی عمومی قابل نصب بر روی گوشی‌های همراه تهیه شود. 3 ۰ ۹ ‌« ۱ ۱ 19:۱2 ۰ ۱۱:۱۵ اخ ال در مد ما ل ظ 4 600۳۱۳۵۲۱۵۱11 2 و۳ و را ها مه ار و ای : ۱ رل 9 پ هه هد تا شکل ۳- ۲: نمونه نرم‌افزار تعیین موقعیت سرویس بهداشتی عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- - سرویس‌های بهداشتی عمومی زنانه و مردانه باید به صورت جداگانه در نظر گرفته شود و استقرار آنها به نحوی باشد که ورودی‌های جداگانه و بدون اشراف و دید مستقیم از معبر عمومی داشته باشند. -محل قرارگیری سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که برای همه افراد فارغ از میزان توانایی‌های فیزیکی و حسی قابل دسترس باشد. - سطل‌های بازیافت و سطل‌های زباله نباید کنار سرویس‌های بهداشتی عمومی قرار گیرند زیرا علاوه بر محدود شدن دید و دسترسی, باعث ایجاد شرایط غیر بهداشتی شده و امکان خرابکاری و بی توجهی به بهداشت عمومی فراهم می‌شود. - توجه به اقلیم و جهت باد غالب در مکان‌یابی سرویس‌بهداشتی عمومی به منظور ایجاد تهویه دائمی الزامی است. - قرارگیری سرویس‌های بهداشتی عمومی در داخل شهر باید به گونه‌ای باشد که حداکثر تردد مورد نیاز برای - محل در نظر گرفته شده به منظور احداث سرویس بهداشتی عمومی در محیط شهری و فضاهای عمومی به گونه‌ای باید انتخاب شود که امکان توسعه اتی با گذشت زمان و افزایش تقاضا وجود داشته باشد. ۲-۳- مکان‌بابی بر اساس دسته‌بندی سرویس‌های بهداشتی عمومی پس از شناسایی مناطق نیازمند سرویس بهداشتی, باید سلسله مراتبی مبتنی بر میزان استفاده تعیین شود. از این رو امکانات ارائه شده باید براساس تعداد و نوع کاربران, الگوی استفاده و موارد مشابه تأمین شود. - گروه الف: مناطق با استفاده زیاد مانند مراکز شهرء پایانه‌های اصلی حمل و نقل, مناطق مهم گردشگری و مجتمع‌های بین راهی. - گروه ب: مناطق با استفاده متوسط مانند مراکز شهرهای کوچک. مراکز خرید حومه شهرء پایانه‌های حمل و نقل عمومی, پارکینگ‌های بزرگ اتومبیل, پارک‌های عمومی بزرگ. سواحل, زمین‌های ورزشی و مناطق تفریحی. - گروه ج: مناطق با استفاده کم مراکز خرید محلی و محل عبور و مرور در مکان‌های دور افتاده» مانند روستاهاء مراکز اداری خارج از شهر و مراکز صنعتی و غیره. ۱-۲-۳-دسته‌بندی سرویس‌های بهداشتی ۱-۱-۲-۳ سرویس‌های بهداشتی گروه الف سرویس‌های بهداشتی گروه (الف) در مراکز شهرء پایانه‌های اصلی حمل و نقل. مناطق مهم گردشگری و مجتمع‌های بین راهی قرار دارند و جزو سرویس‌های بهداشتی با استفاده زیاد به شمار می‌روند. - این مراکز باید از بالاترین سطح کمی و کیفی برخوردار باشند. همچنین دارای بیشترین امکانات. از جمله سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر وی‌ژه افراد دارای معلولیت. اتاق تعویض نوزاد و حمام بوده و نظافتجی دائم داشته باشند. -این مراکز بایستی به صورت شبانه‌روزی در دسترس باشند تا بتوانند جوابگوی مشتریان فروشگاه‌های شبانه‌روزی» - سرویس‌های بهداشتی عمومی واقع در مراکز شهرها و مناطق گردشگری باید درفاصله کوتاه پیاده‌روی قرارگیرند. فاصله نباید بیشتر از ۵۰۰ متر باشد و در حالت ایده‌آل می‌تواند به ۳۰۰ متر کاهش یاید. این -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشنی عمومی جات 241 چم 8 ۵ * 62و" ۳ : ۹ 3 ِ ر 0 9 پ چم ‎٩‏ عم ۲500-07 1 سس 0 شکل ۳- ۳: سرویس‌های بهداشتی گروه الف ۲-۱-۲-۳ سرویس‌های بهداشتی گروه ب سرویس‌های بهداشتی گروه (ب) در مراکز شهرهای کوچک. مراکز خرید حومه شهرء پایانه‌های حمل و نقل عمومی, پارکینگ‌های بزرگ اتومبیل, پارک‌های عمومی بزرگ. سواحل, زمین‌های ورزشی و مناطق تفریحی قراردارند و جزو - این مراکز باید متناسب با حجم و میزان استفاده از سرویس بهداشتی بوده و در صورت لزوم به صورت شبانه‌روزی فعالیت کنند. - به طور کلی برای هر ۱۰۰ خودروی پارک شده در پارکینگ عمومی, باید حداقل یک بلوک سرویس بهداشتی - اب ۵ ۹ اض ۹( ک 1 ی 5 و 0 شکل ۳- ۴: سرویس‌های بهداشتی گروه ب ۳-۱-۲-۳- سرویس‌های بهداشتی گروه ج سرویس‌های بهداشتی گروه (ج) در پارک‌هاء زمین‌های بازی, مراکز خرید محلی و محل عبور و مرور در مکان‌های دورافتاده مانند روستاهاء مراکز اداری خارج از شهر و مراکز صنعتی و مانند آن قراردارند و جزو سرویس‌های بهداشتی با استفاده کم به شمار می‌روند. -این سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در نزدیکی راه‌های اصلی یا ایستگاه‌های محلی حمل و نقل عمومی واقع - در مکان‌های دورافتاده. مانند روستاها و اماکن تفریحی حاشیه جاده‌هاء. حداقل امکانات باید تأمین شود. برای افراد -------- صفحهٔ بعد -------- - در زمان برگزاری نمایشگاه‌هاء. جشنواره‌ها و بازارهای هفتگی, نیاز به سرویس بهداشتی موقت وجود دارد. بنابراین شکل ۳- ۵: سرویس‌های بهداشتی گروه ج ۳-۳- مکان‌بابی براساس تجزیه و تحلیل سایت و شرایط محیطی پیش از مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی لازم است ارزیابی دقیق سایت شامل ویژگی‌های محیط طبیعی و زیرساخت‌های موجود در منطقه پیشنهادی انجام شود. به این منظور لازم است به موارد زیر توجه شود: - شیب زمین باید علاوه بر محدودیت‌های زهکشی و فاضلاب. از نظر قابلیت دسترسی نیز مورد ارزیابی قرار گیرد. - ارزیابی ریسک سیل در سایت باید انجام شود. - بررسی نوع خاک. و احتمال فرونشست سایت باید انجام شود. - ظرفیت خدمات سایت مانند تأمین آب» سیستم فاضلاب پا تصفیه خانه‌های فاضلاب. بایستی به دقت بررسی شود. - در دسترس بودن اتصالات فیبر نوری و پهنای باند به منظور برقراری ارتباطات ضروری باید بررسی شود. - در مکان‌یابی سروی‌س‌های بهداشت‌ی عموم‌ی لازم است جهت بادهای غالب به منظور تهویه طب‌یع‌ی مد نظر قرار گی‌رد. در عین حال بایست‌ی هنگام احداث سروی‌س‌های بهداشت‌ی عموم‌ی در مناطق بادخ‌ی‌ز. تداب‌ی‌ر لازم طراح‌ی اندی‌ش‌ی‌ده شود. - توجه به تغییرات دمای فصلی الزامی است. در حالی که نور خورشید. موجب برخورداری از روشنایی طبیعی و جذابیت مکان ساختمان می‌شود. ولی باید از تابش زیاد و مستقیم خورشید اجتناب نمود. زیرا این امر منجر به گرم شدن بیش از حد فضای داخلی سرویس بهداشتی شده و مشکلات بهداشتی و بوی نامطبوع ایجاد می‌کند. ۳-۳- مکان‌یابی در ارتباط با حمل و نقل عمومی. پارکینگ‌های عمومی و مسیرهای پیاده‌روی - تمام عابران پیاده. دوچرخه سواران؛ استفاده‌کنندگان حمل و نقل عمومی و رانندگان اتومبیل بایستی به سرویس بهداشتی‌های عمومی دسترسی داشته باشند. در این صورت لازم است پارکینگ مناسبی در نزدیکی سرویس‌های - لازم است امکان پارک اتومبیل در نزدیکی سرویس‌های بهداشتی عمومی فراهم شود. این فضای توقف باید برای افراد دارای معلولیت قابل دسترس باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - در مکان‌هایی که دوچرخه سواران از سرویس‌های بهداشتی عمومی استفاده می‌کنند. لازم است پارکینگ دوچرخه پیش‌بینی شود. باید به ازای هر دو چشمه سرویس بهداشتی, یک جای پارک دوچرخه فراهم شود به نحوی که مانعی برای سایر افراد ایجاد نکند. - دسترسی به سرویس بهداشتی باید تا حد امکان بدون مانع باشد. موانعی مانند تغییر سطوح, پهنای کم ورودی و - لازم است دسترسی مناسب بین سرویس‌های بهداشتی عمومی و پارکینگ‌هاء ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی و مسیرهای عابر پیاده فراهم شود. ۵-۳- مکان‌پابی با هدف مبارزه با جرم و رفتارهای ضد اجتماعی به منظور پیشگیری از وقوع رفتارهای ضد اجتماعی و جرم لازم است در مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی به موارد زیر توجه شود: - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به گونه‌ای طراحی شوند که در دسترس باشند. استفاده مکرر توسط عموم مردم یکی از بهترین راه‌های جلوگیری از رفتار ضد اجتماعی است. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید نزدیک مسیرهای پیاده‌روی و جاده‌ها واقع شوند. ورودی ساختمان سرویس‌های بهداشتی باید روبروی معبر اصلی بوده و از خیابان قابل رویت باشد. زیرا افزایش تردد عابران پیاده در کنار سرویس‌های بهداشتی موجب کاهش خرابکاری و افزایش نظارت می‌شود. - ورودی سرویس‌های بهداشتی عمومی زنانه نباید از خیابان دید مستقیم داشته باشد و لازم است با ایجاد فضای پیش‌ورودی» حریمی بین ورودی اصلی و خیابان ایجاد نمود. - فضای خارج از ساختمان سرویس بهداشتی باید دارای مکان انتظار باز و امنی برای همراهان افرادی که از سرویس - به منظور ایجاد حریم در اطراف سرویس بهداشتی عمومی. می‌توان از کاشت درختچه یا دیوارهای کوتاه استفاده کرد. به نحوی که موجب کاهش دسترسی و امکان نظارت نشود. به منظور نظارت بیشتر بر سرویس‌های بهداشتی عمومی می‌توان آنها در مجاورت سایر ساختمان‌های عمومی پیش‌بینی کرد. این امر دارای مزایا و معایبی است که پاره‌ای از آنها به شرح زیر می‌باشد: مزایا: الف-ترغیب استفاده‌کنندگان به حمایت از مشاغل پیرامون سرویس بهداشتی عمومی ب-ایجاد امنیت بیشتر به واسطه نظارت ساختمان‌های اطراف معایب: الف-ایجاد ازدحام در اطراف ساختمان‌های مجاور ب-بروز مشکلات بهداشتی در صورت عدم رعایت بهداشت و نظافت - در مجاورت سرویس‌های بهداشتی عمومی نباید نقاط مخفی و دور از دید وجود داشته باشد. - مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی شبانه‌روزی در مجاورت سایر مکان‌های شبانه‌روزی مانند مراکز پلیس, بیمارستان‌هاء داروخانه‌ها و سوپرمارکت‌های شبانه‌روزی و پمپ بنزین‌ها می‌تواند امکانات لازم را به عموم مردم که از -------- صفحهٔ بعد -------- این مکان‌ها استفاده می‌کنند فراهم نماید. همچنین می‌تواند نظارت لازم را برای جلوگیری از رفتار ضد اجتماعی ایجاد کند. ۶-۳- مکان‌یابی و موقعیت سرویس بهداشتی بین‌شهری دستر سی به سرویس‌های بهداشتی بین شهری از طریق بناها و تأسیسات متعددی امکان‌پذیر است. این بناها شامل پمپ بنزین‌هاء تیرپارک‌هاء مجتمع‌های خدماتی-رفاهی, مساجد و امامزاده‌ها هستند. همچنین رستوران‌ها و فروشگاه‌های بین‌راهی یا مستقر در کنار جاده‌ها نیز ممکن است امکان استفاده از سرویس بهداشتی خود را برای مسافران فراهم کنند. در خصوص مکان‌یابی مجتمع‌های خدماتی-رفاهی و تیرپارک‌ها ضوابط زیر توسط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای اعمال می‌ گردد: -مطالعات زیست‌محیطی در مورد مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی الزامی بوده و به منظور عدم آسیب‌رسانی به -میزان ترافیک و حجم تردد جاده‌ای در مکان‌یابی باید مورد توجه قرار گیرد. فواصل میان مجتمع‌های خدماتی - رفاهی در آزادراه‌هاء. ۲۰ کیلومتر در هر سمت از محورء در بزرگراه‌هاء ۳۰ کیلومتر در هر سمت از محور و در سایر راه‌های اصلی و فرعی, ۴۰ کیلومتر در هر سمت از محور است که جهت جلوگیری از استقرار مجتمع‌ها درمقابل یکدیگر. بهتر است فاصله ۱۰ کیلومتر در طرفین محورهای اصلی و فرعی رعایت شود. در صدور موافقت اصولی مجتمع‌های خدماتی رفاهی دومنظوره (مجتمع-تیر پارک) و همچنین تیر پارک‌ها در محورهای منتهی به مرزها (تا فاصله ۲۰۰ کیلومتری از مرزهای زمینی موجود) میزان فواصل ذکر شده به نصف تقلیل داده می‌شود. و مان تا 0 سانش 0 شکل ۳- ۶: فواصل میان مجتمع‌های خدماتی -رفاهی - مجتمع‌های خدماتی-رفاهی بر اساس میزان خدماتی که آرائه می‌دهند. در چهار گروه (از درجه یک تا چهار) دسته‌بندی می‌شوند. مساحت مورد نیاز برای سرویس‌های بهداشتی در مجتمع‌های درجه ۱ معادل ۴۵۰ مترمربع؛ مجتمع‌های درجه ۲ معادل ۳۰۰ مترمربع؛ مجتمع‌های درجه ۲ معادل ۱۵۰ مترمربع و در مجتمع‌های درجه ۴ معادل ۰ مترمربع می‌باشد. - علاوه بر درجه‌بندی چهارگانه ذکر شده برای مجتمع‌های خدماتی رفاهی بین‌راهی. این مجتمع‌ها در هفت محور شامل محوریت جایگاه سوخت. رستوران» اقامتی» تیرپارک. خدمات خودرویی و خاص نیز احداث می‌شوند. اجزاء و مساحت‌های این محورهای هفت‌گانه توسط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای تهیه شده که در پیوست ارائه - در مورد شیوه دسترسی از طریق معبر متصل به جاده اصلی و همچنین شیوه نصب تابلوهای اطلاع‌رسانی در جاده لازم است به ضوابط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای استناد شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشنی عمومی وی - مجتمع‌های خدماتی - رفاهی علاوه بر سرویس‌های بهداشتی. خدمات دیگری را نیرز به مسافران و رانندگان ارائه وجود دارد. مکان‌های تفرجگاهی خارج از شهر شامل م سیرهای پیاده‌روی عمومی و م سیرهای دوچرخه سواری, کوه نوردی, مکان‌های تفریحی و کمپ‌های کوهستانی و جنگلی است که در این مناطق پیش‌بینی سرویس بهداشتی عمومی الزامی است. همچنین موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: - مطابق استاندارد انگلستان, فاصله بین سرویس‌های بهداشتی در این مناطق نباید بیشتر از ۳۰ دقیقه پیاده‌روی (۲/۵ کیلومتر) یا ۳۰ دقیقه دوچرخه سواری (۸ کیلومتر) باشند (2010 :6465-4 ‎۵۹٩]‏ ۹۰). - در مواردی که امکانات لوله‌کشی وجود ندارد. سرویس‌های بهداشتی‌های قابل حمل باید در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ الزامات عمومی طر|احی سرویس‌های بهداشتی عمومی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۳۳ یت۳۳090900 ۱-۴ کلیات -فضاهای بهداشتی عمومی باید به تعداد کافی در ساختمان‌ها و فضاهای عمومی. اداری و تجاری تأمین شوند. - توصیه می‌شود در صورت آمکان تمام سرویس‌های بهداشتی همواره باز بوده و در دسترس همه کاربران باشند. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در مسیری پیوسته و قابل دسترس برای همگان واقع شوند. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به گونه‌ای طراحی شوند که علاوه بر حفظ حریم خصوصی, حداکثر دید را داشته و با علائم و نشانه‌های کافی, مشخص شوند. - نمای سرویس‌های بهداشتی عمومی باید با محیط اطراف سازگار بوده و از نظر منظر و زیبایی بصری متناسب با - سطوح زیربناء ابعاد و ارتفاع داخلی» نورگیری و تهویه در فضاهای بهداشتی نباید از مقادیر مشخص شده در ضوابط سازمان برنامه و بودجه کشور کمتر باشد و در صورت عدم وجود این ضوابطه مبحث؟ مقررات ملی ساختمان می‌تواند - توصیه می‌شود از تهویه طبیعی استفاده شده و برای تأمین نور در صورت امکان از انرژی خورشیدی بهره گرفته - جهت ورودی‌های سرویس‌های بهداشتی عمومی نباید به سمت قبله یا پشت به آن باشد. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به گونه‌ای طراحی شوند که نیازهای افراد دارای محدودیت حرکت را برطرف کرده و امکان دسترسی صندلی چرخدار فراهم باشد. - در سرویس‌های بهداشتی عمومی بایستی حداقل یک چشمه برای افراد دارای معلولیت جسمی حرکتی در هر قسمت زنانه و مردانه به طور جداگانه مطابق با ضوابط در نظر گرفته شود. - توصیه می‌شود در هر ساختمان سرویس بهداشتی عمومی. محلی برای تعویض کودک در نظر گرفته شود. - در فضاهای عمومی که فعالیت آنها باعث حضور متفاوت افراد با جنسیت‌های مختلف می‌شود (مانند حضور بیشتر زنان در مراکز خرید و حضور بیشتر مردان در استادیوم‌ها) می‌توان تعداد چشمه‌های توالت زنانه و مردانه را در تناسب با کاربری در نظر گرفت. - سرویس‌های بهداشتی عمومی باید طوری طراحی شوند که میزان تماس دست را به دلایل مسائل بهداشتی به حداقل ممکن برسانند. در این صورت سیفون‌ها و شیرآلات نیاز به حداقل نگهداری داشته و از طرفی عملکرد بهتری ارائه می‌دهند. ۲-۴- الزامات عمومی طراحی جهت تأٌمین امنیت جاذبه گردشگری یا مراکز خرید و مانند آن) در ساعات غیرفعال قفل شوند. - توصیه می‌شود سرویس‌های بهداشتی دسترس پذیر همواره قابل استفاده و در دسترس باشند. در جاهایی که این سرویس‌های بهداشتی برای تأمین امنیت لازم است قفل شوند. باید تابلوی راهنما جهت دستیابی به کلید در مجاورت -------- صفحهٔ بعد -------- - به منظور نظارت بر سرویس‌های بهداشتی عمومی» می‌توان علاوه بر حضور نظافت چی, از دوربین مداربسته در داخل 9 فضای خارجی نیرز استفاده کرد. - در پارک‌هاء مسئولیت نظارت بر سرویس‌های بهداشتی عمومی را می‌توان بر عهده با نگهبان پارک سپرد. - سیستم تأسیسات و لوله‌کشی آب و فاضلاب باید در برابر اقدامات خرابکارانه محافظت شوند - نورپردازی مناسب در فضای داخلی و محوطه بیرون ساختمان سرویس‌های بهداشتی عمومی. ضروری است. - به منظور جلوگیری از دیوارنویسی در سرویس‌های بهداشتی عمومی لازم است از مصالح مقاوم در برابر دیوار نویسی - به دلایل امنیتی» سرویس‌های بهداشتی با کابین تک نفره که بدون وجود راهرو یا حریم خصوصی میان معبر و در هر صورت برای تأمین تهویه طبیعی باید تمهیدات لازم اندیشیده شود. ۳-۴- الزامات طراحی جهت حفظ حریم خصوصی افراد به منظور حفظ حریم خصوصی افراد باید موارد زیر مورد توجه قرار گیرد: - استفاده از ورودی و خروجی یکسان؛ - عدم امکان دید مستقیم از بیرون به فضای داخل سرویس‌های بهداشتی به طوری که آینه و کابین‌های توالت خارج از مسیر دید ورودی و خروجی افراد قرار گیرد؛ - ایجاد توالت‌های تک جنسیتی (زنانه و مردانه به صورت مجزا)؛ - قرارگیری ردیفی کابین‌های سرویس بهداشتی. - تمام کابین‌های توالت‌های عمومی باید تنها قابل قفل شدن از داخل باشند (به جز سرویس بهداشتی معلولین). ۴-۴- الزامات طراحی علائم و نشانه‌ها سانی طرح کلی و م سیرهای | صلی را بدون سردرگمی یا ترس تجربه کرده و سرویس‌های بهدا شتی عمومی را بدون صرف زمان زیاد پیدا کنند. پنابراین موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: - محل قرارگیری علائم بایستی نزدیک ورودی اصلی سرویس بهداشتی بوده و به وضوح توسط عابرین قابل تشخیص باشد. علائم بایستی مسافت یا زمان (به طور مثال ۱۰۰ متر یا ۵ دقیقه) از محل فعلی تا نزدیک‌ترین سرویس بهداشتی - اطلاعات در مورد سرویس‌های بهداشتی عمومی بین‌شهری باید روی علائم جاده‌ای ارائه شود. مربوط به سرویس‌های بهداشتی را ارائه کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۳۵ شکل ۴- ۲: نماد استاندارد بین‌المللی مسیریابی به ت سرویس بهداشتی - باید از علائم حسی, لمسی و صوتی به منظور هدایت به دقت افراد نابینا به سرویس بهداشتی عمومی استفاده شود. - علائم باید در دسترس بودن سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت را نیز نشان دهند(شکل ۳- ۳). ۱ شکل ۴- ۳: نماد استاندارد بین‌المللی سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت - اطلاعات مربوط به وجود محل تعویض نوزاد. امکانات تعویض لباس و سایر امکانات نیز باید در علائم جهت‌یابی نشان داده شود(«شکل ۴- ۳). -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱ ۱ که 8 ۱ شکل ۴- ۴: نماد استاندارد بین‌المللی اتاق تعویض و شیردهی نوزاد - تابلوهای راهنما باید از اندازه مناسب برخوردار باشند تا به راحتی توسط کاربران خوانده شوند. - تابلوهایی که ساعت کاری سرویس بهداشتی را نشان می‌دهند باید به وضوح در خارج از بنا نصب شده و اطلاعات مربوط به نزدیکترین سرویس بهداشتی شبانه‌روزی را نشان دهند. - داخل سرویس بهداشتی,» بایستی علائم واضحی در مورد نام نظافتچی یا شرکت مسئول نظافت و برنامه دفعات تمیز کردن سرویس بهداشتی مشخص شده باشد. - -لازم است از تابلوهای راهنمای مقاوم در برابر شرایط محیطی استفاده شود. - نظارت بر نصب و بهره‌برداری از تابلوها باید مطابق با ضوابط سازمان برنامه و بودجه باشد و در صورت عدم وجود ضوابط مربوط مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان می‌تواند ملاک عمل قرار گیرد. ۵-۴- الزامات طراحی ورودی ساختمان سرویس بهداشتی - ورودی سرویس بهداشتی عمومی باید به آسانی قابل تشخیص باشد. - ورودی سرویس بهداشتی عمومی باید دارای دسترسی آسان, هم‌سطح و بدون مانع باشد. - ورودی سرویس‌های بهداشتی عمومی باید دارای پهنای کافی باشد. حداقل عرض مفید ورودی باید ۱۰۰سانتیمتر باشد تا ورود افراد با صندلی چرخدارء عصاء واکر و افراد دارای چمدان و چرخ خرید را تسهیل کند. در مکان‌های دارای - بهتر است از درهای ورودی خودکار برای ورود به بلوک سرویس بهداشتی در نظر گرفته شود تا تماس دست به حداقل برسد. - کابین‌های سرویس‌های بهداشتی و آینه‌ها باید خارج از دید افراد بیرونی باشد. بنابراین می‌توان با ایجاد برآمدگی یا فرورفتگی و یا ایجاد حائل در پیش ورودی اصلی, به ویژه برای سرویس بهداشتی بانوان حریم بصری ایجاد کرد(شکل ۴- ۵). -------- صفحهٔ بعد -------- و 11111 شکل ۴- ۵: نمونه‌های ایجاد حائل در ورودی برای ایجاد حریم بصری - در صورت امکان کابین‌های توالت باید طوری طراحی شوند که هنگام خالی بودن درب آن باز بماند. این امر علاوه بر تشخیص خالی یا پر بودن» به خشک شدن توالت و از بین رفتن بو کمک می‌کند. - عرض مفید درهای کابین توالت‌ها نباید کمتر از ۸۰سانتیمتر باشد. , ِ شت و ات فضای آزاد چرخش شکل ۴- ۶: ابعاد در و فضای آزاد چرخش در کابین ۶-۴- الزامات طراحی فضاهای داخلی - تمام طراحی‌های سرویس بهداشتی باید در راستای به حداقل رساندن نیاز به نگهداری و نظافت باشد. - ارتفاع سرویس بهداشتی عمومی نباید از ۲۱۰سانتیمتر کمتر باشد. در صورت وجود سقف کاذب در سرویس‌های - پیشنهاد می‌شود. به منظور دسترس‌پذیری سرویس‌های بهداشتی عمومی برای افراد دارای محدودیت بینایی» از کنتراست رنگ در فضاهای داخلی و در صورت امکان در تجهیزات بهداشتی استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ع ۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۱-۶-۴ فضای تردد و انتظار - پایستی فضای مناسبی جهت تردد و آنتظار در سرویس‌های بهداشتی عمومی پیش‌بینی گردد. - در طراحی سرویس‌های بهداشتی از ایجاد راهروهای طولانی و فضاهای پنهان باید اجتناب شود. - فضایی برای سطل‌های دفع زباله. تجهیزات خشک‌کن دست و هر وسیله و اتصالات دیگر باید در مرحله طراحی اولیه در نظر گرفته شود.ء به نحوی که فضای کافی برای آنها وجود داشته و مسیر تردد را مسدود نکنند. - در صورت امکان, چیدمان اجزای مختلف نسبت به یکدیگر و فضای گردش و ورودی اصلی باید به گونه‌ای طراحی شود که سرویس‌های بهداشتی» روشویی‌ها و امکانات خشک کردن دست به ترتیب منطقی قرار داده شوند. ضروری است که امکانات خشک کردن دست نزدیک به روشویی و همچنین نزدیک ورودی اصلی باشد تا از ازدحام جلوگیری کند و مانع حرکت افراد به سمت سرویس بهداشتی نشود. -محل شستشوی دست‌ها باید خارج از توالت‌ها باشد. - توصیه می‌شود برای هر دو توالت یک روشویی پیش‌بینی شود. - در صورت وجود بیش از دو روشوییء حداقل یک روشویی و یک دستگاه صابون باید در تراز پایین‌تر (۷۵-۷۰سانتیمتر بالاتر از کف) برای استفاده افرادی که از صندلی چرخدار استفاده می‌کنند. کودکان و افراد کوتاه قد قرار داشته باشد. - روشویی‌ها باید حداقل در فاصله مرکز به مرکز ۷۰سانتیمتری قرار گیرند. - برای هر دو روشویی باید حداقل یک مخزن صابون وجود داشته باشد. ارتفاع مخزن صابون باید به اندازه‌ای باشد که فرد بتواند دست خود را زیر مخزن قرار دهد. پیشنهاد می‌شود استفاده از دستگاه به صورت خودکار بوده یا کار با آن آسان باشد. مخزن‌های صابون مایع باید به گونه‌ای قرار بگیرند که صابون اضافی روی زمین نریزد. - پیشنهاد می‌شود در سرویس‌های بهداشتی زنانه محلی جدا از منطقه شستشو همراه با قفسه و آینه فراهم شود تا امکان دسترسی به روشویی توسط افرادی که آرایش می‌کنند محدود نشود. - حداقل فضای آزاد در مقابل هر روشویی و کابین سرویس بهداشتی باید ۸۰سانتیمتر در نظر گرفته شود. این فضاها شکل ۴- ۷: مشخصات روشوبی در سرویس بهداشتی عمومی - عرض راهروهای تردد در سرویس بهداشتی عمومی باید حداقل ۱۲۰سانتیمتر باشد. که شامل فضاهای آزاد در مقابل کابین. روشویی و مانند آن نمی‌شود. به عنوان مثتال اگر کابین‌ها روبروی روشویی قرار داشته باشند.ء به یک فضای آزاد ۰سانتیمتری در مقابل کابین‌هاء یک فضای آزاد ۸۰سانتیمتری در مقابل روشویی‌ها و یک فضای گردش -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۳۹ فضای آزاد ۳ فضای آزاد 1 ا ددد ۲ راهروی در س(1۹ فضای آزاد 8 ۱7/117 شکل ۴- ۸: فضای آزاد تردد در سرویس بهداشتی عمومی - اگر سرویس‌های بهداشتی دسترس‌پذیر در قسمت اصلی سرویس بهداشتی عمومی قرار دارند. باید فضای چرخش - در مواردی که واکر و کالسکه بچه به قسمت اصلی سرویس بهداشتی آورده شوند.ء باید فضایی برای توقف آنها بدون مسدود کردن فضای گردش و تردد وجود داشته باشد. ۲-۶-۴- کابین سرویس بهداشتی - اندازه افقی تمام شده برای ضلع کوچکتر هر کابین سرویس بهداشتی عمومی در هر شرایطی نباید از ۱۱۰سانتیمتر - پیشنهاد می‌شود کابین‌های توالت حداقل ۱۱۰سانتیمتر عرض و ۲۰۰سانتیمتر عمق داشته باشد. -در مناطقی که احتمال حمل بار توسط افراد زیاد است مانند میادین تره بار» ترمینال‌هاء فرودگاه‌ها و ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی شهری و بین‌شهری» دسترسی بدون پله و وجود فضای اضافی در سرویس بهداشتی الزامی است. توصیه می‌شود تعدادی از واحدها با ابعاد بزرگتر و به عرض ۱۲۰تا ۱۸۰سانتیمتر در نظر گرفته شده و مناسب‌سازی شود به طوری که افراد با شرای‌ط خاص (زنان باردارء افراد مسن, افراد دارای چمدان یا چرخ خرید. افراد دارای فرزند) که نیاز به فضای بیشتری دارند» بتوانند از آن استفاده کنند و لازم است این فضا توسط علامت یا تابلو مشخص شود. - بایستی در داخل کابین, دایره‌ای به قطر حداقل ۴۵سانتیمتر در نظر گرفته شود تا افراد بتوانند وارد شوند. و در را ببندد. در یک کابین معمولی مستطیل شکل باید حداقل فاصله ۴۵سانتیمتری بین لبه جلوی کاسه سرویس بهداشتی و مسیر چرخش در وجود داشته باشد(شکل ۳- ‎.)٩ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ص ی ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وهی 1 حدا / 0 سح 1 -_ 0 7 2-۷ 4 سوت رد پست ۱۳1۸۰0 7 دشن ۱۱ بن در ار - هیچ عنصری روی زمین یا متصل به دیوار (مانند دستگاه توزیع دستمال) نباید با محدوده فضای چرخش داخلی - کابین‌های سرویس‌های بهداشتی عمومی تک چشمه‌ای مستقل (که فاقد راهرو هستند) باید بزرگتر از کابین‌های و قلاب‌هایی برای آویزان کردن لباس و وسایل همراه باشد و همچنین ممکن است نیاز به نگهداری چرخ خرید و چمدان باشد. این موارد باید هنگام تعیین اندازه کابین در نظر گرفته شوند. - ارتفاع دیوار یا در کابین نباید از ۱۹۰سانتیمتر کمتر باشد و هرگونه شکاف در زیر دیوارها و درها نباید از ۱۵سانتیمتر - درهای بازشوی کابین‌ها تنها در صورتی می‌توانند به سمت خارج باز شوند که فضای گردش کافی برای عبور افراد بدون پرخورد با بازشوی در وجود داشته باشد. دست محدود قابل استفاده باشد. قفل‌ها باید شامل علامت‌های کدگذاری شده با رنگ کاملاً واضح باشند که مشخص کننده اشغال بودن کابین باشد (قرمز-پرء سبز-خالی). قسمت رنگی باید به اندازه کافی بزرگ باشد تا به وضوح دیده شود. همجنین مناسب است اگر کلمات "پر "/"خالی " برای افرادی که کوررنگی دارند نیز نشان داده شود. ۳-۶-۴- اتاق والدین و کودک امکانات تعویض نوزاد باید بخش جدایی ناپذیری از تمام بلوک‌های سرویس بهداشتی عمومی زنانه و مردانه باشد. فضاء رعایت استاندارد ملی شماره ۱۵۷۴۵ (اتاق مادر و کودک- الزامات عمومی) الزامی است. همجنین موارد زیر باید در نظر گرفته شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳۴ یت۳۳090900 - اتاق والدین و کودک باید دارای یک یا چند واحد تعویض نوزاد و یک دستشویی باشد. اتاق و درب باید آنقدر بزرگ باشد که بتوان یک کالسکه دو نفره را در آن جای داد. بنابراین عرض درب باید حداقل ۸۵سانتیمتر باشد. - با توجه به ضرورت تسهیل تردد کالسکه. توصیه می‌شود این مکان بدون اختلاف سطح بوده و در غیر اینصورت - در مواردی که به ندرت از اتاق والدین و کودک استفاده می‌شود. می‌توان برای آن یک واحد در نظر گرفت. ولی در مواردی که احتمال استفاده منظم وجود دارد. می‌توان به منظور کاهش زمان انتظارء دو یا چند واحد در نظر گرفت که این امر بستگی به تقاضا دارد. -عمق سطح میز تعویض کودک باید ۹۰سانتیمتر باشد. در صورت عدم امکان, لازم است یک میز تعویض کودک تاشو با تمهیدات ایمنی تهیه شود(شکل ۴- ۱۰). - تمام میزهای تعویض پوشک بچه باید در طرفین دیوار دارای اتصال محکم باشند که در صورت چرخش کودک از افتادن آن جلوگیری کنند. - در صورت امکان» میز یا واحدهای تعویض باید ۷۵سانتیمتر بالاتر از کف نصب شود و قابلیت تنظیم ارتفاع داشته - توصیه می‌شود سطل زباله دردار بزرگ و علامت دار مخصوص پوشک در اتاق والدین و کودک در نظر گرفته شود. - پیشنهاد می‌شود به منظور دسترسی سریع و آسان به اطلاعات موقعیت مکانی اتاق والدین و کودک. نسبت به تهیه نرم‌افزارهای مکان‌یاب و به‌روزرسانی آنها با کمک شهرداری‌های کشور و سایر سازمان‌های ذیربط اقدام گردد. - پیشنهاد می‌شود در سرویس‌های بهداشتی عمومی پرتردد دستگاه‌های توزیع‌کننده پوشک در نظر گرفته شود(شکل ۴- ۱۱). دیوار یکبارمصرف نمای جانبی نمای جانبی نمای روبرو در حالت بسته در حالت باز شکل ۴- ۱۰: یک نمونه میز تعویض تاشو دیواری -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۴- ۱۱: مشخصات اتاق والدین و کودک ۳-۶-۴ سرویس بهداشتی ویزه افراد دارای معلولیت معلولیت. شامل گروه گسترده‌ای از حالات است. علاوه بر معلولیت‌های نمایان مانند افرادی که از وسایل کمکی مانند عصاء واکر و صندلی چرخدار استفاده می‌کنند و افراد نابیناء بسیاری از افرادی که به دلیل مشکلات قلبی یا فشار خون و یا آرتروز دارای محدودیت حرکت هستند. سالمندان, افراد کم‌بیناء کم شنواء ک سانی که چمدان., کال سکه بجچه و کر سه خرید را حمل می‌کنند. کسانی که به علت بیماری با تصادف دچار ناتوانی هستند. خانم‌های باردارء افرادی که دچار بی‌اختیاری آدرار هستند. نیز در گروه افراد ناتوان قرار می گیرند. بنابراین لازم |ااست برای طیف گسترده‌ای از افراد که به نوعی دچار ناتوانی هستند. سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر ایجاد شود. هم‌سطح‌سازی» عریض‌تر بودن درهای ورودی) می‌تواند آسایش بیشتری برای همه افراد ایجاد کند. - به منظور کمک به افزایش تعاملات اجتماعی و تردد افراد دارای معلولیت در شهر و هچنین به دلیل افزایش تعداد سالمندان, بایستی در هر مکانی که سرویس بهداشتی عمومی وجود دارد یک سرویس بهداشتی عمومی برای افراد دارای معلولیت به صورت مجزا برای زنان و مردان مطابق ویرایش سوم «ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت» در نظر گرفته شود. - پیشنهاد می‌شود در مراکز خرید. امکان آجاره ویلچر به افراد فراهم شود که علاوه بر آمکان تردد آسان. در صورت نیاز به سرویس بهداشتی عمومی دسترس‌پذیر بتوانند از آن استفاده کنند. - به منظور تسهیل دسترسی به سرویس بهداشتی» ورودی آن باید هم‌سطح با پیاده‌رو بوده. بدون وجود پله و سطوح شیب‌دار غیراستاندارد باشد. سرویس‌های بهداشتی نباید در شیب‌های تند قرار بگیرند. یا با پله‌ها و یا آستانه‌های بلند قابل دسترس نباشند. در مواردی که اختلاف سطح به وجود آمده اجتناب ناپذیر است. بایستی از طریق سطح شیبدار افرادی که با واکرء چمدان یا چرخ خرید هستند. کودکان, افراد مسن. افراد دارای معلولیت حرکتی. افراد نابینا و کم بینا و آفرادی که مشکل حرکتی موقت دارند نیز نیاز به سهولت دسترسی دارند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم:الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳ ۳۳ وتو - استفاده از بالابر فقط به عنوان آخرین چاره و در شرایط مناسب‌سازی وضع موجودی که راه حل دیگری برایش نیست مجاز است؛ زیرا نگهداری آنها گران است. استفاده از آنها دشوار است و در برابر خرابکاری آسیب‌پذیر هستند. -افرادی که از صندلی چرخدار استفاده می‌کنند. به زمان بیشتری نسبت به سایر افراد برای استفاده از توالت نیاز دارند. از این روء در بعضی از مناطق پر رفت و آمد به بیش از یک سرویس بهداشتی قابل دسترس برای صندلی چرخدار نیاز است که تعداد مورد نیاز این سرویس بهداشتی‌های باید براساس نیازهای محلی ارزیابی شود. - تمام مسیرهای دسترسی به سرویس‌های بهداشتی عمومی باید برای صندلی چرخدار و افرادی که کالسکه بچه حمل می‌کنند قابل دسترس باشد. - سرویس‌های بهداشتی عمومی موجود باید به منظور دسترس‌پذیری افراد مناسب‌سازی شوند و تغییرات لازم به منظور کمک به تسهیل استفاده افراد دارای معلولیت از سرویس‌های بهداشتی در اولویت بوده و بایستی در کمترین زمان ممکن انجام شود. - استفاده از تابلوها و علائم مشخص‌کننده وجود سرویس بهداشتی مناسب افراد دارای معلولیت الزامی است. - علاوه بر سرویس بهداشتی عمومی ویژه افراد دارای معلولیت که در داخل فضای سرویس بهداشتی عمومی مردانه یا زنانه قرار دارد.» بهتر است یک سرویس بهداشتی ویژه معلولین به صورت مجزا قرارگیرد تا اگر نیاز به همراهی سرپرستی از جنس مخالف (همسر یا بستگان) بود. سایر افراد نگران محرمیت نباشند. - توصیه می‌شود در سرویس‌های بهداشتی عمومی جاده‌ای, علاوه بر مکانی مجهز به میز تعویض کودک. مکانی مجهز - در سرویس‌های بهداشتی عمومی بیشتر از ۰اکابین بایستی به ازای هر ۰اکابین یک واحد سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر در نظر گرفته شود. در موارد کمتر از ۰ اکابین» وجود یک سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر الزامی است. - در نظر گرفتن فضای تی شور در سرویس‌های بهداشتی عمومی از اشغال شدن سرویس بهداشتی افراد دارای باشد (شکل ۳۴- ۱۲). 2 1 شکل ۴- ۱۲ حداقل ابعاد فضای سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ص ها ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - فضای آزاد به قطر ۱۵۰سانتیمتر برای عبور و گردش صندلی چرخدار در سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در نظر گرفته شود(شکل ۴- ۱۳). شکل ۴- ۱۳: نمونه‌ای از ابعاد سرویس بهداشتی عمومی برای دسترسی صندلی چرخدار - در فضاهای بهداشتی باید به بیرون باز شود تا گشودن آن در مواقع اضطراری از بیرون امکان‌پذیر باشد. - در فضای بهداشتی باید از داخل قفل شود.ء درعین‌حال قابل باز شدن از خارج در مواقع اضطراری باشد. - نصب کاسهٌ توالت فرنگی به ارتفاع ۴۵سانتیمتر از کف و با فاصله ۳۰سانتیمتر از دیوار مجاور الزامی است . با ۶۰ ۳ 7 1 ۹ ۰ ید ار ۶۰ ۳۰۵۵1 شکل ۴- ۰۱۴ ابعاد سرویس بهداشتی ویژه افراد دارای معلولیت و9 میله دستگرد بر دبوار پشت و9 مجاور آن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳۶( ۳۵ یت۳۳090900 - نصب میله‌های دستگرد در طرفین کاس توالت به ارتفاع ۷۰سانتیمتر از کف و ۲۰سانتیمتر جلوتر از لب جلویی کاسه الزامی است (شکل ۴- ۱۴). -نصب میله‌های دستگرد کمکی عمودی با فاصله ۳۰سانتیمتر از جلوی کاسه و ۴۰سانتیمتر بالاتر از نشیمن توالت بر روی دیوار مجاور الزامی است. دامن نوسان میله‌های عمودی باید ۸۰ تا ۱۲۰سانتیمتر از کف باشد (شکل ۴- ۱۴). - نصب میله‌های دستگرد اضافی افقی بر روی قسمت داخلی در به ارتفاع ۸۰سانتیمتر از کف و حداکثر ۱۵سانتیمتر فاصله از محور لولا و با طول حداقل ۳۰سانتیمتر الزامی است. ۹ ۶ و َ رس ۲ چگ ۱ ۸ 5 1 ۱ ۳ ره ۱ ل 1 : وخع سست ۱ 4 ۱ ی 1 ۱ ۹ ا ۱ ۱ 2و ۱ 1 1 2 | ۱ ۳ یت ۰ [ و 1 خر ی ۹ ۰ 1 ۱ ۸ آً 8 ز ۹ ْ ۱ ِ ۹ شکل ۴- ۱۵: نمونه نصب میله‌های دستگرد کمکی در کابین سرویس بهداشتی افراد دارای معلولیت - کاسه روشویی باید در فضایی به ابعاد ۱۲۰۷۷۵سانتیمتر قرار گیرد تا امکان دستیابی از روبرو را فراهم سازد (شکل). - پیش‌بینی فضای آزادء به ارتفاع حداقل ۷۵سانتیمتر از کف تا پایین لبهُ دستشویی الزامی است. عمق فضای آزاد برای زانو باید ۲۰سانتیمترء و برای نوک پا ۴۵سانتیمتر باشد (شکل ۳- ۱۶). - لوله‌های آب گرم و فاضلاب زیر روشویی باید حفاظت و عایق‌بندی شوند. در زیر روشویی نباید گوشه‌های تیز وجود - شیرهای روشویی باید به‌صورت اهرمی و به‌راحتی باز و بسته شوند و حداکثر فاصله آن‌ها از لب جلو روشویی شکل ۴- ۱۶: ارتفاع روشویی ویژه افراد دارای معلولیت از کف و ابعاد فضای آزاد جلوی آن - تجهیزات فضاهای بهداشتی باید در جای ایمن نصب شده و به سهولت قابل استفاده باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ص هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وی -ارتفاع تجهیزات لازم در سرویس بهداشتی مانند آویز حوله و جای صابون و یا دستگاه خشک‌کن برقی از کف نباید - روی یکی از دیوارهای سرویس بهداشتی باید رخت‌آویز و یک قفسه در ارتفاع حداکثر ۱۲۰سانتیمتر نصب شود. ۵-۶-۴-فضای خدماتی - در صورت وجود نظافت چی. بایستی فضایی با صندلی, قلاب آویز»ء محل نگهداری وسایل شخصی, آب آشامیدنی و - اگر نظافت چی مسئولیت دریافت پول را نیز داشته باشد. باید تسهیلات امن نگهداری پول نقد برای او در نظر گرفته -اگر تجهیزات نظافت در محل سرویس بهداشتی نگهداری می‌شود. باید محلی برای نگهداری همراه با تهویه و قفل فراهم شود. - انبار نگهداری حوله. دستمال توالت. صابون» لوازم نظافت و سایر مواد مصرفی که امکان قفل شدن داشته باشد. باید - بایستی فضایی در ارتفاع پایین به منظور شستشوی تی و وسایل نظافت در نظر گرفته شود. - در صورت امکان, راهروی خدمات باید برای دسترسی و نگهداری وسایل بهداشتی, اتصالات و لوله‌های مربوطه و تخلیه سطل‌های زباله فراهم شود. این راهروها باید به اندازه کافی عریض باشند تا امکان دسترسی اسان برای تعمیر و نگهداری و جمع‌آوری و دفع مواد زائد را فراهم کنند و باید از طریق ورودی قفل شونده به آنها دسترسی وجود داشته ۷-۴- سایر الزامات طراحی ۱-۷-۴ آکوستیک - به هرگونه صدای ناخواسته. نوفه گفته می‌شود و نوفه زمینه. صداهای ناخواسته موجود در یک فضا است که می‌تواند از منابع خارجی مانند نوفه ترافیک و نوفه ناشی از فضای مجاور و همچنین منابع داخلی مانند نوفه ناشی از سیستم‌های تأسیسات مکانیکی و الکتریکی از قبیل تهویه. آب‌رسانی و آسانسور سرچشمه بگیرد. تراز نوفه زمینه نیز زمان واخنش و شاخص وضوح گفتار است که در فضاهای مشترک سرویس‌های بهداشتی عمومی باید مطابق جدول ۱-۴ باشد: جدول ۱-۴: تراز نوفه زمینه در فضاهای مشترک سرویس‌های بهداشتی عمومی برحسب دسی بل (وءما برحسب دسی بل (ع[۴۸) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۴۲ یت۳۳090900 - هرگاه جداکننده‌ای به وسیله امواج صدای هوابرد به ارتعاش درآید. نحوه انتقال صدا به فضای مجاور را تراگسیل صدای هوابرد از طریق جداکننده گویند. شاخص کاهش صدای وزن یافته یا درجه تراگسیل صدای مجاز برای جدول ۴- ۲: درجه تراگسیل صدای مجاز برای جداکننده‌های بین فضاهای مشترک در سرویس‌های بهداشتی عمومی حداقل شاخص کاهش صدای وزن یافته (بب8)/ حداقل درجه تراگسیل صدا بر حسب دسی بل (5710) س 7 دیوار جداکننده سرویس بهداشتی ساده ۵۰ عمومی از سایر فضاهای مجاور عمومی از راهرو سقف جداکننده سرویس بهداشتی ساده ۵۰ عمومی از سایر فضاهای مجاور عمومی از راهرو - صدای کوبه‌ای صدایی است که منشاء تولید آن صربه یا کوبش باشد. تراز کوبه‌ای معمول شده وزن یافته و درجه صدابندی کوبه‌ای مجاز برای سقف بین فضاهای مشترک سرویس‌های بهداشتی عمومی و سایر فضاها در جدول ۳- ۲ ارائه شده است: جدول ۴- ۳: تراز کوبه‌ای معمول شده وزن یافته و درجه صدابندی کوبه‌ای مجاز برای سقف بین فضاهای سرویس‌های بهداشتی عمومی 8 5 حداکتر تراز کوبه‌ای معمول شده وزن | حداقل درجه صدای کوبه‌ای بر حسب دسی ات ۰ بالای فضاهای همانند سرویس بهداشتی عمومی ۵8۰ ۶ ۲-۷-۴- روشنابی طراحی منا سب سیستم روشنایی موجب صرفه‌جویی در م صرف آنرژی شده و ظاهر مطلوبی به سرویس بهدا شتی می‌دهد. رو شنایی نامنا سب و وجود فضاهای تاریک و سایه‌دار موجب دیده نشدن نواحی کثیف و آلوده شده و همچنین -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۳/۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی و - در تمام ساعات فعالیت. محوطه بیرونی و ورودی اصلی سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به اندازه کافی روشن صورت گیرد و از اقدامات خرابکارانه جلوگیری شود. - سرویس بهداشتی عمومی باید علاوه بر روشنایی طبیعی از سایر تجهیزات روشنایی نیز برخوردار باشد. در صورت استفاده از نور مصنوعی, متوسط روشنایی فضاهای داخلی باید بین ۳۰۰-۱۰۰ لوکس باشد تا امکان تردد ایمن و نظافت مناسب فراهم شود. - بایستی در حد آمکان از نور طبیعی در تمام فضاهای سرویس‌های بهداشتی عمومی به ویژه کابین‌ها استفاده شود(شکل ۴- ۱۷). - در طراحی و اجرای شیشه‌های سقفی باید تدابیر لازم به منظور ایمنی و نظافت سطح آن در نظر گرفته شود. < در صورتث تأمین روشنایی الکتریکی. به دلایل بهداشتی باید تا حد امکان از سیستم روشنایی خودکار که با حرکت افراد یا باز و بسته شدن در کابین‌ها فعال می‌شوند. استفاده نمود. در صورت عدم آمکان و یا در صورت وجود نگهبان. می‌توان از کلیدهای کنترل دستی غیر خودکار استفاده نمود. - توصیه می‌شود از لامپ‌های کم‌مصرف برای به حداقل رساندن مصرف برق استفاده شود. بنابراین استفاده ازهالوژن - به منظور تأمین برق برای روشنایی سرویس‌های بهداشتی عمومی می‌توان از انرژی خورشیدی استفاده نمود. - لامپ‌ها نباید در دسترس عموم باشند. بنابراین باید از روشنایی سقفی با پوشش‌های ایمن استفاده نمود. در صورت امکان چراغ‌های توکار سقفی در بالای سینک روشویی و آینه قرار گیرند. - می‌توان از سنسورهای روشنایی هوشمند حساس به حرکت استفاده نمود. این سنسورها در صورت عدم حرکت انسان, به طور خودکار نور را از ۳۰۰ لوکس به ۵۰ لوکس کاهش می‌دهند. دراین صورت صرفه‌جویی در آنرژی بدون کاهش امنیت انجام می‌شود. - نور آبی پررنگ مانع از یافتن رگ افراد معتاد برای تزریق می‌شود. بنابراین در مکان‌های پرخطر می‌توان از این رنگ استفاده نمود. همچنین رنگ آبی مانع از رشد برخی حشرات و میکروب‌ها می‌شود. اما در هر صورت به دلیل ایجاد فضایی غم‌انگیز برای همه سرویس‌های بهداشتی توصیه نمی‌شود. - در پاره‌ای موارد از نور ماوراء بنفش برای جلوگیری از مصرف مواد مخدر استفاده می‌شود که این امر به دلیل کاهش - تعبیه امکانات روشنایی اضطراری برای روشن شدن مسیر خروج کاربران جهت خروج ایمن از سرویس بهداشتی ضروری است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۴۳۹ م۸ ۱ ۹۱ بازشو سقفی برای ورود نور طبیعی خورشید ط بازشو سقفی برای 1 بازشو دیواری برای ورود شکل ۴- ۱۷: استفاده از نور و تهویه طبیعی در سروبس بهداشتی عمومی ۳-۷-۴- تهویه به منظور خشک نگهداشتن سرویس‌های بهداشتی عمومی, بویژه در مناطق گرم و مرطوب. لازم است تمهیدات لازم به منظور تهویه مناسب طبیعی یا مکانیکی در نظر گرفته شود. همچنین توجه به موارد زیر الزامی است: - تعداد تعویض هوای لازم برای ایجاد شرایط مطبوع سرویس بهداشتی عمومی ۸۰-۲۰ بار در ساعت است. جدول ۴- ۴: حداقل مقدار هوای تخلیه مورد نیاز سرویس بهداشتی عمومی - از خوشبوکننده‌های هوا نباید به عنوان جایگزین تهویه و تمیز کردن مناسب استفاده شود. ولی در هر حال استفاده از آنها توصیه می‌شود. - تهویه طبیعی می‌تواند از طریق ورودی اصلی,» بازشوهای دیواری و سقفی و پنجره‌ها فراهم شود. این امکان به ویژه در فصول گرم سال از گرم شدن بیش از حد و ایجاد بو جلوگیری می‌نماید(شکل ۳- ۱۷). - توصیه می‌شود تمام سرویس‌های بهداشتی دارای تهویه مکانیکی باشند. در صورت استفاده از تهویه مکانیکی باید از سیستم خودکار تشخیص حرکت استفاده شود تا فن‌های تهویه به طور مداوم کار نکنند. - پیشنهاد می‌شود در صورت عدم امکان استفاده از سیستم خودکار تهویه هوای سرویس‌های بهداشتی عمومی, از کلیدهای روشنایی برق یا کلیدهای جداگانه استفاده شود. این سیستم‌ها در انطباق با ضابطه شماره ۱۱۰ باید به سیستم - دمای محیط سرویس‌های بهداشتی باید حداقل ۱۰ درجه سانتی‌گراد باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 2 ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی تجگ ۴-۷-۴ مصالح و فرآورده‌های ساختمانی در طراحی و اجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی, رعایت استانداردهای ملی مصالح و فرآورده‌های ساختمانی الزامی است. همجنین رعایت موارد زیر ضرورت دارد: - سرویس‌های بهداشتی عمومی می‌توانند به صورت پیش ساخته و یا به صورت مصالح بنایی یا اسکلتی در محل - به منظور جلوگیری از زنگ زدگی ورق» لولهء پیچ و مهره و میخ فولادی لازم است از اندود روی استفاده شود. - دیوارهای داخلی سرویس‌های بهداشتی, باید کاملاٌ کاشی کاری شوند تا نظافت به سهولت انجام گیرد. - اجرای عایق رطوبتی در کف سرویس‌های بهداشتی و دیوارهایی که در تماس با زمین نمناک هستند ضروری است. - به منظور عایق کاری رطوبتی در سرویس‌های بهداشتی عمومی باید از عایق‌های رطوبتی پایه سیمانی» رزینی و - در دیوارهای خارجی, لازم است تراز اجرای عایق رطوبتی حداقل ۲۰سانتیمتر بالاتر از تراز کف تمام شده بیرون - در دیوارهای داخلی, لازم است عایق رطوبتی تا تراز کف تمام شده ادامه یافته و حداقل ۱۰سانتیمتر در کف مهار و یا دارای روکش گکالوانیزه یا اپوکسی در مسلح کردن بنا استفاده نمود. ۵-۷-۴- سطوح - تمام مصالح استفاده شده برای پوشش داخلی و خارجی و سطوح. باید بادوام بوده و نشانه‌ای از نقص ساختاری و ترک وجود نداشته باشد. - سطوح داخلی سرویس‌های بهداشتی باید به گونه‌ای باشد که تمیز کردن آنها آسان بوده و در برابر دیوارنویسی و خرابکاری مقاوم باشند. - در هنگام اجرای سطوح باید از ایجاد سوراخ و شکاف‌هایی که موجب غیربهداشتی شدن آنها می‌شود جلوگیری شود. - باید از ایجاد لبه‌ها و گوشه‌های تیز خودداری کرد تا خطر آسیب دیدن افراد کاهش یابد. - به منظور حفظ حریم خصوصی افراد. نباید از سطوح بازتابنده استفاده شود. ۱-۵-۷-۴ دبوارها -در تمام فضاهای سرویس‌های بهداشتی عمومی, دیوارها باید تا ارتفاع حداقل ۱۲۰سانتیمتر و حمام‌ها حداقل ۰سانتیمتر از کف با کاشی یا مصالح مشابه قابل شستشو پوشانده شود. - دیوارها باید از مصالح مقاوم در برابر ضربه ساخته شوند. نازک‌کاری دیوارها باید غیرقابل‌نفوذ باشد. برای جلوگیری از دیوارنویسی‌ها باید دیوارها را با کاشی یا سنگ پوشاند. با این حال, باکتری و کیک می‌تواند روی سطوح با بافت نامنظم رشد کنند. بنابراین استفاده از نازک‌کاری بادوام باید به عنوان بخشی از فرایند طراحی در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳۵ یت۳۳090900 - برای پاسخگویی به نیازهای افراد نابینا و کم بینا باید بین در و دیوار و میله دستگرد کنتراست رنگی وجود داشته ۲-۵-۷-۴ -کف - کف سروی‌س‌های بهداشت‌ی عموم‌ی باید در برابر لغزش مقاوم باشد تا احتمال لیز خوردن و زمین خوردن افراد کاهش یابد. (مانند سنگ. کاشی, سرامیک. کامپوزیت و ...). استفاده از کفپوش ضد آب یک تکه (بدون درز) نسبت به مصالح دارای درز توصیه می‌شود. -به منظور جلوگیری از جمع شدن آب در کف سرویس بهداشتی لازم است ۱ تا ۳ درصد شیب‌بندی به سمت - در صورت امکان, بایستی تمام فضاهای داخلی سرویس بهداشتی هم‌سطح و بدون پله. آستانه و سطح شیبدار باشند. - کف تمام سرویس‌های بهداشتی عمومی باید به نحو مناسب عایق کاری رطوبتی شده و با کاشی و دیگر مصالح قابل ۳-۵-۷-۴ سقف و سقف کاذب - به منظور جلوگیری از مخفی کردن مواد یا کالاهای سرقتی, باید از ایجاد سقف‌های کاذب قابل تخریب یا قابل دسترس اجتناب شود. - سقف کادب باید به نحو مناسب و مطمئن به سازه اصلی ساختمان متصل شود تا در شرایط عادی و شرایط خاص (آتش سوزی و زلزله) با تخریب یا ریزش تمام یا بخشی از آن اختلالی در عملکرد ساختمان و فضاهای آن ایجاد نشده و ایمنی لازم برای افراد تأمین گردد. - نصب آویزهاء اتصالات و سایر اجزای نگهدارنده سقف کاذب. باید از طریق نصب میلگردهای انتظار در هنگام اجرای سازه اصلی انجام گیرد و از تخریب و آسیب رساندن به سازه اصلی خودداری شود. - آویزهای نگهدارنده بایدی و عمود بوده و در برابر عوامل خورنده و زنگ زدگی مقاومت کافی داشته باشند. - تعداد و فواصل آویزها بسته به نوع پوشش سقف کاذب محاسبه و برآورد شده و در هر حال نباید از ۳ عدد در هر متر مربع سقف کمتر باشد. - در مجاورت و یا بالای سقف کاذب. نباید هیچگونه لوله آب. فاضلاب یا گاز. کانال و یا تأسیسات مشابه. مستقیما و یا از طریق آویزهاء شبکه‌های نگهدارنده با سایر قسمتهای سقف کاذب اتصال یا تماس داشته باشد. - از فضاهای بالای سقف کاذب نباید برای انبار کردن لوازم و تجهیزات استفاده شود. - تخلیه هوای سرویس‌های بهداشتی به فضای بالای سقف کاذب مجاز نیست. - در سقف‌هایی که مواد قابل احتراق مانند انواع بلوک یا صفحات پلی استایرن استفاده می‌شود. باید سطح زیر سقف اصلی با اندود یا فرآورده‌های مناسب ضد حریق مطابق ضوابط مربوطه محافظت شده باشد. این پوشش, در صورت تعبیه -با توجه به اینکه فضای مابین سقف کاذب و سقف اصلی سازه‌ای به عنوان فضای کنترل نشده به شمار می‌رود. لازم است در مناطقی که اختلاف دمای داخل و خارج آن زیاد است. از طریق عایق کاری مناسب مطابق با ضوابط سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۳ ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی برنامه و بودجه باشد و در صورت عدم وجود ضوابط مربوط. طبق مبحث ‎۱٩‏ مقررات ملی ساختمان از اتلاف حرارت جلوگیری شود. - فضای بالای سقف کاذب. نباید به خارج ساختمان یا فضاهای نیمه باز و یا حیاط‌های مرکزی بازشو داشته باشد مگر انکه این بازشوها به منظور تهویه در مناطق مرطوب و با رعایت تمام شرایط زیر صورت گیرد: ۵ بانصب حفاظ و توری مناسب در محل بازشوها از ورود جانوران و حشرات به فضای بالای سقف کاذب جلوگیری ۵ تمام بازشوها به فضای بیرون» از طریق تمهیدات لازم مانند نصب آنواع دریچه (دمپر)» از بادء باران» کج باران و سایر نزولات جوی محافظت شوند. ۵ در صورت نیاز به نصب هرگونه شیشه و یا عناصر شیشه‌ای در سقف کاذب باید از شیشه‌های ایمنی مسلح یا ۶-۷-۴ تأسیسات برقی - در سرویس‌های بهداشتی عمومی, بایستی برای مسیرهای عبور سیم کشی توکارء از لوله فولادی و لوله پلاستیکی سخت و برای مسیرهای عبور سیم کشی روکار از لوله فولادی گالوانیزه استفاده شود. - تمام قطعات فلزی به کاررفته در تأسیسات محیط‌های مرطوب. باید دارای پوشش ضد زنگ باشند. - نوع حریم‌ها و شرایط نصب کلید و پریز و سایر تجهیزات آلکتریکی در فضاهای بهداشتی عمومی باید با رعایت استانداردهای تأسیسات برقی و ضابطه شماره ۱۱۰ انجام شود. به گونه‌ای که ایمنی استفاده کنندگان فراهم گردد. - به منظور جلوگیری از انتقال بیمارهای مسری لازم است حداقل تماس دست یا بدن با تجهیزات سرویس‌های بهداشتی وجود داشته باشد. بنابراین لازم است از تجهیزات خودکار به منظور افزایش امنیت تجهیزات و ارتقای سلامت چشمی, مکانیسم‌های شستشوی خودکار در توالت‌های فرنگی, سطل‌های زباله هوشمند. دستگاه هوشمند آرائه دهنده - نصب بخاری برقی در سرویس‌های بهداشتی عمومی مجاز نیست. ۷-۷-۴- تأسیسات مکانیکی در طراحی و اجرای سرویس‌های بهداشتی عمومی, رعایت استانداردهای تأسیسات مکانیکی و ضابطه شماره ۱۳۸ الزامی است. همچنین رعایت موارد زیر ضرورت دارد: - تمام وسایل, تجهیزات. اتصالات. لوله کشی, شیرآلات و لوازم جانبی باید از دوام کافی برخوردار باشند. آنها باید در برابر شرایط محیطی, استفاده زیاد و اقدامات خرابکارانه. مقاوم باشند. - توصیه می‌شود در تمام سیستم‌های توزیع و ذخیره آب. اقدامات محافظتی در برابر یخ‌زدگی انجام شود. لذا تمام لوله‌های آب (گرم و سرد) باید عایق‌بندی شده و از اجرای لوله‌های طولانی اجتناب شود. - در مکان‌هایی که فشار کافی برای جریان آب وجود ندارد. لازم است نسبت به ذخیره سازی آب اقدام شود. در صورت استفاده از مخزن ذخیره آب. لازم است از پمپ‌های مناسب بسته به سر فشار موجود از مخزن ذخیره استفاده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( 2۳ یت۳۳090900 - در طراحی سیستم استفاده از مخزن ذخیره آب. بایستی مدت زمان پر شدن مخزن در مواردی که سرویس بهداشتی شلوغ است یا فشار آب کم است مد نظر قرار گیرد. -همواره پاید در روشویی آب گرم و آب سرد تأمین شود. آب گرم حتماً باید در تأسیسات تعویض نوزاد و سرویس بهداشتی‌های دسترس‌پذیر نیز فراهم شود. -برای گرم کردن آب در سرویس بهداشتی عمومی باید از روش‌هایی مانند آبگرمکن خورشیدی, آبگرمکن گازی و سایر موارد مشابه استاندارد استفاده شود. در صورت استفاده از پانل‌های خورشیدی, جهت گیری پانل‌هاء آسیب پذیری در برابر خرابکاری و مناسب بودن در بافت‌های تاریخی و مناطق حفاظت‌شده باید مورد توجه قرار گیرد. - مخازن ذخیره آب سرد باید به گونه‌ای عایق‌بندی شوند که دمای آب همواره کمتر از ۲۰ درجه سانتی‌گراد باشد. - آب گرم تأمین شده از هر منبع (لوله‌کشی یا مخزن»» باید به طور خودکار» حداکثر در دمای ۴۳ درجه سانتیگراد که دمای مناسبی برای شستن دست است. تنظیم شود. - شیرهای آب سرد و گرم باید به طور واضح و رنگی علامت گذاری شوند. آب گرم باید از طریق سیستم کنترل دما تأمین شود تا از احتمال سوختن جلوگیری شود. - کاربران باید بتوانند دست خود را با حداقل تماس با اتصالات بشویند. بنابراین در صورت امکان باید از شیرهای اهرمی یا شبرهای الکترونیکی خودکار یا زمان‌دار استفاده شود. باید توجه داشت که در صورت نصب شیرالات الکترونیکی خودکارء اطمینان از کافی بودن جریان آب خروجی برای شستن دست مهم است. - شیرهای فتوالکتریک مجهز به سنسورهای چشمی, قابلیت صرفه جویی تا ۷۰/ مصرف آب و انرژی را در مقایسه با شیرهای معمولی دارند. - فشار آب باید به اندازه‌ای باشد که علاوه بر تأمین بهداشت. از پاشش آب به اطراف جلوگیری شود. -فشار و میزان آب مورد نیاز برای لوازم بهداشتی باید مطابق با ضوابط مندرج در ضابطه شماره ۱۲۸ باشد. - در سرویس‌های بهداشتی عمومی در مناطق ساحلی, که احتمال شستشوی لباس‌های شنا توسط افراد وجود دارد. بایستی از شبکه رسوب‌گیر در مسیر لوله‌های آب و فاضلاب استفاده شود. - به منظور کاهش خطر خرابکاری و همچنین به دلایل زیبایی و بهداشتی, لوله‌ها و مخازن بایستی در داخل داکت‌ها محصور شوند و دسترسی به داکت‌ها باید فقط توسط افراد ذیصلاح امکان‌پذیر باشد. - در صورتی که آب قابل آشامیدن در سرویس بهداشتی وجود داشته باشد. بایستی به وضوح علامت گذاری شده و دور از سایر تجهیزات بهداشتی قرار گیرد. همچنین, منبع و خروجی آب آشامیدنی باید به وضوح مشخص شود. - حداقل قطر لوله‌های آبرسانی به لوازم بهداشتی عمومی براساس جدول ۴- ۵ است: جدول ۴- ۵: حداقل قطر لوله‌های آبرسانی به لوازم بهداشتی عمومی نمیا مس اش -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴ ۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - شبکه و آب مصرفی باید به گونه‌ای طراحی شود و لوله‌ها به ترتیبی اندازه گذاری شود که در زمان مصرف جدول ۴- ۶: فشار جریان آب در لوله‌های لوازم بهداشتی توالت با لاش ور توالت با فلاش تانک - حداکثر جریان آب توالت در سالن‌های تئاترء رستوران» موزه» ورزشگاه» مسجد. استادیوم زندان و فضاهای مشابه نباید از ۳ و ‎٩‏ لیتر در هر ریزش بیشتر باشد - حداکثر فشار آب شبکه لوله‌کشی توزیع آب مصرفی» در پشت شیرهای لوازم بهداشتی. در وضعیت بدون جریان - حداکثر مقدار جریان آب در لوازم بهداشتی نباید از ارقام جدول ۴- ۷ بیشتر باشد. جدول ۴- ۷: حداکثر مقدار جریان آب در لوازم بهداشتی لوا بهداشتی حداکثر مقدار جریان_ حداکثر فشار آب زم ۲ در دقیقه ۰ چ ۶ در دقیقه - حداکثر اندازه قطر سیفون‌های لوله‌ای شکل برای لوازم بهداشتی موجود در سرویس‌های بهداشتی باید مطابق جدول ۴- ۸ باشد: جدول ۴- ۸: حداکثر اندازه قطر سیفون‌های لوله‌ای شکل برای لوازم بهداشتی - به هر شاخه افقی فاضلاب نباید بیش از ۵ توالت عمومی متصل شود. - تمام لوازم بهداشتی که دهانه تخلیه فاضلاب آنها قابل مسدود شدن باشد باید سرریز داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 1111111111111111 ججججچجچجچجچجچجچجچجچجچجچجچجشش<گ<گ<گ<گجگ فاضلاب از لوازم بهداشتی به آن به طور ریزشی (ثقلی) صورت گیرد. باشد. این اتصال به کف یا دیوار باید کاملاً آب بند و گازبند باشد. - تمام سیفون‌ها و لوازم بهداشتی سیفون سرخود باید طبق یکی از روش‌های معین شده در ضابطه شماره ۱۳۸ دارای - حداکثر جریان لحظه‌ای فاضلاب از هر یک از لوازم بهداشتی سرویس بهداشتی بر حسب [].10.۳ در جدول ۴- ‎٩۹ ارائه شده است. جدول ۴- ۹ حداکثر جریان لحظه‌ای فاضلاب از هر یک از لوازم بهداشتی سرویس بهداشتی بر حسب 10.1. 1 - مقدار [].5.۳ برای هر یک از لوازم بهداشتی در سرویس‌های بهداشتی عمومی در جدول ۴- ۱۰ ارائه شده است: جدول ۴- ۱۰: مقدار [].5.1 برای هر یک از لوازم بهداشتی در سرویس‌های بهداشتی عمومی ِ لوازم بهداشتی | نوع تصرف نوع کنترل : وتا عوی از فش ولو را ۱ سس سس -------- صفحهٔ بعد -------- 2۶ ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ۸-۷-۴- بازیافت آب و استفاده مجدد از آن بازیافت و استفاده مجدد از پساب موجب کاهش بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی و سطحی به منظور حفظ منابع آب شرب و مقابله با بحران کم آبی خواهد شد. بنابراین برای آب مصرفی برای شستشوی توالت (مانند فلاش تانک و فلاش والو) می‌توان از آب خاکستری و باران استفاده کرد. ۱-۸-۷-۴ آب خاکستری به پساب ناشی از آب مصرفی حاصل از شستن لباس» حمام و روشویی, آب خاکستری گفته می‌شود که حدود ۵۰ تا ۰ در صد فاضلاب خانگی را تشکیل می‌دهد. کیفیت آب خاکستری بسیار متغیر و کاملاً وابسته به منبع تولید می‌باشد. از این آب در موارد زیر می‌توان استفاده کرد: - فلاش تانک سرویس‌های بهداشتی - آبیاری فضای سبز - شستشوی اتومبیل به دلیل غلظت کم مواد آلی و سولفید هیدروژن در آب خاکستری, گرفتگی و خوردگی لوله‌ها کاهش می‌یابد. ۲-۸-۷-۴ آب باران جمع‌آوری, ذخیره سازی, انتقال و استفاده از آب حاصل از بارش باران به منظور استفاده در سرویس بهداشتی عمومی در مناطق پر باران می‌تواند به عنوان روشی پایدار جهت پاسخ دهی به چالش‌های آبی محیطی در نظر گرفته شود. ۸-۴- الزامات تجهیزات - نصب تمام تجهیزات و اتصالات لوله‌کشی باید به گونه‌ای باشد که دسترسی آسان به منظور نظافت. تعمیر و نگهداری آنها فراهم باشد. - تجهیزات موجود در سرویس‌های بهداشتی عمومی باید مقاوم در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی باشند. - توصیه می‌شود از تجهیزات آلومینیومی» فولاد ضد زنگ یا مواد پلیمری پیش ساخته به جای سنگ توالت. و روشویی‌ها استفاده شود. زیرا این مواد در برابر تخریب مقاومت بیشتری دارند. همچنین, لوازم بهداشتی چینی باید مقاوم در برابر مواد شوینده اسیدی باشد. - به منظور نگهداری و تمیز کردن آسان و طولانی مدت. توصیه می‌شود از توالت فرنگی دیواری به جای توالت پایه‌دار - ارتفاع تجهیزات سرویس‌های بهداشتی عمومی مانند دستگیره‌هاء خشک‌کن‌ها و... به گونه‌ای باشد که قابل دسترس برای همه افراد باشد. ۱-۸-۴ الزامات تجهیزات ثابت - لوازم بهداشتی و لوله‌کشی‌های مربوط به فضای سرویس بهداشتی باید طوری استقرار یابند و نصب شوند که مانع باز و بسته شدن عادی پنجره‌ها و درها نشوند. - جهت نصب لوازم بهداشتی باید از پیچ و مهره‌های مقاوم در برابر خوردگی استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عم 3333333333333333 - تمام لوازم بهد - لوازم بهداشتو (فشاری زمان دار) ۱-۱-۸-۴ روش با آن مورد توجا اشغال. موجب طو -اگر لگن روش مندرج در ضابطه ومی طراحی سرویس بهدا «رج در جدول ۱۱-۴ جدول ۴- جنس برنجی با روکش نیکل یا ۸5 چینی لعابدار فولادی لعابدار سفالی کرم کرم کرم کرم کرم (۳۳۸۵) بی » قرار گیرد: وبی به جر سرویس ب لانی شدن صف‌های | بی به صورت سرتاس شماره ۱۲۸ در مورد ی تراز به موازات دیوار ۰ استانداردهای ساخت 1۹5 دست‌ها در سرویس‌ها پداشتی معلولین باید ۶ م۱۳( 3333333333333333 فای مجاور نصب شوند و آزمایش لوازم بهداشت 11۳-۷ ی بهداشتی عمومی اد در خارج از کابین در مقاوم در برابر خورد ۵۷ 33333333333 ی مطابق یا مشابه زیرا با افزایش زمان -------- صفحهٔ بعد -------- 4۸ ۳۶( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - قطر دهانه تخلیه آب روشویی باید حداقل ۲۲میلیمتر باشد. فاصله محور روشویی از سطح دیوار مجاور شکل ۴- ۱۸: نمای جانبی روشویی در سرویس بهداشتی عمومی -در تمام فضاهای بهداشتی عمومی باید حداقل یکی از روشویی‌ها برای استفاده افراد دارای معلولیت (مطابق با ضوابط - روشویی مناسب کودکان و افرادی که از صندلی چرخدار استفاده می‌کنند. باید در ارتفاع ۷۵-۷۰سانتیمتر قرار ۲-۱-۸-۴- توالت فرنگی - توالت‌های فرنگی باید طوری نصب شوند که فاصله محور آنها از سطح دیوار مجاور یا هر مانع دیگرء حداقل - توالت‌های فرنگی مورد استفاده در سرویس‌های بهداشتی عمومی, باید از نوع بزرگ آن بوده و دارای نشیمن‌گاه لولایی قابل برداشتن باشد. -بهتر است فاصله ۲۵سانتیمتری در اطراف نشیمن‌گاه توالت فرنگی در نظر گرفته شود. - قطر لوله فاضلاب خروجی از توالت‌های فرنگی مورد استفاده نباید از ۱۰سانتیمتر کمتر باشد. - لوله خروجی فاضلاب توالت فرنگی باید با یک زانویی ۷۸۰ ۱۰۰ میلی‌متر و یا یک فلنج به همین ابعاد به لوله -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( 2۹ یت۳۳090900 گازبندی شده باشد. - به منظور دوام بیشتر بهتر است از توالت‌های فرنگی استیل استفاده شود. - پیشنهاد می‌شود توالت‌های فرنگی مورد استفاده در سرویس‌های بهداشتی عمومی بدون درپوش باشد. (شکل ۳- ۹( حداقل فضای آزاد جلوی توالت فاصله محورئوالت از محور لوازم بهداشتی دیگر از سطح دیوار مجاور شکل ۴- ۱۹: مشخصات نصب توالت فرنگی ۳-۱-۸-۴- توالت ابرانی - توالت ایرانی باید به گونه‌ای نصب شود که فاصله محور طولی آن از سطح دیوار یا هر مانع دیگر. کمتر از ۴۵سانتیمتر و از محور طولی لوازم بهداشتی دیگر کمتر از ۷۵سانتیمتر نباشد. همچنین فضای جلوی توالت ایرانی باید حداقل ۰ سانتیمتر تا دیوار یا در مقابل آن جای خالی پیش‌بینی شود. - کابین توالت‌های ایرانی نباید کمتر از ۹۰سانتیمتر پهنا و ۱۵۰سانتیمتر طول داشته باشد. - قطر لوله فاضلاب خروجی از توالت ایرانی باید حداقل ۱۰سانتیمتر باشد. - اتصال لوله تخلیه فاضلاب توالت ایرانی به لوله فاضلاب ساختمان, از طریق کف اتاقک باید کاملاً آب بندی و گازبندی شده باشد. (شکل ۴- ۲۰) -------- صفحهٔ بعد -------- 2 ۳۳( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی وی و ی ۱ ٍ 8 ۹ ۱ گ هم فاصله محورتوالت . رظ از محور لوازم بهداشتی دیگر یی ۹ حداقل فضای آزاد ۳ 9 جلوی توالت فاصله محورتوالت از سطح دیوار مجاور ۴-۱-۸-۴ دوش در برخی سرویس‌های بهدا شتی عمومی مانند نواحی مجاور سواحل, بنادر و یا سرویس‌های بهدا شتی عمومی که توسط دوچرخه سواران و مسافران مورد استفاده قرار می‌گیرد. پیشنهاد می شود مکانی برای دوش و کمد در نظر گرفته شود. در صورت پیش‌بینی دوش, حداقل باید یک واحد دوش دسترس‌پذیر برای افراد دارای معلولیت نیز پیش‌بینی شود. ۵-۱-۸-۴ کفشوی - دهانه خروجی کفشوی و سیفون آن باید قابل دسترس باشد و بتوان به سهولت آن را تمیز کرد. ۶-۱-۸-۴- فلاش تانک و فلاش والو فلاش تانک تجهیزاتی است شامل مخزن و شیر شناور ورود آب که به صورت دستی یا خودکارء مقدار پیش‌بینی شده‌ای از آب را به منظور شستشو وارد لوازم بهداشتی می‌کند و فلاش والو شیری است که به صورت دستی, مقدار پیش‌بینی شده‌ای از آب را به منظور ش سد شو وارد لوازم بهدا شتی کند و با ف شار آب یا مکانی سم دیگری به طور خودکار و به تدریج بسته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( 2 یت۳۳090900 - توالت‌ها و لوازم بهداشتی دیگری که تخلیه کامل سیفون آنها مستلزم جریان لحظه‌ای نسبتاً زیاد آب می‌باشد. باید به فلاش والو یا فلاش تانک مجهز باشد که هر بار مقدار معینی آب برای شستشوی لگن و پر کردن دوباره سیفون از - دستگاه‌های فلاشینگ باید به وضوح برای کاربران قابل مشاهده و در دسترس باشند. اتصالات باید در برابر خرابکاری مقاوم بوده و به دلایل ارگونومیک و بهداشتی باید با حداقل تماس کار کنند. -معمولاً توالت‌ها در هربار آبریزی» ۷الیتر آب مصرف می‌کنند و برای فلاش تانک‌های کوچک‌ترء این مقدار به ۴لیتر می‌رسد. -هر توالت باید یک عدد فلاش والو یا فلاش تانک مخصوص خود داشته باشد مگر اینکه سیستم شستشوی توالت‌ها به طور خودکار و مرکزی انجام گیرد. - هر فلاش تأنک باید به شیر شناور ضد جریان سیفونی مجهز باشد. - هر فلاش تانک باید اتصال سرریز داشته باشد تا در صورت سرریز کردن, آب را به داخل لگن توالت بریزد. قطر لوله سرریز آب باید به گونه‌ای انتخاب شود که در زمان حداکثر جریان آب ورودی به تانک. مانع از بالا رفتن تراز سطح آب تانک شود. بنابراین دهانه خروجی انتهای لوله سرریز باید از تراز سرریز لگن توالت بالاتر باشد. - در مواردی که فلاش تانک نصب شده است. دکمه‌های دستی باید به وضوح مشخص شده و در جایی قرار بگیرند تا به راحتی قابل مشاهده و استفاده باشند. - در صورت استفاده از فلاش تانک خودکار. باید از سنسور (مادون قرمز یا اولتراسونیک) در ارتفاع ۸۰ تا ۱۰۰سانتیمتر بالاتر از کف استفاده شود. این سنسورها باید برای دسترسی آسان در سمت آزاد کاسه توالت فرنگی قرار گیرند. - در مواردی که مخازن فلاش تانک در معرض دید نصب شده‌اند. دکمه‌های دستی باید در بالای مخزن نصب شوند. - در مخازن توکار» دکمه‌ها باید در ارتفاع ۱۰۰-۸۰سانتیمتر بالاتر از کف و در محلی قرار گیرند که با باز شدن درب توالت فرنگی مخفی نشده و به راحتی قابل مشاهده باشد(شکل ۳- ۲۱). - برای آفراد دارای محدودیت حرکت دست. بایستی دکمه‌ها با حداقل نیرو (کمتر از ۳۰ نیوتن) قابل استفاده بوده و - اگر فلاش تانک به صورت دستی کار می‌کند. باید به کمک شیر شناور یا هر مکانیسم دیگری پس از هر بار ریزش اب. دوباره تانک را تا تراز معینی از آب پر کند و پس از آن ورود آب کاملا بسته شود. - تمام اجزای فلاش تانک باید برای تعمیر و تعویض, قابل دسترس باشند. - در سرویس بهداشتی دسترس‌پذیرء فلاش تانک باید دارای اهرم نوع کفی باشد. -لبه زیر دهانه ورود آب از شیر شناور به فلاش تانک باید حداقل ۲۵ میلی‌متر از لبه بالای دهانه لوله سرریز آب تانک بالاتر باشد. - اتصال آب از شبکه توزیع آب آشامیدنی به فلاش تانک باید از طریق نصب شیر قطع و وصل و شیر شناور استاندارد انجام شود. -فلاش تانک خودکار باید وسیله‌ای داشته باشد که به طور منظم, پس از گذشت هر فاصله زمانی معین یا با عملکرد حسگرهای نصب شده. عمل ریزش آب را به طور کامل انجام دهد. - به منظور جلوگیری از برگشت جریان آب. روی لوله ورودی آب به فلاش والو باید خلا شکن قابل دسترس نصب شود مگر آنکه مکانیسم جلوگیری از برگشت جریان در فلاش والو پیش‌بینی شده باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ ۳۳/۲( ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشنتی عمومی - اتصال آب از شبکه توزیع آب آشامیدنی به فلاش والو باید با نصب شیر یکطرفه و خلا شکن یا با نصب شیر یکطرفه - انتخاب فلاش والو باید با رعایت صرفه جویی در مصرف آب صورت گیرد. - فلاش والو باید به گونه‌ای باشد که بتواند جریان رفت و برگشت کامل ریزش آب و باز و بسته شدن جریان را به طور خودکار و بر اثر فشار آب ورودی انجام دهد. - اگر فلاش والو از نوعی باشد که در آن مانع برگشت جریان پیش‌بینی شده باشد. نصب لوازم دیگر لازم نیست. دکمه مزن وکا , ادکمه دستی 5 ۱ که سس ِ ات فلاش والو توالت ایرانی و فرنگی فلاش تانک توالت ایرانی و فرنگی شکل ۴- ۲۱: مشخصات فلاش تانک و فلاش والو برای توالت ایرانی و فرنگی ۲-۸-۴ الزامات تجهیزات غیر ثابت تجهیزات غیرثابت سرویس‌های بهداشتی عمومی شامل موارد زیر است: - سطل‌های زباله خودبازشو یا دارای پدال همراه با کیسه یکبارمصرف در راهرو یا کابین سرویس بهداشتی - خشک کن دست خودکار یا دستمال کاغذی - دستگاه‌های پخش صابون دستی یا خودکار - رول نگهدارنده و توزیع‌کننده دستمال توالت - توزیع‌کننده پد بهداشتی (در سرویس بهداشتی بانوان) - توزیع‌کننده پوشک برای کودکان و بزرگسالان - توزیع کننده وسایل بهداشتی آقایان - توزیع‌کننده کیسه فریزر در بالا و مجاور سطل زرباله -اینه - آویز و توشه‌نگهدار لباس و کیف با مقاومت حداقل ۷ کیلوگرم در هر کابین سرویس بهداشتی و در راهرو - وسایل و مواد نظافت و ضدعفونی کننده به منظورتمیز و خشک کردن بهداشتی توالت‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ار به منظور دسترسی ایمن و آسان به تجهیزات غیر ثابت در سرویس‌های بهداشتی عمومی لازم است موارد زیر رعایت - توصیه می‌شود از تجهیزات غیر قابل اشتعال و تا حد امکان خودکار در سرویس‌های بهداشتی عمومی استفاده شود. کاغذی و صابون, قلاب آویز و توشه نگهدار باید از نظر ساختاری محکم بوده و نشانه‌ای از ترک و ایرادات ظاهری نداشته توشه نگهدار 1 حوله کاغذی.- آینه نشکن توزیع کننده._ اقلام بهداشتی "7 . ۱ 1 خشک کن برقی ی 0 ۱ ۱ ۳ شکل ۴- ۲۲: الزامات تجهیزات غیر ثابت ۱-۲-۸-۴ آبنه - آینه‌ها باید در براپر خرد شدن مقاوم باشند. - آینه‌ها باید در جایی قرار گیرند که حریم خصوصی حفظ شود. - آینه‌ها باید به طور بدون درز نصب شوند. - حداقل ارتفاع قرارگیری آینه‌ها باید ۹۰سانتیمتر بوده و می‌تواند تا ارتفاع ۱۷۰سانتیمتری ادامه یابد. استفاده از آینه‌های قدی به دلیل امکان لگد خوردن و شکستن توصیه نمی‌شود. (شکل ۴- ۲۲) ۲-۲-۸-۴ قلاب آویز و توشه نگهدار - استفاده از قلاب آویز در تمام کابین‌های سرویس بهداشتی (برای آویزان کردن کیف. لباس و سایر وسایل) و همچنین نصب قفسه‌های توشه نگهدار به ویژه در سرویس بهداشتی دسترس‌پذیر توصیه می‌شود. - قلاب آویز باید دارای اتصال محکم بوده و در ارتفاع قابل دسترس نصب شود. (شکل ۴- ۲۲) ۳-۲-۸-۴ توزیع کننده‌های اقلام بهداشتٍ - توصیه می‌شود در سرویس بهداشتی عمومی توزیع کننده‌های اقلام بهداشتی زنان. کودکان و مردان وجود داشته - در صورت امکان توزیع کننده سایر اقلام بهداشتی مانند مسواک. خمیردندان. چسب زخم و قرص‌های مسکن -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ ص هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی - توزیع کننده‌های دستمال توالت باید به راحتی و در ارتفاع ۶۰-۶۵سانتیمترء در دسترس افراد نشسته قرار گیرند و امکان استفاده از آن با یک دست فراهم باشد. - برای جلوگیری از سرقت و آلودگی دستمال, بهتر است توزیع کننده‌های دستمال توالت محصور شوند. - استفاده از دستمال رولی ممکن است راحت‌تر از دستمال‌های صاف باشد که ممکن است در دستگاه گیر کند. - با هدف سهولت پر کردن توزیع‌کننده‌های دستمال توالت بهتر است از توزیع‌کننده‌های بزرگ در سرویس‌های بهداشتی عمومی استفاده شود. البته توزیع کننده‌های بزرگ. فضای داخل کابین را محدود می‌کنند. بنابراین هنگام انتخاب یا نصب باید اندازه آنها را در نظر گرفت. (شکل ۴- ۲۲) ۴-۲-۸-۴ سیستم خشک‌کننده دست - استفاده از خشک کن‌های برقی ممکن است در برخی مکان‌ها امکان‌پذیر نباشد. بنابراین استفاده از دستمال‌های کاغذی برای خشک کردن دست در مکان‌های برتردد مناسب‌تر است. - با وجود اینکه خشک‌کن‌های برقی زباله‌ای تولید نمی‌کنند. ولی نیاز به تعویض و نظافت مداوم فیلترهای ورودی هوا - توزیع کننده‌های دستمال کاغذی به طور کلی به برق احتیاج ندارند. با این وجود به فضایی برای ذخیره سازی و پر کردن مجدد و دفع دستمال استفاده شده نیاز دارند. - حوله‌های رولی کتانی که برای خشک کردن دست استفاده می‌شوند. زباله ایجاد نکرده و به برق نیز نیاز ندارند. ولی - دستگاه‌های دستمال کاغذی باید در ارتفاع ۹۰-۹۵سانتیمتر بالاتر از کف نصب شوند. (شکل ۴- ۲۲) - به ازای هر چهار روشویی یک توزیع‌کننده دستمال کاغذی و به ازای هر سه روشویی یک خشک کن هوای گرم لازم است. ۵-۲-۸-۴ میله دستگرد کمکی استفاده از میله دستگرد کمکی در سرویس‌های بهداشتی دسترس‌پذیر الزامی است. در سایر سرویس‌های بهداشتی نیز به منظور استفاده افراد سالمند توصیه می‌گردد. اگر میله دستگرد در سایر سرویس‌های بهداشتی نصب شوند. باید اطمینان حاصل شود که از فضای آزاد چرخش نمی‌کاهند. - میله‌های دستگرد باید هم به صورت ثابت و هم متحرک پیش‌بینی شود. - قطر میله‌ها باید به اندازه‌ای باشد که به آسانی قابل گرفتن بوده و ۳/۵ -۴سانتیمتر باشد. ۶-۲-۸-۴ امکانات دفع بهداشتی - در تمام کابین‌های سرویس بهداشتی زنانه باید محل دفع اقلام بهداشتی وجود داشته باشد. به این منظور استفاده از سیستم‌های جمع‌آوری توکار توصیه می‌شوند. زیرا فضای گردش بیشتری در داخل کابین فراهم کرده و از نظر - در صورت استفاده از سطل زباله بهداشتی, کابین باید به اندازه‌ای باشد که بتوان سطل را بدون محدودیت دسترسی در آن جای داد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۶۵ یت۳۳090900 - سطل رباله باید به اندازه کافی بزرگ باشد تا سرریز نشود. - توصیه می‌شود دستورالعمل‌ها و تذکرات لازم در کنار سطل بهداشتی نصب شده و در آن توصیه‌های لازم به منظور استفاده از سطل‌های زباله و عدم انداختن مواد زائد بهداشتی روی زمین با داخل توالت تبیین شود. - سطل‌های رباله بزرگتر برای زباله‌های بهداشتی باید در سرویس‌های بهداشتی دسترس‌پذیر و کابین تعویض کودک قرار داده شود. (شکل ۳۴- ۲۲) - توصیه می‌شود به دلایل بهداشتی در مناطق خاص (به تشخیص متولیان) سطل بهداشتی ویژه سرنگ‌های استفاده ۹-۴- ممیزی سرویس‌های بهداشتی عمومی ممیزی یا ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی فرآیندی است که جهت ارزیابی عینی اعتبار سنجی و مدیریت کیفیت سرویس‌های بهداشتی عمومی به منظور تأمین حداقل نیازهای کاربران انجام می‌شود. بایستی این امر توسط افراد آموزش دیده در سازمان‌های معتبر (مانند وزارت بهداشت) و دارای صلاحیت لازم انجام شود. زیرا در پاره‌ای موارد. مشکلات موجود ممکن است به دلیل ضعف یا عدم مدیریت به وجود آمده باشد. سرویس بهدا شتی عمومی باید با گذ شت زمان کیفیت خود را حفظ کند. دارای استاندارد ایمنی بالایی با شد. از نظر بهداشتی از استاندارد بالایی برخوردار باشد و خدمات باکیفیت و مداوم درجهت رضایت مشتری ارائه شود. ممیزی سرویس‌های بهداشتی در ۴ بخش انجام می‌شود: - مدیریت و طراحی محیط زیست - امکانات موارد ممیزی کنترل کیفیت مدیریت سرویس‌های بهداشتی شامل موارد - نظارت عمومی برتمام فرآیندهای موجود؛ 2 - بهداشت و نظافت روزانه و دوره‌ای؛ شکل ۴- ۲۳: ممیزی سرویس‌های بهداشتی عمومی - آموزش کارکنان نظافت؛ - تعمیر و نگهداری عمومی؛ -ایمنی و گشت زنی؛ - کنترل زمان باز و بسته شدن سرویس‌های بهداشتی عمومی؛ -ارائه خدمات مشتریان؛ - روش‌های مدیریت پسماند و زباله‌های خطرناک. -------- صفحهٔ بعد -------- در هنگام ممیزی در محل, ارزیاب باید تمام موارد مورد نیاز را بررسی و موارد مندرج در چک‌لیست را تکمیل امتیازدهی نماید. حداکثر امتیاز قابل دستیابی در ممیزی. ‎٩۰‏ امتیاز و حداقل آن ۰ امتیاز است که در جدول ۴- ۱۲ 1 جدول ۴- ۱۲: امتیازهای قابل دستیابی در ۴ بخش اصلی ممیزی ۱-۹-۴ ویژگی‌های ممیز چک‌لیست‌های لازم بپردازد و از تسلط کافی نسبت به تفسیر داده‌های جمع‌آوری شده برخوردار باشد. صادقانه رفتارکند و رفتار دو ستانه» محترمانه و حرفه‌ای دا شته با شد. رازدار بوده و اطلاعات به د ست آمده را قبل,. در حین آرزیابی و بعد از ۳-۹-۳ تجهیزات مورد نیاز جهت ارزیابی - چک‌لیست‌های آرزیابی - متر به منظور اندازه گیری ابعاد فضاها و تجهیزات - دوربین عکاسی به منظور ثبت مستندات - چراغ قوه جهت بررسی نقاط تاریک به منظور ثبت آلودگی‌ها و نشت‌های احتمالی - چراغ قوه نور ماورا بنفش به منظور بررسی و تشخیص وجود آدرارء خون و سایر لکه‌هایی که با چشم غیرمسلح دیده - آینه مکانیکی تلسکوپ به منظور بررسی آلودگی‌های احتمالی مناطق غیرقابل‌دسترس - کارت شناسایی معتبر به منظور معرفی خود ۳-۹-۴- ارزیابی تصادفی لازم است پس از گذشت یک سال از زمان ساخت و بهره‌برداری سرویس‌های بهدا شتی عمومی. بدون اطلاع مالک و صاحب آن به صورت تصادفی مورد ارزیابی قرار گیرند. بدین منظور بایستی علاوه بر تهیه تصاویر لازم جهت ارزیابی کیفیت ظاهری سرویس‌ها و سطح بهداشت آنهاء نسبت به مصاحبه تصادفی با کاربران جهت ارزیابی سطح رضایتمندی آنها اقدام شود و اقدامات اصلاحی لازم به مسئول سرویس بهداشتی عمومی اعلام شود. معمولاً ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی به دو روش ارزیابی مدیریتی و ارزیابی به منظور امتیازدهی انجام می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم: الزامات عمومی طراحی سرویس بهداشتی عمومی ۳( ۶۷ یت۳۳090900 ارزیابی مدیریتی توسط مالک یا مدیر سرویس بهداشتی عمومی انجام شده و آرزیابی به منظور آمتیازدهی توسط مراجع ذی‌صلاح با هدف ارزیابی انطباقی یا عدم انطباق با استانداردهای عمومی سرویس‌های بهداشتی صورتث می‌گیرد که ۴-۹-۴- فر آیند ارزیابی سرویس بهداشتی عمومی ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی باید در مراحل اجراء بهره‌برداری و نگهداری به صورت سیستماتیک انجام شود. در صورت نیاز به دریافت گواهینامه معتبرء این آرزیابی با درخواست رسمی مسئول سرویس بهداشتی عمومی انجام ارزیابی» ظرف مدت یک ماه پس از درخوا ست اولیه باید در محل انجام شود و حداکثر پس از دو ماه از انجام ارزیابی, سبت به اعلام نتیجه اقدام گردد. در صورتی که سرویس بهدا شتی عمومی برای نخ ستین بار مورد آرزیابی قرار گیرد. فرصتی برای انجام اقدامات اصلاحی داده خواهد شد و پس از ارزیابی مجدد. در صورتی که اصلاحات قابل قبول نبا شد.ء در صورت محقق نشدن انتظارات اصلاحی پس از مهلت مجدد یک ماهه. می‌توان از ادامه فعالیت سرویس بهداشتی عمومی جلوگیری نموده و آن را از رده خارج نمود. فرآیند ممیزی ۸۳]۹ دارای ۴ مرحله است: ۱- برنامه‌ریزی: پیش از انجام ممیزی, به منظور صرفه‌جویی در زمان و هماهنگی‌های لازم بای ستی زمان آرزیابی به مالک یا م سئول سرویس بهداشتی عمومی اعلام شود. در زمان اعلام شده و پیش از هر اقدامی بایستی در جلسه‌ای با حضور مسئول سرویس بهداشتی عمومی نسبت به رفع هرگونه ابهام و نگرانی از انجام ممیزی با اعلام اهداف. دامنه و نحوه عملکرد ممیزی به همراه شرح فعالیت‌های لازم اقدام ۲- اقدام: در این مرحله بایستی نسبت به تکمیل چک‌لیست آرزیابی» تهیه عکس و تصاویر لازم» مصاحبه با کارکنان و استفاده کنندگان به صورت تصادفی, مشاهده نقاط ضعف و قوت در سیستم مدیریت و نگهداری سرویس‌های بهداشتی عمومی و همچنین طراحی فضای فیزیکی, امکانات رفاهی و پاکیزگی و ایمنی اقدام گردد. همچنین موارد مطرح شده در ممیزی قبلی مورد آرزیابی قرارگیرد. ۳ ارائه گزارش: پس از جمع‌آوری اسناد و مدارک لازم بایستی نسبت به تهیه گزارش ارزیابی اقدام شود و یک نسخه از نتایج به دست آمده برای مسئول یا مدیریت سرویس بهداشتی عمومی ار سال گردد و توصیه‌های لازم به منظور انجام اقدامات اصلاحی در مدت زمان معین ارائه شود و مدیر مربوطه موظف به انجام اقدامات خواهد بود. ۴- پیگیری (در مورد توصبه‌ها و اقدامات اصلاحی): برنامه‌های اصلاحی بایستی توسط ممیزء نظارت و پیگیری شود. در صورت عدم انجام اصلاحات لازم می‌توان از ادامه فعالیت سرویس بهداشتی عمومی جلوگیری نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ هه ضوابط طراحی و مکان‌یابی سرویس‌های بهداشتی عمومی و۷ ۵-۹-۴- اطلاعات لازم جهت ثبت در چک‌لیست به منظور ممیزی سروبس بهداشتی عمومی - نشانی سرویس بهداشتی عمومی. منطقه شهرداری - نام مسئول و شماره تماس وی - نوع سرویس بهداشتی عمومی - تاریخ انجام ممیزی - سوالات یا موضوعات کارشناسی سوالاتی که از طریق مصاحبه با استفاده کنندگان تدوین می‌شود. - درج اقدامات اصلاحی لازم - سایر اظهارات -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چها پچ سازنده آدرس شماره د 3333333333333333 جدول ۴- ۱۳: چک‌لیست ارزیابی سرویس‌های بهداشتی عمومی ماس ورودی علائم و تابلوها کاملاً واضح و از فاصله دور قابل مشاهده هستند . ورودی قابل دسترس است. پوشش سطوح دیوارها و سقف. تمیز. خشک. بدون گرد و غبار و بدون آلودگی است. در توالت بوی بدی وجود ندارد. سیستم‌های تهویه به خوبی کار می‌کنند. امکانات صندوق پیشنهادات و مطالب آموزشی در دسترس هستند. امکانات اساسی در دسترس هستند (دستمال توالت. صابون. سطل زباله. اینه. دستمال کاغذی و غیره) اقدامات صرفه جویانه در منابع و آب (سنسورهاء نور طبیعی. ...) انجام گرفته است. وجود حریم خصوصی شیرهای آب. خشک کن‌های دستی. سطل‌های زباله در جای خود قرار دارند و کار می‌کنند. سیستم اتصالات و لوله کشی‌ها سالم و بدون نشتی است. دستگاه‌های پخش‌کننده صابون و دستمال و ... در محل خود کار می‌کنند و مرتب پر می‌شوند محل شستشو در کل تمیزء خشک. مرتب و بدون آلودگی است دستشویی و توالت درب کابین. تمیزء کاربردی و قفل دار است. قفل / قفل سالم است کاسه توالت ایرانی و فرنگی بدون گرفتگی بوده و لکه دار نیست اویز کت در جای خود و دست نخورده است سیفون دستی و خودکار تمیز و سالم است. توزیع کننده دستمال توالت. به صورت خودکار تجدید می‌شود. سطل بهداشتی (بدون نیاز به دست و به صورت خودکار یا پدال پا) دارای کیسه درون سطل., خشک. تمیز. ضد عفونی شده. بی بو سالم سطل زباله (بدون نیاز به دست و به صورت خودکار یا پدال پا) دارای کیسه به صورت خشک. تمیز. ضد عفونی‌کننده. بدون بو ۰ ۶۹ کت -------- صفحهٔ بعد -------- ی او با روشنایی داخلی و خارجی کامل و عملکردی است. 0 کال مک 5 دیوارها و سقف‌ها سالم هستند. و ترک خورده نیستند. ۱ جدول ۴- ۱۴: چک‌لیست ارزیابی به منظور امتیازدهی سرویس‌های بهداشتی عمومی نشانی سروس بهداشتی موی ]ار ی نوع سرویس بهداشتی عمومی: موارد ارزیابی شده : تک کی ا سکس سیر ات ی اسر الا ی اش لا را را سران نتیجه ارزیابی: قابل قبول مناطق نیاز به اصلاح: امضای ارزیابی کننده: