صفحهٔ اول ›
نشریه شماره ۲۲۷
نشریه شماره ۲۲۷
نشریه شماره ۲۲۷
⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید.
جمپوری اسلامی ایران
۱-مرحله شناسایی
۹ ۱ ۰۰ ۰"
- درک دوجییس
۱ - درحئله تنحسلی
نشریه شماره ۲۲۷
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور وزارت نیرو ِ
معاونت آامور فنی سازمان مدیریت منابع آب ایران
-------- صفحهٔ بعد --------
حجمهوری اسلامی ! بران
دستورالعمل ار زیابی زیست‌محعلی طرح های
مهندسی رود خانه
۱ - مرحله شناسایی
۲ - مرحله تو حیبهی
نشریه شماره ۳۲۳۷
سازمان مد بریت 9 برنامه‌ریری کشور وزارت نبرو
دفتر آمور فنی 9 تدوین معیارها دفتر استاندارد مهندسی آب
انتشارات سازمان مدیریت و برنامد‌ریزی کشور ۸۴۷ ۱۳۸۰
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست‌برگه
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. دفتر امور فنی و تدوین معیارها
دستورالعمل ارزیابی زیست‌محیطی طرحهای مهندسی رودخانه/ معاونت امور فنی. دفتر امور
فنی و تدوین معیارها؛ وزارت نیرو. سازمان مدیریت منابع آب ایران. دفتر استاندارد مهندسی
آب.- تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. معاونت امور پشتیبانی. مرکز مدارک علمی و
انتشارات. ۱۳۸۰.
۳ج. (در یک مجلد):مصور.- (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. دفتر امور فنی و تدوین
معیارها؛ نشریه شماره ۲۲۷)(انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور؛؟ ۸۰/۰۰/۴۷)
150 964-425-286-1[
مربوط به دستورالعمل شماره ۱۰۵/۴۴۱۶-۵۴/۱۶۶۵ مورخ ۱۳۸۰/۴/۱۸
مندر جات: ۱. مرحله شناسایی.- ۲.مرحله توجیهی.- ۳. مرحله تفصیلی
۱.مهندسی رودخانه - استانداردها. ۲. محیط زیست - ارزشیابی اثرات. ۳. محیط زیست -
ایران - قوانین و مقررات. الف.سازمان مدیریت منابع آب ایران. دفتر استاندارد مهندسی آب.
ش.۲۲۷ ۲۴س/۳۶۸ 1۸
شایک ۹۶۴-۴۲۵-۲۸۶-۱ [-964-425-2866 50|
دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه:
۱- مرحله شناسایی
۳- مرحله توجیهی ۳- مرحله تفصیلی
تهیه کننده: دفتر امور فنی و تدوین معیارها
ناشر: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. معاونت امور پشتیبانی. مرکز مدارک علمی و انتشارات
چاپ اول: ۱۰۰۰ نسخه. ۱۳۸۰
قیمت: ۲۳۰۰۰ ریال
لیتوگرافی: قاسملو
چاپ و صحافی: موسسه زحل چاپ
همه حقوق برای ناشر محفوظ است.
-------- صفحهٔ بعد --------
ریاست جمهوری
سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
دفتر رئنیس سازمان
شماره: ۱۰۵/۳۴۱۶۵
بخشنامه به دستگاههای اجرایی, مشاوران و پیمانکاران
تاریخ: ۱۳۳/۸
موضوع:دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مراحل شناسایی» توجیهی و تفصیلی)
به استناد آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرحهای عمرانی موضوع ماده ۲۳ فانون برنامه و بودجه و
در چهارچوب نظام فنی و اجرایی طرحهای عمرانی کشور (مصوبه شماره ۵۲۵ ,نت ۸ ی
مورخ ۴ هیأت وزیران) به پیوست. نشریه شماره ۲۲۷ دفتر امور فنی و تدوین معیارهای
این سازمان.با عنوان دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مراحل
شناسایی. توجیهی و تفصیلی) از نوع گروه سوم. ابلاع میگردد.
دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاورء پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان
راهنما استفاده نمایند و در صورتی که روشها. دستور العملها و راهنماهای بهتر در اختبار داشته
باشند. رعایت مفاد این نشریه الزامی نیست.
عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستور العمل‌هاء روشها یا راهنماهای جایگزین را برای دفتر امور
فنی و تدوین معیارهای این سازمان. ارسال دارند.
معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان
-------- صفحهٔ بعد --------
بسمه تعالی
استفاده از ضوابط معیارهاو استانداردها در مراحل تهیه (مطالعات امکان سنجی) مطالعه و
طراحی. اجرا. بهره‌برداری و نگهداری طرحهای عمرانی بلحاظ توجیه فنی و اقتصادی طرحها.
کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار
می‌باشد.
نظام جدید فنی و اجرایی طرحهای عمرانی کشور (مصوبه جلسه مورخ ۱۳۷۵/۳/۲۳ هیأت محترم
وزیران) بکارگیری از معیارها. استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم
به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام‌شده طرحها را مورد تأکید جدی قرار داده است.
با توجه به مراتب فوق و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران. امور آب وزارت نیرو (طرح
تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور) با همکاری معاونت امور فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی
کشور (دفتر امورفنی و تدوین معیارها) براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه
استانداردهای مهندسی آبن نموده است.
استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است:
- استفاده از تخصصهاو تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خحصوصی
- استفاده از منابع و ماخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی
- بهره‌گیری از تجارب دستگاههای اجرایی. سازمانها. نهادها. واحدهای صنعتی. واحدهای مطالعه.
طراحی و ساخت
- پرهیز از دوباره‌کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور
- توجه به اصول و موازین مورد عمل مسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موسسات
تهیه کننده استاندارد
ضمن تشکر از کارشناسان محترم برای بررسی و اظهار نظر در مورداین استاندارد. امید است
مجریان و دست‌اندرکاران بخش آب. با بکارگیری استانداردهای یاد شده. برای پیشرفت و خودکفایی
این بخش از فعالیتهای کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در
تکامل این استانداردها مشارکت کنند.
معاون امور فنی
تابستان ۱۳۸۰
-------- صفحهٔ بعد --------
14
: 4
۱ 5
۵
اه اس :
هس
: با پم هر و َ
ود و
هر مسر مه
وا و ها و
وی بوک وه و من
زد سا ار ی و هش 3 :
راو ی ی یو من ده
تک
و و۳۹ 3 :
وزارت نیرو
0
مه ۱ ۰ ۳ ۰ مه
ذستورالعمل ارز یابی زیست محیطی طرحهای
مهند خانه (مم حله شناسا
سی زو ث ال ( مر بی)
0
مهر ماه ۱۳۹۷۹
-------- صفحهٔ بعد --------
ترکیب اعضای کمیته
آقای پرویز ثمر کارشناس آزاد دکترا در مهندسی محیط زیست
(آب و فاضلاب)
این استاندارد در کمیته «بررسی اثرات زیست محیطی طر حهای آبی» دفتر استانداردهای مهندسی آب کشور با ترکیب
زیر مورد بررسی و تصویب قرار گرفته است.
آقای مجتبی اردستانی استادیار دانشگاه تهران دکترای عمران (منابع آب)
آقای علی‌اکبر پیرعزیزی هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت دکترا در جغرافیا (محیط زیست)
آقای محمدحسن چیتی شرکت تو سعه منابع آب‌ونیروی‌ابران کارشناس ارشد سازه‌های آبی
آقای بهروز دهزاد استادیار دانشگاه شهید بهشتی دکترا در اکولوژی آبهای داخلی
خانم مینا زمانی طرح تهیه استانداردهای مهندسی لیسانس مهندسی شیمی
آب کشور
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۱- جمع آوری قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی یا ۳
۱-۱ تعاریف و اصطلاحات ییا ۳
۱-۱-۱ قوانین با ۳
۲-۱-۱ آیین‌نامه‌ها ی ی ما ۴
۳-۱-۱ استانداردها با ۴
۲-۱ قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی کشور با ۴
۲- بررسی مشخصات طرحهاو گزینه‌ها ب ی م۵
۱-۲ فهرست سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه ب ی مه
۲-۲ تعاریف مربوط به سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه ب یم ۶
۲-۲-۲ پوشش ی ما ۶
۸-۲-۲ مهارکننده‌های رسوب ی ما ۷
۱-۲-۲ کانالهای میان‌بر باه
۱۲-۲-۷۲ لایروبی ی ما ۸
۱۳-۲-۲ پاکسازی موانع و گیاهان ب ی ما 0
۱۳۴۳-۲-۲ برداشت شن و ماسه از رودخانه ی ما ۸
الف
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۳-۲ اطلاعات عمومی برای سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه در مرحله شناسایی با ۸
۱-۳-۲ اطلاعات پایه ی ما٩
۲-۳-۲ ویژگیهای ساختمانی ی ما ٩
۳- جمع آوری اطلاعات و شناسایی ویژگیهای تشکیلاتی و بخشی با ۱۰
۱-۳ جمع آوری اطلاعات و منابع موجود ی ی ما ۱
۲-۲-۳ تشکیلات و سازمانهای غیردولتی با ما ۱۱
۳-۲-۳ جمع آوری اطلاعات بخشی یی ما ۱
۴- شناسایی وضع موجود ی ما ۱۳
۲-۱-۴ هیدرولوژی ی ی ی ما ۱۴
۳-۱-۴ هیدرولیک رودخانه ی یا ۱۵
۴-۱-۴ فرسایش و رسوب ی ما ۱۵
۵-۱-۴ کیفیت اب ما ۱۵
۹-۱-۴ ریخت‌شناسی رودخانه با ما ۱۶
۱۰-۱۴ زلزله‌شناسی با ۱۶
ب
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۲-۴ شناسایی کلی شاخصهای بوم شناختی تأثیرپذیر ب ی ی ما ۱۷
۱-۲-۴ بوم‌شناختی آبی با ما ۱۸
۱-۱-۲-۴ جامعه گیاهی رودخانه (فلورا) ی ما ۱۸۵
۲-۱-۱-۲-۴ ماکروفیتونها (ماکروفیتها) بر ما ۲
۲-۱-۲-۴ حامعه جانوری رودخانه (فانا) ب ی ی ی ی ما ۲۱
۱۲-۱-۲۴ ماهیها ی مب ۲۲
۲-۲-۴ بوم‌شناختی خشکی ی اب ۲۳
۱-۱-۲-۲-۴ اراضی کشاورزی ی ما ۲۴
۲-۱-۲-۲-۴ جنگلهای زمینهای پست و زمینهای بلند با ۲۴
۳-۱-۲-۲-۴ در ختان. در ختجه‌ها و نباتات علفی اراضی باز با ۲۴
۴-۱-۲-۲-۴ گونه‌های در خطر انقراض ی ما ۲۴
۳-۴ محیط احتماعی - اقتصادی با ۲۵
۱-۱-۳-۴ محدوده طرح ی ۲۶
۳-۱-۳-۴ دوره طرح ی ی ما ۲۶
۳-۳-۴ ویژگیهای جمعیت ی ما ۲۷
۵-۳-۴ ویژگیهای فرهنگی سیاسی با ی ما ۲۸
۶-۳-۴ مناطق حساس ی ما ۲۸
پ
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۸-۳-۴ بهداشت عمومی و بیماریهای مرتبط با اب رما ۲۸
۵- پیش‌بینی اثرات زیست محیطی ی ما ۲۹۵
۱-۵ ملاحظات پایه ی ما ۲۹
۲-۵ اثرات بهداشتی ی ی ی ما ۳۹
۱-۲-۵ اثرات مستقیم بهداشتی بر کارکنان با ۳۵
۲-۲-۵ اثرات بهداشتی بر ساکنان اطراف طرح نا ۳۱
۳-۲-۵ آثار بر خدمات بهداشتی منطقه ی با ۳۱
۳-۵ فوریتها و حوادث با ۳۱
۴-۵ ترتیب انجام دادن مطالعات تعیین اثرات زیست محیطی در مرحله شناسایی ی ۳۲
۶- توصیه‌های کلی مدیریت زیست محیطی با ۳۳
۲-۶ تعیین محدوده و عمق مطالعات. با ای ۳۳
۳-۶ روش مدیریت مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی با ۳۴
۷- تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی مرحله شناسایی یی ما ۳۵
۱-۷ روش ارائه گزارش زیست محیطی ی ما ۳۵
۱-۱-۷ قالب کلی گزارش .ی ی ما ۳۵
۱-۱-۱-۷ صفحات اولیهب ی ی ما ۳۶
۴-۱-۱-۷ قوانین و مقررات زیست محیطی با ۳۹۷
۶-۱-۱-۷ توصیف وضعیت محیط زیست بر اب ۳۷
ت
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۸-۱-۱-۷ ارزیابی کلی و نتیجه گیری با ۳
۲-۸-۱-۱-۷ اثرات برگشت‌ناپذیر و غیرقابل جایگزین بر منابع با ۳۸۵
۹-۱-۱-۷ فهرست منایع و ماخل با ما ۳۵
۱-۱-۱-۷ پیوستها بر ما ۳۹
۲-۱-۷ ملاحظات ویژه در تهیه گزارش ی ما ۳۹
۲-۷ چرخه اداری گزارش ارزیابی زیست محیطی. مراحل بررسی و تصویب با ۴
۱-۲-۷ مرحله شناسایی ی ما ۴۱
۲-۲-۷ مرحله توجیهی ب ی ما ۴۳
۳-۲-۷ مرحله تفصیلی با ۴۴
۳-۷ دستورالعمل تطابق چرخه زمانبندی مطالعات ارزیابی زیست محیطی با چرخه فعالیتهای ...۰۰۰.۰۰ ۴۸
مطالعاتی و اجرایی طرح و یا طرحهان بر ما ۴۸
پیوستها رم ما ۵۳
پیوست شماره ۱- قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی بر ۵۵
۸- منابع و ماخل ما ۵۹
ث
-------- صفحهٔ بعد --------
مقدمه
دفتر استاندارد مهندسی آب کشور براساس وظایف خود به تهیه استاندارد مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای
مهندسی رودخانه اقدام نمود. تهیه این استاندارد برای سه مرحله : شناسایی. توجیهی و تفصیلی متناظر با مراحل
معمول مطالعات غالب طر حهای عمرانی از جمله طرحهای مهندسی رودخانه برنامه‌ریزی گردید.
مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه به‌عنوان بخشی از مطالعات مرحله
شناسایی این‌گونه طرحها محسوب می‌شود. در پایان این مرحله چنانچه معلوم گردد طرح و یا طرحهای موردنظر
دارای اثرات حاد زیست محیطی است. مطالعات در همین مرحله متوقف و از طرح و یا طرحهای مزبور چشم‌پوشی
خواهد گردید. در صورتی که در پایان این مرحله از مطالعات زیست محیطی هیچ‌گونه اثرات قابل توجهی مشاهده
نگردید. مطالعات متوقف خواهد شد. در برخی از موارد ممکن است بررسیهایی فراتر از حدود این مرحله. مورد نیاز
باشد که در آن صورت دامنه این مطالعات به مرحله توجیهی خواهد کشید. در هر حال. این مطالعات مانند هر مطالعه
شناسایی. در راستای توجیه انجام و یا عدم انجام دادن مطالعات بیشتر با توجه به محدودیتهای زیست محیطی بر
پایه داده‌های موجود و به‌کارگیری حداقل مطالعات صحرایی صورت می‌پذیرد.
استاندارد پیش رو به عنوان کتاب مرجع شامل : راهکارها. دستورالعمملها. ضوابط و معیارهایی است که برای
مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله شناسایی ضروری است. بخشی از این
استاندارد نیز به روش تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله شناسایی تخصیص
داده شده است. در تهیه این استاندارد به برخی دشواریهای موجود بر سر راه مطالعات زیست محیطی درکشور مانند :
عدم آگاهی کافی کارشناسی. محدودیت داده‌های ضروری, نمونه‌برداری و تجزیه و تحلیل نمونه‌ها و بالاخره هزینه
انجام دادن مطالعات. بهای کافی داده شده و از تجربه و استانداردهای موجود در سایر کشورها ختی‌المقدور
بهره‌گیری شده است. باشد تا این کوشش در راستای استحکام توسعه پایدار در کشور و ارتقای کیفیت زندگی مردم
و ملاحظات ویژه در استفاده از استاندارد حاضر
این استاندارد به‌عنوان مرجع برای مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله
شناسایی تدوین شده است. به منظور راهنمایی و تسهیل در کاربری استاندارد حاضر, توجه استفاده‌کنندگان را به
۱ شیوه‌های ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه به دوگروه متمایز ذیل قابل تقسیم‌اند:
9 ارزیابی زیست محیطی طرحهای خاص
9 ارزیابی زیست محیطی طرحهای منطقه‌ای
ارزیابی زیست محیطی طرحهای خاص به ارزیابی اثرات زیست محیطی یک طرح خاص محدود میگردد.
حال آن‌که ارزیابی زیست محیطی طرحهای منطقه‌ای به ارزیابی زیست محیطی چند طرح که در یک منطمه
۱
-------- صفحهٔ بعد --------
معین مطالعه می‌شوند و از دیدگاه زیست محیطی در یکدیگر تأثیر متقابل دارند. مربوط می‌شود. محدوده
مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای منطقه‌ای غالبا دارای وسعت زیادی است و در برخی از موارد
ممکن است از مرزهای تعیین شده کشوری نیز فراتر رود.
مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای خاص و مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای منطفه‌ای
دارای وجوه مشترک زیادی است. با وجود این در استاندارد حاضر, هرجاکه ملاحظات ویژه‌ای در رابطه با
دو شیوه ارزیابی فوق مصداق داشته. این موارد قید شده‌اند.
۲ مطالعات طرحهای مهندسی رودخانه. مانند غالب طرحهای عمرانی در سه مرحله شناسایی. توجیهی و
طراحی تفصیلی انجام میگردد. در هریک از مراحل فوق استاندارد جداگانه‌ای برای مطالعات ارزیابی زیست
محیطی وجود دارد. استاندارد حاضر منحصراً برای مطالعات ارزیابی زیست محیطی در مرحله شناسایی
تدوین شده است. با وجود این در بعضی از بخشها برخی از اقدامات مربوط به مطالعات زیست محیطی
مرحله طراحی تفصیلی و یا اجرایی که بر حسب ضرورت همان بخش لازم است در مطالعات زیست محیطی
مرحله توجیهی انجام پذیرد. شرح داده شده است.
۳- دراین استاندارد. شیوه انجام دادن مطالعات ارزیابی زیست محیطی بر حسب اولویت بخشهای مختلف در
اجرای مطالعات. تنظیم شده است. در حالی‌که ترتیب همان بخشها در «گزارش ارزیابی زیست محیطی»
متفاوت است. به‌عبارت دیگر. ترتیب بخشها در «گزارش» ارزیابی زیست محیطی با ترتیب بخشها در انجام
«مطالعات» ارزیابی زیست محیطی بکسان نیست.
محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله شناسایی در وسیعترین نگرش و
کلی ترین حالت دیده شده است. بدیهی است در برخی موارد با توجه به محدودیت در وسعت
طرحها و شرایط ویژه زیست محیطی محل و یا محدوده طرحها ممکن است همه بخشهای این
۵- جرخه اداری گزارش ارزیابی زیست محیطی و همچنین مراحل بررسی و تصویب آن ممکن است بر پایه
تصمیمات سازمانهای دخیل در مراحل مختلف طرح., تغییر نمایند. بدیهی است هرگونه تغییر در این موارد
در آخرین چاپ این استاندارد در آینده ملحوظ خواهد گردید و به منظور اطلاع از آخرین تغییرات به روز
درآمده. لازم است گروههای ویژه مطالعات ارزیابی زیست محیطی با سازمانهای دخیل تماس بگیرند.
۶ در برخی از بخشهای استاندارد حاضر گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی و یا مهندسان مشاور موظف به
ارائه توصیه‌هایی در خصوص بهبود عملکرد سازمانهای دولتی در ر استای ارزیابی زیست محیطی شده است.
امید است تکرار این‌گونه توصیه‌ها در گزارشهای ارزیابی زیست محیطی, زمینه مساعدی را برای جمع‌بندی
نظرات گروههای مطالعات ارزیابی زیست محیطی و یا مهندسان مشاور فراهم نموده و موجب تکوین
مقررات زیست محیطی در ارگانهای دولتی و چه بسا ترمیم ساختار اداری آنها در این زمینه گردد.
-------- صفحهٔ بعد --------
۱ جمعآوری قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی
مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای عمرانی عموماً براساس ضرورتهای ایجاد شده توسط قوانین.
مقررات و ضوابط زیست محیطی انجام میگردد. مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی
رودخانه نیز از دیدگاه ملی به منظور حفظ توسعه پایدار در سطح ملی و از دیدگاه منطقه‌ای و بالاخره جهانی. حفاظت
از محیط زیست در وسیعترین نگرش آن صورت می‌پذیرد.
در مطالعات ارزیابی زیست محیطی مرحله شناسایی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه. با توجه به محدودیت
مطالعات در مرحله شناسایی. تنها لازم است به نکات ذیل توجه شود:
۵ انجام دادن طرح و یا طرحها با توجه به مطابقت با مقررات ملی. ارزیابی گردد.
8 از مقررات و ضوابط زیست محیطی بین‌المللی در این خصوص اطلاع حاصل شود.
۵ بررسی قوانین و مقررات بین‌المللی در این مرحله ضروری نیست و لازم است در مرحله توجیهی به‌صورت
مبسوط انجام پذیرد و با ارائ راهکارهای مناسب. تطابق با این مقررات ارزیابی گردد.
9 به قوانین و مقرراتی که انجام و یا عدم انجام دادن مطالعات بیشتر را توجیه می‌نماید به‌ویژه توجه شود.
با توجه به نکات فوق‌الذکر. گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی. قبل از شروع مطالعات لازم است کلیه قوانین.
مقررات و ضوابط زیست محیطی راکه به نحوی مراعات آنها در انجام مطالعات ضرورت دارد بررسی نماید. این
بررسیها لازم است در بخشهای ذیل انجام پذیرد:
9 مفررات. قوانین. دستورالعملها. حریمها. پیشنهادها. توصیه‌ها و سایر ملحوظات ویژه در کشور. در ارتباط با
مسایل زیست محیطی ناشی از طرحهای مهندسی رودخانه
۵ مقررات و ضوابط زیست محیطی بین‌المللی در خصوص طرحهای مهندسی رودخانه در مناطق مرزی
چکیدهٌ این بررسیها لازم است به صورت خلاصه و فشرده در شروع گزارش زیست محیطی مرحله شناسایی ذکر
گردد و نکات عمده در ضمایم گزارش ارائه شوند. ر اهنماییهای لازم در انجام دادن این بررسیها در بخشهای ذیل آمده
است :
۱-۱ تعاریف و اصطلاحات
در بررسی قوانین. مقررات و ضوابط زیست محیطی به تعاریف و اصطلاحات متعددی برخورد می‌شود که لازم است
از یکدیگر تفکیک شده و به‌ویژه به ضرورت کاربری آنها توجه گردد. تعاریف و اصطلاحات موردنظر در بخشهای
ذیل شرح داده شده‌اند :
۱-۱-۱ قوانین
قواعد و مقرراتی که به تصویب مجلس قانونگذار رسیده و بعد از قانون اساسی مهمترین و معتبرترین مقررات و قواعد
جاری کشور محسوب می‌شوند. در این گروه‌اند.
۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۱-۱ آیین‌نامه‌ها
مجموعه‌ای از مقررات و روشهای اجرایی است که به استناد موازین قانونی تهیه و عموماً لازم‌الاجرا میگردد و
می‌تواند دربرگیرنده استانداردهای فنی نیز باشد.
۳-۱-۱ استانداردها
استانداردها به مشخصات فنی یا مدارک قابل دسترس دیگری گفته می‌شوند که بر نتایج حا افتاده علم فن و تجربه
مبتنی باشند و با هدف ارتقای سطح بهینه بهره‌وری جامعه و با همکاری و توافق ضمنی و یا تایید همه ذی‌نفعها تهیه
شده و از سوی ارگانی معتبر به تصویب رسیده باشند.
به میثاق چند جانبه‌ای که در آن سیاستهای کلی. اهداف برنامه‌های اساسی و تعهدات دولتها مشخص میگردد.
نشست جهانی گفته می‌شود و غالباً شامل یک یا چند پیمان‌نامه است.
۵-۱-۱ بیمان‌نامه (پروتکل)
پیمان چند جانبه‌ای که برای حصول اهداف معلوم با شیوهٌ عملی و اجرایی مشخص در ار تباط با موضوع خاص بین
۲-۱ فوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی کشور
به‌منظور بررسی قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی کشور لازم است به آخرین چاپ مجموعه قوانین و
مقررات حفاظت محیط زیست که به‌وسیله دفتر حقوقی و امور مجلس سازمان حفاظت محیط زیست تهیه و منتشر
گردیده است مراجعه شود.
خلاصه بخشی از مصوبات عمده در این مجموعه به‌عنوان راهنما در پیوست شماره ۱ استاندارد حاضر ارائه شده
است.
۳-۱ تعهدات بین‌المللی
تعهدات بین‌المللی مربوط به حفاظت محیط زیست که دولت ایران بر آنها صحه گذارده و ملزم به رعایت آنهاست.
شامل : نشستهای جهانی و پیمان‌نامه‌های متعددی است که بخش عمده آنها به‌عنوان راهنما در پیوست شماره ۱
استاندارد حاضر ارائه گردیده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
۲ بررسی مشخصات طرحها و گزینه‌ها
در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است بررسی فشرده‌ای از
کلیه فعالیتهای دخیل در طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه با استفاده از گزارشها و مشخصات ارائه شده از طرف
مهندسان مشاور طرح و همچنین سایر مراجع مربوط به طرحها انجام گردد. این اطلاعات پایه ارزیابی تأثیر
فعالیتهای ذی‌مدخل در طرح و یا طرحها بر محیط زیست محل و یا محدوده طرح خواهد بود.
اطلاعات مورد نیاز برای مطالعات در این بخش را می‌توان از مجموعه تهیه شده توسط کمیته مهندسی رودخانه دفتر
استاندارد مهندسی آب وزارت نیرو تحت عنوان «سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه». و نیز دامنه و روش و برنامه
کار کمیته مهندسی رودخانه (نشریه ۹۵- ن) به‌دست آورد. خلاصه‌ای از اطلاعات مورد نیاز فوق‌الذکر در قسمتهایی
که در پی خواهد آمد. شرح داده شده است.
۱-۲ فهرست سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه
سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه رایج و یا قابل پیش بینی در کشور طبق استاندارد یاد شده به قرار یل است:
۵ آبشکن ۱
۲
پوشش
۰ گوره"
8 دیوارها (دیوار حائل یا نگهبان . دیوار سیلبند "و (
9 دیواره‌ها (دیواره هادی ". دیواره دسترسی " و ۰(
8 بندها(فرازبند و نشیب‌بند.
بند انحرافی, بند تنظیمی, سد و آب‌بند کشتیرانی, بند تأخیری, بند رسوبگیر " و...)
۵ تشیت‌کننده‌های بستر (کف‌بند!. شیب‌شکن "۲ پیش‌بند !! و ...)
مهارکننده‌های رسوب (رسوب برگردان ۲!. پره ۱۲ لوله گرداپی ؟۱.
بند رسویگیر و ...)
۰ سیلراهه ۱
۵ کانال میان *۱
2 0 -[
|[۱۵ 1۵1۵1۱۳۵ -4 6 -د3
1 0106 -6 |[۱۶۵ ۳1۵۵۵ -5
0 0460۲5 - حصقل م06 -8 ۸00۳۵۵۵ -7
6 1۳۵0 -1۱0 1 -9
7 56۵16۱۲ -2 | 5 - 1۱[
6۵ ۷/۵۳۵۲ -14 6 -3 |[
۲ - ابا -۱6 ۵ -5[
۵
-------- صفحهٔ بعد --------
آبراه کشتیرانی !
۵ لایروبی
۵ پاکسازی موانع و گیاهان "
9 برداشت شن و ماسه از رودخانه
۲-۲ تعاریف مربوط به سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه
به منظور راهنمایی گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی در شناسایی فعالیتها و طبقه‌بندی طرح و با طرحهای
مهندسی رودخانه. تعاریف سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه به اختصار در بخشهای ذیل شرح داده شده است :
۱-۲-۳۲ آبشکن
یک نوع سازه که در رودخانه‌ها به منظور حفاظت کناره از فرسایش. تله‌اندازی رسوبات حمل شده توسط جریان.
هدایت جریان در یک مسیر مشخص و یا افزایش عمق جریان. از ساحل رودخانه به سمت داخل آن و با زاویه‌ای
نسبت به جهت جریان احداث میگردد. آبشکنها با استفاده از : مصالح سنگی. شنی و خاکی با پوشش مناسب.
شمعهای چوبی. بتنی یا فلزی و همچنین تورسنگ " ساخته می‌شوند. آبشکنها عموماً به دو دسته اصلی آبگذر (باز ")
وآب‌ناگذر (بسته 5) تقسیم می‌شوند.
۲-۲-۲ پوشش
پوششهای حفاظتی. سازه‌هایی هستند که در مجاورت ساحل رودخانه و به موازات جریان احداث گشته و به منظور
حفاظت کناره‌های فرسایش پذیر به کار می‌روند و یک کناره با راستای ملایمی را شکل می‌دهند. ضمناً از آنها برای
حفاظت شیب خاکریزها. گوره‌ها. آبشکنها و غیره نیز استفاده می‌شود. از انواع آن می‌توان به : پوششهای سنگی. تور
سنگی. بتنی. آسفالتی. نرده‌ای ". کیسه‌ای و غیره اشاره کرد. پوششهای گیاهی نیز می‌توانند در این مقوله قرار بگیرند.
۲-۲-۲ کگوره
دیواره خاکی کوتاهی که در فواصل مختلف از سواحل دو طرف رودخانه و در امتداد آن ساخته می‌شود تا نقش
سواحل مصنوعی را در دوره‌های سیلابی که آب رودخانه از سواحل طبیعی خود بیرون می‌رود. ایفا کند و زمینهای
اطراف رودخانه را از آب گرفتگی محافظت کند.
5۵8 ۵20 10206) -2 [113۵16) 310۷18۸110 -|
(:000)) 30۳۵۵06 -4 3-0
8 --6 (0د10)) 16۵۵|06 -5
۶
-------- صفحهٔ بعد --------
نوعی سازه مهار فرسایش و با سیل که به صورت دیوارهای طولی با استفاده از مصالح ساختمانی محکم نظیر: بن.
سنگ. جوب و غیره در مناطقی که فضای کافی برای سار روشها وجود نداشته و یامشکلات احرایی وجود داشته
باشد. ایجاد میگردد. دیوارهای سیلبند که در مناطق شهری احداث می‌شوند و یادیوارهای حایل (نگهبان) که برای
جلوگیری از ریزش و تخریب کناره به کار می‌روند. از این نمونه‌اند.
در مسیر مورد نظر ساخته می‌شود.
۶-۲-۲ بندها
سازه‌هایی هستند که در مسیر رودخانه (در عرض رودخانه) به منظور انحراف آب. بالاآوردن تراز آب. جداسازی
جریان. ذخیره موقت. مهار رسوب و... ساخته می‌شوند. بندهای انحرافی .بندهای رسوبگیر. فرازبند. نشیب‌بند و...
از این نمونه‌اند.
۷-۲-۲ تثبیت‌کننده‌های بستر
سازه‌هایی حفاظتی هستند که در بخشی از رودخانه به منظور حفاظت بستر در برایر فرسایش و آبشستگی ساخته
می‌شوند. این سازه‌ها گاهی برای استهلاک انرژی ( نظیر شیب شکن) نیز مورد استفاده گرار می‌گیرند. سازه‌هایی مانند:
کف‌بند. شیب‌شکن. پیش بند و ... از انواع تثبیت کننده‌ها هستند.
سازه‌هایی هستند که برای مهار و یا کاهش رسوب ورودی به کانالها در مسیر رودخانه و یا در مدخل کانالهای انحرافی
احداث می‌شوند.
۹-۲-۲ سیلراهها
به آبراه یک رودخانه و قسمتهایی از بستر سیلابی " مجاور آن و نیز به آبراه کنارگذر یا انحرافی گفته می‌شود که در
هنگام وقوع سیل. جریان سیلاب از آن عبور می‌کند.
|- ۳1۵000 0
۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۰-۲-۳۲ کانالهای میان‌بر
کانالهای میان‌بر به منظور اصلاح مسیر رودخانه. به‌طور مصنوعی ایجاد میگردد.
میان‌بر پدیده‌ای است که در روند رخداد آن. جریان در یک رودخانه آبرفتی در طول پیچ و خمها. مسیر یک پیچ
خاص را رها کرده و در طول یک آبراه نسبتاً کوتاهتر و مستفیم‌تر حرکت و کانال جدیدی را ایجاد می‌کند و در نتیجه
منجر به حذف پیچ مذکور میگردد.
۱۱-۲۲ آبراه کشتیرانی
به آبراهه یا رودخانه‌ای گفته می‌شود که در آن کشتبرانی و ترابری آبی صورت می‌گیرد.
۱۲۳۲-۲-۲ لایروبی
لایروبی رودخانه به برداشت مواد رسوبی از بستر یا کناره‌های رودخانه و انتقال آن به بیرون از رودخانه یا به قسمت
دیگری از آن. که احتمال معلق شدن و بازگشت مجدد آن به آبراهه اصلی نباشد. اطلاق می‌شود. این عملیات که با
استفاده از ماشین‌آلاتی نظیر : بیل مکانیکی. اسکریپر و لایروبهای شناور انجام می‌گیرد. به‌منظور تعریض و تعمیق
رودخانه برای تأمین شرایط مناسب کشتیرانی. بهبود بستر جریان. استفاده از مصالح و افزایش ظرفیت آبگذری
انجام می‌گیرد.
۱۳-۲-۲۳ پاکسازی موانع و گیاهان
به پاکسازی موانع (نظیر: رسوبات. آشغال. سنگها و...) و حذف درختان یا گیاهان افتاده یا روییده در بستر یک آبراهه
یا رودخانه گفته می‌شود.
۱۴۳۴-۲-۲ برداشست شن و ماسه از رودخانه
به برداشت مصالح رودخانه‌ای (شن. ماسه و...) از قسمتهایی از بستر و حاشیه رودخانه به عنوان مصالح مصرفی در
راهسازی, احداث صافی. ساخت بتن و... اطلاق می‌شود.
۳-۲ اطلاعات عمومی برای سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه در مرحله شناسایی
اطلاعات عمومی مورد نیاز در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه اعم
از طرحهای خاص و با طرحهای منطقه‌ای. طبق مجموعه تهیه شده. توسط کمیته مهندسی رودخانه دفتر استاندارد
مهندسی آب وزارت نیرو تحت عنوان «سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه» در بخش (۳-۲ دستورالعمل ارزیابی
زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی) استاندارد شماره ۲۱۱- الف شرح داده شده است.
بنابراین اطلاعات مورد نیاز در مطالعات شناسایی در خصوص طرح و یا طرحهای موردنظر را می‌توان از بخش
فوق‌الذکر استخراج‌نمود و در بررسی مشخصات طرحها و گزینه‌ها به کار گرفت. بدیهی است همه اطلاعات شرح داده
شده در این بخش ممکن است کاربرد نداشته و بر حسب نوع طرح و یا طرحها تنها برخی از اطلاعات کاربرد داشته
باشد.
۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۳-۲ اطلاعات پایه
اطلاعات پایه عبارت از : کلیه اطلاعاتی است که در مبانی طرح. سازه‌ها و یا اقدامات مهندسی رودخانه (مذکور در
بخش ۲-۲ تعاریف مربوط به سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه) به کار گرفته می‌شود. بخشی از این اطلاعات در
ارزیابی زیست محیطی مرحله شناسایی ممکن است کاربرد داشته باشد.
اطلاعات زیر لازم است به اختصار به شرح زیر جمع آوری گردد:
نقشه محدوده طرح و یا طرحهای احتمالی و موقعیت رودخانه با مقیاس مناسب که دربرگیرنده محل احتمالی
سازه‌ها و یا اجرای عملیات و کاربری اراضی باشد.
۵ پلان عمومی سازه‌ها و سایر اقدامات مهندسی رودخانه
۵ نقشه جاده‌های دسترسی به محل طرح. نقشه محل احتمالی کارگاه و نقشه منابع قرضه احتمالی
۵ خلاصه بررسیهای هواشناسی. هیدرولوژی و سیلاب
خلاصه بررسیهای هیدرولیک. فرسایش و رسوب. ریخت شناسی و زمین‌شناسی در بخشهای موردنظر
۵ خلاصه بررسیهای کیفیت آب رودخانه
۲-۳-۲ ویژگیهای ساختمانی
ویژگیهای ساختمانی سازه‌ها و یا اقدامات در طرح و یا طرحهای موردنظر مهندسی رودخانه. لازم است به صورت
بسیار فشرده و اجمالی بررسی شود. نکات بااهمیت در هر سازه و یا اقدام در بخش (۱-۲-۳-۲ تا 4-۲-۳-۲»
دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی). شماره ۲۱۱- الف شرح داده
شده است. این نکات براساس محموعه تهیه شده توسط کمیته مهندسی رودخانه (سازه‌ها و اقدامات مهندسی
رودخانه) دفتر استاندارد مهندسی آب وزارت نیرو تعیین گردیده‌اند.
۴-۳۲ عملیات
خلاصه فشرده‌ای از عملیات در سازه‌ها و یا اقدامات موردنظر در طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است
تهیه شود. این خلاصه باید با استفاده از محموعه تهیه شده توسط کمیته مهندسی رودخانه (سازه‌ها و اقدامات
مهندسی رودخانه) دفتر استاندارد وزارت نیرو تهیه شده و حاوی نکات زیر باشد:
۵ آماده‌سازی زمین : مساحت تقریبی و موقعیت آن. حجم تقریبی عملیات خاکبرداری و خاکریزی و نحوه
اجرای آن
۵ کاربری مصالح :نوع مصالح. حجم تقریبی» انبارکردن و نگهداری, محل تأمین مصالح
9 عملیات ساختمانی : حجم تقریبی کارهای بنایی. بتنی. فلزی و نحوهٌ اجرای آنها
۵ مدت اجرای عملیات
چگونگی دفع مواد زاید ناشی از اجرای طرح و یا طرحها
۵ منابع قرضه : موقعیت منبع - سطح و عمق
ماشین‌آلات موردنیاز : نوع. ظرفیت. تعداد
تسهیلات کارگاهی : محل اقامت کارکنان. تعمیرگاهها. تسهیلات خدماتی. تسهیلات بهداشتی
نیروی انسانی : برآورد تقریبی نیروی انسانی عادی و متخصص در مرحله اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا
طر حها
-------- صفحهٔ بعد --------
۳ جمع‌اوری اطلاعات و سناسایی ویژگیهای تشکیلاتی و بخشی
در این بخش روش جمعآوری اطلاعات و همچنین شناسایی ویژگیهای تشکیلاتی و بخشی در ارتباط با طرحهای
مهندسی رودخانه شرح داده شده است. ر اهنماییهای انجام شده در این بخش نه تنها به جمع آوری اطلاعات مساعدت
می‌کند. بلکه مسایل عمدهٌ بخشی مربوط به طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه را عیان می‌نماید.
۱-۳ جمعآوری اطلاعات و منابع موجود
مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه عموماً در مدت زمان محدود و
برپایه داده‌های موجود و به کارگیری حداقل مطالعات صحرایی انجام میگردد. بنابراین جمع آوری اطلاعات و
شناسایی منابع موجود اطلاعاتی اهمیت ویژه‌ای کسب می‌کند. این اطلاعات به خصوص در موارد زیر کاربرد دارد :
۵ تعبین محدوده مطالعات !
۵ تعیین حدود مطالعات "
9 ارزیابی اثرات زیست محیطی
۵ چرخه تشکیلاتی ارزیابی و تصویب طرح
با توجه به نکات فوق‌الذکر. ابتدا لازم است بخشهای دخیل در مرحله انجام دادن مطالعات. مراحل اجرای طرح.
مراحل پایش زیست محیطی و بالاخره مرحله تصویب مطالعات شناسایی شوند. سپس به جمع آوری اطلاعات لازم
از کلیه بخشها با توجه به امکانات هریک اقدام گردد.
۲-۳ شناسایی تشکیلات و بخشهای دخیل
شناسایی تشکیلات و بخشهای دخیل در مطالعات باید تا حد تشکیلات ذی‌مدخل موجود در محدوده طرح انجام
پذیرد. این شناسایی به دلایل عمدهٌ زیر اهمیت ویژه‌ای کسب می‌کند:
۵ تهیه اطلاعات به منظور انجام دادن مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی
۵ شناسایی میزان تأثیرپذیری تشکیلات و یا بخشهای موردنظر از آثار طرح و یا طرحها
بخشها و یا تشکیلات ذی‌مدخل در دو گروه متمایز شامل تشکیلات و سازمانهای دولتی و تشکیلات و سازمانهای
غیردولتی قابل تقسیم‌اند. روش برخورد با تشکیلات یاد شده در بخشهای زیر آمده است.
۱-۲-۳ تشکیلات و سازمانهای دولتی
چنان‌که ذکر گردید سازمانهای دولتی ذی‌مدخل در طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه و همچنین سازمانهایی که به
عنوان منابع کسب اطلاعات برای مطالعات شناسایی سودمندند. لازم است تعیین شوند. این سازمانها تا جایی که به
طبیعت کارهای مهندسی رودخانه در مراحل مختلف مربوط می‌شود عبارتند از :
9 وزارت نیرو
|- 5۱۵۷ 4 2- 50006 0۴ ۴
۱۰
-------- صفحهٔ بعد --------
9 وزارت کشاورزی
9 وزارت مسکن و شهرسازی
8 وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی
9 وزارت دادگستری
وزارت راه و ترابری
9 وزارت حهاد سازندگی
وزارت کشور
۵ سازمان حفاظت محیط زیست
۵ بخش مهندسی آب در سپاه پاسداران و بنیاد مستضعفان
۵ ستادهای حوادث غیرمترقبه استانداریها
۲-۲-۳ تشکیلات و سازمانهای غیردولتی
برخی تشکیلات و سازمانهای غیردولتی ممکن است از منابع مفید کسب اطلاعات در مطالعات شناسایی طرح و با
طر حهای مهندسی رودخانه باشند. با توجه به طبیعت. وسعت و گسترش طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه.
تشکیلات غیردولتی زیر در منطقه و یا محدوده طرح ممکن است مفید واقع شوند:
۵ انجمنهای محیط زیست
9 دانشکده‌های محیط زیست و سایر رشته‌های مرتبط با محیط زیست
۵ سندیکاهای صنایع
۵ شرکتهای مهندسان مشاور و یا پیمانکاران کارهای آبی. آب و فاضلاب
۵ هرگونه تشکیلات غیردولتی ذی‌مدخل
۲-۲-۳ جمعآوری اطلاعات بخشی
کسب اطلاعات از بخشها به‌وسیله تماس با واحدهای کنترل زیست محیطی در بخشها و در غیاب این‌گونه واحدها
تماس با کارشناسان زیست محیطی و یا کارشناسان معینی که وظیفهٌ انجام دادن امور زیست محیطی را بر عهده
دارند. میسر میگردد.
گروه مطالعات زیست محیطی انتخاب شده برای مطالعات شناسایی زیست محیطی با واحدها و با کارشناسان
فوق‌الذکر ارتباط برقرار می‌نمایند. این ارتباط در شروع مطالعات زیست محیطی, پس از تعیین سرپرست مطالعات و
به سرپرستی وی طی تشکیل جلسات ضروری برقرار میگردد و چه بسا ممکن است جلسات مشترک با شرکت چند
بخش مختلف ضرورت یاید.
قبل از ارائه گزارش شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحها نیز لازم است مجدداً با بخشهای دخیل در
خصوص اقدامات انجام شده تبادل‌نظر گردد.
۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۴-۲-۳ دادو ستد اطلاعات بخشی
در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طر حهای مهندسی رودخانه حاصل ارتباطات بین بخشی داد
و ستد اطلاعات بین گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی و بخش موردنظر است. در خصوص این اطلاعات لازم
است به نکات زیر توجه شود:
شناسایی و تعیین مسایل مبرم بخشی در ارتباط با طرح و یا طرحهای موردنظر و لحاظ نمودن آنها در
8 تبادل‌نظر با کارشناسان و افراد ذی‌ربط در بخشها و تجزیه و تحلیل مسایل در راستای تدقیق حدود
۱
مطالعات و محدوده مطالعات
8 تعیین منابع داده‌های ضروری در مراکز اسناد و یا کتابخانه‌ها. نرم‌افزارها و امکانات اطلاع‌رسانی " در بخشها
۵ به‌کارگیری امکانات بخشی در مدیریت مطالعات شناسایی زیست محیطی از نظر تأمین نیروی انسانی.
۵ شناسایی نقش بخشها در چرخه اداری مطالعات ارزیابی زیست محیطی و به‌ویژه تصویب طرح و یا طرحها
۱- ۹8 2-0
۱۲
-------- صفحهٔ بعد --------
۴ شناسایی وضع موجود
در مرحله شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه. ابتدا لازم است وضعیت موجود
زیست محیطی محدوده و یا منطقه تأثیرپذیر از طرحهای خاص و یا طرحهای منطقه‌ای را شناسایی نمود. شناسایی
در این مرحله معمولاً در حدی که بتوان اثرات زیست محیطی عمده را به‌وضوح تشخیص داد. انجام می‌پذیرد.
وضعیت موجود زیست محیطی در برگیرنده عوامل عمده زیست محیطی " فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی. اقتصادی
- اجتماعی محل و یا محدوده طرح است.
دامنه بررسی عوامل زیست محیطی فوق‌الذکر به محل و یا محدوده طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه که براساس
نظرات گروه کارشناسان مطالعات زیست محیطی تعیین شده است. مربوط می‌شود. چنانچه این طرحها در محلی با
گستره محدود و یا در بازه‌ای آ از رودخانه مطرح باشند. دامنه بررسی به اطلاعات موجود و مربوط به آن بازه محدود
میگردد. ولی چنانچه طرحهای موردنظر دربرگیرنده مناطق وسیعی در امتداد مسیر رودخانه باشد. دامنه بررسیها
گسترش یافته و نیز ممکن است شامل بخشهایی با شرایط متفاوت گردد. در این‌گونه موارد باید عوامل زیست محیطی
موردنظر در همه این بخشها برای ارزیابی زیست محیطی مقرون به صحت. بررسی شوند.
بررسیهای ضروری برای شناخت وضعیت موجود زیست محیطی مرتبط با طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در
مرحله شناسایی تحت عناوین زیر طبقه‌بندی شده‌اند:
۵ محیط فیزیکی و شیمیای
شناسایی کلی شاخصهای بوم شناختی "
۵ محیط اجتماعی - اقتصادی
بررسیهای فوق‌الذکر عوامل زیست محیطی ذی‌مدخل در مطالعات ارزیابی زیست محیطی در مرحله شناسایی را
دربرگرفته و مولفه‌هایی آ را که نیز باید بررسی گردند. شامل می‌شوند. بررسیهای لازم عمدتاً براساس اطلاعات و
داده‌های موجود انجام میگردد. ولی در موارد کمبود شدید اطلاعات ممکن است به نمونه‌برداریها و آزمایشهای بسیار
محدود نیاز باشد. آنچه مسلم است. در این مرحله. مطالعات ارزیابی زیست محیطی, به‌سب خصلت مطالعات
شناسایی. بسیار محدود و در عین حال دقیق و مستدل انجام می پذبرد.
بررسی محیط فیزیکی و شیمیایی شامل عوامل زیست محیطی زیر است :
9 هیدرولوژی
۵ هیدرولیک رودخانه
]- ۳۷1۳۵۵ ۵| ۶۵5 2-
5 - 4 860 -د3
۱۳
-------- صفحهٔ بعد --------
9 فرسایش و رسوب
۵ کیفیت آب رودخانه
آبهای زیرزمینی
9 سیلخیزی
زمین‌شناسی
9 ریخت شناسی رودخانه ۱
9 زلرله‌شناسی
۵ خاک‌شناسی
در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی لازم است شاخصهای تأثیرپذیر بر اثر اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا
طر حهای مهندسی رودخانه در عوامل فوق‌الذکر شناسایی شوند. بررسی عوامل یاد شده با استفاده از داده‌های
جمع آوری شده برای طرح و یا طرحها به‌وسیله مهندسان مشاور در مرحله شناسایی و یاگردآوری اطلاعات از منابع
مختلف میسر میگردد. شاخصهای مزبور در بخشهای زیر طبقه‌بندی شده‌اند :
۱-۱-۴ هواشناسی
در این بخش باید اطلاعات زیر در محدوده طرح و یا طرحها به صورت اجمالی بررسی گردد:
۵ متوسط حداقل ماهانه و سالانه. حداکثر ماهانه و سالانه و متوسط دمای سالانه
بررسی آمار تبخیر و محاسبه میزان آن
۵ میزان متوسط ماهانه و سالانه بارندگی منطمه
۵ چگونگی توزیع بارندگی در طول ماهها و فصول سال (رژیم بارندگی منطقه)
۵ نسبت میزان برف به کل نزولات جوی منطقّه در سال
8 تجزیه و تحلیل آمار باد و رطوبت
۵ ارائه تصویری از اقالیم (آب و هوا") منطقه مورد مطالعه
۲-۱-۴۳ هیدرولوزی
۵ متوسط بده و حجم آورد ماهانه و سالانه در محل طرح و یا طرحها
9 مقادیر بده سیلابها برای دوره‌های برگشت ۲. ۵ ۰۱۰ ۰۲۵ ۵0و ۱۰۰ ساله در محل طرح و یا طرحها
8 بررسی اجمالی وضع موجود بهره‌برداری از منابع آب رودخانه
۵۵۶ -2 را ری 6
۱۴
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۱-۴ هیدرولیک رودخانه
۵ حدود ابعاد مقاطع موردنظر در محل طرح و یا طرحها
۵ برآورد اولیه بده‌های موردنظر (بده طرح. بده غالب " و بده پایه) در محل طرح و با طرحها
9 براورد مشخصه‌های هیدرولیکی (ضریب زبری. سرعت متوسط و سرعت حداکثر متناظر با بده‌های فوق و
عمق در محل طرح و یا طرحها)
۵ بررسی اولیه پهنه سیلگیری حاشیه رودخانه ناشی از جریان بده طرح در محل طرح و یا طرحها
9 بررسی اولیه جریان رودخانه‌های جزرومدی
۴-۱-۴ فرسایش و رسوب
۵ برآورد اولیه متوسط ماهانه و سالانه غلظت رسوب آب رودخانه در محل طرح و یا طرحها
۵ برآورد اولیه میزان بار کف و نسبت آن به کل رسوب سالانه در محل طرح و یا طرحها
9 بررسی اجمالی انواع فرسایش و فرسایش پذیری در محل طرح و یا طرحها
8 بررسی اجمالی برداشت مصالح رودخانه‌ای در محدوده طرح و یا طرحها
۵-۱-۴ کیفیت آب
بررسی اولیه رژیم درجه حرارت ۱ در محل طرح و یا طرحها
۵ برآورد میزان اشباع اکسیژنی ؟ در بازه و یا بازه‌ها در محل طرح و یا طرحها
9 بررسی اجمالی خصوصیات فیزیکی آب رودخانه شامل: رنگ. بو تیرگی. مواد معلق در محل طرح و با
طر حها
9 بررسی اجمالی خصوصیات شیمیایی آب رودخانه شامل: ]ام کل مواد محلول. هدایت الکتریکی. سختی.
فلزات سنگین. هیدروکربنهای کلردار ا. فسفات و ازت معدنی در محل طرح و یا طرحها
8 بررسی اجمالی خصوصیات بیولوژیکی آب شامل نیاز اکسیژنی بیولوژیکی ". کلیفرم ". اشرشیاکلی " در محل
طرح و یا طرحها
۶-۱-۴ آبهای زیرزمینی
۵ بررسی سطح آبخوان و تغییرات آن. بررسی جهت حرکتهای آبهای زیرزمینی و تغییرات آن در محل طرح و یا
طر حها
۱- 10۱۵۲۱۲ 0 2- 10111061۵10۲66 60
3- 0600 0 4- ) ۱۵۲۱۵۵۵ ۷۵۵۵۵
5- ۲)(1( 6-۲)
زام) .۳ -7
۱۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ بررسی اجمالی کیفیت فیزیکی و شیمیایی آب زیرزمینی شامل: درجه حرارت. 1[ هدایت الکتریکی. کل
مواد محلول. فلزات سنگین. هیدروکر بنهای کلردار در محل طرح و یا طرحها
بررسی اجمالی کیفیت بیولوژیکی آب زیرزمینی شامل: میزان کلیفرم. میزان اشرشیاکلی
۷-۱-۳ سیلخیزی
9 بررسی اجمالی عوامل موثر در ایجاد وقوع سیلاب
9 تعیین تقریبی بازه‌ها و نقاط سیلگیر در محدوده مورد مطالعه طرح و یا طرحها
۸-۱-۴ زمین‌شناسی
بررسی اجمالی فرآیندهای زمین‌شناسی و آب و هوایی دخیل در تشکیل رودخانه
9 بررسی اجمالی خصوصیات زمین‌ریخت‌شناسی منطقه. شامل: تشکیلات سطحی و وضعیت و شکل و
عوارض سطحی
۵ برآورد اولیه منابع قرضه و مصالح مورد نیاز برای ساختمان طرح و یا طرحها
۹-۱-۴ ریخت‌شناسی رودخانه !
نوع و فرم رودخانه در طول مسیر آن با توجه به وضعیت توپوگرافی حوضه آبریز. شیب طولی دره. عملکرد
فرسایش و رسوب. شکل پلان. زمین‌شناسی. وضعیت هیدروگراف سیل و رژیم جریان در بازه‌های مختلف
رودخانه
9 بازه‌هاو پیچ و خمهای آ پایدار و ناپایدار رودخانه در محدوده طرح و یا طرحها
9 بررسی اجمالی تغییرات شیب و دانه‌بندی مواد بستر در طول رودخانه
8 بررسی اجمالی چگونگی وضعیت پیچشی "و بره بره " یا شریانی بودن. محلهای تلاقی یا جدایی شاخه‌ها و
ایجاد میان‌برها در مسیر مورد مطالعه برای طرح و یا طرحها. در اثر عوامل طبیعی یا ناشی از دخالت انسان
در گذشته
۵ تأثیرات برداشت مصالح رودخانه‌ای بر ریخت‌شناسی آن
۵ گزارش ابتدایی از وضع کف بستر رودخانه و نوع شکل بستر موجود در رودخانه
۱-۱-۴ زلزله‌شناسی
۵ بررسی اجمالی زلزله‌های تاریخی و تواتر وقوع آن در منطقه طرح و یا طرحها
۵ گسلهای فعال در منطقه طرح و یا طرحها
065 -2 ی
8 -4 ۱/۵008 -3
۱۶
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۱-۱۴ خاک‌شناسی
۵ بررسی اجمالی خصوصیات فیزیکی (بافت و ساختمان) و شیمیایی (11ط. ظرفیت تبادل کاتیونی !) خاک در
محدوده طرح و با طرحها
۵ گروههای بزرگ خاک و زیر گروههای " آنها براساس طبقه‌بندی جدید خاکها در محدوده طرح و یا طرحها
9 بررسی اجمالی اراضی حاشیه‌ای رودخانه در رابطه با فیزیوگرافی. نوع و فرسایش‌پذیری در محدوده طرح و
یا طرحها
برآورد اولیه وجود مواد سمی " شامل: آفت‌کشها. علف‌کشها. فلزات سنگین در خاک در رابطه با اثرات سمی
بر روی گیاهان و یا گیاهخواران در محدوده طرح و یا طرحها
۰ بررسی اجمالی ترکیبات کودی ؟ در خاکهای اراضی حاشیه‌ای رودخانه در محدوده طرح و یا طرحها
۲-۴ شناسایی کلی شاخصهای بوم شناختی تأثیرپذیر
در مرحله شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه عمدتاً لازم است محدودیتهای
بوم‌شناختی در محل طرح و یا طرحها معین شده و اینکه چه نوع مطالعات اضافی در مرحله توجیهی مورد نیاز
خواهد بود. روشن گردد. بدیهی است یافته‌های این بخش نیز در هنگام برآورد تقریبی و قضاوت در خصوص طرح و
یا طرحها با توجه به هزینه‌های کاهش اثرات زیست محیطی به‌کار خواهد آمد.
اصولاً سیستم بوم‌شناختی منطقه‌ای که رودخانه در آن قرار دارد. ترکیبی از سیستم بوم‌شناختی آبی و خاکی است.
آنچه در این سیستمهای بوم‌شناختی شایان توجه است. وابستگی عوامل بوم‌شناختی و از جمله جوامع جانوری و
گیاهی به شرایط هیدرولیکی رودخانه. عوامل فیزیکی و شیمیایی و بالاخره عوامل اقتصادی اجتماعی در منطقه
است. در این میان باید به تأثیر متقابل بوم‌شناختی خشکی و بوم‌شناختی آبی به‌ویژه توجه داشت. به سبب
محدودیت زمان و طبیعت مطالعات در مرحله شناسایی. در بررسی سیستمهای بوم‌شناختی مربوط به طرح و با
طر حهای مهندسی رودخانه. در محدوده طرح نکات زیر به‌ویژه اهمیت دارند:
۵ بررسی اجمالی گونه‌های دارای اهمیت اقتصادی و یا تفریحی و تفرجی *
۵ شناسایی گونه‌های در خطر انقراضی ٩
8 - طالاد ب د0ل -2 ( 0 ۵030026 6۹0۵ -۱
۵۱۱۳۵۵۵ ۳۵۲۲۱۱۱7۱۳۵ -4 18 -3
8 جامعه (01۱۳۱۲۷)): مجموعه‌ای از گروههای جانداران با گیاهان دارای منافع مشترک
حمعیت (۳۵۷1۵1۱۵۱) : گروه‌بندی گونه‌های جانوری و یا گیاهی به‌وسیله عامل واحد ..
۰ گونه (+500010) : کوچکترین واحد رده‌بندی اکومرفولوژیک
5- ۳۵۵۵۵۲۵ 0005
۱۷
-------- صفحهٔ بعد --------
8 بررسی اجمالی گونه‌های لازم برای دوام گونه‌های اقتصادی و یا تفریحی
8 بررسی اجمالی گونه‌های با اهمیت برای دوام ساختار و عملکرد سیستم بوم‌شناختی (گونه‌هایی با فراوانی
بیش از ۵۰ درصد حجمعیت)
9 بررسی زیستگاههای بااهمیت
در بخشهایی که در پی خواهد آمد. عوامل زیست‌شناسی آبی و خاکی تأثیرپذیر از طرح و یا طرحهای مهندسی
رودخانه و همچنین شاخصهایی که لازم است در مرحله شناسایی ارزیابی زیست محیطی مورد توجه واقع گردند.
معین شده‌اند.
۱-۲-۴ بوم‌شناختی آبی
به منظور بررسی اجمالی بوم‌شناختی آبی رودخانه لازم است جوامع گیاهی ۱ و جوامع جانوری ً رودخانه اجمالاً با
توجه به نکات فوق‌الذکر (بخش ۲-۳) شناسایی شوند. این بررسی اجمالی باید با توجه به ملاحظات زیر انجام
8 شناسایی حساسیتهای عوامل بوم‌شناختی آبی نسبت به پار امترهای فیزیکی. شیمیایی و هیدرولیکی رودخانه
۵ تعیین حدود مطالعات اضافی مورد نیاز در مرحله توجیهی
۵ شناسایی محدودیتهای محتمل بر اثر طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در بوم‌شناختی آبی
9 ارزیابی اولیه محدودیتها در رابطه با ظرفیت و وسعت طرح و یا طرحها در راستای تصمیم‌گیری برای ادامه
مطالعات
در این بخش از مطالعات. عوامل ریست محیطی معینی مطرح است که در قسمتهای زیر شرح داده شده است.
۱-۱-۲-۴ جامعه گیاهی رودخانه (فلورا)
جامعه گیاهی رودخانه لازم است به‌صورت اجمالی بررسی شود. در این بررسی باید نوع جوامع ". توزیع
جغرافیایی ؟. گونه‌های مهم تشکیل‌دهنده این جوامع و بالاخره تراکم گونه‌ها" معین گردد. ارزیابی کمی و کیفی این
جوامع می‌باید بر پایه آمار و اطلاعات موجود و در صورت ضعف داده‌های موجود و یا در غیاب آنها از طریق
برداشت عینی طی مطالعات صحرایی و یا به کارگیری روشهای آزمایشگاهی محدود انجام پذیرد.
جوامع گیاهی عمده‌ای که در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی رودخانه به‌کار خواهد آمد از عوامل زیر
پری‌فیتونها "
۵ ماکروفیتها"
[- ۵ 2- 4
3- )0013۳۱۷ 6 4- 006082۸0 1۵1 0
5- ۳۵1۵110 461 6- 5
7 105
۱۸
-------- صفحهٔ بعد --------
شایان ذکر است. فیتوپلانکتونها نیز از جوامع عمده در جامعه گیاهی رودخانه به‌شمار می‌روند. ولی به سبب نیاز به
صرف وقت زیاد و تحمل هزینه بسیار در مقطع مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و با طرحهای
مهندسی رودخانه نمی‌گنجد. چرا که این‌گونه مطالعات در کوتاه‌مدت و به صورت تقریباً اجمالی انجام می‌پذیرد. لذا
در این مطالعات به پری‌فیتونها و ماکروفیتها بسنده می‌شود.
بررسی اجمالی کمی و کیفی «پری‌فیتونها» و «ماکروفیتها» به منظور راهنمایی گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی در
بخشهایی که در پی خواهد آمد. شرح داده شده است.
۱-۱-۱-۴ پری‌فیتونها
شرح کامل پری‌فیتونها. جایگاه آنها در مطالعات زیست محیطی و تجزیه و تحلیل کمی و کیفی آنها در بخش
(۲-۱-۱-۲-۳).دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی). شماره
۱ الف ارائه شده است.
چنان‌که ذکر شده است. پری‌فیتونها نسبت به عوامل آلودگی فیزیکی و شیمیایی آب حساسیت زیادی نشان می‌دهند و
بدین سبب عامل مناسبی برای ارزیابی کیفی آب هستند. در رودخانه‌های آلوده با رشد نامتعارف آنها موجب ازدیاد
گیاهان رشته‌ای و بدمنظره‌شدن آبهای رودخانه. تغییرات در میزان قلیائیت و اکسیژن محلول و تولید مواد آلی موجد
بو و مزه نامطبوع در آب می‌شوند. رشد بسیار زیاد آنها در برخی اوقات موجب کنده شدن از محل اصلی و تجمع آنها
در نقاط مختلف در امتداد رودخانه به صورت لجن میگردد. به دلیل این خواص پری‌فیتونها به عنوان شاخص در هر
گونه مطالعه زیست محیطی کوتاه‌مدت از جمله مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی اهمیت شایان توجهی
کسب می‌نمایند.
بررسی اجمالی کمی و کیفی پری‌فیتونها در مطالعات شناسایی به سه شیوه زیر میسر میگردد:
۰ جمعآوری اطلاعات و داده‌های تحقیقاتی
بازدیدهای صحرایی و بررسیهای عینی در امتداد رودخانه
نمونه‌برداری و تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی
الف - جمع آوری اطلاعات و داده‌های تحقیقاتی
متأسفانه به سبب کمی مطالعات زیست محیطی در سطح کشور اطلاعات زیادی در خصوص ویژگیهای بیولوژیکی
رودخانه‌های ایران در دسترس نیست. با وجود این. بر حسب مورد ممکن است مطالعاتی در این خصوص در برخی
از طرحهای تحقیقّاتی دانشگاهی دیده شود که جمع آوری اطلاعات از این طریق امکان می‌دهد تا در مورد پری‌فیتونها
نیز داده‌هایی جمع آوری شود.
۱۹
-------- صفحهٔ بعد --------
ب - بازدیدهای صحرایی و بررسیهای عینی در امتداد رودخانه
پری‌فیتونها طی مشاهدات صحرایی قابل ارزیابی‌اند. زیرا در غالب اوقات در رودخانه‌های کم‌عمق به صورت
لایه‌های قهوه‌ای. قهوه‌ای - سبز و یا سبز بر روی مواد کف بستر قابل رویت‌اند و توسط یک جسم نوک تیز به سهولت
از بستر جدا می‌شوند.
چنان‌که در فوق ذکر شد. رشد زیاد پری‌فیتونها و تجمع آنها در امتداد بازه‌هایی از رودخانه نشان‌دهنده آلودگی بازه
موردنظر و زیر فشار بودن بازه و بازه‌های مزبور از نظر زیست محیطی است. همان‌طور که مشهور است مشاهدات
صحرایی تنها به بررسی عینی و ارزیابی اجمالی کمی منجر خواهد شد که در جای خود در غیاب اطلاعات دیگر در
این مرحله از مطالعات به کار خواهد آمد و برای توجیه انجام دادن مطالعات اضافی در مرحله توجیهی. نقش عمده
خواهد داشت.
ج - نمونه‌برداری و تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی
در برخی از رودخانه‌ها ممکن است علاوه بر فقدان اطلاعات و داده‌های تحفیقاتی در خصوص پری‌فیتونها. به سبب
عمق زیاد بازه‌های موردنظر نتوان به طریق عینی پری‌فیتونها را ارزیابی نمود. در این صورت نمونه‌برداری و تجزیه و
تحلیل آزمایشگاهی ضرورت پیدا می‌کند. شایان ذکر است در این‌گونه موارد یک بار نمونه‌برداری از چند بخش از
بازه‌های موردنظر تکافو خواهد کرد.
بررسی کمی و کیفی با این شیوه. لازم است طبق ر اهنماییهای انجام شده در بخش (۲-۱-۱-۲-۳. پری‌فیتونها) در
دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی). شماره ۲۱۱- الف انجام گردد.
تجزیه و تحلیل کیفی پری‌فیتونها شامل: شناسایی گونه‌های جلبکها ". قارچها ". تک‌یاخته‌ها و راتیفرها " است.
معمولاً در بازه‌های بدون آلودگی عمده رودخانه. بخش اعظم گونه‌ها متعلق به جلبکهاست. تجزیه و تحلیل کمی
پری‌فیتونها تعداد ارگانیزمها را در واحد سطح بستر نشان خواهد داد که شاخصی برای آلودگی و زیر فشار بودن
رودخانه به لحاظ زیست محیطی به حساب می‌آید.
۲-۱-۱-۴ ما کروفیتونها " (ما کروفیت‌ها)
شرح کامل ماکروفیتها. جایگاه آنها در مطالعات زیست محیطی و تجزیه و تحلیل کمی و کیفی آنها در بخش
(۳-۱-۱-۲-۳ ماکروفیتها). در دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مرحله
توجیهی). شماره ۲۱۱-الف ارائه شده است.
ماکروفیتهای بزرگ در ارزیابی زیست محیطی مورد توجه‌اند و در سه گروه متمایز گیاهان پرآمده " گیاهان شناور " و
۳۵۱ -2 06 -[
4-10 5 -3
0 ۳10۵11۳6 -6 )۳۵۲۵۵ -5
:
۳
-------- صفحهٔ بعد --------
گیاهان غوطه‌ور " طبقه‌بندی شده‌اند. این گیاهان در امتداد مسیر رودخانه در کرانه‌های بازه‌های سفلی و میانی دیده
برخی عوامل فیزیکی و شیمیایی آب مانند: تیرگی. مواد آلی. مواد شیمیایی کشاورزی " تأثیر بسیار زیادی بر کمیت و
کیفیت ماکروفیتها دارند. به‌دلیل این خاصیت ماکروفیتها به عنوان شاخص در هرگونه مطالعه زیست محیطی
کوتاه‌مدت از جمله مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی اهمیت شایان توجهی کسب می‌کنند. بررسی اجمالی
کمی و کیفی ما کر وفیتها در مطالعات شناسایی در بخشهای زیر شرح داده شده است:
الف - بررسی کیفی
این شیوه بررسی بر پایه مشاهدات عینی از محدوده طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در امتداد مسیر انجام
می‌پذیرد و در بخش (۳-۱-۱-۲-۳- الف. نمونه‌برداری کیفی). دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای
مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی). شماره ۲۱۱-الف شرح داده شده و چنان‌که ذکر شده است. تراکم ماکروفیتها
در سه گروه متراکم. متوسط و نادر تقسیم‌بندی شده است. رشد متراکم ماکروفیتها دلالت بر وجود عوامل
تحریک‌کننده رشد در آب رودخانه می‌کند و بررسیهای بیشتری را توجیه می‌نماید. تغییرات فصلی چشمگیر در
گونه‌ها و جمعیت ماکروفیتها دیده می‌شود. لذا چنانچه در مطالعات ارزیابی زیست محیطی شناسایی یک بار
نمونه‌برداری مطرح باشد. بهتر است این نمونه‌برداری در فصلی که حداکثر رشد رخ می‌دهد انجام گردد. تعیین این
فصل با پرس و جوهای محلی میسر است.
ب - بررسی کمی
بررسی کمی ماکروفیتها شامل: تعیین گونه‌ها. حجم توده بیولوژیکی و نرخ رشد در واحد سطح است. این بررسی در
مطالعات ارزیابی زیست محیطی مرحله شناسایی مقدور نخواهد بود. چراکه به تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی نیازمند
است و اصولاً بررسی کیفی ماکروفیتها در حد این‌گونه مطالعات. اطلاعات قابل استفاده‌ای را برای ارزیابی وضعیت
زیست محیطی در اختیار گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی قرار می‌دهد. در صورت نیاز به این بررسی, به بخش
(۳-۱-۱-۲-۳- ب. نمونه‌برداری کمی). دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مرحله
توجیهی). شماره ۲۱۱-الف مراجعه شود.
بررسی جامعه جانوری رودخانه نیز به صورت اجمالی در مطالعات شناسایی ارزیابی طرح و یا طرحهای مهندسی
رودخانه انجام میگردد. این بررسی نیز شامل: نوع جوامع. توزیع جغرافیایی, گونه‌های مهم تشکیل‌دهنده آنهاء و
بالاخره تراکم گونه‌هاست. ارزیابی کمی و کیفی این جوامع عمدتاً بر پایه آمار و اطلاعات موجود انجام می‌پذیرد. ولی
061۵5 - م۸ -2 0 506۲2۵ -1
۳۱
-------- صفحهٔ بعد --------
در صورت عدم کفایت داده‌های موجود. ناگزیر لازم است با کمک مطالعات صحرایی و به‌کارگیری روشهای
آزمایشگاهی محدود. این ارزیابی انجام شود.
جامعه جانوری رودخانه عمدتاً شامل: زوپلانکتونها ". ماکرواینورتبریتها " و ماهیها می‌شوند. به‌سبب محدودیت
دامنه مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی و به‌ویژه محدودیت زمانی. بررسی زوپلانکتونها و ماکرواینورتبریتها
در این مطالعات مقدور نیست. لذا بررسی اجمالی جامعه جانوری در این مرحله تنها به ماهیها محدود میگردد.
شایان ذکر است غالب گونه‌های آبی اقتصادی در کشور نیز در زمره ماهیها هستند.
بررسی کمی و کیفی ماهیها به‌منظور راهنمایی گروه مطالعات ارزیابی در بخش زیر شرح داده شده است:
۱-۲-۱-۲-۴ ماهیها
ماهیها در میان جامعه جانوری نکتونها " قرار دارند و شرح کامل آنها در بخش (۳-۲-۱-۲-۳. ماهیها) در
دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی). شماره ۲۱۱- الف شرح داده
شده است. به‌منظور ایجاد ارتباط بین وضعیت زیست محیطی رودخانه با ویژگیهای گونه‌ها در این جامعه. بررسی در
خصوص شناخت گونه‌ها. تعیین فراوانی. توزیع بر حسب اندازه. نرخ رشد و باروری لازم است. تجزیه و تحلیل این
ویژگیها. اطلاعات کافی از تاریخچه زیست گونه‌ها به‌ویژه تخمریزی. مهاجرتهای فصلی. تغییرات درجه حرارت و
جریان آب رودخانه. تغییرات شبانه‌روزی و بالاخره انتخاب زیستگاهها را می‌طلید.
بررسی اجمالی کمی و کیفی ماهیها در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی مهندسی رودخانه به دو شیوه زیر
میسر میگردد:
۰ جمع آوری اطلاعات و داده‌های تحقیقاتی
۵ نمونه‌برداری و تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی
الف - جمعآوری اطلاعات و داده‌های تحقیقاتی
با وجود محدودیت اطلاعات تحقیقاتی در خصوص ویژگیهای بیولوژیکی رودخانه‌های کشور. ممکن است برخی
تحفیقات بیولوژیکی شامل ویژگیهای نکتونها و به‌ویژه ماهیها باشد. این اطلاعات ممکن است پایه بررسی اجمالی
ماهیها در محل طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه موردنظر باشد و بتوان براساس آن وضعیت زیست محیطی
رودخانه را در حد مطالعات شناسایی ارزیابی نمود. این‌گونه اطلاعات نیز ممکن است به عنوان توجیه مطالعات
بیشتر در این زمینه در مرحله توجیهی به کار گرفته شوند.
بازدیدهای صحرایی و پرس‌وجو از صیادان به عنوان مکمل اطلاعات موجود در این شیوه ارزیابی کاربرد مفیدی
دارد.
ک 2 005 -[1
3- 5
۳۲
-------- صفحهٔ بعد --------
ب - نمونه‌برداری و تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی
به سبب اهمیت ماهیها در زنجیره غذذایی رودخانه. گونه‌های عمده لازم است شناسایی شوند. ولی گونه‌های زیر به‌ویژه
باید مورد توجه وافع شوند :
9 گونه‌های دارای ارزش تجاری و یا ارزش ماهیگیری تفریحی
گونه‌های لازم برای گونه‌های صرفاً تجاری و یا تفریحی
۵ گونه‌های در خطر انقراض
چنانچه این شناسایی با استفاده از بررسیهای صحرایی و یا گردآوری اطلاعات موجود میسر نگردد. لازم است از
طریق نمونه‌برداری و تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی اقدام نمود. روش کار در بخش (۳-۲-۱-۲-۳ ماهیها قسمتهای
الف - ب -ج) در دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی). استاندارد
شماره ۲۱۱-الف شرح داده شده است. بدیهی است به سبب محدودیت زمانی و اجمالی بودن مطالعات در ارزیابی
زیست محیطی مرحله شناسایی. باید به یک و یا دوبار نمونه‌برداری اکتفا نموده و تاریخهای نمونه‌برداری با توجه به
اطلاعات محلی در خصوص زبیستگاهها و مهاجرت ماهیها انتخاب گردد.
۲-۲-۴ بوم‌شناختی خشکی
در محل و یا محدوده طرحهای مهندسی رودخانه برخی از گونه‌های گیاهی و جانوری ممکن است از اجرا و
بهره‌برداری از طرحهای مزبور تأثیرپذیرند. بنابراین باید در مرحله شناسایی ارزیابی زیست محیطی. گونه‌های گیاهی
و جانوری با توجه به ملاحظات زیر. اجمالاً بررسی شوند:
۵ مطالعات بوم‌شناختی خشکی با تأکید بر گونه‌های گیاهی واقع در اراضی حاشیه‌ای و همچنین گونه‌های
جانوری واقع در این‌گونه اراضی که از نظر منابع غذایی و زیستگاهی به رودخانه متکی هستند. انجام پذیرد.
سایر گونه‌های عمده غیروابسته در محدوده طرح و یا طرحها نیز باید در نظر گرفته شوند و صرفاً به سیب عدم
تأکید. از مطالعات حذف نشوند.
9 حساسیتهای عوامل بوم‌شناختی خشکی نسبت به پارامترهای فیزیکی. شیمیایی و هیدرولیکی رودخانه
شناسایی شوند.
۵ حدود مطالعات اضافی موردنیاز در مرحله توحیهی معین گردد.
9 محدودیتهای محتمل بر اثر اجرا و یا بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در بوم‌شناختی
۵ محدودیتهای شناسایی شده در رابطه با ظرفیت و وسعت طرح و یا طرحها در راستای تصمیم‌گیری برای
ادامه مطالعات اجمالاً ارزیابی گردند.
عوامل زیست محیطی معینی در این بخش از مطالعات شناسایی مطرح‌اند که شرح آنها در قسمتهای زیر آمده است:
۳۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۲-۲-۴ جامعه گیاهی (فلورا)
جامعه گیاهی در محدوده طرح و یا طرحها با توجه به فرسایش. سیلخیزی و مردابهای رودخانه‌ای " زیستگاههای
گونه‌های جانوری و اتکای این گونه‌ها به این جامعه. تأثیر پوشش سبز و اراضی جنگلی بر رودخانه. و بالاخره الگوی
مهاجرت گونه‌های جانوری لازم است اجمالاً بررسی گردد. عوامل قابل توجه در این بررسی اجمالی در بخشهای زیر
شرح داده شده‌اند:
۱-۱-۲-۴ اراضی کشاورزی
وسعت اراضی کشاورزی. الگوی کشت و دوره کشت در نواحی حاشیه‌ای رودخانه در محل طرح و با طرحهای
مهندسی رودخانه معین گردند. تأثیر سیلخیزی اراضی حاشیه‌ای بر کیفیت خاک و کاربری اراضی حاشیه‌ای اجمالاً
۲-۱-۲-۲-۴ جنگلهای زمینهای پست و زمینهای بلند
در محل و محدوده طرح و با طرحها لازم است وسعت تقریبی اراضی تحت پوشش و همچنین گونه‌های غالب در
جنگلهای زمینهای پست و زمینهای بلند معین شوند. تواتر سیلگیری بخش جنگلهای زمینهای پست به‌ویژه باید
بررسی گردد.
۰ ۰ ۴ ۱ ۰ ۶
۳-۱-۲-۴ درختان» درختچه‌ها " و نباتات علفی " اراضی باز
اراضی در محل و محدوده طرح و با طرحها باید تعیین شوند.
۴-۱-۲-۴ گونه‌های در خطر انقراض
گونه‌های گیاهی که در فهرست سازمان محیط زیست ایران به عنوان گونه‌های در خطر انقراض از آنها یاد شده باید در
اراضی حاشیه‌ای محل و محدوده طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه. شناسایی شده. تراکم تمٌریبی آنها معین گردد.
۲-۲-۲-۴ جامعه جانوری (فانا)
جامعه جانوری در اراضی حاشیه‌ای رودخانه با توجه به تأثیرپذیری گونه‌ها از اجرا و بهره‌برداری طرح و یا طرحهای
دا0۳۵۵] 0۷1۵] -2 ۵ 3۱۷۵۳۲۳ -|
5۳۵۵ -4 ۲۵۳۵۵۵ 20[ن] -3
5 0060 -6 دار 110۲۵0605 -5
۲۳۴
-------- صفحهٔ بعد --------
مهندسی رودخانه. حفاظت از تنوع گونه‌ها. حفظ الگوی مهاجرت. حفاظت از زیستگاهها و بالاخره حمایت از
گونه‌های در حال انقراض باید اجمالاً بررسی شوند. عوامل عمده در این بررسی اجمالی عبارتند از :
۵ پبستانداران گیاهخوار !
۰ پستانداران گوشتخوار ۲
۵ دوزیستان"
۰ خزندگان "
9 پرندگان شکاری ۵
9 پرندگان شکارچی "
گونه‌های غالب طی بررسیهای صحرایی و پرس و جو در محدوده طرح و یا طرحها باید شناسایی شوند. روش بررسی
کمی عوامل فوق‌الذکر در بخشهای (۱-۲-۲-۲-۳الی ۶-۲-۲-۲-۳) در دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی
طر حهای مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی). استاندارد شماره ۲۱۱-الف شرح داده شده است.
شایان ذکر است. بررسی اجمالی در این بخش می‌باید با توجه کامل به ملاحظات مشروح در بخش (۲-۲-۴.
بوم‌شناختی خشکی» در استاندارد حاضر انجام پذ پرفته و در این بررسی به‌ویژه به نکات زیر توجه شود :
۵ حفظ تنوع گونه‌های جانوری
۵ حمایت از گونه‌های در خطر انقراض
۵ حفظ الگوی مهاجرت حیات وحش
۵ حفاظت از زیستگاهها در اراضی حاشیه‌ای
در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی نیز باید ارزیابی اولیه در خصوص تأْثیر طرح و یا طرحهای موردنظر
به‌ویژه با توجه به نکات فوق‌الذکر در ارتباط با جامعه جانوری به‌عمل آید.
۳-۴ محیط اجتماعی - اقتصادی
در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه. بررسی اجمالی از وضعیت
اجتماعی - اقتصادی در محل اجرای طرح و یا طرحها و همچنین نواحی اطراف به‌منظور ارزیابی اولیه تأثیرات
ناشی از اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحها باید انجام گردد. بررسیها. می‌باید در محدوده معینی که طرح و یا
طر حها را دربرمی‌گیرند انجام پذیرد. در بخشهای زیر عواملی که در این محدوده بررسی آنها به‌ویژه اهمیت خواهد
داشت شرح داده شده است:
۵۵۵ 02۳۵۲۵۹) -2 ۰۵۵۵ 116۲01۷۵۲۵۷۹ -۱
1۵01|۵5 -4 ۸5 -3
9 ۳۳۵0۵10۲۷ -6 5 ع06هع 101200 -5
۳۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۳-۴ محل طرح
محل طرح شامل محدوده‌ای است که عوامل اجتماعی - اقتصادی در آن تحت تأثیر مستقیم اجرا و بهره‌برداری از
طرح و یا طرحها هستند و به دو بخش محدوده طرح و محل اجرای طرح تتقسیم می‌شود.
۱-۱-۳۴ محدوده طرح
محدوده طرح شامل مساحت دربرگیرنده شعاع معینی از محل احتمالی اجرای طرح و یا طرحها است. این شعاع باید
با توجه به ویژگیهای طرح به لحاظ نوع و وسعت آن و همجنین دامنه احتمال تأثیرات اقتصادی - اجتماعی تعیین
گردد. این محدوده لازم است بر روی نقشه‌ای با مقیاس مناسب با مختصات سازمان جغرافیایی کشور نشان داده
شود. کلیه مراکز جمعیت عمده. عوارض طبیعی. جاده‌ها. وضعیت توپوگرافی. خطوط هم‌تراز. کاربری اراضی باید بر
روی نقشه منعکس گردد.
۲-۱-۳-۴ محل اجرای طرح
محل اجرای طرح دربرگیرنده بازه و یا بازه‌هایی از رودخانه است که احتمالاً طرح و یا طرحها در آن به اجرا درخواهد
آمد. مساحت محل اجرای طرح بستگی به نوع و وسعت طرح و یا طرحها خواهد داشت. محل احتمالی اجرای طرح
و با طرحها باید بر روی نقشه مناسب. همراه با مختصات سازمان جغرافیایی کشور نشان داده شود. بر روی این نقشه
باید مناطق مسکونی تجاری. صنعتی. کشاورزی. جاده‌ها. خطوط راه آهن. مسیر لوله‌های گاز و آب و فاضلاب. کابل
برق و یا خطوط ارتباط تلفنی منعکس گردد.
۲-۱-۳-۴ دوره طرح
دوره طرح را مدت زمان بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای احتمالی تشکیل می‌دهد. به عبارت دیگر دوره طرح و عمر
طرح یکسان است. در مورد برخی از طرحها ممکن است برحسب بخشهای مختلف طرح دوره‌های معین در نظر
۲-۳-۴ کاربری اراضی
نوع کاربری اراضی ۱ باید تعیین گردد و بر روی نقشه محدوده طرح منعکس شده و یا نقشه کاربری اراضی. جداگانه در
محدوده طرح با مقیاس نقشه محدوده طرح تهیه شود. جمعآوری اطلاعات در این خصوص از سازمان جغرافیایی
کشور. وزارت کشاورزی. وزارت مسکن و شهرسازی. وزارت صنایع و بالاخره بررسیهای محلی میسر است.
دوعس 1-1۸00
۳۶
-------- صفحهٔ بعد --------
در تعیین کاربری اراضی در محل طرح لازم است نکات زیر ملحوظ گردد:
۵ اراضی مسکونی شامل: مراکز جمعیت عمده و محلهای سکونت
۵ اراضی کشاورزی شامل: کشت و کارهای عمده و صنایع کشاورزی عمده
۵ اراضی جنگلی و مرتعی
9 اراضی صنعتی شامل: تأسیسات صنعتی
۵ اراضی تجاری و خدماتی عمده به ویژه ساختمانهای ارتشی
۳-۳-۴ ویزگیهای جمعیت
بررسی اجمالی از مراکز جمعیت در محدوده طرح به منظور شناخت جمعیت تأثیرپذیر از اجرا و بهره‌برداری از طرح
انجام می‌پذیرد. در این بررسی لازم است به نکات زیر توجه شود:
برآورد تقریبی جمعیت دائم و جمعیت موقت با توجه به بخشهای (۱-۱-۳-۳-۳و ۲-۱-۳-۳-۳)
دستورالعمل‌ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه(مر حله توجیهی). استانداردشماره ۲۱۱-الف
9 پراکنش تفریبی جمعیت
۵ پیش‌بینی تغریبی جمعیت در دوره طرح
9 بررسی اجمالی مهاجرت
۵ ساختار جمعیت (بومی. قبیله‌ای. فرقه‌ای. اقَلیتها)
۴-۳-۴ سیمای اجتماعی - اقتصادی
سیمای اجتماعی - اقتصادی در محل طرح لازم است اجمالاً با توجه به نکات زیر انجام پذیرد:
۵ الگوی اسکان جمعیت با توجه به درصد تقریبی جمعیت شهری. درصد جمعیت روستایی. ارزش زمینهای
مسکونی. ارزش زمینهای غیرمسکونی
۵ وضعیت آموزش در محدوده طرح و محل طرح با ارائه تعداد تقریبی مراکز آموزش ابتدایی. راهنمایی.
دبیرستان و عالی
9 ویژگیهای زیست محیطی شامل: درصد تقریبی جمعیت استفاده‌کننده از سیستم توزیع آب و جمع آوری
فاضلاب. نحوه جمع آوری دفع مواد زائد جامد شهری و صنعتی. وضعیت فاضلابهای صنعتی. وضعیت
عمومی آلودگی هوا در محدوده
۵ وضعیت اشتغال شامل: درصد اشتغال در بخش کشاورزی. صنعت. خدمات. درصد بیکاری در محدوده طرح
۳۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۵-۳-۴ ویژگیهای فرهنگی سیاسی
بررسی اجمالی از وضعیت فرهنگی - سیاسی در محدوده طرح لازم است با توجه به شاخصهای زیر انجام پذیرد:
۵ موقعیت سیاسی محدوده طرح با توجه به تقسیم‌بندی کشوری
۵ سطح‌کلی سواد و دانش عمومی
امکانات تفریحی با توجه به ورزشهای آبی. ماهیگیری. قایقرانی
۵ امکانات فرهنگی مانند: کتابخانه. تأتر. سینماء مسجد
۵ سازمانهای غیردولتی مانند: سازمانهای عام‌المنفعه. سندیکاها. جوامع تخصصی
۶-۳۴ مناطق حساس
شناسایی کلیه مناطق حساس در محدوده طرح و محل طرح انجام شده در نقشه‌ای با مقیاس مناسب به تفکیک باید
9 مناطق حفاظت شده طبیعی
9 مناطق حفاظت شده باستانی
۵ آثار فرهنگی
که شرح کامل و روش جمع آوری اطلاعات در خصوص آنها در بخش (۶-۳-۳. مناطق حساس) در دستورالعمل
ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی). استاندارد شماره ۲۱۱-الف آمده است.
۷-۳-۴ حوادث غیرمترقبه
بررسی اجمالی حوادث غیرمترقبه عمده‌ای که در رابطه با طرح و یا طر حهای مهندسی رودخانه موجب آثار مستقیم و
غیرمستفیم در وضعیت اقتصادی - اجتماعی منطقه طرح شده‌اند. مانند: سیلاب. زلزله. رانش زمین و طوفان لازم
۸-۳-۴ بهداشت عمومی و بیماریهای مر تبط با آب
در مرحله شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طر حهای مهندسی رودخانه لازم است از وضعیت بهداشتی در
محل طرح. بررسی اجمالی به‌عمل آید. این بررسی شامل: ارزیابی بیماریهای بومی. وضعیت پیشگیری امراض و
همچنین مبارزه با ناقلان در محدوده طرح است. در بخش (۹-۳-۳» دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای
مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی). استاندارد شماره ۲۱۱- الف برای کسب آمار و اطلاعات ر اهنماییهای لازم در
این خصوص انجام پذیرفته است.
۳۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ بیش‌بینی اثرات زیست محیطی
طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله اجراو بهره‌برداری شامل فعالیتهای مختلفی است که بر اثر طبیعت
این‌گونه فعالیتها. عوامل فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی. اقتصادی - اجتماعی در محیط زیست. محل و یا محدوده
طرح و یا طرحها را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای
مهندسی رودخانه. لازم است عمدتاً با استفاده از اطلاعات موجود. این اثرات با توجه به راهنماییهای زیر پیش‌بینی
شوند:
۵ طرح و یا طرحهای موردنظر بررسی شده. فعالیتهایی که در این‌گونه طرح و یا طرحها وجود خواهد داشت
پیش‌بینی گردد. نوع مصالح. منابع. نیروی انسانی و ماشین آلات موردنیاز در اجرای طرح و با طرحها
به‌صورت تقّریبی معین شود. محل اجرا و زمان اجرای هریک از فعالیتها تشخیص داده شود. در این قسمت
از مطالعات. گزارشهای مهندسان مشاور طرح و با طرحها و یا اطلاعات ارائه شده در بخش ۲ «مشخصات
طر حها» استاندارد حاضر به‌ویژه به‌کار خواهند امد.
محیط فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی. اقتصادی - اجتماعی در محل و با محدوده طرح با استفاده از
ر اهنماییهای انجام شده در بخش ۴ «شناسایی وضع موجود» استاندارد حاضر انجام پذیرد. این شناسایی.
همان‌طور که در قسمتهای قبل ذکر گردید. عمدتاً بر پایه اطلاعات موجود و ارزیابی داده‌های در دسترس
انجام شده. باید به عوامل زیست محیطی تأثیرپذیر عمده توجه ویژه گردد.
۵ پس از تعیین فعالیتها و شناسایی عوامل زیست محیطی تأثیرپذیر عمده. اثرات زیست محیطی در محل و با
محدوده طرح پیش بینی گردد. در این بخش لازم است مشخص گردد که آیا اطلاعات جمعآوری شده برای
تشخیص اثرات زیست محیطی. به حد کفایت است و یا اینکه به بررسیهای بیشتر و ادامه مطالعات زیست
محیطی در مرحله توجیهی برای رسیدن به نتایج دقیقتر نیاز خواهد بود.
نتایج شناسایی اثرات زیست محیطی طرح و یا طرحها در این مرحله از مطالعات در دو بخش زیر کاربرد دارد :
۵ تشخیص محدودیتهای زیست محیطی در ر استای ادامه مطالعات طرح
۵ تصمیم‌گیری در خصوص ادامه مطالعات زیست محیطی در مرحله توجیهی
شایان ذکر است. معمولاً غالب طرحهای وسیع مهندسی رودخانه را نمی‌توان بدون مطالعات زیست محیطی مرحله
توجیهی و در نتیجه مشخص نمودن هزینه روشهای کاهش اثرات زیست محیطی. صرفاً به دلایل پیش‌بینی
محدودیتهای زیست محیطی بسیار شدید مردود دانست.
روش شناسایی اثرات زیست محیطی در مرحله شناسایی در بخشهای زیر شرح داده شده است:
۱-۵ ملاحظات پایه
در تعیین اثرات زیست محیطی در مرحله شناسایی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است به برخی نکات
پایه و ملاحظات ویژه توجه نمود. این ملاحظات عمدتاً به قرار زیر است :
۵ تفکیک طرحهای خاص و تأثیر متقابل اثرات زیست محیطی در طرحهای منطقه‌ای
۳۹
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ تفکیک اثرات زیست محیطی مراحل اجرا و بهره‌برداری
۵ شناسایی عوامل زیست محیطی
9 ارزیابی کمی و کیفی اثرات زیست محیطی
۵ اثرات مثبت با منفی
۵ اثرات مستقیم و غیرمستقیم
9 آثرات تحمعی
۵ اثرات اجتناب ناپذ پر
۵ اثرات برگشت ناپذیر و جبران‌ناپذیر
۵ جمع‌بندی اثرات
نکاتی که به‌ویژه در ملاحظات فوق‌الذکر اهمیت دارد در بخشهای ۱-۴ لغایت ۶-۴ در «دستورالعمل ارزیابی زیست
محیطی طرحهای مهندسی رودخانه» (مر حله توجیهی). استاندارد شماره ۲۱۱-الف به وضوح شرح داده شده است.
۲-۵ اثرات بهداشتی
در مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است به‌ویژه به اثرات
بهداشتی اهمیت داد. بنابراین باید در شناسایی اثرات زیست محیطی در محل و محدوده طرح و یا طرحها به اثرات
بهداشتی عمده زیر توجه ویژه نمود:
۰ ثرات مستفیم بهداشتی بر کارکنان
۵ اثرات مستفیم بهداشتی بر ساکنان اطراف طرح
۵ اثرات بر خدمات بهداشتی منطقه
نکات با اهمیت در این اثرات در بخشهای زیر آمده است.
۱-۲-۵ اثرات مستقیم بهداشتی بر کارکنان
چنانچه محل و یا محدوده طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در منطقه‌ای قرار دارد که برخی بیماریهای بومی از
خصوصیات آن منطقه به‌شمار می‌رود. لازم است به ورود کارکنان مورد نیاز طرح و یا طرحها به منطقه و مواجهه آنها
با این بیماریها در مرحله اجرا و بهره‌برداری اهمیت ویژه داد. این امر به خصوص در برنامه‌های ریشه‌کنی برخی از
بیماریها اهمیت خواهد داشت. چرا که در این‌گونه موارد سعی بر محدودکردن مناطق آلوده و جلوگیری از اختلاط
نتیجه آن‌که در مطالعات شناسایی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است در محدوده طرح
بررسی اجمالی از بیماریهای زیر به عمل آید:
۵ مالاریا
۵ تراخم
۳۰
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ شیستوزومیازیس ۱ (خون ادراری)
دیستوماتوسیس آ (کرم کبدی)
۲-۲-۵ اثرات بهداشتی بر ساکنان اطراف طرح
در مطالعات شناسایی زیست محیطی لازم است بررسی اجمالی در محل و محدوده طرح در رابطه با اثرات مستقیم
بهداشتی بر ساکنان اطراف طرح بر اثر اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طر حهای مهندسی رودخانه به‌عمل آید. در این
بررسی اجمالی لازم است به نکات زیر در حد مطالعات شناسایی توجه نمود:
۵ آثار ناشی از بیماریهای مسری
۵ خدشه در وضعیت بهداشتی
۵ ظهور بیماریهای جدید
9 بازگشت بیماریها
تسریع در شیوع بیماریها
۵ پخش به‌وسیله ناقلان
این نکات در تصمیم‌گیری در خصوص ادامه مطالعات در مرحله توجیهی به‌ویژه اهمیت خواهد داشت.
۲-۲-۵ آثار بر خدمات بهداشتی منطقه
بررسی اجمالی در خصوص فشار ناشی از اجرای طرحهای مهندسی رودخانه بر وضعیت بهداشتی محل و با
محدوده طرح در مرحله شناسایی مطالعات ارزیابی زیست محیطی ضرورت دارد. در این بررسی لازم است به نکات
زیر توجه گردد:
9 نیاز به مراکز بهداشتی و درمانی در محدوده طرح
9 نیاز به برنامه محافظت. بازرسی. پایش و اجرایی بهداشتی در منطفه طرح
۵ تأمین امکانات مبارزه با ناقلان
۳-۵ فوریتها و حوادث
در مطالعات شناسایی ارزیابی طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه لازم است بررسی اجمالی در خصوص
تأثیرپذیری و تأٌثیرگذاری طرح و یا طرحها بر حوادث طبیعی به‌عمل آید. حوادث طبیعی یاد شده عمدتاً شامل:
سیلاب. زلزله. طوفان و رانش زمین است. بررسی اجمالی فوق‌الذکر نیز باید در برگیرنده نکات زیر باشد:
و شدت. مدت. تواتر
۵ احتمال وقوع
[- 501311050115 2- 015
۳۱
-------- صفحهٔ بعد --------
تأثیر حوادث بر محیط فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی. اقتصادی - اجتماعی لازم است با توجه به مطالعات انجام
شده در بخش ۴ استاندارد حاضر شناسایی شود و سپس تأثیرگذاری و تأثیرپذیری طرح و با طرحهای موردنظر بر
این حوادث اجمالاً بررسی و ارزیابی گردد.
۴-۵ ترتیب انجام دادن مطالعات تعیین اثتراتن زیست محیطی در مرحله شناسایی
در این بخش از مطالعات ر اهنماییهای لازم برای ترتیب به‌کارگیری مطالعات انجام شده در بخشهای قبلی در راستای
رسیدن به نتایج موردنظر شرح داده شده و ترتیب انجام دادن مطالعات به قرار زیر است:
9 بررسی اجمالی وضعیت موجود فیزیکی و شیمیایی محیط در محل و یا منطقه طرح و با استفاده از اطلاعات
جمعآوری شده. طبق روش مذکور در بخش ۱-۳ «محیط فیزیکی و شیمیایی» استاندارد حاضر و برداشتهای
عینی صحرایی با تأکید بر پارامترها و یا شاخصهای عمده تأثیرپذیر از اجرای طرح
۵ بررسی اجمالی محیط بیولوژیکی با استفاده از اطلاعات جمعآوری شده. طبق روش مذکور در بخش ۲-۴
«شناسایی کلی شاخصهای بوم‌شناختی تأثیرپذیر» در استاندارد حاضر و برداشتهای عینی صحرایی با تأکید
بر شاخصهای عمده تعیین شده
9 بررسی اجمالی محیط اقتصادی - اجتماعی با استفاده از اطلاعات جمعآوری شده. طبق روش مشروح در
بخش ۳-۴ «محیط اقتصادی - اجتماعی» در استاندارد حاضر با تأکید بر کاربری اراضی. جمعیت‌شناسی.
حوادث غیرمترقبه و بالاخره بهداشت عمومی
۵ بررسی اجمالی مشخصات طرح و یا طرحها با استفاده از اطلاعات جمعآوری شده. طبق روش مشروح در
بخش ۲ «بررسی مشخصات طرح و با طرحها» در استاندارد حاضر
تعبین تأثیر کلیه فعالیتها و زیر فعالیتها در مرحله اجرای طرح بر محیط فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی. محیط
اقتصادی - اجتماعی
جمع‌بندی اثرات با استفاده از رهنمودهای ارائه شده در بخش ۱-۵ «ملاحظات پایه» در استاندارد حاضر
8 تعیین دقیق وجود و یا عدم وجود اثر پیامد بسیار شدید و ویژه. غیرقابل جبران و برگشت‌ناپذیر بر محیط
تعیین دقیق محدودیتهای زیست محیطی در راستای ادامه مطالعات با تهیه فهرست محدودیتها بر پایه تأثیر
کلیه فعالیتها بر وجوه مختلف زیست محیطی در صورت عدم وجود پیامدهای بسیار شدید و ویژه. غیرقابل
جبران و برگشت‌ناپذیر بر محیط زیست
۵ تعیین حدود مطالعات بیشتر در مرحله توجیهی با توجه به یافته‌های مطالعات شناسایی در خصوص وجوه
مختلف محیط زیست محل و یا منطقه طرح
۳۲
-------- صفحهٔ بعد --------
۶ توصیه‌های کلی مدیریتی زیست محیطی
در این بخش از مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه. توصیه‌های کلی
لازم برای مدیریت. انجام دادن مطالعات و برخی ملاحظات ویژه در این خصوص ارائه شده است. این توصیه‌ها به
قرار زیر است :
9 مشارکت مردمی و تشکیلات غیردولتی
۵ تعیین محدوده و عمق مطالعات
9 مدیریت مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی
ملاحظات ویژه در بخشهای فوق‌الذکر در قسمتهای زیر آمده است.
۱-۶ مشارکت مردمی و تشکیلات غیردولتی
یکی از مهمترین اصول در طرحهای توسعه. لحاظ نمودن نیازهای مردم و به‌کارگیری نظرات آنها در مطالعه. اجرا.
بهره‌برداری و نگهداری است. طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه نیز از این قانون کلی مستثنی نیست و در این
راستا در مرحله مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی لازم است گروههای ذی‌نفع و با متضرر از طرحها.
گروههای ذی‌نفوذ در طرحها و بالاخره تشکیلات غیردولتی موْثر در طرحها شناسایی شوند. شایان ذکر است.
تشکیلات غیردولتی در واقع بخشی از مردم. ولی به‌صورت تشکل‌یافته محسوب می‌شوند.
این شناسایی در تعیین محدوده مطالعات و عمق مطالعات نقش ارزنده‌ای خواهد داشت و با به‌کارگیری روشهای زیر
مقدور میگردد:
9 بررسی کامل اطلاعات جمع آوری شده در بخش (۳-۴. محیط اجتماعی - اقتصادی) در استاندارد حاضر
به‌ویژه «جمعیت‌شناسی». «سیمای اجتماعی - اقتصادی». «ویژگیهای فرهنگی - سیاسی»
9 بررسی اجمالی گروههای عمده در محدوده طرح و محل طرح و با توجه به اطلاعات جمع آوری شده و
بازدیدهای کوتاه صحرایی
9 شناسایی انجمنهای طرفدار محیط زیست. سازمانهای مردمی عام‌المنفعه. شرکتهای دست‌اندرکار کارهای
آبی. انجمنهای مذهبی و هیأتهای دینی به‌عنوان تشکیلات غیردولتی در محل و یا محدوده طرح با استفاده از
اطلاعات جمع آوری شده و یا از طریق پرس وجوهای صحرایی
این شناسایی پایه‌ای برای پیش‌بینی برخی مسائل مردمی در رابطه با طرح و یا طرحها خواهد بود و در مورد
تصمیم‌گیری برای ادامه مطالعات در مرحله توجیهی نقش عمده‌ای خواهد داشت.
۲۶ تعیین محدوده و عمق مطالعات
چنانچه در بخش (۱-۳-۴. محل طرح) استاندارد حاضر ذکر گردید. لازم است محدوده انجام دادن مطالعات
ارزیابی زیست محیطی در مرحله شناسایی تعیین گردد. این محدوده به‌ویژه در رابطه با دربرگرفتن گروههای مردمی
۳۳
-------- صفحهٔ بعد --------
تأثیرگذار و تأثیرپذیر از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است در مرحله شناسایی تدقیق گردد. در این
خصوص اطلاعات جمعآوری شده مردمی کاربردهای زیر را خواهد داشت :
۵ تدقیق محدوده و در نتیجه وسعت ارزیابی اثرات زیست محیطی
9 تعیین عمق مطالعات با توجه به خواستهای مردم عادی و گروههای ویژه
۵ اصلاح برنامه انجام دادن مطالعات و اعمال تغییرات ناشی از تدقیق محدوده مطالعات
از دیدگاه کلی. مدیریت زیست محیطی. بخشی از سیستم مدیریت طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه را تشکیل
می‌دهد. در مرحله مطالعات شناسایی ارزیابی زیست محیطی. اهم وظایف و مسئولیتهای این مدیریت به قرار زیر
است :
تهیه شرح خدمات و تدارکات لازم برای شروع مطالعات شناسایی
سرپرستی انجام دادن مطالعات در مرحله شناسایی با توجه به استانداردها. مقررات و دستورالعملهای زیست
محیطی ملی و منطقه‌ای
کنترل برنامه زمانی. هزینه‌ها و اعمال تغییرات لازم بر حسب نیاز
9 تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی مرحله شناسایی و مساعدت به عوامل تصمیم‌گیرنده در خصوص توقف.
ادامه مطالعات و بردن طرح به مرحله توجیهی
۵ ایجاد هماهنگی در مدیریت کلی طرح
روش تعیین این مدیریت در بخشهای ۱-۳-۸الی ۴-۳-۸ در دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای
مهندسی رودخانه (مرحله توجیهی) استاندارد شماره ۲۱۱-الف شرح داده شده است. روش مذکور به‌عنوان راهنما
برای مدیریت مطالعات مرحله شناسایی این‌گونه طرحها کاربرد داشته. تنها لازم است به نکات زیر توجه شود :
۵ مطالعات شناسایی عمدتاً بر پایه اطلاعات موجود و مطالعات صحرایی بسیار محدود انجام میگردد و لازم
است این نکات به‌ویژه در شرح وظایف. گروههای مورد نیاز و تسهیلات مطالعاتی در نظر گرفته شود.
۵ در غالب طرحهای مهندسی رودخانه احتمال ادامه مطالعات در مرحله توجیهی وجود دارد. لذا غالب
تمهیدات در مدیریت مرحله شناسایی می‌باید در مرحله توجیهی نیز قابل استفاده باشند.
مدیریت در این مرحله لازم است در هماهنگی با مدیریت کلی طرح اعمال شده تا از هرگونه تأخیر در
مدیریت کلی طرح و با طرحها اجتناب شود.
۳۴
-------- صفحهٔ بعد --------
۷ تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی مرحله شناسایی
مقایسه تطبیقی گزارشهای ارزیابی اثرات زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه در طول دهه‌های گذشته در
کشور. نمایانگر وجود تفاوتها و اختلافات چشمگیری در شکل و محتوای این قبیل گز ارشهاست. عدم تداوم در
سبک نوشتاری. فقدان نظم و هماهنگی لازم در توصیف و تشریح ویژگیهای محیط زیست. استفاده پراکنده و
ناموزون از منابع تصویری و بصری, عدم یکپارچگی و انسجام در گزارشها. عدم استناد و مأخذدهی استاندارد و
بسیاری موارد مشابه دیگر. ضرورت اقدام برای تهیه دستورالعملی را نشان می‌دهد که مشخص‌کننده ملاحظات و
الزامات برای تهیه «گزارش ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه» است.
مخاطبان نهایی گزارشهای مطالعات ارزیابی زیست محیطی طر حهای مهندسی رودخانه. کارفرمایان این‌گونه طرحها
هستند. به‌دلیل حساسیتی که میزان قابلیت تأثیرگذاری گزارش بر روند تصمیم‌گیری کارفرمایان دارد. رعایت پاره‌ای
ملاحظات در تهیه گزارشها الزامی می‌نماید. گزارش ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه طبق روال
انجام دادن این طر حها در سه مرحله شناسایی, توجیهی و تفصیلی باید به‌طور جداگانه تهیه گردد. در بخشهای زیر
روش ارائه گزارش ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله شناسایی شرح داده شده است:
۱-۷ روش ارائه گزارش زیست محیطی
شکل ارائه گزارش ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه. اعم از طرحهای خاص و با طرحهای
منطقه‌ای باید مطابق با استانداردهای گزارش‌نویسی و نوشتارهای فنی رایج در سطح بین‌المللی باشد. اصولاً این
استانداردها طی سالیان متمادی در کشورهای پیشرفته تجربه شده و تکمیل یافته و به‌خوبی برای ارائه دستاوردها و
نتایج حاصل از مطالعات کاربرد دارد. شایان ذکر است. انجام دادن مطالعات ارزیابی زیست محیطی در کشورهای در
حال توسعه. به سبب فقدان اطلاعات کافی و ساختار اداری نامطلوب. با زحمات زیاد و هزینه بالنسبه زیادی توآم
است. بنابراین لازم است در ارائه گزارش. دقت کافی مبذول گردد. چرا که گزارش پر از اشکال. نامفهوم و نظم‌نیافته.
حاصل همه کوششها و هزینه‌ها را خنثی می‌نماید.
در بخشهای زیر ابتدا شکل کلی گزارش ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه ارائه شده و سپس
ملاحظات کلی در فرم نوشتاری و گزارش‌نویسی بیان شده است.
۱-۱-۷ قالب کلی گزارزش
گزارش زیست محیطی لازم است دقیقاً طبق روش زیر و تحت عنوان سرفصلهای عمده زیر تنظیم گردد. بدیهی
است. در هر بخش. زیربخشهای متعددی مطرح می‌شود که تهیه کننده گزارش در انتخاب آنها آزاد است. این گزارش
ابتدا به‌صورت نسخه اولیه توسط مهندسان مشاور طرح ارائه شده و پس از بررسیهای لازم در چرخه اداری. تکمیل
می‌شود و به‌صورت گزارش نهایی ارسال میگردد. در هر صورت فرم گزارشها همچنان یکسان خواهد بود. بخشهای
مختلف گزارش به ترتیب ارائه به قرار زیر است:
۳۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۱-۱-۷ صفحات اولیه
صفحات اولیه گزارش که با حروف ابحد مشخص شده‌اند به ترتیب به صورت زیر هستند:
۵ یک صفحه ماشین شده عیناً مانند صفحه مقوایی روی جلد. حاوی جمله «جمهوری اسلامی ایران» و در زیر
آن جمله «وزارت نیرو» و یا هر ارگان تهیه‌کننده دیگر در بالای صفحه. در وسط صفحه نام کامل طرح و کمی
پایین‌تر با فاصله مناسب جمله «گزارش مرحله شناسایی ارزیابی زیست محیطی» و در پایین صفحه نام
مهندسان مشاور و یا نام کلیه دست‌اندرکاران تهیه گزارش همراه با ذکر تخصص و بخشی از گزارش که در تهیه
آن دخالت داشته‌اند و درست در زیرآن تاریخ ارائه گزارش ثبت میگردد.
این صفحه فاقد هرگونه شماره‌گذاری ابجد و یا غیرابحد است.
۵ صفحه بعد نامه ارائه گزارش. حاوی دلیل ارائه گزارش و الزامات قراردادی است. این نامه به امضای نماینده
رسمی تهیه کننده گزارش است. این صفحه نیز فاقد هرگونه شماره‌گذاری ابجد و یا غیرابحد خواهد بود.
۵ فهرست مطالب. این فهرست شامل: ممدمه. خلاصه مطالعات. بخشهای مختلف مطالعات طبق ترتیب
سرفصلهای عمده زیر و در نهایت بخش ضمایم و یا پیوستها و در انتها منابع و مأخذ است. کلیه صفحات باید
با حروف ابجد شماره‌گذاری شوند.
۵ فهرست جداول و نمودارها. این فهرست شامل: کلیه جداول و نمودارها به ترتیب ارائه در گزارش همراه با
عنوان و شماره صفحه است. معمولاً شماره جداول و نمودارهای هر بخش دارای ترتیب شماره‌گذاری همان
بخش است. زیراهرگونه تغییری در جداول و نمودارها کمترین دشواری را در تغییر در شماره‌های ترتیب
به‌جا می‌نهد. کلیه صفحات لازم است با حروف ابحد شماره‌گذاری شوند.
۵ فهرست شکلها و عکسها. این فهرست شامل: کلیه شکلها و عکسها به ترتیب ارائه در گزارش همراه با عنوان
شکل و عکس و شماره صفحه است. معمولاً شماره اشکال و عکسهای هر بخش دارای ترتیب شماره‌گذاری
همان بخش است. کلیه صفحات لازم است با حروف ابحد شماره‌گذاری شوند.
۵ فهرست نقشه‌ها. چنانچه نقشه‌هایی ارائه شده باشد. این فهرست شامل: کلیه نقشه‌ها همراه با عنوان و شماره
نقشه است. معمولاً از تهیه نقشه‌های متعدد احتراز شده و تنها به ارائه اشکال بسنده می‌شود. کلیه صفحات
می‌باید با حروف ابجد شماره‌گذاری شوند.
۲-۱-۱-۷ خلاصه گزارش
خلاصه گزارش شامل یک و یا دو صفحه است که در آن خلاصه‌ای از یافته‌ها و نتایج کلی برای استفاده مجری و یا
مجریان طرح و بالاخره مقامات تصمیم‌گیرنده و یا کنترل‌کننده تهیه می‌شود. اختصار. جامعیت و وضوح باید در تهیه
این بخش به‌خوبی مراعات گردد. این صفحات حزو اولین صفحات بدنه گزارش است و اولین صفحه با شماره
۳۶
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۱-۱-۷ مقدمه
مقدمه شامل: طرح موضوع. تاریخچه مختصر طرح. مراحل اجرایی. اهداف. تعاریف و دیدگاهها. سطح اطلاعات
موجود و روش کلی کار است.
۴-۱-۱-۷ قوانین و مقررات زیست محیطی
این بخش شامل: قوانین. مقررات. آیین‌نامه‌ها و دستورالعملهای مر تبط با موضوع و اهداف طرح است که طبق بخش
۱ استاندارد حاضر در خصوص جمع آوری آنها اقدام شده است. بدیهی است این بخش نشان‌دهنده الزامات قانونی و
مقرراتی در تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی است. شایان ذکر است. قوانین و مقررات عمده مورد نظر باید در
پیوستها به گزارش الصاق گردد و در این بخش تنها به ذکر آنها بسنده شود.
۵-۱-۱-۷ مشسخصات طرح
در این بخش گزینه‌های موردنظر در طرح که طبق روش ارائه شده در بخش ۳ استاندارد حاضر در خصوص توصیف
آنها عمل شده است. ارائه میگردد.
۶-۱-۱-۷ توصیف وضعیت محیط زیست
شرح محیط فیزیکی و شیمیایی. بیولوژیکی و اقتصادی - اجتماعی طبق روش تشریح شده در بخش ۴ استاندارد
حاضر در این بخش ارائه میگردد. در این بخش باید بیشتر بر موْلفه‌های با اهمیت تکیه شود و از شرح و بسطهای
زاید و گمراه‌کننده پرهیز گردد. بدیهی است در طرحهای منطقه‌ای وسعت بررسی محیط زیست طرح. مطالعات
۷-۱-۱-۷ اثرات زیست محیطی
در این بخش با استفاده از راهکارهای ارائه شده در بخش ۵ استاندارد حاضر, اثرات زیست محیطی گزینه‌های
موردنظر در طرح مشخص می‌شوند و زمینه مساعدی برای تصمیم‌گیری در خصوص ادامه و یا توقف مطالعات فراهم
میگردد.
۸-۱-۱-۷ ارزیابی کلی و نتیجه گیری
در این بخش از گزارش زیست محیطی لازم است کلیه یافته‌ها در طول مطالعات ارزیابی زیست محیطی مرحله
شناسایی را در هم آمیخت و بر اساس اطلاعات به‌دست آمده به نتیجه گیریهای مشخص دست یافت. این نتیجه گیریها
باید به‌صورت نظم یافته‌ای انجام پذیرد. به‌طوری‌که به تصمیم‌گیرندگان در خصوص رد طرح. قبول طرح و یا ادامه
مطالعات در مرحله توجیهی مساعدت نماید. نتایج کلی در قالب بخشهای زیر باید ارائه گردد:
۳۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۸-۱-۱-۷اثرات زیست محیطی عمده اجتناب‌ناپذ یر
اثرات زیست محیطی عمده اجتناب‌ناپذیر باید با توجه به اثرات بر محیط فیزیکی و اثرات بر محیط بیولوژیکی در
مرحله اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای خاص و منطقه‌ای پیش بینی شوند.
الف - اثرات بر محیط فیزیکی
در این بخش لازم است به اثرات عمده اجتناب‌ناپذیر بر محیط فیزیکی تکیه شود. این اثرات در رابطه با موارد زیر
باید مشخص گردد:
۵ خاک
۵ آب
۵ هوا
ب - اثرات بر محیط بیولوزیکی
اثرات عمده اجتناب‌ناپذیر بر محیط بیولوژیکی باید تحت عناوین زیر ارائه شود :
۵ اثرات اجتناب‌ناپذیر بر بیولوژی خشکی
اثرات اجتناب‌ناپذیر بر بیولوژی آبی
۳-۸-۱-۱-۷اثرات برگشت‌ناپذیر و غیرقابل جایگزین بر منابع
منابعی که از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه تأثیر می‌پذیرند. باید به دقت مشخص شود. لازم است اثرات
برگشت‌ناپذ یر و غیرقابل جایگزین بر منابع شناسایی شوند. در این خصوص ارزیابی اثرات باید تحت عناوین زیر
انجام پذیرد:
9 منابع اکولوزیکی
مصالح
۵ آب وهوا
زمین
۵ منابع اجتماعی
۹-۱-۱-۷ فهرست منابع و مآخذ
این فهرست باید شامل کلیه منابع و ماخذ استفاده شده در مطالعات و تهیه گزارش اعم از: کتب. مجلات علمی.
گزارشها. مقاله‌های تحقیقی. بولتنها. تبادل افکار با کارشناسان صاحب نام از طریق مذاکره حضوری, تلفنی و یا
مکاتبه و یا اینترنت باشد.
۳۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۱-۱-۷ پیوستها
پیوستها در چند بخش برحسب حجم و تنوع آنها ارائه میگردد. این پیوستها عموماً شامل موارد زیرند:
۵ خلاصه و با فهرست قوانین و مقررات عمده
۵ برخی اشکال. جداول و نموگرامهای کاربردی
۵ خلاصه مدلهای ریاضی
۵ فهرست گونه‌های جانوری. گیاهی
۵ برخی جداول معیارهای آلودگی
۵ فهرست تهیه‌کنندگان گزارش
شایان ذکر است. پیوستها باید حاوی اطلاعاتی باشد که پایگاه استدلالی محکم بحنهاو نتیجه گیریهای انجام شده در
بدنه گزارش را نشان دهد.
۲-۱-۷ ملاحظات ویزژه در تهیه گزارش
به‌منظور افزایش هرچه بیشتر کیفیت و قابلیت ارتباط پذیری گزارش ارزیابی زیست محیطی لازم است ملاحظات
دوازده‌گانه زیر در تهیه گزارش همواره مدنظر قرار گیرند:
به هیچ‌وجه از کلمات نامأنوس و پیش‌پاافتاده استفاده نشود. زیرا برای خواننده ممکن است غیرقابل درک
باشد.
9 گزارش به‌صورت مختصر و مفید و کاملاً روشن و واضح باشد.
۵ حتی‌المقدور از تصاویر و نمودارهای مناسب استفاده شود و از متون نوشتاری و خسته‌کننده احتراز شود.
۰ به هیچ‌وجه از کلمات مبهم و گنگ استفاده نشود و ازکلی‌گویی پرهیز شود.
9 سعی شود از روشهای دقیق اجرایی در بخشهای مختلف استفاده شود.
۵ از خلاءهای اطلاعاتی موجود کمتر ذکری به میان آید و تجزیه و تحلیلهای نهایی موکول به تأمین اطلاعات
مزبور نگردد.
۵ سعی شود از اطلاعات جمع آوری شده. جه در جهت موافق یا مخالف اجرای پروژه در هر صورت استفاده
شود و هرگونه داوری در این‌باره به خواننده گزارش و تصمیم‌گیرندگان محول شود. از دخالت دادن تعصبات
کارشناسانه احتراز گردد.
۵ از هرگونه ارائه نظرات سایرین بدون ذکر مرجع احتراز شده و با رعایت حق استفاده از مطالب دیگران و به
امانت‌داری, ذکر منابع و مأخذ صحیح تحت یک سیستم مستندسازی قوی عمل شود.
۵ سعی شود مطالب ارائه شده در بخشهای مختلف گزارش با یکدیگر همبستگی کامل داشته باشد و از
تناقض‌گویی احتراز شود.
۵ سیاق نگارش در بخشهای مختلف گزارش حتی‌المقدور یکسان و از نظرات فنی تخصصی ممبتنی بر واقعیتها.
۳۹
-------- صفحهٔ بعد --------
استفاده شود. شایان ذکر است. به سبب ایر‌که کارشناسان متفاوت بخشهای مختلف را تهیه می‌کنند. اختلاف
در روش نگارش و بعضاً روش استنتاج اجتناب‌ناپذیر است.
د ۰ :
۰ روش مستند سازی و نحوه ارائه منابع و مأخذ (مانند: کتاب. رساله. گزارشهای پراکنده. مذاکرات با کارشناسان
خبره. مطبوعات) با الگوهای استاندارد مرجع‌نویسی در نوشتارهای فنی مطابقت داشته باشد.
۲-۷ چرخه اداری گزارش ارزیابی زیست محیطی, مراحل بررسی و تصویب
به‌عنوان رهنمودی اجرایی و عملی برای مشاوران. کارفرمایان. دستگاههای نظارت. ارگانها و یا نهادهای دخیل در
پایش زیست محیطی و بالاخره ارگانهای بررسی‌کننده و تصویب‌کننده گزارشهای زیست محیطی طرحهای مهندسی
رودخانه. چرخه اداری گزارشهای زیست محیطی در این بخش شرح داده می‌شود. بدیهی است مطالب این بخش
صرفاً جنبه راهنمایی دارد و ارائه آن در این استاندارد جهت: هدایت. مدیریت بهینه گردش فعالیتها. افزایش هرچه
بیشتر کارآیی این قبیل طرحها و همچنین معیاری برای بازنگریها و مراحل تصویب خواهد بود.
از آن‌جاکه روند گردش فعالیتهای بررسی, تهیه. بازنگری. تصویب و یا تأیید گزارشهای ارزیابی زیست محیطی طرح
و با طرحهای مهندسی رودخانه در برگیرنده کلیه مراحل مختلف آن است. لذا در این بخش روال کار و روند گردش
کار گزارشها در هر کدام از مراحل :
۵ مطالعات در مرحله شناسایی
۵ مطالعات در مرحله توجیهی
8 تهیه طرح اجرایی در مرحله تفصیلی
مراحل اجرای طرح
9 مراحل پایش زیست محیطی
تشریح گردیده و کارکردهای عمده اساسی در هر مرحله به تفکیک و در عین حال در قالب یک مجموعه واحد و کلی
ارائه میگردد. براین اساس هرکدام از سازمانها. ادارات. نهادها و مشاوران مربوط و یا بعضی افراد دارای شخصیت
حقیقی یا حقوقی که قصد تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی برای هرکدام از پروژه‌ها و طرحهای مهندسی رودخانه
را دارند. پیش از شروع. در حین مطالعات و پس از اجرا. در طول بهره‌برداری از طرحها. در تمام مراحل عنوان شده.
موظف به رعایت مراحلی به قرار نمودار (۱) تحت عنوان «روند انجام دادن مطالعات و تهیه گزارشهای ارزیابی
زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه» خواهند بود.
لازم به ذکر است. برای افزایش میزان واقع‌گرایی و تحقق عملی این رهنمود. پیش از ارائه آن. موارد و ملاحظات زیر
به‌عنوان پیش‌فرضهای اصلی در تنظیم گردش اداری و بررسیهای نهایی اداری گزارشها در نظر گرفته شده‌اند:
در حال حاضر و براساس تفکیک وظایف صورت گرفته بین وزارت نیرو و سار سازمانها و موسسات ذی‌ربط.
ده [۷۷1۵۵ -1
۴
-------- صفحهٔ بعد --------
تشکیلات متولی و پیشنهاددهنده پروژه‌های آبی بزرگ در اکثر موارد وزارت نیرو و سازمانهای آب مناطق بوده‌اند و در
مورد طرحها و پروژه‌های آبی کوچک (از قبیل: بندهای انحرافی کوچک. تراس‌بندیها. سیل‌بندها. کانالهای انتقال آب
و ...) به‌دلیل ارتباط نزدیک آن با پروژه‌های توسعه کشاورزی. در بیشتر موارد مسئولیت و پیشنهاددهنده اولیه این
قبیل طرحها وزارت کشاورزی و سازمانهای مربوطاند. همچنین ممکن است در شرایط خاص برخی از سازمانهای
نیمه دولتی یا شرکتهای خصوصی اقدام به اجرا و پیشنهاد چنین طرحهایی نمایند. در هر صورت گزارشهای تهیه
شده می‌بایست قبل از ارائه به سازمان حفاظت محیط زیست. توسط واحد محیط زیست وزارت نیرو برای بررسی و
تطابق آن با استانداردهای این وزارتخانه مورد بازنگری کارشناسانه قرار گیرد. براین اساس. عمل به رهنمودهای این
دستورالعمل و تحقق چرخه اداری پیشنهادی منوط به ایجاد و تفویت واحد محیط زیست در وزارت نیرو بوده و
پیش‌نیاز ضروری آن محسوب میگردد.
مسئولیت نهایی بازنگری. بررسی و تصویب یا عدم تأیید گزارشها و اظهارنظر قطعی در خصوص قبول یا عدم قبول
پروژه یا طرح پیشنهادی بر عهده دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست خواهد بود.
هدایت و اجرای کار ارزیابی (مطالعات و مدیریت) زیست محیطی عمدتاً بر عهده کارفرما بوده و اکثر موارد از طریق
ارجاع به یکی از مهندسان مشاور است.
گزارش تکمیلی و تصویب شده در نهایت مورد استفاده مجریان طرحها قرار می‌گیرد که در اکثر موارد کارفرمایان
(یکی از دو وزارتخانه یا تشکیلات تابعه آنها) هستند. برای نظارت دقیق و کامل بر روند اجرای طرحها و مطابقت
عملیات واقعی با برنامه‌های پیش‌بینی شده. شناخت و تعیین دقیق مجری نهایی طرح و استفاده کننده از گزارش نهایی
شده حائز اهمیت است.
براسماس پیش فرضهای یاد شده. روند کار ارزیابی و چرخه اداری بازنگری. بررسی و تصویب گزارشها در مراحل و
مقاطع مختلف کار به قرار زیر خواهد بود:
۱-۲-۷ مرحله شناسایی
در آغاز مطالعات طرح و یا در مرحله شناسایی. به‌دنبال پیشنهاد طرح اولیه از طرف سازمان مربوط با توجه به
مشخصات پروژه پیشنهادی و همزمان با مطالعات شناخت اقتصادی. فنی و مهندسی. کارفرما یا متقاضی طرح
موظف به انجام دادن مطالعات ارزیابی زیست محیطی و تهیه گزارش مرحله شناسایی براساس شرح خدمات موجود
برای مرحله شناسایی است. این مطالعات لازم است توسط واحد محیط زیست سازمان متقاضی طرح یا کارفرما و یا
در صورت عدم وجود چنین واحد یا گروهی. با ارجاع به یک مهندس مشاور معتبر صورت پذیرد.
این گزارش پس از تهیه و تکمیل توسط کارفرما و یا مشاور ذی‌ربط (و تصویب و تأیید آن توسط کمیته فنی داخلی)
برای بازنگری اولیه به واحد محیط زیست وزارت نیرو ارائه میگردد.
این واحد موظف است پس از ثبت گزارش زیست محیطی مرحله شناسایی (توسط کارفرما) در دفتر ارزیابی. ظرف
مدت حداکثر ۱۵ روز از زمان دریافت آن. بررسیهای لازم را توسط کارشناسان مربوط انجام دهد و اظهارنظر خود را
۳۹
-------- صفحهٔ بعد --------
به کارفرمای طرح کتباً اعلام نماید. معیار بازنگری در این مرحله. تطابق قالب گزارش و محتوای آن با دستورالعمل
مطالعات ارزیابی زیست محیطی مرحله شناسایی خواهد بود. در صورت عدم تطابق با استانداردهای موجود.
گزارش برای بازنگری و اصلاحات به مشاور مربوط یا بخش مطالعاتی ذی‌ربط در تشکیلات کارفرما ارجاع داده
می‌شود. در غیر این صورت به تصویب واحد محیط زیست وزارت نیرو می‌رسد و برای بازنگری و اظهارنظر نهایی و
قطعی به سازمان حفاظت محیط زیست ارسال میگردد.
در این مرحله گزارش مزبور از طرف کارشناسان دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست مورد
بررسی و بازنگری قرار می‌گیرد. معیارهای اصلی در بازنگری و بررسی گزارش شامل موارد عمده زیر است که
بر حسب مورد و اقتضا ممکن است تغییر یاید:
۵ تطابق قالب و محتوای گزارش با استاندارد موجود و میزان دقت. وسعت دید و همه سونگری در تحلیلهای
۵ صراحت و وضوح تحلیلها و عدم وجود ابهام در طرح مسایل و راه‌حلهای پیشنهادی
ماهیت و شدت تأثیر و پیامد کلی طرح بر محیط زیست منطقه
9 وجود یا عدم وجود اثر یا پیامد بسیار شدید و ویژه. غیرقابل جبران و برگشت‌ناپذیر (بنا به نظر کارشناسی) بر
9 میزان واقع‌بینی در عملی‌بودن و اثربخشی هزینه طرحهاو پیشنهادها برای کاهش اثرات منفی با بهسازی
میزان استفاده از تحلیلها و اطلاعات کمی شده و عدم استفاده مفرط از داده‌های کیفی
در صورت عدم تطابق محتوا و قالب گزارش با معیارهای فوق‌الذکر. با اعلام کتبی مبنی بر عدم کفایت. گزارش
به‌منظور بازنگری و اصلاحات و تکمیل به کارفرما یا مشاور مربوط ارجاع داده می‌شود. در حالتی که بنا به نظر
کارشناسی دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط زیست. طرح اثرات شدید و غیرقابل جبران داشته
باشد. یا از نظر عملی و اقتصادی به روشهای بهسازی و مدیریت اثر بخش نباشد و مقرون به‌صرفه تشخیص داده
نشود. طرح موردنظر مردود اعلام و دستور توقف مطالعات به‌صورت رسمی صادر میگردد.
چنانچه بنا بر تشخیص کارشناسی دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست. به دلیل سازگاری
فعالیتهای طرح با ملاحظات زیست محیطی و عدم برخورداری از پتانسیل تأثیرگذاری شدید و قابل توجه بر محیط
زیست. طرح از لحاظ زیست محیطی توسط آن دفتر تأیید شود و با ابلاغ کتبی مبنی بر عدم نیاز به انجام دادن ارزیابی
زیست محیطی توجیهی. اقدامات لازم برای صدور مجوزهای زیست محیطی مربوط از طرف سازمان حفاظت
محیط زیست پیگیری و به مجریان طرحها واگذار میگردد.
در صورتی که گزارش از لحاظ فرم و محتوا کامل باشد. ولی میزان اطلاعات و دقت آن. خارج از قصور مشاوران
تهیه کننده. از کفایت لازم برای تصمیم‌گیری و اظهارنظر نهایی در خصوص طرح موردنظر برخوردار نباشد. و یا طرح
دارای اثراتی باشد که نیاز به بررسی بیشتری را ایجاب کند. با تصویب گزارش از طرف دفتر ارزیابی زیست محیطی
سازمان حفاظت محیط زیست با لزوم انجام گرفتن مطالعات توجیهی به کارفرمای طرح یا مشاور ابلاغ میگردد.
۴۳۲
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۲-۷ مرحله توجیمی
در این مرحله. مشاور یا کارفرما موظف است براساس شرح خدمات مرحله توجیهی ارزیابی اثرات زیست محیطی
طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه (بخشهای پیشین استاندارد حاضر) مطالعات را آغاز و پس از انجام دادن کامل
مطالعات این مرحله. گزارش مربوط را با شرایط ممّرر تهیه و برای بازنگری و اظهارنظر اولیه به واحد محیط زیست
وزارت نیرو تسلیم کند.
واحد مذکور موظف است. پس از ثبت گزارش توجیهی تهیه شده به‌وسیله کارفرما یا مشاور مربوط در واحد محیط
زیست وزارت نیرو ظرف مدت حداکثر ۲۰ روز از زمان دریافت. بررسیهای مورد نیاز را توسط کارشناسان مرتبط
انجام داده و اظهارنظر خود را به کارفرما کتباً اعلام نماید. معیار بازنگری در این مرحله. تطابق چارچوب و محتوای
آن با دستورالعمل ارزیابی زیست محیطی مرحله توجیهی (دستورالعمل حاضر) خواهد بود. در صورت عدم تطابق.
گزارش برای بازنگری و اصلاحات ضروری به مشاور مربوط یا بخش مطالعاتی ذی‌ربط در تشکیلات کارفرما ارجاع
داده می‌شود. در این صورت پس از تصویب واحد محیط زیست وزارت نیرو. برای بازنگری و اظهارنظر قطعی به
سازمان حفاظت محیط زیست ارسال میگردد.
گزارش توجیهی پس از ثبت در دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست. از سوی کارشناسان
مربوطه مورد بازنگری قرار می‌گیرد و مطابقت آن با معیارها و استانداردهای موجود سنجیده می‌شود. معیارهای
اصلی در بازنگری و بررسی گزارش شامل موارد عمده زیر است:
۵ تطابق قالب و محتوای گزارش با استاندارد موجود و میزان دقت. وسعت دید و جامع‌نگری در تحلیلهای
9 صراحت و وضوح تحلیلها و عدم ابهام در طرح مسایل و راه‌حلهای پیشنهادی
میزان دقت و کفایت در طبقه‌بندی صحیح. تجزیه و تحلیل و اولویت‌بندی گزینه‌های مختلف طرح به لحاظ
اثرات زیست محیطی
9 میزان بررسیهای مشارکتهای مردمی و ارزیابی نظرات مردم. گروهها و یا اجتماعات ذی‌نفع و یا متضرر از
طرح و بالاخره بررسیهای بخشهای دخیل
9 میزان واقع‌بینی در عملی بودن طرح و با طرحها در رابطه با پیشنهادها برای کاهش اثرات منفی
8 ارائه برنامه و راهکارهای کارآمد برای پایش اثرات زیست محیطی
۵ میزان استفاده از تحلیلها و اطلاعات کمی شده و عدم استفاده مفرط از داده‌های کیفی
8 ارزیابی کلی و دقیق از وجود و یا عدم وجود اثرات یا پیامدهای بسیار شدید غیرقابل جبران و برگشت‌ناپذیر
بر محیط زیست در راستای توسعه پایدار
۵ شناخت کافی از ماهیت و شدت تأثیرکلی بر محیط زیست منطقه در وسیعترین نگرش ممکن بر پایه
اطلاعات جمع آوری شده و موجود
دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست موظف است ظرف حداکثر ۳۰ روز از تاریخ دریافت
گزارش نظر قطعی خود را به کارفرما ابلاغ نماید.
۴۳
-------- صفحهٔ بعد --------
به دنبال اصلاح و تأیید گزارش در صورت عدم توجیه زیست محیطی طرح و یا طرحهاء رأی بر رد طرح از سوی
سازمان حفاظت محیط زیست صادر می‌شود و دستور توقف مطالعات و فعالیتهای احتمالی آغاز شده اولیه کتباً به
مراجع مربوط ابلاغ میگردد. در غیر این صورت پروژه و یا طرح از لحاظ زیست محیطی پذیرفته می‌شود و با ابلاغ
رسمی به کارفرما. اقدامات لازم برای صدور مجوزهای زیست محیطی مورد نیاز پیگیری میگردد.
۳-۲-۷ مرحله تفصیلی
پس از تصویب گزارش توجیهی و ابلاغ سازمان حفاظت محیط زیست مبنی بر انجام دادن مطالعات تفصیلی,
کارفرما یا مشاور طرح طبق دستورالعمل مرحله تفصیلی اقدام به تهیه گزارش مربوط می‌کند و نتیجه تکمیل شده را
به‌منظور بازنگری و تصویب به واحد محیط زیست وزارت نیرو ارائه می‌دهد.
پس از بازنگری و بررسی گزارش و تطبیق آن با دستورالعمل موجود. ظرف حداکثر ۲۰ روز از تاریخ دریافت گزارش.
در صورت عدم تطابق. گزارش برای اصلاح و بازنگری به کارفرما یا مشاور مربوط ارجاع میگردد. در غیر این
صورت گزارش از لحاظ تطبیق با استانداردهای وزارت نیرو مورد تصویب قرار می‌گیرد و به‌منظور اظهارنظر نهایی
برای هرگونه بازنگری یا بررسی و احتمالاً تصویب به سازمان حفاظت محیط زیست ارسال میگردد.
گزارش تفصیلی پس از ثبت در دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست. از طرف کارشناسان
مرتبط مورد بازنگری قرار می‌گیرد و مطابقت آن با معیارها و استانداردهای موجود سنجیده می‌شود. معیارهای اصلی
در بازنگری و بررسی گزارش شامل موارد عمده زیر خواهد بود:
به‌کارگیری صحیح ضوابط و معیارهای تعیین شده برای طراحی در گزارش توجیهی در رابطه با مسائل زیست
محیطی
9 تعیین مشخصات فنی عمومی و خصوصی دقیق و کامل با توجه به اثرات زیست محیطی
۵ روشهای اجرایی کارآمد برای کاهش اثرات زیست محیطی
۵ برنامه صحیح و کامل پایش اثرات زیست محیطی
۵ برنامه‌های مدیریت و آموزش زیست محیطی. مشارکت مردمی طبق دستورالعملهای موجود
دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست موظف است ظرف حداکثر ۳۰ روز از تاریخ دریافت
گزارش. نظر قطعی خود را به کارفرما ابلاغ نماید.
به دنبال تأیید نهایی گزارش مرحله تفصیلی طرح و یا طرحها توسط دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت
محیط زیست و انجام دادن برخی بازنگریهای احتمالی از سوی مشاوران تهیه‌کننده طرح و تصویب آنها. مجوزهای
زیست محیطی مورد نیاز آماده تحویل به کارفرما برای بردن طرح به مرحله اجرا می‌شود.
در این مرحله که همزمان با آغاز عملیات اجرایی طرح است. کارفرما با تنظیم و تهیه اسناد مناقصه و پیگیری مراحل
اجرایی. اقدام به انتخاب پیمانکار مناسب می‌نماید.
برای اطمینان و تضمین رعایت تعهدات قانونی کارفرما یا مجری طرح نسبت به اعمال و به‌کارگیری ملاحظات و
اعمال کامل برنامه‌های زیست محیطی پیش‌بینی شده در گزارشها در مراحل مختلف اجراء بهره‌برداری و پس از آن.
تعهدنامه کتبی توسط کارفرما یا مجری طرح تکمیل و تحویل سازمان حفاظت محیط زیست میگردد. در این
تعهدنامه‌ها که ممکن است در مورد کارفرمایان یا پیمانکاران خصوصی به‌صورت تعهدنامه رسمی (قانونی) تنظیم
۴۴
-------- صفحهٔ بعد --------
گردد. باید دقیقاً موارد انضباطی و حقوقی مربوط به عدم تعهد به وظایف و مسئولیتهای تصریح شده در گزارش
مشخص گردد. به‌عنوان مثال در مورد مجریان یا کارفرمایان بخش عمومی می‌توان از روشهای تنزیل مزایا و حقوق با
پس از ارائه تعهد کامل به سازمان حفاظت محیط زیست. این سازمان باید در ظرف مدت مقرر و در حداقل زمان
ممکن نسبت به ارائه محوزهای لازم زیست محیطی برای شروع مرحله اجرایی اقدامات لا زم را انجام دهد.
پس از آغاز مرحله اجرای پروژه یا طرح در کنار نظارت بر عملکرد فعالیتهای فنی و مهندسی کارفرما از طرف وزارت
نیرو گروه ارزیابی و نظارت سازمان حفاظت محیط زیست نیز بر فعالیتها و اقدامات زیست محیطی تصریح شده در
بخش مدیریت زیست محیطی مربوط به گزارش تفصیلی نظارت می‌کند و در همان مرحله و در جریان اقدامات با
هماهنگی کارفرما یا پیمانکار اقدامات اصلاحی لازم. بنا به مورد و نیاز اعمال میگردد. در هر صورت کارفرما با
پیمانکار مجری طرح موظف است در این مرحله با پذیرش پیشنهادهای کارشناسی گروه ارزیابی. اصلاحات و
تغییرات موردنظر را ظرف مهلت مقرر اعمال کند و اصلاحات مورد نیاز را در برنامه‌های تخفیفی. بهسازی و مدیریتی
خود ملحوظ نماید و به اطلاع کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست برساند.
پس از خاتمه عملیات اجرایی و تحویل قطعی طرح توسط پیمانکار. کارفرما ملزم به تهیه و تنظیم گزارش تکمیل شده
طرح است. در این گزارش. میزان تطابق و سازگاری کارهای زیست محیطی انجام شده با شرایط پیش‌بینی شده مورد
انتظار مورد سنجش قرار می‌گیرد و انحرافات احتمالی دقیقاً در آن منعکس میگردد.
۴-۲-۷ مرحله بهره‌برداری
با شروع عملیات بهره‌برداری از طرح. اجرای عملیات پایش زیست محیطی نیز براساس اصول مدیریت زیست
محیطی و با توجه به برنامه‌های پایش و نظارت گزارش تفصیلی صورت می‌پذیرد. در طول این مرحله علاوه بر توجه
به اهداف منظور شده در طرحهای پایش ممکن است برخی اثرات پیش‌بینی نشده در گزارشهای مراحل مطالعاتی.
شناسایی گردند که در این صورت باید گزارشهای مستقلی برای این قبیل اثرات تنظیم گردد که در آن راه‌حلهای
مربوط به تحقیق و تعدیل آنها ارائه شود. این کار بر عهده کارفرما یا مسئول بهره‌برداری و مدیریت طرح است که
توسط خود و یا مراجعه به یکی از مشاوران صلاحیتدار محمّق میگردد.
روند بازرسیها از سوی گروه نظارت و ممیزی زیست محیطی دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط
زیست در مقاطع زمانی مقرر و به‌طور مستمر تا زمانی که تشخیص بر عدم نیاز به پیگیری بازرسیها داده شود. ادامه
خواهد داشت.
سپس در انتها با اعلام رسمی سازمان مبنی بر صلاحیت طرح. سازگاری کامل آن با شرایط محیط زیست منطقه و
عدم تأثیرگذاری قابل توجه بر فاکتورهای محیطی. گزارش پایش تهیه شده برای اظهارنظر نهایی و با پیگیری
اقدامات ضروری به واحد محیط زیست وزارت نیرو ارسال میگردد.
بدون شک در صورت عدم توجه کارفرما یا مجری و یا مدیریت بهره‌برداری طرح نسبت به ملاحظات زیست
محیطی. پس از خاتمه بازرسیها. اثرات تخریبی به‌هرحال در محیط ظاهر شده و توسط گروه بازرسی دفتر ارزیابی
زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست شناسایی خواهد شد. در این حالت تشکیلات مربوط به انجام‌رساندن
برنامه‌های تعمیرات و مرمتهای ضروری طبق موازین ریست محیطی ارائه شده ملزم خواهد بود.
۳۵
-------- صفحهٔ بعد --------
نمودار ۱- روند انجام دادن مطالعات و تهیه گزارشهای ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه
پیشنهاد مطالعات ارزیابی
زیست محیطی مهندسی رودخانه
مطالعات شناسایی مطالمات شناسایی مطالعات شناسایی
آرزیابی زیست محیطی
اقتمادی طرح زره ی له َ فنی و مهندسی طرح
بازنگری و انجام دادن اصلاحات _رارائه گزارش مطالعات شناسایی
از سوی مشاور ارزیابی زیست محیطی
ی دادن اصلاحاتی بررسی از سوی واحل
محیط زیست وزارت نیرو
در ظرف ۱۵ روز
انجام دادن املاحات رد طرح به لحاظ اثرات شدید
عدم نیاز به ارزیایی یه
دستور توقف مطالمات
فنی اقتصادی انجام دادن مطالعات توجیهی
بازنگری و انجام دادن اصلاحات ز
3 هو ارائه گزارش توجیهی
از سوی مشاور
انجام دادن اصلاحات
۹ تررمی از سوی
عدم نیاز به مطالعات سازمان حقاظت محیط زیست
۴ ۱ زا در ظرف ۳۰ روز
تفصیلی ارزیابی زیست محیطی
ارائه مجوزهای لازم
برای ارائه مطالعات تصویب از سوی سازمان حفاظت محط زیست
فنم اقتصاد
ی ی انجام دادن مطالعات تفصیلم
از انحام دادن املاحات ی
/ ک و ان" ۰
زگ ( اه ارائه گزارش تفصیلی
از سوی مشاور *
۴۶
-------- صفحهٔ بعد --------
ادامه نمودار ٩ ک
انجام دادن اصلاحات
تهیه اسناد مناقصه و اتتخاب
پیمانکار از سوی کارفرما ٍ
ارائه تعهدات مالی از سوی کارفرما نزد ۱
سازمان حقاظت محیط زیست
مرحله احرای طرح
نظارت از سوی کارفرما ۱ نظارت از موی سازمان حفاظت محیط زیست
د تحویل قطعی طرح
از سوی بیمانکار
محیطی از سوی کارفرما تهیه طرح تکمیلی زیست
محیطی از سوی کارفرما
گزارش پایش به واحد
زیست محیطی وزارت نیرو
خاتمه بازرسی ادواری
ٍ
۱
۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۷ دستورالعمل تطابق چرخه زمانبندی مطالعات ارزیابی زیست محیطی با چرخه فعالیتهای
مطالعاتی و اجرایی طرح و یا طرحها
در بخش پیش چرخه اداری مراحل مختلف بررسی. بازنگری و تصویب گزارشهای ارزیابی زیست محیطی طرح با
طر حهای مهندسی رودخانه به تفصیل ارائه گردید. در این بخش. برای تصریح و تشریح هرچه بیشتر مراحل کار و
نحوه هماهنگی و ارتباط متعارف مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح یا طرحهای مهندسی رودخانه با فعالیتهای
مختلف طرح یا طرحهای موردنظر به‌منظور تنظیم و تطابق زمانی آنها تشریح میگردد. بدین‌ترتیب از تداخل با
پراکندگی فعالیتها ممانعت می‌شود و در وقت. هزینه و نیروی انسانی موردنیاز در مطالعات صرفه جویی میگردد.
ار تباط زمانی بین فعالیتهای پروژه با مراحل مختلف مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح یا طرحهای مهندسی
رودخانه در نمودار شماره ۲ ارائه و در زیر شرح داده شده است:
8 در مرحله شروع اجرای طرح که از سوی کارفرما (وزارت نیرو) به مشاوران پیشنهاد میگردد. کمیته‌های فنی و
تخصصی نیازهای مطالعاتی و روشهای مناسب برای مطالعات مرحله شناسایی را ارائه می‌نمایند. در این
مرحله. نیازهای مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح با طرحهای موردنظر نیز ظرف مدت ۱۵ روز تهیه
میگردد.
۵ در مرحله بعدی پیش‌نویس گزارش مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح یا طرحهای مهندسی رودخانه
برای مرحله شناسایی تهیه میگردد. مدت زمان لازم برای تهیه این گزارش بستگی به وسعت و نوع طرح.
دسترسی به اطلاعات موردنیاز و شرایط منطقّه دارد و می‌تواند از یک ماه تا یک‌سال به‌طول انجامد.
۵ گزارش مرحله شناسایی مطالعات ارزیابی زیست محیطی برای بررسی به سازمان حفاظت محیط زیست.
وزارت نیرو و سایر بخشهای ذی‌مدخل. بر حسب ضرورتهای تعیین شده طی مطالعات ارزیابی زیست
محیطی ارسال می‌شود و باید حداکثر طی مدت ۴۵ روز اظهارنظر ارگانهای مزبور را اخذ نمود. شایان ذکر
است گزارش ارزیابی زیست محیطی مرحله شناسایی همراه با گزارش مرحله شناسایی طرح به وزارت نیرو
ارسال میگردد.
۵ طبق نمودار شماره ۲ این دستورالعمل ممکن است اقداماتی براساس نظرات سازمان حفاظت محیط زیست.
کارفرما و بخشهای ذی‌مدخل برای تکمیل گزارش مرحله شناسایی لازم باشد که برای اعمال این اقدامات
اصلاحی و تحویل گزارش نهایی شده می‌توان حداکثر مدت ۳۰ روز زمان در نظر گرفت تا برای تأیید نهایی
آماده شود.
۵ گزارش تکمیل و اصلاح شده به دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست تسلیم می‌شود تا
حداکثر طی ۱۰ روز نظرنهایی خود رادر خصوص تأیید گزارش به کارفرما اعلام نماید.
9 در صورت نیاز طرح به مطالعات ارزیابی زیست محیطی توجیهی. گروه محیط زیست کارفرما و یا مشاور
منتخب می‌بایست مراحل برنامه‌ریزی اقدامات مربوط به مطالعات توجیهی راطی ۱۵ روز انجام و برای
تأیید روش پیشنهادی مطالعات توجیهی آن را ارائه دهد.
۴۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ در مرحله توجیهی با توجه به وسعت و نوع طرح و میزان دسترسی به اطلاعات موردنیاز و حفظ هماهنگی با
فعالیتهای دیگر طرح. مطالعات ارزیابی زیست محیطی می‌بایست حداکثر طی مدت ۱۸ ماه صورت پذیرد.
در این مرحله. بررسی جایگزینها. تعیین اثرات عمده زیست محیطی و روشهای کاهش اثرات عمده زیست
محیطی همزمان با بررسیهای فنی مهندسی طرح انجام خواهد پذیرفت. طی این مدت زمان ارزیابیهای
اقتصادی گزینه‌ها و برآورد هزینه‌ها و درآمدهای زیست محیطی تعیین و پیش‌نویس گزارش ارزیابی زیست
محیطی برای ارائه به کارفرما (وزارت نیرو). سازمان حفاظت محیط زیست و بخشهای ذی‌مدخل. بر حسب
ضرورتهای تعیین شده طی مطالعات ارزیابی زیست محیطی. آماده و ارسال میگردد. نسخه ارسالی به کارفرما
(وزارت نیرو) همراه با نسخ ارسالی گزارش مرحله توجیهی طرح و یا طرحها خواهد بود.
۵ پس از بررسی و اظهارنظر وزارت نیرو (کارفرما). سازمان حفاظت محیط زیست و بخشهای ذی‌مدخل.
ظرف مدت ۳۰ روز. مشاور نیز می‌بایست طی مدت ۳۰ روز برای اعمال نظرات و اقدامات تکمیلی گزارش
توجیهی اقدام کند و برای تأیید نهایی به سازمان حفاظت محیط زیست ارجاع دهد.
۵ سازمان حفاظت محیط زیست ظرف مدت حداکثر ۱۰ روز نظر قطعی خود را در مورد تأیید و تصویب
گزارش توجیهی طرح به کارفرما اعلام خواهد نمود.
۵ پس از تصویب مطالعات مرحله توجیهی ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحها از سوی کارفرما (وزارت
نیرو) و سازمان حفاظت محیط زیست در صورت نیاز به مطالعات تفصیلی طرح. مشاور باید طی مدت معین.
حداکثر ۱۳ ماه. مطالعات تفصیلی ارزیابی زیست محیطی مربوط را انجام دهد و پیش‌نویس گزارش تکمیل
شده را همراه با طرح و با طرحهای تفصیلی به کارفرما (وزارت نیرو) ارسال دارد. یک نسخه از پیش‌نویس
گزارش ارزیابی زیست محیطی مرحله تفصیلی نیز به سازمان حفاظت محیط زیست و بخشهای ذی‌مدخل
باید ارسال گردد.
9 بررسی پیش‌نویس گزارش ارزیابی زیست محیطی مرحله تفصیلی لازم است از سوی سازمان حفاظت محیط
زیست. کارفرما (وزارت نیرو) و بخشهای ذی‌ربط حداکثر ظرف مدت ۴۰ روز صورت گیرد و نتایج بررسیها
به اطلاع مشاور رسانده شود.
9 مشاور براساس نقایص موجود در گزارش ارزیابی مرحله تفصیلی و نیاز به تغییرات. حداکثر تامدت ۳۰ روز
می‌بایست نسبت به تکمیل و اصلاح گزارش اقدام کند و برای تأیید نهایی به وزارت نیرو و سازمان حفاظت
محیط زیست ارائه دهد.
۵ سازمان حفاظت محیط زیست ظرف مدت حداکثر ۱۰ روز نظر قطعی خود را نسبت به تأیید و تصویب
گزارش طرح به کارفرما اعلام خواهد نمود.
در مرحله اجرای طرح و عملیات ساخت و سازها. می‌بایست طرح تفصیلی مدنظر قرار داشته باشد و در تمام
مراحل آن مجری طرح یا پیمانکار طرح موظف به اعمال روشهای پیشنهادی برای کاهش اثرات منفی زیست
محیطی خواهد بود. نظارت بر اقدامات اصلاحی و تخفیفی در طول اجرای طرح باگروه محیط زیست پروژه
۳۹
-------- صفحهٔ بعد --------
و تحت مدیریت زیست محیطی خواهد بود. ضمناً اقدامات مزبور باید از تطابق کامل زمانی با مراحل اجرای
طرح برخوردار باشد.
۵ همزمان با تحویل قطعی کار. مشاور طی گزارش کوتاهی کلیه اقدامات تخفیفی راکه باید صورت پذیرد به
اطلاع کارفرما (وزارت‌نیرو) خواهد رساند. ارائه گزارش تکمیل شده پروژه پس از اتمام آن طی مدت حداکثر
۵ روز به کارفرما خواهد بود.
8 در مرحله بهره‌برداری از طرح. گروه محیط زیست پروژه می‌باید بر پایه روش پایش زیست محیطی و
براساس برنامه زمانبندی مشخص. مطالعات پایش زیست محیطی مندرج در گزارش تفصیلی را در
خصوص شاخصها و پارامترهای تعیین شده به انجام رساند. نتایج عملیات پایش می‌بایست حداکثر طی
مدت ۴۵ روز پس از پایان دوره پایش به سازمان حفاظت محیط زیست اعلام گردد.
۵ سازمان حفاظت محیط زیست باید کلیه گزارشهای مربوط به پایش زیست محیطی و گزارش کاهش اثرات
پیش‌بینی شده را بررسی و نظرات خود را مبنی بر عدم ضرورت تداوم عملیات پایش یا غیر آن برای ادامه
بهره‌برداری از طرح. ظرف مدت حداکثر ۳۰ روز پس از اطلاع از خاتمه عملیات پایش. اعلام دارد.
۵ بدیهی است. پس از تأیید خاتمه دوران پایش از سوی سازمان محیط زیست و برای اطمینان از ارزیابی
اثرات زیست محیطی طرح یا طرحهای مهندسی رودخانه. سازمان حفاظت محیط زیست بدون اطلاع قبلی
حق خواهد داشت. طی بازرسیهایی از منطقه. شرایط زیست محیطی آن را بررسی و از هرگونه تخلف با
تخریب احتمالی در محیط زیست منطقه ممانعت به عمل آورد. در صورت مشاهده موارد تخلف از ضوابط و
استانداردهای جاری زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست حق برخورد قانونی با مسئولان ذی‌ربط
را خواهد داشت.
۵۰
-------- صفحهٔ بعد --------
ٍ ی
8 4 3 بد 5
سم 3 جع و دا 3
7 7 1 ده خود ی
5 13 ق و دهد
. د 3 ۹ ی 3 ت ٩و ید ۳
۸ و اد 23 اج تاو د دورو ٩
ده 2 و3ااد ا خم راد
2 دقن +71 او : ۸4 4 3 1 7
مت و 1 7 1 لد ۹ 2 هل :
۹ الا اسدا للردا اد زا
]1 2 ت : ۳ او اس
. 3 ۹ رگم : سا
۲ رست ۳
1 توا 2 [ ۸و
رز ۳ یت بو
و با اک 3 3 ]3 ۹
نا 4 لحلی 0 4 و۹
4 7 3 2 3 :
که 3 2 :
رح ِ ت ,3 ۹
2 2 ۳ َ 3 1
3 ۱ ۹ 2 سا
3 ۲ دا ۱ ۱3| ارتما الدد ۵
ادا ابر دا یچ ۲ 7 ود له لد 4
۷ ا را سوه . 1 رز ره
2 زگ 5 زج 5 4 زهی
۹ هد اس ۹ ۹ و از 1 3 ۵
۱ دا ال دادم | اد 7 43
5 2 د 1 ی [
ان 1 رل ۱ 3
5 4 ۰ 3 ۹ در
: 13173 1
4 دوه
ایا .
۵۱
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوستها
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست شماره ۱- قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی
الف - قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی کشوری
۵ اصل پنجاهم قانون اساسی
در جمهوری اسلامی. حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی
داشته باشند. وظیفه عمومی تلقی میگردد. از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست با
تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند. ممنوع است.
۵ قانون حفاظت وبهسازی محیطزیست مصوب ۱۳۵۳/۳/۲۸و اصلاحیه ۱۳۷۱/۸/۲۴ مشتمل بر ۲۱ماده و ۸
تبصره
این قانون حفاظت و بهبود و بهسازی محیط زیست و پیشگیری و ممانعت از هر نوع آلودگی و هر اقدام مخربی که
موجب بر هم خوردن تعادل و تناسب محیط زیست می‌شود و همچنین کلیه امور مربوط به جانوران وحشی و آبزیان
آبهای داخلی را از وظایف سازمان حفاظت محیطزیست دانسته و اقدام به هر عملی که موجبات آلودگی محیط
زیست را فراهم کند ممنوع اعلام می‌نماید.
۵ قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب ۱۳۷۴/۲/۳
این قانون در ده فصل و ۶٩ ماده تنظیم و تدوین گردیده و اقدام به هر عملی که موجبات آلودگی هوا را فراهم نماید.
ممنوع می‌داند.
۵ تبصره‌های ۰.۸۱ ۸۲و ۸۳ از قانون برنامه پنج‌ساله دوم توسعه اقتصادی. اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی
ایران مصوب ۰ ۱۳۷۳/۹/۲۰
این تبصره‌ها اشعار می‌دارد که در طول برنامه دوم کلیه فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی باید با رعایت ملاحظات
زیست محیطی صورت گیرد و طرحها و پروژه‌های بزرگ تولیدی و خدماتی باید قبل از اجرا و در مرحله انجام‌دادن
مطالعات امکان سنجی و مکان یابی بر اساس الگوهای مصوب شورایعالی حفاظت محیط زیست مورد ارزیابی
زیست محیطی قرار گیرد و انجام دادن هرگونه فعالیت صنعتی و معدنی باید با در نظر گرفتن اهداف توسعه پایدار
در چهار چوب ضوابط استانداردهای زیست محیطی باشد. بهره‌برداری از منابع طبیعی کشور باید بر اساس توان بالفوه
منابع محیط زیست و ظرفیت قابل تحمل محیط صورت گیرد به نحوی که ضمن بهره‌مندی صحیح از منابع طبیعی
موجبات حفظ تعادل و تناسب محیط زیست فراهم شود و به منظور جلوگیری و رفع آلودگی منابع آب توسط
فاضلابهای صنعتی. صنایع و کار خانجات واقع در شهرها و شهرکهای صنعتی موظفند نسبت به ایجاد و بهره‌برداری
شبکه‌های جمع آوری و انتقال و تاسیسات تصفیه فاضلاب صنعتی بر اساس استانداردهای سازمان حفاظت محیط
زیست و با مشارکت و یا نظارت شرکتهای آب و فاضلاب استانها اقدام نمایند.
۰ کانون مجازات اسلامی تعزیرات. مواد ۳۵ آهاهه ۴۰ ۴۶ ۸۸ ۹۰ ۱ و ۶ مصوب ۱۳۹۷/۳/۲
۵۵
-------- صفحهٔ بعد --------
ماده ۶۸۸ اشعار می‌دارد. هر اقدامی که تهدید علیه بهداشت عمومی شناخته شود از قبیل آلوده کردن آب آشامیدنی یا
توزیع آب آشامیدنی آلوده. دفع غیر بهداشتی فضولات انسانی و دامی و مواد زاید. ریختن مواد مسموم کننده در
رودخانه‌ها. زباله در خیابانها و کشتار غیر مجاز دام. استفاده غیر مجاز فاضلاب خام با پساب تصفیه‌خانه‌های
فاضلاب برای مصارف کشاورزی ممنوع است.
۵ قانون حفاظت دریا و رودخانه‌های مرزی از آلودگی با مواد نفتی مصوب ۱۳۵۴/۱۱/۴
مشتمل بر ۱۹ماده و ۷ تبصره بوده و آلوده کردن رودخانه‌های مرزی و آبهای داخلی و دریایی سرزمین ایران به نفت
با هر نوع مخلوط نفتی خواه توسط کشتیها و خواه توسط سکوهای حفاری یا جزایر مصنوعی (اعم از ثابت و شناور)
و خواه توسط لوله‌ها و تاسیسات و مخازن نفتی واقع در خشکی یا دریا ممنوع است.
۵ قانون توزیع عادلانه آب مصوب ۱۳۶۱/۱۲/۱۶
ماده ۴۶ از این قانون اشعار می‌دارد که آلوده ساختن آب ممنوع است و مسئولیت پیشگیری و ممانعت وجلوگیری از
آلودگی منابع آب به سازمان حفاظت محیط زیست محول می‌شود.
9 قانون حفاظت و بهره‌برداری از منابع آبزی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۴/۶/۱۴
ایجاد هر گونه آلودگی یا انتشار بیماریهای مسری و تخلیه فاضلابهای صنعتی و هرگونه مواد آلاینده که باعث خسارت
به منابع آبزی شود ممنوع است.
۵ قانون تشکیل کمیته کاهش اثرات بلایای طبیعی مصوب ۱۳۷۰/۵/۹
به موجب این قانون کمیته ملی کاهش اثرات بلایای طبیعی به منظور مبادله اطلاعات. مطالعه. تحفیقات علمی و
پیشگیری و کاهش اثرات بلایای طبیعی ناشی از طوفان. سیل. خشکسالی. سرمازدگی. آفات گیاهی. آلودگی هوا.
زلزله و لغزشهای لایه زمین. نوسانات آب دریاها و دریاچه‌ها و رودخانه‌ها و .... تشکیل گردیده است.
۵ تصویب نامه هیأت وزیران راجع به تشکیل شورای هماهنگی پروژه شهرهای سالم کشور
این تصویبنامه در ۳ ماده و ۳ تبصره تدوین گردیده که در چارچوب رعایت اصول بهداشتی در ایجاد و توسعه
شهرها و حفظ تامین و ارتقای سلامت و بهداشت عمومی و تحقق هدف سلامت برای همه. شورای هماهنگی پروژه
شهرهای سالم کشور تهیه شده است.
۵ آیین نامه جلوگیری از آلودگی آب مصوب ۱۳۷۳/۲/۱۸
این آیین نامه ۲۲ ماده و ۷ تبصره را شامل می‌شود. بر اساس ماده ۲ آن. اقدام به هر عملی که موجبات آلودگی آب را
فراهم نماید. ممنوع اعلام می‌نماید و در ماده ۱۴ آن تخلیه و پخش فاضلاب یا هر نوع ماده آلوده کننده از منابع متفرقه
به آبهای پذیرنده به میزان بیش از حد استاندارد. ممنوع ذکر می‌نماید.
آیین نامه بهداشت محیط مصوب ۱۳۷۱/۴/۲۴ هیأت وزیران
این آیین‌نامه مشتمل بر ۱۰ ماده و ۳ تبصره آلوده کردن آب آشامیدنی عمومی را ممنوع اعلام می‌دارد.
۵ استاندارد خروجی فاضلابها
به استناد ماده ۵ آیین‌نامه جلوگیری از آلودگی آب. تخلیه فاضلابها. باید بر اساس استانداردهایی باشد که به صورت
۵۶
-------- صفحهٔ بعد --------
حداکثر غلظت آلوده کننده‌ها بیان می‌شود و رعایت این استانداردها تحت نظارت سازمان حفاظت محیط زیست
ضروری است.
۵ مصوبه شورایعالی حفاظت محیط زیست مورخ ۷۳/۱/۲۳
مجریان پروژه‌های زیر موظف‌اند به همراه گزارش امکان سنجی و مکان یابی؛ نسبت به تهیه گزارش ارزیابی
اثرات زیست محیطی پروژه اقدام نمایند.
الف: کار خانجات پتروشیمی
ب: پالایشگاهها
ج: . نیروگاهها
د صنایع فولاد
هد سدهاو دیگر سازه‌های آبی
و شهرکهای صنعتی
ز: فرودگاهها
تبصره ۱- سازمان حفاظت محیط زیست موظف است الگوی تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی را پس از تصویب
شورایعالی حفاظت محیط زیست به مجریان پروژه‌ها اعلام نماید.
تبصره ۲- شروع عملیات اجرایی پروژه‌های یاد شده پس از تصویب گزارش ارزیابی زیست‌محیطی توسط سازمان
حفاظت محیط زیست خواهد بود.
تبصره ۳- سازمان حفاظت محیط زیست موظف است در مدت زمانی که در تبصره ۱ تعیین خواهد شد؛ نظر خود را
در موردگزارش ارزیابی زیست محیطی به مسئول پروژه ابلاع نماید.
تبصره ۴- در صورت وجود اختلاف نظر طبق ماده ۷ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست عمل میگردد.
ب - نشستهای جهانی و مجامع بین‌المللی
8 بیانیه کنفرانس سازمان ملل متحد درباره محیط زیست و انسان (استکهلم ۱۹۷۲ خرداد ۱۳۵۱) شامل ۲۶ اصل
است و به حفاظت منابع طبیعی زمین شامل: هواء آب . زمین. گلها و گیاهان و مخصوصاً نمونه‌های مشخص
سیستمهای بوم‌شناختی طبیعی برای استفاده نسلهای کنونی و آینده با برنامه‌ریزی دقیق و مدیریت مناسب. تاکید
دارد.
۵ کنفرانس سازمان ملل متحد درباره محیط زیست و توسعه (همایش زمین) ریودوژ انیرو ۱۹۹۲
این کنفرانس جهانی بزرگ که به اجلاس زمین یا همایش ریو موسوم گردیده است. در ۲۷اصل توجه جهانی را به
مهمترین مسأله بشری در قرن بیست و یکم. یعنی محیط زیست جلب نمود و به معاهده بین المللی تنوع زیستی (ریو)
و تغییرات اقلیمی اهمیت خاصی داده است.
۹۵۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ نشست جهانی مربوط به تالابهای مهم بین المللی به ویژه تالابهای زیستگاه پرندگان آبی رامسر ۱۹۷۱ به
جلوگیری از هر گونه تجاوز و تعدی و تخریب در تالابها چه در حال حاضر و چه در آینده و شناخت ظرفیتهای
اساسی و بنیادی اکولوژیک تالابها و توجه به ارزشهای اقتصادی وعلمی تالابها و قابلیت احیا و بازسازی آنها. تاکید
دارد.
9 نشست جهانی ساختاری سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی. نیویورک ۱۹۹۲ به منظور دستیابی به ثبات
لازم در تراکم گازهای گلخانه‌ای در جو زمین و جلوگیری از تغییرات اقلیمی کره زمین در سطحی که از تداخل
خطرناک فعالیت بشر با سیستم آب وهوایی جلوگیری نماید و اطمینان حاصل شود که تولید مواد غذایی با تهدید
روبرو نبوده و توسعه اقتصادی بتواند به صورتی پایدار ادامه یابد. ایجاد شده است.
۵ نشست حجهانی وین برای حفاظت از لایه اوزن. وین ۱۹۸۵
حفظ سلامت انسان و محیط زیست دربرابر خطرهای ناشی از تغییر و کاهش لایه اوزن را توجیه می‌نماید.
۵ نشست جهانی بازل درباره کنترل انتقالات برون مرزی مواد زاید زیان‌بخش و دفع آنها (بازل۱۹۸۹) تهیه
گردیده است.
مفاد نشست جهانی بازل. دولتهای عضو را به کاهش حجم نقل و انتقال برون مرزی مواد زاید و بی‌ضررسازی آن برای
محیط زیست. ملزم نموده است.
۵ بیمان‌نامه مونترال درباره مواد کاهنده لایه اوزن. مونترال ۱۹۸۷
حفاظت از لایه اوزن را از طریق پیش بینی و برقراری ضوابط و معیارهایی در جهت کنترل انتشار مواد کاهنده لایه
اوزن در جهان توجیه می‌نماید.
۵۸
-------- صفحهٔ بعد --------
1000۵10۲05 200 ۳:۵۱ آهعزعوا0ظ دیش صمنا ۳ ۳۳۵۵۵۵ کنا 8-1
0017 73 - ۳۳۸-670/4 ,۵ا۵ ۳۲ 200 ۱۷/5 ععمداسک ۵۲ ناه ۵طا ۱۵۹۳۵۵ 1۵۳
۰ ,45268 000 ,00/۵ ۳۳۸ کن]
40 ۷۷/310۲ 0۲ ۳۵1۵0 ۵طا ۵۳ ۱/۳00۹ ۹۵۲۵ ,۷۷/۳۳ ,۸۱/۷/۸ ,۸۲7۸ 8-2
5 ,20005 با ماع ددع۷۷ 016 ۳۵11۵1100 ۸۳۲۲۸۵ ,۳۵0۵ دا 19 ۷۷/16
0 .کل ,۸۵۲۵ ۵۲ دعاقهاک لمعاندنا ام فداا۸ [11002< عطا موعسنگ هام0 کنا] 6-3
۳0 ,1970 بع.ا] ۷۷/۵5102100 +016 ۳۲۵
۰ ,۹206 ۷/۵۲۱۵ .|۷۵ بمامم ععیمگ مکش ۳۵۷۱۳۵۵۵۵ 8-4
۵-۸ واژه‌نامه مهندسی رودخانه (نشریه ۱۱۳- ن)» انتشارات طرح استانداردهای مهندسی آب. سال ۱۳۷۷
۶-۸ دامنه. روش و برنامه کار کمیته مهندسی رودخانه و سواحل (نشریه ۹۵- ن)
۷-۸ تعاریف و دامنه کار مراحل مختلف خدمات مهندسی طرحهای آب (استاندارد ۹۵-الف)
۸-۸ فهرست خدمات مرحله شناسایی طرحهای مهندسی رودخانه (استاندارد ۱۲۰- الف)
۹-۸ فهرست خدمات مرحله توجیهی طرحهای مهندسی رودخانه (استاندارد ۱۳۹-الف)
۱۰-۸ فهرست خدمات مرحله طراحی تفصیلی طرحهای مهندسی رودخانه (استاندارد ۱۵۲-الف)
۵۹
-------- صفحهٔ بعد --------
4 :
۹ :
1 :
۹
رس :
کت ها
که را مر وه :
وود که ومد ال موه
نت ی
ود و
رها و موه او و
مدب نت
ی او یی 2 ی :
وزارت یرو
نا
مه ۱ ۰ ۴ ۰ ۰۰ :
دذستو رالعمل ارزیابی زیست محیطی طرحهای
۰ ۰ ۰ یم
مهندسی رود خانه (مرحله تو جیهی)
لا
آبان ماه ۱۳۷۹
-------- صفحهٔ بعد --------
ترکیب اعضای کمیته
اسامی اعضای کمیته فنی شماره ۲۲ (بررسی اثرات زیست محیطی طرحهای آبی) که در تهیه استاندارد حاضر
مشارکت کرده‌اند. به شرح زیر است :
آقای پرویز ثمر کارشناس آزاد دکترا در مهندسی محیط زیست (آب و فاضلاب)
آقای فریدون قدوسی سازمان حفاظت محیط زیست فوق لیسانس مطالعات محیط زیست
آقای کر امت‌الله ایماندل استاد دانشگاه فوق دکترا در ۸1.۳.۱1 متخصص بهداشت محیط
زیست - متخصص کلینیکال پاتولوژی
خانم مینا زمانی طرح تهیه استانداردهای مهندسی لیسانس مهندسی شیمی
آب کشور (دبیر کمیته)
ضمناً کارشناسان زیر در بررسی و اظهارنظر این پیش‌نویس مشارکت داشته‌اند:
آقای مجتبی اردستانی استادیار دانشگاه تهران دکترای عمران (منابع آب)
آقای علی‌اکبر پیرعزیزی کارشناس آزاد دکترا در جغرافیا (محیط زیست)
آقای بهروز دهزاد استادیار دانشگاه شهید بهشتی دکترا در اکولوژی آبهای داخلی
آقای محمدحسن چیتی شرکت توسعه منابع آب و کارشناس ارشد سازه‌های آبی
نیروی ایران
آقای محمد محمدی وزارت نیرو کارشناس ارشد علوم محیط زیست
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
و ملاحظات ویژه در استفاده از استاندارد حاض رما ۲
۱- جمع آوری قوانین. مقررات و ضوابط زیست محیطی نا ۴
۱-۱ تعاریف و اصطلاحات ییا ۴
۱-۱-۱ قوانین ی ما ۴
۲-۱-۱ ائین‌نامه‌ها ی ما ۴
۳-۱-۱ استانداردها ی ما۵
۴-۱-۱ نشست حجهانی (کنوانسیون) ی م۵
۲-۱ قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی کشور ب ی م۵
۲- بررسی مشخصات طرحهاو گزینه‌ها ی ما ۶
۱-۲ فهرست سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه یم ۶
۲-۲ تعاریف مربوط به سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه با ۷
۲-۲-۲ پوشش ی ما ۷
۸-۲-۲ مهارکننده‌های رسوب ی ما ۸
۱۲-۲-۲۳ لایرویی ی ما٩
الف
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۳ پاکسازی موانع و گیاهان بای و
۱۳-۲-۲ برداشت شن و ماسه از رودخانه ی ما٩
۳-۲ اطلاعات عمومی برای سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه با ۱
۲-۳-۲ ویژگیهای ساختمانی ی ما ۱۱
۲-۲-۳-۲ پوشش ی ما ۱۱
۴-۲-۳-۲ دیوارها ی ما ۱۱
0-۲-۳-۲ دیواره‌ها ب ی ی ما ۱۱
۷-۲-۳-۲ تثبیت‌کننده‌های بستر بر ما ۱۲
۸-۲-۳-۲ مهارکننده‌های رسوب ی ما ۱۲
۹-۲-۳-۲ سیلراهها ب ی ما ۱۲
۱-۲-۳-۲ کانال‌میان‌پ رب ما ۱۲
۱۲-۲-۳۲ لایروبی ی مب ۱۲
۱۳-۲-۳۲ پاکسازی موانع و گیاهان با ۱۲
۱۳-۲-۳۲ برداشت شن و ماسه از رودخانه با ۱۳
۱-۴-۲ منابع قرضه ی ما ۱۳
۲-۴-۲ ماشین آلات مورد استفاده یا ۱۳
۴-۴-۲ نیروی انسانی با ۱۴
۱-۳ محیط فیزیکی و شیمیایی ی اد ۱۵
ب
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۲-۱-۳ هیدرولوژی ی ی ی ما ۱۷
۳-۱-۳ هیدرولیک رودخانه ی ی ماب ۱۷
۴-۱-۳ فرسایش و رسو با ۱۷
۵-۱-۳ کیفیت اب را ۱۷
۹-۱-۳ ریخت‌شناسی رودخانه ی ما ۱۸۵
۱۰-۱۳ زلزله‌شناسی ب ی ی ی ما ۱۹
۲-۳ شناسایی کلی شاخصهای بوم‌شناختی تأثیرپذیر ی ما ۱۹
۱-۱-۲-۳ جامعه گیاهی رودخانه (فلور) با ما ۲۱
۳-۱-۱-۲-۳ ماکروفیتونها (ماکروفیتها) بر ی ما ۲۹
۲-۱-۲-۳ جامعه جانوری رودخانه (فون) با ۳۲
۱-۲-۱-۲-۳ زوپلانکتونها با ۳۲
۲-۲-۱-۲-۳ کفزیان (بی‌مهرگان درشت) ی ما ۳۵
۳۲-۱-۲۳ ماهیها ری ی ی ما ۳۵
۱-۱-۲-۲-۳ اراضی کشاورزی ی ما ۴۱
۴-۱-۲-۲-۳ در ختان و در ختجه‌های اراضی باز با ۴۱
۵-۱-۲-۲-۳ نباتات علفی اراضی باز .ی ما ۴۲
۶-۱-۲-۲-۳ گونه‌های نادر و یا در خطر انقراض ی ما ۴۲
ح
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۲-۲-۲-۳ جامعه جانوری (فون) با ۱
۵-۲-۲-۲-۳ پرندگان شکاری ی ما ۴۳
۱-۱-۳-۳ محدوده طرح ی ی ی ی ما ۴۴
۳-۱-۳-۳ دوره طرح ی ی ما ۲۵
۲-۳-۳ کاربری اراضی ی با ۴۵
۱-۲-۳-۳ اراضی مسکونی با ۴۵
۲-۲-۳-۳ اراضی کشاورزی. ی ما ۴۵
۳-۲-۳-۳اراضی صنعتی نا ۴۵
۴-۲-۳-۳ اراضی تجاری و خدماتی ی ما ۴۵
۳-۳-۳ ویژگیهای حمعیت‌شناسی ی ما ۴۶
۱-۳-۳-۳ مراکز جمعیت رم ما ۴۶
۵-۳-۳-۳ ساختار حجمعیت با ۴۷
ها
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
0 ۴۳۳ آموزش ی ۱
۳-۴-۳-۳ ویژگیهای زیست محیطی مراکز جمعیت با ۴۵
۴-۴-۳-۳ وضعیت اشتغال ب ی ی ما ۴۵
۵-۳-۳ ویژگیهای فرهنگی - سیاسی ب ی ما ۴۵
۱-۵-۳-۳ موقعیت سیاسی با ۴۸۵
۲-۵-۳-۳ سطح سواد ی ی ما ۴۹
۳-۵-۳-۳ امکانات تفریحی .ی ما ۴۹
۴-۵-۳-۳ مکانهای فرهنگی ی ما ۴۹
۵-۵-۳-۳ سازمانهای غیردولتی با ۴۹
۶-۳-۳ مناطق حساس ی ما ۴۹
۱-۶-۳-۳ مناطق حفاظت شده طبیعی ی ما ۴۹
۲-۶-۳-۳ مناطق حفاظت شده باستانی ی ما ۵٩
۳-۶-۳-۳ آثار فرهنگی ب ی ما ۵6
۷-۳-۳ سوانح و حوادث غیرمترقبه رن ما 06
۱-۷-۳-۳ مشخصات حوادث غیرمترقیه بر ما ۵۱
۲-۸-۳-۳ امکانات اقتصادی - احتماعی ی ما ۵۱
۹-۳-۳ بهداشت عمومی و بیماریهای مرتبط با آب ری ما ۵۲
۱-۹-۳-۳ بیماریهای بومیب یم ما ۵۲
۲-۹-۳-۳ وضعیت پیشگیری امراض ی ما ۵۲
۱-۴ تفکیک طر حهای خاص و طرحهای منطقه‌ای با ۵۳
۲-۴ تفکیک اثرات زیست محیطی مراحل اجرا و بهره‌برداری ی ما ۵۴
۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۴ ارزیابی کمی و کیفی اثرات ی ما ۵۴
۴-۴ جمع‌بندی اثرات ور
۵-۴ عوامل زیست محیطی ما ۵۴
۶-۴ نوع اثرات زیست محی ره
۱-۶-۴ اثرات مثبت یا منفی ره
۱-۱-۶-۴ اثرات مستقیم و غیرمستقیم ره
۲-۱-۶-۴ اثرات تجمعی ی ی ما ۵۶
۳-۱-۶-۴ اثرات اجتناب‌ناپذ یر ما ۵
۴-۱-۶-۴ اثرات برگشت‌ناپذیر و جبران ناپذیر ما ۵۷
۷-۴ فوریتها و حوادث ما ۵0
۱-۷-۴ حفظ ایمنی ما ۵
۲-۷-۴ اثرات حوادث طبیعی ما ۵۹
۸-۴ اثرات بهداشتی نم
۱-۸-۴ اثرات مستفیم بهداشتی بر کارکنان م یم ۶
۱-۱-۸-۴ مواجهه افراد با بیماریهای بومی نم
۲-۱-۸-۴ اثرات فیزیکی و شیمیایی ی ی ما ۶۱
۳-۱-۸-۴ بهداشت تغذیه رم ۶۱
۴-۱-۸-۴ بهداشت کارگاهها یم ما ۶۱
۲-۸-۴ اثرات مستقیم بهداشتی بر ساکنان اطراف طرح ی ما ۶۱
۱-۲-۸-۴ اثرات ناشی از بیماریهای مسری ی ما ۶۱
۲-۲-۸-۴ خدشه در وضعیت بهداشتی وم
۳-۸-۴ اثرات غیرمستقیم بهداشتی وم
۱-۳-۸-۴ ظهور بیماریهای جدید ماو و ی ی ی ی مب ۶۲
۲-۳-۸-۴ بازگشت بیماریها هم
۳-۳-۸-۴ تسریع در شیوع بیماریها وه
۴-۳-۸-۴ پخش ناقلان و ی ی ی ی ی یم ۶۳۴
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۱-۵-۳-۸-۴ ضعف زیرساخت اقتصادی در برابر نیازهای بهداشتی ی ۶۳
۲-۵-۳-۸-۴ فشار بر منابع موجود محلی یا ۶۳
۳-۵-۳-۴ تحمیل هزینه‌های سربار به طرحها را ۶۳
۵- ارزیابی گزینه‌ها و گزینه‌های اصلاحی .یی ما و
۲-۱-۵ بررسی اطلاعات جمع آوری شله یی ما ۶
۳-۱-۵ مقایسه بهره‌وری ب ی ما ۶9
۱-۳-۱-۵ ارزیابی کاربری اراضی ی ما ۶9
۲-۳-۱-۵ بهبود استحصال اراضی ی ما ۶
۳-۳-۱-۵ ارزیابی حوادث طبیعی با ما 9
۴-۳-۱-۵ منابع زیستی ی ما هو
۵-۳-۱-۵ منابع مادی ی ما هو
۶-۳-۱-۵ وضعیت اقتصادی - اجتماعی با ۶۹
۷-۳-۱-۵ بر چیدن طرح ی ما ۶۹
۱-۲-۵ اهداف ارزیایی با ما ۷٩
۲-۲-۵ مقایسه کلی روشهای ارزیایی با ۷۱
۲-۲-۲-۵ سنجش اثرات زیست محیطی با ۷۱
۳-۲-۲-۵ توضیح و تفسی رب با ۷۲
۳-۲-۵ ضوابط خاص انتخاب مناسبترین روش ارزیابی با ۷۲
۱-۳-۲-۵ جامع‌نگری ی ما ۷۳
رز
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۴-۳-۲-۵ عدم تأثیرپذیری ی ام ما ۷۳
۵-۳-۲-۵ انعکاس نظرات کارشناسانه ی ی ما ۷۳
۶-۳-۲-۵ فن آوریهای جدید ی ی ما ۷۳
۷-۳-۲-۵ ضوابط کمی و کیفی مشخص ی ما ۷۳
۹-۳-۲-۵ ارزیایی کلی با ما ۷۴
۱-۳-۲-۵ تشخیص اثرات وخیم و بحرانی با ما ۷۴
۲-۳-۵ جلوگیری و کنترل امراض را ۷۵
۱-۲-۳-۵ کنترل منابع امراض با ما ۷۵
۲-۲-۳-۵ کنترل وسایل انتقال امراض را ۷۵
۳-۲-۳-۵ حفظ وضعیت مطلوب ایمنی و بهداشتی ی با ۷۶
۳-۳-۵ ساعات کار ازدست رفته بر ما ۷۶
۴-۳-۵ مرگ زودرس ی ما ۷۶
۱-۱-۴-۵ تعیین اثرات زیست محیطی ب ی ما ۷۸
۲-۱-۴-۵ ارزیابی مالی اثرات بر ی ی ما ۷۸
۱-۲-۱-۴-۵ روشهای مالی مبتنی بر بازار با ۷۸
۲-۲-۱-۴-۵ روشهای جایگزین بازار ما ۷۹
۳-۲-۱-۳۴-۵ روشهای مبتنی بر هزینه‌های بالقوه را ۷۹
۴-۲-۱-۴-۵ روشهای پرسشنامه‌ای یب ما که
۳-۱-۴-۵ نرخ برگشت هزینه و سود ی ی ما که
ح
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۴-۱-۴-۵ مخاطرات و اثرات نامعلوم. ا ک۸
۵-۱-۳-۵ ملاحظات کلی در تجزیه و تحلیل اقتصادی با ۸
۶-۱-۴-۵ توسعه پایدار و طرحهای منطقه‌ای با ما ۸۱
۱-۶-۱-۴-۵ بررسی اثرات مواد خروجی آلوده‌ساز با ۸۱
۲-۶-۱-۳۴-۵ بررسی اثرات مواد طبیعی مصرف شده تجدیدشونده. با ۸۱
۳-۶-۱-۴-۵ بررسی اثرات مواد طبیعی غیرقابل تحدید. ی ما ۸۲
۲-۴-۵ تجزیه و تحلیل سود و هزینه ی ی ما ۸۲
۱-۲-۴-۵ تجزیه و تحلیل سود ی ما ۸۲
۱-۱-۲-۴-۵ منافع مستقیم یا اولیه با ما ۸۲
۲-۱-۲-۳-۵ منافع غیرمستقیم یا ثانویه با ما ۸۳
۲-۲-۴-۵ تجزیه و تحلیل هزینه ی ما ۸۳
۱-۲-۲-۴-۵ هزینه‌های اولیه داخلی با ۸۳
۶- ارائه روشهای کاهش اثرات زیست محیطی با ما ۸۵
۱-۶ بررسی کلی اثرات زیست محیطی ی ما ۸۵
۲-۶ کاهش اثرات زیست محیطی طر حهای خاص و طرحهای منطقه‌ای با ۸۶
۳-۶ تفکیک کاهش اثرات زیست محیطی مراحل اجرا و بهره‌برداری با ۸۶
۴-۶ ملاحظات کلی در انتخاب روشهای کاهش ی ما ۸۸۶
۱-۴-۶ روشهای غیرسازه‌ای ما ۸۵0
۲-۴-۶ روشهای سازهای و یا نیمه سازهای ی ما ۸۷
۳-۴-۶ ارزیابی مسایل اجرایی روشهای کاهش ی ما ۸۸
۴-۴-۶ برنامه زمانی روشهای کاهش ی با ما ۸۸
۵-۴-۶ مدیریت کاهش اثرات زیست محیطی با ۸۸
۶-۳-۶ ارتباطات بین بخشی و کاهش اثرات زیست محیطی ی ما ۸۹
۷-۳-۶ ملاحظات ویزژه کاهش اثرات اقتصادی - احتماعی ی ما ۸۹
۸-۴-۶ برآورد هزینه بر ما ۹٩
ط
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۱-۱-۸-۴-۶ هزینه طرحهای ویژه ی ما ۹٩
۲۱-۸-۴۶ سرمایه‌گذاری ثابت ب ی ما ۹٩
۲-۸-۴-۶ هزینه‌های بهره‌برداری و متفرقه بر ما ۹۱
۱۲-۸-۴۶ هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری ی ما ۹۱
۲۲-۸-۴۶ هزینه‌های متفرقه و اضطراری ی ی ی ما ۹۱
۵-۶ کاهش اثرات بر عوامل زیست محیطی ی ما ۹۱
۱-۵-۶ آب و اکولوژی آبی ی یم ما ۹۱
۱-۱-۵-۶ کاهش اثرات فیزیکی ی ما ۹۲
۲-۱-۵-۶ کاهش اثرات شیمیایی یم ۹۲
۱-۲-۱-۵-۶ کاهش اثرات طبیعی ی ما ۹۲
۲-۲-۱-۵-۶ منابع آلودگی مشخص و نامشخص با ٩۳
۳-۱-۵-۶ کاهش اثرات بیولوژیکی ی ما ۹۳
۲-۵-۶ هوا یم ما ۹۴
۳-۵-۶ خاک و اکولوژی خشکی ی ما ۹۴
۴-۵-۶ آلودگی صدا (صوت و ارتعاشات). ب ی ما ۹۴
۵-۵-۶ کاهش اثرات اقتصادی - احتماعی ی ما ۹۵
۶-۵-۶ کاهش اثرات بهداشتی ی ما ۹۵
۱-۷ تعیین شاخصهای عمده. زمانبندی و طرح سنجشها با ما ۹۶
۱-۱-۷ عوامل عمده پایش ی ما ۹۷
۲-۱-۱-۷ کاربرد فن آوریها ب ی م۹۵
۳-۱-۱-۷ ابزار و وسایل ی ی ما ۹۵
۴-۱-۱-۷ برنامه زمانی سنحش ی ما ۹۵
۵-۱-۱-۷ روش سنجحش ی ما ۹۵
ی
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۶-۱-۱-۷ تجزیه و تحلیل آماری ی ما ۹۹
۷-۱-۱-۷ توجیه محل سنجش ب یم ما ۹۹
۲-۲-۱-۷ هیدرولوژی. هیدرولیک رودخانه و رسوب یا ۱
۳-۲-۱-۷ زمین‌شناسی و خاک شناسی ب ی ما ۱
۱-۴-۲-۱-۷ پار امترهای فیزیکی - شیمیایی با ۱0۱
۲-۴-۲-۱-۷ پار امترهای اکولوژیکی آبی .ما ۱0۱
۷-۲-۱-۷ پار امترهای اکولوژیکی خشکی ییا ۱۹۲
۳-۱-۷ ملاحظات ویژه برنامه پایش زیست محیطی مرحله بهره‌برداری با ۱۹۲
۲-۷ تعیین شرایط پایه برای سنجشها با ۱۳
۴-۲-۷ پایه توجیه بر ی ۱۹۴
۱-۳-۷ روش مدیریت پایش ی ۱۹۴
۱-۱-۳-۷ مدیریت پایش در واحد زیست محیطی وزارت نیرو ی با ۱۵
۲-۱-۳-۷ گروه کارشناسی محیط زیست در استخدام وزارت نیرو با ۱۵
۳-۱-۳-۷ مهندسان مشاور ذی‌صلاح در بخش خصوصی و دولتی با ۱۹۵
۴-۱-۳-۷ شرح وظایف در پایش ی ما ۱۵۶
یا
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۸- ارائه روشهای ارتباطات جمعی. مدیریت و آموزش با ۱۵۷
۱-۸ ارائه روشهای مشارکت مردمی و تشکیلات غیردولتی با ۱۵۷
۱-۱-۸ تعیین حدود و میزان مشارکت مردمی با ۱۵۷
۱-۱-۱-۸ تعیین تأثیرپذیری مستقیم و غیرمستقیم با ۱۵۷
۲-۱-۱-۸ ارزیابی هم بخشی تشکیلات و گروههای ذی‌علاقه یا ۱۸
۱-۲-۱-۱-۸ تشکیلات غیردولتی با ۱۵۸
۲-۲-۱-۱-۸ مراکز علمی و ارگانهای نیمه‌دولتی با ۱۵۸
۳-۱-۱-۸ شیوه‌های ارتباطات مردمی ی ما ۱۹
۳-۳-۱-۱-۸ ویژگیهای ارتباطی با ۱۱۵
۴-۱-۱-۸ کاربری نظرات مردمی ب با ۱۱۵
۱-۴-۱-۱-۸ تغییر در محدوده و عمق مطالعات زیست محیطی با ۱۱۵
۵-۱-۱-۸ گسترش و استحکام مشارکت مردمی با ۱۱۱
۱-۵-۱-۱-۸ ایحاد تسهیلات اقتصادی ما ۱۱۱
۲-۵-۱-۱-۸ پایش مستمر برای مشارکت مردمی با ۱۱۱
۲-۸ ارائه روشهای ارتباطات بین بخشی با ۱۱۱
۱-۱-۲-۸ تشکیلات و سازمانهای دولتی با ۱۱۲
۲-۱-۲-۸ تشکیلات وسازمانهای غیر دولتی با ۱۱۳
۲-۲-۸ به کارگیری ارتباطات بین‌بخشی . ب ی ما ۱۱۳
۱-۲-۲-۸ شناسایی ارتباطات بین‌بخشی با ۱۱۵
یب
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۱-۳-۲-۸ ارزیابی تشکیلات سازمانی با ۱۱۷
۳-۳-۲-۸ تقویت ارتباطات بین بخشی یا ۱۱۷
۲-۳-۳-۲-۸ تقویت نیروی انسانی موجود درکنترل محیطزیست بخشی .ی ۱۱۸
۳-۳-۳-۲-۸ ارتباطات بین‌بخشی منطقه‌ای یا ۱۱۸۵
۵-۳-۳-۲-۸ تقویت بنیه تشکیلات دولتی با ۱۱۹
۳-۸ارائه روشهای مدیریت زیست محیطی با ۱۱۹
۱-۳-۸ ارائه طرح مدیریت زیست محیطی ی ما ۱۳۰
۲-۱-۳-۸ تعیین شرح وظایف ی بر ما ۱۳۴۳
۳-۱-۳-۸ تعیین افراد یا گروههای مورد نیاز ییا ۱۲۴
۵-۱-۳-۸ برنامه زمانی ی ما ۱۲۴
۲-۳-۸ بازنگری و اقدامات اصلاحی ...ی ما ۱۲۵
۳-۳-۸ به کارگیری تشکیلات علمی ی ما ۱۲۵
۴-۳-۸ گزارشهای پیشرفت مطالعات ی ما ۱۲۵
۴-۸ ارائه روشهای آموزش زیست محیطی با ۱۲۵
۱-۴-۸ تعیین و طبقه‌بندی نیازهای آموزش زیست محیطی ما ۱۳۶
۲-۴-۸ تعیین افراد و یا گروههای نیازمند آموزش زیست محیطی یا ۱۳۸۵
۲-۲-۴-۸ گروههای اجرایی. پیمانکاران و کادر نظارت .با ۱۲۵
۴-۲-۴-۸ بهره‌برداران و گروههای ذی‌نفع ب ی ما ۱۳۹۵
۵-۲-۳-۸ برنامه‌ریزان و تصمیم گیرندگان با ۱۳۵
نی
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
۴۸ تعیین سطح آموزش مورد نیز ی ۱۳۵
۵-۳-۸ روش اجرای برنامه‌های آموزشی ی ما ۱۳۱
۱-۵-۴-۸ آموزش حضوری (مستقیم) ی ما ۱۳۱
۲-۵-۳-۸ آموزش غیرحضوری (غیر مستقیم) با ۱۳۲
۶-۴-۸ نظارت و پایش برنامه‌های آموزش زیست محیطی یا ۱۳۲
۷-۴-۸ ویژگیهای آموزش دهندگان بمب ۱۳۲
۱-۹ روش ارائه گزارش زیست محیطی ی ماب ۱۳۳
۱-۱-۹ قالب کلی گزارش ی ماب ۱۳۳
۱-۱-۱-۹ صفحات اولیه ب ی ما ۱۳۴
۲-۱-۱-۹ خلاصه گزارش ی ما ۱۳۴
۱-۱-۹ ۳ مقلمه ی ما ۱۳۵
۴-۱-۱-۹ قوانین و مقررات زیست محیطی ی ما ۱۳۵
۵-۱-۱-۹ مشخصات طرح ی ی ما ما ۱۳۵
۶-۱-۱-۹ توصیف وضعیت محیط زیست ی ما ۱۳۵
۷-۱-۱-۹ اثرات زیست محیطی یی ما ۱۳۵
۸-۱-۱-۹ کاهش اثرات منفی زیست محیطی یی ما ۱۳۵
۹-۱-۱-۹ مقایسه گزینه‌ها و انتخاب مناسبترین گزینه با ۱۳۶
۱-۱-۱-۹ پایش و فرابینی ی ما ۱۳۶
۱-۱-۱-۹ مدیریت طرح. ارتباطات جمعی و آموزش یا ۱۳۶
۱۲-۱-۱۹ ارزیابی کلی و نتیجه گیری. ی ما ۱۳۶
۱-۱۲-۱-۱-۹ اثرات زیست محیطی عمده احتناب نایذیر با ۱۳۶
۲-۱۲-۱-۱-۹ ارتباط بهره‌وری محیط در کوتاه‌مدت و ازدیاد بهره‌وری اقتصادی در درازمدت .. ۱۳۷
۱۳-۱-۱۹ فهرست منابع و ماخل ب ی ما ۱۳۸۵
۱۴-۱-۱۹ پیوستها ی ی ی ما ۱۳۸۵
ید
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۱-۹ ملاحظات ویژه در تهیه گزارش ی ما ۱۳۸۵
۳-۹ دستورالعمل تطابق چرخه زمانبندی مطالعات ارزیابی زیست محیطی با چرخه فعالیتهای
پیوست شماره ۱- قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی با ۱۵۵
پیوست شماره ۲- توزیع جمعیت بر ما ۱۵۹۹
۰- منابع و ماخذ ی ی ای ۱۶۱
به
-------- صفحهٔ بعد --------
مقدمه
دفتر استاندارد مهندسی آب کشور براساس وظایف خود به تهیه استاندارد مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای
مهندسی رودخانه اقدام نمود. تهیه این استاندارد برای سه مرحله: شناسایی. توجیهی و تفصیلی متناظر با مراحل
معمول مطالعات غالب طرحهای عمرانی از جمله طرحهای مهندسی رودخانه. برنامه‌ریزی گردید. به منظور تسریع
در تهیه استاندارد و همچنین. ایجاد حداکثر همگونی در مراحل یاد شده. به تهیه استاندارد برای مرحله توجیهی
اولویت داده شد. بدیهی است برای مراحل شناسایی و تفصیلی نیز متعاقباً استاندارد لازم تهیه و ارائه خواهد گردید.
استاندارد پیش‌رو. به‌عنوان کتاب مرجع. شامل: راهکارها. دستورالعملها. ضوابط و معیارهایی است که برای
مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله توجیهی ضروری است. بخشی از این
استاندارد نیز به روش تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله توجیهی. تخصیص
داده شده است. در تهیه این استاندارد به برخی دشواریهای موجود بر سر راه انجام دادن مطالعات زیست محیطی در
کشور مانند: عدم آگاهی کافی کارشناسی. محدودیت داده‌های ضروری. نمونه‌برداری و تجزیه و تحلیل نمونه‌ها و
بالاخره هزینه انجام دادن مطالعات. بهای کافی داده شده و از تجربه و استانداردهای موجود در سار کشورها
حتی المقدور بهره‌گیری شده است. باشد تا این کوشش در راستای استحکام توسعه پایدار در کشور و ارتقای کیفیت
-------- صفحهٔ بعد --------
و ملاحظات ویژه در استفاده از استاندارد حاضر
این استاندارد به‌عنوان مرجع برای مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طر حهای مهندسی رودخانه در مرحله
توجیهی تدوین شده است. به منظور راهنمایی و تسهیل در کاربری استاندارد حاضر. توجه استفاده‌کنندگان را به
نکات زیر حلب می‌نماید.
۱ شیوه‌های ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه به دوگروه متمایز زیر قابل تقسیم‌اند:
9 ارزیابی زیست محیطی طرحهای خاص
9 ارزیابی زیست محیطی طرحهای منطقه‌ای
ارزیابی زیست محیطی طرحهای خاص به ارزیابی اثرات زیست محیطی یک طرح خاص محدود میگردد.
حال آن‌که ارزیابی زیست محیطی طرحهای منطقه‌ای به ارزیابی زیست محیطی چند طرح که در یک منطقه
معین مطالعه می‌شوند و از دیدگاه زیست محیطی در یکدیگر تأثیر متقابل دارند. مربوط می‌شود. محدوده
مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای منطقه‌ای غالباً دارای وسعت زیادی است و در برخی از موارد
ممکن است از مرزهای تعیین شده کشوری نیز فراتر رود.
مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای خاص و مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای منطقه‌ای
دارای وجوه مشترک زیادی است. با وجود این در استاندارد حاضر هرجاکه ملاحظات ویژه‌ای در رابطه با دو
شیوه ارزیابی فوق مصداق داشته. این موارد قید شده‌اند.
۲- مطالعات طرحهای مهندسی رودخانه. مانند غالب طرحهای عمرانی در سه مرحله شناسایی. توجیهی و
طراحی تفصیلی انجام میگردد. برای هریک از مراحل فوق استاندارد جداگانه‌ای برای مطالعات ارزیابی
زیست محیطی وجود دارد. استاندارد حاضر منحصراً برای مطالعات ارزیابی زیست محیطی در مرحله
توجیهی تدوین شده است. با وجود این در بعضی از بخشها برخی از اقدامات مربوط به مطالعات زیست
محیطی مرحله طراحی تفصیلی و یا اجرایی که بر حسب ضرورت همان بخش لازم است در مطالعات زیست
محیطی مرحله توجیهی انجام پذیرد. شرح داده شده است.
۳- در استاندارد حاضر. شیوه انجام دادن مطالعات ارزیابی زیست محیطی بر حسب اولویت بخشهای مختلف
در انجام دادن مطالعات. تنظیم شده است در حالی‌که ترتیب همان بخشها در «گزارش ارزیابی زیست
محیطی» متفاوت است. به‌عبارت دیگر ترتیب بخشها در «گزارش» ارزیابی زیست محیطی با ترتیب بخشها
در انجام «مطالعات» ارزیابی زیست محیطی یکسان نیست.
در تهیه استاندارد حاضر ارائه کلیه نکات ضروری د رانشجام دادن مطالعات ارزیابی زیست
محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله توجیهی در وسیعترین تگرش و
کلی‌ترین حالت دیده شده است. بدیهی است در برخی موارد با توجه به محدودیت در وسعت
طرحها و شرایط ویژه زیست محیطی محل و با محدوده طرحها ممکن است همه بخشها ی این
-------- صفحهٔ بعد --------
چرخه اداری گزارش ارزیابی زیست محیطی و همچنین مراحل بررسی و تصویب آن ممکن است بر پایه
تصمیمات سازمانهای دخیل در مراحل مختلف طرح., تغییر نمایند. بدیهی است هرگونه تغییر در این موارد
در آخرین جاپ این استاندارد در آینده ملحوظ خواهد گردید و به منظور اطلاع از آخرین تغییرات به روز
درآمده, لازم است گروههای ویژه مطالعات ارزیابی زیست محیطی با سازمانهای دخیل تماس بگیرند.
در برخی از بخشهای استاندارد حاضر گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی و یا مهندسان مشاور. موظف
به ارائه توصیه‌هایی در خصوص بهبود عملکرد سازمانهای دولتی در راستای ارزیابی زیست محیطی شده
است. امید است تکرار این‌گونه توصیه‌ها در گزارشهای ارزیابی زیست محیطی. زمینه مساعدی را برای
جمع‌بندی نظرات گروههای مطالعات ارزیابی زیست محیطی و یا مهندسان مشاور فراهم نموده و موجب
تکوین مقررات زیست محیطی در ارگانهای دولتی و چه بسا ترمیم ساختار اداری آنها در این زمینه گردد.
۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۱ جمعآوری قوانین» مقررات و ضوابط زیست محیطی
به‌طورکلی مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و با طرحهای عمرانی بر طبق ضرورتهای ایجاد شده توسط قوانین.
مقررات و ضوابط زیست محیطی انجام میگردد. انجام دادن این مطالعات از دیدگاه ملی به منظور حفظ توسعه
پایدار در سطح ملی و از دیدگاه منطقه‌ای و بالاخره جهانی. حفاظت از محیط زیست در وسیعترین نگرش آن است.
در مطالعات ارزیابی زیست محیطی. مرحله توجیهی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه. قبل از شروع مطالعات
لازم است کلیه قوانین. مقررات و ضوابط زیست محیطی که به نحوی مراعات آنها در انجام مطالعات ضرورت دارد.
بررسی گردند. بدیهی است طی انجام دادن مطالعات مرحله توجیهی بسیاری از ضوابط و مقررات ممکن است
به‌عنوان اهداف و یا راهنماییها به کار گرفته شوند.
گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی لازم است بررسیهای یاد شده را در سه بخش زیر انجام دهد:
9 مفررات. قوانین. دستورالعملها. حریمها. پیشنهادها. توصیه‌ها و سایر ملحوظات ویژه در کشور در ارتباط با
مسائل زیست محیطی ناشی از طرحهای مهندسی رودخانه.
9 مقررات و ضوابط زیست محیطی بین‌المللی در خصوص طرحهای مهندسی رودخانه در مناطق مرزی
۵ قراردادها. موافقت‌نامه‌ها و سایر اسناد تعهدآور ملی و بین‌المللی امضا شده از سوی سازمان حفاظت محیط
زیست ایران و سایر سازمانهای مسئول در ارتباط با طرحهای مهندسی رودخانه.
چکیده این بررسیها لازم است به صورت خلاصه و فشرده در شروع گزارش زیست محیطی مرحله توجیهی ذکر گردد
و نکات عمده در ضمائم گزارش ارائه شوند. ر اهنماییهای لازم در انجام این بررسیها در بخشهای زیر آمده است:
۱-۱ تعاریف و اصطلاحات
در بررسی قوانین. مقررات و ضوابط زیست محیطی به تعاریف و اصطلاحات متعددی برخورد می شود که لازم است
از یکدیگر تفکیک شده و به‌ویژه به ضرورت کاربری آنها توجه گردد. تعاریف و اصطلاحات موردنظر در بخشهای
زیر شرح داده شده‌اند.
۱-۱-۱ قوانین
قواعد و مقرراتی که به تصویب مجلس قانونگذار رسیده و بعد از قانون اساسی مهمترین و معتبرترین مقررات و قواعد
جاری کشور محسوب می‌شوند. در این گروه‌اند.
۲-۱-۱ آئین‌نامه‌ها
مجموعه مقررات و روشهای اجرایی است که به استناد موازین قانونی تهیه و عموماً لازم‌الاجرا میگردد و می‌تواند
دربرگیرنده استانداردهای فنی نیز باشد.
۴
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۱-۱ استانداردها
استانداردها به مشخصات فنی یا مدرک قابل دسترس دیگری گفته می‌شوند که بر نتایج جا افتاده علم. فن وتجربه
مبتنی بوده و با هدف ارتقای سطح بهینه بهره‌وری جامعه و با همکاری و توافق ضمنی و یا تایید همه ذی‌نفعها تهیه
شده و توسط ارگانی معتبر به تصویب رسیده باشند.
به میثاق چند جانبه‌ای که در آن سیاستهای کلی. اهداف برنامه‌های اساسی و تعهدات دولتها را مشخص می‌نماید.
نشست جهانی گفته می‌شود و غالباً شامل یک یا چند پیمان‌نامه است.
۵-۱-۱ پیمان‌نامه (پروتکل)
به پیمان جچند حانبه‌ای که برای حصول اهداف معلوم با شیوه عملی و اجرایی مشخص در ار تباط با موضوع خاص
بین چند کشور منعقد و به انجام دادن آن ملزم می‌گردند. پیمان‌نامه می‌گویند.
۲-۱ قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی کشور
به‌منظور بررسی قوانین و مقررات و ضوابط زیست محیطی کشور. لازم است به آخرین چاپ مجموعه قوانین و
گردیده است مراجعه نمود.
خلاصه بخشی از مصوبات عمده در این محموعه به‌عنوان راهنما در پیوست شماره ۱ استاندارد حاضر ارائه شده
است.
۲۳۹ تعهدات بین المللی
تعهدات بین‌المللی مربوط به حفاظت محیط زیست که دولت ایران بر آنها صحه گذارده و ملزم به رعایت آنهاست.
شامل نشستهای جهانی و پیمان‌نامه‌های متعددی است که بخش عمده آنها به‌عنوان راهنما در پیوست شماره ۱
استاندارد حاضر ارائه گردیده است.
۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۲ بررسی مشخصات طرحها و گزینه‌ها
یکی از اقدامات اولیه برای انجام دادن مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه.
جمع آوری اطلاعات در خصوص ویژگیهای طرح و یا طر حهاست. اطلاعات مزبور پایه شناسایی کلیه اثرات زیست
محیطی فعالیتهای مختلف در طرح و یا طرحها در مراحل اجرا و بهره‌برداری است. بنابراین گروه مطالعات ارزیابی
زیست محیطی لازم است به صورت دقیق و نظم یافته. اطلاعات موردنیاز برای شناسایی کلیه فعالیتهای ذی‌مدخل در
طرح و یا طرحها را با استفاده از گزارشها و مشخصات فنی مهندسان مشاور طرح و همچنین سار مراجع مربوط به
طر حها را به‌دست آورد. نحوه ارائه این اطلاعات در گزارش ارزیابی زیست محیطی در بخش (۵-۱-۱-۹
مشخصات طرح» در استاندارد حاضر ذکر شده است.
اطلاعات عمده مورد نیاز در این بخش برای مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه
در مرحله توجیهی. براساس مجموعه تهیه شده. توسط کمیته مهندسی رودخانه دفتر استاندارد مهندسی آب وزارت
نیرو تحت عنوان «سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه». و نیز دامنه و روش و برنامه کار کمیته مهندسی رودخانه
(نشریه ۹۵- ن) در قسمتهایی که در پی خواهد آمد. شرح داده شده است:
۱-۲ فهرست سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه
سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه رایج و یا قابل پیش بینی در کشور طبق استاندارد یاد شده به قرار زیر است:
ِ ۱
۵ ابشکن
رم ۲
پوشس
۳
۰ گوره
۴ ۵
۶ ۷
۵ دوواره‌ها (دیواره هادی . دیواره دسترسی و ...)
۵ بندها(فرازبند و نشیب‌بند.
بند انحرافی, بند تنظیمی, سد و آب‌بند کشتیرانی, بند تأخیری, بند رسوبگیر" و...)
۱۱
۱۰ ۰
۱۴ ۱۳ ۱۳۲ ۳
[- 0 2
|[۷:۵ 1۵1۵۱۱۵۵ -4 6 -د3
5- ۳1۵۵۵0 ۱۷:۵1| 6- 0106
0 060۲5 - هل مامعطا0 -8 ۸0۳۵۵61 -7
6 1۳۵0 -۱0 1 -9
[|1۱ - | 2- 500116] 7
[3- 6 14- ۷/۵۲۵۲ 6۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۱
۰ سیلراهها
۵ کانال میان پر ۲
۳
۰ ابراه کشتیرانی
۰ لا پروبی
۳ ۴
۰ برداشت شن و ماسه از رودخانه
۲-۳۲ تعاریف مربوط به سازه‌ها و اقدامات ممهندسی رودخانه
به منظور راهنمایی گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی در شناسایی فعالیتها و طبقه‌بندی طرح و با طرحهای
مهندسی رودخانه. تعاریف سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه به اختصار در بخشهای زیر شرح داده شده است:
۱-۲-۲ آبشکن
یک نوع سازه که در رودخانه‌ها به منظور حفاظت کناره از فرسایش, تله‌اندازی رسوبات حمل شده توسط جریان.
هدایت جریان در یک مسیر مشخص و یا افزایش عمق جریان. از ساحل رودخانه به سمت داخل آن و با زاویه‌ای
نسبت به جهت جریان احداث میگردد. آبشکنها با استفاده از مصالح سنگی. شنی و خاکی با پوشش مناسب.
شمعهای چوبی. بتنی یا فلزری و همچنین تورسنگ؟ ساخته می‌شوند. آبشکنها عموماً به دو دسته اصلی آبگذر " (باز)
در ۷
و اب ناگذر (بسته) تسم می‌شوند.
۲-۲-۲ پوشش
پوششهای حفاظتی. سازه‌هایی هستند که در مجاورت ساحل رودخانه و به موازات جریان احداث می‌شوند و به
منظور حفاظت کناره‌های فرسایش پذیر به کار می‌روند و یک کناره با راستای ملایمی را شکل می‌دهند. ضمناً از آنها
برای حفاظت شیب خاکریزها. گوره‌ها. آبشکنها و غیره نیز استفاده می‌شود. از انواع آن می‌توان به: پوششهای سنگی.
تور سنگی. بتنی. آسفالتی. نرده‌ای" کیسه‌ای و غیره اشاره کرد. پوششهای گیاهی نیز می‌توانند در این مقوله قرار
۲ - اند) -2 ۱
8 ۵۳ 10۵71۳8) -4 ۲1۵1 11۵۷18211010 -3
(0001)) 0[ط ۳۵۲۳۵۵ -6 5-0
با1 ۱ رت و وس (0د610) 106۵۵06 -7
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۲-۲ گوره
بند خاکی کوتاهی که در فواصل مختلف از سواحل دو طرف رودخانه و در امتداد آن ساخته می‌شود تا نقش سواحل
مصنوعی را در دوره‌های سیلابی که آب رودخانه از سواحل طبیعی خود بیرون می‌رود. ایفا کند و زمینهای اطراف
رودخانه را از آبگرفتگی محافظت کند.
نوعی سازه مهار فرسایش و با سیل که به صورت دیوارهای طولی با استفاده از مصالح ساختمانی محکم نظیر: بن.
سنگ. جوب و غیره در مناطقی که فضای کافی برای سار روشها وجود نداشته و یامشکلات احرایی وجود داشته
باشد. ایجاد میگردد. دیوارهای سیلبند که در مناطق شهری احداث می‌شوند و یادیوارهای حایل (نگهبان) که برای
جلوگیری از ریزش و تخریب کناره به کار می‌روند. از این نمونه‌اند.
در مسیر مورد نظر ساخته می‌شود.
۶-۲-۲ بندها
سازه‌هایی هستند که در مسیر رودخانه (در عرض رودخانه) به منظور انحراف آب. بالاآوردن تراز آب. جداسازی
جریان. ذخیره موقت. مهار رسوب و... ساخته می‌شوند. بندهای انحرافی .بندهای رسوبگیر. فرازبند. نشیب‌بند و...
از این نمونه‌اند.
۷-۲-۲ تثبیت‌کننده‌های بستر
سازه‌هایی حفاظتی هستند که در بخشی از رودخانه به منظور حفاظت بستر در برابر فرسایش و آبشستگی ساخته
می‌شوند. این سازه‌ها گاهی برای استهلاک انرژی ( نظیر شیب شکن) نیز مورد استفاده گرار می‌گیرند. سازه‌هایی مانند:
کف‌بند. شیب‌شکن. پیش بند و ... از انواع تثبیت کننده‌ها هستند.
سازه‌هایی هستند که برای مهار و یا کاهش رسوب ورودی به کانالها در مسیر رودخانه و یا در مدخل کانالهای انحرافی
احداث می‌شوند.
۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۹-۲-۲ سیلراهها
به آبراه یک رودخانه و قسمتهایی از بستر سیلابی " مجاور آن و نیز به آبراه کنارگذر یا انحرافی گفته می‌شود که در
هنگام وقوع سیل. جریان سیلاب از آن عبور می‌کند.
۱۰-۲۲ کانالهای میان بر
کانالهای میان‌بر به منظور اصلاح مسیر رودخانه. به‌طور مصنوعی ایجاد میگردد. میان‌بر پدیده‌ای است که در روند
رخداد آن. جریان در یک رودخانه آبرفتی در طول پیچ و خمها. مسیر یک پیچ خاص را رها می‌کند و در طول یک
آبراه نسبتاً کوتاهتر و مستقیم‌تر حرکت و کانال جدیدی را ایجاد می‌کند و در نتیجه منجر به حذف پیچ مذکور
۱۱-۲۲ آبراه کشتیرانی
به آبراهه یا رودخانه‌ای گفته می شود که در آن کشتیرانی و ترابری آبی صورت می‌گیرد.
۱۲۳۲-۲-۲ لایروبی
لایروبی رودخانه به برداشت مواد رسوبی از بستر با کناره‌های رودخانه و انتقال آن به بیرون از رودخانه یا به قسمت
دیگری از آن. که احتمال معلق شدن و بازگشت مجدد آن به آبراهه اصلی نباشد. اطلاق می‌شود. این عملیات که با
استفاده از ماشین آلاتی نظیر: بیل مکانیکی. اسکریپر و لا پروبهای شناور انجام می‌گیرد به‌منظور تعر یض و تعمیق
انجام می‌گیرد.
۱۳-۲۲ پاکسازی موانع و گیاهان
به پاکسازی موانع (نظیر: رسوبات. آشغال. سنگها و...) و حذف درختان یا گیاهان افتاده یا روییده در بستر یک آبراهه
به برداشت مصالح رودخانه‌ای (شن. ماسه و...) از قسمتهایی از بستر و حاشیه رودخانه به عنوان مصالح مصرفی در
راهسازی. احداث صافی. ساخت بتن و... اطلاق می‌شود.
۱-۳100
۹
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۲ اطلاعات عمومی برای سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه
اطلاعات عمومی مورد نیاز در مطالعات ارزیابی زیست محیطی مرحله توجیهی طرح و با طرحهای مهندسی
رودخانه. اعم از طرحهای خاص و یا طرحهای منطقه‌ای. طبق مجموعه تهیه شده توسط کمیته مهندسی رودخانه
دفتر استاندارد مهندسی آب وزارت نیرو تحت عنوان «سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه» در بخشهای زیر شرح
داده شده‌است. گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی از میان اطلاعات شرح داده شده. اطلاعات مورد نیاز طرح و یا
طر حهای موردنظر را استخراج می‌کند و در بررسی مشخصات طرحها و گزینه‌ها به‌کار خواهد گرفت. بدیهی است
همه اطلاعات شرح داده شده در این بخش ممکن است کاربرد نداشته و بر حسب نوع طرح و یا طرحها تنها برخی از
اطلاعات کاربرد داشته باشد.
۱-۳-۲ اطلاعات پایه
اطلاعات پایه عبارت از کلیه اطلاعاتی است که در مبانی طرح. سازه‌ها و یا اقدامات مهندسی رودخانه (مذکور در
بخش ۲-۲ تعاریف مربوط به سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه) به کار گرفته می‌شود و به‌نحوی در ارزیابی زیست
محیطی مرحله توجیهی ایرگونه سازه‌ها و با اقدامات کاربرد دارد.
اهم این اطلاعات لا زم است به صورت فشرده به شرح زیر جمع آوری گردد:
۵ نقشه محدوده طرح و موقعیت رودخانه با مقیاس مناسب که دربرگیرنده محل سازه‌ها و یا اجرای عملیات و
کاربری اراضی باشد.
۵ پلان سازه‌ها و یا اقدامات و مقاطع آنها
۵ خلاصه گزارش هواشناسی - هیدرولوژی - تحلیل سیلابها- تغییرات رقوم سطح آب
9 ویزگیهای مستحدئات مانند: بزرگراهها- راه‌آهن - پلها- آبگیرها- سدها- خروجیهای فاضلاب - خطوط
انتال نفت و گاز- خطوط انتقال آب - خطوط فشار قوی در محدوده طرح
نقشه جاده‌های دسترسی به محل طرح. کارگاه و منابع قرضه
۵ خلاصه گزارش ریخت‌شناسی دربازه‌های مورد نظر
۵ خلاصه گزارش زمین شناسی. ژئوتکنیک و مکانیک خاک
۵ خلاصه گزارش هیدرولیک در بخشهای مورد نظر
۵ خلاصه گزارش فرسایش و رسوب و کیفیت رسوب
۵ خلاصه گزارش کیفیت آب رودخانه (فیزیکی - شیمیایی - زیستی)
۵ خلاصه گزارش فنی طرح (از جمله: عوامل ایجاد نابسامانی در طرح. گزینه‌ها و ...)
۱۰
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۳-۲ ویژگیهای ساختمانی
ویژگیهای ساختمانی در هر سازه و یا اقداماتی‌که در طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه موردنظر است می‌باید به
صورت خلاصه و فشرده شرح داده شوند. نکاتی که در بخشهای زیر در مورد هر سازه و با اقدام ذکر شده‌اند به‌ویژه
دارای اهمیت‌اند و الزاماً باید در شرح ویژگیهای ساختمانی قید شوند. این نکات براساس مجموعه تهیه شده توسط
کمیته مهندسی رودخانه (سازه‌ها و اقدامات مهندسی رودخانه). دفتر استاندارد مهندسی آب وزارت نیرو در قسمتهای
زیر آمده است.
۱-۲-۳-۲ آبشکن
نوع آبشکن- مصالح - طول - مقطع عرضی - جهت و امتداد- فواصل آبشکنها- شیب بدنه - شیب پیشانی - جنس
رسوبات رودخانه و نوع پوشش گیاهی سواحل - نوع شمع‌کوبی در آبشکنهای شمعی - ویژگیهای آبشکنها از نوع
نرده‌ای یا جکهای فولادی.
ی
۰
۲-۲-۲-۲ پوشسشس
مصالح - شیب شیروانی محل استقرار پوشش - روش زهکشی کناره -نوع مصالح پوشش پاشنه. جنس رسوبات
رودخانه و نوع پوشش گیاهی سواحل.
۲-۲-۳-۲ گوره
محل استقرار- شیب شیروانی - شیب طولی - مقطع عرضی - ارتفاع -نوع پوشش گیاهی محل استقرار- نحوه
تلاقی با انهار فرعی - نوع دریچه‌هاو سازه‌های محل تلاقی - وضعیت زهکشی اراضی پشت گوره.
جنس مصالح - محل - جهت و امتداد - ارتفاع. طول و عرض - شیبهای جانبی -نوع مصالح خاکریز پشت دیوار-
روش تخلیه زهآب - عرض و عمق پی - مصالح پی.
۶-۲-۳-۲ بندها
نوع بند- مصالح - ابعاد سازه - جنس رسوبات معلق - جنس بستر- نوع حفاظت پایین‌دست - ابعاد دریچه‌ها و
ی ۱
نردبان ماهی رو .
7 س-۳۵ -[
۱۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۷-۲-۳-۲ تثبیت‌کننده‌های بستر
نوع - مصالح - حفاظت پایین دست - ارتفاع از کف - جنس بستر - جنس رسوبات معلق- ابعاد و نیمرخ طولی
رودخانه قبل و بعد از اجرای طرح.
نوع - ابعاد- مصالح - امتداد - نوع رسوبات بستر- نوع رسوبات معلق- محل استقرار و پوشش گیاهی حاشیه
۹-۲-۳-۲ سیلراهها
مسیر- ابعاد- نوع جنس و بستر- مقطع طراحی شده - توپوگرافی - نوع پوشش گیاهی مسیر- نحوه تلاقی با کانال و
زهمکش - روش اجرا- محل تخلیه مصالح حفاری شده - نحوه تخلیه و زهکشی مصالح حفاری شده - روش انحراف
و نیمرخ طولی مسیر در شرایط طبیعی و پس از اجرای طرح.
۱۰-۲-۳۲ کانال‌میان بر
موارد بند (4-۲-۳-۲. سیلراهها) به اضافه نحوه برخورد با مسیر قدیمی - مشخصات میان برهادی !.
۱۱-۲-۳۲ آبراه کشتیرانی
موارد بند (۹-۲-۳-۲. سیلراهها) به اضافه ظرفیت ونوع کشتیهای عبوری و تمهیدات حرکت کشتیها- ساختمانها و
۱۳-۲-۳۲ لایروبی
نیمرخ کف رودخانه در قبل و بعد از اجرای طرح - جنس مصالح - حجم مصالح - محل انباشت مصالح برداشست
شده - نحوه زهکشی مصالح برداشت شده شیب محل گودبرداریها.
۱۳-۲-۳۲ پاکسازی موانع و گیاهان
پاکسازی شده و نحوه تخلیه و زهکشی زهآبها.
[۵ 013121 ۳۱[01 -1
۱۲
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۴-۲-۳۲ برداشست شن و ماسه از رودخانه
نیمرخ کف رودخانه در قبل و بعد از برداشت - جنس مصالح - محل استقرار ماشین‌آلات -نوع سنگ‌شکن - نحوه
استفاده از آب در پایین‌دست - موقعیت محل برداشت- عمق آن.
۴-۲ عملیات
کلیه عملیاتی که در هر سازه و یا اقدام موردنظر در طرح و یا طر حهای مهندسی رودخانه مطرح است. باید به صورت
خلاصه و فشرده شرح داده شوند. براساس مجموعه تهیه شده توسط کمیته مهندسی رودخانه (سازه‌ها و اقداسات
مهندسی رودخانه) دفتر استاندارد وزارت نیرو نکات عمده در شرح عملیات به‌قرار زیر است :
۵ آماده سازی زمین: مساحت و موقعیت آن - حجم عملیات - نحوه اجرای آن
۵ عملیات خاکبرداری: خاکریزی - نحوه حمل - تسطیح و تراکم آن
9 کاربری مصالح: نوع مصالح - حجم تقریبی هر یک - نحوه حمل - مصالح قالب‌بندی -آهن آلات- انبارکردن
و نگهداری - محل تأمین مصالح
۵ عملیات ساختمانی : کارهای بنایی - بتنی - فلزی - حجم و نحوه احرای آنها
۵ مدت اجرای عملیات و روشهای آن
چگونگی دفع مواد زاید ناشی از اجرای طرح و نحوه جمعآوری آن
۱-۴-۲ منابع قرضه
در خصوص منابع قرضه مورد استفاده در سازه‌ها. لازم است اطلاعات کافی به صورت فشرده جمع آوری گردد. نکات
با اهمیت زیر باید در این اطلاعات قید شوند:
۵ موقعیت منبع - سطح و عمق آن
9 حمل و نقل به محلهای استفاده
نحوه استفاده از منابع؛
۵ محل و نحوه مصرف مواد آتشزا (مواد منفحره)
۲-۴-۲ ماشین‌آلات مورد استفاده
شرح مختصری از کلیه ماشین آلاتی که در عملیات به کار گرفته می‌شوند. لازم است ارائه گردد. این شرح باید شامل
نکات زیر باشد:
نوع ظرفیت. تعداد
۵ محل نگهداری
۵ نحوه استفاده
۵ مدت استفاده
۱۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۴-۲ تسهیلاتن جنبی
تسهیلاتی که در هر کارگاه عملیاتی به کار گرفته می‌شود به صورت زیر باید معین گردد:
۵ محل اقامت کارکنان و کارشناسان
۵ ساختمانهای اداری
9 ویزگیهای خط آبرسانی - شبکه توزیع آب شرب - شبکه جمعآوری و دفع فاضلاب
۵ ویژگیهای برق رسانی - تأمین سوخت گرمایش و سوخت ماشینها
9 تسهیلات بهداشتی. درمانی و فوریتهای پزشکی
۵ تسهیلات آموزشی .تفریحی و فرهنگی
تعمیرگاهها
۵ نحوه حفاظت از کارگاه
۵ کاربری تأسیسات ایجاد شده پس از خاتمه مرحله اجرا
نیروی انسانی لازم در مرحله اجرا و بهره‌برداری باید به شرح زیر پیش‌بینی شود:
ب نیروی انسانی لازم در مرحله اجرا: عادی و متخصص
۰ نیروی انسانی لازم در مرحله بهره‌برداری : عادی و متخصص
۱۴
-------- صفحهٔ بعد --------
۳ شناسایی وضع موجود
به منظور ارزیابی اثرات زیست محیطی ناشی از فعالیتهای متشکله طرحهای خاص و یا طرحهای منطقه‌ای مهندسی
رودخانه. مذکور در بخش ۲ «بررسی مشخصات طرحها و گزینه‌ها». لازم است وضعیت فیزیکی. شیمیایی.
بیولوژیکی. اقتصادی - اجتماعی محل و یا محدوده طرح و یا طرحها شناسایی شوند. کلیه عوامل زیست محیطی "
باید در حدی که به تشخیص گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی برای ارزیابی صحیح این کار. ضروری است.
مشخص شوند. عوامل زیست محیطی که شناخت آنها نیاز به تحقیقات و تجزیه و تحلیلهای مبسوط دارند و یا در حد
محدودی در مرحله اجرا و یا بهره‌برداری از طرح و یا طرحها تأثیر می‌پذیرند. در شناسایی وضع موجود در نظر
گرفته نمی‌شوند.
دامنه بررسی عوامل زیست محیطی فوق‌الذکر به محل و یا محدوده طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه مربوط
می‌شود. چنانچه این طرحها در محلی با گستره محدود و یا در بازه‌ای آ از رودخانه مطرح باشند. دامنه بررسی به
اطلاعات موجود و مربوط به آن بازه محدود میگردد. ولی چنانچه طرحهای موردنظر در برگیرنده مناطق وسیعی در
امتداد مسیر رودخانه باشد. دامنه بررسیها گسترش یافته و نیز ممکن است شامل بخشهایی با شرایط متفاوت گردد.
در این‌گونه موارد باید عوامل زیست محیطی موردنظر در همه این بخشها جهت ارزیابی زیست محیطی ممقرون به
صحت. بررسی شوند.
بررسیهای ضروری برای شناخت وضعیت موجود زیست محیطی مرتبط با طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در
مرحله توجیهی تحت عناوین زیر :
۵ محیط فیزیکی و شیمیایی
۵ شناسایی کلی شاخصهای بوم‌شناختی " تأثیرپذیر
۵ محیط احتماعی - اقتصادی
طبمه‌بندی شده‌اند که عوامل زیست محیطی ذی‌مدخل در مطالعات ارزیابی زیست محیطی در مرحله توجیهی را
دربرگرفته و مولفه‌هایی آ را که نیز باید بررسی گردند شامل می‌شوند. بدیهی است بررسیهای انجام شده در این بخش
پایه‌ای برای پیش‌بینی اثرات زیست محیطی ناشی از طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه در مراحل اجرا و
بهره‌برداری و همچنین توصیه‌های مدیریت زیست محیطی خواهند بود.
محیط فیزیکی و شیمیایی شامل عوامل زیست محیطی زیر است:
۵ هواشناسی
۵ هیدرولوزی
[ و نی مه ۶۵ ۳۲۱۳۵۱۱۵۱۵ -۱
۵ -4 ۳۵۵|۵۵ -3
۱۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ هیدرولیک رودخانه
9 فرسایش و رسوب
۵ کیفیت آب رودخانه
۵ آبهای زیرزمینی
9 سیلخیزی
9 زمین‌شناسی
۵ ریخت‌شناسی رودخانه !
9 زلزله‌شناسی
۵ خاک‌شناسی
در هریک از عوامل فوق شاخصهایی وجود دارد که برخی از آنها به عنوان اطلاعات پایه در طراحی سازه‌ها و با
اقدامات مهندسی رودخانه به‌کار گرفته شده‌اند و در مراحل اجرا و بهره‌برداری از طرحهای خاص و یا طرحهای
منطقه‌ای مهندسی رودخانه ممکن است از نظر زیست محیطی تأثیرپذیر باشند. با توجه به ویژگیهای طرحها لازم
است. این شاخصها به وسیله گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی با استفاده از گزارشها و مشخصات فنی طرح و با
طر حها که توسط مهندس مشاور تهیه شده است. معین شوند و در جای خود در مطالعات ارزیابی زیست محیطی
به کار گرفته شوند. شاخصهای مزبور در بخشهای زیر طبقه‌بندی شده‌اند:
۱-۱-۳ هواشناسی
۵ متوسط حداقل ماهانه و سالانه. حداکثر ماهانه و سالانه و متوسط روزانه دما براساس آمار حداقل بیست سال
گذشته نزدیکترین ایستگاه سینوپتیک به محل طرح و یا طرحها
۰ متوسط روزانه و ماهانه نم نسبی براساس آمار حداقل بیست سال گذشته نزدیکترین ایستگاه سینوپتیک به
محل طرح و یا طرحها
۵ متوسط تبخیر ماهانه و سالانه براساس آمار حداقل ده سال گذشته نزدیکترین ایستگاه سینوپتیک به محل
طرح و با طرحها
تغییرات سالانه جهت باد و همچنین محاسبه حداکثر سرعت مشاهده شده براساس آمار حداقل ده سال
گذشته نزدیکترین ایستگاه سینوپتیک به محل طرح و یا طرحها
۵ میزان متوسط ماهانه و سالانه بارندگی براساس آمار حداقل بیست‌ساله نزدیکترین ایستگاه هواشناسی به محل
طرح و یا طرحها
میزان متوسط ماهانه و سالانه بارندگی منطقه و محاسبه حجم بارندگی سالانه. چگونگی توزیع بارندگی در
طول ماهها و فصول سال براساس آمار حداقل بیست‌ساله ایستگاههای هواشناسی منطقه
۱- 1۱۷۵۲ ۱۵۲۵۵۵۵۱
۱۶
-------- صفحهٔ بعد --------
۱ ۲ ۳ ۰ ۹
۵ منحنیهای شدت -مدت - تواتر و شدت -مدت - سطح برای ایستگاههای معرف منطقه
اب نسبت میزان برف به کل نزولات جوی در محدوده طرح و یا طرحها
8 تجزیه و تحلیل اقلیم یا اقالیم " منطقه مورد مطالعه
۲-۱-۳ هیدرولوژی
9 بده ماهانه و سالانه در محل طرح و یا طرحها
۰ حجم آورد ماهانه و سالانه رودخانه در محل طرح و یا طرحها
۵ هیدروگراف رودخانه در محل طرحها
9 مقادیر بده سیلابها برای دوره‌های برگشت متعارف ۲. ۵. ۰.۱۰ ۰۲۵ ۵۰ ۱۰۰ ساله در محل طرح و یا طرحها
۵ وضع موجود بهره‌برداری از منابع آب رودخانه
۲-۱-۳ هیدرولیک رودخانه
۵ حدود ابعاد مقاطع موردنظر در محل طرح و یا طرحها
8 بده‌های موردنظر (بده طرح. بده غالب و بده پایه) در محل طرح و یا طرحها
۵ مشخصه‌های هیدرولیکی جریان رودخانه نظیر: ضریب زبری. سرعت متوسط و سرعت حداکثر متناظر با
بده‌های فوق. عمق جریان در محل طرح و با طرحها
۵ پهنه سیلگیری حاشیه رودخانه ناشی از جریان بده طرح در محل طرح و یا طرحها
۵ وضعیت حریان رودخانه‌های جزر و مدی
۴-۱-۳ فرسایش و رسوب
9 متوسط ماهانه و سالانه غلظت رسوب آب رودخانه در محل طرح و یا طرحها
۵ میزان بار کف و نسبت آن به کل رسوب سالانه در محل طرح و یا طرحها
9 انواع فرسایش و فرسایش‌پذیری در محل طرح و یا طرحها
9 برداشت مصالح رودخانه‌ای در محدوده طرح و یا طرحها
۵-۱-۳ کیفیت آب
۴
8 رژیم درجه حرارت در محل طرح و یا طرحها
4 - 00۳۵11011 - 1۳1۵۹1۷ -2 (( لس 00۵1100 - 11۵۳۵۱1۷ -۱
3- )1۱۵۵5 4- 10100۵1۲66 060
۱۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ میزان اشباع اکسیژنی ! در بازه و یا بازه‌ها در محل طرح و یا طرحها
خصوصیات فیزیکی آب رودخانه شامل : رنگ. بو تیرگی. مواد معلق در محل طرح و یا طرحها
۵ خصوصیات شیمیایی آب رودخانه شامل : 011 کل مواد محلول. هدایت الکتریکی. سختی. فلزات سنگین.
هیدروکربنهای کلردار ". فسفات و ازت معدنی. (۲01 در محل طرح و یا طرحها
۵ خصوصیات بیولوژیکی آب شامل: نیاز اکسیژنی بیولوژیکی ". کلیفرم . اشرشیاکلی " در محل طرح و با
طر حها
۶-۱-۳ آبهای زیرزمینی
۵ سطح آبخوان و تغییرات آن در محل طرح و یا طرحها. بررسی جهت حرکت آبهای زیرزمینی و تغییرات آن
۵ کیفیت فیزیکی شیمیایی آب زیرزمینی شامل : درجه حرارت. 011 هدایت الکتریکی. کل مواد محلول.
فلزات سنگین. هیدروکربنهای کلردار در محل طرح و یا طرحها
۵ کیفیت بیولوژیکی آب زیرزمینی شامل: میزان کلیفرم. میزان اشرشیاکلی
۷-۱-۳ سیلخیزی
9 عوامل موْثر در ایجاد و وقوع سیلاب
۵ بازه‌ها و نقاط سیلگیر در محدوده مورد مطالعه طرح و یا طرحها
۸-۱-۳ زمین‌شناسی
فرآیندهای زمین‌شناسی و آب و هوایی ذی‌مدخل در تشکیل رودخانه در طول زمان
۵ منابع قرضه و مصالح مورد نیاز برای ساختمان طرح و یا طرحها
۹-۱-۳ ریخت‌شناسی رودخانه
۰ نوع و فرم رودخانه در طول مسیر آن با توجه به وضعیت توپوگرافی حو ضه آبریزن شیب طولی دره. عملکرد
فرسایش و رسوب. شکل پلان. زمین‌شناسی. وضعیت هیدروگراف سیل و رژیم حریان در بازه‌های مختلف
رودخانه
۶
9 بازه‌ها و پیچ و خمهای (چمهای) پایدار و ناپایدار رودخانه در محدوده طرح و یا طرحها
۱- 0600 0 2- ۲10۸۱۵۲۵ ۵۵
3- 301( 4-0
5- ۳۵ 6- 5
۱۸
-------- صفحهٔ بعد --------
تغییرات شیب و دانه‌بندی مواد بستر در طول رودخانه
۳ ۰ ۱ ۲ ی
۵ چگونگی وضعیت پیچشی و بره‌بره یا شریانی‌بودن. محلهای تلاقی یا جدایی شاخه‌ها و ایجاد میان‌برها
در مسیر مورد مطالعه برای طرح و یا طرحها. بر اثر عوامل طبیعی یا ناشی از دخالت انسان در گذشته
۰ تأثیرات برداشت مصالح رودخانه‌ای بر ریخت‌شناسی آن
۱۹۱۰-۱-۳ زلزله‌شناسی
زلزله‌های تاریخی و تواتر وقوع آن در منطقه طرح و یا طرحها
۵ گسلهای فعال در منطقّه طرح و یا طرحها
۱۱-۱۳ خاک‌شناسی
۵ خصوصیات فیزیکی (بافت و ساختمان) و شیمیایی (11ط. ظرفیت تبادل کاتیونی ") خاک در محدوده طرح و
با طرحها
۵ گروههای بزرگ خاک و زیر گروههای " آنها براساس طبقه‌بندی جدید خاکها در محدوده طرح و یا طرحها
۵ اراضی حاشیه‌ای رودخانه در رابطه با فیزیوگرافی. نوع و فرسایش‌پذیری در محدوده طرح و یا طرحها
۵ وجود مواد سمی ؟ شامل: آفت‌کشها. علف‌کشها. فلزات سنگین در خاک در رابطه با اثرات سمی بر روی
گیاهان و یا گیاهخواران در محدوده طرح و یا طرحها
۶
۰ ترکیبات کودی در خاکهای اراضی حاشیه‌ای رودخانه در محدوده طرح و یا طرحها
۲-۳ شناسایی کلی شاخصهای بوم‌شناختی تأثیرپذیر
سیستم اکولوژیکی منطقه‌ای که رودخانه در آن قرار دارد. مرکب از سیستم بوم‌شناختی آبی رودخانه و سیستم
بوم‌شناختی خشکی منطقه است. عوامل زیست محیطی عمده در اکولوژی آبی رودخانه به حرکت آب (سرعت).
مشخصات فیزیکی شیمیایی بستر" و بالاخره ویژگیهای فیزیکی - شیمیایی آب وابسته‌اند. جوامع گیاهی "و جوامع
جانوری! آبزی در امتداد مسیر رودخانه تحت تأثیر عوامل فوق‌الذکر قرار دارند و توالی طولی "! آنها به یک و یا چند
عامل یاد شده در امتداد مسیر وابسته‌اند. جامعه بیولوژیکی در نزدیکی حاشیه‌ها در مقاطع مختلف در امتداد
۱ 10 2- 0
7 - لاد - 60۲ل۳ -4 ۷( ۵03280 ۸1۵۵) -3
00۱۵۵۵ ۳۵۳۲۱1۱7۱۵ -6 10710015 -5
7 00 8-۵
5 م|۵ 10۵1۱۵۱ -10 4 -0
۱۹
-------- صفحهٔ بعد --------
مسیر. تحت تأثیر ویژگیهای فیزیکی - شیمیایی بستر کرانه‌ها. شیب کرانه‌ها و تغییرات سرعت آب هستند. پررسی
وضعیت اکولوژیکی آبی رودخانه در نهایت به شناخت شاخصهای زیر منتهی می‌شود:
۵ محصول سرپا ۱ و ویژگیهای دوره‌ای آن
9 تولید مثل و ویژگیهای دوره‌ای آن "
۵ تنوع گونه‌ها ۲
۵ توان تخمگذاری و باروری ؟
۵ گونه‌های نادر و یا در خطر انقراض ۵
این شاخصها از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در مراحل اجرا و بهره‌برداری تأٌثیر می‌پذیرند.
اکولوژی خشکی از یک‌سو از رودخانه تأثیر می‌پذیرد و از سوی دیگر متقابلاً بر وضعیت اکولوژیکی آبی رودخانه
تأُثیر بر جای می‌نهد. عواملی مانند: فرسایش. مواد آّلی و معدنی ورودی به رودخانه و بالاخره گونه‌های متعدد
جانورانی را که به لحاظ منابع غذایی و یا زیستگاه مناسب به رودخانه متکی هستند می‌توان به‌عنوان نمونه‌هایی از
این‌گونه تأثیرات متقابل نام برد. در این میان سیلخیزی به سبب ایجاد تالابهای موقت و همچنین نهشته‌ها در اراضی
اطراف و در نتیجه تقویت جامعه گیاهی و جانوری در کنار کاربری اراضی در حواشی رودخانه. به ویژه اهمیت دارد.
بررسی دقیق اکولوژی خشکی موجب شناخت کافی از جوامع گیاهی و جانوری تأثیرپذیر خواهد گردید.
در بررسیهای اکولوژیکی آبی و خشکی گونه‌های متعدد و زیستگاههای متنوع مطرح‌اند. به سبب مدت زمان زیاد و
هزینه بسیار برای شناسایی همه گونه‌های مهم و زیستگاههای با اهمیت. همه گونه‌های مهم در مطالعات ارزیابی
زیست محیطی مطرح نیستند. بنابراین در این‌گونه مطالعات تنها گونه‌های زیر «مهم» تشخیص داده می‌شوند:
۵ گونه‌های دارای اهمیت اقتصادی و یا تفریح و تفرج *
9 گونه‌های نادر و یا در خطر انقراض
9 گونه‌های لازم برای دوام گونه‌های اقتصادی و یا تفریحی
۵ گونه‌های با اهمیت برای دوام ساختار و عملکرد سیستم اکولوژیکی (گونه‌هایی با فراوانی بیش از ۵۰/
کل جمعیت)
1۷ ۵0 ۳۳۵۵۵۵۵ -2 ۵ 51۵۵۳8 -|
00161۵1 50۵۳1۳۵ -4 1۷ 506066 -3
65 ۳۵۵۵26۲۵0 -5
# برخی وازه‌های با اهمیت :
جامعه ((0۱۱۱۵۸۱) : مجموعه‌ای از گروههای جانوری یا گیاهی دارای منافع مشترک که در یک محل یا منطقه
جمعیت (۵۱۵110۲م۳۵) : گروه‌بندی گونه‌های جانوری و یا گیاهی به وسیله عامل واحد جذب کننده
۰ گونه (5000109) : کوچکترین واحد رده‌بندی اکومرفولوژیک
۳
-------- صفحهٔ بعد --------
عوامل زیست‌شناسی آبی و خشکی تأثیرپذیر از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در بخشهایی که در پی خواهد
آمد شرح داده شده و شاخصهایی که باید در ارزیابی زیست محیطی مورد توجه واقع گردند. معین شده‌اند.
۱-۲-۳ اکولوژی آبی
جنان‌که گفته شد اکولوژی آبی رودخانه تحت تأثیر عوامل عمده‌ای نظیر: سرعت آب. وضعیت فیزیکی - شیمیایی
بستر و بالاخره کیفیت فیزیکی - شیمیایی آب رودخانه است. سرعت جریان آب و یا تغییرات آن مهمترین عامل در
تنوع جوامع بیولوژیکی در یک رودخانه است. تغییرات جریان. موجب فرسایش در بخشی و رسوب در بخش
دیگری خواهد گردید و نیز ممکن است انتقال برخی از گونه‌ها از یک بازه به بازه دیگری با شرایط نامناسب محیطی.
برای آن گونه‌ها را موجب شود. دادوستد مواد مغذی " بین رودخانه و اراضی اطراف موحب تغییرات فیزیکی و
شیمیایی آب میگردد. ولی اختلاط سریع ناشی از جریان آب. این تغییرات را به‌طور یک نواختی در طول مسیر. مبدل
می‌نماید.
از دیدگاه زیست‌شناسی در غالب رودخانه‌ها در بازه‌های علیا می‌توان گونه‌های ویژه آبهای پر تحرک و در بازه‌های
سفلی گونه‌های ویژه آبهای ساکن را مشاهده نمود. در بازه‌های میانی. وجود ماندآبها. آبشارها و تندآبهای متعدد
محتمل است که با تنوع وضعیت رسوبات کف و کرانه‌ها و در نتیجه تنوع گونه‌ها همراه باشد.
به‌طورکلی جامعه گیاهی (فلور) و جامعه جانوری (فون) در یک رودخانه تابعی از عوامل زیست محیطی فیزیکی و
شیمیایی مشروح در بخش ۳ استاندارد حاضر است. ویژگیهای هواشناسی و هیدرولوژیکی. تعیین‌کننده ویژگیهای
هیدرولیکی رودخانه است که به همراه عوامل فیزیکی محیط مانند: زمین‌شناسی. ریخت‌شناسی رودخانه و
خاک‌شناسی. تغییرات بار رسوبات. تغییرات در مشخصات فیزیکی و شیمیایی بار بستر. کیفیت آب. شدت جریان و
بالاخره تنوع گونه‌ها را توجیه می‌نماید. بنابراین به‌منظور شناخت کافی از عوامل موْئثر در اکولوژی آبی رودخانه و
ارزیابی شاخصها باید قبلاً اطلاعات کافی از عوامل محیط فیزیکی و شیمیایی گردآوری شود. بدیهی است شناخت
کافی از عوامل موئثر در اکولوژی آبی به شناسایی شاخصهای عمده منجر خواهد شد که در هنگام ارزیابی اثرات
زیست محیطی ناشی از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه به کار خواهد آمد.
عوامل عمده زیست شناسی رودخانه در بخشهای زیر آمده است:
۱-۱-۲-۳ جامعه گیاهی رودخانه (فلور)
به‌منظور ارزیابی جامعه گیاهی رودخانه ابتدا باید نوع جوامع ۲ و توزیع جغرافیایی " آنها در بازه‌های موردنظر
مشخص شوند؛ سپس گونه‌های مهم تشکیل‌دهنده این جوامع معین شده و تراکم گونه‌ها معین گردد. معمولاً در
صورت عدم وجود آمار دقیق از تراکم گونه‌ها. می‌توان از طریق تعیین حدود به ارزیابی کمی گونه‌ها دست یافت.
4 ۲۵133۱۳۵۵۷ -2 ۱11۱۵۵ -۱
10 ۳۵۵1۵110 -4 0 ]۵۳20۵ 00) -3۵
۳۱
-------- صفحهٔ بعد --------
جامعه گیاهی رودخانه عمدتاً از عوامل زیر تشکیل شده‌اند:
۵ فیتوپلانکتونها
۰ پری‌فیتونها "
۵ ماکروفیتها"
بررسی کمی و کیفی جوامع فوق به‌منظور راهنمایی گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی در بخشهایی که در پی
خواهد آمد. شرح داده شده است. در این بررسی ملاحظات کلی ارائه شده در بخش ۷ «تنظیم برنامه پایش زیست
محیطی» در استاندارد حاضر لازم است ملحوظ گردد.
۱-۱-۱-۲-۳ فیتوپلانکتونها
پلانکتونها در زمره موجودات میکروسکوپی شناور در آب هستند و به دو دسته متمایز فیتوپلانکتون با خصلت گیاهی
و زوپلانکتون با خصلت جانوری تقسیم شده‌اند. فیتوپلانکتونهای حاوی کلروفیل و با جلبکها. معمولاً ببخش
اعظمی از توده بیولوژیکی پلانکتونها را شامل می‌شوند. این‌گونه پلانکتونها از مواد معدنی محلول در آب تغذیه نموده.
این مواد را به کمک انرژی خورشیدی به مواد آلی پیچیده‌ای برای رشد و تکثیر مبدل می‌نمایند. زوپلانکتونها و سایر
جانوران آبزی از نظر غذایی به فیتوپلانکتونها وابسته‌اند. بدین سبب فیتوپلانکتونها در قاعده هرم سطوح غذایی " قرار
دارند و لذا در تولید توده بیولوژیکی آب نقش عمده‌ای ایفا می‌نمایند.
جامعه پلانکتونها در رودخانه از نظرکمی بر حسب زمان و مکان بسیار متغیر است و عوامل عمده‌ای شامل: غلظت
مواد غذایی محلول. کیفیت آب. فصول سال. ساعات روز. جریان غالب آب و اثر امواج. شاخه‌های ورودی. درجه
حرارت و بالاخره مصرف توسط جانوران آبزی در سطوح بالاتر بیولوژیکی. در این تغییرات سهیم‌اند.
با توجه به اهمیت فیتوپلانکتونها در تولید توده بیولوژیکی و همچنین نقش این جامعه به‌عنوان تولید کنندگان اولیه ".
باید ارزیابی کمی و کیفی در محل و یا محلهای طرح. در امتداد رودخانه انجام پذیرد. شاخص اصلی تولیدکننده‌های
اولیه برای رودخانه‌های پرآب و عمیق پلانکتونها هستند. ولی در رودخانه‌های کم‌عمق پری‌فیتونها " نقش عمده‌ای در
تولید اولیه دارند که در بخش . ۲-۱-۱-۲-۳ استاندارد حاضر شرح داده شده‌اند.
ارزیابی جامعه پلانکتون رودخانه‌ها صرفنظر از شرایط فیزیکی. شیمیایی و مورفولوژیکی آنها برپایه نمونه‌برداری.
شناسایی و تعیین کمی مقدور است. بنابراین در طرحهایی با وسعت محدود و یا در مواردی که مدت زمان مطالعات
ارزیابی زیست محیطی در حد بسیار کوتاهی است باید از دیگر شاخصها در مطالعات ارزیابی سود جست. در مورد
طر حهای گسترده مهندسی رودخانه و به‌ویژه در مورد رودخانه‌هایی که از نظر برخی گونه‌های آبزی اقتصادی اهمیت
1- ۳۷۵۵ 2- 005
3- 5 4-0
5- 1۳۵۳۱۵ 1۵۷۵|۵5 6- ۳۳۱۵۲۷ 5
7- ۳۵۲۱5
۳۲
-------- صفحهٔ بعد --------
دارند. لازم است بررسی پلانکتونها به‌دقت انجام پذیرد و طبعاً در مطالعات ارزیابی زیست محیطی به کار گرفته
بررسی کمی و کیفی پلانکتونهای رودخانه باید به روش (۱۹۷۳) ۳۲۳۸ , (۱۹۹۵) ۸۳۲1۸ و با دستورالعملهای
مشابه و به شیوه مشروح در بخشهای زیر انجام پذیرد:
الف - ملاحظات عمومی
ب - نمونه‌برداری
ج - عملیات آزمایشگاهی
د - تجزیه و تحلیل کیفی
۸ - تجزیه و تحلیل کمی
و - محصول سرپا"
ز - توان تولید جامعه فیتوپلانکتون آ
الف - ملاحظات عمومی
عملیات صحرایی و آزمایشگاهی با توجه به حدود مطالعات. نیروی انسانی. زمان لازم و جنبه‌های اقتصادی.
طرح‌ریزی میگردد. در این طرح‌ریزی لازم است به نکات زیر توجه شود:
- بررسی داده‌های موجود فیزیکی. شیمیایی و بیولوژیکی موجود به‌ویژه اطلاعات مربوط به هیدرولوژی باید انجام
شده و بخشهایی که نیاز به نمونه‌برداری ماهانه و یا نمونه‌برداری فصلی دارند. مشخص شوند.
- پس از بررسی داده‌های موجود. محدوده مطالعات باید طی یک بازدید ارزیابی شود. در این بازدید برداشت عینی
از برخی عوامل موْئر در نمونه‌برداری مانند: محدوده نمونه‌برداری. جگونگی جریان آب رودخانه در محل. جهت
حرکت پلانکتونها. جهت باد و بالاخره در بعضی مناطق اثر جزر و مد میسر می‌شود.
- در پرتو بررسیهای انجام شده در بخشهای یک و دو فوق‌الذکر, روش نمونه‌برداری باید مشخص گردد.
ب - نمونه‌برداری
برنامه نمونه‌برداری بر پایه تواتر نمونه‌برداری. محل نمونه‌برداری. عمق نمونه‌برداری. وسایل مورد نیاز. حجم
نمونه‌برداری, نگهداری نمونه‌ها. آماده‌سازی نمونه‌ها طرح‌ریزی میگردد.
- تواتر نمونه‌برداری
به سبب تغییرات کمی و کیفی پلانکتونها نسبت به فصل,. نمونه‌برداری باید در فصول بهار و تابستان هر هفته
یکبار و در فصول پاییز و زمستان هر ماه یکبار انجام پذیرد. نمونه‌برداری بیشتر با توجه به اهداف مطالعات.
نیروی انسانی موجود و همجچنین هزینه مطالعات لا زم است توحیه شود.
| - 510108 0 2- ۳۷۵۵1۵0۵ ۵۳۵۵۵۱۷۱۱۷ ۵1۵۵|
۳۳
-------- صفحهٔ بعد --------
- محل نمونه‌برداری
محلهای نمونه‌برداری باید در بالادست محل طرح و یا طرحهاو در پایین‌دست محل طرح و یا طرحها در دو
طرف رودخانه انتخاب شود. محلهایی که قبلاً از نظر پلانکتون مورد مطالعه واقع شده‌اند به ویژه محلهای مناسبی
هستند. محلهای نمونه‌پرداری باید در جایی انتخاب شوند که حداقل تأثیر از مخزن سد. دریاچه‌های بین مسیر.
پشت آبها " و یا آبهای مصب وجود داشته باشد.
- عمق نمونه‌برداری
به سبب اختلاط شدید در رودخانه و یکنواختی نسبت به عمق. نمونه‌برداری باید از زیر سطح آب. در کانال اصلی
رودخانه و به دور از محلهای پشت آب انجام پذیرد.
- وسایل موردنیاز
وسایل موردنیاز برای نمونه‌برداری و روش کاربری آنها طبق دستورالعمل * ۷۱۹۷۳۱ ۳۳۸ و
۹۹۵ ۸۳۱1۸ و یا دستورالعملهای مشابه باید انتخاب گردد. معمولاً نمونه‌برداری توسط بطریهای ویژه و یا
تورهای مخصوص انجام می‌پذیرد.
- حجم نمونه‌ها
حجم نمونه‌برداری به وسعت عملیات آزمایشگاهی مربوط می‌شود. در محلهایی که غلظت زباد پلانکتونها
پیش‌بینی می‌شود. نمونه‌های یک و یا دو لیتری تکافو می‌کند. ولی در جایی که غلظت پلانکتونها در حد کمی
است (۵۰۰ در هر میلی‌لیتر و یا کمتر) نمونه‌هایی با حجم شش لیتر باید گرفته شود.
- نگهداری. آماده‌سازی نمونه‌ها. ثبت وضعیت نمونه‌برداری ۱
برای نگهداری و آماده‌سازی نمونه‌ها باید از دستورالعمل (۱۹۷۳» ۲۸و با «۱۹۹۵» ۸۲1]1۸ و با
دستورالعملهای مشابه استفاده نمود. دستورالعمل «۱۹۷۳» ۸آتا برای ثبت وضعیت نمونه‌برداری کاربرد دارد.
ج - عملیات آزمایشگاهی
اقداماتی که در آزمایشگاه باید بر روی نمونه‌ها انجام پذیرد در دستورالعمل (۱۹۷۳» ۳۸تاو یا ۱۹۹۵ ۸۲11۸
مشخص شده‌اند. این دستورالعملها و با دستورالعملهای مشابه باید به کار گرفته شوند.
۵ ن-۱
# در صورت دسترسی به چاپ جدیدتر از آن استفاده شود.
6 ل |۳۵ -2
۲۴
-------- صفحهٔ بعد --------
۹ 8 ۱
د - تجزیه و تحلیل کیفی
۰ ۰ ۳ ۲
تجزیه و تحلیل کیفی فیتوپلانکتونها شامل شناسایی انواع آنها در نمونه‌ها حتی‌المقدور تا حدگونه به کمک
میکروسکوپ ویالوپ دوچشمی انجام گیرد. روش شناسایی در دستورالعمل «(۱۹۷۳» ۳]۸ و با دستورالعملهای
مشابه باید به کار گرفته شود و گونه‌ها در دسته‌بندی زیر در هرانمونه مشخص گردد:
( ۱۹۹۵) ۸۲11۸ ( ۱۹۷۳) ۳۸
۲1۱0۲۵۷۵ 0 معاأقا 0000010
۹ 0 - عبات ۵ب۶ام ۲:1۵
ی ۵ م0001
۲۹۵۵ 5 11316105
۵و ۳1201165 60۲60
۳1۵21۵۵ ۳16115
061۳16 58
۲۵۲۵۱ 5
۸ - تجزیه و تحلیل کمی "
تجزیه و تحلیل کمی فیتوپلانکتونها به‌منظور تعیین تعداد " فیتوپلانکتونها در واحد حجم انجام می‌پذیرد. تعیین
میزان فراوانی فیتوپلانکتونها به‌منظور ارزیابی رشد و مرحله توالی " گونه‌ها و با جامعه فیتوپلانکتونها انجام پذیرفته و
شاخص مناسبی برای مقایسه نمونه‌هایی است که در زمانها و مکانهای مختلف برداشت شده‌اند.
تجزیه و تحلیل کمی فیتوپلانکتونها باید طبق دستورالعمل (۷۱۹۷۳ ۳۳۸ و یا (۱۹۹۵» ۸۳11۸ انجام پذیرفته.
غلظت و یا تعداد موجودات در یک میلی‌لیتر در هرانمونه معین گردد.
دو شاخص عمده زیر از این تجزیه و تحلیل حاصل می شود:
9 تعداد فیتوپلانکتونها در میلی‌لیتر
۵ تنوع گونه‌ها "و یا تعداد گونه‌ها به تعداد کل فیتوپلانکتونها
و - محصول سرپا"
محصول سرپا. وزن توده مواد آلی است که در زمان نمونه‌برداری تعیین میگردد. بنابراین ترکیبی از انواع موجودات
ده‌ز60 5 -2 د[2۵|۷5 02111۵11۷6 -۱
67 - 4 2۵[۷۵9 0۵۳111۵11۵ -3
۷( 500066 -6 5
7- 510106 0
۳۵
-------- صفحهٔ بعد --------
مثل فیتوپلانکتونها و زوپلانکتونها و باکتریهاست. لذا تعیین محصول سرپای هریک امکانپذیر است. یکی از
3 بت .۰ - ۰ ی ۰ ۰ ۱ ۰ ۰ ۲
روشهای رایج برای اندازه‌گیری این شاخص. تعیین وزن باقی‌مانده خشک و با وزن بدون خاکستر در واحد حجم
نمونه‌هاست.
ز - توان تولید جامعه فیتوپلانکتون "
اندازه گیری توان تولید در جامعه فیتوپلانکتون نشان‌دهنده نرخ مصرف کربن غیرآلی در مرحله فتوسنتز ا است. این
شاخص در ارزیابی تأثیر آلودگیها و مواد غذایی در جامعه آبی شایان کمال اهمیت است.
تعیین توان تولید جامعه فیتوپلانکتون باید به روش «اکسیژن متد»؟. ۹۱۹۹۵ ۸11۸ در یکی از نمونه‌ها انجام
پد برد.
۲-۱-۱-۲-۳ پری‌فیتونها
پری‌فیتونها موجوداتی هستند که بر روی رسوبات بستر. سنگهای بستر. گیاهان غوطه‌ور و حتی جانوران کف زی
رشد می‌نمایند. این موجودات الزاماً به این‌گونه جامدات نچسبیده‌اند. بلکه ممکن است در لابه‌لای تجمع آنها وجود
داشته باشند. این موجودات در زمره تولیدکنندگان اولیه‌اند و یا به‌عبارت دیگر مواد محلول را به مواد آلی که جزیی از
بدن آنها را تشکیل می‌دهد. تبدیل می‌کنند: همچنین از طریق فتوسنتز. انرژی نورانی را در خود ذخیره می‌کنند. بدین
لحاظ مانند فیتوپلانکتونها عمل می‌نمایند. با این تفاوت که در آبهای عمیق پلانکتونها نقش اساسی را به‌عنوان
تولیدکننده در دست دارند. ولی در آبهای کم‌عمق و به‌ویژه رودخانه‌ها این نفش به عهده پری‌فیتونهاست. پری‌فیتونها
انواع گونه‌ها مانند: جلبکها. باکتریها. پرو توزوثرها " و سایر گونه‌هایی که به صورت کلونیهای " بزرگ خودنمایی
می‌کنند را در برمی‌گیرند.
پری‌فیتونها یکی از بهترین شاخصهای کیفیت آب هستند. چراکه نسبت به عوامل فیزیکی و شیمیایی آب حساسیت
زیادی نشان می‌دهند. رشد نامتعارف آنها موحب ازدیاد موحودات رشته‌ای ۸ و بدمنظره شدن آبهای رودخانه.
تغییرات در میزان قلیائیت و اکسیژن محلول و تولید مواد آلی موجد بو و مزه نامطبوع در آب می‌شوند. تکثیر بیش از
حد آنها در برخی اوقات موجب کنده‌شدن از محل اصلی و تجمع آنها در نقاط مختلف در امتداد رودخانه به صورت
لحن میگردد. به دلیل این خواص. پری‌فیتونها به‌عنوان شاخص در مطالعات شناسایی رودخانه‌ها. مطالعات کیفیت
آب و بالاخره هرگونه مطالعه زیست محیطی کوتاه‌مدت اهمیت شایان توجهی کسب نموده‌اند.
|- 12۳۷ 1 2- ۸ ۲۳۵۵ ۷۵۱1
3- ۳۷۵۵1۵۵۵ ۵۲۵۵۵۱۱۷۱۷ ۳۵۵۵| 4- ۳1010۵۷11۳0۵3
5- )0 611 40 60- 4۵
نجاری 31 1۱۱۱ وس ۵1015) -7
۳۶
-------- صفحهٔ بعد --------
پری‌فیتونها طی مشاهدات میدانی قابل ارزیابی‌اند. زیرا در غالب اوقات در رودخانه‌های کم عمق به صورت لایه‌های
قهوه‌ای. قهوه‌ای - سبز و یا سبز بر روی موادکف بستر قابل رویت‌اند و توسط یک جسم نوک تیز به سهولت از بستر
جدا می‌شوند.
بررسی کمی و کیفی پری‌فیتونها در رودخانه باید به روش (۱۹۷۳» ۳11۸ و یا دستورالعملهای مشابه و به شیوه
مشروح در بخشهای زیر انجام پذیرد:
الف - نمونه‌برداری کیفی !
ب - نمونه‌برداری کمی ۱
ج - آماده‌سازی و آنالیز نمونه‌ها
د - تجزیه و تحلیل کیفی
۸ - تجزیه و تحلیل کمی
و - توده بیولوژیکی
ز - توان تولید جامعه پری‌فیتون
الف - نمونه‌برداری کیفی
این‌گونه نمونه‌برداری مختص مطالعات کوتاه‌مدت ارزیابی زیست محیطی است و برای رودخانه‌های کم‌عمق و با
بازه‌های علیای رودخانه که عمق آب در حد محدود است مناسب است.
- محل نمونه‌برداری
محل نمونه‌برداری بستر بازه رودخانه در نزدیکی محل اجرای طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه است.
- روش نمونه‌برداری
تجمع پری‌فیتونها معمولاً به صورت لایه‌های قهوه‌ای. قهوه‌ای - سبز و یا بستر بر روی مواد کف بستر مشاهده
می‌شود. به کمک یک کاردک و با جسم نوک تیز این لایه‌ها از روی مواد کف بستر در چند نقطه باید جدا شود و به
حجم ۵ تا ۱۰ میلی‌لیتر در ظرف مخصوص جمع آوری گردد.
ب - نمونه‌برداری کمی
این‌گونه نمونه‌برداری ویژه مطالعات گسترده و طولانی زیست محیطی است و برای کلیه رودخانه‌ها با توجه به شرایط
مورفولوژیکی رودخانه و همچنین وضعیت هیدرولوژیک آن کاربرد دارد. در این روش. نمونه‌برداری توسط بستر
مصنوعی " انجام می‌گیرد.
- محل نمونه‌برداری
محل نمونه‌برداری بستر بازه رودخانه در نزدیکی محل احرای طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه است. این
محل با توجه به تغییرات سطح آب. جریان آب و همچنین اثر امواج باید انتخاب گردد.
111۵11۷68 0۵) -2 507308 0۵111۵11۷6 -۱
10 ۸۲۲۱۲۱۵۱۵۱ -3
۳۷
-------- صفحهٔ بعد --------
- تعداد نمونه‌ها
به سبب دشواریهای محتمل در نمونه‌برداری لازم است دو نمونه در محل برداشت گردد.
- تواتر نمونه‌برداری
به سبب تغییرات کمی و کیفی پری‌فیتونها نسبت به فصل, باید نمونه‌برداری حداقل یک بار در هر فصل انجام
پذیرد.
- روش نمونه‌برداری
نمونه‌برداری با استفاده از بستر مصنوعی و بر طبق روش ۷۱۹۷۳۱ 13۸ و یا دستورالعملهای مشابه باید انجام
پذیرد.
ج -انگهداری و آماده‌سازی نمونه‌ها
برحسب آنالیز کیفی نمونه‌ها. روش نگهداری و آماده‌سازی نمونه‌ها متفاوتند. بدین‌منظور باید اقدامات لازم طبق
دستورالعمل ( ۱۹۹۵) ۸11۸ انجام پذیرد. در خصوص نمونه‌هایی که در بخش الف (نمونه‌برداری کیفی) به آن
اشاره شد. نیز باید به همین منوال عمل شود.
د - تجزیه و تحلیل کیفی
تجزیه و تحلیل کیفی پری‌فیتونها شامل: شناسایی گونه‌های جلبکها !. قارچها ". تک‌یاخته‌ها و راتیفرها " بر طبق
دستورالعمل ( ۱۹۷۳) 15۳۸ و یا دستورالعملهای مشابه است. معمولاً در بازه‌های (از نظر زیست محیطی) پاکیزه
رودخانه. بخش اعظم گونه‌ها متعلق به جلبکهاست.
۸ - تجزیه و تحلیل کمی
تجزیه و تحلیل کمی پری‌فیتونها به‌منظور تعیین تعداد ارگانیزمهای متشکله پری‌فیتون در واحد سطح بستر است.
تجزیه و تحلیل کمی پری‌فیتونها باید طبق دستورالعمل ( ۱۹۷۳) 1:۳۸ و یا دستورالعملهای مشابه انجام پذیرد. دو
شاخص عمده از این تجزیه و تحلیل حاصل می‌شود:
۵ تعداد پری‌فیتونها در میلیمتر مربع
تنوع گونه‌ها و فراوانی آنها
این شاخصها در مقایسه نمونه‌هایی که در زمانها و مکانهای مختلف برداشت می‌شود کاربرد دارد.
و۴ -2 ما۸ -۱
5 -3
۳۸
-------- صفحهٔ بعد --------
و - توده بیولوژیکی پری‌فیتون
توده بیولوژیکی پری‌فیتونها با اندازه‌گیری وزن باقی‌مانده خشک و یا وزن بدون خاکستر در واحد حجم نمونه‌ها
تعیین وزن بدون خاکستر در واحد حجم نمونه‌ها باید به روش ( ۱۹۷۳) 1۳۸ در نمونه‌ها انجام پذیرد.
ز - توان تولید جامعه پری‌فیتون
جامعه پری‌فیتون ترکیبی از رسوبات آلی و معدنی و موجودات زنده است. بدین‌سبب تخمین میزان تولید این جامعه
مستلزم حداسازی بخشهای مختلف آن است. لذا تعیین این شاخص با تقریب زیاد همراه است و در نتیجه کاربرد
۳-۱-۱-۲-۳ ماکروفیتونها " (ماکروفیتها)
ماکر وفیتها به کلیه گیاهان آبزی چند سلولی گفته می‌شوند. این گیاهان از نظر اندازه از حد میکروسکوپی تا گیاهان بلند
در آب رشد می‌نمایند. معمولاً گیاهان بزرگ در ارزیابی وضعیت زیست محیطی مورد توجه‌اند و به سه گروه متمایز
زیر تفسیم شده‌اند:
۵ گیاهان پرآمده ". ریشه این گیاهان در بستر و بقیه گیاه از آب بیرون زده است.
۵ گیاهان شناور . ریشه این گیاهان در آب غوطه‌ور و برگها بر روی سطح آب شناور هستند.
۵ گیاهان غوطه‌ور . ریشه این گیاهان در بستر قرار دارد و بقیه بخشهای گیاه به‌طور کامل و یا قسمتی از آن در
آب غوطه‌ور است.
در امتداد مسیر رودخانه. رشد گیاهان آبزی در کرانه‌های بازه‌های سفلی و میانی دیده می‌شود. رشد و دوام این جامعه
به نوع بستره شیب. ویژگیهای رسوبات کرانه‌ها. شدت جریان آب و بالاخره کیفیت شیمیایی آب متکی است. رشد
این جامعه در امتداد کرانه‌های رودخانه در سه بخش به موازات هم رخ می‌دهد. ابتدا در کنار ساحل رودخانه. گیاهان
برآمده و سپس گیاهان شناور و کمی دورتر از ساحل به طرف رودخانه گیاهان غوطه‌ور رشد می‌نمایند. در کرانه‌هایی با
شیب زیاد معمولاً گیاهان برآمده رشد نمی‌کنند و در بخشهایی با جریان شدید آب گیاهان غوطه‌ور نیز وجود نخواهند
داشت.
ماکروفیتها نسبت به برخی عوامل عمده آلودگی آب مانند: تیرگی. مواد آلی. آفت‌کشها. املاح ازت و فسفردار
حساسیت زیادی نشان می‌دهند و بدین سبب شاخص مناسبی برای ارزیابی زیست محیطی کوتاه‌مدت هستند.
بررسی کمی و کیفی ماکروفیتهای رودخانه باید به روش ( ۱۹۷۳) 11۳۸ و یا دستورالعملهای مشابه و به شیوه مشروح
در بخشهای زیر انجام پذیرد:
الف - نمونه‌پرداری کیفی
0 )۳۵۲۵۵ -2 00 -[
0 م5۵۲۵ -4 0 ۳10۵۶ -3
۳۹
-------- صفحهٔ بعد --------
ب - نمونه‌برداری کمی
ج - نگهداری و آماده‌سازی نمونه‌ها
د - تجزیه و تحلیل کیفی
۸ - تجزیه و تحلیل کمی توده بیولوژیکی
ز - توان تولید جامعه ماکروفیت
الف - نمونه‌برداری کیفی
این‌گونه نمونه‌برداری به مطالعات کوتاه‌مدت ارزیابی زیست محیطی اختصاص دارد و برپایه مشاهدات عینی انجام
میگردد.
- محل نمونه‌برداری
محل نمونه‌برداری در محدوده بازه‌ای است که طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در آن به اجرا در خواهد آمد.
- روش نمونه‌برداری
طی بازدید از محل مورد مطالعه و براساس مشاهده عینی تراکم ماکروفیتها در سه گروه به شرح زیر باید ارزیابی
شوند:
۵ متراکم " وقتی پوشش یک دست از ماکروفیتها دیده می‌شود.
۵ متوسط آ وقتی رشد ماکروفیتها معمول است.
نادر ۳ وقتی رشد ماکروفیتها بندرت دیده می‌شود.
در هر گروه تنوع جنسها " (به‌صورت درصد) باید مشخص شود. چراکه تنوع جنسها در هر تراکم ممکن است
وجود داشته باشد. درصد پوشش محدوده توسط ماکروفیتها در هریک از تراکمهای فوق‌الذکر باید مشخص شود.
نمونه‌برداری در آبهای کم‌عمق از گونه‌های مشاهده شده. به‌وسیله شن‌کش و کارد امکانپذیر است. ولی در آبهای
عمیق ناگزیر باید از وسایل مخصوص مانند گراب اکمن " برای نمونه‌برداری از گیاهان غوطه‌ور استفاده نمود.
- تواتر نمونه‌برداری
غالب ماکروفیتها دارای جرخه رشد سالیانه‌اند و لذا تغییرات فصلی جشمگیر در گونه‌ها و جمعیت ماکروفیتها
دیده می‌شود. لذا باید در هر فصل یک بار نمونه‌برداری انجام گردد و چنان‌که فقط یک بار نمونه‌برداری مطرح
است. باید این نمونه‌برداری در فصلی که حداکثر رشد رخ می‌دهد انجام گردد.
2-16 6 -[
1۷ 5ا060) -4 6 -د3
0 ۳۳۵۲ -5
۳۰
-------- صفحهٔ بعد --------
ب - نمونه‌برداری کمی
نمونه‌برداری کمی در مطالعات ارزیابی زیست محیطی گسترده و طولانی کاربرد دارد و برای تعیین گونه‌ها. حجم توده
بیولوژیکی و نرخ رشد در واحد سطح به کار گرفته می‌شود.
- محل نمونه‌برداری
محل نمونه‌برداری در محدوده بازه‌ای است که طرح و یاطر حهای مهندسی رودخانه در آن به اجرا در خواهدآمد.
- روش نمونه‌برداری
نمونه‌برداری باید از داخل یک چهارچوب فلزی یا چوبی "و یا یک نوار طولانی کم‌عرض ؟ با مساحت مشخص
در محدوده انجام پذیرد. مساحت موردنظر با توجه به پوشش ماکروفیتها و قضاوت کارشناسانه انتخاب میگردد.
برداشت گیاهان به شیوه مشروح در بخش الف امکانپذیر است.
- تواتر نمونه‌برداری
در هر فصل باید یک بار نمونه‌برداری انجام پذیرد.
3 - نگهداری و آماده‌سازی نمونه‌ها
د - تجزیه و تحلیل کیفی
دستو رالعملهای مشابه است.
۸ - تجزیه و تحلیل کمی توده بیولوژیکی
تجزیه و تحلیل کمی ماکروفیتها شامل تعیین «توده بیولوژیکی» بر حسب وزن باقی‌مانده خشک گیاهان در واحد سطح
است. تعیین «توده بیولوژیکی» باید طبق دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۳1۸ و با دستورالعملهای مشابه انجام پذ برد.
و - توان تولید جامعه ماکروفیت
تخمین تولید سالیانه ماکروفیتها از طریق تغییرات در توده بیولوژیکی آنها نسبت به زمان میسر می‌شود. بنابراین
تعیین توده بیولوزیکی در یک «کوادرات» در فواصل زمانی معین برای تخمین تولید سالانه قابل استفاده است و
تغییرات این تولید را می‌توان به عوامل زیست محیطی مانند آلودگیها ربط داد.
۱[- 1 2-1
۳۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۱-۲-۳ جامعه جانوری رودخانه (فون)
در خصوص ارزیابی جامعه جانوری رودخانه (فون) نیز باید مانند ارزیابی جامعه گیاهی عمل نمود. بدین صورت که
ابتدا نوع جوامع و توزیع جغرافیایی آنها در امتداد مسیر مشخص شوند و سپس گونه‌های متشکله این جوامع و تراکم
این گونه‌ها معین گردد.
جامعه جانوری رودخانه عمدتاً در عوامل زیر طبقه‌بندی می‌شوند:
۵ زوپلانکتونها"
۵ کفزیان (بی‌مهرگان درشت ")
۵ نکتونها"
بررسی کمی و کیفی جوامع فوق به‌منظور راهنمایی گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی در بخشهایی که در پی
خواهد آمد شرح داده شده است. در این بررسی ملاحظات کلی ارائه شده در بخش ۷ «تنظیم پایش زیست محیطی»
در استاندارد حاضر لازم است ملحوظ گردد.
۱-۲-۱-۳ زوپلانکتونها
زوپلانکتونها در زنجیره غذایی بعد از فیتوپلانکتونها قرار دارند. به‌عبارت دیگر زوپلانکتونها از فیتوپلانکتونها تغذیه
نموده و سایر رده‌ها از زوپلانکتونها تغذیه می‌شوند. بدین ترتیب انرژی از قاعده هرم غذایی به سایر سطوح غذایی ۲
انتقال یافته و مواد غذایی در دسترس رده‌های بالای زنجیره غذایی و گونه‌های بزرگ مانند کفزیان و ماهیها قرار
می‌گیرد.
جنان‌که در بخش ۱-۱-۱-۲-۳ («فیتوپلانکتون» ذکر شد. ارزیابی جامعه زوپلانکتون در رودخانه‌ها نیز بدون
نمونه‌برداری. شناسایی و تعیین کمی مقدور نیست. بنابراین در طرحهایی با وسعت محدود و یا در مواردی که مدت
زمان مطالعات ارزیابی زیست محیطی در حد بسیار کوتاهی است. باید از دیگر شاخصها در مطالعات ارزیابی سود
جست. در مورد طرحهای گسترده مهندسی رودخانه و به ویژه در مورد رودخانه‌هایی که از نظر برخی گونه‌های آبزی
اقتصادی اهمیت دارند. باید بررسی پلانکتونها به دقت انجام پذیرد و در مطالعات ارزیابی زیست محیطی به‌کار
بررسی کمی و کیفی زوپلانکتونهای رودخانه باید به روش ( ۱۹۷۳) ۰1:۳۸( ۱۹۹۳) ۸۳1۲1۸ و با دستورالعملهای
مشابه و به شیوه مشروح در بخشهای زیر انجام پذیرد:
الف - ملاحظات کلی
ب - نمونه‌برداری
ک 2 005 -[1
۵۷۵۵ م1۲۳۵ -4 5 -3
۳۲
-------- صفحهٔ بعد --------
د - تجزیه و تحلیل کیفی
۸ - تجزیه و تحلیل کمی
و - توده بیولوژیکی
ز- توان تولید جامعه زوپلانکتون
الف - ملاحظات عمومی
ملاحظات عمومی در خصوص ارزیابی جامعه زوپلانکتون رودخانه عیناً مانند جامعه فیتوپلانکتون. مشروح در
بخش (۱-۱-۱-۲-۳.
الف) است.
ب - نمونه‌برداری
برنامه نمونه‌برداری برپایه تواتر نمونه‌برداری. محل نمونه‌برداری. عمق نمونه‌برداری. وسایل موردنیاز. حجم
نمونه‌برداری. نگهداری نمونه‌ها. آماده‌سازی نمونه‌ها طرح‌ریزی میگردد.
- تواتر نمونه‌برداری. محل نمونه‌برداری. عمق نمونه‌برداری
تواتر نمونه‌برداری. محل نمونه‌برداری و عمق نمونه‌برداری عیناً مانند آنچه که در مورد فیتوپلانکتونها گفته شد.
(بخش ۱-۱-۱-۲-۳.
ب) باید برنامه‌ریزی شود.
- وسایل مورد نیاز
وسایل مورد نیاز برای نمونه‌برداری و روش کاربری آنها طبق دستورالعمل ( ۱۹۷۳) 1۳۸و یا
( ۱۹۹۵) ۸۳11۸ و یا دستورالعملهای مشابه ویژه زوپلانکتونها باید انتخاب گردد. معمولاً نمونه‌برداری توسط
بطریهای ویژه و یا تورهای مخصوص با توجه به اندازه گونه‌ها انجام می‌پذیرد.
- حجم نمونه‌ها
حجم نمونه‌ها بر حسب اهداف مطالعات متغیر است. در مورد رودخانه‌های کوجک. برداشت نمونه‌های سطحی
به حجم ۲۰ لیتر پس از صاف‌کردن از تور شماره ۲۰ (تور شماره ۲۰ با چشمه‌های ۰/۰۷۶ میلیمتر) برای
ارزیابی اطمینان‌بخش زوپلانکتونها کافی است. در مورد رودخانه‌های عمیق و پرآب. در صورت برداشت
نمونه‌های زیرسطحی افقی به کمک تورهای ویژه زوپلانکتون. به حجمی معادل ۱/۵ متر مکعب و در نمونه‌برداری
زیرسطحی مایل به کمک تورهای ویژه زوپلانکتون به حجمی معادل ۵ متر مکعب در هر نمونه‌برداری نیاز است.
- نگهداری نمونه‌هاء آماده‌سازی نمونه‌ها. ثبت وضعیت نمونه‌برداری
برای نگهداری. آماده‌سازی و ثبت وضعیت نمونه‌برداری زوپلانکتونها باید از دستورالعمل ( ۱۹۷۳) 1-۳۸
( ۱۹۹۵) ۸۳11۸ و یا دستورالعملهای مشابه استفاده نمود.
۳۳
-------- صفحهٔ بعد --------
28 - عملیات آزمایشگاهی
اقداماتی که در آزمایشگاه باید بر روی نمونه‌ها انجام پذیرد. در دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۳۸ناو با
( ۱۹۹۵) ۸۱۱1۸ مشخص شده‌اند. این دستورالعملها و با دستورالعملهای مشابه باید به کار گرفته شوند.
د - تحزیه و تحلیل کیفی
تجزیه و تحلیل کیفی زوپلانکتونها شامل شناسایی انواع آنها در نمونه‌ها حتی‌المقدور تا حدگونه به کمک
میکروسکوپ است. روش شناسایی در دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۲۸ و یا دستورالعملهای مشابه باید به کار گرفته
شود. در شمارش گونه‌ها. به‌منظور مقایسه نسبی فراوانی آنها طبقه‌بندی زیر کاربرد دارد.
فراوانی نسبی درصد گونه‌ها
فراوان ! ۶-۰
خیلی متداول ۲ ۳۰۶
متداول 9 ۵-۰
گهگاهی " ۱-۵
ناد ۵ <>۱
۸ - تجزیه و تحلیل کمی
تجزیه و تحلیل کمی زوپلانکتونها به‌منظور تعیین تعداد زوپلانکتونها در واحد حجم انجام می‌پذیرد. روش تجزیه و
تحلیل کمی زوپلانکتونها باید طبق دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۳۸ت1 و یا ( ۱۹۹۵) ۸۳11۸ انجام پذیرد. دو شاخص
عمده زیر از این تجزیه و تحلیل حاصل می‌شود:
تعداد زوپلانکتونها در متر مکعب
تنوع گونه‌ها
این شاخصها در مقایسه با نمونه‌هایی که در زمانها و مکانهای مختلف برداشت می‌شود کاربرد دارد.
و - توده بیولوژیکی زوپلانکتون
میزان مواد آلی در بدن زوپلانکتونهای موجود در یک واحد حجم برحسب گونه‌های موجود بسیار متفاوت است.
بنابراین برای تعیین توده بیولوژیکی زوپلانکتون. شاخص میزان مواد آلی خشک در واحد حجم آب نمونه‌ها و یا
وزن باقی‌مانده خشک در واحد حجم نمونه‌هاست.
تعیین وزند باقی مانده خشک در واحد حجم نمونه‌ها باید به روش ( ۱۹۷۳) ۳۳۸ انجام یذ برد.
7 ۷۵۲۷ -2 1 ۱-۳
[0025[02 -4 ری ۱ ۱۱۱ رن
6 -5
۳۴
-------- صفحهٔ بعد --------
ز - توان تولید زوپلانکتونها
غالب روشهای محاسبه توان تولید برای جوامعی که از تنوع مختلف برخوردار نیستند کاربرد دارد و در مورد جوامعی
که متشکل از گونه‌های مختلف بوده کاربرد مقرون به صحتی نداشته است. جامعه زوپلانکتون نیز از این قاعده کلی
مستثنی نیست. چرا که جامعه بسیار متنوعی است و از جوامع متعددی تشکیل شده است. به‌منظور تخمین میزان
توان تولید باید برای هریک از جوامع متشکله. این توان محاسبه شده و سپس توان تولید کلی جامعه زوپلانکتون
محاسبه گردد. روش کار توسط ( ۱۹۷۳ 1:۳۸) ۷۷1۵۲6 معین شده است. تعیین این شاخص با توجه به تقرییی
بودن آن در ارزیابی زیست محیطی کارهای مهندسی رودخانه ضروری است.
۲-۲-۱-۳ کفزیان (بی‌مهرگان درشت)
کفزیان و یا بی‌مهرگان درشت شامل کلیه جانورانی است که با چشم دیده می‌شوند و تمام دوران حیات و یا بخشی از
آن را در بستر و یا روی بستر رودخانه می‌گذرانند. بستر ممکن است رسوبات کف رودخانه. گیاهان غوطه‌ور.
جلبکهای رشته‌ای و یا سایر اجسام غوطه‌ور در کف آب باشد. گونه‌های متشکله این جمعیت. توزیع و فراوانی آنها در
رودخانه با تغییرات فصل به شدت تغییر می‌پذیرد. برخی از گونه‌های این جامعه مانند صدفها دارای ارزش اقتصادی
است.
این جامعه در اکوسیستمهای آبی به شدت از آلودگیها تأثیر می‌پذیرد و لذا تغییرات کمی و کیفی آنها شاخص مناسبی
برای ارزیابی شدت آلودگی هستند. گونه‌های کفزی به سبب تحرک محدود به ویژه در شناسایی آلودگیهایی که زمان
زیادی از آنهانمی‌گذرد. اهمیت کسب نموده‌اند.
ارزیابی جامعه بی‌مهرگان درشت در رودخانه‌ها بدون نمونه‌برداری. شناسایی و تعیین کمی مقدور نیست. بنابراین در
مطالعات ارزیابی زیست محیطی بسیار کوتاه‌مدت و یا فوری باید از شاخصهای دیگری استفاده نمود. در خصوص
طر حهای گسترده مهندسی رودخانه و به‌ویژه در مورد رودخانه‌هایی که از نظرگونه‌های درشت اقتصادی اهمیت دارند
باید بررسی این جامعه در ارزیابی زیست محیطی به‌دقت انجام پذیرد.
بررسی کیفی وکمی بوی‌مهرگان درشت رودخانه باید به روش (۱۹۷۳) ۰۲۳۸( ۱۹۹۵) ۸۲11۸ و با
دستو رالعملهای مشابه و به شیوه مشروح در بخشهای زیر انجام پذیرد:
الف - نمونه‌برداری
ب - عملیات آزمایشگاهی
ج - تجزیه و تحلیل کیفی
د - تجزیه و تحلیل کمی
۸ - توده بیولوژیکی
و - توان تولید جامعه بی‌مهرگان درشت
۳۵
-------- صفحهٔ بعد --------
الف - نمونه‌برداری
برنامه نمونه‌برداری بر پایه تواتر نمونه‌برداری. محل نمونه‌برداری. عمق نمونه‌برداری. وسایل موردنیاز. حجم
نمونه‌برداری. نگهداری نمونه‌ها. آماده‌سازی نمونه‌ها طرح‌ریزی میگردد.
- تواتر نمونه‌برداری
به سبب تغییرات کیفی و کمی این جامعه نسبت به فصول سال. باید نمونه‌برداری در هر فصل یک بار انجام
پذیرد. نمونه‌برداری بیشتر. با توجه به اهداف مطالعات. نیروی انسانی موجود و همچنین هزینه مطالعات باید
توحیه گردد.
- محل نمونه‌برداری
محل نمونه‌برداری باید با توجه به جنبه‌های آماری گونه‌ها. انتخاب شود. به‌طوری‌که کلیه گزینه‌ها فرصت مساوی
برای به دام افتادن در نمونه را داشته باشند. بدین لحاظ نمونه‌برداری به صورت تصادفی " در نقاط مختلف در بازه
و بازه‌های موردنظر و یا به صورت یک نوار کم‌عرض ۱ در مقطع رودخانه انجام می‌پذیرد. در هر دو صورت باید
روش نمونه‌برداری طبق ( ۱۹۷۳) 1:۳۸.( ۱۹۹۵) ۸11۸ و یا دستورالعملهای مشابه انجام پذیرد.
عوامل زیست محیطی طبیعی مانند: کیفیت بستر. جریان آب. عمق و غلظت املاح به‌ویژه باید در انتخاب محل
نمونه‌برداری در نظر گرفته شوند. چرا که در توزیع گونه‌های این جامعه در رودخانه تأثیری بسزا دارند. بنابراین
بررسی عوامل زیست محیطی یاد شده باید طبق توصیه‌های ( ۱۹۷۳) ۲۳۸ .( ۱۹۹۵) ۸۲۱1۸ انجام گیرد.
- نوع نمونه‌برداری
نمونه‌برداری به دونوع متفاوت زیر انجام می‌شود:
نمونه‌برداری کیفی
9 نمونه‌برداری کمی
نمونه‌برداری کیفی برای شناخت گونه‌ها و جمع آوری اطلاعات در مورد فراوانی تقریبی آنهاست که در ارزیابی
مقاومت آنها در برابر عوامل آلودگی به کار خواهد آمد.
نمونه‌برداری کمی برای اندازه‌گیری توده بیولوژیکی در واحد سطح برای انواع بی‌مهرگان درشت است. به کمک
این‌گونه نمونه‌برداری. ترکیب گونه‌ها. فراوانی آنها. توزیع گونه‌ها نیز میسر خواهد شد.
انتخاب این دو روش به نوع مطالعات ارزیابی زیست محیطی بستگی دارد. عوامل موْئر در این دو نوع
نمونه‌برداری متفاوت می‌باشند که در بخشهای زیر بدانها اشاره شده است:
- عمق نمونه‌برداری
نمونه‌ها معمولاً از نزدیکی بستر برداشت می‌شوند و برحسب نوع نمونه‌برداری و همچنین وسایل به کار گرفته شده
برای نمونه‌برداری. متفاوت‌اند که تو سط ) ۹۳" ۸ مشخص شده است.
[- 0 2-0
۳۶
-------- صفحهٔ بعد --------
- وسایل مورد نیاز
وسایل مورد نیاز برای نمونه‌برداری و روش کاربری آنها به تفکیک نوع نمونه‌برداری و محل نمونه‌برداری طبق
دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۲۸ .( ۱۹۹۳) ۸۲۱1۸ و یا دستورالعملهای مشابه باید انتخاب گردد.
- نگهداری و آماده‌سازی نمونه‌ها
برای نگهداری و آماده‌سازی نمونه‌ها باید از دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۲۳۸ وبا( ۱۹۹۵) ۸۲۱۱1۸ و با
دستو رالعملهای مشابه استفاده نمود.
ب - عملیات آزمایشگاهی
اقداماتی که در آزمایشگاه باید بر روی نمونه‌ها انجام پذیرد در دستورالعمل ( ۱۹۷۳) 1:۳۸ و یا( ۱۹۹۵) ۸۳11۸
مشخص شده‌اند. این دستورالعملها و با دستورالعملهای مشابه باید به کار گرفته شوند.
ج - تجزیه و تحلیل کیفی
تجزیه و تحلیل کیفی بی‌مهرگان درشت شامل شناسایی انواع آنهاست. این شناسایی به تجربه زیست‌شناس. امکانات
آزمایشگاهی و همچنین منابع در دسترس برای گونه‌شناسی ! بستگی دارد. روش شناسایی در دستورالصمل
( ۱۹۷۳) ۳۸ و یا دستورالعملهای مشابه باید به کار گرفته شود تا شناسایی تا حد جنس آ وگونه ۲ میسر گردد.
د- تجزیه و تحلیل کمی
تجزیه و تحلیل کمی باید طبق دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۳۸| انجام پذیرد. حاصل این تجزیه و تحلیل شاخصهای
زیر است:
۰ تعداد هرگونه " در واحد سطح و یا واحد حجم نمونه
۰ تنوع گونه‌ها
این شاخصها برای مقایسه نمونه‌هایی که در زمان و مکانهای مختلف برداشت شده‌اند کاربرد داشته و در ارزیابی
زیست محیطی نش عمده‌ای دارند.
۸ - توده بیولوژیکی
توده بیولوژیکی بی‌مهرگان درشت توسط اندازه‌گیری و وزن آنها در واحد سطح نمونه‌ها مشخص می‌شود. وزن
باقی‌مانده خشک و با وزن بدون خاکستر به‌عنوان شاخص توده بیولوژیکی بی‌مهرگان درشت کاربرد دارد. تعیین
میزان توده بیولوژیکی باید به روش ( ۱۹۷۳) ۲۸ .( ۱۹۹۵) ۸11۸ و یا دستورالعملهای مشابه انجام پذیرد.
6 ۲۵۱۱۵۵ -2 ۱
۵ 10011 -4 8ات0 -3
۳۷
-------- صفحهٔ بعد --------
و - توان تولید بیولوژیکی بی‌مهرگان
توان توده بیولوژیکی. نرخ تولید مواد آلی نسبت به زمان را نشان می‌دهد. در مورد بی‌مهرگان درشت که تغییرات
فصلی چشمگیری در توده بیولوژیکی آنها دیده می‌شود و اثر عوامل محدودکننده " کمتر محسوس است. تغییرات
توده بیولوژیکی نسبت به یک زمان معین به‌عنوان شاخص توان توده بیولوژیکی کاربرد دارد.
۳-۲-۱-۲-۳ماهیها ۲
ماهیها در بخش فوقانی هرم غذایی اکولوژی آبی قرار دارند. بنابراین تغییرات در وضعیت سطوح پایین‌تر هرم بر اثر
آلودگی در فراوانی. ترکیب گونه‌ها و بالاخره وضعیت جمعیت ماهیها تأثیر بر جای می‌نهد. با وجود این. در برخی
موارد ماهیها حساسیت بیشتری نسبت به تغییرات کیفی آب بر اثرآلودگی از خود نشان می‌دهند. در حالی‌که تغییرات
زیادی در سطوح تحتانی هرم غذایی مشاهده نمی‌شود.
برخی تغییرات در عوامل فیزیکی و شیمیایی رودخانه ممکن است موجب کم‌شدن بعضی گونه‌های ماهی و در نتیجه
تغییر در ترکیب گونه‌ها شده و در بعضی موارد تغییرات شدید ممکن است سبب مرگ و میر ماهیها " در سطح وسیع
گردد. هنگامی‌که زیستگاهها تحت تأثیر تغییرات شدید نباشد. در پاره‌ای از موارد جمعیت ماهیها به حد اولیه و یا
قبل از تغییرات زیستگاهی باز میگردد و لذا یافتن علل آلودگی را با دشواری همراه می‌سازد.
بررسی صحرایی و آزمایشگاهی ماهیها شامل: شناخت گونه‌ها. تعیین فراوانی. توزیع برحسب اندازه» نرخ رشد و
باروری است. تجزیه و تحلیل این ویژگیها منوط به داشتن اطلاع کافی از تاریخچه زیست گونه‌ها به‌ویژه تخمریزی.
مهاجر تهای فصلی. تغییرات درجه حرارت و جریان آب رودخانه. تغییرات شبانه‌روزی و بالاخره انتخاب
زیستگاههاست. بدون درنظر گرفتن عوامل یاد شده ارتباط ویژگیهای گونه‌ها به آلودگیهای تحمیل شده به رودخانه
مفرون به صحت نخواهد بود.
بررسی کیفی وکمی ماهیها باید به روش ( ۱۹۹۵) ۸11۸ .( ۱۹۷۳) 1:۳۸ و یا دستورالعملهای مشابه و به شیوه
مشروح در بخشهای زیر انجام پذیرد:
الف - نمونه‌برداری
ب - عملیات آزمایشگاهی
ج - تجزیه و تحلیل کیفی
د - تجزیه و تحلیل کمی
۴۵6۵ -2 5 لازنا -۱
(اا «دزظ -3
۳۸
-------- صفحهٔ بعد --------
الف - نمونه‌برداری
برنامه نمونه‌برداری بر پایه تواتر نمونه‌برداری. محل نمونه‌برداری. عمق نمونه‌برداری. وسایل مورد نیاز. نگهداری و
آماده‌سازی نمونه‌ها طرح‌ریزی میگردد.
- تواتر نمونه‌برداری
به سبب تغییرات کیفی و کمی این جامعه نسبت به فصول سال باید نمونه‌برداری در هر فصل یک بار انجام پذیرد.
- محل نمونه‌برداری
محل نمونه‌برداری تر جیحاً در بازه و یا بازه‌هایی از رودخانه در محل طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه است
و برحسب نوع کاربری وسایل نمونه‌برداری. محل دقیق نمونه‌برداری تعیین میگردد.
- نوع نمونه‌برداری
نمونه‌برداری به دو صورت متفاوت زیر انجام می‌پذیرد:
نمونه‌برداری انفعالی !
۵ نمونه‌برداری فعال آ
انتخاب نوع نمونه‌برداری باید با توجه به وسایل نمونه‌برداری در دسترس و همچنین کاربری نتایج برای تجزیه و
تحلیل کمی و کیفی طبق توصیه‌های ( ۱۹۷۳) ۲:۳۸ .( ۱۹۹۵) ۸11۸ انجام گردد.
- عمق نمونه‌برداری
عسمق نسمونه‌برداری بستگی به نوع وسایل نمونه‌برداری دارد و لازم است طبق توصیه‌های
( ۱۹۷۳) ۲۳۸( ۱۹۹۵) ۸۲۱11۸ در خصوص وسایلی که عامل عمق در کاربری آنها موثر است عمل گردد.
- وسایل مورد نیاز
وسایل مورد نیاز برای نمونه‌برداری و روش کاربری آنها به تفکیک نوع نمونه‌برداری طبق دستورالعمل
( ۱۹۷۳) ۲۳۸( ۱۹۹۵) ۸۲11۸ و با دستورالعملهای مشابه باید انتخاب گردد.
- نگهداری و آماده‌سازی نمونه‌ها
برای نگهداری و آماده‌سازی نمونه‌ها باید از دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۱۲۳۸( ۱۹۹۵) ۸۲11۸ و با
دستورالعملهای مشابه استفاده نمود. ثبت عملیات نمونه‌برداری و علامتگذاری به ویژه باید طبق دستورالعملهای
فوق‌الذکر و یا دستورالعملهای مشابه انجام پذیرد.
ب - عملیات آزمایشگاهی
اقداماتی که باید بر روی نمونه‌ها انجام پذیرد در دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۳۸ .( ۱۹۹۵) ۸11۸ مشخص شده‌اند.
این دستورالعملها و یا دستورالعملهای مشابه باید به کار گرفته شوند.
|- ۳۸۵۵۱۵ 508 2- ۸0116 50:8
۳۹
-------- صفحهٔ بعد --------
ج - تجزیه و تحلیل کیفی
تجزیه و تحلیل کیفی ماهیها باید طبق دستورالعمل ( ۱۹۷۳) 1:۳۸ .( ۱۹۹۵) ۸11۸ و یا دستورالعملهای مشابه
انجام پذیرد. حاصل این تجزیه و تحلیل اطلاعات زیر خواهد بود:
9 توزیع گونه‌ها نسبت به محل و یا فصل
۵ فهرست گونه‌های موجود
۵ وضعیت زیستگاهها.
فصل تخمریزی. انتخاب زیستگاهها
9 وضعیت عمومی بدن در رابطه با بیماریهای مختلف و ناهنجاریها
کلیه گونه‌ها باید شناسایی شوند. ولی گونه‌های زیر به ویژه باید مورد توجه واقع شوند:
9 گونه‌های دارای ارزش تجاری و یا ارزش ماهیگیری تفریحی
9 گونه‌های لازم برای حفظ گونه‌های تجاری و یا تفریحی
۵ گکونه‌های نادر و یا در خطر انقراض
د - تجزیه و تحلیل کمی
تحزیه و تحلیل کمی باید طبق دستورالعمل ( ۱۹۷۳) ۲:۳۸ .( ۱۹۹۵) ۸۲11۸ بر پایه طول. وزن و تعیین سن
ماهیها انجام پذیرد. این تجزیه و تحلیل شامل: تعیین تعداد ماهیها بر حسب طول آنها و تعیین رابطه طول با سن
ماهیهاست. بررسی حلقه‌های ایجاد شده بر روی فلس ماهیها و یا بخشهای استخوانی سخت گوش ماهی منعکس
کننده رشد ماهیها طی فصول و یا تأثیر عوامل زیست محیطی محدودکننده رشد است.
مقایسه میزان ماهیهای به دام افتاده در هر بار نمونه‌برداری نیز به صورت تقریبی قابل استفاده برای تعیین میرزان
فراوانی حمعیت است.
۲-۲-۳ اکولوزی خشکی
دامنه بررسی عوامل زنده اکولوژی خشکی در رابطه با طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه به وسعت این‌گونه طرحها
مربوط می‌شود. زیرا چنان‌که در بخشهای قبل گفته شد. اکولوژی خشکی از یک‌سو از رودخانه تأثیر پذیرفته و از
سوی دیگر متقابلاً بر اکولوژی آبی تأثیر بر جای می‌نهد. حوضه آبریز رودخانه‌ها از چند کیلومتر مربع تا چند هزار
کیلومتر مربع متغیرند. بنابراین از دیدگاه زیست‌شناسی برحسب پراکندگی گونه‌های گیاهی و وسعت قلمرو زیست
گاهی گونه‌های جانوری. باید در محدوده معینی از حوضه آبریز که محل اجرای طرح و یا طرحها در آن قرار دارد.
بررسی اکولوژیکی خشکی انجام پذیرد. در آن محدوده برخی از گونه‌های جانوری واقع در اراضی حاشیه‌ای از نظر
منابع غذایی و زیستگاهی به رودخانه متکی‌اند که بر اثر اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحها تأثیر می‌پذیرند. سایر
گونه‌های غیروابسته در محدوده نیز به سبب وجود ساخت و سازها در قلمرو زیستگاهی آنها ممکن است در مراحل
احرا و بهره‌برداری تحت تاثیر وافع شوند.
۴
-------- صفحهٔ بعد --------
شناخت سیستم اکولوژیک خشکی در محدوده موردنظر مستلزم بررسی اطلاعات گردآوری شده در رابطه با محیط
فیزیکی و شیمیایی مشروح در بخش ۳ است. در پرتو این اطلاعات می‌توان جامعه گیاهی (فلور) و جامعه جانوری
(فون) در آن محدوده را بررسی و در نتیجه شاخصهای تأثیرپذ یر را معین نمود.
عوامل عمده زنده ذی‌مدخل در اکو سیستم خشکی در محدوده یاد شده در بخشهای زیر تحزیه و تحلیل شده‌اند:
۱-۲-۲-۳ جامعه گیاهی (فلور)
جامعه گیاهی در اراضی حاشیه‌ای رودخانه در رابطه با فرسایش. سیلخیزی و مردابهای رودخانه‌ای ! زیستگاههای
۰.2 ۰ ۰.2 ۲ ۰ 2 و ۳ ی ی
گونه‌های جانوری و اتکای این گونه‌ها به این جامعه. تاثیر پوشش سبز واراضی جنگلی بر کیفیت اب رودخانه بر
اثر جریانهای سطحی و بالاخره الگوی مهاجرت گونه‌های جانوری قابل بررسی است. عوامل متشکله این جامعه در
بخشهای زیر آمده است:
۱-۱-۳-۲-۳اراضی کشاورزی
نوع کشت در این اراضی و وسعت آنها باید مشخص شود. الگوی کشت و دوره کشت نیز باید تشریح گردد. زیرا ممکن
عمده‌ای در کیفیت خاک و کاربری اراضی ایجاد گردد.
۲-۱-۲-۲-۳ جنگلهای زمینهای پست"
وسعت اراضی تحت پوشش و همجنین گونه‌های غالب در این حنگلها باید مشخص شود. تراکم در ختان با قطر کمتر
از ۱۶ اینچ باید بر حسب تعداد در هر هکتار و همجنین درصد درختان با قطر بیش از ۶ اینچ تعیین گردد. تواتر
سیلگیری بخش عمده اراضی تحت پوشش این حنگلها باید ذکر شود.
5 ۴
۳-۱-۲-۲-۳ جنگلهای زمینهای بلند
* مه ۰ مه ها ۱۵ |( یا
۴-۱-۲-۳-۳ درختان و درختچه‌های " اراضی باز
انواع غالب گونه‌ها و همچنین تراکم آنها برحسب درصد پوشش اراضی باید تعیین شود.
0 ۷۷۵۵61۵1100 -2 5 3۱۷۵۲۴ -|
10۳۵۵5 12۵00 1] -4 1۵دع۵۳] 101۵۵ -3
05 0060 -6 5۳۷۵ -5
(ه
-------- صفحهٔ بعد --------
۵-۱-۲-۲-۳ نباتات علفی " اراضی باز
گونه‌های گیاهی که در فهر ست سازمان حفاظت محیط زیست ایران به عنوان گونه‌های نادر و با در خطر انقراض از
آنها یاد شده باید شناسایی و تراکم آنها در محدوده مشخص گردد.
۲-۲-۲-۳ جامعه جانوری (فون)
جامعه جانوری در اراضی حاشیه‌ای رودخانه در رابطه با تأثیرپذیری گونه‌ها از اجرا و بهره‌برداری. حفظ تنوع
گونه‌ها. حفظ الگوی مهاجرت. حفاظت از زیستگاهها و بالاخره حمایت از گونه‌های در حال انقراض قابل بررسی
است. عوامل متشکله این حامعه در بخشهای زیر مشخص شده‌اند:
۱-۲-۲-۲-۳ پستانداران گیاهخوار ۲
گونه‌های غالب این پستانداران باید شناسایی و تعداد این‌گونه پستانداران در محدوده برآورد گردد. البته احشام قابل
شمارش است. ولی پستانداران وحشی در چند حد زیر از نظرکمی ارزیابی می‌شوند:
فراوان " :۳تا ۵ مورد در طول روز دیده می‌شوند و یا به همین تعداد آثاری از فعالیت حیاتی آنان در محدوده
خیلی متداول ؟: ۱تا ۲ مورد در طول روز دیده می‌شوند و یا به همین تعداد آثاری از فعالیت حیاتی آنان در محدوده
مشاهده می‌شود.
۰ 8 خ ۰ ۰ ۰ ۸
نسبتا متداول : یک مورد و یا بیشتر در طی چندین روز دیده می‌شوند و یا بدام می‌افتند.
۶
گهگاهی : یک مورد و یا بیشتر در طی چندین فصل دیده می‌شوند و یا بدام می‌افتند.
۷
نادر : بدون جستجوی فراوان دیده نمی‌شوند و یا یک با دو مورد در طول سال ممکن است دیده شوند.
۰ اه مه ۸
۲-۲-۲-۲-۳ پستانداران گوستخوار
گونه‌های غالب این پستانداران باید شناسایی و تعداد این‌گونه پستانداران در محدوده برآورد گردد. روش بر ورد تعداد
این‌گونه پستانداران به شیوه مشروح در بخش ۱-۲-۲-۲-۳ است.
۱۳۵۱۳۱۵۵ 110101۷۵۲۵۹ -2 داز 11070۵0605 -۱
4-۲ 3
5- ۳۵۱۲۷ 7 6-0
7- 6 8- )۵۳۱۷۵۲۵۵۹ ۱۳۵۲۵۵
۴۳۲
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۲-۲-۲-۳ دوزیستان !
گونه‌های غالب باید شناسایی و تعداد این گونه‌ها در محدوده برآورد گردد. این برآورد به شیوه زیر میسر می‌شود:
فراوان : بیش از ۳۰عدد طی چند ساعت جستجو دیده می‌شوند.
متداول : ۲۰ تا ۰ عدد طی جند ساعت حستجو دیده می‌شوند.
نسبتاً متداول : ۵ تا ۱۹ عدد طی چند ساعت جستجو دیده می‌شوند.
گهگاهی : تنها جند عدد طی چندین بار حستجو دیده می‌شوند.
نادر : تنها یکی دو تادر چندین فصل ظاهر می‌شوند.
۴-۲-۲-۲-۳ خزندگان ۲
گونه‌های غالب باید شناسایی و تعداد این گونه‌ها در محدوده برآورد گردد. این برآورد به شیوه زیر میسر می‌شود:
فراوان : ۱۰ عدد و با بیشتر طی یک روز جستجو در محدوده دیده می‌شوند.
معمول : یک عدد و با بیشتر طی یک روز جستجو در محدوده دیده می‌شوند.
غیرمعمول :بدون جستجوی زیاد دیدن حتی یک عدد میسر نیست.
کمیاب : یک یا بیشتر در هر فصل دیده می‌شوند.
۵-۲-۲-۲-۳ پرندگان شکاری "۲
این نوع پرندگان در خشکی زندگی می‌کنند و از نظر غذایی بسیار مأکول و بدین سبب توسط انسان شکار می‌شوند.
معمولاً زیستگاه این پرندگان با زیستگاه غالب خزندگان. پستانداران کوچک و بالاخره سایر پرندگان خوش آواز "
مشترک است. لذا وجود این نوع پرندگان دلالت بر پایداری زیست محیطی می‌نماید. گونه‌های غالب این برندگان باید
شناسایی شوند و تعداد انها در محدوده براورد گردد. این براورد به شیوه زیر میسر می‌شود:
فراوان : ۲۰ عدد و یا بیشتر طی یک روز جستجو دیده می‌شود.
معمول : ۱ تا ۲۰ عدد طی یک روز جستجو دیده می‌شود.
غیرمعمول :۱ تا ۵ عدد طی یک روز جستجو دیده می‌شود. برخی روزها به هیچ وجه دیده نمی‌شوند.
کمیاب : تنها چند عدد هر چند ماه یکبار دیده می‌شود.
این پرندگان از محدوده به‌عنوان زیستگاه به صورت زیر استفاده می‌کنند :
۵ زیستگاه دام
8 زیستگاه تابستانی
9 زیستگاه موقت زمستانی
۵ به صورت‌گذرا در مهاجرتهای بهاره و یا پائیزه
لازم است الگوی زیستگاهی این پرندگان نیز مشخص گردد.
[- ۸۹ 2- [6
3- 02۳6 ۵۵ 4- 508 ۵۵
۳۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۶-۲-۲-۲-۳ پرندگان شکارچی !
منبع غذایی این‌گونه پرندگان. برخی گونه‌های بی‌مهرگان. سایر پرندگان کوچک. پستانداران کوچک. خزندگان.
دوزیستان و ماهیهاست. بنابراین حضور این پرندگان در منطقه طرح و یا طرحها دلالت بر ثبات وضعیت زیست
محیطی می‌نماید. گونه‌های غالب این پرندگان باید شناسایی شوند و تعداد آنها و الگوی زیستگاهی آنها به شیوه‌ای که
در بخش ۵-۲-۲-۲-۳ ذکر شد. ارزیابی گردد.
۳+۳ محیط اجتماعی - اقتصادی
شناخت وضعیت اجتماعی - اقتصادی محل اجرای طرح و یا طرحها و همچنین نواحی اطراف به‌منظور ارزیابی
تأثیرات طرح در مراحل اجرا و بهره‌برداری, بر عوامل اقتصادی - اجتماعی ضرورت دارد. لازم است عوامل
تعیین‌کننده ویژگیهای اقتصادی - اجتماعی در محدوده معینی که طرح و یا طرحها در آن واقع می‌شوند. بررسی و
تعیین گردند. این عوامل در رابطه با ویژگیهای کاربری اراضی. جمعیت‌شناسی. وضعیت اقتصادی. ویژگیهای
فرهنگی و بالاخره سایر عواملی که مستقیماً زندگی انسانها را در محدوده طرح از دیدگاه اقتصادی - اجتماعی تحت
تأثیر قرار می‌دهند. معین میگردد. شیوه تعیین این عوامل در بخشهای زیر شرح داده شده است:
۱-۳-۳ محل طرح
محل طرح شامل محدوده‌ای است که عوامل اجتماعی - اقتصادی در آن تحت تأثیر مستقیم اجرا و بهره‌برداری از
طرح هستند و به دو بخش محدوده طرح و محل اجرای طرح تقسیم می‌شود:
۱-۱-۳-۳ محدوده طرح
محدوده طرح شامل مساحت در برگیرنده شعاع معینی از محل اجرای طرح است. این شعاع باید با توجه به ویژگیهای
طرح به لحاظ نوع و وسعت آن و همچنین دامنه احتمال تأٌثیرات اقتصادی - اجتماعی تعیین گردد. این محدوده باید
بر روی نقشه‌ای با مقیاس مناسب با مختصات سازمان جغرافیایی کشور نشان داده شود. کلیه مراکز جمعیت عمده.
عوارض طبیعی. جاده‌ها. وضعیت توپوگرافی. خطوط هم‌تراز. کاربری اراضی باید بر روی نقشه منعکس گردد.
۲-۱-۳-۳ محل اجرای طرح
محل اجرای طرح در برگیرنده بازه و یا بازه‌هایی از رودخانه است که طرح در آن به اجرا درخواهد آمد. مساحت محل
طرح بستگی به نوع و وسعت طرح خواهد داشت. محل اجرای طرح باید بر روی نقشه‌ای با مقیاس مناسب همراه با
مختصات سازمان جغرافیایی کشور نشان داده شود. بر روی این نقشه باید مناطق: مسکونی. تجاری. صنعتی.
کشاورزی. جاده‌ها. خطوط راه‌آهن. مسیر لوله‌های گاز و آب. کابل برق و یا خطوط ارتباط تلفنی منعکس گردد.
دز و۳۲1 -1
۴۴
-------- صفحهٔ بعد --------
دوره طرح را مدت زمان بهره‌برداری از طرح تشکیل می‌دهد. به‌عبارت دیگر دوره طرح و عمر طرح یبکسان است.
شابان ذ کر است درمورد برخی ازطر حها ممکن است بر حسب بخشهای مختلف طرح دوره‌های‌معین در نظرگرفته‌شود.
: ۱ ۳ ۰ : :
۰ :
نوع کاربری اراضی باید معین گردد و بر روی نقٌشه محدوده طرح منعکس شده و یا نقشه کاربری اراضی. جداگانه در
محدوده طرح با مفیاس نقشه محدوده طرح تهیه شود. جمع آوری اطلاعات در این خصوص از سازمان حغرافیایی
کشور. وزارت کشاورزی. وزارت مسکن و شهرسازی. وزارت صنایع و بالاخره بررسیهای محلی میسر خواهد بود.
کاربری اراضی در محل طرح باید طبق روش مشروح در بخشهای زیر بررسی گردد:
غیره است. وسعت و درصد این اراضی در کل مساحت محل طرح باید معین گردد.
۲-۲-۳-۳ اراضی کشاورزی
درصد این اراضی در کل مساحت محل طرح باید معین گردد. مساحت اراضی کشاورزی داخل بستر رودخانه نیز
باید معین شود.
اراضی صنعتی در برگیرنده کلیه تاسیسات صنعتی واقع در محل احرای طرح است. وسعت و درصد این اراضی در
۴-۲-۳-۳ اراضی تجاری و خدماتی
اراضی تحاری و خدماتی شامل: ادارات. مراکرز تحاری. مراکرز پلیس. ساختمانهای ارتشی و غیره است. وسعت و
درصد این اراضی در کل مساحت محل طرح باید معین گردد.
۱-1۵۵ ۵6 ۵
۳۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۳-۳ ویژگیهای جمعیت‌شناسی
بررسی مراکز جمعیت در محدوده طرح به منظور شناخت حمعیت تا ثیرپذ یر از مراحل مختلف طرح. لازم است
انجام پذیرد. به سبب اینکه محل اجرای طرح نیز بخشی از محدوده طرح محسوب میگردد؛ طبعاً این بررسی شامل
۱-۳-۳-۳ مراکز جمعیت
مراکز جمعیت در محدوده طرح به دوگروه جمعیت دائم و جمعیت موقت قابل تقسیم‌اند. برآورد جمعیت و پررسی
ساختار این حمعیتها باید به طریق زیر برای دوره‌های طرح (بخش ۳-۱-۳-۳) انجام یذ یرد:
۱-۱-۳-۳-۳ جمعیت دائم
جمعیت دائم شامل جمعیتی است که طی چندین نسل در آن منطقه زیسته‌اند. این جمعیت در شهرها و دهکده‌ها و
سایر مراکرز حمعیت متمرکزند. حمعیت این مراکز باید با استفاده از نتایج سرشماری مرکز آمار ایران در دوره‌های
گذشته و با درنظر گرفتن مدل پیش‌بینی (بخش ۳-۳-۳-۳) و نرخ مهاجرت (بخش ۴-۳-۳-۳) معین گردد.
۲-۱-۳-۳-۳ جمعیت موقت
جمعیت موفقت شامل جمعیتی است که در طی سال و بر حسب فصول مختلف به‌منظور استفاده از منابع موجود در
محدوده طرح و یا محل طرح زندگی نموده و پس از مدتی این مکانها را ترک می‌کنند. برآورد جمعیت این گروهها باید
با استفاده از اطلاعات مرکز آمار ایران و همچنین از طریق بازدید محلی و پرس و جو در محل طرح برای دوره‌های
طرح انجام یذ برد. پراکنش این حمعیت باید به صورت حداگانه طبق الگوی پراکنش «شکل شماره ۱ پیوست
شماره۲» مشخص گردد.
۲-۳-۳-۳ تراکم جمعیت!
تراکم حمعیت دانم در شعاع معیئی از محل احرای طرح که در وافع محدوده طرح را مشخص می‌کند. با ید برای
دوره‌های طرح تعیین شود. الگوی پراکنش در شکل شماره ۱.
پیوست شماره ۲ نشان داده شده است. در این شکل
۰ ۲
باید تراکم حمعیت در قطاعهای مختلف نشان داده شود. تراکم کلی حمعیت در محدوده طرح برای دوره‌های طرح
۲-۳-۳۳ پیش‌بینی جمعیت
پیش‌بینی جمعیت برای دوره‌های طرح باید با توجه به ویژگیهای جمعیتی مراکز جمعیت با استفاده از مدلهای
مناسب پیش بینی و با درنظر گرفتن روند کلی ازدیاد جمعیت در منطمه انجام پذیرد. این پیش‌بینی باید به تفکیک سن
و جنس نیز در دوره‌های طرح ارائه گردد.
۱- ۳۵۲1۵1۱۵ 1۱ 2- )0 0۵| 0001011000 17
۴۶
-------- صفحهٔ بعد --------
۴-۳-۳-۳ مهاجرت
به‌منظور شناخت کافی از میزان فشار ناشی از مهاجرت به منابع موجود در محدوده طرح باید بررسی متعارفی از
میزان مهاجرت در محدوده طرح به‌طورکلی و همچنین در محل طرح به‌طور اخص انجام پذیرد و نرخ مهاجرت برای
دوره‌های طرح تعیین گردد.
۵-۳-۳-۳ ساختار جمعیت
ساختار کلی جمعیت در محل طرح برحسب درصد: جمعیت بومی. قبیله‌ای. فرقه‌ای و اقلیتها باید طبق اطلاعات
مرکز مار ایران و یا پرس‌وجوهای محلی در دوره‌های طرح پیش‌بینی شوند. تفکیک این ساختار به قرار زیر است:
جمعیت بومی شامل: جمعیتی است که طی چندین نسل در مراکز جمعیت زیسته‌اند و از نظر معیشت به
اراضی محل طرح وابسته‌اند.
۵ جمعیت قبیله‌ای شامل: جوامعی است که به عشیره خاصی تعلق دارند و دارای مناسبات عشیره‌ای در درون
خود هستند.
۵ حمعیت فرقه‌ای در برگیرنده حوامعی است که از نظر مذهبی به فرق معینی باور دارند.
۵ اقلیتها شامل: جوامعی با فرهنگ. زبان. مذهب و داب و رسوم خاص خود هستند.
۴-۳-۳ سیمای اجتماعی - اقتصادی
۱-۴-۳-۳ الگوی اسکان
الگوی اسکان جمعیت در محل طرح توسط شاخصهای زیر باید تعیین شود:
درصد اسکان شهری. روستایی
۵ درصد جمعیت ساکن املاک شخصی و اجاره‌ای
۵ ابعاد خانوار
9 ارزش زمینهای مسکونی
آمار جمعآوری شده در بخشهای قبلی و همچنین پرس وجوهای محلی به تأمین اطلاعات در این بخش مساعدت
می‌نماید.
۲-۴-۳-۳ آموزش
وضعیت آموزش در محدوده طرح و محل طرح باید با استفاده از شاخصهای زیر ارزیابی شوند:
8 تعداد مراکز آموزش ابتدایی و تعداد دانش آموزان
8 تعداد مراکز آموزش راهنمایی و تعداد دانش آموزان
تعداد مراکز ترویج کشاورزی و صنعتی و تعداد دانش آموزان
8 تعداد مراکز آموزش عالی و تعداد دانشجویان
۴۷
-------- صفحهٔ بعد --------
این ارزیابی باید براساس آمار مرکز آمار ایران. آمار ادارات آموزش و پرورش و آموزش عالی. وزارت بهداشت و
درمان و آموزش پزشکی. آموزش بخش غیردولتی و بالاخره پرس و جوهای محلی انجام پذیرد و ویژگیهای آموزشی
در دوره‌های طرح پیش‌بینی گردد.
۲-۴-۳-۳ ویزگیهای زیست محیطی مراکز جمعیت
وضعیت زیست محیطی مراکز جمعیت در محدوده طرح باید با جمعآوری و ارزیابی اطلاعات در مورد عوامل زیر
ارزیابی گردد:
۵ درصد جمعیت استفاده کننده از سیستم تأمین. تصفیه. توزیع آب آشامیدنی
۵ درصد حمعیت استفاده کننده از سیستم جمع آوری. تصفیه فاضلاب
9 نحوه دفع فاضلابهای خانگی در مناطق فاقد سیستم جمعآوری و تصفیه فاضلاب
9 نحوه جمعآوری و دفع مواد زاید جامد شهری. صنعتی
۵ نحوه جمع آوری. تصفیه. دفع فاضلابهای صنعتی
۵ وضعیت عمومی آلودگی هوا
این ارزیابی باید براساس آمار شرکتهای آب و فاضلاب. ادارات بهداشت و ارگانهای محلی انجام پذیرد.
۴-۴-۳-۳ وضعیت اشتغال
وضعیت اشتغال در محدوده طرح باید با استفاده از شاخصهای زیر ارزیابی شود:
درصد اشتغال در بخشهای زراعی. باغی. دامی. شیلات
۵ درصد اشتغال در بخش صنایع
۵ درصد اشتغال در بخش صنایع روستایی
9 درصد اشتغال در بخش خدمات
9 درصد بیکاری
وضعیت حمل و نقل و تأمین انرژی
8 درامد سرانه
این ارزیابی باید براساس آمار مرکز آمار ایران. جمع آوری آمار از ارگانها و نهادهای محلی و پرس وجوهای محلی
۵-۳-۳ ویژگیهای فرهنگی - سیاسی
۱-۵-۳-۳ موقعیت سیاسی
تعیین موقعیت سیاسی محدوده طرح باید با توجه به تقسیم‌بندی کشوری انجام پذیرد و روش تصمیم‌گیری در مورد
مسائل اجتماعی در رابطه با استفاده از منابع طبیعی و زمین باید روشن شود.
۴۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۵-۳-۳ سطح سواد
ارزیابی سطح دانش عمومی در محدوده طرح باید با جمع آوری آمار از درصد بی‌سوادی. درصد دارندگان مدارک.
نهضت سوادآموزی. ابتدایی. تحصیلات راهنمایی. دانشگاهی تعیین گردد. این ارزیابی باید براساس آمار مرکز آمار
ایران. ارگانها و نهادهای محلی و پرس و جو در محدوده انجام پذیرد.
۲-۵-۳-۳ امکانات تفریحی
امکانات تفریحی در محدوده و محل طرح در رابطه با ورزشهای آبی. ماهیگیری. قایقرانی. شکار و کوه‌نوردی.
تفر جگاههاار زیابی گردد. این ارزیابی باید بر پایه بازدیدهای محلی و پرس و جو در محدوده و محل طرح انجام شود.
۴-۵-۳-۳ مکانهای فرهنگی
ارزیابی امکانات فرهنگی در محدوده طرح در رابطه با وجود تشکیلات فرهنگی مانند: کتابخانه. تأتر, سینما
مساجد. باشگاهها انجام پذیرد. این ارزیابی باید بر پایه بازدیدهای محلی و پرس و جو در محدوده و محل طرح
۵-۵-۳-۳ سازمانهای غیردولتی
کلیه گروهها و سازمانهای غیردولتی در محدوده طرح مانند: سازمانهای مردمی عام‌المنفعه. سندیکاهای صنایع و
حرف. شرکتها و یا کورپوراسیونهای آب و فاضلاب و جوامع تخصصی مهندسی آب باید شناسایی شوند. این
شناسایی از راه بازدیدهای محلی و پرس و جو در محل باید انجام پذیرد.
۶-۳-۳ مناطق حساس
شناسایی کلیه مناطق حساس در محدوه طرح و محل طرح انجام شده در نقشه‌ای با مقیاس مناسب به تفکیک باید
مشخص شوند. مناطق حساس شامل مناطقی است که به لحاظ وضعیت طبیعی و یا ارزش اجتماعی. فرهنگی و
مذهبی به ویژه مورد توجه هستند و قوانین و یا مقررات ویژه‌ای برای حفاظت از آنها وجود دارد. روش تعیین این
مناطق در محدوده طرح در بخشهای زیر شرح داده شده است:
۱-۶-۳-۳ مناطق حفاظت شده طبیعی
مناطق حفاظت شده طبیعی شامل کلیه مناطقی است که مشمول آیین‌نامه اجرایی قانون شکار و صید سازمان حفاظت
محیط زیست. مصوب ۴۹/۱۰/۹ هیئت وزیران است. ویژگیهای این مناطق در آیین‌نامه مذکور در مواد زیر :
ماده ۶- پارک ملی
ماده ۷- مناطق حفاظت شده
ماده ۹- قرق اختصاصی
۴۹
-------- صفحهٔ بعد --------
مشخص شده است. لازم است محل دقیق و محدوده اراضی واقع در این مناطق با همکاری سازمان حفاظت محیط
زیست در محدوده طرح معین شود و بر روی نقشه‌ای با مقیاس مناسب منعکس گردد.
۲-۶-۳۳ مناطق حفاظت شده باستانی
مناطق حفاظت شده باستانی به مناطقی گفته می‌شود که در آنها کاوشهای باستان‌شناسی انجام میگردد و یا در
برگیرنده ساختمانهای باستانی. مجسمه‌ها و یا یادگارهای تاریخی. نقاشیها. سنگ نوشته‌ها و یا هرگونه باقی‌مانده
فیزیکی ناشی از زیست انسانها در ادوار گذشته است.
محل دقیق این مناطق و نوع آثار باید از منابع زیر دریافت گردد:
9 سازمان میراث فرهنگی
۵ سازمان پونسکو !(میراث فرهنگی دنیا)
۵ سازمان بین‌المللی مناطق باستانی ۲
این مناطق باید بر روی نقشه‌ای با مقیاس مناسب در محدوده طرح نشان داده شوند.
۲-۶-۳-۳ آثار فرهنگی
آثار فرهنگی شامل: زیارتگاهها. بقاع متبرکه. معابد. کتیبه‌ها و مقبره‌هاست که یا از نظر ملی دارای ارزش ویژه‌اند و یا
از دیدگاه ساختار جمعیتی که از محدوده طرح استفاده می‌کنند حایز اهمیت‌اند. این‌گونه آثار با همکاری وزارت
فرهنگ و ارشاد اسلامی. سازمان تبلیغات اسلامی. موزه ملی آب و همچنین از راه پرس و جوهای محلی باید
شناسایی شده و بر روی نقشه‌ای با مقیاس مناسب در محدوده طرح نشان داده شوند.
۷-۳-۳ سوانح و حوادث غیرمترقبه
شناسایی سوانح و حوادث غیر مترقبه در محدوده طرح به‌منظور تأثیر آنها در وضعیت کلی محیط زیست طبیعی و
اقتصادی - اجتماعی ضرورت دارد. اطلاعات در این خصوص از طریق «کمیته ملی کاهش تأثیرات سوانح و حوادث
غیرمترفبه» در وزارت کشور قابل جمعآوری است. قانون تشکیل کمیته کاهش تأثیرات بلایای طبیعی. مصوب
4۹ نز تشکیل کمیته‌های استانی کاهش بلایای طبیعی را تصریح نموده است که از منابع اطلاعاتی قابل
اطمینان در این خصوص در منطفه طرح هستند. سوانح و بلایای عمده در رابطه با طرحهای مهندسی رودخانه و
روش جمعآوری اطلاعات در مورد انها در بخشهای زیر شرح داده شده است:
داد 3۵۲۱1۵20 ]۷۵۲ معا -ا۱
دهاز5 ۵0 ۱۷1۵:۵۳۲۵ ۵۶ 6۵۳۵۵ 13107۵110۵1 -2
۵۰
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۷-۳-۳ مشخصات حوادث غیرمترقبه
حوادث غیرمترقبه عمده‌ای که در رابطه با طرحهای مهندسی رودخانه موجب اثرات مستقیم و غیرمستقیم در
وضعیت اقتصادی - اجتماعی منطقه طرح می‌شوند؛ شامل: سیلاب. زلزله. رانش زمین و طوفان‌اند. جمعآوری
اطلاعات درباره این حوادث باید شامل: ویژگیها. توزیع جغرافیایی. شدت. کیفیت. سوابق تاریخی. تواتر و احتمال
وقوع در محل طرح و محدوده طرح باشد.
۲-۷-۳-۳ تشکیلات دولتی و غیردولتی مسئول
ارزیابی فشرده‌ای از امکانات دستگاههای دولتی و غیردولتی در رابطه با جلوگیری. کاهش و بازسازی خرابیهای
ناشی از حوادث طبیعی مذکور در بخش ۱-۷-۳-۳ در سطح ملی. منطقه‌ای و محلی باید انجام پذیرد. هلال‌احمر و
مراکز فوریتهای وزارت بهداشت و درمان منابع اطلاعاتی مفیدی در این زمینه هستند.
۸-۳-۳ اسکان مجدد
اجرای طر حهای مهندسی رودخانه ممکن است موجب جابه‌جایی ناخواسته جمعیت در محل اجرای طرح و یا حتی
در محدوده طرح گردد. بناپراین بررسی نسبتاً دقیقی برای امکان جابه‌جایی جمعیتها و همچنین اسکان مجدد آنها
باید انجام پذیرد. روش جمعآوری اطلاعات در این خصوص در بخشهای زیر شرح داده شده است:
۱-۸-۳-۳ مناطق قابل زیست محلی
مناطق ویژه‌ای در محدوده طرح برای اسکان مجدد باید در نظر گرفته شوند. قابلیت این مناطق باید با توجه به
اطلاعات جمع آوری شده در خصوص :
۵ عوامل محدودکننده زیست محیطی
۵ منابع ملی قابل توسعه
۵ امکانات توسعه کشاورزی. صنعتی. خدماتی
۵ حریم قانونی رودخانه‌ها
ارزیابی گردد. محل و یا محلهای انتخاب شده باید بر روی نفشه‌ای با مفقیاس مناسب نشان داده شود. جمع آوری
اطلاعات در این بخش از طریق سازمان حفاظت محیط زیست. وزارت کشاورزی و منابع طبیعی. وزارت مسکن و
شهرسازی و وزارت صنایع و بالاخره پرس و جوهای محلی مقدور خواهد بود.
۲-۸-۳-۳ امکانات اقتصادی - اجتماعی
انتخاب محلهای مناسب برای جابه‌جایی. مستلزم توجه به وجوه اقتصادی - اجتماعی و قانونی متعددی است. بدین
منظور باید بررسی فشرده‌ای در رابطه با عوامل زیر در محلهای اسکان مجدد انجام پذ یرد:
ویزگیهای جمعیت‌شناسی در محل جدید
۵۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۰ آداب و رسوم و یا مقررات محلی استفاده از زمین. آب. جنگل و سایر منابع
9 قوانین. مقررات. آیین‌نامه‌ها. بخشنامه‌ها در رابطه با استفاده از منابع
۵ امکانات اسکان مانند: خدمات آموزشی. درمانی. ارتباطات. ترابری. آب. برق. فاضلاب
9 سهولت جابه‌جایی با توجه به نظرات مردم و وجوه قانونی
اطلاعات جمع آوری شده در بخشهای گذشته و همجنین پرس و جوهای محلی از ارگانها. نهادها. تشکیلات
غیردولتی و مردم در این بررسی کاربرد خواهد داشت.
۹-۳-۳ بهداشت عمومی و بیماریهای مرتبط با آب
به‌منظور ارزیابی وضعیت عمومی بهداشت در محل طرح و همچنین تأثیر اجرای طر حهای مهندسی رودخانه لازم
است. اطلاعات پایه در این خصوص در محل طرح گردآوری شود. روش جمعآوری این اطلاعات در بخشهای زیر
شرح داده شده است:
۱-۹-۳-۳ بیماریهای بومی
آمار بیماریهای بومی محدوده طرح حداقل برای دو دهه قبل از زمان انجام دادن مطالعات باید گردآوری شود.
بیماریهای ناشی از آب به ویژه باید مورد توجه وافع شوند و در آمار گردآوری شده توجه خاصی به آنها مبذول گردد.
گردآوری این آمار از طریق مرکز آمار ایران. وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و دوایر محلی آن. خانه‌های
بهداشت. جهاد سازندگی و بالاخره سازمان بهداشت جهانی مقدور خواهد بود.
۲-۹-۳-۳ وضعیت پیشگیری امراض
جمع آوری اطلاعات از اقدامات انجام شده در محدوده طرح و برنامه‌های پیش بینی شده برای جلوگیری از بیماریهای
عفونی به ویژه بیماریهای مرتبط با آب باید انجام پذیرد. این اطلاعات میزان حساسیت منطقه طرح نسبت به اشاعه
بیماریهای عفونی و مسری ناشی از طرح را عیان خواهد نمود. جمع آوری این اطلاعات از وزارت بهداشت و درمان و
آموزش پزشکی. دانشگاههای علوم‌پزشکی امکانپذیر است.
۳-۹-۳-۳ مبارزه با ناقلان
نظر به اینکه طرحهای مهندسی رودخانه در ایجاد و یا حذف مردابها. ماندآبها و همچنین ازدیاد ناقلان تأثیر مستقیم
خواهد داشت. جمعآوری اطلاعات در خصوص نوع ناقلان و همچنین برنامه مبارزه با آنها در محدوده طرح باید
انجام پذیرد. جمع آوری این اطلاعات از طریق اداره کل پیشگیری و مراقبت وزارت بهداشت و درمان و آموزش
پزشکی و همچنین پرس و جوهای محلی میسر است.
۵۲
-------- صفحهٔ بعد --------
به طور کلی اثرات زیست محیطی به صورت تغییر ویژگیهای فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی. اجتماعی و اقتصادی
محیط زیست که بر اثر یک و با چند فعالیت حادث می‌شود. تعریف میگردد. شناسایی اثرات زیست محیطی. بخش
عمده و اصلی در روند مطالعات ارزیابی زیست محیطی را تشکیل می‌دهد. طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله
اجرا و در مرحله بهره‌برداری دربرگیرنده فعالیتهای متعددی است که محیط زیست را تحت تأٌثیر قرار می‌دهد و در
مطالعات توجیهی ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه لازم است این‌گونه اثرات شناسایی شوند. به
منظور شناسایی این‌گونه اثرات در مراحل اجرا و بهره‌برداری لازم است :
ابتدا کلیه فعالیتها در طرح. نوع مصالح. نیروی انسانی و منابع و ماشین‌آلات به کار گرفته شده در طرح
مشخص شده. محل اجرا و زمان اجرای هریک از فعالیتها معین گردد. اقدامات در این قسمت باید طبق
روشهای مشروح در بخش ۲«بررسی مشخصات طرحها و گزینه‌ها» در استاندارد حاضر به عمل آید.
۵ بررسی کامل و گسترده‌ای از محیط فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی. اقتصادی - اجتماعی در محل و با
محدوده طرح بر حسب نیاز انجام شود. در این بررسی به ویژه باید عوامل زیست محیطی تأثیرپذیر شناسایی
شوند. روش شناسایی این عوامل در بخش ۳(« شناسایی وضع موحود» در استاندارد حاضر شرح داده شده
است.
9 پس از تعبین فعالیتها و شناسایی محیط. اثرات محتمل زیست محیطی در محل و یا محدوده طرح معیین
گردد. ارزیابی این اثرات برپایه انطباق فعالیتها بر ویژگیهای زیست محیطی و بررسی تغییرات در این ویژگیها
میسر میگردد.
شناسایی اثرات زیست محیطی. تأثیر متقابل این اثرات و بالاخره بررسی کمی و کیفی آنها در نتیجه‌گیری نهایی و
قضاوت درخصوص تغییرات در ویژگیهای زیست محیطی به کار خواهد آمد و تعیین روشهای کاهش اثرات زیست
محیطی و مدیریت پایش این‌گونه اثرات بر این پایه انجام می‌پذیرد.
روش دستیابی به اثرات زیست محیطی طرحهای خاص و طرحهای منطقه‌ای مهندسی رودخانه در مراحل اجرا و
بهره‌برداری در بخشهای زیر شرح داده شده است:
۱-۴ تفکیک طرحهای خاص و طرحهای منطقه‌ای
شیوه کلی شناسایی اثرات زیست محیطی طرحهای خاص و طر حهای منطقه‌ای تقریباً یکسان است. با این تفاوت که
در طرحهای منطقه‌ای لازم است به نکات زیر به ویژه توجه شود :
9 محدوده هریک از طرحها و تداخل محدوده‌ها
استفاده از منابع مشتر
۵ تأثیر فعالیتهای هریک از طرحها و تشدید آثار
تداخل فعالیتها با سایر طرحهای عمرانی در منطقه
۵5۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۲-۴ تفکیک اثرات زیست محیطی مراحل اجرا و بهره‌برداری
اثرات زیست محیطی مراحل اجرا و بهره‌برداری لازم است به صورت تفکیک شده در گزارش ارزیابی زیست
محیطی طرحهای مهندسی رودخانه منعکس گردد. تفکیک این اثرات با توجه به موارد زیر انجام می‌پذ یرد:
۵ تفکیک فعالیتهای مرحله اجرا از مرحله بهره‌برداری
تفکیک عوامل زیست محیطی تأثیرپذیر در مرحله اجرا و در مرحله بهره‌برداری
شایان ذکر است روشهای تدوین کاهش اثرات زیست محیطی و همچنین مدیریت پایش زیست محیطی نیز براساس
این تفکیک در گزارش زیست محیطی منعکس می شود.
۳-۴ ارزیابی کمی و کیفی اثرات
ارزیابی اثرات زیست محیطی به صورت کمی و کیفی انجام می‌پذیرد. ولی ارزیابی کمی ممکن است در همه موارد
عملی نباشد. با وجود این حتی‌المقدور لازم است ارزیابی کیفی همراه با داده‌های کافی کمی نیز باشد. بدین لحاظ
استفاده از وسایل اندازه‌گیری . جمعآوری داده‌هاء مدلهای فیزیکی و ریاضی و بالاخره سایر روشهای قابل قبول
سنجش کمی ممکن است ضرورت یاید.
۴-۴ جمع‌بندی اثرات
جمع‌بندی ارزیابی اثرات زیست محیطی ناشی از جنبه‌های مختلف طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه ضروری
است. در این جمع‌بندی به نکات زیر به ویژه باید توجه شود:
طیف گسترده عوامل تأثیرپذیر از یک فعالیت
۵ تأثیر فعالیتهای مختلف در یک طرح و یا طرحها بر یک عامل و یا منبع زیست محیطی "
9 ترکیب و جمع‌بندی اثرات در تجزیه و تحلیل تطبیقی و نسبی
در این جمع‌بندی زمینه مساعدی در گزارش ارزیابی زیست محیطی به منظور مقایسه گزینه‌ها و تصمیم‌گیری در
خصوص انتخاب گزینه‌ها فراهم میگردد. از این جمع‌بندی به عنوان پایه بحث و بررسی و مقایسه گزینه‌ها باید
استفاده شود و سر انجام تصمیم‌گیری در خصوص انتخاب گزینه‌ها به عمل آید.
۵-۴ عوامل زیست محیطی آ
عوامل زیست محیطی که به منظور شناسایی اثرات زیست محیطی در مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای
مهندسی رودخانه در مراحل اجرا و بهره‌برداری از این‌گونه طرحها باید مدنظر قرار داده شود. در زمینه‌های زیر
خواهد بود:
و ات
5۵ ]۳۷۱۳۵۲۵۲۲۵ - 2 7 ]۳۷1۲۵۲۵۱۵ ,1۵00۲ عممما۹۵ ۸ - |
۹5۴
-------- صفحهٔ بعد --------
هوا
و خاک
۵ محیط بیولوژیکی
۵ محیط اجتماعی - اقتصادی
در زمینه‌های فوق‌الذکر. مقولات ! خاصی باتوجه به ویژگیهای طرحهای مهندسی رودخانه اهمیت می‌یابد که باید در
شناسایی اثرات زیست محیطی به ویژه موردتوجه قرار داده شود. این مقولات عبارت است از :
9 ویژگیهای خاک ۵ آبزیان اقتصادی
9 ویژگیهای زمین‌شناسی و حیات وحش
۵ کیفیت آب گونه‌های در معرض خطر
9 کیفیت هوا ۵ کاربری محیط برای تفریح
پوشش سبز ۵ منابع فرهنگی
8 کاربری اراضی 9 جچشم‌اندازهای زیبای طبیعی
در خصوص شناسایی اثرات زیست محیطی در زمینه محیط اجتماعی - اقتصادی مقولات زیر به ویژه اهمیت خواهد
داشت:
تحرک. تراکم و جابه‌جایی جمعیت 8 فرصتهای فرهنگی
۵ رشد جوامع ۵ فرصتهای تفریحی
9 انسجام ساختارهای جمعیتی آلودگی صدا
و خدمات عمومی 9 ارتباطات بین‌بخشی
9 ترابری تأثیرپذیری از حوادث
اطلاعات موردنیاز برای شناسایی مقولات فوق‌الذکر و کاربری آنها در شناسایی اثرات زیست محیطی در مراحل اجرا
و بهره‌برداری از طرحهای مهندسی رودخانه اعم از: طرح خاص و یا طرحهای منطقه‌ای در بخشهای ۳-۳ «محیط
اقتصادی - اجتماعی». بخش ۸« ارائه روشهای ارتباط جمعی. آموزش و مدیریت» در استاندارد حاضر به صورت
مبسوط همراه با روشهای جمع آوری این‌گونه اطلاعات شرح داده شده است.
شایان ذکر است در هریک از مقولات. پار امترهای متعددی موردنظر است که به عنوان شاخص با توجه به ویژگیهای
طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه باید انتخاب شود. این شاخصها ملاک مقایسه گزینه‌ها قرار داده خواهند شد.
شناسایی این شاخصها دقت و بینش بسیط زیست محیطی را می‌طلبد و از وظایف گروه منتخب برای مطالعات
ارزیابی زیست محیطی است.
| - 0۵
۵۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۶-۴ نوع اثرات زیست محیطی
به منظور برخورد منطقی و نظم یافته با اثرات زیست محیطی. در تجزیه و تحلیل این‌گونه اثرات و تصمیم‌گیری
صحیح و بجا. اثرات زیست محیطی ناشی از اجرا و بهره‌برداری از طرحهای مهندسی رودخانه مانند سایر طرحهای
عمرانی. طبقه‌بندی شده‌اند. در مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرحهای مهندسی رودخانه باید نوع اثرات به
تفکیک شناسایی شده و در تجزیه و تحلیل زیست محیطی مراحل اجرا و بهره‌برداری به کار گرفته شوند. روش
شناسایی اثرات زیست محیطی در هریک از طبقات در بخشهای زیر خلاصه شده است:
۱-۶-۴ اثرات مثبت یا منفی "
تأثیر فعالیتها در طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه بر عوامل و یا مقولات زیست محیطی ممکن است مثبت و یا
منفی تشخیص داده شوند.منظور از اثرات مثبت. اثراتی است که نتایج مفید برای محیط زیست محل و با محدوده
طرح به بار می‌آورند و مقصود از اثرات منفی. اثراتی است که برای محیط زیست زیانبار هستند. این اثرات به شرح
زیر طبقه‌بندی می‌شوند :
5 : ۲
اثرات مستفیم و غیر مستفیم
۳
اب اثرات تحمعی
۳۴۳
و اثرات احتناب ناپذیر
۵ ۰ 2
۱-۱-۶-۴ اثرات مستقیم و غیرمستقیم
اثرات مستقیم. کلیه اثراتی است که توسط یک فعالیت خاص در طرح. در «زمان» و در «مکان» انجام دادن طرح
حادث می‌شود. اثرات مستقیم در برخی مطالعات به اثرات اولیه مشهور است. به عنوان نمونه. فرسایش زمین بر اثر
خاکبرداری در محل طرح و یا طرحها در این دسته از اثرات قرار دارد.
اثرات غیر مستفیم به اثراتی اطلاق می‌شود که توسط یک فعالیت خاص در «زمانی دیرتر» و در «مکانی دورتر» از
انجام طرح رخ می‌نماید. از اثرات غیرمستقیم درپاره‌ای از موارد به عنوان اثرات ثانوی ذکر می‌شود.نمونه بارز این‌گونه
اثرات. تأثیر فرسایش فوق‌الذکر بر اکولوژی آبی در بازه‌های دورتر از بازه تحت اجرا و یا بهره‌برداری است.
۲-۱-۶-۴ اثرات تجمع
اثرات تجمعی به اثراتی گفته می‌شود که بر اثر اضافه شدن اثرات ناشی از یک فعالیت به اثرات دیگر فعالیتهای انجام
شده در زمان انجام دادن فعالیت. در گذشته و با در آینده قابل پیش بینی. صر فنظر از ارگان و با سازمان مسئول طرح.
| - ۳۵۵111۷6 ۵۳ 68211۷6 69 2 - 0601 200 11۳60 15
3 - 0۳1۵11۷6 ۵05 4 - 11۵۵14۵ 0[6 ۵15
5 - 1۳۳۵۷۵۳۹۱۱۵ 200 1۳۳۵1۳1۵۷۵06 615
۵۶
-------- صفحهٔ بعد --------
حادث می‌شود. اثرات تجمعی ممکن است حاصل اثرات کم و تدریجی در مدت زمان نسبتاً طولانی باشند که تجمع
آنها قابل توجه تشخیص داده می‌شود. رسوبگذاری و پر شدن مخزن سدها. ناشی از فرسایش, نمونه‌بارزی از این‌گونه
اثرات هستند.
۲-۱-۶-۴ اثرات اجتناب‌ناپذیر
اثرات اجتناب‌ناپذیر. اثراتی هستند که بر اثر فعالیتهای مختلف در یک عامل زیست محیطی حادث می‌شوند و
توسط روشهای کاهش اثرات زیست محیطی قابل رفع و یا قابل تخفیف نیستند. معمولاً در نتیجه گیری کلی اثرات
زیست محیطی. این‌گونه اثرات به طور مشخص و نظم یافته تجزیه و تحلیل شده و به عنوان یکی از عوامل عمده در
تصمیم‌گیری به کار گرفته می‌شوند.
۴-۱-۶-۴ اثرات برگشت‌ناپذیر و جبران ناپذیر
در مرحله اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه. منابع متعددی به کار گرفته می‌شوند. استفاده از
این منابع ممکن است همراه با اثرات برگشت‌ناپذیر و یا جبران ناپذیر بر منابع باشد.
اثرات برگشت‌ناپذیر حاصل تأْثیر فعالیتهای مختلف بر محیط زیست‌اند. به طوری که با تغییر در آنها در آینده نتوان
نظم زیست محیطی را مجدداً برقرار نمود. اثرات جبران ناپذیر بر منابع شامل مصرف منابع به شکلی است که
بازسازی و جبران منابع امکانپذیر نباشد.
منابعی که در طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در این خصوص موردنظرند. عبارتند از:
8 منابع مادی شامل :
- منابع معدنی به کار گرفته شده برای ساختمان
- منابع بازیافتی در مرحله بهره‌برداری
- منابع مصرف شده غیرقابل جبران
- اراضی خارج شده از حیز انتفاع مصارف اولیه
9 منابع غیرمادی شامل:
طیف وسیعی از استفاده مفید از محیط زیست محل و یا منطقّه طرح در رابطه با :
- آب
- هوا
- کاربری اراضی
- وضعیت اجتماعی
اثرات فوق‌الذکر در نتیجه گیری کلی اثرات زیست محیطی باید به کار گرفته شوند؛ زیرا به‌ویژه در هنگام تصمیم‌گیری
اهمیت خواهند داشت.
۵۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۷-۴ ۰ فوریتها و حوادث
طر حهای مهندسی رودخانه مانند غالب طرحهای ساختمانی بزرگ در مرحله اجرا و بهره‌برداری ممکن است موحب
حوادث غیرمترقبه گشته و یا از حوادث طبیعی تأثیر پذیرفته. موجبات سوانح عمده‌ای را فراهم آورند که در هر دو
صورت سبب خسارات جانی و مالی بعضاً در حد وسیع برای کارکنان و ساکنان محل و محدوده طرح خواهند گشت.
بدین جهت در مطالعات ارزیابی زیست محیطی توجیهی این‌گونه طرحها. لازم است فوریتها و حوادث در مراحل
اجرا و بهره‌برداری حتی‌الامکان پیش‌بینی شده و از قبل برای آنها چاره‌جویی گردد. این پیش بینیها به دو بخش زیر
قابل تقسیم‌اند:
و حفظ ایمنی
9 اثرات حوادث طبیعی
در بخشهای زیر روش پیش‌بینی و جلوگیری از خسارات عمده شرح داده شده است:
۱-۷-۴ حفظ ایمنی
موازین ایمنی لازم است در مراحل اجرا و بهره‌برداری مراعات گشته و استانداردهای ایمنی در فعالیتهای مختلف در
این مراحل مشخص گردد. استانداردهای ایمنی یاد شده باید در رابطه با فعالیتهای عمده زیر باشد. حوادثی که ممکن
است رخ دهد و روش پیشگیری از آنها به وضوح و با دقت مشخص گشته. در مراحل اجرا و بهره‌برداری ملحوظ
شود.
فعالیتهای عمده‌ای که در مراحل یاد شده. حفظ موازین ایمنی را می‌طلبد به قرار زیر است:
و عملیات ساختمانی
- خاکبرداری و خاکریزی
- سنگیریها و سنگریزیها
- حمل و نقل و کاربری مصالح
- ساختمان سازه‌ها
۵ کاربری منابع قرضه
- کاربری مواد آتش زا ( ناریه)
۹ مصالح برداری
- تفکیک, آماده‌سازی و انبار مصالح
- حمل و نقل مصالح
۵ کاربری ماشین‌آلات در موارد زیر:
- حفاری تونلها و شافتها
- لایروبی
۵۸
-------- صفحهٔ بعد --------
- خاکبرداری و خاکریزی
- نقاله‌ها و وسایل حمل و نقل
- تسطیح و تراکم
در کلیه موارد ذکر شده جنانجچه استاندارد ایمنی خاصی در سطح کشور در این خصوص وحود دارد. باید این
استاندارد شناسایی و باتوجه به شرایط کاربری آنها توصیه گردد. درغیراینصورت موازین ایمنی باید مشخص و
رعایت آنها در مراحل اجرا و بهره‌برداری قید شود.
۲-۷-۴ اثرات حوادث طبیعی
حوادث طبیعی که ممکن است طرحهای مهندسی رودخانه در مراحل اجرا و بهره‌برداری از آنها تأثیر پذیرفته.
خسارات جانی و مالی برای کارکنان طرحها و ساکنان محل و محدوده طرح را دربرداشته باشد و یا محیط فیزیکی .
شیمیایی و بیولوژیکی را تحت تأثیر منفی قرار دهد. عمدتاً شامل:
و سیلاب
و زلزله
و طوفان
9 رانش زمین
است. در خصوص این حوادث طبیعی باید در محل و محدوده طرح اطلاعات زیر جمع آوری گردد:
9 ویژگیهای حوادث
9 توزیع جغرافیایی
و شدت. مدت. تواتر
و احتمال وقوع
اثرات حوادث طبیعی فوق‌الذکر باید بر محیط فیزیکی. شیمیایی و بیولوژیکی در محل و محدوده طرح باتوجه به
اطلاعات جمع آوری شده به روش مشروح در بخش ۱-۳ «محیط فیزیکی و شیمیایی» و بخش ۲-۳ «شناسایی کلی
شاخصهای بوم‌شناختی تأثیرپذیر» و اثرات این‌گونه حوادث بر محیط اجتماعی - اقتصادی باتوجه به اطلاعات
گرداوری شده به روش مشروح در بخش ۳-۳ «محیط اجتماعی - اقتصادی» در استاندارد حاضر شناسایی گردند.
در طر حهای گسترده مهندسی رودخانه ممکن است « آنالیز حوادث» ۱ ضروری تشخیص داده شود که در آن صورت
استفاده از مدلهای ریاضی ویژه این‌گونه حوادث توصیه می‌گردند.
205 ۸۱۹ - |
۵۹
-------- صفحهٔ بعد --------
۸-۴ اثرات بهداشتی
طر حهای مهندسی رودخانه در مراحل اجرا و بهره‌برداری ممکن است با اثرات سوءبهداشتی بر کارکنان شاغل در
طرح و ساکنان محل طرح و یا محدوده طرح و همچنین در حد وسیعتر. بر ساکنان منطقه طرح همراه باشند. به منظور
حفظ موازین توسعه پایدار لازم است در مطالعات توجیهی ارزیابی زیست محیطی طرحهای خاص و یا طرحهای
منطقه‌ای به ویژه به اثرات بهداشتی این‌گونه طرحها در مراحل یاد شده توجه کافی مبذول گردد. این اثرات عمدتاً به
موارد زیر مربوط می‌شود:
و ناقلان ۱
9 بیماریهای مرتبط با آب
۵ مخدوش شدن کیفیت منابع آب و هوا و زمین
۵ عوامل روانی
مربوط می‌شود. اثرات مستفیم و غیرمستقیم بهداشتی ناشی از این‌گونه طرحها بر کارکنان و همچنین ساکنان اطراف
طرح در بخشهای زیر شرح داده شده که لازم است در مطالعات ارزیابی زیست محیطی بر حسب مورد و وضعیت
خاص زیست محیطی محل و یا محدوده طرح لحاظ شده و برای رفع و یا کاهش آنها چاره‌جویی گردد.
۱-۸-۴ اثرات مستقیم بهداشتی بر کارکنان
اثرات مستقیم بهداشتی ناشی از اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه بر کارکنان در بخشهای
زیر شرح داده شده است. این اثرات باید در مراحل یاد شده شناسایی و در گزارش ارزیابی زیست محیطی منعکس
گردند:
۱-۱-۸-۴ مواجهه افراد با بیماریهای بومی "
در مرحله اجرا و بهره‌برداری حضور کارکنان جدید در منطقّه ممکن است موجب مواجهه این‌گونه افراد با بیماریهای
بومی منطقه و یا اشاعه بیماریهای مختلف جدید در منطقه گردد. بیماریهایی که به ویژه باید موردتوجه واقع شده و
شناسایی شوند. عبارتند از:
و مالاریا
۵ شیستوزومیازیس آ(خون ادراری)
8 تراخم
۵ فاسیولیاسیس و یا دیستوماتوسیس " (کرمهای کبدی )
کم‌دوهونل ص50 - 2 0۹۵ 066 - |
داده10۵1دزگ ۵۳ داده‌زاه‌نکه۲ - 4 دکهزهدمادزطای5 - 3
۶۰
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۱-۸-۴ اثرات فیزیکی و شیمیایی
اثرات فیزیکی و شیمیایی در مراحل اجرا و بهره‌برداری بر بهداشت کارکنان با توجه به عوامل زیر باید شناسایی
شوند:
9 گرد و غبار ناشی از عملیات ساختمانی
۵ گازهای خطرناک ناشی از استفاده از وسائط نمّلیه. ماشین‌آلات در مرحله اجرا و ازدیاد حجم ترافیک بر
اثر امد و شد وسائط نقلیه در مرحله بهره‌برداری برای مقاصد تفریحی
۵ استفاده از مواد شیمیایی و مصالح در مرحله اجرا
9 بالا رفتن سطح صدا" و لرزش در مراحل اجرا و بهره‌برداری
۲-۱-۸-۴ بهداشت تغذیه
امکانات تأمین مواد غذایی کافی و بهداشتی برای کارکنان لازم است بررسی گردد؛ زیرا دوری آنها از مراکز تأمین
موادغذایی تازه ممکن است موجب اثرات بهداشتی نامطلوب گردد.
۴-۱-۸-۴ بهداشت کارگاهها
اثرات بهداشتی ناشی از تجمع کارکنان در کارگاهها و کمپها باید با توجه به :
کیفیت آب آشامیدنی
جمعآوری و دفع فاضلاب
9 جمعآوری و دفع مواد زاید جامد
9 بهداشت فردی و عمومی به ویژه استحمام
۵ امکانات تفریحی. فرهنگی و بهداشت روانی
لازم است شناسایی شوند.
۲-۸-۴ اثرات مستقیم بهداشتی بر ساکنان اطراف طرح
اثرات مستفیم بهداشتی بر ساکنان محل و یا محدوده طرح بر اثر طرحهای مهندسی رودخانه در مراحل اجرا و
بهره‌برداری در بخشهای زیر شرح داده شده است. شناسایی این اثرات باتوجه به نکات مشروح در بخشهای زیر باید
انجام پذیرد:
۱-۲-۸-۳ اثرات ناشی از بیماریهای مسری
در رابطه با بیماریهای مسری باید به نکات زیر توجه شود:
9 وسعت بخشیدن به بیماریهای بومی در منطقه طرح
۵ شدت بخشیدن به بیماریهای بومی در منطقّه طرح
9 به‌وجود آمدن بیماریهای جدید غیربومی در منطقه طرح
ا۷۵| دزه< - |
اه
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۲-۸-۴ خدشه در وضعیت بهداشتی
وضعیت بهداشتی محل و با محدوده طرح ممکن است بر اثر طرحهای مهندسی رودخانه در مراحل اجرا و
بهره‌برداری مخدوش گردد. ارزیابی اثرات کلی بر وضعیت بهداشتی محیط اطراف طرح باید با توجه به نکات زیر
بعمل آید:
۵ هجوم جمعیت برای مفقاصد تفریحی در محل طرح
۵ آلودگی هوا ناشی از ازدیاد ترافیک. حمل و نقل. ماشین آلات و سوزاندن مواد زاید جامد
9 آلودگی آب ناشی از جمع آوری و دفع غیربهداشتی فاضلابها و مواد زاید جامد
9 آلودگی آب ناشی از خروج شیرآبه‌های مصالح و مواد در محدوده ساختمانی
تغییرات شدید در کیفیت فیزیکی و شیمیایی آب بر اثر تاسیسات انحراف مسیر
8 ازدیاد مرگ و میر ناشی از تصادقات و یا سوانح ناشی از ساختمان
9 اثرات سوء روانی ناشی از جابه‌جایی محل سکونت
۳-۸-۴ اثرات غیرمستقیم بهداشتی
اثرات غیر مستفیم بهداشتی ناشی از احرا و بهره‌برداری از طرحهای مهندسی رودخانه در بخشهای زیر شرح داده شده
است. لازم است در مطالعات توجیهی ارزیابی زیست محیطی این اثرات باتوجه به ویژگیهای طرح و مشخصات
زیست محیطی محل و محدوده طرح شناسایی شوند.
۱-۳-۸-۴ ظهور بیماریهای جدید
ناقلان برخی از بیماریها ممکن است به طرق مختلف به محل طرح راه یابند و با محیط زیست مناسبی برای تکثیر و
رشد روبه‌رو شوند و موجب به وجود آمدن بیماریهای جدید در منطقه طرح گردند. انتقال تصادفی حلزونها به منطمّه
طرح از جمله این مواردند.
۲-۳-۸-۴ بازگشت بیماریها
در مناطقی که بیماریهای خاص قابل انتقال به وسیله ناقلان در حال ریشه‌کن شدن است. ایجاد طرحهای مهندسی
رودخانه ممکن است زمینه رشد تکثیر ناقلان و یا میزبان واسط این قبیل بیماریها و در نتیجه بازگشت بیماری به
منطقه شوند. بیماری مالاریا نمونه بارزی از این‌گونه بیماریهاست.
۳-۳-۸-۴ تسریع در شیوع بیماریها
ازدیاد ناقلان یا میزبان واسط غالب بیماریها در طرحهای مهندسی رودخانه محتمل است. با ازدیاد ناقلان یا میزبان
واسط. امکان انتقال بیماریها افزایش می‌یابد و به شیوع بیماری در محدوده طرح مساعدت می‌شود. ازدیاد گیاهان
۲
-------- صفحهٔ بعد --------
ً : ۰ ۹ ی . ۱
ابزی در برخی از طرحها موجب رشد حلزونها گشته که زنجیره رشد شیستوزومیازیس (بیلهرزیازیس) و با
دیستوماتوسیس را سبب می‌شوند.
۴-۳-۸-۴ پخش ناقلان
۰ : ماه ۰ 2 ۰ 5 ۰ .
۲ :
زاد و ولد حشرات ناقل مانند مگس ناقل کرم حلفقوی اونکوسرکیازیس در ابهای متلاطم نزدیک سرریز آب‌بندها و
یا خروجی آب از سدها به شدت زیاد و پراکنده می‌شوند. در صورتی که رشد این مگسها در آبهای آرام مخازن انجام
۵-۳-۸-۴ اثرات بر خدمات بهداشتی منطقه
روش بررسی وضعیت بهداشتی محل و محدوده طرح در بخش ۹-۳-۳( بهداشت عمومی و بیماریهای مر تبط باآب»
در استاندارد حاضر شرح داده شده است. براساس یافته‌ها در این بررسی لازم است فشار ناشی از به احرا بردن
طر حهای مهندسی رودخانه بر وضعت بهداشتی محل و یا محدوده طرح به دفت ارزیابی گردد. مسائل عمده‌ای که
باید در ارزیابی زیست محیطی این‌گونه طرحها به ویژه به آنها توجه شود به شرح بخشهای زیر است:
۱-۵-۳-۴ ضعف زیرساخت اقتصادی در برابر نیازهای بهداشتی
در این رابطه باید نیازهای بهداشتی در برابر امکانات زیرساخت اقتصادی بررسی گردد. نیازهای بهداشتی عمدتاً
9 نیاز به تعداد زیادی مراکز بهداشتی درمانی و مراکز اجتماعی در محدوده و یا منطقه طرح
۵-۳-۸-۴- ۲ فشار بر منابع موجود محلی
فشارهای اقتصادی بر منابع موجود محلی در غالب طرحهای مهندسی رودخانه محتمل است. این فشارها شامل
نیازهای زیر است:
9 نیاز به اعتبارات بیش از امکانات بودجه‌بندی شده محلی
9 نیاز به برنامه‌های حفاظتی طولانی در مورد غالب بیماریهای مسری توسط ناقلان
۵-۳-۸-۴ تحمیل هزینه‌های سربار به طرحها
مسئولان طرحها به‌عهده گیرند. خدماتی از این‌گونه عبارت است از :
9 تأمین امکانات مبارزه با ناقلان لااقل در مرحله اجرا
| - 111515 2 - 00006155
۶۳
-------- صفحهٔ بعد --------
9 پیش‌بینی تمهیدات لازم در طرح و به اجرا بردن آن برای کاهش اثرات شدید و درازمدت بهداشتی
9 تامین بخشی از هزینه کنترلهای بهداشتی توسط تخصیص قسمتی از منافع حاصل از طرح برای اعمال
کنترلهای باد شده
۹-۴ ترتیب انجام دادن مطالعات تعیین اثرات زیست محیطی
باتوجه به روشهای مذکور در بخشهای ۱-۴ الی ۸-۴ استاندارد حاضر درخصوص تعیین اثرات زیست محیطی
طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه. در این بخش ترتیب انجام دادن مطالعات برای دستیابی به نتایج صحبح و
نظم یافته. شرح داده شده است. در این بخش نیز راهنماییهای لازم برای تکیه بر بخشهای مختلف باتوجه به نوع
طرح ار ائه شده است. ترتیب انجام دادن مطالعات به قرار زیر است:
9 بررسی دقیق وضعیت موجود فیزیکی و شیمیایی محیط در محل و یا منطفه طرح با استفاده از اطلاعات
جمعآوری شده طبق روش مذکور در بخش ۱-۳ «محیط فیزیکی و شیمیایی» استاندارد حاضر با تاکید بر
پار امترها و یا شاخصهای عمده تأثیرپذیر از اجرا و بهره‌برداری
9 بررسی دقیق محیط بیولوژیکی با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده طبق روش مذکور در بخش ۲-۳
«شناسایی کلی شاخصهای بوم‌شناختی تأثیرپذیر» در استاندارد حاضر با تأکید بر شاخصهای عمده مانند
تولید بیولوژیکی ۱ تولیدمثل و ویژگیهای دوره‌ای اُ. تنوع گونه‌ها قدرت تخمگذاری و باروری ؟ُ. گونه‌های
در خطر انقراض ۲ ویژگیهای زیستگاهها "
بررسی دقیق محیط اقتصادی - اجتماعی با استفاده از اطلاعات جمعآوری شده طبق روش مشروح در بخش
۳-۳ «محیط اجتماعی - اقتصادی» در استاندارد حاضر با تاکید بر کاربری اراضی. جمعیت‌شناسی,
ویژگیهای فرهنگی سیاسی, مناطق حساس, حوادث غیرمترقبه. اسکان مجدد و بهداشت عمومی
۵ بررسی مشخصات طرح و یا طرحها با استفاده از اطلاعات جمعآوری شده طبق روش مشروح در بخش ۲
«بررسی مشخصات طرحها و گزینه‌ها» در استاندارد حاضر با تأأکید بر عناصر طرح. سازه‌های وابسته. حجم
عملیات ساختمانی. منابع قرضه. ماشین‌آلات. تسهیلات جنبی. ترمینالهاء نیروی انسانی
تعیین تأثیر کلیه فعالیتها " و زیر فعالیتها در مرحله اجرا و بهره‌برداری بر محیط فیزیکی و شیمیایی
تعیین تأثیر کلیه فعالیتهاو زیرفعالیتها بر محیط بیولوژیکی
تعیین تأثیر کلیه تغییرات در عوامل فیزیکی و شیمیایی محیط بر شاخصهای بیولوژیکی
۵ تعیین تأثیر کلیه فعالیتها و زیرفعالیتها بر محیط اقتصادی - اجتماعی
| - 51۵۵1۳۵ 0 2 - ۳۳۵۵۱۵۵ ۵۵ 1۷
3 - 506065 01۷۵۲۹۷ 4 - 502۱18 001611۵[
5 - ۳۵۵۵6۲۵ ٩6065 6 - 01
7 - ۸011۷115
اه
-------- صفحهٔ بعد --------
تعیین تأثیر کلیه فعالیتها و زیرفعالیتها بر بهداشت محل و یا منطقه طرح طبق رهنمودهای بخش ۹-۳-۳
«بهداشت عمومی و بیماریهای مرتبط با آب» در استاندارد حاضر
۵ بررسی فوریتها و حوادث طبیعی و یا ناشی از فعالیتها و زیرفعالیتها با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده
طبق روش مذکور در بخش ۷-۳-۳ «سوانح و حوادث غیرمترقبه» دراستاندارد حاضر
تعیین اثرات ناشی از فوریتها و حوادث طبیعی و یا ناشی از فعالیتها و زیرفعالیتها
8 بررسی دقیق ویژگیهای مردمی محل و یا منطقه طرح. گروههای تأثیرپذیر. ارتباطات بین بخشی با استفاده از
اطلاعات جمعآوری شده طبق روش مذکور در بخش ۸« ارائه روشهای ارتباطات جمعی . مدیریت و
آموزش» در استاندارد حاضر
تعیین اثرات مثبت و منفی از مشارکتهای مردمی. گروههای تأثیرپذیر. ارتباطات بین بخشی
8 جمع‌بندی اثرات با استفاده از رهنمودهای ارائه شده طبق روش مذکور در بخشهای ۱-۴الی ۶-۴ استاندارد
حاضر
۶۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ ارزیابی گزینه‌ها وگزینه‌های اصلاحی
در طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه مانند سایر طرحهای عمرانی. به لحاظ فنی و اقتصادی. گزینه‌های متعددی
مطرح‌اند. این گزینه‌ها در مراحل اجرا و بهره‌برداری دربرگیرنده فعالیتهای متعددی است که هریک به تنهایی و با
گروهی از آنها بر یک و یا چند عامل زیست محیطی ! ممکن است تأثیرات مثبت و یا منفی داشته باشند. همان‌طور که
در بخش ۱۴ تعیین اثرات زیست محیطی» در استاندارد حاضر ذکر گردید. این اثرات به لحاظ کمی و کیفی لازم است
ارزیابی شوند و این ارزیابی پایه مقایسه گزینه‌های مختلف به لحاظ زیست محیطی است. شایان ذکر است برای همه
اثرات زیست محیطی نمی‌توان ارزش اقتصادی و یا به عبارت دیگر «معادل ریالی» تعیین کرد. بنابراین در مواردی
باید تنها به ارزیابی کیفی بسنده نمود.
در ارزیابی کلی گزینه‌های طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه ابتدا لازم است اجرای این‌گونه طرح و یا طرحها را به
لحاظ زیست محیطی باتوجه به ارزیابی وضعیت محل و با محدوده طرح در غیاب طرح و یا طرحها توجیه نمود.
سپس کلیه اثرات مثبت و منفی ناشی از طرح و یا طرحها را مورد ارزیابی قرار داد و کلیه هزینه‌های روشهای کاهش
اثرات زیست محیطی را در مراحل اجرا و بهره‌برداری معین نمود. در نهایت با استفاده از مکانیزمهای ویژه تعیین
سود و هزینه. مقایسه گزینه‌ها مقدور خواهد گردید و انتخاب مناسبترین گزینه به لحاظ فنی. اقتصادی و زیست
روش ارزیابی گزینه‌ها در بخشهایی که در پی آمده. شرح داده شده است:
۱-۵ آارزیابی وضعیت در غیاب طرح
در مطالعات توجیهی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه مانند هر طرح عمرانی دیگر لازم است سود حاصل از
اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحها در برابر زیانهای ناشی از اجرا و بهره‌برداری از طرحها موردبررسی دقیق قرار
گیرند.در این مقایسه ارزیابی دقیقی از وضعیت عام زیست محیطی محل و یا منطقه طرح شامل: محیط فیزیکی -
شیمیایی. بیولوژیکی و بالاخره محیط اقتصادی اجتماعی در غیاب طرح و یا طرحها اهمیت پیدا می‌نماید. زیرا سود
حاصل به معنای بهبود در پارامترهای عمده زیست محیطی مطروحه و زیان ناشی از اجرا و بهره‌برداری. در واقع
نقصان بهره‌وری به سبب آثرات سوء زیست محیطی در مراحل اجراو بهره‌برداری است. در این ارزیابی اطلاعات
جمع آوری شده در استاندارد حاضر در بخش ۳ «شناسایی وضع موجود» و بخش ۴ «تعیین اثرات زیست محیطی» به
کار خواهد آمد.
روش انجام دادن این ارزیابی و نتایج حاصل از آن در بخشهای زیر شرح داده شده است. شایان ذکر است. نتایج
حاصل از این ارزیابی پایه توجیه اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای موردنظر است.
| - ۳۷۱۳۵۵۵ ۵[|,
۶,۶
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۱-۵ حدود ارزیابی !
در ارزیابی وضعیت در غیاب طرح و یا طرحها درواقع تعیین بهره‌وری از محیط زیست طرح و با طرحها در
درازمدت ۲ در برابر بهره‌وری از محیط زیست درکوتاه‌مدت ۳ مطرح است. در این رابطه منظور از کو تاه‌مدت. مدت
زمان اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طر حها و مراد از درازمدت. زمانی فراتر از عمر طرح و یا طر حهاست که حدود
آن به افق پیش‌بینی در ارزیابی مربوط می‌شود. بنابراین لازم است در روند ارزیابی. حدود ارزیابی باتوجه به دوره
زمانی بهره‌وری از محیط زیست طرح و یا طرحها توسط استفاده‌کنندگان در محل طرح و یا منطقه طرح معین گردد.
۲-۱-۵ بررسی اطلاعات جمعآوری شده
ارزیابی وضعیت زیست محیطی در غیاب طرح شامل: بررسی کامل و جامع اطلاعات جمعآوری شده تا زمان این
بررسی در روند ارزیابی زیست محیطی است. این ارزیایی به صورت کلی و همه سونگر صورت می‌پذیرد. روش
اجرای آن در بخشهایی که در پی خواهد آمد ذکر شده است. ولی قبل از تعیین نتایج کلی لازم است به ویژه بررسی
دقیقی از اطلاعات جمعآوری شده طبق بخش ۳ «شناسایی وضع موجود» و بخش ۴ «تعیین اثرات زیست محیطی»
در استاندارد حاضر به عمل آید.
۳-۱-۵ مقایسه بهره‌وری
در این مقطع لازم است بهره‌وری از محل طرح و یا منطقه طرح در غیاب طرح و یا طرحها ارزیابی گردد و سپس با
نقصان بهره‌وری بر اثر اجرا و بهره‌برداری از طرح و با طرحها مقایسه شود. عواملی که در ارزیابی و مقایسه به کار
خواهند آمد. در بخشهای زیر شرح داده شده‌اند:
۱-۳-۱-۵ آارزیابی کاربری اراضی
در این بخش. ارزیابی اراضی محل و یا محدوده طرح و یا طرحهالازم است انجام پذیرد. این ارزیابی در رابطه با :
9 اراضی غیرکشاورزی
۵ مراتع و جراگاهها
۵ جنگلها و بیشه‌زارها
9 اراضی ویزژه کشت و زرع و دامداری
باید انجام پذیرد. این ارزیابی باید شامل: ارزیابی بهره‌وری در درازمدت و در غیاب طرح باشد و آثار ناشی از اجرا و
بهره‌برداری از طرح بر نقصان بهره‌وری با توجه به تأثیرات اقتصادی در سطح منطقه‌ای و حتی ملی ارزیابی گردد.
0 2-106 6 - |
)510۲ - 3
۶۳۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۳-۱-۵ بهبود استحصال اراضی
در کلیه طرحهایی که اراضی جدیدی بر اثر اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحها برای مقاصد معینی ایجاد می‌شود.
شرایط قبلی اراضی در غیاب طرح و یا طرحها در برابر امکانات به‌وجود آمده لازم است بررسی و ارزیابی گردند. از
جمله ضوابط این ارزیابی. کاربری اراضی برای مقاصد زیر است:
کاربری برای طرحهای عام‌المنفعه مانند: راه. فرودگاه. خدمات
8 کاربری برای تاسیسات آموزشی. فرهنگی
9 بازیابی اراضی مربوط به میراث فرهنگی
9 توازن عناصر اصلی اقتصادی شامل: کشاورزی. صنعت. خدمات و به ویژه ترابری آبی
۳-۳-۱-۵ ارزیابی حوادث طبیعی
در این بخش لازم است ارزیابی کمی و کیفی از اثرات حوادث طبیعی در غیاب طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه
به عمل آید. اطلاعات جمع آوری شده در بخش ۲-۷-۴ («اثرات حوادث طبیعی» در استاندارد حاضر به‌ویژه باید
مورد توجه قرار گیرد. در این ارزیابی اثرات سوء حوادث طبیعی بر کاربری اراضی, مستحدئات. آثار فرهنگی
به خصوص موردتوجه خواهند بود.
۴-۳-۱-۵ منابع زیستی !
ارزیابی کاملی از منابع زیستی باتوجه به شاخصهای مذکور در بخش ۲-۳ «شناسایی کلی شاخصهای بوم‌شناختی
تأثیر پذیر» در استاندارد حاضر در غیاب طرح و با طرحها لازم است انجام پذیرد. در این ارزیابی اثرات
برگشت‌ناپذ یر و یا حبران‌ناپذیر بر گونه‌ها بر اثر اجرا و بهره‌برداری باید در نظر گرفته شوند. در این قسمت .
بررسیهای به عمل آمده در بخش ۴-۱-۶-۴ «اثرات برگشت‌ناپذ یر و جبران‌ناپذیر» در استاندارد حاضر به کار خواهد
آمد.
۵-۳-۱-۵ منابع مادی
ارزیابی منابع مادی موجود در محل و با منطفه طرح و یا طرحهای موردنظر در غیاب اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا
طرحها لازم است انجام پذیرد. در این ارزیابی باید به تأثیر عوامل زیر توجه شود:
9 مصالح لازم برای ساختمان
بازیافت مصالح
8 منابع مواد غیرقابل جبران
در این بخش نیز بررسیهای انجام شده در بخش ۴-۱-۶-۴(« اثرات برگشت‌ناپذیر و جبران‌ناپذیر» در استاندارد
حاضر لازم است به کار گرفته شوند.
| - 800 5
۶۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۶-۳-۱-۵ وضعیت اقتصادی - اجتماعی
ارزیابی وضعیت اقتصادی - اجتماعی محل و یا محدوده طرح در غیاب طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم
است با توجه به اطلاعات گردآوری شده در بخش ۱۳-۳ محیط اجتماعی - اقتصادی» در استاندارد حاضر انجام
پذیرد. در این ارزیابی باید به وضعیت بهره‌وری و عوامل دخیل در آن در رابطه با عوامل اقتصادی - اجتماعی زیر به
ویژه توجه شود:
9 سیمای کلی اقتصادی - اجتماعی
9 ساختار و پراکنش جمعیت
8 ویژگیهای فرهنگی - سیاسی
و مناطق حساس
9 آموزش و بهداشت عمومی
۷-۳-۱-۵ برچیدن طرح ۱
وجود برخی از سازه‌ها پس از خاتمه عمر مفید آنها در طرح و یا طرحهای موردنظر در درازمدت شایان کمال توجه
است و در توجیه حفظ وضعیت طبیعی محل و یا محدوده طرح و در نتیجه ارزیابی وضعیت موجود در غیاب طرح
دخالت دارد. بنابراین مسائل ناشی از بر چیدن و یا توقف استفاده از سازه‌ها و ساخت و سازها باتوجه به نکات زیر
باید ارزیابی گردد:
9 بر چیدن کامل سازه‌ها
۵ استفاده مجدد از مصالح و پس‌ماندها
و حفاظتهای درازمدت زیست محیطی
۲-۵ ارزیابی زیست محیطی گزینه‌های منتخب
در طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه مانند غالب طرحهای عمرانی دیگر. گزینه‌های متعددی مطرح است. این
گزینه‌ها باید به لحاظ فنی. اقتصادی و زیست محیطی مفایسه شود و در نهایت مناسبترین گزینه با لحاظ نمودن
معیارهای فنی. اقتصادی و زیست محیطی انتخاب گردد. در حقیقت مناسبترین گزینه. گزینه‌ای است که نه تنها به
لحاظ فنی و اقتصادی به سایر گزینه‌ها برتری دارد. بلکه دارای کمترین اثرات زیست محیطی در وسیعترین نگرش در
مراحل اجرا و بهره‌برداری باتوجه به ضوابط زیست محیطی باشد و همچنین کمترین هزینه برای کاهش اثرات
زیست محیطی در مراحل یاد شده را دربرداشته باشد. بنابراین انتخاب روش مقایسه گزینه‌ها به لحاظ زیست محیطی
در انتخاب مناسبترین گزینه و همچنین مساعدت به تصمیم‌گیری توسط ارگانهای متولی و مسئول طرح اهمیت شایان
توجهی کسب می‌نماید.
۱0
۶۹
-------- صفحهٔ بعد --------
ضرورت انتخاب روشهای مقایسه گزینه‌ها به لحاظ زیست محیطی باتوجه به نکات زیر توجیه می‌شود:
وحود قوانین و مقررات زیست محیطی و ضوابط تعیین شده در این قوانین و مقررات در سطح منطقمّه‌ای و ملی
و لحاظ نمودن قوانین و مقررات مزبور در طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در مراحل اجراو بهره‌برداری
۵ اثرات زیست محیطی فعالیتهای مختلف در مراحل اجرا و بهره‌برداری از طرحهای مهندسی رودخانه بر
محیط فیزیکی. شیمیایی. بیولوزژیکی. اقتصادی و اجتماعی در راستای وصول به اهداف تعیین شده در این
طر حها به عنوان پاسخگویی به نیازهای مردم
نیاز به روش مشخص و نظم‌یافته‌ای برای شناسایی. پیش‌بینی و ارزیابی اثرات زیست محیطی و ادغام آن در
روند تصمیم‌گیری برای انتخاب مناسبترین گزینه در راستای حفظ توسعه پایدار
تاکنون دهها روش مختلف توسط محققان متعدد برای مقایسه گزینه‌های طرحهای عمرانی به لحاظ زیست محیطی
ابداع و به کار گرفته شده است. استفاده از هریک از این روشها با توجه به ویژگیهای طرحها دارای محاسن و معایب
مختلفی است که لازم است روشهای منتخب به دقت بررسی شود و با توجه به طرح و یا طرحهای موردنظر. از میان
آنها روشی که دارای کمترین معایب می‌باشد. انتخاب گردد.
ضوابط و راهکارهایی که در مقایسه روشهای موردنظر و انتخاب مناسبترین روش ارزیابی زیست محیطی گزینه‌های
طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه مطرح است در بخشهای زیر به منظور راهنمایی گروه مسئول مطالعات ارزیابی
زیست محیطی ارائه شده است:
۱-۲-۵ اهداف ارزیابی
در بررسی روشهای ارزیابی زیست محیطی طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه و بالاخره در انتخاب مناسبترین
روش ارزیابی. اهداف کلی در روش ارزیابی زیست محیطی همواره لازم است مدنظر قرار گیرند. این اهداف عبارت
است از :
روش منتخب باید دربرگیرنده کلیه عوامل زیست محیطی ! باشد؛ زیرا محیط زیست در وسیعترین نگرش آن
شامل: عوامل فیزیکی - شیمیایی. بیولوژیکی و اقتصادی اجتماعی است که وجوه مختلف آن از فعالیتهای
متعدد در طرح در مراحل مختلف تأثیر می‌پذیرند و چه بسا ارتباطات مشخصی بین این اثرات به وجود
می‌آید. بنابراین در روش منتخب لازم است برخورد نظم یافته و منطقی با کلیه عوامل. انجام پذیرفته باشد.
8 پایه و اساس مقایسه بین گزینه‌ها باید همچنان یکسان انتخاب گردد تا بتوان گزینه‌های مختلف راهم به طور
مطلق و هم به صورت نسبی بدون هرگونه ابهام و دشواری ممایسه نمود. چنانچه کمبودهایی در داده‌های
جمع آوری شده برای مقایسه صحیح مشاهده گردید لازم است این کمبودها جبران گردد تا مقایسه مقرون به
8 روشهای کاهش اثرات زیست محیطی باید در ارزیابی گزینه‌ها دخالت داده شوند. اصولاً مناسبترین گزینه
5 ,]۳۷۱۳۵۱۱۵۱۵ - |
۷۰
-------- صفحهٔ بعد --------
دربرگیرنده حداقل هزینه برای به کارگیری روشهای کاهش اثرات زیست محیطی است. شایان ذکر است. طبق
نظر بانک جهانی " در غالب طرحهای عمرانی حدود هزینه‌های روشهای کاهش اثرات زیست محیطی کمتر
از ده درصد هزینه طرح است. به عبارت دیگر گزینه‌هایی که دارای هزینه کاهش اثرات زیست محیطی
چشمگیرند. در ردیف گزینه‌های قابل مقایسه به حساب نخواهند آمد.
9 روش منتخب لازم است به صورت واضح و روشن. نتایج کلی ارزیابی را منعکس کند به طوری که برای
تصمیم‌گیرندگان. ارگانهای ذی‌نفع. گروههای مردمی دخیل خالی از ابهام و سردرگمی باشد.
در ضوابط به کار گرفته شده در روش منتخب ارزیابی. حداکثر تطابق با ضوابط لحاظ شده در قوانین و
مقررات زیست محیطی محلی و کشوری وجود داشته باشد.
۲-۳-۵ مقایسه کلی روشهای ارزیابی
همان‌طور که در بخشهای قبل ذکر گردید. تاکنون دهها روش برای ارزیابی گزینه‌های طر حها ابداع و در کشورهای
مختلف اعم از پیشرفته و یا در حال توسعه به کار گرفته شده‌اند. بنابراین لازم است گروه ویژه انجام دادن مطالعات
ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه از میان این روشها. روش مناسبی را برگزیند. این
گزینش در دو مرحله قابل انجام است. در مرحله نخست روشهای در دسترس با در نظرگرفتن ضوابط کلی با یکدیگر
مقایسه و چند روش انتخاب میگردد. سپس چند روش منتخب. براساس ضوابط دقیقتری مقایسه و مناسبترین روش
ضوابط کلی مقایسه روشهای ارزیابی زیست محیطی گزینه‌ها به ترتیب در بخشهای زیر شرح داده‌شده‌اند:
۱-۲-۲-۵ شناسایی اثرات زیست محیطی
در روشهای موردنظر لازم است نکات زیر در شناسایی اثرات زیست محیطی ملحوظ شده باشد:
۵ نگرش وسیع در شناسایی اثرات زیست محیطی
9 به‌کارگیری پارامترهای زیست محیطی معین در شناسایی اثرات
ارائه روش برای شناسایی
9 تفکیک زمانی وقوع اثرات
۵ استفاده از داده‌های جمع آوری شده در شناسایی اثرات
۲-۲-۲-۵ سنجش اثرات زیست محیطی
شناسایی اثرات زیست محیطی در روش ارزیابی. سنجش اثرات زیست محیطی را به دنبال دارد. بنابراین روش
ارزیابی لازم است دربرگیرنده نکات زیر در سنجش اثرات زیست محیطی باشد:
۷۷/۵۲۱۵ - 1
۷۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ ارائه موْلفه‌های ۱ مشخص برای ارزیابی کمی
و سنحش کمی اثرات
9 به‌کارگیری مقایسه کمی و کیفی
و لحاظ نمودن پیش‌بینی اثرات در تعیین ارزیابی کمی
۳-۲-۲-۵ توضیح و تفسیر
در غالب شیوه‌های ارزیابی به سبب فقّدان توضیحات کافی تفسیر برخی از اثرات در ارزیابی کلی در هاله‌ای از ابهام
باقی می‌ماند. بنابراین روش منتخب برای ارزیابی در این زمینه باید حاوی نکات زیر باشد:
تفکیک محل و نوع اثرات و تعیین حدود آن در حد محلی. منطقّه‌ای و ملی
9 ارائه توضیحات کافی در خصوص ضوابط و مفروضات
9 ارائه حدود اطمینان آدر پیش بینیها
9 تفکیک اثرات غیرمترقبه و یا اثرات با احتمال بسیار کم و شدت بسیار زیاد
9 بهم پیوستگی تفسیر اثرات و سنجش آنها
9 انعکاس تأثیر نظرات مردمی در تفسیر نتایج
۴-۲-۲-۵ روابط بین بخشی و مردمی
شیوه‌های ارزیابی لازم است دربرگیرنده روشهایی برای انعکاس اثرات بین بخشی و مردمی نیز باشد. نکات قابل
توجه در این خصوص به گرار زیر است:
ارائه شاخصهای کافی برای ارزیابی نظرات مردمی
۵ ارائه شاخصهای کافی برای ارزیابی اثرات بین‌بخشی
۵ ارائه خلاصه ارزیابی ثابل فهم
9 به کارگیری ضوابط لحاظ شده در قوانین و مقررات زیست محیطی منطقه‌ای و کشوری
۳-۲-۵ ضوابط خاص انتخاب مناسبترین روش ارزیابی
چنانچه در بخش ۲-۲-۵( مقایسه کلی روشهای ارزیابی» ذکر گردید. پس از غربال روشهای موجود ارزیابی زیست
محیطی براساس ضوابط کلی. لازم است با استفاده از ضوابط خاص از میان روشهای تعیین شده در غربال اولیه. در
نهایت یکی از روشها به عنوان مناسبترین روش برای ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه
انتخاب گردد. ضوابط خاص موردنظر در بخشهای زیر آمده است:
20 ۶5 - |[
دانصزا لاه - 3
۷۲
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۳-۲-۵ جامع‌نگری
محیط زیست دربرگیرنده عناصر زنده و غیرزنده‌ای است که توسط روابط پیجچیده‌ای به یکدیگر پیوسته‌اند.
یگ کی
به‌هم‌پیوستگیهای مزبور باید در اثرات زیست محیطی ملحوظ شده در روش ارزیابی به خوبی در نظر گرفته شده
باشد.
روش ارزیابی لازم است دارای انعطاف کافی برای ارزیابی فعالیتهای متعدد در مراحل مختلف طرح با مقیاسها و
گستردگیهای متفاوت باشد.
۲-۳-۲-۵ دقت در واقع‌بینی
در شناسایی اثرات زیست محیطی ممکن است تغییرات طبیعی در برخی از عوامل زیست محیطی با تغییرات بر اثر
فعالیتها اشتباه شود. روش منتخب ارزیابی لازم است از این عیب مبرا باشد و بین این تغییرات درحد اطمینان بخش
۴-۳-۲-۵ عدم تأثیرپذیری
روش ارزیابی منتخب لازم است براساس داده‌های کمی و کیفی. ارزیابی مطلوب را ارائه دهد و از نظرات شخصی.
تعصبات حرفه‌ای. فشارهای سیاسی و سایر فشارهای خارج از دایره ارزیابی تأثیرپذیر نباشد. روش مزبور وسیله‌ای
برای تصمیم‌گیرندگان است. بنابراین در برابر هرگونه نظرات ویژه و موشکافانه ارگانها. گروهها و افراد ذی‌نفع و با
دخیل لازم است پاسخگو باشد.
۵-۳-۲-۵ انعکاس نظرات کارشناسانه
در هر مطالعه ارزیابی زیست محیطی خواه ناخواه نظرات کار شناسانه در غنای مطالعات تأثیر خواهد داشت. بنابراین
روش ارزیابی منتخب لازم است میدان بازی. برای ارائه نظرات کارشناسانه در سطح عالی بگسترد.
۶-۳-۲-۵ فنآوریهای جدید
روش ارزیابی منتخب لازم است حاوی آخرین دستآوردها در فن‌آوری ارزیابی زیست محیطی باشد. استفاده از
روشهای قدیمی و به‌کارگیری فنآوریهای منسوخ شده در روش ارزیابی دلیل کافی برای رد آن خواهد بود.
۷-۳-۲-۵ ضوابط‌کمی و کیفی مشخص
ضوابط کمی و کیفی استفاده شده در روش ارزیابی منتخب لازم است به دقت معین شده باشد و به‌ویژه محدود بت
۷۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۸-۳-۲-۵ سنجشهای کمی
ارزیابی اثرات زیست محیطی باید عمدتاً برپایه سنجشهای کمی پارامترها انجام شود. بنابراین روشهای ارزیابی
مبتنی بر مقایسه‌های کیفی و کمی مردود شناخته می‌شود.
روش ارزیابی زیست محیطی منتخب لازم است دارای کاربری کافی برای جمع‌بندی وحوه مختلف و ارائه اثرات
کلی بر محیط زیست باشد. به عبارت دیگر ارزیابی کلی زیست محیطی در راستای تعیین منافع در برابر هزینه به
سهولت مقدور گردد.
اثرات وخیم و بحرانی ولو اینکه علایم کافی برای شناسایی آنها به سهولت قابل تشخیص نباشد. لازم است در میان
پار امترهای درنظر گرفته شده در روش ارزیابی مستور نشوند. روش منتخب ارزیابی زیست محیطی باید این‌گونه
اثرات را به طور مشخص عیان و ارزیابی نماید.
۳-۵ ارزیابی اثرات بهداستی
در برنامه‌ریزی جمعی و گسترده کشوری. اهداف بهداشتی را جلوگیری از امراض. از کارافتادگی. مرگهای زودرس و
بالاخره ایجاد محیط زیست مناسب به منظور حفظ بازده افراد جامعه و فراهم‌آوردن رفاه و بهره‌گیری از مواهب در
زندگی روزمره و آینده تشکیل می‌دهد. این اهداف نه‌تنها جلوگیری از امراض مسری و غیرمسری را شامل می‌شود.
بلکه دربرگیرنده جلوگیری از بیماریهای حاد و مزمن و کلیه آسیبها به سلامتی و بهداشت مردم است. در راه رسیدن به
این اهداف. تا جایی که به طرحهای توسعه به طور اعم و طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه به طور اخص مربوط
می‌شود. شناسایی. کنترل و تأثیر عوامل بهداشتی در هواء آب. خاک. محیط زندگی و محیط کار اهمیت ویژه‌ای کسب
می‌کند. در بخش ۱۸-۴ اثرات بهداشتی» در استاندارد حاضر. روش شناسایی اثرات بهداشتی طرح و طرحهای
مهندسی رودخانه شرح داده شده است. در این بخش ارزیابی این اثرات به عنوان جزیی از تجزیه و تحلیل اقتصادی
مطرح است؛ زیرا این ارزیابی در تعیین سود و هزینه ناشی از اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی
رودخانه به کار خواهد آمد.
روش ارزیابی اثرات بهداشتی به منظور محاسبه هزینه و سود. در بخشهایی که در پی آمده. شرح داده شده است:
۱-۳-۵ عوامل عمده ارزیابی اثرات بهداشتی
در محاسبه سود و هزینه. عوامل عمده‌ای که در ارزیابی اثرات بهداشتی نقش عمده را دارا هستند. به قرار زیرند:
۵ جلوگیری و کنترل امراض
۵ ساعات کار ازدست رفته
9 مرگ زودرس
9 هزینه دارو و درمان و مراقبتهای پزشکی
۷۴
-------- صفحهٔ بعد --------
طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه مانند غالب طرحهای عمرانی در این‌گونه عوامل موْئرند و لازم است در مرحله
توجیهی ارزش اقتصادی این عوامل در مراحل اجراو بهره‌برداری ارزیابی گردد. روش ارزیابی این عوامل در
بخشهای زیر شرح داده شده است:
۲-۳-۵ جلوگیری و کنترل امراض
به منظور کنترل و یا پیشگیری امراض عفونی و برخی امراض غیرعفونی اقدامات عمده زیر شامل:
ضروری است. بنابراین در ارزیابی بهداشتی طرحها باتوجه به بررسی اثرات بهداشتی انجام شده. طبق راهکارهای
مشروح در بخش ۸-۴ «اثرات بهداشتی» در استاندارد حاضر این اقدامات دسته‌بندی شده و هزینه و یا سود متناظر با
این اقدامات در رابطه با طرح و یا طرحها طبق موازین مشروح در بخش («۵-۵» «ارزیابی سود و هزینه» در استاندارد
حاضر لازم است ارزیابی اقتصادی گردند. نکاتی که در هریک از اقدامات لازم است بدانها توحه نمود در قسمتهای
کنترل منابع دربرگیرنده کلیه اقدامات زیر است:
کنترل کلیه مصالح و مواد به کار گرفته شده در اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحها
9 کنترل کلیه عوامل آلودگی بیماری‌زا در آب. خاک. هواء محیط زندگی و محیط کار
ب باز جر خش 8 استفاده محدد و جلوگیری کامل از تخلیه مواد خطرناک 0
وسایلی که ممکن است امراض توسط آن انتقال یابند متعددند. اقدامات لازم برای کنترل وسایل عمده انتقال امراض به
1 1 ۶
و حداسازی همه‌حانبه منابع امراض و گیرندگان
65 113727008 - 2 8 ۳[
5 1136056 - 4 ۶3 113606 - 3
۶3 - 6 (۱1۵۲1۵۵1۵16) داد0[] - 5
۷۵
-------- صفحهٔ بعد --------
9 کنترل نگهداری. به عمل آوردن مواد غذایی. توزیع. آماده‌سازی و سرویس موادغذایی
9 کنترل آب. هواء مواد خطرناک. مواد سمی
9 جلوگیری از دسترسی به منابع امراض مانند آبهای آلوده و یا محل تجمع ناقلان
۲-۲-۲-۵ حفظ وضعیت مطلوب ایمنی و بهداشتی
حفظ وضعیت مطلوب ایمنی و بهداشتی شامل اقدامات عمده زیر است:
اشاعه بهداشت فردی
9 مایه کوبی و یا واکسیناسیون
۵ حفظ موازین ایمنی حرفه‌ای
۵ ایجاد توازن در تغذیه. استفاده از هوای آزاد. ورزش. استر احت کافی
9 آموزش برای دوری از آسیبهای فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی
۲-۳-۵ ساعات کار ازدست رفته
تغییر در کیفیت محیط زیست ممکن است بر سلامت کارکنان در طرح و یا طرحها و یا ساکنان محل و یا منطقه طرح.
تأثیر گذارد. ارزش اقتصادی این تأثیر را می‌توان با برآورد ساعات کار از دست رفته در دوره بیماری در مورد نیروی
کار با توجه به ارزش فروش نیروی کار. ارزیابی نمود و در تجزیه و تحلیل اقتصادی به کار گرفت.
۴-۳-۵ مرگ زودرس
به دلایل اخلاقی برای حیات انسان نمی‌توان بهایی درنظر گرفت. ولی تا جایی که به تصمیم‌گیری در طرح و با
طر حهای عمرانی مربوط می‌شود. لازم است ارزش اقتصادی معینی برای از دست رفتن انسانها تعیین نمود. این
ارزش را می‌توان معادل پیش‌بینی درآمد یک فرد در حد تعیین شده‌ای برای حیات وی دانست. بدین ترتیب تعیین
ارزش اقتصادی سالهای از کف رفته بر اثر مرگ زودرس افراد میسر میگردد و در تحزیه و تحلیل اقتصادی کاربرد
پیدا می‌نماید.
۵-۳-۵ هزینه دارو و درمان و مراقبتهای پزشسکی
افزایش و یا کاهش کیفیت وضعیت زیست محیطی در وضعیت سلامت و بهداشت افراد تأثیری بسزا خواهد داشت.
یکی از عناصر در برآورد هزینه اثرات بهداشتی. هزینه دارو و درمان و مراقبتهای پزشکی متناظر با اثرات بهداشتی
است. این برآورد همراه با سایر هزینه‌ها در تجزیه و تحلیل سود و هزینه کاربرد خواهد داشت.
۷۶
-------- صفحهٔ بعد --------
۴-۵ ارزیابی سود و هزینه
اصولاً ارزیابی اقتصادی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه شامل: به کارگیری کلیه هزینه‌ها ۱ و کلیه مزایا و منافع ۱
در تجزیه و تحلیل اقتصادی برای انتخاب مناسبترین گزینه و یا گزینه‌هاست. در این تجزیه و تحلیل. در آمیختن
استفاده از منابع مختلف و مسایل زیست محیطی احتناب‌ناپذ یر خواهد بود و لازم است به نکات زیر توجه شود:
۵ همواره اخذ بالاترین بازده در برابر صرف کمترین هزینه و اعتبار مدنظر قرار گیرد.
ارتقای کیفیت زندگی انسانها در تعیین مزایا و منافع به عنوان یک اصل تلقی گردد.
۵ هزینه در رابطه با هزینه فرصتهای دیگر و یا مزایای ازدست رفته درصورتی که منابع در گزینه‌هایی غیر از
گزینه‌های موردنظر به کارگرفته شوند. تعیین گردد.
تجزیه و تحلیل مالی " طرحها با تجزیه و تحلیل اقتصادی مخلوط نشود. در تجزیه و تحلیل مالی. بازگشت
اعتبار مصرف شده در مقابله با تعهدات مالی طرح و با طرحها مطرح است. حال آن‌که در تجزیه و تحلیل
اقتصادی " تأثیر طرح و یا طرحها در کل اقتصاد مدنظر است.
۵ حتی‌المقدور سعی شود برای کلیه اثرات زیست محیطی ارزش مالی قائل شده تا بتوان در تجزیه و تحلیل
اقتصادی به نتیجه مقرون به صحت رسید. شایان ذکر است سنجش اثرات زیست محیطی و ارزیابی مالی
آنها بالنسبه دشوار و خدمات کارشناسی ویژه‌ای را می‌طلبد.
در تجزیه و تحلیل اقتصادی. مولفه‌های "کافی و مربوط به طرح انتخاب شده و از تجزیه و تحلیل
حساسیت " برای شناسایی بخشهای عمده طرح و یا طرحها در اثرگذاری زیست محیطی استفاده شود.
۵ هزینه کاهش اثرات زیست محیطی به عنوان بخشی از هزینه گزینه درنظر گرفته شود.
روش انجام ارزیابی اقتصادی طرح و یا طر حهای مهندسی رودخانه از دیدگاه زیست محیطی در بخشهای زیر شرح
داده شده است:
۱-۴-۵ امکانات و محدودیتها
در سنحش هزینه‌ها و منافع از دیدگاه زیست محیطی امکانات و محدودیتهایی وجود دارد که لازم است در تحزیه و
تحلیل اقتصادی موردتوجه قرار گیرند. این امکانات و محدودیتها در بخشهای زیر شرح داده شده است:
تعیین اثرات زیست محیطی
9 ارزیابی مالی اثرات
)0۵۵٩5 2 - 30۵11۵ - |
۵۵۱۷۵۵ [۳۱۵۵۱۵ - 4 داد00 0000۲1۳/۱۷ - 3
۵ - 6 2۸۳۵|۷5 ۳۵۵۲۵۳۵ - 5
020۵|۷9 501۵۵11۷11۷ - 7
۷۷
-------- صفحهٔ بعد --------
استهلاک هزینه و منافع
ب خطرها و اثرات نامعلوم
در هریک از بخشهای فوق راه کارهایی مطرح است که کاربرد آنها در قسمتهایی که در پی آمده بیان شده است.
۱-۱-۴-۵ تعیین اثرات زیست محیطی
همچنین اثرات بر منابع طبیعی باتوجه به وضعیت در غیاب طرح معین شوند. به منظور شناسایی این اثرات باید
نظرات کارشناسان مختلف اعم از: کارشناسان محیط زیست. بوم‌شناسان. جامعه‌شناسان و اقتصاددانان به کار گرفته
۲-۱-۴-۵ ارزیابی مالی اثرات
پس از شناسایی اثرات زیست محیطی لازم است ارزش کمی آنها از نظر اقتصادی معین گردد. به منظور تعیین ارزش
کمی. روشهای زیر کاربرد دارد. هریک از روشها دارای مزایا و معایب ویژه است و باتوجه به نوع طرح و یا طرحها
کاربرد دارد.
۱-۳-۱-۳-۵ روشهای مالی مبتنی بر بازار
۴ ور اه اد عم ی ما ۱ ۰ ری :5 . ۱
در این‌گونه روشها اثرات کیفی زیست محیطی برفیمتها ویاتولید مدنظرند و هنگامی که تغییرات کیفی
زیست محیطی برقیمتها و یامیزان تولید تأثیرمستقیم داشته کاربرد دارند. سه‌شیوه زیر دراین روش قابل استفاده است:
در این شیوه لازم است اثرات زیست محیطی بر میزان تولیدات ارزیابی شده و ارزش کمی افزایش و با کاهش تولید به
برخی اثرات زیست محیطی ممکن است موحب ازدست رفتن نیروی انسانی. کاهش بازده کار و بالاخره هزینه دارو و
درمان گردد. تعیین ارزش کمی این اثرات با تخمین نیروی کار فنا شده. ساعات کار از دست رفته و همجنین هزینه
ارزیابی کمی در این شیوه است.
[| - 6۵ 2
۷۸
-------- صفحهٔ بعد --------
ج - هزینه‌های پیشگیری
ارزش اقتصادی برخی اثرات زیست محیطی با هزینه پیشگیری از این اثرات قابل سنجش است. معمولاً ارگانهای
دولتی. نهادها و یا شرکتها برای جلوگیری از برخی اثرات زیست محیطی هزینه‌هایی را متقبل می‌شوند. این هزینه‌ها
به عنوان پایه ارزیابی کمی برخی از اثرات زیست محیطی کاربرد دارند.
۳-۲-۱-۳-۵ روشهای جایگزین بازار
در این‌گونه روشها اطلاعات مربوط به بازار به صورت غیرمستمیم به کار گرفته می‌شوند. کاربری این روشها با توجه به
میزان اطلاعات قابل جمع آوری تعیین میگردد و لازم است در شروع استفاده از این روشها شرایط طرح و یا طر حها
درنظر گرفته شوند. شیوه‌های مختلف در این روش در بخشهای زیر شرح داده شده‌اند:
تغییر در کیفیت محیط زیست ممکن است موحب تغییر در قیمت زمین و املاک در یک منطقه گردد. بنابراین می‌توان
ارزش اقتصادی برخی از اثرات زیست محیطی را به این‌گونه تغییرات ربط داد و کاهش و افزایش قیمت املاک و یا
زمین را به عنوان موْلفه‌ای برای تخمین اقتصادی این‌گونه اثرات به کار گرفت.
ب - تغییرات در دستمزدها
نظر به اینکه برخی آلودگیهای زیست محیطی موجب دفع نیروی کار خواهد شد. بنابراین کم شدن نیروی کار به نوبه
خود موجب افزایش دستمزدها خواهد گردید. بدین ترتیب با ربط برخی اثرات زیست محیطی به تغییر دستمزدها
می‌توان اآرزش اقتصادی برخی از اثرات زیست محیطی را تخمین زد.
ج - ارزیابی برپایه کالاهای رایج در بازار
برخی کالاهای به وجود آمده ناشی از بهبود وضعیت زیست محیطی قابل مقایسه با کالاهای موجود در بازارند.
بنابراین قیمت کالاهای موجود در بازار به عنوان جایگزین قیمت کالاهای به‌وجود آمده کارپرد دارند و در ارزیابی
منافع قابل استفاده‌اند.
۳-۲-۱-۴-۵ روشهای مبتنی بر هزینه‌های بالقوه
در خصوص اثرات زیست محیطی برمنابع طبیعی می‌توان از هزینه جلوگیری از صدمات به این‌گونه منابع و یا هزینه
جایگزین کردن این منابع به عنوان وسیله‌ای برای تعیین ارزش اقتصادی این اثرات استفاده نمود.
۷۹
-------- صفحهٔ بعد --------
۴-۲-۱-۴-۵ روشهای پرسشنامه‌ای
در غیاب اطلاعات کافی برای ارزیابی بازار با استفاده از پرسشنامه از ساکنان منطقه طرح. حدودی که برای پرداخت
در هنگام استفاده از تأثیرات مفید ناشی از طرح و یا طرحها قائل هستند و همچنین میزان پولی راکه حاضر به قبول
برای تحمل اثرات سوء زیست محیطی‌اند می‌توان پرسید. حاصل این پرسش را می‌توان به عنوان پایه‌ای برای
ارزیابی اقتصادی برخی از اثرات زیست محیطی دانست.
۳-۱-۴-۵ نرخ برگشت ! هزینه و سود
پس از تعیین اثرات زیست محیطی و همچنین تخمین ارزش مالی این‌گونه اثرات لازم است نرخ برگشت هزینه و
سود نیز تعیین گردد؛ جراکه برخی اثرات زیست محیطی در درازمدت حادث می‌شوند. بدین سبب لازم است به
نکات زیر در مققایسه هزینه در برابر سود توجه شود:
9 هزینه و سود به روز درآمده ۲ با یکدیگر مقایسه شوند.
9 هزینه و سود در کوتاه مدت و درازمدت به تفکیک و به دقت تعیین شوند.
9 تجزیه و تحلیل اثرات غیرقابل ارزشگذاری مالی به عنوان تکمیل تجزیه و تحلیل اقتصادی به کار گرفته شود.
۴-۱-۴-۵ مخاطرات و اثرات نامعلوم
در تعیین اثرات زیست محیطی. مخاطرات از جمله اثراتی هستند که می‌توان احتمال وقوع برای آنها تعیین نمود.
اثرات نامعلوم به اثراتی گفته می‌شود که هیچ‌گونه احتمال وقوعی نمی‌توان برای آنها معین کرد. در تجزیه و تحلیل
اقتصادی لازم است هزینه جلوگیری از مخاطرات در تجزیه و تحلیل هزینه‌ها ملحوظ شود. درخصوص اثرات
نامعلوم تنها لازم است به ذکر توصیه قناعت نمود.
۵-۱-۴-۵ ملاحظات کلی در تجزیه و تحلیل اقتصادی
تجزیه و تحلیل اقتصادی گزینه‌های طرح و یا طرحها به عنوان وسیله‌ای برای تصمیم‌گیری درخصوص انتخاب
مناسبترین گزینه. کاربرد دارد. در استفاده از این تجزیه و تحلیل لازم است به نکات زیر توجه شود:
۵ تجزیه و تحلیل اقتصادی اثرات زیست محیطی به سبب دشواریهای موجود در ارزشگذاری تنها حدود
هزینه و سود را نشان می‌دهد و واجد دقت زیاد نیست.
9 تجزیه و تحلیل مخاطرات و اثرات نامعلوم لازم است در کنار تجزیه و تحلیل اقتصادی و به عنوان مکمل آن
در تصمیم‌گیری نهایی به کار گرفته شود.
6[ ۳۳۵۹۵۲۲ - 2 6 11300۷۳۲ - |
۸۰
-------- صفحهٔ بعد --------
۶-۱-۳-۵ توسعه پایدار و طرحهای منطقه‌ای
اصولاً در طرح و یا طرحهای منطقه‌ای در کنار تجزیه و تحلیل سود در برابر هزینه لازم است حفظ توسعه پایدار در
برابر اجرا و بهره‌برداری از طرح نیز تجزیه و تحلیل گردد. این تجزیه و تحلیل برای طر حهای بزرگ خاص ممکن
است ضرورت یابد. ولی درخصوص طرحهای منطقه‌ای به سبب وسعت طرحها بدون تردید لازم است. در این
تجزیه و تحلیل لازم است به نکات زیر توجه شود:
در طرح و یا طرحهایی که منابع طبیعی تجدید شونده " به کار گرفته می‌شوند. نرخ مصرف این منابع باید در
حد ظرفیت تجدید طبیعی این منابع باشد. به عبارت دیگر منابع طبیعی منابع لایزالی نیستند و مصرف آنها
بیش‌از حدتجدید طبیعی آنها در حقیفت به معنی تحمیل هزینه به طرح در تجزیه و تحلیل اقتصادی است.
ظرفیت سیستم اکولوژیکی او ظرفیت تجدیدشوندگی " در حقیقت آن‌چنان ظرفیتهایی هستند که فراتر از آن
اثرات زیست محیطی شدید تجمعی. غیرقابل برگشت و در حد وسیع ظاهر می‌شوند و یا امکان ظهور آنها به
احتمال زیاد پیش‌بینی میگردد و موجب خارج نمودن سیستم اکولوژیکی از حیز انتفاع در آینده می شوند.
شایان ذکر است سیستم اکولوژیکی به عنوان یک مجموعه در نظر گرفته می‌شود و منظور از ظرفیت. ظرفیت
یک و یا چندگونه نیست.
در طرحهای منطقه‌ای و یا طرحهای خاص در وسعت زیاد بررسی نکات فوق در رابطه با توسعه پایدار شایان کمال
توجه است و به ویژه در برنامه‌ریزی کلان لازم است موردتوجه ویژه قرار گیرند.
به منظور حصول اطمینان از حفظ توسعه پایدار در برابر فعالیتهای مختلف طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه
راهکارهای زیر قابل استفاده‌اند.
۱-۶-۱-۴-۵ بررسی اثرات مواد خروجی آلوده‌ساز
لازم است کلیه اثرات زیست محیطی ناشی از مواد خارج شده در مراحل اجرا و بهره‌برداری بر منابع آب. هوا و خاک
بررسی شود و ظرفیت قابل قبول محیط زیست در برابر ورود این مواد به محیط زیست حتی پس از به‌کارگیری
روشهای کاهش اثرات زیست محیطی ارزیابی گردد. در این ارزیابی. درخصوص طرحهای منطقه‌ای, نتیجه تأثیر
متقابل طرحها باید درنظر گرفته شوند. هر چند که ممکن است هریک از طرحها اثرات مثشبت و یا منفی شدید داشته
۲-۶-۱-۴-۵ بررسی اثرات مواد طبیعی مصرف شده تجدیدشونده
در خصوص منابع طبیعی استفاده شده در طرح و یا طرحها باید دقت شود. تا میزان تحصیل این‌گونه مواد از منابع
طبیعی در حد ظرفیت تجدیدشوندگی طبیعی باشد و چنانچه از این حد فراتر رود توسط روشهای کاهش اثرات
زیست محیطی, تجدید این منابع تقویت و توازن لازم برقرار گردد.
10۷ ۳۵۵۹۷۹۱۵۲ - 2 65 ,]۵۳۵ ۵[ ۵۵۵ - |
ی سین
۸۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۶-۱-۴-۵ بررسی اثرات مواد طبیعی غیرقابل تجدید !
چنانچه منابع طبیعی غیرقابل تجدید در طرح و یا طرحها به کار گرفته می‌شوند. لازم است در مقابل. مساعدت به
حفظ و یا توسعه منابع دیگر به عنوان جایگزین این زیان انجام پذیرد. به عبارت دیگر توسعه یک منبع طبیعی به
عنوان جبران از دست رفتن منبع دیگر موردنظر باشد. درغیراینصورت میستم اکولوژیکی پیوسته تحت فشار
خواهد بود و توسعه پایدار مخدوش خواهد گردید.
۲-۳-۵ تجزیه و تحلیل سود و هزینه
تجزیه و تحلیل سود و هزینه طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است با توجه به اطلاعات جمع آوری شده و
ر اهنماییهای انجام شده در استاندارد حاضر عمدتاً در بخشهای زیر:
۵ بخش ۲. بررسی مشخصات طرحها و گزینه‌ها
۵ بخش ۳. شناسایی وضع موجود
9 بخش ۴. تعیین اثرات زیست محیطی
۵ بخش ۱-۴-۵ امکانات و محدودیتهای ارزیابی سود و هزینه
۵ بخش ۶.ارائه روشهای کاهش اثرات زیست محیطی
و با استفاده از شیوه‌های رایج تجزیه و تحلیل سود و هزینه در طرحهای عمرانی انجام پذیرد. این تجزیه و تحلیل در
نهایت. منتج به جدول کلی سود و هزینه برای گزینه‌های مختلف و بالاخره انتخاب مناسبترین گزینه خواهد شد.
نکات بااهمیت دراین تجزیه و تحلیل در دو بخش تجزیه و تحلیل سود و تجزیه و تحلیل هزینه در پی آمده است.
۱-۲-۳-۵ تجزیه و تحلیل سود
نکات با اهمیت در تجزیه و تحلیل سود در گزینه‌های طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در مرحله اجرا و
بهره‌برداری در بخشهای زیر خلاصه شده است:
۱-۱-۲-۴-۵ منافع مستقیم " یا اولیه
منافع مستفیم ناشی از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است. حتی‌الامکان به صورت ارزش ریالی این
۵ کلیه منافع حاصل از طرح و با طرحها در بخش صنعت. کشاورزی و خدمات
9 فرصتهای شغلی ایجاد شده در مرحله اجرا و در مرحله بهره‌برداری در دوره طرح
۵ برآورد پرداختها به صورت دستمزد و حقوق برای نیروی انسانی به کار گرفته شده در مرحله اجرا و مرحله
بهره‌برداری
| - 30۳۵۵۷۵۵ 06 2- ۳۳۱۵۳۷ ۵۳۲ 0۳۵01 ۵۵۵
۸۲
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۱-۲-۴-۵ منافع غیرمستقیم ! یا ثانویه
این منافع در اصل ناشی از منافع مستقیم اقتصادی - اجتماعی و منافع مستفیم و غیرمستقیم ناشی از تقویت وضعیت
زیست محیطی خواهد بود. خلاصه منافع در این بخش عبارت است از:
8 جلوگیری از خسارات ناشی از عدم اجرای طرح و یا طرحها
۵ فرصتهای شغلی ایجاد شده در منطقه طرح در مراحل اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحها برای تأمین
مصالح. تجهیزات کالاها و خدمات
تولیدات منطقه‌ای ناشی از اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحها
۵ ازدیاد درآمد ناشی از فرصتهای شغلی ایجاد شده در منطقه طرح در مراحل اجرا و بهره‌برداری علاوه بر درآمد
ناشی از نیروی کار در مراحل اجرا و بهره‌برداری از طرح و با طرحها
8 ازدیاد مالیاتهای مربوط به دستمزدها و حقوفها در منطقه
بهبود وضعیت زیست محیطی ناشی از ازدیاد جمعیت گونه‌ها و یا ازدیاد تنوع آنها
9 بهبود وضعیت محیط زیست برای مقاصد تفریحی
۲-۲-۳-۵ تجزیه و تحلیل هزینه
نکات با اهمیت هزینه‌های مربوط به گزینه‌های طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در مراحل اجرا و بهره‌برداری
شامل: هزینه‌های عمده مستفیم و غیرمستفیم اقتصادی - احتماعی و زیست محیطی است. این هزینه‌ها به دو بخش
زیر قابل تقسیم‌اند:
۵ هزینه‌های اولیه داخلی "
9 هزینه‌های کوتاه مدت و درازمدت خارجحی ً
هزینه‌های اولیه داخلی منحصراً از نوع هزینه‌های اقتصادی - اجتماعی‌اند. ولی هزینه‌های خارجی شامل: هزینه‌های
زیست محیطی و هزینه‌های اقتصادی - اجتماعی هستند.
هزینه‌های ناشی از اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است. حتی‌الامکان به صورت
ارزش ریالی و با توجه به نکات مشروح در بخشهای زیر معین گردند:
۱-۲-۲-۴-۵ هزینه‌های اولیه داخلی
این هزینه‌ها دربرگیرنده اقلام زیرند:
۵ خرید اراضی
۵ آماده سازی زمین
۵ کلیه ساخت و سازهای اصلی
۱- 1] 01۳601 0۲ 50001۵ 3 2- ۳۷1۵۵۵۵] ۲۵۹۵۵۳۵۵ 5
دادن 0۳10۵ ۱۵۲۵ ۱۵۵2 ۵00 ج۳عا - ماک 4 داد00 |[11۵۲۵ ۳۳۱۳۵۲۷ -3
۸۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۵ ساخت و سازهای وایسته از حمله ساخت و سازهای روشهای سازهای کاهش اثرات زریست محیطی
9 هزینه‌های بهره‌برداری
9 هزینه‌های بر چیدن طرح
۲-۲-۲-۴-۵ هزینه‌های خارجی
این هزینه‌ها لازم است به دو گروه هزینه‌های کوتاه مدت خارجی و هزینه‌های درازمدت خارجی تقسیم شوند.
هزینه‌های کوتاه مدت خارجی منحصراً در مرحله اجراو هزینه‌های درازمدت خارجی منحصراً در دوران
بهره‌برداری و دوران پس از توقف بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه پیش می‌آید. جزئیات اقلام
هزینه هر یک از بخشها در قسمتهای زیر آمده است:
الف- هزینه‌های کوتاه مدت خارجی
اقلام با اهمیت در این گروه از هزینه‌ها به‌قرار زیر است:
۵ اسکان موقت در مرحله اجراو همچنین در مرحله بهره‌برداری
۵ جابه‌جایی نیروی انسانی. حمل ونقل مصالح و تجهیزات
۵ تسهیلات و خدمات محلی موردنیاز
۵ تأمین آب بهداشتی. جمع آوری و دفع فاضلاب. جمع آوری و دفع مواد زاید جامد برای محل اقامت کارکنان
در مرحله اجرا
9 از میان رفتن مناطق تفریحی و تفر جگاهها
کلیه‌اثر ات زیست‌محیطی در محیطهای فیزیکی -شیمیایی. بیولوژیکی. اقتصادی-اجتماعی ناشی‌ازاجرای
طرح
ب- هزینه‌های درازمدت خارجی
این هزینه‌ها دربرگیرنده اقلام زیرند:
۵ از دست رفتن زمینهای به کار گرفته شده برای فعالیتهای کشاورزی. صنعتی و خدماتی
۵ تخریب چشم‌اندازها و زیباییهای طبیعی
۵ تقلیل ارزش املاک
تخریب بناها و نشانه‌های میراث فرهنگی و تخریب راههای دسترسی بدانها
تأمین آب بهداشتی. جمع آوری و دفع فاضلاب. جمع آوری و دفع مواد زاید جامد برای محل اقامت کارکنان
در مرحله بهره‌برداری
9 هزینه از کف رفتن مناطق تفریحی وکم شدن گردشگران
۵ کنترل امراض و کنترل بهداشت عمومی
۵ کلیه اثرات زیست محیطی در محیطهای فیزیکی - شیمیایی. بیولوزیکی. اقتصادی - اجتماعی ناشی از
بهره‌برداری از طرح
9 پایش زیست محیطی و هزینه‌های بعد از خاتمه بهره‌برداری
۸۴
-------- صفحهٔ بعد --------
۶ ارائه روشهای کاهش اثرات زیست محیطی
هدف اصلی در این بخش از مطالعات. ارائه روشها. راهکارهای موْئُر. سازه‌ها و تجهیزات کم هزینه برای پیشگیری.
کاهش و یا جبران اثرات منفی و مخرب شناسایی و طبمه‌بندی شده در مراحل اجراو بهره‌برداری طرح و یا طرحهای
مهندسی رودخانه. به حدود قابل قبول با توجه به استانداردهای زیست محیطی است. بدیهی است کاهش اثرات
زیست محیطی لازم است به‌طریقی انجام گردد. تا حداقل آسیب و خسارات بر محیط و عناصر متشکله آن وارد شود
و مبتنی بر اصول توسعه پایدار باشد.
در این بخش از مطالعات لازم است به‌دقت اطلاعات در سایر بخشها و به‌ویژه بخشهای زیر مورد توجه قرار گیرد:
۵ بخش ۱- آقوانین و مقررات زیست محیطی به منظور درنظر گرفتن حدود و سطوح قابل قبول در حفظ
استانداردهای زیست محیطی منطقه‌ای و ملی در راستای توسعه پایدار و مراعات تعهدات زیست محیطی
بین‌المللی و سازمانهای جهانی
۵ بخش ۲- آبررسی مشخصات طرحها و گزینه‌ها" به‌منظور مشخص کردن ویژگیهای گزینه‌های منتخب و
شناسایی امکانات کاهش اثرات زیست محیطی در فعالیتهای مختلف در اجراو بهره‌برداری از طرح
۵ بخش ۴- آتعیین اثرات زیست محیطی به منظور شناسایی دقیق و کاملی از اثرات زیست محیطی گزینه‌های
موردنظر بر کلیه عوامل زیست محیطی در مراحل یاد شده
نتایج بررسیهای انجام شده برای کاهش اثرات زیست محیطی در بخش ۵ "ارزیابی گزینه‌ها و گزینه‌های اصلاحی به
منظور دست یافتن به مناسبترین گزینه به لحاظ فنی. زیست محیطی و اقتصادی به‌کار خواهد آمد. روش انجام
مطالعات در این بخش از مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه. در قسمتهای زیر
آمده است:
۱-۶ بررسی کلی اثرات زیست محیطی
ماهیت و کیفیت روشهای پیشنهادی برای کاهش اثرات منفی زیست محیطی اساسا به ویژگیها و کیفیت اثرات. درجه
اهمیت و شدت آنها و روابط بین اثرات منفی بستگی دارد و از طرفی انتخاب شیوه‌های مناسب توسط کارشناسان
ارزیابی زیست محیطی بسته به نوع طرح و وسعت آن متفاوت است. لذا انجام دادن بررسی کامل. کلی و گسترده از
اثرات منفی و در جه‌بندی آنها به لحاظ اهمیت. اولین گام در این مرحله است. بدین منظور لازم است از کلیه اطلاعات
جمع آوری شده در بخشهای قبلی مطالعات شامل :
۵ بخش ۶-۴ آنوع اثرات زیست محیطی"
9 بخش ۷-۴ آفوریتها و حوادث"
۵ بخش ۸-۴ ااثرات بهداشتی"
به نحو احسن بهره‌برداری شود.
۸۵
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۶ کاهش اثرات زیست محیطی طرحهای خاص و طرحهای منطقه‌ای
چنانچه در بخش ۱-۴ "تفکیک اثرات زیست محیطی طرحهای خاص و طرحهای منطقه‌ای" در استاندارد حاضر
ذکر گردید. شیوه شناسایی اثرات زیست محیطی در این طرحها تقریباً یکسان است. ولی ارائه روشهای کاهش
اثرات زیست محیطی در این طرحها تفاوتهای قابل توجهی دارد. در ارائه روشهای کاهش اثرات زیست محیطی
طرحهای منطفّه‌ای به‌ویژه لازم است به‌وجوه افتراق زیر توجه شود:
۵ تداخل محدوده‌های طرحها در انتخاب روش کاهش اثرات زیست محیطی
8 استفاده از منابع. نیروی انسانی. امکانات مالی و مدیریتی منطقه‌ای
۵ استفاده از امکانات طر حهای منطقه‌ای در کاهش آثار یکدیگر
۵ ارائه روشهای مناسب کاهش اثرات منفی زیست محیطی در راستای حفظ توسعه پایدار با توجه به گستردگی
طر حهای منطقه‌ای و هم بخشی این‌گونه طرحها در روند توسعه همه جانبه ملی
۳۶ تفکیک کاهش اثرات زیست محیطی مراحل اجرا و بهره‌برداری
در ارائه روشهای کاهش اثرات زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است روشهای ضروری در
مرحله اجرا از مرحله بهره‌برداری تفکیک گردد. نکاتی که در ارائه روشهای کاهش در مرحله اجرا لازم است مدنظر
قرار گیرد به‌قرار زیر است:
۵ مدت زمان لازم برای به اجرا بردن کلیه فعالیتهای ساختمانی
۵ تأثیرپذیری عوامل زیست محیطی با توجه به مدت زمان کوتاه عملیات اجرایی
9 مدیریت و کاربری نیروی انسانی در مرحله اجرا
۴-۶ ملاحظات کلی در انتخاب روشهای کاهش
انتخاب روشهای کاهش اثرات زیست محیطی صرفنظر از طرحهای خاص و منطقه‌ای در مراحل اجرا و
بهره‌برداری. لازم است با توجه به ملاحظات کلی که در بخشهای زیر آمده‌است. انجام پذیرد. این ملاحظات انتخاب
روشها و ترکیب آنها را در راستای وصول به اهداف زیست محیطی تسهیل خواهد نمود.
۱-۴-۶ روشهای غیرسازه‌ای
به منظور کاهش اثرات زیست محیطی قبل از استفاده از سازه‌ها و یا تجهیزات برای اعمال روشهای کاهش اثرات
زیست محیطی (روشهای سازهای) لازم است روشهای غیرسازه‌ای زیر مورد توجه قرار گیرد و امکان استفاده از این
|- ۳0۵1۳۵1
۸۶
-------- صفحهٔ بعد --------
روشها توام با روشهای سازهای ارزیابی شود. روشهای کاهش اثرات زیست محیطی غیرسازه‌ای قابل استفاده در طرح
و یا طرحهای مهندسی رودخانه عبارت است از :
۵ ناحیه‌بندی ! محدوده طرح و یا طرحها با توجه به استانداردهای زیست محیطی موردنظر
9 وضع و با اعمال قوانین. مقررات . ضوابط درخصوص فعالیتهای مخرب زیست محیطی مانند: دفع مواد زاید
جامد. مواد خطرناک. برداشت از منابع با استفاده از بررسیهای انجام شده در بخش ۴ "تعیین اثرات زیست
محیطی " در استاندارد حاضر
۵ تهیه دستورالعمل کاربری ماشین‌آلات ساختمانی. وسایل حمل و نقل. تجهیزات ذی‌مدخل در طرحها با
توجه به اثرات زیست محیطی
9 وضع و با اعمال مقررات بهداشتی و ایمنی
9 تقویت مشارکت مردمی و اهالی بومی در راستای مساعدت به کاهش اثرات منفی زیست محیطی با توجه به
یافته‌های بخش ۳-۳ محیط احتماعی - اقتصادی" در استاندارد حاضر
۵ به‌کارگیری شیوه‌های آموزشی برای کارگران. کارفرمایان و افراد ذی‌نفوذ در مدیریت اجرا و بهره‌برداری با
توجه به روشهای توصیه شده در بخش ۸ "ارائه روشهای ارتباطات جمعی. مدیریت و آموزش" در استاندارد
حاضر
۵ استفاده از ابزارهای مالی از قبیل: وضع مالیات و جرایم آلوده سازی
۵ استفاده از امکانات بخشی و روابط بین بخشی با توجه به روشهای توصیه شده در بخش ۲-۸ ارائه روشهای
بین بخشی" در استاندارد حاضر
۲-۴-۶ روشهای سازهای " و یا نیمه سازهای "
روشهای سازهای و یا نیمه سازهای برای کاهش اثرات زیست محیطی طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه شامل
کلیه روشهایی است که در آن از سازه‌های ویژه. تجهیزات مشخص و یا شیوه‌های اصلاح بیولوژیکی استفاده می‌شود.
نکاتی که در به کارگیری این روشها لازم است در نظر گرفته شوند به‌قرار زیر است:
۵ استفاده از سازه‌های بدون اثرات زیست محیطی و یا همراه با اثرات ناچیز زیست محیطی
۵ هزینه ساختمان و یا بهره‌برداری محدود سازه‌ها درحد کمتر از ۵ درصد سرمایه‌گذاری در طرح و یا طرحها
۵ استفاده مجدد و بازیافت مصالح
۵ کاربری مواد شیمیایی. تجهیزات و یا وسایل مناسب برای کاهش اثرات زیست محیطی
8 کاربری مفید سازه‌ها پس از استفاده به ویژه در مرحله اجرا
۵ اصلاح اکولوژی آبی و خاکی با توجه به تکثیر و شیوه‌های حفاظت از گونه‌ها
9 ترکیب شیوه‌های غیرسازه‌ای با شیوه‌های سازهای در راستای ایجاد حداکثر کارایی شیوه‌های کاهش اثرات
|51۳۵۱۲۵ -2 ازریم
501310۵1 -3
۸۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۴-۶ ارزیابی مسایل اجرایی روشهای کاهشس
در انتخاب روشهای کاهش زیست محیطی اعم از روشهای سازهای و یا غیر سازهای لازم است به مسایل اجرایی
روشها توجه گردد. نکاتی که در این خصوص باید در انتخاب این روشها مدنظر قرار گیرد. عبارت است از:
9 ویژگیهای گروههای مردمی و اهالی بومی در مساعدت به اجرای طرح و به‌ویژه روشهای کاهش اثرات
فن‌آوری لازم برای کاربری سازه‌ها. تجهیزات و وسایل
میزان آموزش لازم برای کاربری روشها توسط پیمانکاران و مدیران طرح
۵ هماهنگی روشها با فعالیتهای مختلف در طرح به لحاظ فنی. کاربری نیروی انسانی و زمانبندی اجرا
9 مدیریت لازم برای به اجرا بردن روشهای منتخب و به ویژه روشهای سازهای
9 هماهنگی روشها با ویژگیهای اکوسیستمهای آبی و خاکی در محل و یا منطقه طرح
۴-۴-۶ برنامه زمانی روشهای کاهش
روشهای کاهش اثرات زیست محیطی در مراحل اجرا و بهره‌برداری هر یک برنامه زمانبندی ویژه‌ای را می طلبد.
نکاتی که برای تنظیم برنامه زمانی لازم است درنظر گرفته شود به‌قرار زیر است:
9 کلیه روشهای سازهای و غیرسازه‌ای در مرحله اجرا باید از نظر مراحل اجرا مشخص شده و زمانهای معینی در
هماهنگی با اجرای طرح برای هر یک درنظر گرفته شود.
9 زمان اجرای روشهای کاهش اثرات زیست محیطی لازم است در زمانبندی در مرحله اجرا ادغام شود.
به‌عبارت دیگر برنامه زمانی در مرحله اجرا شامل مراحل اجرای عناصر طرح و روشهای منتخب کاهش
9 روشهای کاهش اثرات زیست محیطی موردنظر در مرحله بهره‌برداری نیز لازم است همراه با برنامه زمانی
مشخصی برای به‌کارگیری روشها باشد.
۵ برنامه زمانی کاهش اثرات زیست محیطی در مرحله بهره‌برداری لازم است با درنظر گرفتن روشهای پایش
زیست محیطی تنظیم گردد تا حداکثر استفاده از روشهای پایش زیست محیطی عاید شود.
۵-۳-۶ مدیریت کاهش اثرات زیست محیطی
روشهای کاهش اثرات زیست محیطی به سبب تخصصی بودن غالب شیوه‌ها. مدیریت ویژه‌ای را می‌طلبد. بنابراین
لازم است همراه با انتخاب روشهای کاهش اثرات زیست محیطی. مدیریت ضروری برای به اجرا بردن این روشها
در مراحل اجرا و بهره‌برداری از طرح معین گردد. بدیهی است این مدیریت بخشی از مدیریت زیست محیطی طرح و
یا طر حهاست که در بخش ۸ ارائه روشهای ارتباطات جمعی. مدیریت و آموزش" در استاندارد حاضر مطرح شده
است. نکات عمده‌ای که لازم است در این مدیریت درنظر گرفته شوند عبارت است از :
۵ تعیین حدود اختیارات. وظایف و مسئولیتها در کوتاه مدت (مدت زمان اجرای طرح) و درازمدت (مسدت
زمان بهره‌برداری و یا عمر طرح )
۵ سازماندهی گروه مدیریت و تشکیلات کاهش اثرات زیست محیطی
۸۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۰ ار تباط گروههای مطالعاتی با گروه مدیریت کاهش اثرات زیست محیطی
۰ ار تباط گروه کاهش اثرات زیست محیطی و مدیریت کلی طرح
۵ نحوه مدیریت کاهش اثرات زیست محیطی در خصوص فوریتها و حوادث غیرمترقبه
۶-۴-۶ ارتباطات بین بخشی و کاهش اثرات زیست محیطی
با توجه به بررسیهای انجام شده در بخش ۲-۸ ارائه روشهای ارتباطات بین بخشی در استاندارد حاضر. لازم است
از امکانات بین بخشی برای تعیین روشهای کاهش اثرات زیست محیطی و اجرای روشهای منتخب استفاده نمود. در
این بخش از مطالعات باید به نکات زیر توجه نمود:
۵ شناسایی ارتباطات بین بخشی با استفاده از اطلاعات جمعآوری شده در بخش ۱-۲-۸ آشناسایی بخشهای
ذی‌مدخل" در استاندارد حاضر
9 بررسی مقررات زیست محیطی بخشی و ملحوظ نمودن مقررات و استانداردهای بخشی مزبور (در صورت
وحود) با درنظر گرفتن بخش ۳-۲-۲-۸ امقررات زیست محیطی بخشی" در استاندارد حاضر
۵ استفاده از قابلیت بخشها در شناسایی روشهای کاهش اثرات زیست محیطی و به‌کارگیری امکانات بخشی
برای مدیریت و اجرای روشهای کاهش اثرات با توجه به اطلاعات جمعآوری شده در بخش ۱-۳-۲-۸
آارزیابی تشکیلات سازمانی" در استاندارد حاضر
۷-۴-۶ ملاحظات ویژه کاهش اثرات اقتصادی - اجتماعی
ارائه هرگونه روش کاهش اثرات زیست محیطی در حوزه اقتصادی - اجتماعی لازم است با توجه به بررسیهای
مبسوط انجام شده در بخش ۳-۳ "محیط اجتماعی - اقتصادی " در استاندارد حاضر انجام پذیرد. در این بخش باید
به ویژه به نکات زیر توجه نمود:
۵ مسایل حقوقی و قانونی و مالکیتها با توجه به بررسیهای انجام شده در بخش ۲-۳-۳ آکاربری اراضی"
تنوع گروههاو جوامع محلی در محل و محدوده طرح با درنظر گرفتن یافته‌ها در بخش ۳-۳-۳ آویژگیهای
جمعیت شناسی " و بخش ۵-۳-۳ آویژگیهای فرهنگی - سیاسی"
8 نحوه بهره‌برداری گروهها و جوامع محلی از منابع منطقه با استفاده از بررسیهای انجام شده در بخش ۴-۳-۳
"سیمای اجتماعی - اقتصادی "
۵ مناطق حساس و حفاظت شده طبیعی. باستانی. فرهنگی با توجه به بخش ۶-۳-۳ "مناطق حساس"
8 سوانح و حوادث غیرمترقبه با استفاده از بخش ۷-۳-۳ "سوانح و حوادث غیرمترقبه"
۵ مهاجرت. اسکان مجدد و اسکان ناخواسته با توجه به بخش ۸-۳-۳ ااسکان مجدد"
۵ بهداشت عمومی با استفاده از اطلاعات جمعآوری شده در بخش ۹-۳-۳ آبهداشت عمومی و بیماریهای
مرتبط با آب"
۸۹
-------- صفحهٔ بعد --------
۸-۳-۶ برآورد هزینه
با توجه به راهکارهای ارائه شده در بخش ۲-۴-۵ "تجزیه و تحلیل سود و هزینه" در استاندارد حاضر لازم است
هزینه کلی روشهای کاهش اثرات زیست محیطی برای گزینه‌های موردنظر تعیین گردد. تعیین این هزینه‌ها در بخش
۲-۲-۳-۵ "تجزیه و تحلیل هزینه" استاندارد حاضر به ویژه به کار خواهد آمد.
به طور کلی باید روشهای کاهش اثرات زیست محیطی به صورتی انتخاب شود که حداقل هزینه را دربر داشته‌باشد.
طبق توصیه آبانک جهانی"۱. هزینه‌های کلی برای روشهای کاهش اثرات زیست محیطی نباید بیش از ۱۰ درصد
هزینه سرمایه‌گذاری برای طرح باشد و در غالب طرحهای عمرانی در کشورهای در حال توسعه. این هزینه‌ها رقمی
بین ۳ تا ۵ درصد هزینه‌های سرمایه‌گذاری در طرح و یا طرحها را تشکیل می‌دهد. بنابراین گزینه‌هایی که دارای هزینه
کلی کاهش اثرات زیست محیطی بیش از حدود فوق‌الذکرند. مردود تلقی می‌گردند. روش کلی برآورد هزینه‌های
راهکارهای کاهش اثرات زیست محیطی در بخشهای زیر آمده‌است. این هزینه‌ها به دو بخش عمده تحت عنوان
آهزینه‌های ثابت و آهزینه‌های بهره‌برداری و متفرقه تَقسیم شده‌اند.
۱-۸-۴-۶ هزینه‌های ثابت
کلیه هزینه‌های ناشی از استفاده از روشهای غیرسازه‌ای. نیمه‌سازه‌ای و سازهای کاهش اثرات زیست محیطی در
مرحله اجرا در این بخش از هزینه‌ها قرار دارند و جزیی از هزینه‌های منظور شده در بخش ۲-۲-۴-۵ "تجزیه و
تحلیل هزینه" در استاندارد حاضرند. تفکیک این هزینه‌ها در قسمتهای زیر شرح داده شده است:
۱-۱-۸-۳-۶ هزینه طرحهای ویزه
کلیه طر حهای ویژه‌ای که برای مسایل خاص به منظور کاهش اثرات زیست محیطی ناشی از آن مسایل درنظر گرفته
می‌شود در این بخش از هزینه‌ها قرار دارد. این طرحها در نوع خود به صورت طرح جداولی در ارتباط با طرح کلی
هستند. نمونه‌های بارز این گونه طرحها استفاده از سیستمهای تصفیه فاضلابها و یا به کارگیری روشهای ویژه مبارزه با
ناقلان است.
۲-۱-۸-۴-۶سرمایه‌گذاری ثابت
هزینه کلیه سرمایه‌گذاریها برای روشهای سازهای و نیمه سازهای کاهش اثرات زیست محیطی در بطن طرح اصلی در
این گروه طبقه‌بندی می‌شود. این سرمایه گذاریها در رابطه با ایجاد سازه‌ها. تاسیسات و تجهیرات برای کاهش اثرات
زیست محیطی در مرحله اجرا به کار می‌روند.
0 199۱ باد8 ۷/۵۳10 باناهی باو80 مگ اه اقا 5۹0 1۲
۹
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۸-۴-۶ هزینه‌های بهره‌برداری و متفرقه
هزینه‌های مربوط به شیوه‌های انتخاب شده کاهش اثرات زیست محیطی در این مرحله و همچنین هزینه‌های مربوط
به سوانح و حوادث غیرمترقبه در این گروه از هزینه‌ها قرار دارند و جزیی از هزینه‌های منظور شده در بخش
۲-۲-۴-۵ "تجزیه و تحلیل هزینه" در استاندارد حاضرند. تفکیک این هزینه‌ها به قرار زیر است:
۱-۳-۸-۳-۶ هزینه‌های نگمهداری و بهره‌برداری
هزینه‌های مربوط به نگهداری و بهره‌برداری از روشهای سازهای کاهش اثرات زیست محیطی و همچنین هزینه
به کارگیری روشهای غیرسازه‌ای در مرحله بهره‌برداری در این گروه قرار دارد.
۲-۲-۸-۴-۶ هزینه‌های متفرقه و اضطراری
هزینه‌های لازم برای :
۵ کاهش اثرات زیست محیطی ناشی از حوادث غیرمترقبه
9 کاهش اثرات زیست محیطی ناشی از بلایای طبیعی
۵ هزینه‌های نگهداری در شرایط ویژه در مرحله بهره‌برداری
در این گروه قرار دارند.
۵-۶ کاهش اثرات بر عوامل زیست محیطی
چنانچه در بخش ۵-۴ "عوامل زیست محیطی "در استاندارد حاضر ذکر گردید. عوامل زیست محیطی ا. شامل: آب.
هواء خاک. محیط بیولوژیکی و بالاخره محیط اجتماعی - اقتصادی ممکن است از طرح و یا طرحهای مهندسی
رودخانه تأثیرپذیرند. این تأثیرات چنانچه تأثیراتی منفی باشند. لازم است با روشهای مختلف کاهش اثرات درحد
مطلوب. کاهش بیابند. به منظور راهنمایی برای انتخاب روشهای کاهش اثرات زیست محیطی, نکات با اهمیتی که
باید در هریک از عوامل درنظر گرفته شوند در بخشهای زیر قید شده‌اند.
۱-۵-۶ آب و اکولوژی آبی
در بخش ۱-۲-۳ "اکولوژی آبی" در استاندارد حاضر, عوامل موْثر در اکولوژی آبی رودخانه شرح داده شده‌است.
اکولوژی آبی رودخانه تحت تأثیر عوامل عمده‌ای مانند: سرعت آب. وضعیت فیزیکی شیمیایی بستر و کرانه‌ها و
بالاخره کیفیت فیزیکی و شیمیایی آب رودخانه‌هاست. بنابراین چنانچه پار امترهای ذی‌مدخل در هر یک از این
]|- ۳۷۱۳۵۳۵۵۱] ۶۹
۹۱
-------- صفحهٔ بعد --------
عوامل بر اثر فعالیتهای مختلف در مراحل اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه تأثیرات منفی
بپذیرند. لازم است با استفاده از روشهای سازهای . نیمه‌سازه‌ای و غیرسازه‌ای این پار امترها را کنترل و اصلاح نمود.
نکات عمده‌ای که در انتخاب شیوه‌های کاهش اثرات زیست محیطی اکوسیستم آبی لازم است درنظر گرفته شوند. در
قسمتهای زیر شرح داده شده‌اند:
۱-۱-۵-۶ کاهش اثرات فیزیکی
عوامل عمده موثر فیزیکی در اکوسیستم آبی رودخانه عبارت است از :
9 درجه حرارت آب
۵ بار مواد معلق
۵ تیرگی
۵ اکسیژن محلول
۵ اا0
۵ سرعت حریان
هرگونه فعالیتی در مراحل اجرا و بهره‌برداری که موجب تغییر در این عوامل گردد. موجب تأثیر بر اکولوژی آبی
خواهد شد و لازم است توسط روشهای کاهش اثرات زیست محیطی, تأأثیر منفی بر این عوامل کنترل و کاهش یابد.
۲-۱-۵-۶ کاهش اثرات شیمیایی
عوامل شیمیایی موئثر در اکوسیستم آبی رودخانه در گروههای زیر فابل تقسیم‌بندی هستند:
۵ موادآلی غذایی ۱
۵ موادمعدنی غذایی ۱
۵ سموم معدنی و ای
این مواد به صورت طبیعی و یا توسط فعالیتهای صنعتی. کشاورزی. خدماتی. کیفیت شیمیایی معینی را به رودخانه
می‌بخشند. عوامل یاد شده شیمیایی ممکن است در مراحل اجرا و بهره‌برداری از طرح و با طرحهای مهندسی
رودخانه تأثیرپذیرند که لازم است با روشهای کاهش اثرات زیست محیطی این آثار به حداقل تقلیل یابد.
۱-۲-۱-۵-۶ کاهش اثرات طبیعی
در برخی از طرحهای مهندسی رودخانه مانند تغییر مسیر و یا لایروبی. ممکن است بدون اضافه نمودن هرگونه ماده
شیمیایی و به صورت طبیعی کیفیت شیمیایی آب تأثیر پذیرد. بنابراین در مراحل اجرا و بهره‌برداری تنهانباید
به‌دنبال عوامل شیمیایی آلوده‌ساز اضافه شده به آب رودخانه بر اثر فعالیتهای مختلف بود. بلکه وضعیت شیمیایی
۱- 5۹۵۵۵ 2- [01۳1015
۹۲
-------- صفحهٔ بعد --------
اراضی اطراف و بسترء در تغییر کیفیت شیمیایی مور است و لازم است با روشهای کاهش. اثرات محتمل را بررسی
۲-۲-۱-۵-۶منابع آلودگی مشخص و نامشخص
منابع عمده مواد آّلی غذایی. مواد معدنی غذایی و سموم معدنی و آلی در دو بخش منابع آلودگی مشخص و نامشخص
قرار دارند. این آلودگیها در مراحل اجرا و بهره‌برداری طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه محتمل اند.
منابع آلودگی مشخص را عمدتاً فاضلابهای انسانی. فاضلابهای صنعتی و شیرآبه‌های محل دفن مواد زاید جامد
تشکیل می‌دهند. کنترل این نوع آلودگیها با شیوه‌های کاهش اثرات زیست محیطی به سهولت امکانپذیر است و تنها
باید از نظر کمی و کیفی این منابع را به درستی ارزیابی نمود.
منابع آلودگی نامشخص را عمدتاً آبهای سطحی اراضی اطراف و زهآبهای کشاورزی تشکیل می‌دهند. طرحهای
مهندسی رودخانه ممکن است بر اثر تغییر در مسیر رودخانه. تغییرات در سیلخیزی و بالاخره گسترش کشاورزی.
این منابع آلودگی را تضعیف و یا تقویت نمایند. در صورت تشدید این نوع آلودگیها لازم است روشهای کاهش اثرات
زیست محیطی به کارگرفته شوند.
۳-۱-۵-۶ کاهش اثرات بیولوژیکی
چنانچه در بخش ۲-۳ آشناسایی کلی شاخصهای اکولوژی تأثیرپذیر" استاندارد حاضر ذکر گردید. بررسی وضعیت
بیولوژیکی رودخانه به شناخت شاخصهای عمده. شناسایی جامعه گیاهی و جامعه جانوری در اکوسیستم رودخانه
می‌انجامد. طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه ممکن است بر وضعیت بیولوژیکی رودخانه تأثیر برجای نهد و به
منظور به حداقل رساندن تأثیرات منفی لازم است از روشهای کاهش اثرات زیست محیطی استفاده نمود. روش
استفاده از شیوه‌های کاهش اثرات زیست محیطی در این بخش در مرحله اجرا و بهره‌برداری در قسمتهای زیر شرح
داده شده است:
9 بررسی شاخصهای عمده شامل: توده بیولوژیکی. تولید مثل و ویژگیهای دوره‌ای آن. تنوع گونه‌ها. قدرت
تخمگذاری و یا باروری در جامعه گیاهی و جانوری رودخانه با توجه به اطلاعات جمع آوری شده در بخش
۲-۳ در استاندارد حاضر
۵ شناسایی عوامل فیزیکی و شیمیایی تأثیرگذار بر شاخصهای بیولوژیکی فوق‌الذکر
8 پیش‌بینی اثرات عمده ناشی از تغییرات در شاخصهای بیولوژیکی جوامع گیاهی و جانوری
ارائه روشهای کاهش اثرات زیست محیطی برای کنترل عوامل فیزیکی و شیمیایی و همچنین روشهای ترمیم
جامعه گیاهی و جانوری
۵ ارائه روش کاهش اثرات بر زیستگاههای آبی
۹۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۵-۶ هوا
منابع آلوده کننده هوا در مرحله اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است با روشهای
کاهش اثرات زیست محیطی کنترل شوند. در انتخاب روشهای کنترل و یا کاهش این گونه اثرات زیست محیطی باید
به نکات زیر توجه شود:
۵ ارائه روشهای کنترل آلودگی هوا. ناشی از فعالیت ماشین‌آلات ساختمانی و آماده‌سازی مصالح
ارائه روشهای کنترل آلودگی هوا. ناشی از وسایل حمل و نقل خشکی و آبی
ارائه روشهای کنترل آلودگی هوا در محل منابع قرضه
پیشگیری از سوزاندن مواد زاید جامد
۰ دفع صحیح مواد زاید حامد
ارائه روشهای کنترل آلودگی طبیعی هوا مانند: مالچ پاشی. نهال کاری گیاهان مقاوم به کم‌آبی مانند: گز. تاغ.
اسکمبیل و ...
۳-۵-۶ خاک واکولوزی خشکی
در بخش ۲-۲-۳ آاکولوژی خشکی" در استاندارد حاضر ویژگیهای اکولوژی در مقّطع جامعه گیاهی و جامعه
جانوری در محل و یا محدوده طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه شرح داده شده‌است. جوامع یاد شده ممکن است
در مراحل اجرا و بهره‌برداری طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه تأثیرپذیر باشند. به منظور کاهش اثرات منفی بر
این جوامع و همچنین آلودگی خاک. لازم است روشهای کاهش اثرات زیست محیطی ویژه‌ای با توجه به نکات زیر
9 کنترل شاخصهای عمده اکولوژی خشکی
۵ کنترل جامعه گیاهی
۵ کنترل جامعه جانوری
۵ حفظ زیستگاههای خاکی
۵ کنترل آلودگی خاک
9 کنترل منابع قرضه
۴-۵-۶ آلودگی صدا (صوت و ارتعاشات)
منابع عمده آلودگی صدا در مراحل اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه که لازم است برای
کنترل و یا کاهش آن روشهایی را ارائه نمود به شرح زیر است:
۵ ماشین‌آلات ساختمانی و آماده‌سازی مصالح
9 وسایل حمل و نقل خشکی و آبی
۵ استفاده از مواد آتشزا در منابع قرضه
۹۴
-------- صفحهٔ بعد --------
۵-۵-۶ کاهش اثرات اقتصادی - اجتماعی
به منظور کاهش اثرات زیست محیطی ناشی از اجرا و بهره‌برداری از طرح و با طرحهای مهندسی رودخانه بر محیط
اقتصادی - اجتماعی لازم است به نکات عمده زیر به ویزه توجه شود:
۵ ملاحظات ویژه کاربری اراضی
8 جابه‌جایی جمعیت با توجه به ویژگیهای جمعیت بومی و جمعیت موقت محل و محدوده طرح و یا طرحها
۵ خدمات پزشکی. خدمات آموزشی و خدمات فرهنگی
۵ کنترل مناطق حفاظت شده طبیعی
۵ کنترل مناطق حفاظت شده باستانی
۵ کنترل آثار فرهنگی
کنترل سوانح و حوادث طبیعی
۵ حفاظت و ایمنی
۶-۵-۶ کاهش اثرات بهداشتی
چنان‌که در بخش ۸-۴ "اثرات بهداشتی" در استاندارد حاضر ذکر گردید. مراحل اجرا و بهره‌برداری از طرح و یا
طر حهای مهندسی رودخانه ممکن است همراه با اثرات سوء بهداشتی بر کارکنان شاغل در طرح و با طر حها. ساکنان
محل طرح و یا محدوده طرح و همچنین در حد وسیعتر بر ساکنان منطقه طرح باشد. به منظور کاهش این‌گونه اثرات
لازم است شیوه‌های مختلف کاهش اثرات زیست محیطی بر حسب نوع اثرات مذکور در بخش ۸-۴" درنظر گرفته
شود. در انتخاب این روشها به نکات عمده زیر به‌ویژه می‌باید توجه شود:
۵ کنترل انتقال بیماریهای بومی
۵ کنترل اثرات فیزیکی و شیمیایی
۵ بهبود بهداشت تغذیه در کارگاهها
9 بهسازی کارگاهها و محیط کار
۵ کنترل اثرات ناشی از بیماریهای مسری در محدوده و منطقه طرح
۵ کنترل وضعیت بهداشت عمومی در محل و محدوده طرح
8 جلوگیری از به‌وجود آمدن بیماریهای جدید
۵ کنترل ناقلان
۰ رفع دشواریهای محتمل در مدیریت خدمات بهداشتی منطقه‌ای
۹۵
-------- صفحهٔ بعد --------
در این بخش از مطالعات زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است جزئیات برنامه‌ها.
راهکارها و فن آوریهایی اک برای تشریح وضعیت موجود زیست محیطی در محل اجرا و یا منطقه اجرای
طرح و یا طرحها که در بخش ۳ آشناسایی وضع موجود" در استاندارد حاضر به کار گرفته شده‌است معین
گردد. اطلاعات حاصل از پایش زیست محیطی در مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای
مهندسی رودخانه در سه بخش زیر کاربرد خواهد داشت:
الف - آماده‌سازی محل طرح و یا طرحها
ب - ساختمان عناصر اصلی طرح و سازه‌های وابسته
ج - بهره‌برداری از طرح و یا طرحها
راهکارهای پایش زیست محیطی در مرحله توجیهی عمدتاً محدود به بخشهای «الف» و «ب» فوق‌الذکر
میگردد. در هنگام مطالعات ارزیابی زیست محیطی مرحله توجیهی.برای پایش زیست محیطی در مرحله
بهره‌برداری از طرح و یا طرحها تنها به اهداف. حدود پایش و عوامل زیست محیطی که ممکن است در
مرحله بهره‌برداری اهمیت ویژه‌ای داشته‌باشند. بسنده می‌شود. جزئیات کامل پایش زیست محیطی در
مرحله بهره‌برداری از طرح و یا طرحها در دستورالعمل مرحله بهره‌برداری و یا مرحله تفصیلی ارائه خواهد
کلیه نکاتی که برای برنامه پایش و سنجش عوامل و پار امترهای زیست محیطی در مرحله توجیهی مطالعات
ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه موردنظرند در بخشهایی که در پی آمده. شرح
داده شده است:
۱-۷ تعیین شاخصهای عمده, زمانبندی و طرح سنجشها
به منظور تعیین اثرات زیست محیطی در هنگام آماده‌سازی محل طرح و با طرحهاو همچنین در هنگام
اجرای عناصر اصلی طرح و سازه‌های وابسته. شاخصهای متعددی در پیش روی گروه مطالعات ارزیابی
زیست محیطی گسترده است که همه آنها ممکن است در ارزیابی زیست محیطی به کار نیامده تنها
شاخصهایی که واحد شرایط زیر هستند. باید مورد توجه قرار داده شوند:
۵ شاخصهای تغییرپذیر بر اثر آماده‌سازی و اجرا
۵ شاخصهای قابل استفاده برای بررسی برخی اثرات زیست محیطی
با توجه به دو ضابطه فوق و با به کارگیری مهارت تخصصی گروه انجام دهنده مطالعات . تعیین پار امترهای قابل
سنجش به سهولت میسر می‌شود.
برنامه پایش و سنجش پارامترها در قسمتهای زیر بیان شده است:
لاه ۵ات7 -2 0 [۵ا۵ 5۹۳۵۳ -1
۹۶
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۱-۷ عوامل عمده پایش
وسعت و محتوای برنامه پایش باید در حدی باشد که جامع‌نگری در مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و با
طر حهای مهندسی رودخانه را تضمین کند. عناصر اصلی این برنامه باید به صورت فشرده و با دقت معین شوند. این
عناصر عبارتند از:
۵ شرح فن‌آوریها و فنهای منتخب
ابزار و وسایل آ به کار گرفته شده
۵ برنامه زمانی سنجش ۲
و روش سنجش ۲
تجزیه و تحلیل آماری
9 توجیه محل نمونه‌برداری
عناصر فوق‌الذکر نیز باید در برگزیدن منابع اطلاعاتی موردنظر برای تعیین پارامترها و شاخصها مدنظر قرار گیرند و
در گزارش زیست محیطی برای جلب اعتماد و اطمینان از صحت اطلاعات گردآوری شده منعکس گردد.
۱-۱-۱-۷ منابع عمده اطلاعات
معمولاً منابع اطلاعات در خصوص مولفه‌ها "و شاخصها " در دو بخش زیر خلاصه می‌شوند:
۵ اطلاعات جمعآوری شده توسط برنامه پایش زیست محیطی
۵ اطلاعات موجود در منابع و مأخذ مربوط به طرح و یا طرحها
اطلاعات موجود شامل مطالعاتی است که طی آن موْلفه‌ها و شاخصهای موردنظر در مطالعات ارزیابی زیست محیطی
قبلاً توسط ارگانها و نهادهای معینی پایش شده‌اند. در برخی از موارد این اطلاعات به‌وسیله برنامه پایش زیست
محیطی گروه مطالعات ارزیابی. تکمیل شده و سپس در ارزیابی به کار گرفته می‌شوند. صرفنظر از منابع به کار گرفته
شده فوق‌الذکر. کلیه نکاتی که در بخش ۱-۱-۷ شرح آن گذشت باید مراعات شده ضمن اینکه در خصوص اطلاعات
موجود باید مشخصات مرجع " به دقت در ضمائم قید شوند.
در هر حال باید اطلاعات جمع آوری شده به‌وسیله پایش صحرایی و همچنین اطلاعات استخراج شده از مأخذ در
هنگام ارائه در گزارش از یکدیگر تفکیک شوند.
|- 160165 2-0
۵ -4 8 تسد
5- ۹ 6- 65
70 8- ۳1۵ 1
۹۷
-------- صفحهٔ بعد --------
۲-۱-۱-۷ کاربرد فن‌آوریها
شرح کاملی از نظر تکنیکهای به کار گرفته شده در فن آوریهای استفاده شده در برنامه پایش ضرورت دارد. در
خصوص به کارگیری روشهای نمونه‌برداری و سنجش خودکار مسأله اطمینان از عملکرد صحیح فن آوری به کار رفته
اهمیت ویژه‌ای کسب نموده و لازم است دلایل کافی برای حصول اطمینان ارائه شود.
۳-۱-۱-۷ ابزار ووسایل
در خصوص ابزار و وسایل به کار گرفته شده باید شرح کاملی از دقت و حساسیت ابزار و وسایل اندازه‌گیری. روش
کالیبر اسیون " و بازرسی آن ارائه گردد.
۴-۱-۱-۷ برنامه زمانی سنجشسش
برنامه زمانی نمونه‌برداری و سنجش برحسب مولفه‌ها و شاخصهای موردنظر و همچنین محلهای تعیین شده برای
نمونه‌برداری و سنجش تغییر می‌پذیرد. در خصوص مولفه‌های عمده. برنامه زمانی سنحش در بخش ۲-۳ آشناسایی
کلی شاخصهای بوم‌شناختی تأثیرپذیر" و ۳-۳ "محیط اجتماعی - اقتصادی" در استاندارد حاضر ر اهنماییهای لازم
انجام شده است.
معمولاً رای حصول اطمینان از سنجش غالب مولفه‌ها و تغییرات فصلی و دوره‌ای آنها به یک دوره حداقل یک ساله
سنجش نیاز است. چنانچه عملیات پایش برای دوره کوتاهتری طرح شده‌است می‌باید با دقت. برنامه نمونه‌برداری.
روش سنجش. تواتر پایش و به ویژه تجزیه و تحلیل آماری بررسی شود و دوره پایش و دامنه پایش ۱ توجیه گردد.
ارتباط چنین دوره کوتاهی به برخی مسایل اکولوژیکی مانند: مهاجرتهای فصلی گونه‌ها و با فعالیتهای دوره‌ای
بیولوژیکی اهمیت ویژه‌ای کسب نموده و توجیه کافی را می طلبد.
۵-۱-۱-۷ روش سنجش
روشهای لازم برای سنجش در غالب موارد در استانداردهای متعدد کشوری و بین‌المللی مشخص شده‌اند. برخی از
این روشها در بخش ۲-۳ آشناسایی کلی شاخصهای بوم‌شناختی تأثیرپذیر" در استاندارد حاضر در جای خود
به‌عنوان راهنمایی گروه مطالعات زیست محیطی ذکر گردیده‌اند. لازم است مشخصات کامل روش استفاده شده در
ضمیمه گزارش ذکر و مأخذی که می‌توان بدان دست یافت نیز قید شود. چنانچه روش به کار گرفته شده به صورت
استاندارد نیست. می‌باید شرح کامل روش و توجیه فنی و علمی آن ارائه گردد. بدیهی است دراین توجیه پایه
06 10110۳1۳۵26 -2 ۱-0
۹۸
-------- صفحهٔ بعد --------
تحفیقاتی روش نیز باید ارائه شود.
س ۰ ۰ ۰ ۱ ۹ ضا ۰
حدود تکرار نمونه‌برداری و سنجش به ویژه برای حصول اطمینان از روش سنجش اهمیت ویزژه‌ای دارد. بنابراین
باید در روش سنحش قید شود.
۶-۱-۱-۷ تجزیه و تحلیل آماری
به منظور توصیف کمی نمونه‌های برداشت شده در محلها و زمانهای موردنظر. تجزیه و تحلیل آماری مورد نیاز
خواهد بود. مگر توجیه کافی برای عدم کاربرد آن وجود داشته باشد. تجزیه و تحلیل آماری لازم است شامل :
۵ پیش آزمون
۵ ابانگد ۲
۵ انحراف معیار ۲
۵ خطای معیار (
۵ حدود اعتماد برای میانگیه ۵
باشد. در همه حالات اندازه نمونه‌ها " بای مشخص شده‌باشد. چنانچه شاخصهای تنوع گونه‌ها " در برخی موارد
مانند جمعیت جانوران خشکی به کار گرفته شده‌باشد. شاخصهای خاص تنوع " باید شرح داده شود.
۷-۱-۱-۷ توجیه محل سنجش
محلهای موردنظر برای سنجش موْلفه‌ها و یا محل نمونه‌برداریها بر حسب نوع موْلفه‌ها و کاربری آن در ارزیابی زیست
محیطی اهمیت ویژه‌ای کسب می‌کند. بنابراین برای انتخاب این‌گونه محلها توجیه کافی ضرورت دارد. در بخش
۲-۳ آشناسایی کلی شاخصهای بوم‌شناختی تأثیرپذ یر" در استاندارد حاضر ر اهنماییهای لازم به منظور انتخاب
محل برای سنجش برخی از موْلفه‌ها انجام شده‌است.
۲-۱-۷ پایش سشاخصهای عمده
در این بخش نکات با اهمیت در پایش شاخصهای عمده در ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی
رودخانه در مراحل احرا و بهره‌برداری در قسمتهای زیر شرح داده شده‌اند.
۱-۲-۱-۷ هواشناسی
-2 ۳0 ع6ام 5۵ -۱
3- 51308۳0 4- 51۵4۵۲0 7
6 6[م 5۵ -6 1136 1۵۳ [11۵۲۷۵ 00۵110606 -5
7- ]01۷ 6۲۵۷ 65 8- 560۲10 0۱۷۵۲۹1۷۷ 165
۹۹
-------- صفحهٔ بعد --------
شرح برنامه پایش برای جمعآوری اطلاعات هواشناسی در محل و یا منطقه طرح و یا طرحها. ضروری است.
پار امترهای عمده هواشناسی بااهمیت در بخش ۱-۱-۳ استاندارد حاضر مشخص شده‌اند. در میان این پارامترها
لازم است در رابطه با ویژگیهای طرح و یا طرحها پار امترهای عمده معین شده و روش سنجش آنها نیز تشریح گردد.
تعیین این پار امترها عمدتاً براساس آمار موجود و یا سنجشهای انجام شده است که در هر دو مورد نکات زیر باید به
صورت خلاصه و فشرده شرح داده شوند:
منابع داده‌های هواشناسی مذکور در بخش ۱-۱-۳ استاندارد حاضر
9 محل و رقوم ایستگاههای هواشناسی مورد استفاده
۵ وسایل اندازه‌گیری. تواتر و مدت زمان اندازه‌گیری
9 روش رکوردبرداری
۵ تحزیه و تحلیل داده‌ها و تعیین پار امترها
۲-۲-۱-۷ هیدرولوزی» هیدرولیک رودخانه و رسوب
با توجه به ویژگیهای طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه. پار امترهای عمده موردنظر از میان پار امترهای مذکور در
بخشهای ۲-۱-۳ آهیدرولوژی". ۳-۱-۳ آهیدرولیک رودخانه". ۴-۱-۳ آفرسایش و رسوب" در استاندارد حاضر
باید معین گردند. خصوصیات پایش این پارامترها جه توسط ارگانهای دولتی سنجش شده‌باشند و چه توسط گروه
مطالعاتی اندازه گیری شده باشند. باید به شرح زیر در حد فشرده مشخص گردد:
9 منابع داده‌های مذکور در بخشهای یاد شده
9 محل و رقوم ایستگاههای سنجش و یا نمونه‌برداری
۵ وسایل اندازه‌گیری. تواتر و مدت زمان اندازه‌گیری
9 روش ثبت داده‌ها و آزمایشها
9 روش تجزیه و تحلیل داده‌ها و تعیین پار امترها
9 روش استفاده از محاسبات ویژه و یا مدلهای ریاضی
۳-۲-۱-۷ زمین‌شناسی و خاک شناسی
روش بررسی آن دسته از مطالعات زمین‌شناسی و خاک شناسی که در مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و با
طر حها در مرحله اجرا و بهره‌برداری اهمیت دارد باید شرح داده شود. این شرح باید شامل: الگوی نمونه‌برداری.
توجیه انتخاب این الگو. روش نمونه‌برداری و تکنیکهای تجزیه و تحلیل داده‌ها باشد.
۴-۲-۱-۷ آبهای سطحی
عموماً برنامه پایش زیست محیطی آبهای سطحی تأثیرپذیر از گزینه‌های طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه. با
۱
-------- صفحهٔ بعد --------
توجه به پارامترهای تعیین کننده وضعیت زمینه ا اعم از پارامترهای فیزیکی. شیمیایی و اکولوژیکی باید شرح داده
شود. نکات با اهمیت در این برنامه در بخشهای زیر شرح داده شده‌اند:
۱-۴-۲-۱-۷ پارامترهای فیزیکی - سیمیای
برنامه و روش سنجش پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آبهای سطحی مشروح در بخشهای ۵-۱-۳ استاندارد حاضر
که ممکن است از اجراو بهره‌برداری از طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه تأثیرپذیرند. باید شرح داده شود. برنامه
نمونه‌برداری باید با جزئیات کافی به منظور ایجاد پوشش فضایی ۲ (سطح و عمق) و پوشش زمانی "(مدت زمان.
تواتر) برای سنجشها ارائه گردد و به ویژه به تغییرات فصلی توجه شود.
علاوه بر روشهای اخذ داده‌ها. لازم است روشهای محاسبات و یا استفاده از مدلهای ریاضی در پیش‌بینی اثرات شرح
داده شوند. شرح محدودیتهای استفاده از محاسبات و با مدلهای ریاضی به ویژه ضرورت دارد.
۲-۴-۲-۱-۷ پارامترهای اکولوزیکی آبی
روش تعیین ویژگیهای اکولوژیکی آبی مشروح در بخش ۱-۲-۳ استاندارد حاضر باید مشخص گردد. بخشهایی از
سنجش که به وجود و یا فراوانی گونه‌های عمده آبی و یا دوزیستان مربوط می‌شود. باید همراه با جزئیات در خصوص
الگو ا. مدت زمان "و تواتر " مشاهدات باشد. روش تعبین تاکسونومی " و تایید آن باید مشخص گردد و جزئیات
تهیه آمجموعه مأخذ"" و یا روشهای لازم برای تداوم شناسایی باید ارائه شود.
شرحی از روشهای به کار گرفته شده در گذشته و یا روشهای پیشنهادی برای سنجش تغییرات طبیعی پارامترهای
اکولوژیکی لازم است ارائه گردد. چنانچه این روشها برپایه تعیین گونه‌های مولفه‌ای * تعیین شده‌اند. ضوابط تعیین
این گونه‌ها باید مشخص گردد.
پایه و اساس پیش‌بینی هرگونه تأثیر فیزیولوژیکی و یا رفتاری در گونه‌های عمده که از اجرا و یا بهره‌برداری طرح و یا
طر حهای مهندسی رودخانه ممکن است ناشی شود. لازم است شرح و بسط داده شود. این بحث و بررسی باید به
برنامه پایش ربط داده شود و ضرایب همبستگی و خطای معیار "" این ضرایب نیز معین گردد.
پار امترهایی که موجب فشار بر گونه‌ها می‌شوند و تأثیرپذیری این پارامترها از اجرا و بهره‌برداری. لازم است تعیین
شوند و روش تعیین این پارامترها با توجه به شرایط طبیعی محل طرح و همچنین تشدید اثرات بر اثر اجرا و
بهره‌برداری از طرح باید شرح داده شود.
۱- 000۳0 3 2- 50۸1۵ 0
3- 1010۲۵] 60 4
5- 6- (۷
8۸-۵۵۲۵۳۵06 1000010 -7
7۳ 510۵۲ -10 آ100م0[0ز[8 -9
۱+۰۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۵-۲-۱-۷ آبهای زیرزمینی
روشهای جمع آوری اطلاعات در خصوص ویژگیهای آب زیرزمینی مشروح در بخش ۶-۱-۳ استاندارد حاضر لازم
است شرح داده شود. روشهای اندازه‌گیری کیفیت فیزیکی. شیمیایی و همچنین سطح آب زیرزمینی نیز باید معین
شوند. شایان ذکر است. چنانچه آبهای زیرزمینی از اجراو یا بهره‌برداری طرح و یا طر حهای مهندسی رودخانه تأثیر
قابل توجه بپذیرد. این بخش از مطالعات الزام خواهد داشت. در غیر این صورت لزومی برای مطالعات آب زیرزمینی
وحود نخواهد داشت.
۶-۲-۱-۷ کاربری اراضی و جمعیت‌شناسی
کلیه دشواریها در شناسایی کاربری واقعی اراضی در محل و یا محدوده طرح و همچنین مشکلات بر سر راه تعیین
حمعیت و ویژگیهای اقتصادی - اجتماعی در محدوده طرح مشروح در بخش ۳-۳-۳ استاندارد حاضر لازم است
شرح داده شوند. منابع اطلاعات و روشهای پیش‌بینی جمعیت و یا کاربری اراضی نیز باید ذکر شوند.
۷-۲-۱-۷ پارامترهای اکولوژیکی خشکی
روش شناسایی ویژگیهای اکولوژیکی خشکی محل و یا محدوده طرح مشروح در بخش ۲-۲-۳ استاندارد حاضر
باید شرح داده شود. در این روش ملاحظاتی که برای پار امترهای اکولوژیکی آبی (بخش ۲-۴-۲-۱-۷) ذکر شد
مورد خواهد داشت. تنها لازم است تفاوت در زیستگاههای جانوران. فیزیولوژی و سایر تفاوتهای مربوطه درنظر
گرفته شوند. در این بخش باید تجزیه و تحلیل روش پایش برپایه "تاکسونومی * و شیوه‌های عقلایی پیش‌بینی و
همجنین جزئیات روش‌شناسی ! ارائه گردد.
۳-۱-۷ ملاحظات ویژه برنامه پایش زیست محیطی مرحله بهره‌برداری
چنانچه در شروع بخش ۷ ذکر گردید. در مرحله توجیهی مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای
مهندسی رودخانه به ارائه برنامه مبسوط پایش زیست محیطی در مرحله بهره‌برداری نیاز نیست و تنها لازم است
اطلاعات زیر در این زمینه ارائه گردد:
۵ بیان مختصر و فشرده از اهداف " و حدود" برنامه پایش زیست محیطی با توجه به یافته‌های مطالعات
ارزیابی زیست محیطی مرحله توجیهی
۵ ارانه فهرستی از پار امترهای زیست محیطی نیازمند به پایش مبسوط در مرحله بهره‌برداری
ذکر استانداردهای تعیین شده برای عوامل زیست محیطی مانند: آب. هوا. خاک به منظور توحیه اولیه برنامه
پایش زیست محیطی در مرحله بهره‌برداری
۵[ 0 -2 ۱۸۵10۵010 -1
6 س-3
۱۰۲
-------- صفحهٔ بعد --------
۰ مقایسه مختصری از برنامه پایش مرحله تو حیهی و برنامه پایش مرحله بهره‌برداری و شرح اختلافات عمده
حزئیات برنامه پایش زیست محیطی در مرحله بهره‌برداری (طرح تفصیلی) در استاندارد ویژه این بخش شرح داده
شده است.
- ۱ 8
۲-۷ تعیین سرایط پایه برای سنجشها
شاخصها در هریک از این بخشها. طریقه سنجش پار امترها و بالاخره ملاحظات ویژه‌ای که در هر یک لازم است
درنظر گرفته شوند در بخش ۱-۷ شرح داده شده است. در این بخش شرایط پایه‌ای که برای هر یک از عناصر پایش
در رابطه با ملاحظات فنی و زیست محیطی به منظور تعیین مشخصات و توجیه لزوم آنها در مطالعات ارزیابی باید
درنظر گرفته شود. در قسمتهای زیر شرح داده شده است:
۱-۲-۷ عناصر پایش ۲
روش تشریح وضع موجود زیست محیطی در بخش ۳ استاندارد حاضر شرح داده شده‌است. این تشریح شامل
پار امترهای فیریکی. شیمیایی. بیولوژیکی. اقتصادی و اجتماعی است که عناصر عمده برنامه پایش را تشکیل
می‌دهند. بر حسب ملاحظات کلی مذکور دربخش ۱-۷ آتعیین شاخصهای مهم. زمانبندی و طرح سنجشها: برنامه
ویژه پایش برای جمع آوری اطلاعات لازم برای ارزیابی زیست محیطی تنظیم میگردد. برای هر یک از عناصر پایش
می‌باید به شیوه مشروح در بخشهای زیر عمل شود و در گزارش ارزیابی زیست محیطی به صورت نظم‌یافته‌ای
۲-۲-۷ اهداف پایش
در این مرحله باید هدف و یا منظور از سنجش هر یک از پار امترها و یاگروهی از پارامترهای تحت بررسی به روشنی
شرح داده شود. به عبارت دیگر لازم است اطلاعاتی که این مرحله پایش در رابطه با مطالعات ارزیابی زیست محیطی
در کل تأمین می‌کند به وضوح مشخص گردد.
۲-۲-۷ مشخصات پاش
برای هر یک از پارامترها و یا گروهی از پارامترها باید وجوه اصلی پایش مانند نمونه‌برداری و روش سنجش.
محلهای نمونه‌برداری و سنحش,تعداد نمونه‌ها و تواتر نمونه‌برداری. تواتر سنجشها و بالاخره روش ارزیابی و تحزیه
و تحلیل داده‌ها به روشنی معین گردد.
| - 65 2- ۱۵1۵۲۱۵۵ ۳۳۵۵۳۵۲ ۵665
۱۳
-------- صفحهٔ بعد --------
۴-۲-۷ پایه توجیه "
برای هر یک از پار امترها و یاگروهی از پار امترها پایه علمی. فنی. زیست محیطی لزوم پایش در راستای وصول به
اهداف. لازم است شرح داده شود. در این قسمت نکات زیر باید ملحوظ گردد:
۵ ارائه دلایل منطقی برای انتخاب محلهای نمونه‌برداری و سنجش. روش نمونه‌برداری و سنجش و بالاخره
روش تجزیه و تحلیل و ارزیابی داده‌ها
8 توجیه ارتباط پایش در این بخش با مطالعات ارزیابی زیست محیطی در کل و وصول به اهداف مذکور در
بخش ۲-۲-۷
۳-۷ مدیریت اجرایی برنامه پایش زیست محیطی
چنانچه در بخش ۱-۱-۱-۷ منابع عمده اطلاعات" ذکر شد. منابع اطلاعاتی برای گردآوری اطلاعات پایه به منظور
توصیف وضعیت زیست محیطی در دو بخش زیر خلاصه می‌شود:
۵ آمار و اطلاعات موجود در سازمانهای دولتی. دانشگاهها. مراکز تحقیقاتی. مطالعات بین‌المللی
و اطلاعات جمع آوری شده توسط فعالیتهای تحقیقاتی صحرایی
در هر دو صورت جمعآوری. سنجش, تجزیه و تحلیل اطلاعات با توجه به موازین مذکور در بخشهای ۱-۷ و ۲-۷
استاندارد حاضر, در زمره مسئولیتهای مدیریت اجرایی برنامه پایش است. روش اعمال این مدیریت در بخشهای
زیر آمده است:
۱-۳۷ روش مدیریت پایش
در بخش ۱-۳-۸ استاندارد حاضر تحت عنوان "ارائه طرح مدیریت زیست محیطی" مدیریت در مطالعات ارزیابی
زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه در کلیه مراحل مطالعات به‌عهده تشکیلات زیر گذارده
شده‌است:
واحد محیط زیست در تشکیلات وزارت نیرو
۵ گروه کارشناسی محیط زیست در استخدام وزارت نیرو
۵ مهندسان مشاور ذی‌صلاح در بخش خصوصی و یا دولتی
نقش هریک از تشکیلات فوق‌الذکر در صورت به کارگیری آنهاء در مدیریت پایش در قسمتهای زیر شرح داده شده
است. زیرا مدیریت پایش جزیی از مدیریت مطالعات ارزیابی زیست محیطی است.
|- 6
۱۰۴
-------- صفحهٔ بعد --------
۱-۱-۳-۷ مدیریت پایش در واحد زیست محیطی وزارت نیرو
اهمیت وجود واحد زیست محیطی در وزارت نیرو به عنوان یکی از متولیان اصلی طرحهای مهندسی رودخانه در
بخش ۲-۸ ارائه روشهای ارتباطات بین بخشی" در استاندارد حاضر ذکر شده‌است. جنانجه با توجه به موازین
مذکور در بخش یاد شده اقدام به تشکیل واحد زیست محیطی در تشکیلات وزارت نیرو گردد. مدیریت پایش زیست
محیطی نیز از جمله وظایف و مسئولیتهای این واحد خواهد بود. در این صورت این واحد لازم است اقدام به تأمین:
۵ کادر ویزه مطالعات تحقیقات صحرایی
9 ابزار. وسایل ویژه نمونه‌برداری و سنجش
۵ آزمایشگاه ویژه آزمایشهای فیزیکی. شیمیایی. بیولوژیکی
نماید و بدین ترتیب برنامه پایش توسط این واحد و با مساعدت نیروی انسانی و امکانات نمونه‌برداری ویژه عملیات
تحفیقاتی به اجرا برده خواهد شد.
۲-۱-۳-۷ گروه کارشناسی محیط زیست در استخدام وزارت نیرو
چنانچه مسئولیت مطالعات ارزیابی زیست محیطی به‌عهده گروهی از کارشناسان ویژه محیط زیست و در استخدام
وزارت نیروگذارده شود. در این صورت مدیریت پایش زیست محیطی از جمله وظایف این گروه کارشناسی خواهد
بود. در این حالت. این گروه کارشناسی برای پایش پار امترهای زیست محیطی موردنظر خود به کادرهای تحقیقاتی.
امکانات آزمایشگاهی و تجزیه و تحلیلگران خبره در بخشهای زیر متکی‌اند:
۵ دانشگاهها. انستیتوهای آموزشی و تحفیقاتی در سطح کشور
سازمان حفاظت محیط زیست و ادارات وابسته به آن
8 مراکز تحقیقاتی زیست محیطی گسترده در سطح کشور
در این گونه موارد وزارت نیرو لازم است با استفاده از مهارتهای گروه استخدامی فوق‌الذکر کلیه امکانات در این
بخشها را بررسی کند و برنامه پایش زیست محیطی موردنظر را با به کارگیری یک و یا چند بخش از بخشهای یاد شده
تنظیم نماید. شایان ذکر است بازرسی مستمر و ارزیابی رسمی دوره‌ای ازکار بخشها. اهمیت ویژه‌ای کسب نموده و در
برنامه پایش باید تدابیر خاصی برای آن درنظر گرفت.
۳-۱-۳-۷ مهندسان مشاور ذی‌صلاح در بخش خصوصی و دولتی
اصولاً مهندس مشاور ذی‌صلاح برای ارائه خدمات در زمینه ارزیابی زیست محیطی لازم است دارای ویژگیهای زیر
۵ کادر خبره مطالعاتی و کادرهای ورزیده عملیات صحرایی
9 ابزار. وسایل ویزه نمونه‌برداری و سنجش
داشتن مالکیت بر آزمایشگاه ویژه آزمایشهای فیزیکی . شیمیایی. بیولوژیکی و یا داشتن امکانات ارتباطی
قوی با آزمایشگاههای معتبر ویژه این گونه آزمایشها
۱۰۵
-------- صفحهٔ بعد --------
چنانچه این گونه مهندسان مشاور برای انجام دادن مطالعات ارزیابی زیست محیطی طرح و یا طرحهای مهندسی
رودخانه انتخاب شوند. مسئولیت اجرایی برنامه پایش زیست محیطی. بخشی از قرارداد مبادله شده با این شرکتها را
تشکیل می‌دهد و طبق قرارداد. تسهیلات لازم برای به احرا بردن برنامه پایش مشخص و ید شده‌است.
۴-۱-۷ شرح وظایف در پایش
در هنگام تعیین شرح وظایف برای مطالعات ارزیابی زیست محیطی موضوع بخش ۲-۱-۳-۸ آتعیین شرح
۳ " ۰ ۰ ۰ ی ۱ 5 رس
وظائف در استاندارد حاضر. بخشی از هر وظیفه به‌عهده گروه پایش در ان گروه و با گروههای تعیین شده برای
جند وظیفه به منظور اجرای برنامه پایش خواهد بود. طرح برنامه پایش به عنوان یک "وظیفه" در فهرست وظایف
است.
| -
۱۰۶
-------- صفحهٔ بعد --------
۸- ارائه روشهای ار تباطات جمعی» مدیریت و آموزش
عموماً انجام دادن مطالعات ارزیابی زیست محیطی به تنهایی برای حفاظت از محیط زیست در برابرگزند طرحهای
توسعه موْئُر نیست. مگر آن‌که در این مطالعات راهکارهای مربوط به مدیریت زیست محیطی در راستای به اجرا بردن
صحیح روشهای کاهش اثرات سوء زیست محیطی و همچنین مدیریت پایش زیست محیطی روشن شده‌باشد. در
این مدیریت تقویت جریان کسب اطلاعات از کلیه عوامل ذی‌مدخل بخشی. غیردولتی و مردمی به منظور به کارگیری
نظرات سودمند آنها و همجنین ایجاد عدالت اجتماعی و توسعه پایدار. نقش عمده‌ای خواهد داشت. استفاده از
نیروی انسانی. بخش عمده‌ای از مدیریت در این زمینه را تشکیل می‌دهد. لذا در این گونه مطالعات. ارزیابی نیروی
انسانی لازم در مدیریت موردنظر و ارائه طریق برای آموزش کلیه افراد ذی‌مدخل در تصمیم‌گیری. طراحی. اجرا.
بهره‌برداری و همچنین افراد مستقیماً ذی‌نفع در طرح. بخشی از مطالعات را تشکیل می‌دهد.
در قسمتهای زیر روش ارائه شیوه‌های ارتباطات بخشی و مردمی. آموزش زیست محیطی و راهکارهای مدیریت
ریست محیطی شرح داده شده است:
۱-۸ ارائه روشهای مشارکت مردمی و تشکیلات غیردولتی
به منظور استفاده از نظرات و امکانات بالقوه موجود لازم است از گروههای ذی‌نفع و تأثیرپذیر از طرحهای مهندسی
رودخانه اطلاعات کافی کسب نمود. این اطلاعات باید در راستای شناخت و تعیین گروههای ذی‌نفع و یا متضرر از
طرحها. شناخت و تعیین گروههای ذی نفوذ در طرحها و بالاخره شناخت و تعیین میزان تأثیرپذایری گروههای
مختلف در محدوده طرح و محل طرح جمع آوری گردد. روش جمع آوری اطلاعات در بخشهای زیر آمده است:
۱-۱-۸ تعیین حدود و میزان مشارکت مردمی
حدود و میزان مشارکت مردمی در مطالعات ارزیابی زیست محیطی به عواملی مانند :
میزان تأثیرپذیری از طرحها
۵ میزان دریافت اطلاعات مفید و سودمند در مطالعات
۵ تعداد. تنوع و چگونگی گروهها
8 ساختار اجتماعی گروهها و به‌ویژه رهبری
مربوط می‌شود. تعیین این عوامل باید به شیوه مذکور در قسمتهای زیر انجام پذیرد.
۱-۱-۱-۸ تعیین تأثیرپذیری مستقیم و غیرمستقیم
به منظور تعیین تأثیرپذیری مستقیم ویا غیرمستقیم گروهها باید اقدامات زیر انجام پذیرد:
۵ ساختار اجتماعی گروهها در محل طرح و یا محدوده طرح از نظر: حمعیت. طبقه. ابل. قبیله. تشکیلات
۱۰۷
-------- صفحهٔ بعد --------
تصمیم‌گیریها لازم است بررسی گردد. اطلاعات جمعآوری شده در بخشهای ۳-۳-۳ آویژگیهای
جمعیت‌شناسی" ۴-۳-۳ آسیمای اجتماعی - اقتصادی". ۵-۳-۳ آویژگیهای فرهنگی - سیاسی" در
استاندارد حاضر در این بررسی به کار خواهد آمد.
۵ موقعیت جغرافیایی گروههای عمده در محدوده طرح و محل طرح با توجه به تأثیرپذیری مستقیم و با
غیرمستفیم بررسی و ارزیابی شود.
۵ گروههای‌شناسایی شده‌از دیدگاه حدودتأٌثیرپذیری و همچنین میزان‌اطلاعات قابل جمع آوری طبقه بندی‌شوند.
۲-۱-۱-۸ ارزیابی هم بخشی تشکیلات و گروههای ذی‌علاقه
گروهها و یا تشکیلات ذی‌علاقه در طرحها به دو گروه متمایز تشکیلات غیردولتی و ارگانهای نیمه دولتی قابل
تقسیم‌اند. ارزیابی هم‌بخشی این گونه تشکیلات از یک‌سو به جمعآوری نظرات و به کارگیری خواسته‌های آنها در
مدیریت زیست محیطی و از سوی دیگر به انعکاس خواسته‌های مردمانی که خود قادر به تشریح نیازها نیستند.
مساعدت می‌نماید.
۱-۲-۱-۱-۸ تشکیلات غیردولتی
تشکیلات غیردولتی موجود در محدوده و یا محل طرح بای مشخص شوند. این گونه تشکیلات عمدتاً شامل:
۵ انجمنهای طرفدار محیط زیست
۵ سازمانهای مردمی عام‌المنفعه
۵ انجمنهای مذهبی و هیأتهای دینی
۵ شرکتهای دست اندرکار کارهای آبی مانند: مهندسان مشاور و پیمانکاران
۵ سندیکاهای کارگری و صنفی
هستند. این گونه تشکیلات به عنوان واسط بین طرفداران طرحها و تأثیرپذیران نقش عمده‌ای خواهند داشت.
۳-۲-۱-۱-۸مراکز علمی و ارگانهای نیمه‌دولتی
نظرخواهی از مراکز علمی و ارگانهای نیمه‌دولتی به ویژه از حیث کاربری در مدیریت زیست محیطی و همچنین به
کارگیری امکانات این گونه تشکیلات نیمه دولتی در برنامه‌ریزی پایش زیست محیطی اهمیت خواهد داشت.
۵ دانشکده‌ها و موسسات مطالعات محیط زیست
۵ سازمانها و شرکتهای آب و فاضلاب
۵ انجمنهای میراث فرهنگی
9 سازمانهای توسعه و ترویج کشاورزی. دامپروری و صنعت
باید در محدوده و یا محل طرح مشخص شوند.
۱۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۱-۱-۸ شیوه‌های ارتباطات مردمی
به منظور جمع آوری نظرات مردمی. لازم است شیوه‌های خاصی را به کار گرفت تا بتوان اطلاعات موردنیاز را بدون
هرگونه دشواری و با حداکثر صحت جمع آوری نمود. نظرخواهی از گروههای مردمی با به کارگیری شیوه‌های زیر
میسر میگردد که مستلزم ارائه اطلاعات کلی درخصوص طرح به مردم و سپس جمعآوری نظرات آنها به صورت
پروسش و پاسخ است.
۱-۳-۱-۱-۸ نظرخواهی مستقیم
نظرخواهی مستقیم از طریق برگزاری جلسات عمومی با مردم و یا نمایندگان آنها و یا از طریق پخش پرسشنامه و
تجزیه و تحلیل پاسخها میسر می‌شود. در کاربری هر یک از شیوه‌ها نکات زیر باید مراعات گردد:
9 برگزاری جلسات عمومی
- تعیین نماینده و یا نمایندگانی از سوی گروه مسئول مطالعات ارزیابی زیست محیطی برای تشریح طرح
- برگزاری جلسات عمومی با نمایندگان مردم از طریق چاپ پوستر و آگهی حاوی تشریح مختصر طرح. محل
تجمع. و یا از طریق رسانه‌های گروهی (مطبوعات محلی. رادیو و یا تلویزیون)
- تعیین مترجم برای تبادل افکار بهتر با گروهها در صورت لزوم
- گروه بندی افراد ذی‌نفع و یا متضرر و یا علاقه‌مند به اجرای طرح
- بحث و تبادل نظر بین نماینده گروه ارزیابی زیست محیطی و گروههای تعیین شده متضرر. ذی‌نغع و با
علاقه‌مند و یا نمایندگان آنها
در این روش گروه ارزیابی زیست محیطی باید با توجه به اثرات مثبت و منفی طرح بر افراد و گروههای مختلف.
پرسشنامه‌هایی را تهیه و بین مردم توزیع نموده و سپس جمعآوری نماید. تجزیه و تحلیل پاسخهای جمع آوری شده
بنوعی منعکس کننده نظرات مردم خواهد بود.
۲-۳-۱-۱-۸ نظرخواهی غیرمستقیم
نظرخواهی غیرمستقیم از طریق تبادل افکار بین گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی و نمایندگان مردم میسر
میگردد. در این شیوه باید نکات زیر مورد توجه واقع گردد:
8 تعیین نماینده و با نمایندگان گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی
9 تعیین نمایندگان گروههای عمده و یا افراد منعکس کننده نظرات مردم مانند: امام جماعت مساجد. کدخدا.
رئیس شورای محل و غیره
۵ برگزاری مصاحبه و یا جلسات پرسش و پاسخ با نمایندگان فوق‌الذکر
۱۹
-------- صفحهٔ بعد --------
۳-۳-۱-۱-۸ویژگیهای ارتباطی
در به کارگیری روشهای ارتباطی استفاده از راهکارهای متناسب با ساختار اجتماعی - اقتصادی محل و یا محدوده
طرح. شایان کمال اهمیت است. در استفاده از این راهکارها باید به نکات زیر توجه نمود:
9 تعیین نماینده ذی‌صلاح و مردم‌پسند از سوی گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی
به کارگیری نمایندگان گروههای غیردولتی. مددکاران اجتماعی. افراد محلی استخدام شده در کنار نماینده
گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی
8 تبادل افکار با برخی افراد ذی‌نفوذ مانند: رژسای ادارات آموزش و پرورش. اتحادیه‌های محلی. تعاونیها.
اجتماعات مذهبی برای تکمیل و تسهیل ارتباطات
جلب اعتماد مردم در حمایت از آنان در برابر رفع مشکلات احتمالی ناشی از طرحهای پیشنهادی دولت
۴-۱-۱-۸ کاربری نظرات مردمی
نظرات جمع آوری شده از مردم و تشکیلات غیردولتی در محل و یا محدوده طرح لازم است بررسی و تجزیه و تحلیل
گشته و در راستای قوام مطالعات ارزیابی زیست محیطی و همچنین پیشگیری از دشواریهای محتمل آینده به کار
گرفته شود. شیوه کاربری این نظرات در بخشهای زیر شرح داده شده است:
۱-۴-۱-۱-۸ تغییر در محدوده و عمق مطالعات زیست محیطی
حاصل تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده مردمی در بخشهای زیر کاربرد خواهد داشت:
۵ بازنگری در مرزبندی محل طرح و یا محدوده طرح به منظور دربرگیری هر چه بیشتر گروههای تأثیرپذیر
۵ بازنگری در وسعت ارزیابی اثرات زیست محیطی و عمق مطالعات با توجه به خواستهای مردم عادی و یا
گروههای ویژه
۵ مذاکره با مسئولان طرح (کارفرما) و کسب تکلیف درخصوص مسایل قراردادی مطالعات. تأمین هزینه
مطالعات و بالا خره رفع دشواربهای مطالعاتی ناشی از تغییر در حدود مطالعات
۵ ایجاد مجاری اطلاعاتی مشخص و اطمینان بخش با گروههای غیردولتی به منظور کسب اطلاعات موردی و
۲-۴-۱-۱-۸ اطلاع‌رسانی
در طی انجام دادن مطالعات. داد و ستد اطلاعات بین گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی و تشکیلات مردمی
پیوسته ضرورت پیدا می‌نماید. لذا با وجود نظر خواهیهای انجام شده ممکن است کراراً تماسهای مجددی با مسئولان
گروهها. قبایل. تشکیلات غیردولتی ضرورت پیدا نماید که در آن صورت باید با حداکثر استفاده از آشنایی و با
ار تباطات مستحکم ایجاد شده قبلی. این داد و ستد اطلاعاتی انجام پذیرد.
۱۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۵-۱-۱-۸ گسترش و استحکام مشارکت مردمی
انجام دادن مراحل مختلف طرح اعم از مراحل مطالعاتی و یا احرایی بدون مساعدت و مشارکت مردمی در محل
طرح و یا محدوده طرح بدون دشواری و با موفقیت کامل میسر نیست. بنابراین با توجه به نظریابیهای انجام شده و یا
شناخت از طبیعت. محتوا و حدود خواستهای مردم. گروهها و جوامع تأثیرپذیر. باید راهکارهای معینی برای جلب
مساعدت و مشارکت به کار گرفته شود. راهکارهای مزبور در بخشهای زیر شرح داده شده است:
۱-۵-۱-۱-۸ایجاد تسهیلات اقتصادی
ایجاد تسهیلات اقتصادی برای مردم در محل طرح و یا محدوده طرح یکی از اهرمهای پرقدرت در جلب مشارکت
مردمی در کلیه مراحل طرح است. اقدامات زیر در این زمینه باید مورد بررسی و کاربری قرار گیرد:
۵ واگذاری مالکیت اراضی جدید در برابر اراضی ساقط از حیرانتفاع بر اثر طرح
۵ واگذاری سهام واحدهای تولیدی دولتی به‌عنوان جایگزین خسارات ناشی از طرح
۵ استفاده هر چه بیشتر از نیروی انسانی بومی در مراحل مختلف طرح و افزایش توان اقتصادی افراد بومی
۲-۵-۱-۱-۸ پایش مستمر برای مشارکت مردمی
با توجه به اینکه نظرات مردم طی دوره طرح همچنان یکسان نخواهد ماند و این نظرات در دوام و پایداری طرح تأثیر
مستفیم خواهد داشت. لذا برای جلب رضایت خاطر مردم در دوره طرح از راهکارهای زیر باید استفاده نمود:
۵ برنامه‌ریزی سنجش دوره‌ای نظرات مردم و حصول اطمینان از وضعیت مطلوب
۵ استفاده از قابلیتهای جدید مردمی در راستای نگهداری و دوام طرح
9 ارزیابی مقررات کاربری اراضی. استفاده‌های موقت از اراضی. حفاظت محیط زیست و مشخص نمودن
بازنگریهای لازم در هنگام ضرورت
این راهکارها باید در مطالعات ارزیابی زیست محیطی به‌دقت بررسی شده و به عنوان راهنما برای رفع دشواریهای
آینده پیشنهاد گردد.
۲-۸ ارائه روشهای ار تباطات بین بخشی
به طور کلی بخشهای مختلف تشکیلات دولتی و سازمانهای غیر دولتی. از طرحهای عمرانی یکدیگر ممکن است
تأثیر پذیرفته و یا به طرحهای عمرانی یکدیگر هم‌بخشی نمایند. بنابراین لازم است به منظور حفظ توسعه پایدار در
کشور این تأثیرات و هم بخشیها به نحو مطلوب در مراحل مختلف طرحهای عمرانی شناسایی شده. راهکارهایی
برای تقویت اثرات مثبت و تقلیل و یا حذف کامل اثرات منفی به کار گرفته شوند. بدین سان جامع نگری در طرحهای
عمرانی تقویت شده. بخشی نگری کاهش یافته و در نتیجه به توسعه پایدار مساعدت میگردد.
۱۹۱
-------- صفحهٔ بعد --------
غالب طرحهای مهندسی رودخانه اعم از طرحهای خاص و با طرحهای منطقه‌ای دارای وجوه مختلفی است که
ار تباطات بین بخشی متعددی را می‌طلبد. این ارتباطات در موارد زیر:
تعیین محدوده مطالعات !
تهیه شرح وظایف "۲
۵ حدود مطالعات 8
۵ تأمین منابع مالی و بودجه
۵ آموزش زیست محیطی
9 کاهش. کنترل و پایش اثرات
تصویب طرح و یا طرحها
به کار خواهد آمد که لازم است در مراحل مطالعات. اجرا و پایش در نظر گرفته شوند. شایان ذکر است در مراحل یاد
شده ممکن است برخی نقائص در بخشهای ذی‌مدخل عیان گردد که باید در گزارشهای مطالعات زیست محیطی
توصیه‌های ضروری در این بخشها در راستای حفظ توسعه پایدار ارائه شود.
روش شناسایی و برخورد با بخشهای ذی‌مدخل. به کارگیری این بخشها در ارتباطات بین بخشی در مطالعات
زیست محیطی طرحهای خاص و یا طرحهای منطقه‌ای مهندسی رودخانه و بالاخره ارائه توصیه‌ها در راستای تقویت
بخشها در فسمتهای زیر شرح داده شده است:
۱-۲-۸ شناسایی بخشهای ذی‌مدخل
در این بخش از مطالعات لازم است کلیه بخشهای دخیل در مرحله انجام دادن مطالعات. مراحل اجرای طرح.
مراحل پایش زیست محیطی و بالاخره مرحله تصویب مطالعات شناسایی شوند. این شناسایی باید تاحد تشکیلات
ذی‌مدخل موجود در محدوده طرح انجام پذیرد. بخشها و یا تشکیلات ذی‌مدخل در دوگروه متمایز شامل تشکیلات
و سازمانهای دولتی و تشکیلات و سازمانهای غیر دولتی قابل تفسیم‌اند. روش برخورد با تشکیلات باد شده در
بخشهای زیر آمده است:
۱-۱-۲-۸ تشکیلات و سازمانهای دولتی
با توجه به طبیعت. وسعت و گسترش طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه لازم است سازمانهای دولتی ذی‌مدخل
تعیین شوند. این سازمانها تا جایی‌که به طبیعت کارهای مهندسی رودخانه در مراحل مختلف مربوط می‌شود عبارت
است از :
۵ وزارت نیرو 8 وزارت دادگستری
2-۳9٩ 0 ۵ 500 -1
0۴ 50006 -3
۱۱۳
-------- صفحهٔ بعد --------
9 وزارت کشاورزی 9 وزارت حهاد سازندگی
9 وزارت مسکن و شهرسازی وزارت کشور
وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی ۵ سازمان حفاظت محیط زیست
۵ وزارت راه وترابری
۲-۱-۲-۸ تشکیلات وسازمانمهای غیر دولتی
تشکیلات و سازمانهای غیر دولتی ممکن است در مراحل مختلف طرح. اطلاعات مفید و یا تسهیلاتی را فراهم آورند
که در مراحل مختلف طرح به کار آید. با توجه به طبیعت. وسعت و گسترش طرح و یا طرحهای مهندسی رودخانه
تشکیلات غیر دولتی زیر در منطقه و یا محدوده طرح باید شناسایی شوند:
۵ انجمنهای محیط زیست
دانشکده‌های محیط زیست و سایر رشته‌های مرتبط با محیط زیست
۵ سندیکاهای صنایع
۵ شرکتهای مهندسان مشاور و یا پیمانکاران کارهای آبی. آب و فاضلاب
۵ هرگونه تشکیلات غیر دولتی ذی‌مدخل
۲-۲-۸ به کارگیری ار تباطات بین‌بخشی
ار تباطات بین بخشی. در بهترین حالت. توسط ایجاد واحدهای کنترل محیط زیست در بخشها و تدوین مقررات و
دستورالعملهای زیست محیطی بخشی ولو به صورت محدود حاصل می‌شود. این واحدها یا به صورت جداگانه در
ساختار تشکیلاتی بخشها قرار دارد و با ترکیبی از تعداد معینی کارشناس زیست محیطی است که وظیفه انجام دادن
امور زیست محیطی مربوط به فعالیتهای بخشی را به عهده دارند و در قسمت مشخصی از تشکیلات به کار گمارده
شده‌اند.
گروه مطالعات زیست محیطی انتخاب شده برای طرحهای خاص و یا طرحهای منطقه‌ای مهندسی رودخانه. با
واحدهای فوق الذکر در پرتو مقررات زیست محیطی بخشی و به ویژه مقررات زیست محیطی کشوری ارتباط بر قرار
می‌نمایند. این ارتباط در شروع مطالعات زیست‌محیطی. پس از معین شدن سرپرست مطالعات و به سرپرستی وی
طی تشکیل جلسات ضروری برقرار میگردد. لازم است قبل از ارائه گزارش مطالعات زیست محیطی نیز مجدداً با
بخشهای ذی‌مدخل در خصوص اقدامات انجام شده تبادل نظر گردد. در کلیه جلسات باید بر حسب مورد کارشناسان
مورد نیاز از گروه مطالعات ارزیابی زیست محیطی و یا بخش مورد نظر حضور داشته باشند و چه بسا جلسه مشترک
با چند بخش و در یک جا ضرورت یاید.
اقدامات ضروری برای ایجاد ارتباطات بین بخشی در طرحهای مهندسی رودخانه اعم از طرحهای خاص و با
طر حهای منطقه‌ای در قسمتهای زیر آمده است:
۱۱۳
-------- صفحهٔ بعد --------
ْ نمودار ۱ - نمونه‌ای از ارتباطات زیست محیطی بین بخشی در سطح ملی
ْ
و
زارت مسکرد ۰
ٍ تشکیلات سازمان حفاظت زارت راه و ترا یه وزارت کشاورزی وزارت
ٍ وزارت راه و ترابری ۸ ۰
و شهرسازی
8 ۹ و آموزش ها
رس ]| | سارت ۱
دانشگاهها و
دانشکده‌ها
ی ۱ ی تشکلات دولمی محلی
مهندس مشاور منتخب گروه ارزیایی
برای ارزیایی زیست زیست محیطی برای
محیطی طرح با طرحها | |[ ایک طرح با طرحها
گروههای تاثیرپذ بر
محلی
۱۱۴
12531307130813121320133013311333133413351336133713381339134013411342134313441346134713481349136013611362136313641365136613671369139113921393193119891992199319941995199620212149215121592160216521682175223522372251229823042307230923122319232623282330234323462351235323912443246324912502250725222523252425252530253125352538254225442545254625572558256025612563256425652566256725682569257125752576259826132615261626202621262226232624262526262627262826292630263126322634265926602661266226632665266626672668266926712682268326852686268727022706270727102712272027212725272727282729273027662841284228432844284528462847284828492850285128522853285428552856285728582859286028622863286428652866286828692870287128722873287428752877287828792880288128822883288428852886288728882889289028912892289328942895289628972898289929002901290229032904290529062907290829092910291129122913291429152916291729182919292029212922292329242925292629272928292929302931293229332934293529362937293829392940294129422943294429452946294729482949295029512953295429552956295729582959296029612962296329642965296629672968296929702971297229732974297529762983298429852986299430093010303230563082308430893090313631373138313931403142314731513152316131733177320132133237324232463248325132543255325632573284329933163318331933203323333733413348335233553356335733723373337433783384339433973398340334263428342934523453345434553456345734663467346834823483348434853486348834893490349634983500350535213524352535283530353135533554356335643566357136183619362036213622362436253626362736283630363236353636363836393640364336443646364736563658366336643681368237193725373037313732373337343743374437463748377337873793379938153821383438383843386438653866386738683872388038813882388338843885388638873888389038913892389338943896389738983899390039013902390439053906390739083909391239163917391839193922392339253926392939313932393339343935393739383940394239443945394739493953395539563959396139633964396539663967396839703971397239743975397639783980398739933994401240154017401940224023402440254026402783168317833983418368836984028407842784498452845384748582858485858594861086248638863986438644955695699570957695779578958095819582958396029605963796399640964196469647964896539698970097019719973297409759976497659780979797999809982998349933993599409948996199639982998399879988999099959997999899991000010004100071000810010100241004010048100571006010069101261014810152101581017910180101931019610197102071021310223102251022810243102471025510261102671028810292103051030610329103361033810341103421039910410104141044410446104481045010459104601046210465104921049310501105101052910565105671058210586105881058910591105951059710598106121061810620106241062510628106331063410638106391064010644106451064610648106491065510656106571066110673106761069010692107091071010711107131071510717107181071910720107211074610755107561076010762107701077510778107791079010793107981079910800108041081110812108161081710818108191082010821108271083210844108451084610849108511086510872108751089610908109121093510936109541095810959109701097110972109731097410975109761098210985109871099010992109931099410997109981099911003110081100911010110111101311021110271103111035110391104211043110451104611047110491105111052110531105711060110611106211063110641106511067110681107411075110771107911081110851108611087110881108911090110911109311095110961109711099111001110211105111061110711108111091111111112111161111711120111221112411125111261113111132111331113411136111381113911140111481114911150111511115211153111541115711159111601116111162111631116811170111731117711178111791118311190112091121111212112131121411218112221123111232112331123411236112381124611248112491125411256112571125811263112641126511267112681126911270112711127311276112781128111285112891129211293112951129611300113011130511307113091131311314113151131711318113201132211332113331133411335113361133911341113431134411345113461134711352113551135611357113591136011363113661136711370113771137811379113811142211431114331143411436114391144011441114421145311455114571146411465114661146811469114761147911484114851148911496114981149911500115011150311508115121151711523115241152811533115341154011541115431154411553115541155711566115681156911570115771157911582115861158911590115941159711600116031160411609116251163011635116401164111651116551165711660116621166711668116781168311684116851168611687116881168911690116911169311694116951169611697116981169911700117011170211703117041170511706117071170811709117101171711720117221173911755117651176611767117741177711778118181181911824118251182611832118411184311844118461185711858118591186011861118651187611877118811189111895118961189711898119171191911920119211192411927119291193311934119391195211953119631196411972119741197511977119781198011983119851198711995119961199912003120041200512007120081202412035120381204012041120431204612050120571206212064120671207812106121081211012111121121211312114121151211612117121181211912120121211212212123121241212512126121271212812129121301213112132121341213512136121371213812139121401214112142121541215512164121651216812170121731217412182121891219412195122161221712218122201222312224122261224212243122601226112264122651226612267122681226912270122721227612279122911229212296123111232012323123301233112333123371233912342123431234712368123691237012373"با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد"!"با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمند""با صلوات بر محمد وآل محمد"*"با صلوات برمحمد و آل محمد""تامین کالا و تجهیزات. ساختمان"رک اسلا یا راب"یا صلوات بر محمد و آل محمد"#صیه هایی در مدیریت منایع آبهای زیرزمینی| موضوع مصوبه: مقررأت تامین برق مراکز استخراج رمزارزها« بخشنامه به کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری »« ما لرا ری رای ولیر»«اصلاحیه سوم تنقیح و تلخیص بخشنامه (۱۱) جدید در آمد و ملحتات«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد؛«با صلوات بر محمد و آل محمده«با صلوات بر محمد و آل محمده«با صلوات پر محمد و ال محمد:«فهرست مصادیق خدمات بیمه های زندگی و درمان»آئین نامه تشکیلات و طبقه بندی مشاغل دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درآئین نامه جامع مدیریت دانشگاهها و مْسسات آموزش عالی,آب تصفیه شده برای صنایعآبین‌نامه طراحی لرزه‌ای تاسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸)آبین‌نامه طرح هندسی تقاطع‌هاآبین‌نامه طرح پاهای راه و راه آهن در برابر زلزلهآح را رجا مر و رمع کی ماو رهم وی رال مورآسیب‌شناسی و ارزیابی وضع موجودآسیب‌های وارد بر اتصالات بتنی به شرح زیر طبقه‌بندی می‌شود:آشنایی با سازمان ملی استاندارد ابرانآشنایی با سازمان ملی استاندارد ایرانآشنایی با سازمان ملی استاندارد ایرانآشنایی با موْسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ابرانآصو با مرت وزبرانآصو با مرت وزهرانآماده سازی لجن حاصل از تصفیه فاضلابآمور مالباتی شهر و استان تهرانآن برای ادامه مطالعات و انجام طراحی تفصیلی انجام می‌شود. هرگاه مشاور نظری در مورد تکمیل, بآنها در پیشرفت جوامع » تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذ یر ساخته است . نظر به وسعآوقاء زایه زروانه اشتخال به کار تاردافیآیین نامه اجرای بند ۵ ماده ۱۳ قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۴/۰۶/۰۵)آیین نامه اجرایی ماده ۱۹۳ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی اآیین نامه اجرایی ماده (۷) قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۴/۰۳/۱۷)آیین نامه اجرایی موضوع ماده59آیین نامه اجرایی موضوع ماده219آیین نامه اجرایی موضوع ماده 79 قانون تامینآیین نامه استخدامی سازمان بیمه های احتماعی مصوب 13/12/1348 (قانون سازمان بیمه هایآیین نامه جدید استخدامی سازمان مصوب 28/12/1386آیین نامه مالی و معاملاتی دانشگاه های علوم پزشکی و خدماتآیین نامه معاملات شهرداری تهران - مصوب ۱۳۵۵/۱/۲۵ با اصلاحات فصل اول - نصاب معاملاتآیین‌نامه اجرانی ماده 46 آیین‌نامه استخدامی سازمانآیین‌نامه اجرایی بند ۷ ماده واحده قانون تسریع در امر تخلیه و بارگیری کشتیها در بنادر ٍآیین‌نامه طرح هندسی راههای ایرانآییین نامیه اجرایی میمیور مامییات ارزد امیواا و ارایی هیاک انتتیاا یاوتیه بیه شیریتا قانون اصلاح ماده (۵) قانون بیمه‌های اجتماعی کار گران ساختمانیاا اک هس۲۱ اوه هک مش ازاب بر فسات فهاج ۳ هی اتعقتضصااصیابالغ ارزش معامالتی امالال منالاط22ابعاد فلانج ها در اتصالات خطوط لوله برایابلاغ 71 جبران بار مالی ناشی از کرونا _ ابلاغ اولابلاغ شیوه نامه اصلاحی موضوع بند (1-3) ماده (3) اصلاحی آیین نامه اجرایی تبصره (2) مادهابلاغ صورتجلسه شورای عالی مالیاتی درخصوص مرور زمان مالیاتی جرایم موضوع ماده 169ات ی ارم ریم را ان نز او مراتاق دارو و کار تمیز (در مراکز سطح ۲-در مراکز سطح ۳ به صورت مجزا در منطقه مراقبت متوسط و ماثر مواد شیمیایی مختلف بر بتن و شیوه های حفاظت سطحی ۱۹۶اجتماعی و زیست محیطی (۶۱)اجتماعی» ارزش گذاری و توجیهاجراغ اعلان به هوابیما - اضافه بها برای طول بیش از ۵۰ متراجرای کامل مقررات نظام درآمداجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناح نا و اس اد سسکا دج بدااحتراماًء به استناد مصوبات پنجاه و ششمی ین جلسه شورای عالی فنی شهرداری ت تهران به تار ریخاحتراها با توجه به بررسیهای به عمل آمده وضرورت بازنگری مدارک و شرایط تاسیس موسساتاحداث ساختمان استاندار بهااحمدی, محمد رضا. ۱۲۳۷۶. هرس سازگار با طبیعت درختان. موسسه علمی- فرهنگی «نص».احکام مالیاتی قانون بودجه سال1404اختراما؛ با غنایت به نامگذاری سال ٩۶ به عنوان سال اقتصاد مقاومتی» ولید و اشتغال» در اجرااختیارات هیأت امناء در تصویب بودجه تفصیلی دانشگاههااخیر|۱" مشاهده میگردد که واحدهای حساب انفرادی و نامنویسی بدون رعایت مفاداد وم سور ی اسا یا رایادارات کل امور مالیاتی شمال و جنوب استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شمال. جنوب . شرق و غرب استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شهر و استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شهر و استان تهرانادارات کل امورمالیاتی شهر و استان تهراناداری با موضوع ابطال نامه وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی به شماره 100/18 مورخ 1401/01/2ادامه بیمه به تور اختیاری با بیمه اجباری ..ادامه جدول پ ۵-۲ شدت روشنابی اماکن بر حسب اوادحع اه شاب که یه هل مهادعمای بمردین‌هاری و کن‌هاری ازادور فننام فنی سازمان رادداری و حدل و نثل جاددایادچار ۱ را تون ۳۹اذرلسو لیر در یویر ال زرف رام ْار از اداره کل هما هنگی نی و عمرانی مناطق و سازما نها تاش 2 یی وش ویار موضوع: ایجاد تسهیلات برای کارفرمایان ,ار کر ار را را خر اراک هر نارای السا کرومارت بس مت در لاورارت مت را ناورارتباط با فصل مالیات بر درآمد حقوقارزش افزوده مصوب 0 اعمال معافیت مالیاتی در خصوص مواد خوراکی بند (الف) ماده یاد شده» منوط بارزش مطبوعیت زیست محیطی (مثل چشم‌انداز) در قیمت دارایی‌ها منعکس می‌شود. این روش بر پایه ایارسال قانون الحاق یک بند به تبصره (6) قانون بودجه سال 1402 کل کشورارسال قانون تفسیر ماده18) قانون مالیات های مستقیمارهانن مرا و نوی ورارو وافا ی کی ام وتو مس اس و ایاز ۹ / رات . ایا رای ایا را ییا ریاس ساسا یت کشا اسآ کیرش ایساز 9 دای ول صنایماز ۲۹ رد زنط و اوعد کار سر ان سل ووداز آنجا که زمینهاز تأسیسات نمک زدایی ( آب شیرین کن)از تصغضه خانه آب / فاضلاباز تصفیه خانه های آب / فاضلاباز دیدش کگ مات ار ات در نی یاز لحاظ اداراز ورقهای فلزی در شکل ۲۹-۵ نشان داده شده است.از وهای مایماس ا! ایکا سر ات را ارتاست. از محدودیتهای مندرج در ماده (۱) این قانون مستثنی می‌باشند و کلیه امتیازات مندرج دراست. برای اءعرا ابلاغ می گردد. ۰استاندارد ۱۹۲۸۱ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران)استاندارد ملی ایران شمارهٌ ۲۲۹۶۷ (چاپ اول): سال ۱۴۰۰استاندارد ملی ایران شمارهٌ ۲۲۹۶۷ (چاپ اول): سال ۱۴۰۰استانداردها از ضروریات صنعت هستند. برای خود کفایی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهای لازاستانداردها از ضروریات صنعت هستند. برای پیشرفت و ترقی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهایاستانداردها از پایه‌های صنعت می‌باشند و در جهت نیل به خودکفانی در هر صنعت باید به تهیه استاستانداردها از پایه‌های صنعت هستند. برای خودکفایی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهای لازاستان‌هاء دستگاههای اجرایی پیمانکاران و مهندسان مشاور سراسر کشور یاستفاده از برق نرمال دراستفاده از پساب‌های شهری برای مصارفاسر ریاد راوس از ره راررهداسناد همسان بیمان تعمیرات اساسی دراشت. درمان و آموزش پزشکاشل رودخانه با استفاده از روشاصالحیه آیین نامه اجرایی موضوع تبصره5اصالحیه دستورالعمل اجرایی موضوع ماده39) قانون احکام دائمیی ررنامیهاصلاح آیین نامه اجرایی ماده ۸ قانونی تشکیل وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی (۱۳۶۶/۱۱/۲۸)اصلاح آیین نامه اجرایی ماده (۸) قانون تشکیل وزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکی (۱۳۹۱/۰۷/۲۳)اصلاح و الحاق یک بند (به‌عنوان بند ۷۲) بخشنامه تنقیح و تلخیص ضوابط بیمه‌ای مقاطعه کاراناصلاحیه مصوبه تعیین وظایف سورای عالی فنی سهرداری تهران ابلاغی بهاصلی‌ترین شیوهٌ جابه جایی درون‌شهری و مناسبترین شیوه برای سفرهای کوتاه و متوسطاصمفی ودرآس دیوان عدالت اذاری مورکاصو رب با مرت وزراناصول و تحلیل سیاستهای مدیریت آباصول و مبانی برنامه ریزی بخش آباضافه بها به ردیف های بتن پاشی در تونل هرگاه فاصله از تهیه بتن و بتن پاشی جداره تونل با بتاطالعات پولی و مالی واصله از جمله تراکنش های بانکی، با توجه به آرای متعدد صادره از سوی شعباعتراض به رأی کمیسیون پزشکی بدویاعلام ارزش انواع ماشین آلات راهسازی و کشاورزی (اعم از تولید داخل یا وارداتی)افراد موضوع این تبصره چنانچه از همسر دوم خود طلاق بگیرند یا همسر دوم آناناقلا را رمارد زدال موی الا یاران شماره: رش هد داالا تسد را همست یتالحاق سه بند به فصل هفتم بخشنامه تنفیح و تلخیص بازنشستگی با موضوعات اشتغال بکارمحدد و اعادالحاق یک تبصره به بند " الف " ماده (۳) آیین نامه اجرایی بند ۵۲" ماده (۱۳) قانون بیمه همگانالزامات اساسی (اصول ایمنی و عملگرد) وسایل پزشکیالف - به منظور زمینه‌سازی برای تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد. دانش‌مدارء خلاق والف) فضای اداری و کارکنان شامل اتاق های زیر است :الف- طول مورد نیاز برای سرریزاللهم صل علی محمد و آل محمداللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهمالینه مدنی استکه رابطه نعمیمیافنه 148011 که از عدد پایداری استفاده می‌کند [رابطه /۲۰-۵)) بام آیین‌نامه ادامه بیمه به طور اختیاری موضوع تبصره مادهام سای مور ی اسلای‌ا را پیوستاماالی ساان ااری و ایوراماده سازی و تمیزکاری سداوح کاریامر وزه نقش و اهمیت ضوابط معبارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب وامروزه نقش و اهمیت ضوابط معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب و مامروزه نقش و اهمیت ضوابط. معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب وامس وزارت ادن کار و فاد ای ۷۳ /۸/ ۱۳۰۲امن داریا یام و لووی ور وت نداردامه افتی و درآمد استان تهران اسامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با گذشت بیش از سی سال فعالیت تامکان اتصال قطعات پوسته به یکدیگر و نیز جوشنها فراهم باشد. وزن یک قطعه پوسته فلزی حدود ۱۳۰امکانات خدماتی(باجه. رختکن. سایه‌بان و...) در حریم ساحل نباید دید به دریا را مختل نماید.ان کل محترم امور مالیاتیان کل محترم امور مالیاتیان کل محترم امور مالیاتیان یه زوا استقال به تاو توذافیاند / نویه و برآینده ار ارم صرح زد اماندازه گیری جریان نشتی زمین و جریان دراندها باید طوری انتخاب و طراحی شوند که حداقل برای ۲۰ سال شبکه را حفاظت نمایند و پس از گذشتانفورماتیکی پیمانکاران، مشاوران و شرکتهای ،دستگاههای اجرایی به بخشنامهاه و ام ماه مه تمهاوفقاء ده زروافه اشتخال به کار کاردانیاونان محترم شهردار تهراناونین محترم شهردار تهراناپ ۱۱اه تا دار هک هااک هم با شورای عالی رفاه و تامین‌اجتماعی)اکتشاف متایج هشبدر 9 کر پنی در صتنیت ذمشتاگر ما بتوانیم تولید داخلی را رونق ببخشیم مساله تورم حل خواهد شد.(مقام معظم رهبرری)اگرمه را هه ۷ زرهاگرمه را هه ۷ زرهای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شمارهای فرم درخواست احتساب مدت خدمت نظام وظیفه و حضور در جبهه :ایران. ریاست جمهوری. معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی. دفتر نظام فنی اجراییایعاد بیرون‌رفتگی ایستگاه برای راههای شریاتی درجه ۲ به شرح زیر تعیین می‌شود: :.ایمنی در برپا کردن اسکلت فلزیاین حالت‌ها در ارتباط با ظرفیت باربری حداکثر ساختمان تعریف شده که گذر از آنها باعثاین دستورالعمل در اجرای ماده۲۲ قانون پیش‌فروش ساختمان مصوب ۱۳۸۹ و بند «د» ماده (۱)این دستورالعمل در راستای یکسان‌سازی و ایجاد وحدت رویه در تدوین لایحه تأخیرات پیمان‌هاء کاهاین سند از تاریخ تصویب معتبر و از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجرا است.این صفحه توسط کمیته تحقیقات و توسعه فناوری نیروگاه تکمیل می‌شود.این فصل از آییناین مدرک تحت کنترل مدیریت طرح و برنامه و بودجه قرار دارد و در هنگام به کارگیری این مستند.این نامه دبیرخانه ار زیابی فناوری سلامت درمورد تجییزات بپزشگیاین نوع نرده که نمونهٌ آن رادر شکل ٩ می‌بینید. از پروفیل فوطی شکل ساخته می‌شود.این نوع کلاس کارایی برای مجموعه مولدی کاربرد دارد که در تجهیزات متصل, تقاضاهای شدیدی در موب) گسترش عدالت اجتماعی با:با : سازه بردازی ایرانبا استفاده از شناسایی ارگانهای ذی‌مدخل دولتی و غیر دولتی (بخشهای ۱-۱-۲-۸و ۲-۱-۲-۸ استانداربا استناد به مادهبا بسچرب لمعلاروتسد 9 بابا توجه به اجرایی شدن قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان و فراخوان اجرای این قانونبا توجه به استقبال مودیان محترم مالیاتی از افزایش میزان تسهیلات بخشودگی جرایم در نظر گرفتهبا توجه به اطالعات واصله، برخی از دستگاهبا توجه به اینکه رعایت قوانین و مقررات توسط سازمان تامین اجتماعی به عنوان یک سازمانبا توجه به بررسی های به عمل آمده و اطالعات دریافتی از سااماههبا توجه به سوالات و ابهامات مطرح شده و به منظور ایجاد وحدت رویه در خصوص چگونگیبا توجه به عدم انطباق تاریخ الزم االجرا شدن قاانون ماییااب بار ارزف ادازوده م او1400با توجه به مصوبه اخیر مراجع قانونی، واردات طال، پالتین و نقره بههبا توجه به مفاد بندد2با توجه به موضوعات مطروحه توسط مودیان محترم مالیاتی در زمان برپایی میز خدمت، در بررسی هاابا توجه به نقش صنعت آب و برق به عنوان یک صنعت زیربنایی در توسعه کشور و اهمیت عنصربا درخواست مرکز دانشگاهی وموجود بودن کالای ارز حمایتی از فرم حواله به شماره 1۳-۳0-09 استفابا درنظر گرفتن مراتب فوق و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران تهیه استاندبا روش پبزومتریبا ری مبه رستشبا زان احرای وست:با سای مورک اسی‌اران 9با سلام و دعای خبربا صلوات بر محمد و آل محمد»با صلوات بر محمد و آل محمد»با صلوات بر محمد و آل محمدهبا عنابت به أن خ که معطابق بند (ت) ماده (۶) آپینن امه اجرابی موضوع ماده (۹۵) اصادحی فانونبا عنایت به اینکه آراء هیأت های حل اختلاف مالیاتی بلافاصله پس از صدور در سامانه های سازمانبا عنایت به بخشنامه شماره39با عنایت به تعطیلی روز شنبه موورخ20با عنایت به سوالات و ابهامات مطروحه در خصوص اجرای مقررات تبصره (3( ماده )17( قانون مالیاتبا عنایت به مت و تلاش بحدانه کلیه عوامل دست اندر کار » مقدمات و پیش نیازهای لازم جهت ارائهبا عنایت به مجوز مراجع قانونی» مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی صاحبان مشاغل و پرداخت مالیات مبا عنایت به مفاد ماده1با عنایت به مفاد ماده237) قانون مالیاتبا عنایت به مفاد ماده (4) آیین نامه اجرایی بند (ب) ماده (11) قانون جهش تولید دانش بنیان» «با عنایت به نامه شماره 1401/300/58170 مورخ 1401/12/24 سازمان حفاظت محیط زیست و همچنین ابلابا قطعات اتصالی و متعلقات آنها برای خطوط آبرسانی تحت فشاربا محوربت ماشینهای دواربا معاونت محترم نیروی انسانئی ستاد کل نیروهای مسلح , احتساب مدت حضور داوطلیانه دربا موضوع ارسال فهرست برخی از مودیان صاحبانبا نام و یاد خداباذکشهای متالمات ری ۵ بن دای ازباران اداری واعرای لور بت داردباز کردت, تحلیه. نرمیم و بستن مش هاباس تک و رک را ۱۳۹۹۰بانک اطلاعاتی موجود در انجمن شرکتهای برق کانادا که با استفاده از داده‌های واحدهای تولیدیباه تصاویر سرپرسات محتارک ووارت اماور اقتصااد و دارایاا و وویار محتارک داد،ساتر رسایده اساببلا تناکک هیک و یلاکشا اجه فمرهاد هام اداوزئلنیبتن خودتراکم بتنی است که تحت وزن خود جاری شده و بدون نیاز به هرگونه تراکم خارجی به طور کامبتنی که در پانل‌های پیش‌ساخته به کار می‌رود باید حداقل دارای مقاومت ۲۸ روزه‌ای معادل ۱/۳۵بخش اول: قانون تأمین اجتماعی و آیین‌نامه‌های آن (۳۲- آیین‌نامه‌ها) ۹ ۲۰۱بخش شیمی‌درمانی به‌صورت یک بخش مستقل بیمارستانی استبخش چهارم: قانون برنامه پنجم توسعه؛ فصل سوم 2 ۴۰۱بخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاه های اجرابیمهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجرایی و مهندسان مشاوربخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و9 پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و9 پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی؛ مهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجراییء مهندسان مشاور و پیمانکاران ۱۰ 1بخشنامه به دسنگه‌های اجرایی, میندسان فشاور و بیممگارانبخشنامه به مراجع قضایی سراسر کشوربخشنامه به کارفر مایان. تامین کنندگان و بذ برندکا,.بخشنامه به کلیه دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۵) فانون مدیریت خدمات کشوریبخغش چهارم مجموعه مقررات ارزی و در راستای اهرای ماده یک قانون برنامهبدین وسیله فهرست انواع گوشت و فرآورده های گوشتی موضوع جزء (4-5) بند (الف) ماده (9) قانون مبدینوسیله اعلام می‌دارد بند. ۱-۱۷-۲ مندرج در پیوست ۱ (دستورالعمل تجهیز بر چیدن کارگاه)بر آورد اعتببر اساس تحلیل با مقاطع ترک‌خوردهبر رز اسارمر, ایرارهبر ری اسلا ان ری ۱۳/۵بر زرز اساریر ایرانبر زرز اسانیر ایراربر فامه ریزی و محئالحعات بریثه‌سازیبر ژوهشکده مطالعات فناوریبراساس ماده (۳۴) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی یکپارچهبرای بررسی‌ای اقتصادیبرای دوره طراحی ۲۰ ساله ۲ دوره طراحی ۴۰ سالهبرای زدگش‌دای زیرژزمنبشیبرای کارهای دج‌تدسی رو‌دخانهبرحسب سرعت طرح این راهپاء در تجدول ۹ تعیین شده است. این حداکثر برای تقاطعپایبررسی اندازه سازگاری پروژه ها بابررسی و تحلیل نتایج آزمون‌های آتش و آتش سوزی‌های واقعی, مبنایی را برای برآورد چهار نرخ رشدبررسی وضعیت کلرزنی اب مشروب در کشوربرنامه ار تقای سلامت و کاهش آلاینده های محصولات مهمبرنامه ارایه خدمات رفاهی به دانشجویانبرنامه‌ریزی درست (اقتصادی)» مال اندک را افزایش می‌دهد وبرنامه‌ریزی شده باشد معقول و منطقی نیست زیرا تکنولوژی به سرعت در حال پیشرفت بوده و دائماًبسته‌بندی» دارای دو درب در طرفین با دستگیره ازبسمه‌تعالی فرماندهی کل قوا بربقل به دعس و کگازبقل یه بت و داربلاستیک ها- سامانه های لوله گذاری برای شکهبمهره‌برداری اولیه از واحدهای نیروگاه‌هایبند (د) تبصره (19) ماده واحده قانون بودجه سال 1402 کل کشورء برای اجرا ارسال می گردد.به : معاونین محترم وزارت نفتبه : معاونین محترم وزارت نفتبه : معاونین محترم وزارت نفتبه : وزبر محترم نیروبه : وزبر محترم نیروبه : وزبر محخترم نیروبه : وزیر محترم نیروبه استناد بند ۵-۱-۳-۴ از ضوابط مدیریت امور بیمه‌ای وزارت نیرو منضم به بخشنامه شماره ۵۴۹۹۶/به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویبنامه شمارهبه اطلاع می‌رساند:به تعداد کافی و با رنگ‌های غیر محرک جهتبه شرح زیر تصویب کرد:به شماره ۳۲۳به مناسبت فرا رسیدن دهه مبارک فجر و تکریم مودیان محترم مالیاتی» با رعایت مقررات ماده 191 قبه منظور ارتقای سالمت اداری در کلیه فرایندها و فعالیت ها بوویهه ف ،راینودهای مربووب بوه رربه منظور تسهیل فرایند اجرایی حکم بند (ذ) تبصره (6) قانون بودجه سال 1401 کل کشور مبنی بر «کبه منظور رفع ابهام درخصوص مفاد جزء3به منظور رفع ابهام درخصوص مفاد جزء3به منظور قدردانی از خدمات کارکنان شاغل در شرکتهای وابسته (غیردولتی) و در اجرایبه منظور کمک به صنعت. تولید. رونق کسب و کار تحقق سیاستهای اقتصاد مقاومتی و مساعدت با کارفربه پیوست تصویر آیینبه پیوست تصویر آیینبه پیوست تصویر آیین نامه اجرایی ماده )4( قانون مانع زدایی از توسعه صنعت برق. موضوع تصویب نبه پیوست تصویر آیین نامه حمایت از تولید. دانش‌بنیان و اشتغال آفرین در حوزه اقتصاد و اصلاحیبه پیوست تصویر آیین‌نامه حمایت از نخبگان ایرانی موضوع تصویب نامه شماره 235461/ت 60421ه موربه پیوست تصویر اصالحیه بند3به پیوست تصویر اصالحیه های بند3) ضوابط اجرایی موض وع ماده172به پیوست تصویر اصلاحیه بند (3) ضوابط اجرایی موضوع ماده 172 قانون مالیات های مستقیم که به ابه پیوست تصویر تصویببه پیوست تصویر تصویببه پیوست تصویر تصویب نامه شمماره139211/ت58962به پیوست تصویر تصویبنامه شماره 137057/ت61217ه- مورخ 1402/08/03 هینت محترم وزیران با موضوعبه پیوست تصویر نامه شماره73403به پیوست تصویر نامه شماره 11/105938 مورخ 1402/05/04 نانب رئیس محترم شورای راهبری فناوری هابه پیوست دستورالعمل اجرایی موضوع بند (3) تصویب نامه شماره 83877/ت60021ه مورخ 1401/05/19 هیبه پیوست دستورالعمل انتشار صکوک اجاره لریالی و ارزی] در سیستم بانکی؛ که در تاریخبه پیوست شیوه‌نامه "" تشخیص و تفکیک اسرار دولتی از اطلاعات عمومی ""مصوب کمیسیون انتشاربه پیوست شیوه‌نامه "شیوه‌نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برایبه پیوست شیوه‌نامه "شیوه‌نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برایبه پیوست صور تجلسه شماره 201-9 مورحخ 120 شورای عالی مالیاتی در خصوص «ابهامات در نحوهبه پیوست. تصویر دادنامه شماره 140109970905810073 مورخ 1401/01/16 هیأت عمومی دیوانبه پیوست. تصویر نامه شماره 122/142676 مورخ 1402/09/22 سازمان بورس و اوراق بهادار شامل فهرسبه پیوست، تصویر تصویببه پیوسه هررسه وهاهدفاآ ههروورآ مهوهد م هدمو به به موهه مامه شهماره352673به کلیه شر کتهای آب منطقه‌ای. توسعه منابع آب و نیروی ایرات توسمه آپ و خاک میرستانبه. شه رداران محترم مناطق ۲۲ گکانه شهرداری نهرانبه: جناب آقای سید محمدعلی افشانیبه: جناب آقای پیروز حناچیبه: شهرداران محترم مناطق ۳۳ کانه شهرداری تهرانبه: شهرداران محتن رم مناطق ۳۲ کانهبه: شهرداران محنرم مناطق ۳ گانه شهرداری نهرانبه: شهرداران محنرم مناطق ۳۳ کانهبه: شهرداران محنرم مناطق ۳۳ کانه شهرداری نهرانبه: مدیراآن مخت ر مکل سنادیبه: مشاوران محت رم شهردا رتهرانبه: مشاوران محترم شهردار تهرانبه: مشاوران محن رم شهردار نهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محنرم شهردار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شه ر دار تهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محتن رم شهر دار تهرانبه: معاونان محتن رم شهر دار تهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مجت رم شهر دار نهرانبه: معاونین محت رم شهردا ر تهرانبه: معاونین محترمبه: معاونین محترم شهر دار نهرانبه: معاونین محترم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتوم شهردار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار تهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهردار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: مماو تین مخظرم وزارت نتبهتر است فاصله حدود ۲ متر بین منبع نور و دوربین در نظر گرفته شود. چون حشرات در مناطق خاصیبپشریر ۵ هر خانال هاق روبالبیر و دستورا لعملها ی ها دره‌درا رتباط با مدا رک لزم جهت صدور دفترچهبیس نامه طراحی و اجرای معابر درونبیمه شدگان / مستمری بگیران و افراد تحت تکلفل آنانت- تاثیر امتداد و شیب ناییوستگی بر تونلسازی (شیبها. شیب ظاهری در امتداد محور تونل می‌باشندتاج ما کل دا ی ما در مکی یامد واگ استاریخ ۱۴۰۰/۵/۱۲ با موضوع جبران آثار ناشی از شیوع بیماری کرونا ۱تاریخ ارسال پرونده تأخیرات و درخواست تشکیل اولین جلسه کارگروه تاخیرات :تاریخ جلسه شماره پیمان موضوع پیمانتاریی‌چه مدلمهای کاهیدگی و معیارهاییتاسیسات برقی سال ۱۴۰۲تاسیسات ففتی میاذین ففتی غرب ککارون در برابر سیلابتاسیسات و سازه‌های صنمت نفتتاسیسات گرمایی» تعویض هوا و تهویه مطبوعتال «مقررات زدایی و وحدت رویه»تبصره ۱- پزشکان روانپزشک و فوق تخصص در صورتی می‌تواند از تعرفه‌های مذکور استفادهتبصره ۱- کلیه اختیارات و وظایف قانونی وزارت جهاد سازندگی (سازمان دامپزشکی کشور) و وزارت کشتبصره ۲ ماده ۳۵ آیین نامه اداری استخدامی کار کنان غیر هیات علمی دانشگاهتبصره (2) ماده (119) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعهتبصره ماده (۷۶) قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ و الحاق دو تبصره به ماده (۷۶) مصوب ۱۳۷۱تجح رام و یس ره کهتجدید نظر اولتحریک انتخاب و اعلام گردد. این ترانسفورماتور باید قابلیت تحمل شرایط جریان نامی تحریک و ولتتحقیقات صنعتی ایران. مصوب بهمن ماه ۱۳۷۱ تنها مرجع رسمی کشور است که وظیفه تعیین. تدوین 9 نشتحلیلیهای اقتصادی طرحهای آب در سطح ملیتخر به فمارد ۷۸۱ معالونمت مبنه‌سی,» جزژوهشی و فناوریتدوین و9 ارائه سیاست‌هاءتعیین خط مشی‌ها 9 نیز برنامه‌ریزی برای فعالیتهای مربوط به تربیت نتر کیب با ر گذاری نیروها برسازه هایتشر به شما ۱۶۰تشرید شندارد زارد معاونمت همبشدسی» وژوهش و خناوریتصشه‌خانه‌های در دست ساخت و در حال بیره‌برداری)تصن ید به اس 1 مبد‌فیتصو بری از وضعیت کنونی شرکتهای بهره برداریتصویب نامه در خصوص تعیین تکلیف اراضی مازاد بر نیاز دانشگاههاتصویب نامه شورای عائی اجرای سیاستهای یتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب کننده | مدیر کل تجهیزات پزشکی دکتر رضا مسائلی در ۳تصویر 13۷1 با اعمال حد آستانهتعاون ،کار و رافه اجتماعیتعرفه قیمت مطالعات شناسایی تأسیسات و عوارض زیر سطحی بهتعیین عمق مورد نیاز در ارزیابی پتانسیل روانگراییتمدید مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی واحد های حقیقی و حقوقیتمدید مهلتت اتتتراب بته اوراا مالیتاتی و راأ یتیت تاأ اختتف مالیتاتی کته انیضتاأ مهلتت ن دتمدیود ملتوا ترتورته بوه تورتل ماییواتر و رتته وهست کاس را را هکتهیه و تنظیم: دفتر قوانین و مقررات معاونت حقوقی وامور مجلس سازمان تاأمین اجتماعیتهیه کننده: سازمان طرح تهیهٌ آیین‌نامهتوان از خاموت یا گل میخ سردار و یا کالهک برشی استفاده کرد و مطابق با فصل هشتم آیینتوجه : این فرم به عنوان نمونه بارگذاری شده است. پژوهشگران باید برای اخذ فرمتوجه اصلی طراح تاسیسات مکانیکی باید به فضاهای حساس بخش (اتاق های عمل, فضای ریکاوری, فضایتوزیح آن در مدعازن سد4 ۱۵جات اس اک اما سا مار با و انجدول ۱-۳- انواع ترکیبات عایقی به همراه علائم اختصاریجدول ۷-۷- ضریب معادل وسیله نقلیه سبک برای وسایل نقلیه تفریحی در سربالاییجدول ۱۴-۱۵- بر آورد هزینه استهلاک خودروی شخصی به ازای یک خودرو -کیلومترجدول شماره ۳- در آمدجزء (1) بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبجمهوری اسلا می‌ابران تاریخ:جمهوری اسلامی ایران شماره :۹۲/۴۲۰/۷۷۰۷۲/دجمهوری اسلامی ایران شماره :۱۴۴۳۸/۴۰۰جمهوری اسلامی ایران شماره :۱۷۰۴۷/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۲۲۸۱۳/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۲۷۰۴۲/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۵۱/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۵۸/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۶۵/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۴۹۱۷۸/۴۰۰جمهوری اسلامی ایران, ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۳۹۹ کل کشور را به شرح زیر تصویب کرد: ۱جناب آتقای دکتر رحمانی فضلی - وزبر محترم کشورجناب آثای دکنر رحمانی فضلی-وزبر محترم گشورجناب آفای ممندسا بر مدیر غامل محترم شرکت ملی حشاری ابرانجناب آقای دکتر خجسته‌مهر. معاون محترم وزیر و مدبرعامل شرکت ملی نفت ابرانجناب آقای دکتر رحمانی فضلی - وزیر محترم کشورجناب آقای دکتر رحمانی فضلی - وزیر محترم کشورجناب آقای دکتر محمود احمدی نژاد-ریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانجناب آقای صالح آبادی مدیرعامل محترم بانک توسعه صادرات ابرانجناب آقای مهندس امانی مدیر کل محترم هماهنگی فنی و عمرانی سازمان ها و مناطیجناب آقای مهندس جوانبخت-معاون محترم آب و آبفاءرئیس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت مدیریتجناب آقای مهندس خیرخواه مدیر عامل محترم سازمان مشاور ثُنی و مهندسی شهر تهرانجناب آقای نظر پورجناب آقلی مهری مدیرعامل محترم بانگ صنعت و معدنجناجه حسب شرایط و ویژگی های پیمان. گزارش واصله از کارگروه رسیدگی بهجهت دسته‌بندی سطح تمیزی هوا براساس ترکیب شیمیایی آن ۱ باید به استاندارد 14644-8 150 ارجاعحجم سنگدانه‌ی بیشتر.ء ضمن حفظ خصوصیات بتن خودتراکم تازه» استفاده نمود. با این وجود در اغلحد آستانه به کار گرفته شده برای استخراج پوشش گیاهی. ۰/۸ می‌باشد.حداقل دو چراغ راهنماء از فاصله‌هایی که در جدول ۸ تعیین شده» باید در داخل مخروط دیذحدول ۳-۴- لیست توابع مختص رده‌های بهره‌وری انرژی در اتوماسیون ساختمان (ادامه)حذف واژه "خوک" از ردیف (2-1) فهرست پیوست بخشنامه های شماره 31091 مورخحسب مصوبه مراجع اعانون واردات طع،، پ،تعیو و نهعرهحسب مصوبه مراجع قانونی، احکام ذیل جهت اطالع و اقدام مقتضی ابالغ میحضشیش هر آهشحقوقی ارتباط تنگاتننگ داشته و قوانین و راهکارهای آیین‌نامه‌های اجرایی یکی از ابزارهای اعماحمایت مالی از هسته‌های دوره پیش‌رشدحور" موضوع: پوشش بیمه ای گروههای خاص جامعه اس رلحوزه ... موضوع: نحوه اجرای آئین نامه بیمه اختیاری مصوب بخشنامه شماره ۶۵۱حوزه تلخیص دستور العملها و ضوابط نحوه رسید گی به ادعای افرادحوزه ستادی وزارت نیرو و شرکتهای تابعه (دولتی) مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری به شرححوزه فنی و درآمد موضوع: تمدید کسر حق بیمه تگمیلیحوزه مشترک معاونت‌های حقوقفی» مجلس و آمور بین‌المئل و بیمه‌ایحوزه معاونت بیمه ای و درمانحوزه معاونت فنی و موضوع: ارسال پیام گوتاه به مستمری بگیرانحوزه موضوع: بازنشستگی مشمولینحوزه موضوع: دستورالدمل اجرائی بخشودگی 1 دستور اداریحوزه: بیمه آی و درمانحوزه: بیمه ای و درمانحوزه: درمان و بیمه ایحوزه: مشترک حقوقی و معاونت بیمه ایحوزه: مشترک درمان و بیمه ایحوزه: معاونت بیمه ای و معاونت برنامه ریزی» مالی و پشتیبانیحوضه‌های آبریز و دفاتر مستقل شرکت مدیریت منابع آب ایرانحوطاسوت ار موضوع: ضوابتط اجرائیحیین قیمت تمام شده واحد آب زیرزمینی وخازن های موازی در پست های فشار قویخازن های موازی در پست های فشار قویخاکب‌ای شور و ددیدی در آیرانخر رح کلعر یاهع وا له دح درخر روا او را امه اهخزانه دار محترم کل کشورخم که منطبق بر ضوابطخمهوری سا ین ایران تاریخ؛ ۹ رزخمینی ( ره ) که کمتر از ۵۰ سال سن داشته و مشمول مقررات حمایتی خاص دیگری قرار نداشتهخن الاسلام و اتمملهین چناب آقای لیسی اون اول محترم قوه قسالیهخود مالک مشمول یارانه .بافندگان فرش وضاغلان صنایع دستی شناسه دار و..) درقالبخوزه بخ موضوع: بیمه اعضاء انجمن صنفی بخشنامر انخی و ار تال ,کار وراه احّی پوت دارد7۵ در اسمش هر رشتد- پایداری در برابر عوامل جویدار تبرت در لا رندار تبرت درل دردارآن محترم مناطق ۲۲ گانه شهرداری تهراندارح‌های آب 9 کاضصلاب در در حله تقصیلیدارم از ۲ ید ری زارت ارداز وسانی به صنایمدتم رالحدل اجرایی خدمات بر هدب رداریدختران، پسران، مردان و زنان بالیای طبیعی را به اشکال متفاوتددماید دراحی سارهدهای اتحال ودر ااهرا مرهرراتدر اجراء اصل یکصلد و بیست و سوم (۱۳۳) قانون اساسی جمهوری اسلامی‌ایراندر اجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست «قانون موافقتنامهدر اجرای بخشنامه شماره ۷۹۳۳ مورخ ۱۳۹۹/۱/۲۶ وزارت تعاون کار و زفاه اجتماعی و دستورالعماندر اجرای بخشنامه شماره ۲۵۱۱۹۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۷ وزارت تعاون. کار و رفاه اجتماعی.در اجرای بند (ب) ماده (۲۸) قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگیدر اجرای بند «۱» هزارو دهمین جلسه هبأت مدیره مورخ ۸۶/۷/۲۳ مقرر گردید تا اعحضاء شرکت تعاونیدر اجرای ماده ۲۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب سال ۰۱۳۷۴در اجرای ماده «۴» قانون حمایت از صنعت برق کشور مصوب ۱۳۹۴ و به موجب ابلاغیه شمارهدر اجرای مفاد تبصره (11) ماده (27) قانون مالیات بر ارزش افزوده و با عنایت به مفاد قانون اصدر اجرای مفاد دستورالعمل شماره200/1401/530در اجرای مقررات تبصره (1) ماده (123) اصلاحی قانون ثبت (موضوع ماده 10 قانون الحاقدر ارتباط با رسیدگی هاا و بررسای هاان ان ااه شادهدر این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:در این بخش برآوردی از توانایی و قابلیت ایجاد خوردگی داخلی انجام خواهد شد. خوردگی داخلی. کادر این بخش فرض می‌شود که ۶۵ درصد از مسافرین ساعت اوج در ۳۰ دقیقه اوج به بازرسی گمرک وارد مدر این دستگاه تشعشعات خورشید از طریق یک کره شیشه‌ای شفاف که بر روی پایه‌ای متصل است با متمدر این فصل ضوابط ارزیابی و بهسازی اعضا و اتصالات بتنی مربوط به سیستمهای مقاوم در برابر بادر این فصل مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستمهای صوتی و کاربرد آنها در طراحی و اجرای پروژه‌در بسیاری موارد. جمع کننده جدید در امتداد خط یک تیر یا شاه‌تیر قرار می‌گیرد. معمولاً این مدر تصفبه خانه‌های فاضلاب و بردازش آندر جهت گردش کاری مناسبء نحوه وارد شدن به اتاق احیا و خارج شدن از آن به دو روش امکان‌پذیردر دی خدمات محالحاتشدر راستای اجرای بودجه مصوبه سالیانه شهرداری تهران و با هدف شفاف سازی و اصلاحدر راستای اجرای سیاستهای کلی نظام اداری مصوب ۱۳۸۹ و قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مبارزدر راستای بهینه‌سازی و بهبود مستمر فرآیندهای اجرائی, از تاریخ صدور این دستور اداری. تغییرادر راستای تنقٌیح, تجمیع و تلخیص بخشنامه ها و دستورهای آداری. شفاف سازی مقررات. تسهبل در اردر راستای تنقیح» تجمیم وتلخیص بخشنامه ها ودستورهای آداری» شفاف سازی مقررات. تسهیل دردر راستای تکریم مودیان محترم مالیاتی میزان بخشودگی جرائم موضوع ماده22در رال نادٌذ‌اری و حشاریدر رت خمان درحاه فنادایی رایدر رست خددات دتاالحاتدر رست مرس( رل رسدر رسی بتانسیل لنذزش دردر صنایع مرتبط بادر صورت استفاده از تابلوی ایزوله کلیه کلیدهای خطوط خروجی آن از نوع دو پل انتخاب شوند.در صورت لزوم می توان برای عبور این جریان هواء ازکانال |[ اشکل در داخل سقف کاذب بادر صورت نیازدر صورت پیش‌بینی این واحد. در نظر گرفتن هراسه‌ی این فضاهادر صورتی که قفل نمودن درپوش‌های سیستم لوله ایستاده خشک مورد نظر باشد. این کار منوط به تأییدر صورتی که نرخ رشد دستمزد اعلام شده کارگران در دو سال آخر خدمت آنها بیش از نرخ رشد طبیعیدر صورتی‌که طول راهروی مستقیمی از ۲۲ متر بیشتر باشد.ء بهتر است با ایجاد تغییراتی شامل تغیدر قراردادهای صنعت‌نفتدر نامه ریژزی ازمایشی‌ای رد ویدر وت و اس نقص در جوش (موجود)در ورد خدار زمین ذرزهدر وردعش کی ماش دم !النافتشدر پاسخ به استعالم های به عمل آمده بدینوسیله تصریح میدر پایین سپرء فشار مقاوم از راست به‌چپ برابر است با :در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنهدر یرم سّدی...دراجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست « قانون موافقتنامسهدراجرای بند " ۴" یک هزار و پانصد وهفتادونهمین جلسه‌هیات مدیره محترم سازمان» مصوب ۹۴/۱/۲۶ ددرادن ,یسو یا یا یاناسدرامد در موارد زیر اصلاح و جایگزین میگردد:درجه‌بندی بیمارستانها بر حسب امتیازات مکتسبه بیمارستانهای عمومیدرخصوص اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/03/02درخواست. اعلام و بهره برداری از سوابق بیمه شدگان همچنین حذف مکاتبات دستی و تشکیلدرزهای باز: این درزها باید با فروکردن و سپس درآوردن نوار چوبی» صفحه فلزی یا سایر قطعات موردزمان ام و پوو سوردزمان بنادو و تشتیرا دردستمرالحم, فموئه بر داری |دسته رالحمل حذر و تجیزدستو رالعمل محاسه حریم حاه و ثناتدستور العمل نحوه تشویق گزارشگران فرار مالیاتی موضوع ماده (37) اصلاحیه آیین نامه اجراییدستورائدمل حفانلت از دارایی مشتریدستورالحمل حفاذلت و ایمنئی دردستورالع مل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل اجرائی آن به شماره ۸۰۵۵ مورخ ۱۳۹۷/۱/۲۹ (تصویر پیوست) و بر اساس طرح طبقه‌بندیدستورالعمل اجرایی آن به شماره ۲۶۵۳۷۹ مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۸ و بر اساس طرح طبقه‌بندی و ارزشیابیدستورالعمل اجرایی شورای حفغ حقوق بیت‌المال در آمور اراضی و منابع طبیعی کشوردستورالعمل احجام و اوزان قانون بودجه سالانه کشورء به منظور تبیین حیطه مسئولیت‌هایدستورالعمل بررسی ویژگیهای عمومی آندستورالعمل تعیین مناسب ترین پیشنهاد در مناقصات پیمانکاریدستورالعمل ثبت کشتیها به صورت اجاره کاملدستورالعمل شستشو و گندزدایی شبکه‌های آپرسانیدستورالعمل صخور پروافه اشتغال به کار آموزشدستورالعمل ضوابط پذیرش و محاسبه کسر بهای آسفالت دردستورالعمل نحوه استرداد مالیات و عوارض دریافتی از خریداران کالاها و خدمات معاف از مالیات ودستورالعمل نحوه استرداد مالیات و عوارضص پرداختی سفارتخانه ها مأموریت های دیپلماتیک. پستدستورالعمل نحوه تکمیل و تنظیم اسناد همسان پیمان‌های پژوهشی میدان /اکتشافی محور بالادستیدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل و ضوابط تعیین مشاغل حاکمیتی در موسسهدستگاه های اجرایی،مهندسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامهدستگاه های اجرایی،مهنذسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامهدستگاههای اجرایی, مشاورین و پیمانکاراندستگاههای اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران بخشنامه بهدسذم رالحدل در هدر داری ودسهء رالعمل در ه‌برداری ودشریه هار رد مسااروندت مبنتسمی, رپژوهش و ضاورقدعاد را دبس رودخاده‌ها 9 دخازن مرهادفتر آدور مقررات ملی ساختمان پبوست. :دفتر امور فنی » تدوین معیارها و شرکت مدیریت منابع آب ایراندفتر امور فنی و تدوین معیارهادفتر امور فنی و تدوین معیارهادفتر امور مقررات ملّی ساختماندفتر توسعه مدیریت و تحول اداریدفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عمرانیدفتر مدیریت منابع فیزیکی و مجری طرح های عمرانیدفتر مقررات ملی و کنترل ساختماندفتر مقررات ملی و کنترل ساختماندفتر مهندسی و معارهای فنیدفتر مهندسی و معیارهای فنندفتر مهندسی و معیارهای فنیدفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای فنی آب و آبفادفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای قنی آب و آبفادفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای قنی آب و آبفادفترنظام فنی اجرایی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فدقد یاه دفت و دارده از نظر طول تیرء قدرت |ده مه و همم ام هممدوابنا فعالیت شرکتهای ثالث ارائه دهنده خدمات پس از فروشدوب در ساماندمی رودشاده۵۵)دوخت به پشت (اتصال بار جانبیی)دومین جلسه مورخ ۸۷/۸/۱۴ هیات محترم مدیره " زفان خانه دار" با رعایت شرایط مقرر دربیمه صاحبادون پا ره آیین نامه شورای عالی تامین اجتماعی موضوع ماده 18دکتر سید‌حسن امامی رضوی و دکتر محمودرضا محققدیافراگم باید از اتصال مناسب جهت انتقال بار به قاب فولادی مهاربندی شده یا قاب‌های فولادی بدیران کل محترم امور مالیاتیدیزل ژنراتورهای اضطراری دردیزل ژنراتورهای اضطراری دردین مقدس اسلام بعنوان مکتبی اجتماعی و انسان سازء اصل مشارکت و مسئولیت همگانی در پیشبرد اهدذکر این نکته ضروری است که استفاده از این منحنی‌ها و تعریف فشار آب منفذی مورد استفاده در نمرآهنمای مشار کت مردمی در طرح های اب 9 خاکرئیس محترم جمهوری اسلامی ابرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ابرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ایرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ایرانرئیس منترم دانشگاه عاوم پزشگی و خدمات بهداشتی درمانی سراسر کشوررئیس هیأت مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمیرا تممو ری امامت ۱۳۳۳۶۸را خنمای واگذاری از نشعاب فاضااب بهرا سار وتمارت ارو ی حرات لا مات رو پنسا اشرا مت ۷وری «ست ۲9 صفحهرا معاونت امور فنیرا نام یا ی رد یرواف« ورک رس علواعمرا یا هارو راک نواعا ترازو یرات عاولی ,کار و راد ای وت وارورات مموری وه راراخنمای یننه‌بندی سبل و تتیین حد بسترراد اندازی و نحوه استفاده از نرم افزارهایرادنثمای کار برد ددل‌های تجچربی و نذاریرادننمای بررسی پیشروی آبهای شور دررافتمای برّره برداری دبدرولیگی ازرال مو ریاس ی‌ارالی شماره: ۹۹/۲۱۷۰۸/۵۰۰رامئثمای را بار دل راسدحب رودخاده 15رامنمای بر. رد در داری وذن.داریرانئها ی کار برد اشنماد مرشد‌دی درراه جانبی سه خطه یک طرفه در دو سمت آزادراهراهخنمای باز رسی در دسدک‌های بزرفراهعتمای بر داشت مصالح رودخادئه‌ایراهنمای ار زیابی ایمنی و اقدامات اضطراری در سدها و سازه‌های وابستهراهنمای ارزیابی و بهسازی لوزه‌ای شریانهای حیاتی سامانه گازرسانیراهنمای انتخاب مشاور به روش بودجه ثابتراهنمای انتخاب مشاور به روش تعرفهراهنمای انتخاب مشاور به روش تک گزینه‌ایراهنمای انتخاب مشاور به روش کیفیتراهنمای انتخاب مشاور به روش کیفیت و قیمتراهنمای انتخاب گباهان در فضای سبزراهنمای برنامه‌ریزی و طراحی معماری بخش مراقبت ویژه جراحی قلب ۲516راهنمای جامع مطالعات طرح» بهره‌برداری و نگهداری سامانه پیش‌بینی و هشدار سیلراهنمای طرا حی» ساخت و نگهذاری کو ره‌هاراهنمای فعالیتهای دارای ۵ درراهنمای فنی پایش وضعیت درراهنمای فنی پایش وضعیت در سیستمراهنمای مطالعات خیدروژ نو شیمیایی درراهنمای مطالعات ژئوفیزیک در آهای زیرزمینیراهنمای نمونه‌برداری از آب زیرزمینیراهنمای نگهداری و تعمیرات تصفیه خانه‌های آبراهنمای کاربرد مدلهای ریاضی درراکب سهامی ابر یت اینراکتورهای موازی در پستهای فشار قویراکتورهای موازی در پستهای فشار قویراکنمای دز ردق در سازه‌های ازرای ال داب ری ور یمال ! مل سب‌شمرای عالی فنی شهرداریرباص تموری ب وست راربر ردیابی در کشوررت‌ساان سازمانع اداری واسیرای لوررخنمودهایی در سیاستگذاری مدیریت آبرخواران به صورت همزمان انجام شده و کمردیف سواالت با توجه به شرایط و محدودیترس یا واتر را, نلااخا بسرارورسای موْسسات دولتی باگستره کشوری حداکثر(۳) پست در سقف پستهای مصوبرسد کید مد را ما مه یچ اصرضایت کارکنان قراردادی کارگاههای پیمانکاری» از تاریخ اجرای نصب اولین نگارش پائیزهرعایت ضوابط فاصله تکیه‌گاه‌ها در کانالها مطابق با 5۸1۸۳1۸رفع ابهام از قسمت اخیر بند1رل بر رت را ری ا۵ ای اب اراس ۱۴۰۳/۰۴/۱۹رم این ۲۷۳ ما۹۵رم هر ام اما وا را رم مت تر مت ی کت ی رو تو اپ ارد تا ار تب تومن ۷رنگ خاک-رنگ زمینه خاک را با سامانه علائم مانسل (هیوء ولیو و کروما) مشخص نمائید. به عنوان مرنگینه‌های زرد شامل اکسید کرومء اکسید روی و اکسید کادمیومرنیس کل محترم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایرانره تما زد که امه که ری خی روصتره شطی کر چا شماره سا اسرو ارور نا از نره نا اد او ۹ هر ۶۸ موجرو و ریا سا اهاط داح باروش ساده شده مدل تحلیلی که اینجا توضیح داده می شود. عبارت است از مدل کردن قاب دال -ستونی,روش های اکتشاف در زمین های کارستیروش های جلو کیری از خوردکیروشای الکذریکی مقاومت ویژه و لر زه‌ایرول بازکن همراه با دستگاهرک به را اره ۲۸۵رگا : ضریب زلزله جانبی اصلاح شدهری * توان مورد نیاز در خروجی موتور (اسب بخار یا کیلووات)ری اسلا ی اران راز باری اطای رای اس ۱۳۹۲/۱/۱۷ری در فاصم مویارم و خصشرریاس یاران ده ریا راریاست جمهوری بسمه تعالیریاست محترام تأمین اجتماعیریاست محترر جموروری بره سیوسرت«ریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایران :ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران ِریاست محترم شعبهریز اقلام مشمول و غیر مشمول پیوست یازدهم تنقیح و تلخیص بخشنامه (۱۱) جدید در آمد و ملحقات آزئوشیزیک و نقش آن در مهندسی آبزئوفیزیک و نقش آن در ممهندسی آبزئوفیزیک و نقشس آن در ممهندسی آبزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیزان اداری راکو راعت: ۱۱:۲زان باه و لوور ورزان رام و وج تورزب عح کا را هکیت لس سَنَ سرزدوفیزیک ونتش آن در مندسی آب,زرد رل فدمام رشرت لجرانت ن ریت در سرزشگندی و بعازی خای برای دشترایی کهزمینه‌های بروز فساد و با هدف استفاده بهینه از ظرفیتهای پیمانکاران. مشاوران و تأمین‌کنشدگازهکشسی 9 بسازی خاک برای دشتهایی کهزک کا. کار را ان نت ۳ ۴ رز ها ملظسأدان بر مت و یاه رک سور رت نداردسا ری ولذارت را وی حراشت الا مات رو ای " ,سا مان "امن احای ۱ صاوو ساب غرم و بو مر مت جما وی » بوست: نداردسا یا ورا جیب یر سا دا اه دیر اور اسم ۳5 راساختمان‌های با اسکلت فلزی (جوشی یا پیچ و مهره‌ای) معمولا به لحاظ الکتریکی پیوسته هستند و دساختمان‌های حغالت در مقابلسادالش ان یلگ با سین وآروسار ماه رس در رم ارساران "انا ای راساربان اداری وا کدی سور را نداردسارمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسارمان مدیریت و برنامه ریزی کشورساز ان مور و وربا ورویساز مان برنامه و بودجه کشورساز مان بناهدر و دریانوردیسازدان ارنامه و (ءدجه تَدْ ورسازمان آب و برق خوزستانسازمان آدرای و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان ام و لووجر سورسازمان امور اداری و استخدامی کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه -وزسازمان برنامه و بودجه -وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه آبرانسازمان برنامه و بودجه ابرانسازمان برنامه و بودجه وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه- وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه- وزارت یروسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودحجه کشورسازمان ربانمه و بودجه کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - سازمان ملی استاندارد آبرانسازمان مد بربت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ربزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برفاهه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مد بریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ربزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیربت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برفامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ربزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ربزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه‌رپزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌رپزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برفامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامه‌ریزی کشورسازمان میراث فرهنگی. صنایع دستی و گردشگریسازمان ها و دستگاه های زیر مجموعه وزارت امور اقتصادی و داراییسازمان یام و لووم ورسازممان مد بریت و برفاهه‌ریزی کشورسازه و تمامی اجزای آن باید در برابر گسیختگی در زمان رویداد نهایی مانند زلزله طراحی شوند.سازیازه نادار دسا یور و تداردسامان با و لوو لورسامان با و لوو لورسامانه سرمایش ایستا درجه حرارت فضای داخل را به استفاده از پدیده حرارت طبیعی تنظیم می‌کند.سای در شود ترادسخصی افراد باید از پرده یا سایر روشها استفاده نمود.سر فصل‌های نمونه برای خلاصهسر کتهای حفاری و پمپازسرا زا تسیا کم را وی بو دنل وسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امورمالیاتی شهر و استان تهرانسرپناه ایستگاه های اتوبوس و اتوبوسسری یا موانعیسس وزارت «فاع و سای سروا یم بیوست:سسط ست سار هگا رک وسشورای ی سهرداری دیهان درسل فقروردین ماه ۱۳۹۸ در استان‌هاسلامت کارکنان صنعت آب و برق و با عنایت به موافقت سازمان تأمین اجتماعی و مجوز بیمه مرکزیسم رک ست ی اهر وی اک اه یا ویک وج یهسنا تابن بای دج موب درا است. ام سم رممری دود العان)» ریک نداردسند 3292سند 3360سند 3361سند 3362سند 3363سند 3364سند 3365سند 3367سند 3368سند 3369سند 3370سند 3371سند 3448سند 3451سند 3506سند 3515سند 4007سند 4059سند 4102سند 4209سند 4503سند 4504سند 4628سند 4914سند 5012سند 5015سند 5023سند 5025سند 5027سند 5029سند 5053سند 5060سند 5088سند 5096سند 5098سند 5099سند 5103سند 5104سند 5119سند 5120سند 5139سند 5141سند 5146سند 5149سند 5150سند 5151سند 5154سند 5155سند 5156سند 5159سند 5161سند 5162سند 5163سند 5167سند 5170سند 5171سند 5176سند 5178سند 5179سند 5184سند 5197سند 5199سند 5200سند 5211سند 5215سند 5223سند 5227سند 5230سند 5231سند 5233سند 5235سند 5236سند 5251سند 5253سند 5255سند 5256سند 5257سند 5260سند 5262سند 5263سند 5276سند 5299سند 5302سند 5303سند 5305سند 5306سند 5311سند 5330سند 5333سند 5335سند 5338سند 5339سند 5340سند 5348سند 5352سند 5389سند 5402سند 5436سند 5437سند 5439سند 5553سند 5568سند 5681سند 5719سند 5721سند 5733سند 5745سند 5750سند 5762سند 5864سند 5893سند 6001سند 6007سند 6010سند 6013سند 6018سند 6032سنف ملی توسعه بخش بهداشت و دره‌انسنگ مصرفی از هر گونه که باشد باید تمیر محکم. بادوام» متجانس و بدون رگه بوده و عاری ازسوزن تا ابتدای قوس قائم با ۰/2 در نظر گرفته شود. در صورت عدم وجود فضای کافی, حداقل فضای بیسیستم های کنترل و اتوماسیون در پست های فشار قویسیم از ال در اثرازنسیون آمور زیربنایی؛ صنمت و محیط زبست در جلسه مورخ ۱۳۸۶/۱۲/۱۹ بنا به پیشنهادشاخ صه‌های مرحله‌بندی کار در رودخانه. امکان پذ بری اجراء زمانبندی مراحل کار و سرعتشبوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات « قراردادها»شده دوره ها با اولو یشده مرام من گروه از مودیان اشخاص حیحا (صا مان مشاغل) که مورام ممکرورد وال1401شر کتهای مادر تخصصی و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرایط عمومی بیمه تمام خطر نصبشرایط عمومی قراردادشرایط مدیریتی و اجرایی اندازه‌گیریشرت سیهامی مد بر پت سابع ۸شرح ردیف : لوله فولادی سیاه درز دار به قطر نامی ۱۵ (یک دوم اینچ). رستّه ؛ ساختمان و ساخ<شرح عمومی خدماتشرهنگ فنی آبیاری و زهکشیشرکت تأمین اندیش ایرانیان به موجب دادخواستی اعلام کرده اند که :شرکت سهامی مد بر بت منامن آب ابرانشرکت سهای مذبریت این اب ۲شرکت مادر تخصصی مهندسی آب و فاضلاب کشورشرکت مهندسی آب و فاضلاب کشورشرکت مهندسی و توسعه نفت وزارت نفت هندسه پارس هندسه پارس کاوششرکتهای زیرمجموعه در صورت عدم اجرای چارچوب قرارداد ضمیمه با شرکتهای بیمه‌گرشرکتهای ماک بیس سی مشاأور در طرحهیای دیشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکت‌های مادر تخصصی, سازمانها و موسسات تایعهشرکت‌های مادر تخصصی,. ساتبا. موسسات و مراکز آموزشی و پژوهشیشر‌رداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شفاره: شرا ار باشماره ۲۱۰۶۹ 0۵0۵3( روزنامه رسمیشماره ۱۸۵۴۲۱ ۱۳شماره نشرد شر به ۰۵ ۰شماره ویزه نامه ۱۰۵۲شماره ویزه نامه ۱۱۱۹شماره ویزه نامه: ۹۸۵شماره ویزه نامه: ۱۰۱۰شماره ویزژه نامه: ۲۱۱۶۷شماره ویژه نامهشماره ویژه نامه: ۱۰۰۰شماره ویژه نامه: ۱۰۲۵شماره ویژه نامه: ۱۰۳۴شماره: ۹۵-۵۰۰ تاریخ: ۱۳۹۴ پیوست:شماره: تشاد هرهبشماره: وفرفدرب مهشماره: یرف در رده هرشهر دارآان محترم مناطق ۲۲ گانه تهرانشهر دارآن محترم مناطق ۲۲ کانهشهردار محترم تهرانشهردارآان محترم مناطق ۲۲ کانه تهرانشهردارآن محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداراآان محترم مناطق ۱ الی ۲۳۲شهرداران محترم مناطق ۱ آلی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداران محترم مناطق ۳ کانه شهرداری تهرانشهرداران محترم مناطق ۲۲ کانه تهرانشهرداران محترم مناطق ۲۲ گانه تهرانشهرداران محترم مناطق 22 گانه شهرداری تهرانشهرداران محنرم مناطق ۲۳ کانه شهرداری تهرانشهرست و شناسنامه نرم افزارهایشهفرست خدمات مطالعان مر حله دوم( تشریحی) وشورای اقتصاد در جلسه مورخ 13شورای عالی فناوری اطلاعات و در راستای آیجاد وحدت رویه در اجرای فعالیت های مرتبط با توسعه فشورای عالی فنی شهرداری تهرانشورای عالی فنی شهرداری تهران (شورای عالی فنی شهرداری تهران >شورای عالی فنی شهرداری تهران >شورای عالی فنی شهرداری تهران ؟شورای عالی فنی شهرداری تهران رشورای عالی فنی شهرداری تهران رزشورای عالی فنی شهرداری تهرانشورای عالی کار با حضور نمایندگان سه کروه (دولت .کارفرمایان و کار گران ) در جلسه مورخ ۱۳۹۷/شورای فنی شهرداری تهرانشورای فنی شهرداری تهرانشورای فنی شهرداری نهرو ی ینشورای ملی توسعه و نظارت بر مراکز پذیره‌نویسی اهدای سلول‌های بنیادی خون‌ساز و بانکهای خونشورای‌عالی اجرای سباستهای کلی اصل ۴۴ ثانون اساسیشویا و پاسوخیای ایجاد شوده در اعضوای سواختمان را می توان به دو رروهشکل ۰-۱۸-۱۰ اشکال مختلف برای مهار تجهیزاتشکل ۸-۶- نحوه اجرا با یک رول پیوستهشکل ۲۳-۳: مفصل نوع یا راشکل ۳۷-۱۲- نمایی از آسیب دیدگی سگمنت در حین پیشروی ۲881شکل ۳۹ تقرس مرکب حداقل برای رابط چنبری خروجی (مرعت طرح رابط ۳۰ کیلومتر در ساعت)شیرهای سولنوییدی در مدار هیدرولیکیشین لیسی فهرروی و دیش میت نان وت ۹ در ایصاحبان حرف و مشاغل آزاد در این آئین‌نامه به افرادی اطلاق می‌شود که برای انجام حرفه و شغل مصفحه پوششی شماره ویرایش:صلی دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانصنفی نمایندگان شرکت بیمه معلم از تاریخ ۸۷/۳/۱ مشمول مقررات قانون تأمین اجتماعی قرارصوس با رخست «ارانضای کارگروه تخصصی و عمومی و ویژه تدوین دستورالعمل نحوه رسیدگی به تأخیرات پیمان در وزارت نفضریب ریالی سال ۱۴۰۱ به میزان ۳۳۵۳ ریال تعیین شده است. به استناد ماده ۴۹ قانون خدمت وظیفه عضوابتدٌ نصب و راه اندازی» جایگزینی (استان) و جابجایی تجهیزات پزشکی سرمایه‌ایضوابط خدمات پس از فروش شرکت های تجهیزات پزشگیضوابط و معیارهای انتخاب سامانهضوابط پذیرش و محاسبه کسر بهای عملیات اجرایضوابط کلی پذیرش طرحها به منغظور اجرایی‌سازی شمضوع مقررات ناظر بر جرانم موضوع ماده 169 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی مصوبطبق ضوابط قیمت گذاری کلیه کالاها (تجهیزات پزشکی ) که با ارز آزاد وارد کشور می شوند ومتقاضیطراحی بناهای در(طول موج‌های کوتاهتر نور به شکل شدیدتری توسط جو پراکنده می‌شوند و بنابراین بر کار رصد تاثیع مصوبه: ابلاغ نرخ خرید تضمینی برق از نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاکعا موضوع: اصلاح نحوه محاسبه مستمریعبارت زیر به عنوان تبصره به بخشنامه شماره 200/1400/65 مورخ 1400/10/01 الحاقعرضه کنندگان تجهیزات و ملزومات پزشکی سراسر کشورعطف به نامه شماره ۱۱۰۳۷۹ مورخ ۱۶۰۰/۹/۲۱ در اجرای اصل یکصدعملیات خاکریزی و تراکم آن پس از لوله‌گذاریعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای ضوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصفهای شوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصلهای ضوره های آموزشی برایعنوان دوره: الزامات عمومی تأسیسات برقیعنوان ضابطه حمابت از تولیدعنوان فرم درخواست. ثبت وسابل پزشکی ۱عون دستورالعمل ثبت تجهپزات وملزومات پزشکی (تولید داخل و وارداتی) ٍعون نی و جهز ایغیر مخرب اسکت که با اسکتفاده از خاصکیت موئینگی برای آشککارفراخوان بکارگیری کارشناسان واجد شرایط برای همکاری کارشناسی با شورای عالی فنیفرسایش رسوب در آبخیزهافرسایش شدید سواحل دریا در محل مصب گردیده و کف کنی زیادی در پایین‌دست آن به وجود آمده» ضمنفرم انصراف از درخواست انتقال کسور بازنشستگی از سایر صندوقها به سازمان تامین اجتماعیفرم درخواست معرفی به کمیسیون پزشکیفرم درخواست معرفی به کمیسیون پزشکیفصل تسنسم - جداسازی لرزه ای در بهسازی سازه‌ها ۳۹فصل دهم : الزامات کاب لکنسی منوازن و فیبر نوری ۱۹۷فصل دهم: سازه با میراگر109فصل سوم- دستورالعمل طراحی و کنترل لرزهفصل سوم- طراحی و ساخت منظرراه ۳۶( ۵۸۳فصل ششم - رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از تکنیک نداخل‌سنجی راداری ۹۹/۰۹/۲۶ ۱۷۹فصل شم الزامات طراحی سیستمهای سازهای با عملکرد برتر ۱۴۰۳/۰۶/۱۵ ۱۵۵فصل مالیات بر درآمد حقوقفصل نهم- رونسنایی پل‌هاء راههای مرنفع و تفاطع‌های غیر هم‌سطح )۱۳فصل هفتم - اصول فنی و مراحل ساخت آیشکن‌ها ۸۳فصل هفتم- شرح تحولات پیش رو و تحولات تولید در طول زمان 133فصل چهاردهم - قیر در راهسازی ۳۹۵فصل چهارم: مالیات بر درآمد مشاغل ی ۳۱فعالیتهای خدمات‌رسانی مرتبط با سامانه‌هایفلاش تانک)- تعیین معیار مصرف آب وفنی و زیربنایی پژوهشگاه نیروفنی‌و درآمد و درمان سیستم جامع کمیسیون های پزشگی «فهر ست و شناسنامه نرم افزارهای مهندسی آنفهرست برخی از مودیان مالیاتی که نسببت ببه ارسبا س اسبتردادظ انهارنامبه دوره مالیباتی (هبارفهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۳فهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۵فهرست بهای رشته تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای رشته تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نص تلمیبه خانه های نفت و انبارهای نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب تلمبه خانه هاک نفت و انبارهای نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب تلمبه خانه های نفت و انبارهاکی نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌هاکی تراکم گاز - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاه‌های تراکم گاز - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ایستگاههای تراکم گاز - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ایستگاههای تراکم گاز - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب واحدهای سرجاهی نفت و گاز و جند راهه ها - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای سرجاهی نفت و گاز و جند راهه ها - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای سرجچاهی نفت و گاز و چجند راهه ها - سال ۱۳۹۳فهرست بهای واحد پایه رشته ابنیه سال ۱۳۹۹فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات برقی سال ۱۳۹۹فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات برقی سال ۱۴۰۰فهرست بهای واحد پایه رشته پستهای انتقال و فوفق توزیع نیروی برق سال ۱۳۰۲فهرست بهای واحد پایه رشته پستهای انتقال و فوق توزیم نیروی برق سال ۱۴۰۰فهرست خدمات مرحله بهره‌برداری و نگهداری سدهافهرست خدمات مرحلهه شناسایی رسوب‌سنجی و رسوب شناسیفهرست دانشگاههای دولتی دارای حداقل یکی از رشته های مهندسیقابلیت تنظیم درجه حرارت بدن نوزاد از ۳۴ تا ۳۸قانم‌مقام محترم وزیر ات۳ 2قانون اصلاح بعضی از مواد قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنقانون برنامه پنحم توسعهقانون بودجه سال ۱۳۸۹ کل کشورقانون تأمین اجتماعی مصوبت ۱۳۹۵۴ و الحاقی دو تبصره به ماده (۷۶)مصوب ۹۳۱ مصوبه بواره اه موصوقانون تدوین و تشیح قوانین و مقررات کشور که با عنوان طرح به مجلسس‌شورای اسلامیقانون جهش تولید دانش بنیان- مواد 1055-147-148قانون جهش تولید مسکن سقانون راجع به اصلاح ماده ۲۱ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و داروبی و مواد خوردنی و آشامقانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی (مصوب ۱۳۸۳/۰۲/۱۲)قانون مالئیات های مستقیمقانون مالیات برقانون مالیات بر ارزش افزودهقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1387قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400/03/02قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400قانون مالیات بر ارزش‌افزوده مصوب 1400قانون مالیات هایقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیم (به شماره6978قانون مالیات های مستقیم مقانون مالیات های مستقیم مقانون مالیات های مستقیم مقانون مربوط به مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص ترکیبقانون نغلام مهندسی و کنترلی ساختمانقانون پایانه های فروشگاهی وقانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری، صنعتی موادقانون کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دربایی دربای خزرقرارداد شماره یدقعمرات اساسی. خرید تجهیزات وقنک آبها و قأسیسات پایانه‌ای استباایکقچء ست نات مک کت ده که نفورکیملا وزارت امور اقتصادی و دارایی مدالاه ی رای کا سو وی ها رای زکلغو ماده (۷) آیین نامه اجرایی قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۸/۰۶/۱۰)لوسر هس وکا 7 حمایت تأمین‌اجتماعی از حادثه‌دیده ناشی از کار مشروطلوله یا قوطی با قطر یا بعد کوچکتر و مساوی177لوله‌کشی آب سرد و آب گرم مصرفیل‌سا ان نارمان یام و نووی آسور بومت: تاردما ّ ,کت صوییم هیا و مهن کی سم اس طسقما یر پیش را شیمماده۱) این دستورالعمل با توجه به مشکلات موجود در عدم استفاده مجدد از کاشتنیهای ارتوپدی درماده11) قانون مالیات بر ارزش افزودهماده17) قانون جهش تولید مسکنماده 1 تعریف: نظام مهندسی و کنترل ساختمان عبارت است از محموعه قانون» مقررات, آئین‌نامه‌هاءماده ۱- سرپرستی کودکان و نوجوانان فاقد سرپرست به منظور تأمین نیازهای مادی و معنوی آنان, باماده ۱۵- رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل سازمان مکلف است کل هزینه واحدهایماده ۱۹ - کلیه دستگاههای مشمول این قانون موظفند با مرخصی استعلاجیماده واحده - بند یک ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات آمور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامماده واحده - بند یک ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات آمور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی» آشامیمارا ن "ان بای برمارا ن "ان بای برمالیاتی به سود تقسیم نشده شرکتماما رام و وود ورماما مار و لو ورماما ناران رام و لووی سورمان باه و لووجرم ورمان نامه وود ازمان یام و لوویز سورماندان "نی ور ارت عاولن کار و رداه اتا 59 موست: اروماوت اس ری بر و فاوری مور یسلا امران ۱ ۳۶ ۱۶ماوت ای رای سمه تعالیماولی) مار کی) رد «فاوری مور ی اسلای ان ۲ به به۵م۱مبالغ به میلیون ریالمبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های جمع آوریمبحث یازدهم مقررات ملی ساختمانمبند‌سی در دروزه‌های مدندسی آتمتاون محترم وزیر ورئیس شورای قدوین مقررات ملی ساختمانمتاونت برنامه‌ریزی و فنأرت راهبردی رییس جه: ورمتقاضی انذرادی (انعقاد پیمان با موسسه و پژوهنده)متقاضی انفرادی (انعقاد بیمان با بژوهنده)متمم فرهنگ شنی آبیاری و زهکشیمتمم فرهنگ شنی آبیاری و زهکشیمتناسب با سنوات پرداخت حق بیمهمجلس شورای اسلاسی یلا پدوسسش ومجموع خارج از قضور با آهنسات همپوشانی هامجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناء ۳۷مجموعه قوانین و مقررات حوزه سازمان بیمه سلامت ایرانمحاول سم ری زر ولو فاوری در ی املّی اران ۱7۸۳محاون مرن رک رو و او دی ای این ۲ب رحمحاونن در ری ور (1) ومد ۳۹۳محترم شهردار تهرانمحدوده نوسانات ولتاژٌ در نقطه اتصالمحص و اس هس حطر, وممحمصصصی ۹ که اس امس سر در موم متاممحو مت مر ی ول وفاوری در ی اسّای امانمحورهای بلند و کوتاه با روابط زیر بیان می‌شوند:مختلف اعم از خریدء مناقصه» مزایده» سرمایه‌گذاری» مشارکت یا ترک تشریفات» توافق‌نامه یا تفاهمخلوط کن (از جمله کامیونهایمدا این ای رت داردمدارهای برق‌رسانی و کنترل به نحو رضایت‌بخشی نصب شده‌اندمدب رآن عامل شرکتهای اصلی و فرعیمدبران کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدریان کل محترم مستقل ستادیمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدیبران و روسای محترم واحدهای ستادیمدیر کل محترم امو... ر مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتی ...مدیر کل محترم امور مالیاتی ...مدیر کل محترم امور مالیاتی استانمدیر کل محترم دفتر روابط عمومی و فرهنگ‌سازی مالیاتیمدیران عامل محترم بانکهای دولتی، غیر دولتی، شرکت دولتی پستمدیران محترم دادرسی سراسر کشورمدیران محترم دادرسی مالیاتیمدیران محترم دادرسی مالیاتی استان ها /شهر و استان تهرانمدیران محترم شرکت های پذیرفته شده در بورس و فرابورسمدیران محترم واحدهای تابعهمدیران کل محترم ادارات امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتی ...مدیران کل محترم واحدهای ستادی ِمدیران کل و روْسای محترم واحدهای مستقل ستادیمدیران/ سرپرست های محترم دادرسی مالیاتیمدیرعامل محترم بانک ملی ایرانمدیرعامل محترم روزنامه رسمی کشورمدیرعامل محترم شرکت مشاور مدیریت و خدمات ماشینی تامینمدیرکل محترم/معاون محترم حسابرسی/مسئول محترم حوزه حسابرسی اداره کل امور مالیاتیمدیریت تعار الزام شهرداری تهران به تهیه و ارائه لایحه برنامه عملیاتی واکنش اضطراریمدیریت محترم مهندسی 9 طرحهای شرکت ملی گاز آبرانمر در یرم مرومر عم جتماعی و فرهنگیمراحل کلی ثبت تا شناسه گذاری وسبله پزشکگی دار اداره کل تحهیزات و ملزومات بپزشکی سازمان غد)مرت وک بای را چا مکمرروی بر تجربیات برنامه ریزی آبمروری بر ضوابط 9 استانداردهای انتخابمرکز تحقیقات را» مسکن و شهرسازیمس وا مرا 7 را سا اندمشارکت مارون کاران و مهندسی و خدمات چاه سی لندمشاعصات ثنی عمومی و اجراییمشاور مختلف خارجی در طول سالیان متمادی, پایگاه سست و ضعیفی را برای نظام برنامه‌ریزی فراهممشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشتدل بر :سار جدد)مشخصات عمومی ساختمان در فرم ارزیابی سریع با مشاهده از بیرون ساختمان تکمیل می‌شود.مشخصات فنی تهیه، نصب، نگهداری و تعمیر چراغمشخصات فنی ساخت، نصب و نگهداری تابلوهای ترافیکیمشخصات فنی ساخت، نصب و نگهداری حفاظ هامشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی جریان ضعیف ساختمانمشخصات فنی و اجرایی روسازی مسیر اتوبوس های تندرومشخصه‌های حرکت زمین در حین وقوع زلزله از طریق لرزه‌نگاری در نقاط نصب لرزه‌نگارها به‌صورت تمشموئین ماده ۹۵ قانون تأمین اجتماعیمصالح و فر آورده‌های ساختمانیمصرح در این قانون از جمله قانون تخصیص سهمیه برای زنان در پذیرش دستیاریمصوبه شورای عالی اداری در مورد واگذاری امور پشتیبانی دستگاههای اجرایی به بخش غیر دولتیمضخصات فنی عمومی راهمعا و مت اس ری ار لو ناوری مسر ی اسلّمی امرانن رامعاد لیس مود و دسا ایمعالونت برفامه‌ریزی و تغظارت راهبردی ریس جمهورمعالونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعاوئت حقوقی و آمور مجلسمعاوئین محترم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اسلیمعاودت فنی و عمرانی پل ۳۳معاودت فنی و عمرانی پوسمعاودت فنی و عمرانی پوسمعاوست فنی و عمرانی نمیمعاوشت دی رایمعاول اس ری دس وفاوری در ی الم مان ۲ب ,۱۳۹۸معاول در ای راست مموری سم ۳۴۴۲معاولی ر ور سارمالش ام و لو وجلور پوت نداردمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهورمعاون محترم توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزیمعاون محترم توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزیمعاون محترم علمی, فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور منضم به فهرست اطلاعات (1098)معاون محترم منابع انسانی و تحقیقات شرکت توانیرمعاون محترم وزیر و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایرانمعاون وزبر و رئیس سازمان فدمعاونان محترم سازمانمعاونان محترم سازمانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهران ۱معاونان محترم شهردار ثهرانمعاونان محترم شهردار ثهرانمعاونان محترم شهردار نهرانمعاونان محترم وزبر نفتمعاونان محترم وزبر و مدیران عاسل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیرمعاونان محترم وزیر نفتمعاونان محترم وزیر نفتمعاونان محترم وزیر نفت ۱معاونان محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران‌عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران‌عامل شرکتهای اصلیمعاونان محضرم هر دار تهرانمعاونت آمور آب و آبفامعاونت آمور آب و آبقامعاونت آمور آب و آبقامعاونت آمور آب و ابفامعاونت آمور مهندسی و فناوریمعاونت آمورمسکن و ساختمان عادیمعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و ابفامعاونت امور مسکن و ساختماد رهمعاونت بر نامه ریزی و نغثارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برفامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه ریزی و نغفارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌رپزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جه‌وورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور وزارت نیرومعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوریمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوریمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریبس جمپهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریبس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جممهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمپورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمیورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جموورمعاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریاست جه‌موریمعاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهورمعاونت علمی و فناوری ریبیس جمهورمعاونت فنی و عمراتی ماشمعاونت فنی و عمرانی را شوهمعاونت فنی و عمرانی را وهمعاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران رامعاونت فنی و عمرانی شوهمعاونت فنی و عمرانی وال۳۳معاونت فنی و عمرانی وسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پیرس,معاونت فنی و عمرانی پیرس,معاونت فنی و عمرانی پیرست:معاونت فنی و عمرانی پیوسس,معاونت فنی و عمرانی یرسمعاونت فنی. آمور زیربنایی و تولیدی وزارت راه و شهرسازیمعاونت فنی. امور زیربنایی و تولیدی سازمان نقشه‌برداری کشورمعاونت فنی، امور زیربنایی ومعاونت فنی، زیربنایی و تولیدی سازمان نقشهمعاونت قوانین؛ بررسی و اظهارنظر نمایید.معاونت مالی و اقتصاد شهری شهرداری تهرانمعاونت مهندسی, پژزوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناورکمعاونت مهندسی, پژوهش و فناورکمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی، پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی، پژوهش و فناوریمعاونت مهیدسی و ساخت داحلمعاونت مهیدسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهیدسی, پژوهش و فناوریمعاونت مور آب و آبقامعاونت نظارت راهبردی وزارت تهرو ۱ 1 ۱ تبدیل های نوع سوم و چهارم تنها در ورودی سازه بکار میمعاونت پژوهش و مطالعات پایهمعاونسن محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردا ر تهرانمعاونین محترم شهردا ر تهرانمعاونین محترم شهردا رتهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم فنی و عمرانی مناطق بیست و دو گانهمعاونین محترم وزبرمعاونین محترم وزبر و مدبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزبر و مدبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزبر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیبرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیر و مدبران عامل شر کتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیرآن عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عأمل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اصلیمعاونین محنرم وزبر و مدبران عامل شرکت های اصلیمعاونین محنرم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اصلیمعاونین محنرم وزیر و مدیران عامل چیار شرکت اصلیمعاونین و مشاورین وزیرء دفاتر مستقل حوزه ستادیمعبرهایی که برای لولهمعطوف به پروژه نشانمعلونت بر نامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمعلونت برفامه ریزی و تغفارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغظارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و ارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغفارت راهبردی ربیس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفاهه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفنامه‌ریزی و تغارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و تغثارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جموورمعلونت برنامه‌ریزی و نغلارت راهبردی رییس جمهورمعلونت فنی و توسعه آمور زیر بناییمعمول‌ترین روش آب‌بندی بامها و سایر قسمتهای ساختمان, استفاده از قیر و گونی است که درمعوون مهندیی ووه و هعوریمعیارهای اجباری, برای تأمین هدف‌های طراحی مورد نیاز است. چنین معیارهایی مانند این بند با حمفاونان محترم شهردار تفرانمقررات زدایی و وحدت رویهمقررات فصل نهم باب چهارم قانون مالیات های مستقیممقررات ملی ساختمان ابرانملاع مک سیخ بامماوران محترم شهردار تهرانممعال «بخشنامه تلخس شماره ۲۲ مور بسبه‌شدگان »من ررض در ایرارنمنابع آب زیر زمینی ومناسب ترین پیشنهاد در مناقصات پیمانکارمناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع, تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌نا پذیر کرده است.مناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذ پر کرده است.مناوزن و سرفصامای دوره‌دای آدوزشی برایمناونان محترم شهردار تهرانمنظور متمرکز نمودن کلیۀ ضوابط کفالت، نحوه بررسی وچگونگی احراز شرایط ومنمم فرهنگ فنی آبیاری و زهکشیمننوررش در امرانمننیررش در ایرانمننیوررش در امرانمهاونت برفامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه ریزی و نغثارت راهبردی رئیس جمهورمهاونت برنامه ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهرودن هی و جهز ایمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی رسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تخفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تخفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغثارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ربیسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نخارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاه» ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه‌ریزی و نغفارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برنامه ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغظارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغفارت راهبردی رییس جهم‌هورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه‌ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهندسان مشاور شرکت های انفورماتیک و،دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و پیمانکاران ،دستگاههای اجرایی به بخشنامهمهندسی و توسعه نفت :ان نف شرکت مهندسین مشاور سازهمواد مرتبط قانون برنامه ششم توسعه با سازمان تأمینموارد استاندارد ایمنی آزمایشگاهی را هنگام استفاده از گازهای فشرده رعایت نمائید. کپسولهای گمواردی که باید در راه‌اندازی دستگاه رعایت شود:موافقتنامه حاغره همراه پا اسناد و مذارک موضوع ماده ۲ آن» که محم‌وعه‌ای غیر قابلموجن دمم ردان رد تایناخد تدم کین ایشا یت مت ٩ همینا شا مشک دددت نس شارت شاه دک و شاموجن دمم ردان رد تایناخد تدم کین ایشا یت مت ٩ همینا شا مشک دددت نس شارت شاه دک و شامور ۱ امراله را را رت را ار ار رل ارمور املای ارانن هر ام ۹۴مور ای ومقررات سال ۱۳۸۸مور خ 1401/03/11 هیات محترم وزیران منضم به فهرست شهرستان های غیر برخوردار از اشتغال درمور ی اسلا یرال رایمور ی املایارران از رتمور یاملای‌ارانی شماره : ۸۹۵ اس ,۲۸مور یلا یاهمان ارو بر رت رامور یلا یاهمان را را را ارمور یلایامان ی را ار ایک یر ریمورا یسایس را لکمورک اسلا ار۱ تاره . را ی ای ار رامورک اسلا ی امران رامورک اسلا یا رال سرمورک اسلا یاران در : ۱۳۹۹۳مورک ام م‌اران تا ۱۳۹۷۳۶موری اسلا یاران باره وموری املایاران باره رای ار را رک را رهموز مطاوات موضوع: قانون حمایت خانواده بخشنامه شمارهموز کار (در صورت استفاده)موس ؛ دارد یمس هر کمن ری اسلای رایموسسات آموزش عالی و پژوهشیموسسه استاندارد و تحقیقات صنئعتی امرانموسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب بند یک ماده۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مْموضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته تأسیسات مکانیکی سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته ترمیم و بازسازی نوار حفاری در معابر شهری سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۳۹۹موضوع : ابلاغ فهرست‌بهای واحد پایه رشته خطوط هوایی انتقال و فوق توزیع نیروی برق سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ گهرست‌بهای واحد پایه رسته خطوط زمینی انتقال و قوق توزیع ثیروی برق سال ۱۳۹۹موضوع : بیمه اعضاء انعمن صنفی نمایندگانموضوع : تداوم برداخت حق بیمه کارگران فصلیموضوع : تعیین مزد سال ۱۴۰۲ مشمولین قانون کارموضوع : تغییر در حداقل شرایط اختصاصی و ظرفیت شرکتهای پیمانکاری آیین‌نامه طبقه‌بندی و تشخیصموضوع : درمان بیمه شدگان حرف‌ومشاغل آزادو اختیاریموضوع : دستورالعمل تعدبل حق‌الزحمه خدمات تهمیه طرحهای توسعه و عمران. حوزه نفوذ و تفصیلی شموضوع : دستورالعمل تعدیل حق‌الزحمه خدمات تهیه طرح توسعه و عمران (جامع) ناحیهموضوع : دستورالعمل تعدیل حق‌الزحمه خدمات تهیه طرحهای هادی روستاییموضوع : ماخذ احتساب حق بیمه فراردادهای مکانیزهموضوع : کاهش دعاوی قراردادی و خسارات ناشیه (از طریق بهسازی فرایند مناقصات و قراردادهای عموموضوع استرداد اضافه پرداختی بابت مالیات بر درآمد حقوقموضوع حذف شرط "تازه بودن" محصوالت کشاورزی از کلیه فهرست های کاالموضوع راه اندازی سامانه صدور برخط گواهی عدم بدهی مالیاتی بین المللیموضوع صدور گواهی اقامت مالیاتی از طریق سامانه برخطموضوع عدم امکان مطالبه جرایم (با ماهیت تاخیری) شخص ورشکسته پس از تاریخ توقفموضوع ماده (۱۰) قانون نحوه انجام امور مالی و معاملاتیموضوع مصوبه: تصویب نمونه قراردادهای تضمین خرید آب/پساب از تصفیه‌خانه‌های آب/فاضلابموضوع مصوبه: تعرفه‌های آب. خدمات دقع فاضلاب و شرایط عمومی آنهاموضوع مصوبه: تعرفه‌های برق و شرایط عمومی آنهاموضوع نحوه اجرای احکام مالیاتی مرتبط با قانون الزام به ثبت رسمی معامالت اموال غیرمنقولموضوع: ابطال مصوبه صد و سیزدهمین جلسه مورخ 1397/10/9 شورای اسلامی شهر کرج درموضوع: ابلاغ آیین نامه ضوابط فعالیت واحد بیماران بین الملل درموسسات پزشکیموضوع: ابلاغ تعرفه خدمات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح سال ۱۴۰۱موضوع: ابلاغ مشاغل حوره فناوری اطلاعاتموضوع: اجرای بند ج تبصره ۱۱ قانونموضوع: اجرای قانون بازنشستگی پیش از کوبموضوع: اجرای ماده ۴۰ فانون رفع موانع تولیدموضوع: ارایه خدمات برقراری غیرحضوری مستمری بازماندگان و تعهدنامه غیرحضوری فرزندان اناث بازموضوع: اصلاح برخی از بندهای بخشنامه تنقیح و تلخیص بازنشستگی به شماره ۱۰۰۰/۹۷/۱۳۱۹۶ مورخموضوع: اصلاح برخی از بندهای بخشنامه تنقیح» تلخیص و تجمیع بخشنامه ها و دستورهای آداری بیمهموضوع: اصلاح بند (۱۱) بخشنامه شماره ۱۲ مشترک فنی و د رآمدموضوع: اصلاح بندهای ۲۹ و ۳۰ بخشنامه شماره ۱۷ امور فنی بیمه شدگانموضوع: اصلاح سقف سنی جهت پذیرشموضوع: اصلاح شیوه پرداخت مستمس‌ی بازماندگانموضوع: اصلاح مبنای محاسبه حق بیمهموضوع: اصلاح موضوع پرداخت حق‌بیمه توسط بازماندگان متوفی مندرج در بخشنامه شماره ۲۲ امور بیمموضوع: افزایش مستمری و کمک‌های جنبی و تعیین حداقل مستمری در سال ۱۴۰۴ (بخشنامه شماره ۸۱ مستموضوع: افزایش مستمری و کمگ‌های جنبی و تعیین حداقل مستمری در سال ۱۴۰۲ (بخشنامه شماره ۸۰ مستموضوع: الحاق اصلاحیه ماده (۱۱) آئین نامه هیات‌های تشخیص مطالباتموضوع: الحاق بخش نهم و دهم به بخشنامه تنقیج» تلخیص و تجمیع بخشنامه بازرسی کارگاهیموضوع: الحاق بخش هشتم " بازرسی از کارگاههای دارای نیروی کار خارجی"موضوع: الحاق بندهای (۴۷) و (۴۸) به بخشنامه شماره ۱۶ اآمور فنی بیمه شدگانموضوع: الحاق یک جزء به بند (۴-۷) بخشنامه تلخیص و تجمیع بخشنامه‌هاء دستورالعملها و دستورهاموضوع: امهال حق بیمه قراردادهای مهندسین مشاور و پیمانگاران مشمول ضوابط طرح های تملگ داراییموضوع: انتتال مکانیزه اطلاغاتموضوع: انتقال عملیات وصول و اقدامات اجرائی پرونده های مهم به اداره کل مبارزه با فرار مالیاموضوع: بازنشستگی کارگنانموضوع: بخشودگی جرائم کارفرمایان خوش حساب وموضوع: بخشودگی جرایمموضوع: بیمه شدگان ادامه بیمه به طور اختیاری سس اداریموضوع: بیمه پدید آورندگان» بخشنامهموضوع: تجدید محاسبه مستمری مشمولین بخشنامه شمارهموضوع: تصویب دستورالعمل کنترل و بازرسی در اجرای مقاوثه‌نامه دریایی ۲۰۰۶موضوع: تعرفه های تشخیصی و درمانی سال ۱۳۴۰۱موضوع: تعرفه‌های خدمات تشخیصی و درمانی سال ۱۴۰۳موضوع: تعرفه‌های خدمات تشخیصی و درمانی سال ۱۳۴۰۲موضوع: تَقسیط بدهی مستمری بگیران 1موضوع: حق‌بیمه ساختمانی پروژه‌های مسکن مهرموضوع: دستمزد مبنای کسر حق‌بیمه در سال ۱۳۰۳موضوع: دستورالدمل طرح کارورزی دانش آموختگان دانشگاهیموضوع: دستورالعمل اجرایی صدور گواهینامه حداقل پرسنل ایمن شناورموضوع: دستورالعمل نحوه محاسبه تفاوت بهای گرموضوع: رفع برخی محدودیتهای فرزند یا فرزندان چهارم باهموضوع: ساماندهی و شعال کردن پروئده‌هایموضوع: سامانه استعلام پروانه میارت فنیموضوع: سوابق اشتغال پزشکان سازمان به صورتموضوع: شاخصهای تعدیل مربوط به دوره‌های سه‌ماهه اول و دوم سال ۱۶۰۳موضوع: قانون نقل و انتقال سوابق بیمه با کسور بازنشستگی بین صندوق های بازنشستگیموضوع: مبنای پرداخت حق بیمه بخشنامه ۶۸۶/۱موضوع: متناسب‌سازی حقوق مستمری‌یگیران در قانون برنامه هفتم پیشرفتموضوع: میزان حق سرانه درمان سال ٩۹۸ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حق‌سرانه درمان سال ۱۳۰۳ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حق‌سرانه درمان سال ۱۴۰۲ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حق‌سرانه درمان سال ۱۴۰۴ بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: نحوه آجرای قانون بیمه های اجتماعی کارگران ...*موضوع: نحوه اجرای ماده ۳۱ قانون برنامه پنجمموضوع: نحوه احتساب اضافه کارموضوع: نحوه احرای ماده ٩٩ آئین نامهموضوع: نحوه استعلام و در یافت اسنحقاق درمانموضوع: نحوه انجام هزینهموضوع: نحوه بازرسی و تغقارت بر پوششموضوع: نحوه دریافت مستندات قیزیگی در فرایند تشخیص صلاحیت سرکبای مهندسان مشاور و پیمانگارانموضوع: نحوه معرفی مشمولین قانون بیمه اجباریموضوع: نحوهء اجرای قانون موافقتنامه تأمین اجتماعی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوموضوع: نظارت دادستانی انتظامی مالیاتی بر فرآیندحسابرسی مالیاتی عملکرد سال1400موضوع: واگذاری بخشی از فرآیند ۰موضوع: پذیرش سنوات ارفائی کار کنانموضوع: پرداخت عیدی پایان سال ۱۴۰۲ مستمری‌بگیرانموضوع: پوشش بیمه ای گروههای خاص شماره ۱۰موضوع: چگونگی اجرای بخشودگی جرایمموضوع: چگونگی پرداخت حق الزحمه همکاران فعال در طرح پرونده الکترونیکموضوع: کمک هزینه مسکن کارگران مشمول قانون کار در سال ۱۳۰۲موضوع: یکنواخت سازی گواهیموم یا رب ورا راموْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایرانموْسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب بند یک ماده۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مموی املای ان و رورممکدبسی و سید : مکدیسی و سید منحنی طیف تشدید شتاب زمین در بدنه سد را مطابق شکل (پ۴-۴) ارائهمکرر قانون اجرای سیاستمکرر قانون مالیاتهاینأییر یسات و سازه های صتد صنمت نفئتنار و ادیتان سر ایرزاننارا نیام و لووزر سورناربالن اداری و یرای ور ادناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور مورنازمان ام و اووم لورنازمان ام و لووم لورنام فنی و اجرایی شررداری تزراننام فنی و اجرایی شرّرداری تّران رانام فنی و اجرایی شهرداری تیراننام قنی و اجرایی شررداری ترراننامه طرح هندسی راهنامه طرح هندسی راهنامه طرح هندسی راهنان "من احّشی و ول کار ور ای موست: ارونانان۴ااحتای ور ارس عاون کار ورفاهز تا موست: ینحوه اجرای مقررات تبصره (1) ماده (146) مکرر قانون مالیات های مستقیم در خصوصنحوه اعمال بخشودگی جرایم مالیات بر ارزش افزوده قطعی شدده در اجدرام مفداد بندد (ت) تبصدره 6نحوه ثبت و رسیدگی به اعتراض بیمه شدگاننحوه رسیدگی به اعتراضات اشخاص نسبت به اطالعات و اطالعیه های خرید و فروش و بارنامه در فرآیننحوه نگهداری و استفاده از فرم مفاصاحسابنحوه پذ برش مدت خدمت نظام وظیفه و حضور .۷نداشت. درمان و آموزس بزسنذنصب پالایشگاه های زه نغت و کازنرتسو ترا و با زر اس سیدنرخ عوامل موثر در فهرست‌های بهای واحد پایه سال ۱۳۹۹ - نرخنشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری تزراننشام فنی و اجرایی شرّرداری قرراننشریه سماره ۱۷۳ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شمارزه ۱۹۲ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲/۲۸۰- الف مرداد ماه ۱۳۸۹نشریه شماره ۳۷ - ازینشریه شماره ۴۳ - الف یرما ۳۳نشریه شماره ۵۲عغنشریه شماره ۶۶- الفنشریه شماره ۷۳- اننشریه شماره ۹۹ اننشریه شماره ۱۱۹-ن شروردین ماه ۱۳۷۷نشریه شماره ۱۴۹-ن دی ماه ۱۳۸۲نشریه شماره ۱۵۳ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۱۵۵ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۱۶۰نشریه شماره ۱۶۲نشریه شماره ۱۶۵نشریه شماره ۱۷۷ دفتر آامور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۷ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۰ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۱ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۸- الفنشریه شماره ۱۹۹ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۰۱ دفتر امور فنی و تدوین معیارنضانشریه شماره ۲۰۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۰۶ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۲ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۸ - الفنشریه شماره ۲۲۵نشریه شماره ۲۲۶نشریه شماره ۲۲۷نشریه شماره ۲۳۶نشریه شماره ۲۵۹نشریه شماره ۲۶۵نشریه شماره ۲۶۶نشریه شماره ۲۶۸نشریه شماره ۲۶۹نشریه شماره ۳۱۲ الفی خرداد ماه ۱۳۸۶نشریه شماره ۳۳۷ - الفنشریه شماره ۳۳۸- الف اسفندماه ۱۳۸۷نشریه شماره ۶۷۷نشریه شماره ۶۷۸نشریه شماره ۱۲۳۷ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۲۳۰۹نشریه شماره ۱۴۶۳۲نشریه شماره غ۶۶عنشریه شماره ۸٩ (تجدیدنظر اول) معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردینشریه شمازره ۲۱۲۳ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانصب ثتلمبه خانه‌های نفت و کازنضام فنی و اجرایی شررداری ترراننظام فنی و اجرایی سهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شررداری تزراننظام فنی و اجرایی شهردارینظام فنی و اجرایی شهرداری تمهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تمهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظر به این که هیأت محترم وزیران با توجه به نرخ تورم اعلامی از سوی مرکز آمار ایران در اجراینظر به اینکه اقدامات سازمان در دریافت حق بیمه ساختمانی مربوط به سه ماهه اول سال ۹۲/۱/۱(۹۲نظر به اینکه تنظیم لیست (صورت مزد با حقوق) بیمه شدگان مستلزم شناسایی کامل کارگاه ونظر به اینکه حسب بند3نظر به اینکه واحدهای اجرائی در برخی موارد پیرامون نحوه تشخیص دستگاه‌ها و کارگاههای مشمول قنقطه با اختلاف دماینم کون شا میب و کحنمی ا رای وزرا ت ماو کار وراه احّی وت اروننام فنی و اجرایی شدرداری تزرانننام فنی و اجرایی شررداری تررانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شهرداری ترزرانننثام فنی و اجرایی شدرداری ترّرانننثام فنی و اجرایی شدّرداری ترّرانننثام فنی و اجرایی شررداری تررانننثام فنی و اجرایی ش‌رداری تررانننلام فنی و اجرایی شیرداری تیراننهاد بازرسی: شخص حقوقی یا بخشی از شخص حقوقی است کهنو ری اسلا یا رالنوس نی و هر امینون اجرای سیاست هی اصل ۴۴نگهداری وسرویس ماشینهای همودیالیز و دستگاههای تصفیه آب ( در سال ۱۳۸۵)نی زرش در ایراننیرو نامه شماره ۰ مورخ ۳ به بیوست بخشنامه شماره ۳۲۳۸ مورخنیروی انسانی در تصفیه خانه های آب و مراقبتنیروی برشی ستون در بالای چشمهٌ اتصالنیروی مفاوم افقی: نیروی اصطکاک کف. تفاوت بین فشار خاک محرک و مقاومنیز تصمیمات متخذه در جلسه مورخ ۱۳۹۳/۱۲/۲۴ شورایعالی کارء میزان افزایش مستمری و کیکهای جنیه۶ ۵۸۵۴ تا هد مممم ممه مکن تمبر هر یار ی السا یره ۲۲۴۰۶ تا ۹۹۳۳۷۱ راه را هر مور ی‌اسوی‌ارانه مراحل تواتری مرتبط با عملیات زهکشی زیرزمینیه) به طور کلی بر اساس بند قبلی» آسانسورها می‌توانند به صورت گروهی در کنار یکدیگر و یا روبرها اک یرم ور وه موش مد دا ات ی کی اه مک وها بر اساس عملکردها بر سکس : یه ان وا سیگ سر : جراهای اجرایی ملی و استانیهای برای طراحی لرزههای برای طراحی لرزههای تقاضای حمل و نقلهای سرمایش متداول در ایرانهای عمومی شارژ خودرو و موتورسیکلت برقیهای قطار شهری و حومههای مستقیم مصوب ۰1380 به پیوست اصلاحیه حکم قسمت صدر جزء 3 بند (د) آیین نامه اجرایی مذکور کهای واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۳۹۹های واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۴۰۱هبأت وزیران در حلسه مورخ ۱۳۹۹/۹//۸ نا به پیشنهاد شماره .۱هبئت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۹/۳/۵ بنابه پیشنهاد مشترک وزارت آموراقتهادی و دارایی.هبات وزیران» دستگاه های اجرایی می توانند نست به ارائه امکاناتهت را ااشسن نج زرلسای خن که سیک یت مه ساهدف: تأیید توانایی مزرعه بادی در راه‌اندازی و خاموشی مطلوب مورد نظر است. این تست برای تطابهر ایراشم دوره ام هر جورهر تغذیه‌کننده مواد شیمیایی خشک باید مجهز به محلول‌ساز با حداقل زمان ماند پنج دقیقه در حداهر ست یمای اختصاصیهر ست یهای ااختصاهر ست یهای ااختصاهر ست یهای اختصاهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ماک نود وتهر کس انسانی را از مرگ رهایی بخشد. چنان است که گوبی همه مردم را زنضذه کرده است.هر کس انسانی را از مرگ رهایی بخشد. چنان است که گویی همه مردم را زنده کرده است.هریک از غلتک‌های سه‌چرخ یا ردیف دوچرخ و سه‌چرخ باید هنگام کار باری معادل ۴۵ الی ۶۵هزینه بالاسری, به طور کلی به هزینه بالاسری عمومی و هزینه بالاسری کارء به شرح زیر تفکیک می‌هشتمین جلسه مورخ ۹۶/۹/۱۱ مقرر گردید. اعضاء سازمان نظام کاردانی ساختمان از تاریخ اجرای اینهعا ًٍت بر ًاه َْرهفتاد و هشتمین جلسه مورخ ۹۶/۶/۲۰ مقرر گردید اعضاء سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعیهمان گونه که واقفید به موجب احکام قوانین بودجه سنوات1398همانطو رکه در عنوا ن آگیننامه‌قیدگر دیده استفا ده از مقررات آئیننامه‌مصوب شورایعالی‌سازمانهمانطور که در شکل (۱۷-۱۰) نشان داده شده است برای اجتناب از ایجاد ترک در پایه بتنی اغلب ازهمسران بیمه شدگان متوفی که مجدداً ازدواج دایم کرده‌اند و به تبع آن مستمری آنها قطع شده استهمه رت با وکا ۳ ها کرهنارت و انا ری او ردانهناوون و سرفصامای دوره های آموزشی برایهناگی دا روص ۱ رو ار ولد ری که یو اد هرهه کد ی درد رام اتش رم شش ی کارا یر تک بت تک هر تا یا ساهی ااتجام رمکلات رو سک رای ام اسهی ته نقشه و اطالعات مکانهی نگیدآری» تعمیرات (۱1) در صنعت نفت ابرانهیأت نظارت سازمان تأمین اجتماعی که در این آیین‌نامه هیأت نامیده خواهد شد. لااقل هفته‌ای یکهیئت وزبرآأن در جلسسه ۱۳۹۹/۲/۳ به پیشنیاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استنادهیئت وزیرآن در جلسه ۱۴۰۱/۳/۱۶ به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استنادهیئت وزیران در جلسه ۱۳۹۳/۲/۱۰ به پیشنهاد مشترک وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی وهیئت وزیران در جلسه ۱۳۹۹/۶/۵ به پیشنهاد مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت ملی نفت ایران وهیئست وزیران در جلسسه ۱۳۹۴/۲/۶بسه پیش نهاد مش ترک وزارتخانه‌هایهیئشت وزیرآان در جلسه ۱۳۰۵/۲/۲۷ به پیشنهاد وزارت آمور اقتصادی و دارایی و به اسستنادهیئشت وزیران در حجلسه ۱۳۳۳/۳/۸ بسه پیشنهاد وزارت علسوم. تحقیقات 9 فناوری (با همکاریهیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۷۶/۱۲/۲۷ بنا به پیشنهاد شماره ۶۲۷۸ ام /الف مورخ ۱۳۷۶/۸/۱۱ وزارتهیات‌وزیران» این نظامنامه در چارچوب اصول اخلاق حرفه‌ایهیشت وزیران در جلسه ۱۳۹۹/۲/۷به پیش نهاد مشترک وزارتخانه‌هایهیشت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۱/۱۸ به پیشنهاد شماره ۳۸۰۶۴ مورخ ۱۳۹۹/۴/۱هیشت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۴/۲۰ به پیشنهاد شماره ۳۹۹۰۷۳ مورخ ۱۳۹۹/۷/۲۷و۵ جدبد در آمدو اداره گل هماهنگی فنی وعمر انی مناطق وسازما نها تاریخ ۱۳۹و ارت عاو ,کار وراه ایو ارت مهداست, درمان پبوست:و با توجه به ابهامات مطرح شده، به اطالع می رساندو با یو زمر امه بو بدون استوانه فو لادیو رات موری تم ۳۰و زمینی دو واضی قحت آبیارهو سایر کارهای مشابه است. با احداث چاه عمیق یا نیمه عمیق و پرداخت هزینه‌های برداشست آبت. تعو مدیران اشخاص حقوقی غیردولتیو مه یمه کیت کل بدا سکو موازی در طول تونل برای تامین هد مورد نیاز مورد استفاده قرار گیرند.و پیمانکاران مهندسان مشاور ،دستگاههای اجرایی بخشنامه بهواحد مددکاری اجتماعی توسط افراد واجد صالحیت و باتجربه و برمبنای شرح وظایف مشخصیوان محترم شهردار تهرانواهنمدای دما جات با رام هم ار تافص اووت اس ری ردو ری در ی ای ان و سور هدنود 11 ونان سا راردا این راون اور انم موز نم مهن ما و جاح سر مس ناوشا ب کش بای نها ای بش باور ار ست‌یاواه, کار و رف و۱۴ور ارس بادن بهار و ربا ایور املای اران تاریخ: ۱۳۹۶/۹/۱وران محترم شهردار تهرانوریاسلای اراان راوزارت آمور اقتصادی و داراییوزارت آمور اقتصادی و دارایی- سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت اطلاعات- وزارت دادگستری - سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت امور اقتحکدی و دار ابیوزارت امور اقتصادی و داراییوزارت امور اقتصادی و داراییوزارت امور اقتصادی و دارایی-وزارت امور اقتصادی و دارایی- بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایرانوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفت- وزارت نیرووزارت امور اقنصادی و داراییوزارت امورخارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصویب مقررات قنی ۹ قواعد مربوط بهوزارت اون ,کار و رفاه احای وتوزارت اون ,کار و رفاو ایوزارت اون کار و را ایوزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ۲۶۵وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکیوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعیوزارت راه و شهرسازی و تأیید وزارت امورخارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصویب مقرراوزارت راه و شهرسازی- وزارت تنعاون. کار و رفاه اجتماعیوزارت راه و شهرسازی- وزارت کشور- وزارت نفتوزارت صنعت» معدن و تجارتوزارت علوم, تحقیقات و فناوری- وزارت کشوروزارت مسکن و شهر سازیوزارت نبرو شماره : فدوزارت نفت- سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت نیرو - معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهوروزارت نیرو- وزارت تهاون. کار و رفاه اجتماعیوزارت کشور- وزارت اموراقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت کشور- وزارت اموراقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت گار و آمور اجتماعی- وزارت هلوم» تحقیقات و فناوری- وزارت آموزش و پرورش- معاونتوزارتأ تعاون ،کار و رف هأ اجتماأعیأوزارتأ تعاون ،کار و رف هأ اجتماأعیأوزیر محترم امور اقتصادی و دارایی در صصیووزیر محترم تعاون» کار و رفاه اجتماعیوزیر محترم کشوروزیر محترم کشوروزیران عضو کمیسیون لوایح در جلسه ۱۳۹۹/۱/۳۰ به پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی و به استنادوزیران» با موضوع آیین نامه اجرایی بند (ت) ماده (99) قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامیوسیله‌ای که کار یک کنتاکتور را با استفاده از یک جزء نیمه هادی قطع و وصل کننده انجام می‌دهدوش‌های مختلفی برای طرح مخلوط بوصول مالیات عوارض سبز موضوع ماده (27) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/03/02 از واحدهوفیزیک و نقش آن در مونوله بین نی ار ان با و ادون با ای جوسای بایونان محترم شهر دار تمرآانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تمرانونین محترم شهردار تمرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانوه دا : وهی بر اس ای بسا اس مس ووه را اوه ۶۲۹۶۷وچ ویو او کوک ارو وِ از تاسیسات فمک زدایی (آب شیرین کن)ِ حوزه موضوع: بخشودگی جرائم رفرمایان خوش از مشاه ۱ْ ونین محترم شهردار تهرانپا ان توا و هم مد ین مج رک سای نیپالایشگاه هاء تاسیسات و خطوط لوله در صنعتپانل‌ها و سازه‌های شامل قاب فولادیپایان مهلت ایفای تعهدات ارزی حاصل از صاادرات ااال1402پس از فروش شرکتهای فعال در زمینه تجهیزات پزشکی و بر اساس ضوابط خدمات پس از فروشپست ها خطوط فوق توزیع و انتقالپست ها خطوط فوق توزیع و انتقالپلاستیک ها- سامانه های لوله گذاری برای شبکهپوششی جدار (وله‌ها و اتصالات دولادیپی های تجپیزات در پست های فشار قویپیرو ابلاغ آیین‌نامه نیازسنجی تأمین و ساماندهی تیروی انسانی شرکتهای وابسته (غیردولتی) بهپیرو بخشنامه شماره 200/56944/د مورخ 1402/08/21 با موضوع اصلاح مفاد بخشامه تفویضصپیرو بخشنامه شماره 210/99/42 مورخ 1399/04/21 مبنی بر ابلاغ رای موضوع دادنامه شمارهپیرو بخشنامه شماره 281/1400/1482369 مورخ 1400/10/29 درخصوص نحوه اقدام در ارتباط با معافیتپیرو بخشنامه های ۶۹/0 و 1۹/۹ مستمری‌ها وبا عنایت به اینکه بعضاً عدم پرداخت به موقعپیرو دستورالعمل شماره ۱) ساماندهی ودر راستای ضابطه مند نمودن آمور جاری و ایجاد وحدت رویه وپیرو نامه شماره ۱/۲۰۶۲۲۰ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۲۵ بدین وسیله متن اصلاحیه مصویهپیرو نامه شماره 200/12234/ص مورخ 1400/10/26 به پیوست فهرست شرکتهای دارای پروانهپیرو نامه شماره 200/15519/ص مورخ 1401/07/27 به پیوست فهرست شرکت های دارای پروانه بهرهپیرو نامه شماره 200/69314/د مورخ 1403/09/14 با موضوع بلامانع بودن محاسبه و اخذ برخی از مناپیش نویس ضوابط مدیریت نگهداشت وسایل و تجهیزات پزشکی نگارش |پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوپیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوپیش‌نیازهای لازم برای استفاده از طیف آسیب‌پذیریپیمانکار باید در تدوین برنامه زمانی» کنترل کیفی و انتخاب تجهیزات اجرای کارء اصل اجرای هر چپیوست ۱ مشخصات مصالح و فر آورده‌های ساختمانی مصرفی در برخی سیستمهای ساختمانیپیوست ۱- تسناسنامه حفاری جاه‌های عمیق و نیمه عمیق ۸۵پیوست ۵ - میزان کردن دریچه‌های تنظیمی توربین» پس از مونتاز مجدد ۳۸۱پیوست ٩ - تعاریف مربوط به عملیات نمونه‌برداری و انواع نمونه‌برداری از آبهای سطحی ۸۵چا با شما ره: ۱۳۷۷۴۹۴/۷۰چراغ‌های راهنمایی و رانندگی شهر تهرانچم تمه له و وچ ۶و ۶ ۳۹ نج مت ۳۹ چم ۳۹ نج تمه ۲۹ (چ تمسچکیده برحخی از استانداردهایژئوفبزیک و نقش آن در مهندسی آبژتوفیز یک و تفش آن در ممهندسی آبژدوفیزیک و نقش آن در مندسی آبکا رگزاری های رسمی سازمان تأمین اجتمامی و موسسات حساپرسی عضو جامعه حسابداران رسمیکابرد لوله و فیتینگ پلی‌وینیل کلرایدکار «وسان , به صنایمکاربردهای پشتیبانی‌شده در کابل کشی متوازنکانالای آبباری و زهکشی‌ای روبازکاهش خطر پذیری ناشی از رلزله «فتر استانداردها و معیارهای فنیکاهش خطر پذیری ناشی از زلزله دفتر استانداردها و معیارهای قنیکته در لسسته نس تو روه رشارشت به متورکر اد بو دنر بر او رای باکر یکس رو اچ تر هر بوک دمو راس ور دا شم ها هر دن یو ۰ ۱ ۱کس سم تهی در هر مک او وکار سه رخ موس یارکشور و به منظور ایجاد وحدت رویه در خصوص اعمال معافیت/نرخ صفر مالیاتی موضوع بند (ط)کظ ّر ابالغ گردیده اشت. براشاس ای ً دشج ّرانعیم صدور گ ّا ُی که ّنی ج ِت ىجلاضیان اخذ پرواکل را ی‌سلای شماره چاپ:کلیه استانداران محترم و رؤسای محترم سازمان برنامه و بودجه استانهاکلیه دیوارهای برشی نوع 11 باید در ابتدا و انتها به قطعات دیوار برشی با نسبت ارتفاع به عرضکلیه شرکتهای آب منطلقه آیء سازمان آب و برقی خوزستان و شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایرانکلیه کارفرمایان و کارگاههای مشمول قانون کارکلیه‌ی تجهیزات تغذیه مواد شیمیایی و تاسیسات ذخیره سازی باید از مصالحی ساخته شوند که در مقاکمترین قیمت متناسب در مناقصات وزارت نفتکمربندی, تغذیه و شبکه گازکمیته تخصصی سلامت و علوم زیستیکمیسیون اقتصادی سازمان مقل برای ارویا (1۲:۳۲۴)) یکی از ۵ کمیسیونکنترل نظارتی و حمع آوریکنترل و بازرسی از شناوران مشروط / ممنوع ال ورود ورود الکه با مخزن متکیکه مکی ای راتکه ویک را رم را هچ دوز رجا او وت ور وان ار چا را دمن چا که وا 9 و و ازریم را خر چاو داد ماکیفیت زهکشی در این آئین‌نامه برای مصالح غیر أسفالتی روسازی (زیراساس و اساس تثبیت نشده) برگام هام اه ابش شماره : ۱۳۳۳۴۲گاه هاء احا سا مش شماره : ۱۳۳۱۳۴۶گاه هاء اه با مش شماره : ۱۳۴۷گاه هاء اه با مش شماره : ۱۳۱۳۱۳۵گراردان عهمسان دمن ونصب ابزار دگق بیدها اقرازداد با نیجانکار ساخنت‌یی:گروه برنامه ریزی راهبردی- تنظیم: مجری طرح تدوین سند چشم اندازگزارش ارزیابی کمی ایمنی سد معمولا به صورت سالانه توسط بهره‌بردار یا مهندس مشاور وی تهیه وگزارش تجزیه بهای ردیف های موثر درگزارش نهائی کمیسیون تلفیقگنوی اسا یا راگواهی‌های صادر شده باید هرگونه تغییراتی که با استانداردهای مربوط یا ضوابط و معیارهای مندرجی خط لوله برای برآورده سازی نیازهای فرآیندی و مکانیکی از قبیل فشار، دما، نوع سیالی سس دج ۲۱ ما و رهطم یک مورک ون برسی ود چا چیه تک وگ مک اش ان موی تور مر و لارام هه کی ۵ او را مه هر اه 1 2 وری وزارت ناونع ,کار و رفاه! سای لت ۹۹ هه ندی یز انم (بگ راییا خر با کر انا ۲۸۳۱ هام نمهبیا مس 3 اه امد ماس نتیا نا ار و ۳ تا ایا هه زیر یومیا وزارت ماد کار رزاد ای ۵/۲۱/ ۱۳۲یا پایین آمدن) خود را متوقف کنند تا به رشته مخالف اجازه ادامه دهند. از طرفی با توجه به باریا گید بخار و ظرف تحت فشاریام کار را رد و مس وه زر رایت از ییا ۱۲ ۲۷۷ اریت را وا که مس 1 4 سای ۳۳ ناتیت یی نم و تدم آمییت یی نم و تدم آمییر پیش را شیمیر یر یا نیک یکی ایا ای یا وا یا ویا وا یا ری ی را یا ی ار ایا اب نا ابا وا ایا از اس ایایراق آلات در پست های فشار قوییراق آلات در پست های فشار قوییرای اتساعی و ریست محرلی کی وتویط کار برای پروژهای معابر شهرییل مروت و مامت کلیچ وس را اعد + هاچیک لیست از پزشکان، متخصصان یا مشاوره‌دهندگان آنکال یا مقیم که در موارد اورژانس بتوان با 4-یکصد و سی و هشتم فانون اساسی جمهوری اسلامی آیران آیین‌نامه اجرایی ماده پادشده رایکپارچه عملیات حفاری چاه‌های نفت و گازیکپارچه عملیات حفاری چاه‌های نفت و گازیکی از امتیازهای پایه و همه ]۳۸1 های قابل اعمال با توجه به پهنه‌بندی خطرنسبی زلزله انتخابیی شهرداری تهرانیی شهرداری تهران اجتماعی کارگران ساختمانی با موضوع قانون تفسیر ماده (۵) قانون بیمه های اجتماعی کارگران سا ماس مها اج که رسمیشود. باید با نمونه کاملاً مطابقت داشته باشند.پ: به ازای هر ۱۹۰۹۰۰ متر مکعب مصالح ریزدانه مصرفی یکبار آزمایش دانه‌بندی» حدود روانی و