شیرهای سولنوییدی در مدار هیدرولیکی

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. م - نگهداری نیر وگاه‌های ابی جدول ۳-۴ الف : سامانه مو شرح اجزا مخزن روغن تحت فشار گاورنر شیرهای سولنوییدی در مدار هیدرولیکی توقف اضطراری واحد شیرهای تعمیراتی و ایمنی در مدار الکتروپمپ‌های روغن - سوییچ‌های مربوط به نمایش سطح روغن مخحزن - سوییچ‌های مربوط به بده‌سنج آب عبوری از سامانه خنک کننده تحت فشار گاورنر فیلتر روغن پمپ‌های خنک کننده الکتروپمپ‌های روغن واحد مولد فشار هیدرولیکی الکتروپمپ‌های سیستم خنک کننده روغن ۸۱ - برنامه کلی بازرسی‌های ادواری و نگهداری گاورنر د فشار روغن و تجهیزات ایمنی مدار هیدرولیک گاورنر موضوع بازرسی » نگهداری و دوره توصیه شده روزانه: بازرسی‌های عادی . کنترل سطح و دمای روغن هفتگی: بررسی آلودگی روغن با آب سالانه: نمونه‌برداری و آزمایش محتوای روغن (برای بررسی زمان تصفیه و یا تعویض آن) هر ۵ سال یک‌بار: باز کردن و بازرسی کامل داخل مخزن, تمیزکاری داخلی, اصلاح رنگ کاری و تعمیرات موردنیاز روزانه: بازرسی‌های عادی . کنترل سطح و فشار روغن هفتگی: بازرسی‌های عادی, سطح ارتعاشات و صدای غیرعادی ماهانه: بررسی عملکردصحیح سامانه کنترل خودکار پارامترهای مربوط به سامانه روغن سالانه: بازرسی از نظر نشتی» رنگ و وضعیت لوله‌هاء شیرها و اتصالات بعد از حدودا ۵۰۰۰ ساعت کارکرد واحد (هر بار روشن و خاموش شدن واحد معادل ۱۰ ساعت کارکرد محسوب شود): محفظه روغن تحت فشار باز شود. تمیزکاری و تعمیرات موردنیاز داخل مخزن و اجزای مربوط به آن انجام شود ماهانه : بازرسی ظاهری و مانیتورینگ آن شش ماهه: بررسی عملکرد صحیح شیر و کنترل نمایش صحیح عملکرد آن در سامانه نظارتی پیش‌بینی نشده: دمونتاژ و بازرسی همه‌جانبه و انجام تعمیرات موردنیاز ماهانه : بازرسی ظاهری شش ماهه: بررسی عملکرد صحیح شیر و کنترل نمایش صحیح عملکرد آن در سامانه نظارتی پیش‌بینی نشده: دمونتاژه بازرسی همه‌جانبه و انجام تعمیرات موردنیاز سالانه : بازرسی سالم بودن کویل‌های عمل کننده شیرهای سولنوییدی و مدارهای الکتریکی مرتبط با آن, طبق دستورالعمل سازنده سالانه: بازرسی کنتاکت‌های شیرهای سولنوییدی و تمیزکاری آن پیش‌بینی نشده: دمونتاژه بازرسی همه‌جانبه و انجام تعمیرات موردنیاز سالانه: بازرسی از نظر عملکرد صحیح سالانه: کنترل وضعیت صحیح سوییچ‌ها و تنظیم مجدد آزمایش عملکرد صحیح سوییچ‌ها از نظر ارسال سیگنال برای هشدار و یا برای فرمان تریپ کالیبراسیون ابزار دقیق فوق (تنظیم مجدد) برنامه‌ریزی نشده: (تعمیرات فوق‌العاده) حداقل شش ماه یک بار: بازرسی وضعیت فیلتر از نظر گرفتگی و تمیز کردن آن کنترل عملکرد صحیح سوییچ فشار مربوط به گرفتگی فیلتر روغن و ارسال سیگنال هشدار سالانه: بازرسی کامل فیلتر. تمیز کردن و یا تعویض آن در صورت نیاز (بعد از چند نوبت تمیز کردن) حداقل شش ماه یک بار تست مقاومت عایقی سیم پیچ الکتروپمپ‌ها سالانه: اندازه‌گیری جریان الکتریکی الکتروپمپ‌ها در حالت کار و تست سنسور دمای ترمیستوری داخل الکتروپمپ‌ها حداقل شش ماه یک بار تست مقاومت عایقی سیم پیچ الکتروپمپ‌ها سالانه: اندازه‌گیری جریان الکتریکی الکتروپمپ‌ها در حالت کار و تست سنسور دمای نوع ترمیستوری داخل الکتروپمپ‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیر وگاه‌ها ی ابی سدهای بزرک مورا ادامه جدول ۳-۴- برنامه کلی بازرسی‌های ادواری و نگهداری گاورنر شرح اجزا موضوع بازرسی . نگهداری و دوره توصیه شده ماهانه: باز, ظا مانیتورینگ ا," ۱ ]| شیرهای خلاص‌کننده الکترویمپ‌های واحد مولد قد ۱ ۶ ازرسی ری و ورن ۱ نی تزریق هوای فشرده به مخزن فشار روغن ماهانه: بازرسی ظاهری و مانیتورینگ آن سیر پویینی ترریق : ن سار رو 9 ۸ 0 اً به نا - پیش‌بینی نشده: دمونتاژ و بازرسی همه‌جانبه و انجام تعمیرات موردنیاز ۱ سیستم اندازه‌گیری سرعت چرخش واحد شامل دیسک | سالانه: کنترل عملکرد صحیح و دریافت سیگنال‌های ارسالی در تابلوهای کنترل , ۰ ۱ ماهانه: بازرسی ظاهری شیر رله و شیر بستن مرحله‌ای مربوط به مکانیسم دو | ,, : مرحله‌ای نمودن فرایند بستن دریچه‌های توربین پیش‌بینی نشده: دمونتاژه بازرسی همه‌جانبه و انجام تعمیرات موردنیاز شرح اجزا موضوع بازرسی » نگهداری و دوره توصیه شده سالانه: - آزمایش عملکرد و انحام تنظیمات ۶ ا کلیدهای مختلف حدی و کنترل وضعیت ۱ را 2 ۲9 ۷ ادوات مربوط به دستگاه محافظ سرعت مکانیکی | شش ماه یک‌بار: کنترل عملکردصحیح وتنظیم آن (درصورت نیاز) (پاندول اطمینان و شیر رله) سالانه: آزمایش و تنظیمات مربوط به اضافه سرعت (تنظیم مجدد ۳۵1 501) ترانسمیتر فیدبک اندازه‌گیری مقدار بازشدگی دریچه‌های ۱۸ شش ماه یک‌بار: کنترل عملکرد ارسال سیگنال «تریپ» به تابلوی الکترونیک گاورن تنظیمی توربین (برای گاورنر الکترونیکی) سایر ترانسمیترها و ادوات مربوط به انتقال اطلاعات به ۹ اتایلوی کنترل مکانیکی گاورنر و تابلوی کنترل | سالانه: کنترل عملکرد صحیح و دریافت سیگنال‌های ارسالی در تابلوهای کنترل الکترونیکی آن دستگاه‌های نمایش‌گر آنالوگ و نمایش گرهای اندازه؟ ی یش گر انالو و نمایش‌گرهای اندازه‌گیری سالانه: کنترل دو نمایش صح. یت‌ها ۰ | پارامترهای مختلف وافع بر روی تجهیزات و تابلوی 1 ی سالانه: کالیبراسیون (تنظیم محدد) مکانیکی گاورنر -------- صفحهٔ بعد -------- رم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سس ج: برنامه باز رسی‌ها: شرح اجزا مجموعه سرتوپی گاورنر مکانیکی شیرهای اصلی و کمکی توزیع روغن دشپات (میرا کننده هیدرولیکی) ژنراتور با مغناطیس دایم (۳۸/0) یا ژنراتور سیگنال سرعت (550) (در صورت کاربرد آن در سامانه حس کننده سرعت گاورنر مکانیکی) ۵ شرح اجزا تابلوی الکترونیک سامانه گاورنر باتری مربوط به قسمت پردازنده تابلوی کنترل گاورنر ۸۳ خاروس انگهداری و تنظیمات اجزای مخصوص گاورنر مکانیکی هفتگی: روغن کاری سرتوپی گاورترمکانیکی نوع «وودوارد» ارتعاشی ماهانه: - کنترل صدای غیرعادی موتور سرتوپی کنترل و روغن کاری اهرم بندی سه ماه یک‌بار: تنظیمات مربوط به سرتوبی گاورنر (نوع نواری آویزان وودوارد)» طبق دستورالعمل سازنده سالانه: بازرسی کلی,ء کنترل فنرهاء گوی‌های گردان, تنظیم مفصل‌ها و بازوهاء اصلاح و یا تعویض قطعات فرسوده (در صورت نیاز) توسط متخصص دیصلاح و کاملا آگاه برعملکرد گاورنر مکانیکی و با استفاده از نقشه‌ها ودستورالعمل‌های سازنده بازرسی موتور سرتوبی و یاتاقان‌های آن ماهانه: بازرسی فیلتر شیر راهنما سالانه : بازرسی کلی و تنظیمات, طبق دستورالعمل سازنده دوسالانه: دمونتاژه بازرسی کامل, تمیزکاری شیرها و اصلاح پلانجر آن (توسط متخصص ذیصلاح و کاملا آگاه برعملکرد گاورنر مکانیکی و با استفاده از نقشه‌ها ودستورالعمل‌های سازنده) تعمیرات فوق‌العاده: دمونتاژز کامل شیرهاء اصلاح و یا تعویض قطعات ماهانه: کنترل سطح روغن دشپات سالانه: بازرسی کامل و انجام تنظیمات (در صورت نیاز و خارج شدن از تنظیم) توسط متخصص آگاه» پر سالانه: بازرسی از نظر ساییدگی و فرسایش قطعات. انجام اقدامات اصلاحی و یا تعویض اجزا (توسط متخصص دیصلاح) سالانه: بازرسی قرقره‌هاء کابل و میله‌های ارتباطی به سروموتور» روغن‌کاری و سرویس سامانه کابل جبرانی تعمیرات فوق‌لعاده: دمونتاز قرقره‌ها (در صورت نیاز و خارج شدن از تنظیم) انجام تنظیمات کابل جبرانی» بازرسی کامل و تعویض پولی‌های فرسوده توسط متخصص دیصلاح سالانه:- بازرسی دنده‌های محرک و کلیدهای سرعت آزمایش عایقی نسبت به زمین آزمایش و کنترل ولتاژ خروجی مولد ۳۲/6 تعمیرات فوق‌العاده: طبق دستورالعمل سازنده شامل: تعویض یاتاقان» اصلاح مغناطیس شدگی برای تشدید میدان و سایر بازرسی‌هاو تعمیرات طبق دستورالعمل‌های نگهداری و تعمیرات سازنده (توسط متخصص ذیصلاح) نگهداری قسمت الکترونیک گاورنر موضوع بازرسی, نگمهداری و دوره توصیه شده سالانه: تابلوی الکترونیک سامانه گاورنر باید حداقل سالی یک بار با وسایل و مواد تمیزکننده مخصوص (اسپری مناسب که خاصیت خورندگی نداشته باشد)ء پارچه نرم و دستگاه مناسب مکنده و یا هوای فشرده» با فشار کاملا کتترل شده و مناسب مطابق دستورالعمل مربوطه تمیز شود حداقل پنج سال یک بار: به علت محدود بودن عمر باتری‌هاء باید باتری حداقل ۵ سال یک‌بار تعویض شود. عملکرد باتری در قسمت پردازنده مربوط به کنترل فرایند نظارت می‌شود و در صورت قرمز شدن چراغ نمایش گر وضعیت باتری واحد پردازنده, باید سریعا باتری تعویض شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ و - ابزار دقیق‌ها و سوییج‌های کنترل مانند سایر تجهیزات ایمنی» سوییچ‌های کنترل سطح روغن (لوله شیشه‌ای برای رویت سطح روغن و توپی‌های فلزی و کنتاکت‌های آهن‌ربایی مربوطه) و سوییچ‌های فشار و ترانسمیتر فشار روغن» هرسال باید از نظر صحت عملکرد و اعلام هشدار و «تریپ» مورد آزمایش قرار گیرند. در این صورت باید پمپ‌های روغن گاورنر به صورت دستی خاموش شود و فشار محفظه فشار به‌وسیله شیر تخلیه, به سطح فشار محیط آورده شود. در این زمان اخطار و تریپ از سوییچ‌های فشارسنج و سطح‌سنج باید متناوبا اعلام گردد. کالیبراسیون وعملکرد کلیدهای فشار و کلیدهای تراز روغن باید کنترل شده و در صورت نیاز توسط متخصص آگاه و ذیصلاح مجددا تنظیم گردد. سامانه‌های هشدار دهنده مربوط به این کلیدها نیز در صورت وجود باید کنترل شود. درحالتی‌ که دریجه‌های تنظیمی توربین بسته یا بلوکه هستند زمان سیکل پمپاژ برای هر پمپ باید بررسی شده» زمان روشن بودن هر پمپ میزان بالا آمدن سطح روغن در مخزن تحت فشار و زمان بین سیکل‌های پمپاز باید یادداشت گردد. این زمان‌ها باید با قرائت‌های قبلی مربوطه مقایسه شود. چنانجه برای رسیدن به فشار کار» پمپ زمان بیش‌تری کار کند یا تعداد دفعات پمپاز بیش‌تر باشد سامانه باید از نظر نشتی کنترل شود. بعضی واحدهای مولد فشار هیدرولیکی گاورنرها مجهز به الکتروپمپ «جاکی» علاوه بر الکتروپمپ‌های اصلی و پشتیبان روغن می باشد که به‌طور دائم روشن است و فشار روغن را در حد لازم ثابت نگاه می‌دارد. ز - فیلتر روغن سامانه خنک کننده گرفتگی فیلتر مسیر جریان روغن باید بازرسی و موردی براساس نیاز با تمیزکننده مناسب تمیز گردد. اما هر شش ماه یک‌بار بازرسی ضروری است بعد از چند بار تمیز کردن سالانه, فیلتر باید با پدکی آن تعویض گردد. اگر فیلتر در زمان بهره‌برداری دچار گرفتگی شود فشار نسبی بالاتر از مقدار عادی خواهد شد و سوییچ فشار یک علامت هشدار به تابلوی کنترل واحد و تابلوی تجهیزات مکانیکی گاورنر ارسال می‌نماید. در این حالت اپراتور می‌تواند مسیر روغن را به مسیر فرعی جایگزین فیلتر دوبل (در صورت وجود)» منحرف نماید و فیلتر دچار گرفتگی را تمیز یا تعویض نماید تا بهره‌برداری از توربین ژنراتور با اختلال مواجه نشود. ۳-۳-۳-۳ شرح بازرسی‌ها و تنظیمات خاص گاورنر مکانیکی الف - سرتوپی گاورنر (نوع وودوارد" ارتعاشی) سرتوپی باید به‌وسیله چند قطره روغن سبک موتور که از بالای شافت موتور به داخل سر توپی ریخته می‌شود. روغن‌کاری گردد. ۵ 100166۷ -1 ۵ ۷/۵۵۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۸۵ سالانه پس از توقف واحد باید سرتوپی جدا شده و دمونتاز گردد. بلوک‌های لغزشی و هم‌چنین میله وزنه‌های متحرک و پوش‌های مربوط به آن تمیز شده و بازرسی گردند. چنانچه قبل از توقف واحد.ء شیر اصلی حرکتی نداشته باشد و یا قسمت مرتعش شونده فرسایش پیدا کرده باشدء باید قسمت مرتعش شونده و توپی‌های آن تعویض شود. چنانچه سطوح لغزشی بلوک‌ها ساییده شده باشد. هر دو بلوک باید چرخانده شود تا سطح لغزشی سالم مورد استفاده قرار گیرد. روی سطح ساییده شده علامت گذاری شود تا از استفاده محدد آن جلوگیری گردد. میله مربوط به توپی متحرک باید از نظر فرسایش و مقاومت مکانیکی کنترل شود و در صورت لزوم تعویض گردد. بلبرینگ‌های موتور سرتوپی و بازوهای توپی متحرک نیز باید بازدید و در صورت نیاز تعویض شود. پوش‌های میله توپی متحرک در صورت فرسوده شدن و یا داغ افتادگی باید تعویض شود. به توپی‌های مرتعش اندکی گریس زده و سپس مونتاز شود. کاسه قسمت مرتعش شونده نباید با گریس پر شود.ء زیر باعثت میراً شدن ارتعاشات خواهد شد. ب - سرتوپی گاورنر (نوع نواری آویزان وودوارد) سه ماه یک‌بار به بالای موتور سرتوپی باید روغن هیدرولیک (مربوط به دشپات) اضافه شود تا «دشپات» هیدرولیکی داخلی از روغن پر شود. از روغن مخصوص روانکاری نباید استفاده شود. سالانه عملکرد سرتوپی باید مورد بررسی قرار گرفته و به هر نوع ارتعاش غیرعادی توجه شود. در صورت وجود ارتعاش غیرعادی» سرتوپی باید دمونتاز شده و وضعیت یاتاقان‌های شفت سرتوپی و یاتاقان‌های موتور آن موردبررسی قرار گیرد. از دستورالعمل سازنده در مورد هم‌راستا کردن و مونتاز محدد باید به دقت پیروی شود. ج - سرتوپی گاورنر (نوع پلتون) سالانه سرتوپی و موتور آن باید از نظر وجود ارتعاشات غیرعادی و سر و صدا بررسی شود. در صورت وجود هر نوع ارتعاشات یا سر و صدای غیرعادی» یاتاقان‌های موتور سرتوپی باید تعویض گردد. برای مونتاز و دمونتاز باید به دقت از دستورالعمل‌های سازنده پیروی د - مرتعش شونده وودوارد از نوع با محرک موتور روغنی سالانه باید کنترل شود که مرتعش شونده با موتور روغنی» نوساناتی معادل ۰/۱۵ تا ۰/۱۸ میلی‌متر را ایجاد می‌کند و سرعت دورانی موتور ۴۰۰ تا ۶۰۰ دور در دقیقه (معادل ۸ تا ۱۰ هرتز) می‌باشد. برای تغییر دامنه نوسانات. بوش خارج از مرکز واقع در اهرم لولایی باید تنظیم شود. برای تغییر سرعت موتور باید رگولاتور دبی روغن» تنظیم شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ه- شیر راهنما سالانه باید شیر راهنما دمونتازشده و قسمت‌های زنگ‌زده و روغنی توسط ماهوت پاک‌کن نرم تمیزشود. هرگونه خراش یا کندگی باید توسط سنگ سمباده روغنی" (سمباده خیلی نرم) صاف شود. باید توجه شود که گوشه‌های تیز محل نشیمن شیر کنده یا گرد نشود. اگر فرسایش زیاد باشد و یا پلانجر در داخل بوش روان حرکت نکندء مجموعه پلانجر و بوش باید تعویض شود. و - شیرهای اصلی و کمکی توزیع روغن سالانه بایدکنترل شود که پلانجر شیر اصلی به راحتی حرکت کند. سپس شیر ورودی روغن» شیرهای راهنما و اصلی بسته شده و فشار ورودی شیر راهنما برداشته شود. در این حالت پلانحر شیر اصلی بالا کشیده شود نا به مهره‌های مخصوص توقف در حالت باز شدن برخورد کند. سپس پلانجر رها شود تا به مهره‌های مخصوص توقف در حالت بسته شدن برخورد کند. چنانچه پلانجر براحتی پایین بیافتد» قابل قبول است ولی چنانچه پلانجر گیر داشته باشد و یا به صورت تاخیری بیافتد. باید شیر دمونتاز گردد تا علت مشخص شود. در این حال باید عملکرد شیر انتقال دهنده و شیر کمکی کنترل شود. دو سالانه پلانجر شیر اصلی و شیر کمکی باید بیرون آورده شود و کلیه نقاط زنگ زده و لایه روغن با پارچه ماهوت پاک‌کن نرم و سپس با پارچه مخصوص صیقل دهنده تمیز گردد. هرگونه خراش یا کندگی باید توسط سنگ سمباده روغنی (سمباده خیلی نرم) صاف شود. باید دقت شود که لبه‌های محل نشیمن شیر گرد یا شکسته نشود. ورودی‌های پوش‌های شیر باید از نظر وجود آشغال و یا رسوبات لجنی بررسی شده و در صورت لزوم تمیز شود. پلانجر شیر اصلی باید کاملا آزاد باشد و تحت وزن خود پس از مونتاز مجدد تعمیرات موردی (برنامه‌ریزی نشده) شیرهای کمکی و اصلی باید کاملا دمونتاز شوند. پلانجر مخصوص باز شدن» بسته شدن و پلانجرهای فشاری باید برداشته شده و کلیه نقاط زنگ زده و لایه‌های روغن توسط ماهوت پاک کن نرم و پارچه مخصوص صیقل دهنده زدوده شود. وضعیت رینگ‌های پیستون پلانجر شیر توزیع اصلی (در مورد پلانجرهای دارای رینگ) باید کنترل شود و در صورت لزوم تعویض گردد. ز - سایر شیرها در سامانه گاورنر ممکن است شیرهای هیدرولیکی دیگری نظیر شیرهای محدود کننده حرکت دریچه‌های تنظیمی و شیرهای سولنوییدی موجود باشد. این شیرها باید دمونتاز شده و کلیه نقاط زنگ زده و لایه‌های روغن توسط ماهوت پاک‌کن نرم و پارچه [ - 60 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۸۷ مخصوص صیقل دهنده, زدوده شود. هر نوع خراش یا کندگی باید توسط سنگ زنی به‌وسیله سنگ سمباده روغنی برداشته شود. باید دقت شود که لبه‌های محل نشیمن شیر گرد و یا شکسته نشود. ورودی‌های پوش‌های شیر باید از نظر وجود آشغال و یا رسوبات لجنی بررسی شده و در صورت لزوم تمیز شود. ح - دشپات (میرا کننده هیدرولیکی) سالانه سطح روغن دشپات باید کنترل و در صورت نیاز روغن اضافه شود. برای این منظور از روغن مخصوص روانکاری نباید استفاده شود. عملکرد بای پاس سولنوییدی باید کنترل شود و چنانچه آزمایش‌های انجام شده مشکلی را در دشپات نشان دهد پلانجر باید دمونتاز و تمیز شود و قبل از مونتاز مجددء موقعیت قرارگیری پلانجر کوچک دشپات کنترل گردد. در گاورنرهای نوع تنظیم می‌شود. در گاورنرهای دیگر دستورالعمل سازنده باید برای روش تنظیم مورد استفاده قرار گیرد. برای پر کردن دشپات با روغن» باید اجزا آن راء به جز پلانجر کوچک» دمونتاژ نمود. سپس دشپات را بالا برده به طوری‌که ورودی پلانجر کوچک بالاتر از ورودی پلانجر بزرگ قرار گیرد و سپس دشپات باید از طریق ورودی پلانجر کوچک پر شود. ضمن پر کردن دشپات گاه‌گاهی باید پلانجر بزرگ را حرکت داد تا هوای سامانه خارج شود. به‌منظورکنترل هوای محبوس در سامانه» پس از پر کردن دشپات باید پلانجر کوچک نصب و سوزن دشپات بسته شود و درحالی که پلانجر کوچک را نگه می‌داریم پلانجر بزرگ حرکت داده شود. در این حالت در اثر هر نوع حرکت جزیی پلانجر بزرگ. باید بلافاصله پلانجر کوچک عکس‌العمل نشان دهد. چنانچه تاخیری در این حرکت وجود داشته باشد نشانه آن است که در دشپات هوا وجود دارد یا روغن از طریق سوزن» بای پاس سولنوییدی و یا پلانجر نشت می‌کند. برای خارج کردن هوای محبوس شده باید سوزن باز شودء پلانجرکوچک در محل خود نگه داشته شود و پلانجر بزرگ حرکت داده شود. برای کنترل وضعیت دشپات» شیر سوزنی و بای پاس باید به طور کامل بسته شود. پلانجر کوچک تا آنجا که ممکن است به طرف پایین فشار داده شود و زمانی که برای هم مرکز شدن مجدد لازم است اندازه‌گیری شود این زمان برای مقدار حرکت ۲ میلی‌مترء باید بیش‌تر از ۵۰ ثانیه باشد. چنانچه این زمان کوتاه‌تر باشد نشان دهنده این است که نشتی از طریق سوزن یا پلانجر زیاد پس از انجام تعمیرات روی دشپات بسیار مهم است که تست‌های مربوط به تنظیم گاورنر توسط متخصص آگاه در این زمینه انجام شود تا عملکرد گاورنر به حالت بهینه برگردد [به مرجع شماره ۱۶ که عنوان آن در پیوست راهنما آورده شده است. مراجعه شود]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸/۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ط - اهرم بندی و پین‌ها ماهانه باید آهرم بندی و پین‌های لولا با روغن موتور سبک روغن‌کاری شود. سالانه اهرم‌بندی و پین‌ها از نظر ساییدگی و یا چسبندگی کنترل شود. برای کنترل ساییدگی سوراخ‌ها باید از یک پین نو استفاده شود. هم‌چنین برای کنترل وضعیت پین‌ها باید از رابط جدید با سوراخ‌های مناسب استفاده گردد. در صورت نیاز پین‌ها و رابط‌های معیوب را یاتافان‌های مجموعه اهرم‌بندی» شفت‌ها و تابلوی کنترل باید از نظر زبری بررسی شده و در صورت نیاز تعویض شوند. یاتاقان‌ها در صورت نیاز باید روغن کاری شود. دنده‌ها از نظر فرسایش و لقی کنترل شوند. ی - کابل جبرانی سالانه قرقره‌ها و انتهای میله مرتبط به کابل جبرانی باید در محل اتصال به سروموتور روغن‌کاری شود. قرقره‌ها باید دمونتاژ شود و سپس کابل و قرقره‌ها بازدید شوند. چنانچه «پولی»‌ها فرسوده شده و یا یاتاقان‌ها زبر شده باشدء باید قرقره‌ها تعویض گردند. ک- ژنراتور با مغناطیس دایم (۳۷12)! یا ژنراتورسیگنال سرعت (550) ۲ سالانه کلیدهای سرعت و دنده‌های محرک باید از نظر سایش بازرسی شود. پین‌های لولایی روغن‌کاری شده و یاتاقان‌های کلید سرعت کنترل شود. تنظیمات و عملکرد کلیدهای سرعت کنترل شود. عایق مابین پایه نگه‌دارنده و محفظه زنراتور ۸/160 با 556 از طریق اندازه‌گیری مقاومت محفظه نسبت به زمین به‌وسیله دستگاه تست مگر کنترل گردد. در صورت نیازء واشر عایق کننده باید تعمیر یا تعویض شود. ولتاز خروجی مولد )۸/۸ باید کنترل شود. یاتاقان‌های محرک اصلی "/۳۸" یا "590" باید تعویض شود. در صورت نیاز به تشدید میدان» مغناطیس مولد ۳۸/0 با توجه به روش ذکر شده در دستورالعمل آن مجددا مغناطیس شود. (1۱۸/0) 0010۳۵10۴ ۱122۵1 1۵۳۳۵۱۵1 -1 (55) ۵۳۵107 00۳) |ه زک 500240 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۸۹ ۳-۳-۴۳ برخی ملاحظات و توصیه‌های کلی در مورد تنظیمات و رفع عیوب گاورنر ۱-۳-۳-۴ مشکلات معمول مربوط به گاورنرهای مکانیکی موارد اصلی مربوط به تنظیمات موردنیاز» که ارتباط مستقیم با مبحث بهره‌برداری از گاورنر دارد» در فصل سوم این راهنما بخش (۱۱-۳) آورده شده است. در این قسمت موارد اصلی مرتبط با بهم خوردن تنظیمات و توصیه‌های کلی در مورد رفع آن ذکر می‌شود. تاکید می‌شود برای این موارد باید حتما از کارشناس متخصص و کاملا آماده در زمینه تنظیم گاورنر استفاده شود. گاورنر مکانیکی در صورتی که خوب نگهداری شود می‌تواند سال‌ها به خوبی مورد بهره‌برداری قرار گیرد. با این حال عیوب و که احتمال رخ دادن آزها بیش‌تر است. به شرح زیر می‌باشد: الف- نوسانی شدن گاورنر" (ناپایداری حرکت دریچه‌های تنظیمی) چنانچه گاورنر نتواند سرعت واحد یا فرکانس را در سطح پایدار و قابل قبولی حفظ کند. حالت نوسانی پدید می‌آید. درگاورنرهای مکانیکی حرکت دریچه‌ها بیش از حد موردنیاز یا کم‌تر از آن تا میزان معینی طبیعی است ولی چنانچه باعث شود که نوسان فرکانس (پیک تا پیک) بیش از ۰/۲ هرتز بوده و یا دستگاه سنکرونایزر اتوماتیک نتواند واحد را وارد مدار کند. انحراف در مقدار این حرکت. زیاد و غیر مجاز محسوب می‌شود. این پدیده عمدتا درحالتی که واحد به صورت ایزوله کار می‌کند اتفاق می‌افتد ولی در موارد نادری حالت نوسانی شدن درحالتی که ژنراتور در مدار یک شبکه تولید است نیز ممکن است بروز کند (حرکت نوسانی دریچه‌های تنظیمی به جلو و عقب). نوسانی شدن در حالت بدون بارء نشانه مشکلات مختلفی در گاورنر است. یکی از شایع‌ترین این مشکلات. نامیزان بودن دشپات است. چنانچه سوزن دشپات زیادی باز باشد. نوسانی شدن رخ خواهد داد. مناسب‌ترین راه حل این است که تست‌های لازم روی گاورنر مطابق دستورالعمل مربوطه انجام شود [ به مرجع شماره ۱۶مراجعه شود]. چنانچه امکان انجام این تست‌ها نباشد باید سوزن به آرامی بسته شود تا حدی که نوسان متوقف شود. دراین صورت احتمالا می‌توان واحد را وارد شبکه کرد ولی لزوما این تنظیم» تنظیم بهینه نخواهد بود. برای رسیدن به تنظیمی بهینه باید آزمایش‌های لازم انجام شود. در داخل روغن آن هوا باقی مانده باشدء که باید هوای سامانه خارج شود. اگر در صورت خروج هوا باز هم حالت نوسانی رفع نشدء دشپات از نظر وجود نشت روغن بررسی شود. اگر در هنگام بسته بودن سوزن» نشت زیاد باشد» سوزن بای پاس باید کاملا بسته شود تا وجود نشت از شیر سولنوییدی کنترل شود. اگر باز هم نشت زیاد بود» دشپات باید تعویض و یا بازسازی (توسط متخصص آگاه) گردد. یکی دیگر از علل نوسان می‌تواند اصطکاک زیاد در دشپات باشد. در این صورت با بستن سوزن» می‌توان اثر اصطکاک را بر نوسانی شدن کاهش داد و واحد را وارد مدار کرد ولی پاسخ گاورنر کند و نامنظم خواهد بود. چنانچه پاسخ نامنظم فقط در یک جهت | - 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ (باز شدن یا بسته شدن دریچه‌ها) مشاهده شودء اشکال اصطکاک احتمالا مربوط به مکانیزم کابل جبرانی است. این اصطکاک ممکن است در قرقره‌هاء کابل جبرانی یا مفصل‌بندی متصل به آن باشد. علت دیگراصطکاک می‌تواند شیر راهنماء دشپات» پین‌های لولایی؛ سرتوپی» شیراصلی و مکانیزم حرکت دریچه‌های تنظیمی باشد. نوسانی شدن درحالتی که واحد به شبکه وصل می‌باشد. ایجاد نمی‌شود. هنگامی که واحد به شبکه متصل است عملا سرعت آن نمی‌تواند تغییر کند. در این حالت هرگونه نوسانی شدن نتیجه سیگنال نامناسب از سمت مولد با مغناطیس دایم (شایع‌ترین علت) و یا وجود مشکلی در سامانه هیدرولیکی است. یکی از علل نوسانی شدن,» درحالتی که واحد به شبکه وصل می‌باشد, شکستگی یا صدمه دیدن پین محرک است. این امر باعث می‌شود که سرعت مولد با مغناطیس دایم در هر یک دور حرکت کمی تغییر کند و باعث شود ب - عدم توانایی گاورنر برای رساندن واحد به سرعت نامی عدم توانایی واحد برای رسیدن واحد به ۱۰۰ درصد سرعت نامی معمولا بعد از انجام تعمیرات اساسی روی گاورنر ممکن است رخ دهد. علت این امر معمولا درگاورنر نوع وودوارد مربوط به تنظیم نادرست میله سرعت دهنده و درگاورنر پلتون» ناشی ازعدم تنظیم صحیح پیچ سرعت است. چنانچه با تنظیم کردن دو مورد ذکر شده باز هم سرعت واحد به۱۰۰درصد سرعت نامی نرسدء» ممکن است نباشدء می‌تواند مانع باز شدن دریچه‌های تنظیمی تا وضعیت سرعت بدون بار شود. در این صورت باید برای تنظیم آن از متخصص آگاه استفاده و کاملا طبق دستورالعمل سازنده رفتار شود. چ- عدم توانایی واحد در رسیدن به بار کامل رایج‌ترین علت نرسیدن تون واحد به بار کامل» تنظیم نبودن محدود کننده حرکت دریچه است که باید مطابق دستورالعمل مجددا علت دیگری که ممکن است باعث شود واحد به بار کامل نرسد تنظیم نبودن سولنویید مربوط به توقف واحد است. در گاورنر نوع وودوارد» میله‌های مربوط به توقف واحد که روی شفت مربوط به محدودیت حرکت دریچه نیرو وارد می‌کند توسط مهره‌هایی تنظیم باعث می‌شود که دریچه‌های تنظیمی به‌طور کامل باز نشود. د- گیر کردن دریچه‌های تنظیمی در ضمن حرکت گیر کردن دریچه‌های تنظیمی معمولا نتیجه وجود اصطکاک زیاد در مفصل‌بندی مربوطه یا خود دریچه‌هاست و ارتباطی به عملکرد گاورنر ندارد. هم‌چنین ممکن است اندازه سروموتورها در طراحی از حاشیه ایمنی لازم برخوردار نباشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی )۹ ۲-۳-۳-۴ آزمایش و تنظیم دستگاه محافظ مکانیکی سرعت در گاورنرهای جدید الف- شرح کلی عملکرد محافظ سرعت در شرایط عادی در بالای محفظه یاتاقان توربین نصب می‌شوند و شامل دو قطعه می‌باشد: - بخش دوران کننده (گریز از مرکز) که پاندول اطمینان نامیده می‌شود و روی شافت توربین نصب می‌شود. - بخش ثابت. شیر رله نامیده می‌شود. اهرم بخش دوران کننده باعث تغییر وضعیت شیر رله می گردد. این شیر در مدار هیدرولیکی توقف واحد قرار دارد. دقت گردد این شیر با شیر رله مربوط به فرایند دو مرحله‌ای نمودن بستن دریچه‌های پاندول اطمینان پاندول اطمینان براساس این خاصیت کار می‌کند که با افزایش سرعت توربین» نیروی مومنتوم گریز از مرکز به نسبت مجذور سرعت دوران افزایش می‌یابد. زمانی‌که نیروی مومنتوم فنر بر نیروی مومنتوم گریز از مرکز غلبه می‌کندء وزنه پاندول اطمینان به شیر رله نزدیک به وزنه پاندول اطمینان یک دسته قرار گرفته است که روی پیستون شیر رله عمل می‌کند. این پیستون مجهز به یک برآمدگی غلطکی می‌باشد. که دسته را در یک موقعیت ثابت نگاه می‌دارد. اگر پاندول اطمینان نشانه روی شود مطابق انچه در بالا ذکر گردید.ء وزنه پاندول اطمینان دسته را از موقعیت ثابت به سمت بیرون می‌راند. لذا پیستون شیر رله به موقعیت دیگری حرکت می‌نماید و باعث توقف واحد می‌گردد. برای باز گرداندن شیر رله به وضعیت آزاد شدهشیر به یک اهرم مجهز می‌گردد. این اهرم می‌تواند برای آزمایش مدار توقف واحد در حالت بدون آب» و یا برای توقف دستی واحد مورد استفاده قرار ب- آزمایش و تنظیم دستگاه محافظ سرعت پیش نیاز آزمایش دستگاه محافظ سرعت این است که توربین- ژنراتور آماده بهره‌برداری بوده و درحالت بدون بار دوران نماید و حالت کنترل سرعت نیز فعال باشد. روی ترمینال اپراتوری یک پارامتر کددار در منوی مربوطه برای آزمایش محافظ سرعت دیده می‌شود. برای جزییات بیش‌تر در این مورد به دستورالعمل‌های سازنده مراجعه گردد. اگر سرعت نشانه‌روی» هنگامی که دستگاه محافظ مکانیکی سرعت از وضعیت بهره‌برداری به وضعیت خاموش کننده واحد تغییر مکان می‌دهد. مطابق با مقادیر ذدکر شده در لیست مقادیر تنظیمی نباشدء‌سوییچ مورد نظر می‌تواند به‌وسیله یک پیچ دوکی شکل که به این منظور در نظر گرفته شده است ‎)٩11410(‏ دوباره تنظیم گردد. این پیچ به‌وسیله محور دوکی شکل تغییر وضعیت داده می‌شود که ابتدا باید در حالت تنظیم قرار گیرده سپس محور دوکی شکل باید باز و بسته گردد تا نقطه نشانه روی (نقطه مرجع / تنظیم) افزایش یا کاهش یابد در این حالت پیچ باید محکم شود و آزمایش تکرار گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ لازم به دکر است که در گاورنرهای جدید علاوه بر دستگاه محافظ مکانیکی اضافه سرعت., تابع حفاظتی اضافه سرعت الکتریکی در کنترل‌کننده برنامه‌پذیر (:۳1. 2) گاورنر نیز به‌طور نرم‌افزاری تعریف می‌شود. این تابع بر اساس سیگنال آنالوگ سرعت ورودی به کنترل کننده و نقطه کار تعریف شده برای آن فعال می‌شود. ۴-۴ بازرسی‌ها و نگهداری سیر اصلی ورودی نیروگاه ۱-۴-۴- کلیات در این قسمت از راهنماء توصیه‌های کلی در مورد بازرسی‌ها و نگهداری شیر اصلی ورودی توربین‌های آبی نیروگاه ارائه شده است. در نیروگاه‌های با واحدهای متوسط و بزرگ عمدتا از شیرهای ورودی نوع پروانه‌ای استفاده می‌شود و در صورت ارتفاع بالا و بده‌های متوسط.ء شیر ورودی از نوع کروی مورد استفاده قرار می‌گیردء لذا در این قسمتء موارد عمومی مربوط به بازرسی و نگهداری شیرهای پروانه‌ای و کروی ارائه می‌شود. ۳-۴-۴ بازرسی‌ها و سرویس‌های عادی (روتین) الف - بازرسی‌ها و کنترل‌های روزانه طی هر شیفت کاری لازم است کنترل و بازرسی‌های عینی» حداقل در موارد ذیل, در مورد اجزای قابل دسترسی شیر ورودی و سامانه هیدرولیکی مربوط به آنء توسط بهره‌برداران انجام شود: - بررسی وجود ارتعاشات و سروصدای غیرعادی - بررسی نشت روغن از لوله‌ها و شیرهای سامانه هیدرولیک (لوله‌های با قطر کم مربوط به مکانیسم باز و بستن شیرهای عموما سوزنی مسیرهای کنارگذر و لوله‌های با قطر زیاد که مرتبط با سروموتورهای شیر ورودی می باشد) - بررسی نشت آب از لوله کشی‌ها و ملحقات شیر (لوله‌های سوییچ فشار تفاضلی) - بررسی نشت آب از شیرهای اتوماتیک ورود و خروج هوا - کنترل سطح روغن در مخزن روغن و مخزن تحت فشار هوا/روغن - کنترل عملکرد لامپ‌های نشان‌دهنده روی تابلوی شیر و تابلوی کنترل سامانه هیدرولیکی مربوط به آن» تست لامپ‌ها و تعویض لامپ‌های سوخته ضمنا وضعیت کلید انتخاب‌گر کار پمپ روی تابلوی کنترل سامانه هیدرولیکی کنترل شود. معمولا هر ۱۵ روز یک بار باید جای پمپ سرویس و پمپ رزرو در سامانه هیدرولیک شیر با تغییر وضعیت کلید انتخاب‌گر پمپ‌ها عوض شود. موارد زیر باید در هر شیفت کاری حداقل ۲ بار بازدید و برداشت شود: - فشار آب در سمت محفظه حلزونی توربین -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۱۹۳ - فشار روغن پمپ‌های هیدرولیکی - فشار مخزن هوا/ روغن تحت فشار - اختلاف فشار بین دو طرف شیر ورودی ب- بازرسی‌های هفتگی - بررسی و کنترل نشتی روغن از سروموتور هیدرولیک - بررسی نشت آب از اطراف شیر و لوله‌های مرتبط به آن ج- بازرسی‌های ماهانه - کنترل تغذیه گریس به نقاطی از شیر و یاتاقان‌هایی که گریس‌کاری می‌شوند و رفع انسداد مسیر در صورت گرفتگ - کنترل نشتی روغن از میل پیستون و هم‌چنین پکینگ انتهایی سروموتورهای محرک شیر - کنترل و اندازه‌گیری نشتی آب از پکینگ محور شیر کروی و از آب‌بندهای شیر پروانه‌ای د - بازرسی‌های سه ماهه - کنترل وضعیت صافی‌ها و تمیزکاری آنها در صورت نیاز علاوه بر فعالیت‌های مربوط به بازرسی‌ها و سرویس‌های عادی روزانه» هفتگی و ماهانه» فعالیت‌های مربوط به نگهداری پیش‌گیرانه» آزمایش‌های مرتبط با نگهداری» بازرسی‌های دقیق تر که طی آن قسمت‌هایی از شیر ورودی دمونتاز می‌شود و نیز بازرسی‌های همه‌جانبه و دمونتاز به منظور تعمیرات اساسی باید با توجه به نوع شیر و شرایط بهره‌برداری از نیروگاه و استفاده از توصیه‌ها ودستورالعمل‌های سازنده انجام گیرد. پیشنهادات کلی مربوط به بازرسی‌ها و نگهداری مربوط به شیرهای ورودی که می‌تواند به عنوان راهنما مورد استفاده کارکنان نیروگاه قرار گیرد. به شرح زیر است: ۱-۳-۴-۴ بازرسی‌ها و نگهداری سالانه الف - شیر اصلی ورودی - اندازه‌گیری فشار سیال مربوط به مکانیزم آب‌بندی شیر (آب‌بند بالادست در مورد شیر کروی) - کنترل عملکرد شیر تعویض جهت آب‌بند و سروموتور -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - کنترل عملکرد صحیح «کلیدهای حدی» مربوط به وضعیت باز و بسته شیر و وضعیت قفل بودن سروموتورهاء به‌وسیله صدای زنگ و سرویس آن - بازرسی سامانه تغذیه گریس‌کاری به نقاط گریس‌کاری شونده و برطرف کردن انسداد در صورت بروز - بررسی وضعیت سفت بودن کلیه پیچ‌های به‌کار رفته در شیرء فلانچ‌ها و اتصالات دیگر - اندازه‌گیری فشار سیال مربوط به مکانیزم آب‌بندی شیر (آب‌بند بالادست در مورد شیرکروی) - اندازه‌گیری مقدار آب نشتی از محل آب‌بند محور شیر و اصلاح آب‌بند در صورت وجود نشتی بالاتر از مقدار محاز - آزمایش عملکرد شیر بوبینی تعویض جهت. مربوط به شیرهای کنارگذر با مکانیزم هیدرولیکی - کنترل عملکرد کلیدهای حدی وضعیت باز و بسته بودن شیرهای سامانه کنارگذر به‌وسیله صدای زنگ - کنترل شل بودن پیچ‌های مربوط به اتصالات سامانه کنارگذر - اندازه‌گیری نشتی آب از محل آب‌بند شیرهای گنارگذر و اصلاح آب‌بند در صورت وجود نشتی بالاتر از مقدار مجاز چ - سروموتور شیر ورودی - کنترل نشتی روغن از سروموتورهای اصلی شیر ورودی توربین و مقایسه آن با مقادیر مجاز د - آزمایش‌ها و کنترل‌ها - کنترل زمان باز و بسته شدن شیر ورودی - کنترل زمان باز و بسته شدن شیرهای کنارگذر - آزمایش عملکرد شیر اینترلاک (توسط پمپ مخصوص تست) و تنظیم شیر اینترلاک (در حداقل ۸۰ درصد فشار- استاتیک) - کنترل عملکرد و اندازه‌گیری زمان‌های مربوط به توالی زمانی عملکرد شیر" - کنترل و تمیزکاری صافی‌ها و فیلترها و تعویض اجزای فیلتر سامانه روغن هیدرولیک (در صورت نیاز) - اندازه‌گیری میزان نشتی آب و روغن از کلیه شیرها و لوله‌های مربوط به شیر اصلی و سامانه هیدرولیک آن - کنترل شل بودن پیچ‌ها - کنترل تکیه‌گاه‌های لوله‌ها از نظر احتمال شل بودن و پا صدمه دیدن آنها 1- 000۳۵11۸ 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۱۹۵ - کنترل وضعیت فونداسیون شیر و انکربولت‌ها - کنترل سوییچ‌های سطح روغن مربوط به سامپ روغن و تانک فشار روغن - کنترل مکانیسم تزریق هوای فشرده تانک فشار و عملکرد دستی و اتوماتیک آن - کنترل عملکرد الکتروپمپ‌های روغن واحد مولد قدر مستقر بر روی سامپ روغن - کنترل شیرهای خلاص‌کننده الکتروپمپ‌ها مستقر بر روی سامپ روغن و تنظیم نقطه کار آن ۲-۳-۴-۴- بازرسی‌های دقیق و تعمیرات (برنامه‌ریزی نشده) برای بازرسی‌های دقیق‌تر شیر اصلی ورودی »که طی آن اجزایی از شیر باید دمونتاز شود و نیز بازرسی‌های همه‌جانبه و تعمیرات اساسی» برنامه زمان‌بندی با دوره ثابتی را نمی‌توان توصیه نمود. شرایط بهره‌برداری» تعداد زمان‌های بستن اضطراری شیر اصلی توربین (تحت جریان کامل آب) و کیفیت مواد و ساخت اجزای شیر در تعیین زمان بازرسی‌های دقیق و دوره تعویض آب‌بند (پکینگ) رینگ آب‌بندی (برای شیر کروی) و سایر اجزای فرسوده شونده موارد کلی درخصوص بازرسی‌های دقیق و تعمیرات فوق‌العاده به شرح زیر توصیه می‌شود: الف - آب‌بند کف شیر ورودی درصورتی که بعد از اندازه گیری نشتی آب» میزان آن از حد مجاز بیش‌تر باشد و با فشردگی بیش‌تر میزان نشتی تقلیل نیابد لازم است آب‌بند تعویض شود. دوره تعویض آب‌بند کف برای شیر کروی هر ۵ تا ۷ سال یک‌بار توصیه می‌شود. ب- نشتی آب‌بند بالایی و آب‌بند پایینی رینگ آب‌بندی شیر کروی و پکینگ مربوط به رینگ آب‌بندی باید تعویض شوند. عملکرد شیرهای بوبینی تعویض جهت (مربوط به مکانیسم هیدرولیکی عمل‌کننده شیر مسیرکنارگذر)» برای آب‌بندها و سروموتورها باید سالانه کنترل شود.ء پس از چند سال بهره‌برداری» این شیرها باید تعویض شوند. دوره تعویض این شیرها ۱۵ الی ۲۰ سال یک‌بار توصیه می‌شود. د- بازرسی همه‌جانبه داخل شیر شیر اصلی باید از نظر وضعیت رنگ» شل بودن پیچ‌هاء کنترل سطح تماس آب‌بند (رینگ آب‌بندی و محل نشیمن در شیر کروی) سطح داخلی از نظر صدمات بازرسی نمود. وضعیت دیسک شیر پروانه‌ای از نظر سطح آن» صفحات تقویت کننده و نواحی جوش -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ خورده یکسال بعد از اولین بهره‌برداری و بعد از آن هر ۵ الی ۷ سال یک‌بار باید بازرسی کامل شود و در صورت صدمات وارده» ۸ - بازرسی همه‌جانبه سیر مسیر کنارگذر وضعیت داخل شیر مسیرهای کنارگذر (معمولا از نوع سوزنی)» آب‌بندهای آن» عملکرد شیر تعویض جهت و قسمت‌های زانویی آن هر ۵ الی ۷ سال باید بازرسی شود. سطح تماس, محل نشیمن» میزان خوردگی سوزن» میزان نشتی آن باید کنترل شود. آب‌بند شیر هر ۵ الی ۷ سال باید تعویض شود. قسمت زانویی لوله‌ها در صورت خوردگی و کاهش ضخامت (بیش‌تر از ۲۰ درصد ضخامت طراحی شده)» باید تعویض شود. وضعیت کلیدهای حدی باید کنترل شود و در صورت نیاز تعویض گردد (حدود ۵ سال یک‌بار). و - سروموتور شیر ورودی بازرسی دقیق و همه‌جانبه سروموتور شیر ورودی از نظر نشتی از پکینگ کف سروموتور» وضعیت داخل از نظر فرسایش و صدمات تعویض آب‌بند پایین هر ۵ تا ۷ سال یک‌بار در صورت نیاز و تعویض پوش‌های مربوط به سروموتور برای هر ۱۰ تا ۱۵ سال یک‌بار توصیه می‌شود. ز - اجزای کنترل کننده علاوه بر بازرسی سالانه و کنترل عملکرد صحیح سامانه کنترل, بازرسی دقیق از شیر کنترل باید انجام گیرد. شیر کنترل هر ۱۰ تا ۱۵ سال یک‌بار باید تعویض شود. ۵-۴- نگهداری و تعمیرات تجهیزات آبگیر نیروگاه ۱-۵-۴ مقدمه این بخش از راهنماء بازرسی‌های عمومی و کلیات مربوط به نگهداری و تعمیرات آنواع دریجه‌ها و تجهیزات مورد استفاده درآبگیر نیروگاه را ارائه می‌دهد.در خصوص پنستاک‌ها 9 تونل‌های آب‌بر نیروگاه این بخحش ازراهتماء پنستاک‌های فولادی و تونل‌های آب‌بر با پوشش فولادی را مورد توجه قرار می‌دهد. برای نگهداری و تعمیرات مربوط به سازه آبگیر و پنستاک‌های بتنی به بخش ۱۴-۴ این نگهداری و تعمیرات تحهیزات در شرایط عادی و اضطراری صورت می‌گیرد. بازرسی و نگهداری در شرایط عادی» طبق برنامه نگهداری و از پیش تعیین شده صورت می‌پذیرد. تناوب این بازرسی‌ها بسته به نوع تجهیز و موقعیت مکانی آن و با توجه به دستورالعمل‌های خاص طراحان و سازندگان هر یک از تحهیزات انجام می‌شود. در صورت هرگونه اشکال و با رفتار غیرعادی تحهیزات؛ موارد به بخش خدمات مهندسی اطلاع داده می‌شود تا بازرسی‌های ویژه انجام گیرد. پس از بررسی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۱۹۷ اشکالات و تجزیه و تحلیل داده‌هاء بخش مهندسی نظرات خود را برای انجام اقدامات اصلاحی به واحد تعمیرات منعکس بازرسی در شرایط اضطراری در اثر سوانح طبیعی مانند زلزله» سیل‌های مهم» و شرایط ویژه کارکرد برخی از تجهیزات ضرورت پیدا می‌کند. به عنوان مثال دریچه‌های سرویس آبگیر واحدهای بزرگ نیروگاهی» چنان که به صورت اضطراری فرمان بسته شدن سریع بگیرند بعد از عملکرد. عموما نیاز به بازرسی ویژه برای بررسی وضعیت آب‌بندها و چرخ‌ها دارند. هم‌چنین شبکه‌های آشغال گیر پس از سیلاب‌های بزرگ به بازرسی‌های خارج از نوبت نیاز دارند. بازرسی‌های ویژه در شرایط اضطراری توسط کارشناسان دیصلاح و مجرب انجام می‌گیرد و در موارد خاص از مشاوره و همکاری سازندگان تحهیزات نیز استفاده می‌شود. اولین بازرسی‌ها بلافاصله بعد از آبگیری مخزن انجام می‌شود و در این مرحلهتست‌های تر تجهیزات آبگیر صورت می‌گیرد و صحت عملکرد تجهیزات در شرایط واقعی سنجیده می‌شود. در این مرحله, تنظیمات مختلف برای چرخ‌های دریجه‌هاء آب‌بندها و تجهیزات کنترلی» موقعیت کلیدهای حدی وضعیت کاملا باز و کاملا بسته دریچه, کلید حدی موقعیت دریچه برای تعمیرات, کلید حدی موقعیت افتادگی دریچه از حالت کاملا بازء وقتی در اثر نشتی روغن در مکانسیم هیدرولیک شیر نشتی وجود دارده کلید حدی بازشدن دریچه در حد کم نسبت به وضعیت کاملا بسته» بمنظور آبگیری تدریجی مجرای پایین دست. نقطه‌کار سوییچ‌های فشار و سوییچ‌های سطح و دمای روغن سامانه‌های بالابری هیدرولیکی دریچه» اندیکاتور» مکانیکی دریچه. فشار روغن عملکرد سامانه‌های بالابری هیدرولیکی و سایر تنظیمات مربوط به دریچه‌ها انجام می‌شود. نتیجه تنظیمات در جداول و فرم‌های مربوط به راه‌اندازی اولیه تدوین می‌شود. این جداول مبنایی برای تنظیمات بعدی» پس از بازرسی‌هاء مانورها و تعمیرات اساسی تجهیزات خواهد ۲-۵-۴ فهرست کلی بازرسی و نگهداری تجهیزات آبگیر ۱-۳-۵-۴۳- فهرست کلی بازرسی‌ها بازرسی عادی دریچه‌هاء پنستاک‌ها و تجهیزات مرتبط با آبگیر نیروگاه به صورت ادواری و به طور کلی سالانه باید انجام شود. علاوه بر آن؛ بازدیدها و بررسی‌های «خارج از نوبت» به صورت فوق‌العاده (معمولا بعد از هر پنج سال) باید انجام گیرد. بازرسی ویژه نیز پس از ایجاد شرایط اضطراری مانند سیل‌های مهم زلزله و یا عملکرد اضطراری برخی از انواع دریچه‌های آبگیر و عملکرد مکرر شیرهای ورودی واحدهای بزرگ به صورت اضطراری,» باید انجام شود. برای انواع دریچه‌هایی که در آبگیر نیروگاه‌های آبی به‌کار می‌روند و پنستاک‌ها فهرست کلی بازرسی‌ها به شرح ذیل می‌باشد: | - 3/01 50110۵0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ سس جدول ۴-۴- فهرست کلی بازرسی‌ها الف - پنستاک‌ها ان 1 0 0 1 سطو خارجی شخ اک رس شروش شش ب - دریچه‌ها 8 ای در بحه‌های با جرخ ثابت. قطای . کشوی , در بحجه قاب دریچه و مسیر حرکت آن »۱ » برای دریچه‌های با چرع ا عی. کشویی,» دریچ حلقوی قاب‌دار لولاها و پین‌های محور گردش برای انواع دریچه‌های آبگیر ج- بالابرهای دریچه‌ها الابرمکانیکی و میله‌های رابط رزوه شده بالابرهای چرغ زنجیری ا ‏ گ ‏ ا ‏ ا ‏ اا ‏ ی بلارهای وروی ررلشسشسشسششششیل__ د- آزمایش بسته شدن دریچه‌ها آزمایش بسته شدن اضطراری دریچه در شرایط جریان آب (عدم تعادل فشار دو طرف دریچه) ه- سامانه لوله کشی تجهیزات کمکی لوله‌ها و اتصالات . سطوح داخلی اااا ‏ شغ ‏ تا سس اک با با ۳ 6 ۳۵۱۱۵۷۷۵۲ 8۱1۳۵ - |[ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۱۹۹ ۲-۲-۵-۴- شرح بازرسی‌ها و نگهداری پنستاک‌ها الف - تکیه‌گاه‌ها سالانه - تکیه‌گاه‌های بتنی از نظر بروز ترک یا علایم حرکت طولی بازرسی شود (برای جزییات به بخش ۱۴-۴ «نگهداری سازه‌ای و ساختمانی نیروگاه» مراجعه شود) - تکیه‌گاه‌های کشویی (لغزنده) از نظر روغن‌کاری بازرسی و سطوح خارجی آن تمیز شود. - از صحت و روانی سطوح لغزشی اطمینان حاصل گردد. ب - اتصالات قابل انبساط سالانه - نشتی در محل آب‌بندها کنترل گردد و در صورت امکان اتصال محکم شود. - سطوح لغزشی باید عاری از گردو غبار و پوسته شدگی باشد. سطوح به اندازه کافی تمیز شود. خارج از نوبت - آب‌بند قدیمی باز شودء نشیمن‌گاه آب بند و سطوح لغزشی تمیز گردد و آب بند جدید نصب گردد. ج - سطوح خارجی سالانه - سطوح بازرسی شود. وضعیت رنگ و میزان خوردگی بررسی گردد. - توجه خاصی به پرچ‌هاء پیچ‌ها و جوش‌ها مبدول شود. - لوله‌های فولادی» درقسمت‌های بیرون از بتن»معمولا دارای پوشش گالوانیزه و یا رنگ مناسب می‌باشد. برای ترمیم» این - نشتی از محل آب‌بند مسیرهای آدم رو تخلیه کننده‌ها یا لوله‌های آب‌رسان کنترل شود. د - سطوح داخلی سالانه - سطوح بازرسی شود و وضعیت رنگءمیزان خوردگی و خسارات ناشی از کاویتاسیون بررسی گردد. - به اتصالات پرچ‌هاء جوش‌ها و پیچ‌ها توجه خاصی مبذول شود. - شرایط تسمه‌های نگه‌دارنده و نشیمن‌گاه‌ها در محل انشعاب کنترل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - سطوح خورده شده و یا صدمه دیده از نظر پوشش و رنگ, با کمک سندبلاست و یا سایر روش‌های قابل قبول آماده شده و به‌وسیله رنگ مناسبء پوشش داده شود. خارج از نوبت - سطوح داخلی که با لکه‌گیری و ترمیم موضعی قابل اصلاح نمی‌باشد. به طور کامل سندبلاست شده, سپس به طور کامل رنگ‌آمیزی شود. ۳-۳-۵-۴ شرح بازرسی‌ها و نگهداری دریچه‌های آبگیر الف - بازرسی عمومی (برای انواع دریچه‌های آبگیر شامل چرخ‌دارقطاعی و کشویی) سالانه - کلیه قطعات و اجزای درمعرض هوا و یا در دسترس, از نظر خوردگی» خرابی رنگ یا هر نوع صدمه دیگر بازرسی شود. - پنستاک یا مجرای آب‌رسان اصلی, تخلیه و قسمت پایین دست دریچه راس بازرسی شود. - در مواردی که دریجه محافظ موجود است. قسمت بالادست نیز بازرسی شود و اگر امکان دارد دریجه در کل مسیر عملکرد.ء حرکت داده شود. خارج از نوبت - استاپلاگ‌ها یا دریچه‌های فرازبند نصب شود تا قسمت‌هایی از دریچه آبگیر (سرویس و اضطراری) که درحالت عادی - در صورت ضرورت» دریجه از محل خود حرکت داده شود با دمونتاژز گردد تا آب‌بندها و یا هدایت کننده‌های معیوب - خرابی رنگ با سندبلاست و رنگ مجدد ترمیم شود و صدمات دیگر نیز برطرف گردد. ب - آب‌بندها و نشیمن‌گاه آنها (برای انواع دریچه‌های آبگیر) سالانه - نشتی زیادتر از حد مجاز با تنظیم آب بند کنترل شود یا در صورت لزوم آب‌بند تعویض شود. عدم اصلاح به موقع آب‌بندهای معیوب و تداوم نشتی‌های بالاتر از حد مجاز می‌تواند موجب بروز خسارات زیاد شود. - در محل‌های قابل دسترسی, آب‌بندهای لاستیکی از نظر ترک یا دیگر علایم خرابی و آب‌بندهای برنزی از نظر استهلاک و فرسایش ناشی از پدیده کاویتاسیون یا ساییدگی بازرسی شود. - کلیه قطعات و اجزای در معرض هوا و یا در دسترس؛ از نظر خوردگی» خرابی رنگ یا هر صدمه دیگر بازرسی شود. خارج از نوبت - مجرا از آب تخلیه شود.ء آب‌بندهاء نگه‌دارنده آب‌بندها و پیچ‌ها از نظر فقدان یا خرابی کنترل گردد. - جریان آب در آب‌بندهایی که تحت فشار آب عمل می‌کنند با بازدید از لوله‌های آب و خروجی‌های آنها بررسی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۰ - نشیمن‌گاه آب‌بندهاءصفحات فولادی دیواره» نشیمن گاه دریجه و بتن مجاور ازنظراستهلاک یاصدمات دیگر کنترل گردد. - مستهلک‌شدن غیرمتعارف آب‌بندها و پا نشیمن‌گاه آنها که ناشی از عدم تنظیم آب بندها می‌باشد مورد توجه قرار ج - قاب دریچه با چرخ‌های ثابت و مسیر حرکت آن خارج از نوبت - بازرسی کامل دریچه سرویس و اضطراری و مسیر حرکت آن, اغلب مستلزم نصب دریچه‌های فرازبند (دریچه راس) با استاپلاگ‌هاء استفاده از غواص یا یک وسیله قابل کنترل از راه دور در زیر آب (دوربین‌های متحرک قابل استفاده در زیر آب) می‌باشد. - در مسیر حرکت غلطک‌ها یا چرخ‌هاء تغییر شکل, خوردگی و فقدان پیچء یا گیره‌ها باید بررسی شود. - در بازرسی دریچه, تغییر شکل, خوردگی و خسارت ناشی از کاویتاسیون و یا فقدان پیچ‌ها بررسی گردد. د - مجموعه چرخ‌ها و غلطک‌ها (برای دریچه‌های چرخ‌دار) خارج از نوبت - بیرون آوردن یا دمونتاز دریچه معمولا برای بازرسی مجموعه غلطک و چرخ الزامی است. مجموعه غلطک از نظر صدمات وارده بر غلطک» پین‌ها یا میله‌های رابطء کنترل شود. - غلطک‌ها و چرخ‌ها از نظر روانی حرکتء» صاف شدن مقاطعی از آن یا دیگر علایمی که نشان از وجود لشزش به جای غلطش باشد. مورد بازرسی قرار گیرند. - یاتاقان‌های ضد اصطکاک؛ (از جمله انواع غلطکی این نوع یاتاقان‌ها) از نظر روانی» روغن‌کاری کافی و خوردگی بررسی شده و در صورت نیاز تعویض گردد. - پوش‌های برنزی نیز از نظر وجود خش در سطوح تماسی یا روغن‌کاری مناسب کنترل شود. - کاسه نمد یاتاقان‌ها در صورت مشاهده هر نوع علایم صدمه دیدگی تعویض گردد. - باتاقان‌های غلطکی نیز از نظر خش» خوردگی یا هر صدمه دیگر بازرسی شود. در پاتاقان‌های غلطکی با بوش خودروانکار» بعلت عکس‌العملی الکترولیتی گرافیت داخل بوش, بعد از مدتی خوردگی ایجاد می‌شود. در این صورت پوش‌ها با نوع غیر گرافیتی خود روانکار یا بوش برنزی ساده همراه با نوعی سامانه روغن‌کاری تعویض شود. 13627165 ۸1۱۱۳۱110 -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۸ - لولاها و پین‌های محور گردش (برای دریچه‌های قطاعی) سالانه - شرایط عمومی لولاها و پین‌های محور گردش از نظر خم‌شدگی یا صدمات دیگر کنترل شود. - بازرسی به منظور اطمینان از روغن‌کاری صحیح آنها صورت گیرد. - بتن محاور انکرها یا پین‌های محور گردش از نظر ترک با خورد شدن بررسی گردد. و - قاب دریچه‌های کشویی و مسیر حرکت آنها سالانه - درصورت وجود دسترسی,» مسیر جریان از نظر فرسایش ناشی ازکاویتاسیون» خوردگی یا دیگر صدمات کنترل گردد. - محفظه دریچه از نظر ترک یا نشت آب‌بند بررسی شود. - نشتی بیش از اندازه میله رابط دریچه و میله نشانگر موقعیت. بررسی و در صورت لزوم آب‌بندها محکم گردند. - اگر محفظه دریچه دارای محل تخلیه در پایین محفظه می‌باشد گل و لای جمع شده در آن محل, تخلیه شود. بازدید خارج از نوبت - دریچه دمونتاز شده و از نظر ترک» خوردگی و فرسایش ناشی از کاویتاسیون یا صدمات دیگر بازرسی شود. - داخل محفظه دریچه در صورت نیازء سندبلاست شده و مجددا رنگ زده شود. ز - بدنه دریچه. صفحه پوسته و قطعات سازه‌ای (برای انواع دریچه‌های مورد استفاده در سامانه آبگیر) سالانه - نقاط قابل دسترسی از نظر خوردگی, فرسایش ناشی از کاویتاسیون,فقدان پیچ‌وپرج با هر صدمه دیگر بازدید شود. خارج از نوبت - دریچه بیرون آورده شود یا آنکه دریچه‌های فرازبند نصب شود تا با تخلیه آبء بازرسی کل دریچه امکان‌پذیر باشد. - پایین دریچه از نظر فرسایش ناشی از کاویتاسیون بازرسی گردد. در صورت لزوم با سندبلاست یا روش‌های قابل قبول دیگرء دریجه تمیز شده و رنگ آمیزی محدد گردد. - اعضای سازه‌ای از نظر ترک در جوش‌هاء فقدان و یا صدمه دیدن پیچ‌ها و پرچ‌ها یا صدمات دیگر بازرسی شود. ۴-۲-۵-۴ بالابرهای دریچه‌ها الف - بالابرهای مکانیکی و میله‌های رابط رزوه شده سالانه - جعبه دنده‌ها از نظر نشتی یا دیگر صدمات بازرسی شود. - عدم هم محوری کوپلینگ موتور کنترل گردد. - روغن جعبه دنده‌ها از نظر سرایت آب و سطح مناسب روغن بررسی شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳ - پوشش گریس چرخدنده‌هاء میله‌های رابط و مهره‌های آنها از نظر گرد و غبار و آلودگی‌های دیگر بازدید گردد. - چرخ‌دنده‌هاء میله‌های رابط و مهره‌های آنها از نظر استهلاک» پوسته شدگی یا دیگر صدمات بازرسی شوند. - در گریس‌کاری یاتاقان‌ها و دیگر اعضای دارای گریس خورء از به‌کار بردن گریس اضافی که باعث جذب گرد و غبار شود و هم‌چنین به کاسه نمد صدمه زند جلوگیری گردد. - در زمان آزمایش عملکردء سر و صدای غیرمتعارف و لرزش زیاد و غیرمعمول مورد بررسی قرار گیرد. خارج از نوبت - روغن جعبه دنده‌ها تخلیه و روغن جدید اضافه شود. - در صورت امکان چرخ‌دنده دمونتاز گردد تا وضعیت دنده‌هاء یاتاقان‌ها یا دیگر اعضای غیر قابل دسترس برای اطمینان از عملکرد عادی, بازدید شود. ب - بالابرهای چرخ زنجیری سالانه - خوردگی و تغییر شکل لینک‌ها و پین‌ها بازرسی شود. - دندانه‌های چرخ زنجیر بازدید گردد. - از روغن مناسب برای روغن‌کاری زنجیرها استفاده شود. - سطح روغن و احتمال اضافه شدن آب به روغن در جعبه دنده‌ها بررسی شود. - پوشش گریس چرخدنده‌ها از نظر گرد و غبار و شرایط کلی بازرسی شود. - پولی‌هاء درام و یاتاقان‌های شافت چرخ‌دنده‌ها که گریس‌خور روی آنها تعبیه شده به میزان لازم گریس‌کاری شود (به‌طوری که مقدار آن بیش از اندازه نباشد و موجب خرابی کاسه نمدها نشود). -‏ کفشک‌ها و درام ترمز از نظر علایم بیش از حد گرم شدن یا صدمات دیگر بازبینی گردد. خارج از نوبت - روغن جعبه‌دنده‌ها تخلیه و روغن جدید جایگزین آن شود. - پوشش گریس دنده‌ها تمیز شده و مجددا با گریس تازه گریس‌کاری شود. - دنده‌هاء یاتاقان‌ها و دیگر اجزا که به صورت عادی در دسترس نمی‌باشند دمونتاز شده و وضعیت کلی آزها بررسی شود. ج - جرثفیل‌ها و وینج‌های ثابت سالانه - سیم بکسل از نظر بریدگی» فرسودگی» ساییدگی» خوردگی, ضربه دیدگی یا لهیدگی بازرسی گردد. - طناب,درام» پولی‌ها از نظر فرسایش مورد بازبینی قرار گیرد. در صورت امکان تمام طول سیم بکسل روغن‌کاری شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳.۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های آبی سدهای بزرگ - سطح روغن و احتمال اضافه شدن آب به روغن در جعبه دنده‌ها بررسی گردد. - پولی‌هاء درام و یاتاقان شافت دنده‌ها که دارای گریس خور می‌باشند گریس‌کاری شود. - استهلاک غیر متعارف» پوسته شدگی سطح یا علایم عدم هم محوری دنده‌ها کنترل گردد. - شرایط کفشک‌ها و درام ترمز از جهت بیش از اندازه گرم شدن یا دیگر صدمات بررسی شود. خارج از نوبت - روغن جعبه دنده‌ها تخلیه و روغن جدید جایگزین شود. - پوشش گریس دنده‌ها تمیز و مجددا با گریس تازه گریس‌کاری شود. د - بالابرهای هیدرولیکی سالانه - کل سامانه هیدرولیک شامل لوله‌هاء شیرها و کاسه نمدها از نظر نشتی بازرسی شود. - آب و گل و لای جمع شده در مخزن روغن و انتهای پایینی سیلندرهای هیدرولیک تخلیه شود. - بعد از به کاراندازی سامانه به اندازه‌ای که روغن و مواد آلاینده کاملا در هم مخلوط شده باشند. از روغن نمونه‌گیری شود. نمونه روغن از نظر مقدار آب» ویسکوزیته اسیدیته و آلاینده‌های جامد بررسی شود. بعد از آزمایش روغن,» با توجه به نتایج آزمایش» درصورت ضرورت روغن تخلیه و تصفیه گردد و مخزن روغن با پارچه تمیز پاک گردد. در صورت کم بودن روغن» حجم آن به مقدار لازم اضافه شود تا سطح مناسب روغن در مخزن تامین گردد. توجه شود نوع روغشن اضافه شده دقیقا مشابه روغن اصلی (اولیه) و با ویسکوزیته یکسان باشد. - نمایش‌گرها و سوییچ‌های فشار کالیبره شود. - تنظیم و عملکرد شیرهای فشارشکن کنترل شود. - دریچه در شرایط تعادل فشار یک سیکل کامل باز و بسته شود.ء زمان لازم برای باز و بسته شدن کنترل گردد و دقت شود صدای غیرمعمول و یا ارتعاش اضافی در سامانه موجود نباشد. اگر به زمان باز و بسته شدن مقدار قابل توجهی اضافه شده - وضعیت سطح میله پیستون از نظر زنگ‌زدگی, خراشیدگی یا دیگر شرایطی که می‌تواند در عملکرد سامانه تاثیر بگذارد با - موقعیت نمایش گر پیستون بررسی شود و از وضعیت طناب» پولی‌هاء زنجیرء» چرخ زنجیر و حرکت آنها اطمینان حاصل شود. خارج از نوبت - سرسیلندر برداشته شود. بدنه سیلندر از نظر خوردگی یا خراشیدگی بررسی شود. - وضعیت میله پیستون و کوپلینگ آن کنترل گردد. از پوشش گریس ضد آب برای کوپلینگ‌های در معرض رطوبت یا زیر آب استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۵ ۵-۲-۵-۴ آزمایش بسته شدن دریچه‌ها الف - نکات اساسی - آزمایش انسداد دریچه‌های آبگیر نیروگاه یا پایاب به صورت دوره‌ای لازم می‌باشد (با توجه به دستورالعمل‌های سازنده و با مشاور بهره‌بردار) تا نیاز به تعمیر آنها مشخص گردد. بعضی دریچه‌هاء در حالت تعادل فشار مورد آزمایش قرار می‌گیرند و بعضی دیگر که قابلیت بسته شدن اضطراری را در شرایط حداکثر جریان آب دارا می‌باشندء تحت فشار آزمایش می‌شوند. - در شرایط اضطراری مثل عمل نکردن شیر ورودی توربین» دریچه‌های تنظیمی توربین» شکستگی در پنستاک. شکستگی پین‌های برشی مربوط به دریچه‌های تنظیمی توربین و یا عدم کنترل گاورنر روی دریچه‌های تنظیمی (به خصوص وقتی واحدها دارای شیر ورودی نیستند)» تنها دریجه محافظ می‌تواند جمت انسداد جریان استفاده گردد. منظور از این آزمایشءحصول اطمینان از عملکرد این دریچه‌ها در مواقع بهره‌برداری اضطراری می‌باشد. - مراحل آزمایش باید به صورت صحیح دنبال گردد. اگر در مورد صحت مراحل آزمایش تردیدی وجود دارد یا دستورالعمل آزمایش برای دریچه خاصی در دسترس نباشدء لازم است پس از بررسی فنی و حصول اطمینان کافی از صحت عملیات, آزمایش آغاز شود. - آزمایش انسداد اضطراری باید در برنامه نگهداری معمول تجهیزات گنجانده شود. ب - آزمایش بسته شدن دریچه‌ها در شرایط تعادل فشار (برای دریچه‌های سرویس و اضطراری آبگیر) سالانه - آزمایش بسته شدن دریچه تحت شرایط تعادل فشار و بدون جریان انجام گردد. مراحل آزمایش به دقت و براساس آنچه که در دستورالعمل هر دریچه اعلام شده استء انجام گیرد. دستورالعمل آزمایش باید مخصوص دریچه مورد آزمایش باشد و نه مورد مشابه آن. - در صورت موجود نبودن دستورالعمل و یا عدم اطمینان» با سازنده و یا مشاور ذیربط تماس حاصل شود. ج - آزمایش بسته شدن اضطراری دریچه سرویس و اضطراری در شرایط جریان - آزمایش بسته شدن دریجه تحت شرایط جریان کامل باید براساس دستورالعمل دریجه مربوطه انجام شود. دستورالعمل باید مخصوص دریچه مورد آزمایش باشد و نه مورد مشابه آن. - در صورت موجود نبودن دستورالعمل یا عدم اطمینان, با سازنده دریچه و یا کارشناسان ذیربط تماس حاصل شود. ۶-۲-۵-۴ شرح بازرسی‌های سامانه لوله کشی تجهیزات کمکی دریچه‌ها الف - لوله‌ها و اتصالات آنها - سطوح خارجی سالانه - بازرسی چشمی از تمام رزوه‌هاء جوش‌ها و اتصالات فلنجی از نظر نشتی یا خوردگی انجام شود. در صورت نیاز لوله‌ها و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ - تکیه‌گاه‌ها و سازه نگه‌دارنده لوله‌ها کنترل گردند تا از تحمل بار وارده و محکم بودن آنها اطمینان حاصل گردد. - پوشش رنگ از نظر ترک» پوسته شدگی یا دیگر مشکلات بررسی شود. خوردگی‌ها به‌وسیله برس سیمی,سندبلاست یا هر روش قابل قبول دیگر تمیز شده و مجددا سطوح رنگ زده شود. ب - لوله‌ها و اتصالات آنها - سطوح داخلی خارج از نوبت - به صورت موضعی لوله‌کشی دمونتاژز شود یا به‌وسیله آزمایش‌های غیرمخرب شرایط سطوح داخلی معین گردد. - ضخامت لوله اندازه‌گیری شود و با ضخامت اولیه آن مقایسه گردد. چ - شیرهای کنارگذر سالانه - کاسه نمد میله رابط شیر از نظر نشتی بررسی شود و درصورت لزوم اتصال نگه‌دارنده محکم گردد. - شیر در تمام محدوده کاریش آزمایش شود. - درحالتی که شیر تحت فشار, کاملا بسته باشدء در صورت وجود نشتی» صدای جریان عبوری شنیده می‌شود. در این حالت تصحیحات لازم انجام شود. - میله رابط نشیمن‌گاه مسدود کننده شیر و دیگر اعضای شیر با روغن مناسب روغن‌کاری شود. خارج از نوبت - بعد از دمونتاژ شیر» وضعیت بدنه میله رابط و سطوح آب‌بند بررسی شود و تعمیرات لازم انجام شود. کاسه نمد قبلی میله رابط شیر بیرون آورده شده و کاسه نمد جدید نصب گردد. د - شیرهای کنترل و تنظیم فشار سالانه - عملکرد و تنظیمات شیرهای فشارشکن و تنظیم کننده جریان بررسی شود. خارج از نوبت - شیرها دمونتاز شده و هرگونه پوسته شدگی یا پله‌ای شدن سطوح که مانع عملکرد عادی شیر می‌گردد برطرف شود. ۳-۵-۴- فهرست تفصیلی بازرسی‌ها و نگهداری اجزای دریچه‌ها و تجهیزات سامانه آبگیر نیروگاه جداول (۵-۴) الی (۹-۴ ) فهرست تفصیلی بازرسی‌ها و نگهداری برای انواع دریجه‌ها و تحهیزات قابل استفاده در سامانه آبگیر نیروگاه ر نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳*۷ جدول ۵-۴- فهرست بازرسی‌های عمومی انواع دریچه‌های آبگیر نیروگاه حرکت دریجه در مسیر عملکرد که ده مگ رنگ آب سس مسیر حرکت غلطک‌ها در مورد دریچه‌های قطاعی و چرخ‌دار یا بیرونی یاتاقان‌ها کاسه نمد 9 ویهای وتو سک در مورد دریچه‌های قطاعی و چرخ‌دار یادآوری: این جدول موارد عمومی برای انواع دریچه‌هایی است که می‌تواند در سامانه آبگیر نیروگاه به‌کار رود. (با عطف توجه به توضیحات ذکر شده در ستون ملاحظات) جدول ۶-۴ - برنامه بازرسی‌های دوره‌ای اجزای استاپلاگ ۱۲ ۲- محل اتصال به تیر بالابر - کنترل اتصالات جوشی از نظرترک - کنترل آب‌بند از نظر پارگی یا هر توع صدمه ۴-غلطک‌ها (درصورت وجود) - بازدید از نظر وجود خراش یا صدمه دیدن سطوح لغزشی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ جدول ۷-۴- برنامه بازرسی‌های دوره‌ای اجزای دریچه‌های چرخ‌دار شرح اجزا نوع بازرسی 8 بازرسی (ماه) ۱- بدنه - محل اتصال به بالابر ۳ چرخ‌ها ۵-غلطک‌ها - خراش و صدمه دیدن سطوح لغزشی - بازدید و اطمینان از محکم بودن اتصالات جدول ۸-۴ - برنامه بازرسی‌های دوره‌ای اجزای دریچه‌های قطاعی شرح اجزا نوع بازرسی دوره بازرسی (ماه) ۱- سازه فولادی بازرسی خوردگی به صورت چشمی بازرسی پیچ‌ها از نظر «نْرک» و پوشش محافظ ۲- میله‌های مهاری با استحکام بالد! کنترل «تَرک» پیچ‌های میل مهارها ۳- جوش‌های سازه ۵- محور چرخش" ۷ تکیه‌گاه سروموتور یا بالابر بازرسی + چشمی و روغن کاری ۱-11۱6 ٩۱۳۳۵۲۱ ۹۵ 2- 0۵36 59 3- 10218۶ 040 -------- صفحهٔ بعد -------- چهارم - نکهداری نیروگاه‌های ابی س جدول ۹-۴- فهرست بازر عنوان بازرسی ۱- بالابرهای مکانیکی با میله‌های رابط گریس‌کاری چرخ‌دنده‌های منفرد میله‌های رابط و مهره‌ها ۲- بالابرهای چرخ زنجیری خوردگی و تغییر شکل لینک‌ها و پین‌های زنجیر پوشش گریس چرخ زنجیر یاتاقان‌ها ۳- جرثقیل‌ها و وینچ‌های ثابت یاتاقان‌ها ۴- بالابرهای هیدرولیکی فیلتر روغن و سوییج فشار تفاضلی گرفتگی فیلتر سوییچ‌های فشار زیاد و کم روغن برای زمان باز و بسته شدن میله پیستون و کوپلینگ آن نمایش‌گر موقعیت پیستون و سوییچ‌های حدی مربوط به موقعیت‌های کدکننده‌های گردان (۵۲۵۵۵0۲ 1۵11 آ3)برای قرائت از راه دور میزان گشودگی دریچه سوییچ دمای روغن در واحد مولد قدرت هیدرولیکی سوییج سطح روغن در واحد مولد قدرت هیدرولیکی سوییچ فشار مربوطه بالابرهای دریچه‌ها خارج از نوبت 333333333 و قبل از هر مانور و قبل از هر مانور و قبل از هر مانور و قبل از هر مانور و قبل از هر مانور و قبل از هر مانور ۳: ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های آبی سدهای بزرگ ۶-۳- بازرسی‌ها و نگهداری تجهیزات سامانه‌های کمکی مکانیکی نیروگاه ۱-۶-۳ بازرسی‌ها و کنترل‌های عادی روزانه طی هر شیفت کاری لازم است بازرسی‌های عینی و کنترل وضعیت کارکرد تجهیزات مربوط به سامانه‌های کمکی واحدها توسط بهره‌برداران نیروگاه انجام گیرد. پارامترهای مربوط به مشخصات کارکرد و مقادیر وسایل اندازه‌گیری روی تابلوهای کنترل محلی و روی دستگاه‌ها باید کنترل و طبق رویه‌های تدوین شده برای بهره‌برداران ثبت شود . الف - بازرسی‌های عادی روزانه تجهیزات سامانه آب خنک کننده نیروگاه در شروع هر شیفت و یا قبل از استارت واحدء باید حداقل موارد زیر بازرسی و کنترل گردد: - بررسی وجود نشت آب در لوله‌کشی - کنترل عملکرد صافی‌ها از نظر سرو صدا و ارتعاش - کنترل دستی دمای الکتروپمپ‌ها - بررسی اختلاف فشار در کلیدهای نشان دهنده اختلاف فشار (10ع5۷۷1 11101621101 ۳۳۵۶۹۲۵ [1[۲107۵11۵) مربوط به فیلترهای آب و فیلترهای روغن. این ادوات گرفتگی فیلترها را نشان می دهد. - کنترل نشان دهنده‌های روی تابلوی کنترل پمپ‌ها - کنترل سوییچ‌های فشار مسیرهای مکش و خروجی الکتروپمپ‌ها ب - بازرسی‌های عادی روزانه تجهیزات سامانه هوای فشرده در شروع هر شیفت و یا قبل از استارت واحد. باید حداقل موارد زیر بازرسی و کنترل گردد: - بررسی وجود نشت هوای فشرده در مخازن» لوله کشی‌ها و شیرها - نشت روغن از کمپرسورها - بررسی ارتعاشات و سر وصدای غیرعادی تجهیزات - تخلیه آب درون مخازن هوای فشرده - کنترل چراغ‌های روی تابلوها - کنترل نشان دهنده‌های مقادیر پارامترها روی تابلوهای تجهیزات - کنترل عدم مخلوط شدن آب و روغن در کمپرسورهایی که مجهز به کولر آب/هوا می باشد. - کنترل سوییچ‌های دمای زیاد هوای فشرده و سوییچ دمای زیاد روغن و سوییچ جریان حجمی آب خنک کننده در کمپرسورها - کنترل ترانسمیترهای فشار هوای فشرده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳ ۲-۶-۴ نگهداری اجزای سامانه‌های کمکی مکانیکی ۱-۲-۶-۴ لوله کشسی سامانه‌های کمکی و شیرها ۱-۱-۲-1-2- مقدمه لوله‌کشی سامانه‌های کمکی مکانیکی در نیروگاه شامل لوله‌های سامانه آب خنک کننده» سامانه روغن هیدرولیک و روانکاری سامانه هوای فشردهء سامانه آب آشامیدنیء سامانه «دریناژٌ» و تخلیه آآب واحدها و سامانه اطفای حریق می‌باشد. لوله‌های سامانه‌های روغن در بیش‌تر مواقع نیاز به نگهداری و هم‌چنین بر طرف کردن نشتی‌ها به صورت موردی دارد. اغلب لوله‌های آب سامانه‌های کمکی به دلیل خوردگی نیاز به نگهداری و سرانجام تعویض دارد. طول عمر شیرها و لوله‌های سامانه آبی تا اندازه زیادی به ترکیبات خورنده و مواد معدنی آب و ضربه های قوچ بستگی دارد. تعیین وضعیت داخلی لوله‌های آب معمولا مشکل است. اشکال در این لوله‌ها ممکن است ابتدا به صورت یک نشتی یا خراب شدن یک شیر و یا اجزا دیگر ظاهر شود. اگر چه وقوع نشتی یا خراب شدن یک شیر ممکن است دو اتفاق مجزا باشند ولی معمولا نشانه‌ای از وضعیت کل سامانه می‌باشد. از طریق بازرسی کلی وضعیت یک سامانه لوله‌کشی, می‌توان برای نگهداری سامانه و تعویض اجزا آن برنامه‌ریزی نمود و مانع از توقف ناخواسته واحد شد. دمونتاژ قسمتی از سامانه لوله‌کشی می‌تواند وضعیت کل سامانه را به خوبی نشان دهد ولی احتمال خسارت دیدن شیرها و لوله کشی‌های دمونتاز شده وجود دارد. آزمون‌های غیرمخرب از قبیل آزمون پرتونگاری" (137) پا آزمون فراصوتی" (117) می‌تواند برای تعیین وضعیت اتصالات جوشی یک سامانه لوله‌کشی مورد استفاده قرارگیرد. آزمون پرتونگاری ضخامت دیواره لوله را نمایش نمی‌دهد ولی معیاری برای تعیین مقدار افزایش تدریجی قطر داخلی لوله و در نتیجه میزان زنگ‌زدگی ارائه می‌دهد. مقاومت لوله‌های سامانه هوای فشرده ممکن است در اثر رطوبت بیش از حد وارد شده به آنها کاهش یابد. ذرات ناشی از زنگ‌زدگی و پوسته‌ای شدن برای ابزار بادی خطرناک است و باعث چسبیدن پیستون به سیلندرهای بادی می‌شود. اگر وجود رطوبت در لوله‌های هوا مشکل‌زا باشد باید یک رطوبت‌گیر یا یک خشک کن هوا نصب شود. گر یک سامانه لوله‌کشی به دلیل مشکل خوردگی دچار خرابی زودرس شود تعویض آن با لوله‌های غیرفلزی سودمند خواهد بود. از لوله‌های «فایبرگلاس» و -/۷[ به خوبی می‌توان در محیط‌های خورنده استفاده نمود. قبل از انتخاب هر یک از این موادء به محدوده دما و فشار کار آن باید کاملا دقت شود. در صورت استفاده از لوله‌های "1۷۲و فایبرگلاس, باید از دستورالعمل‌های نصب به دقت پیروی شود. تحهیزات لازم برای آویزان کردن این لوله‌ها و دستورالعمل‌های نصب اتصالات آنها با لوله‌های فولادی کاملا متفاوت است. لوله‌های فایبرگلاس و پلاستیکی نباید برای سامانه هوای فشرده مورد استفاده قرار گیرد. (۹7) ا۵ع1 ۵0102۳۵0۱۵ -| (117) ا10۵ 1111۳۵۹010 - 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۳-۱-۳۲-1-2- دوره‌های بازرسی الف - لوله‌ها و اتصالات - سطوح خارجی سالانه - بازرسی عینی کلیه اتصالات پیچیء جوشی و لبه‌دار و کنترل ازنظر نشتی و خوردگی - تعویض یا سفت کردن اتصالات یا لوله‌ها در صورت نیاز - کنترل آویزها و تکیه‌گاه‌های لوله‌ها برای اطمینان از تحمل بار و سفت بودن میل مهارهای آنها - آزمون رنگ برای تشخیص ترک خوردگی, خط افتادگی یا صدمات دیگر - برطرف کردن خوردگی به‌وسیله برس سیمیء شن پاشی و یا روش‌های قابل قبول دیگر و سپس رنگ‌آمیزی ب- لوله‌ها و اتصالات - سطوح داخلی موردی (خارج از برنامه) - تعیین وضعیت سطوح داخلی از طریق دمونتاژ قسمتی از لوله کشی‌ها و یا به کمک یکی از روش‌های آزمون غیرمخرب - اندازه‌گیری ضخامت دیواره لوله‌ها و مقایسه آن با ضخامت اولیه ج - شیرهای دروازه‌ای, شسیرهای کروی» شیرهای توبی سالانه - کنترل آب‌بند محور شیر از نظر وجود نشتی و سفت کردن آب‌بند (کاسه نمد) آن در صورت نیاز - چندین دفعه باز و بسته کردن شیر در تمام محدوده حرکت آن - گوش دادن به صدای نشتی شیر در زمان بسته بودن و تحت فشار بودن شیر و رفع عیب در صورت نیاز - روغن‌کاری محور شیرهاء نشیمن‌گاه شیرهای توپی و دیگر اجزایی که نیاز به روغن‌کاری اختصاصی دارند. موردی (خارج از برنامه) - دمونتاژ شیر و بازرسی وضعیت بدنه شیرء محور و سطوح آب‌بندها و رفع عیب در صورت نیاز - برداشتن آب‌بند محور شیر به صورت کامل و نصب آب‌بند جدید د - شیر یک طرفه موردی(خارج از برنامه) - دمونتاز و تعویض یا سنگ زنی مجدد نشیمن‌گاه شیر در صورت نیاز -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳ ۸ - شیرهای تنظیم فشار و شیرهای اطمینان سالانه - کنترل عملکرد و تنظیم شیرهای تنظیم فشار و شیرهای اطمینان موردی (خارج از برنامه) - دمونتاژ شیر و برطرف کردن موانع عملکرد آن - مونتاز مجدد و کنترل عملکرد و انجام تنظیمات شیرها جدول ۱۰-۴- فهرست کلی بازرسی‌های ادواری شیرها و لوله‌کشی سامانه‌های کمکی شیرهای تنظیم فشار و شیرهای اطمینان ی( تعمیرات فوق‌العاده‌ای که با دوره زمانی معمولا ۵ ساله و یا بیش تر انجام می‌شود. ۲-۲-۶-۴ پمپ‌ها ۱-۲-۲-1-2- مقدمه به سیال از طریق پمپ انجام می‌گیرد. الف - پمپ‌های دینامیکی پمپ‌های دینامیکی مقدار حرکت سیال را به‌وسیله پره‌های با دور بالا افزایش می‌دهد. در حین عبور سیال از منافذ و گذرگاه‌هاء مقدار حرکت آن افزایش پیدا کرده و سپس سرعت زیاد آن با عبور از یک مقطع واگرا به افزایش فشار تبدیل می‌شود. پمپ‌های دینامیکی به دو گروه گریزازمرکز و ویژه» نظیر پمپ‌های دفع کننده و هیدرولیکی تفکیک می‌شوند. در میان آنواع پمپ‌های دینامیکی» پمپ‌های گریزازمرکز موارد کاربرد فراوان‌تری دارد. ب - پمپ‌های جابه‌جایی مثبت در این پمپ‌ها سیال به‌وسیله چرخ‌دنده» پیستون یا اجزا دیگر به سمت مجرای تخلیه منتقل می‌شود. این پمپ‌ها به دو گروه رفت -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ پمپ‌های جابه‌جایی مثبت دوار در موارد گوناگونی کاربرد دارند. یکی از موارد کاربرد فراوان این نوع از پمپ‌ها در سامانه‌های ۳-۲-۲-1-2- دوره‌های بازرسی پمپ‌ها الف - پره پمپ و محفظه آن سالانه - بازدید پره در صورت وجود دریچه بازدید - کنترل نشتی محفظه پمپ از اتصالات آب‌بندی شده و سفت کردن یا تعویض واشرهای آب‌بند در صورت نیاز - قرائت مقدار جریان مصرفی موتور در حداکثر ظرفیت پمپ: کاهش مقدار جریان نشان‌دهنده کاهش مقدار حجمی جریان پمپ بوده و انجام تعمیرات ضروری است. موردی (خارج از برنامه) (و یا در زمان معینی که از تجربه تعمیرات قبلی حاصل شده است) - کنترل قطعات فرسوده و تعمیر یا تعویض آنها ب - محور و کوپلینگ - کنترل چشمی محور و کوپلینگ از نظر خروج از مرکز یا ارتعاشات بیش از حد - کنترل سفت بودن پیچ‌های کوپلینگ و سایر اجزا حساس آن - روغن‌کاری در صورت نیاز سالانه - کنترل خروج از مرکز محور به‌وسیله ساعت اندازه‌گیری یا میله‌های نزدیک شونده جانبی - کنترل هم‌راستایی محور در صورت خروج از مرکز بیش از حد محور ج- آب‌بند - کنترل گرمای ایجاد شده و مقدار مجاز نشتی و سفت کردن آب‌بند در صورت نیاز موردی (خارج از برنامه) - بیرون آوردن آب‌بند قبلی و حلقه فانوسی و تمیز کردن کامل محفظه آب‌بندی - کنترل غلاف آب‌بند از نظر سایش بیش از حد و تعمیر یا تعویض آن در صورت نیاز - نصب آب‌بند جدید و حلقه‌های تنظیم به شکلی که درز آنها برهم منطبق نشود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۵ د - آب‌بندهای مکانیکی الکترویمپ‌های شناور در آب سامانه‌های زهکش سفن5 - کنترل نشتی آب در محفظه الکتروموتور و در محدوده مجاز قرار داشتن مقدار آن (آب‌بند مکانیکی که به صورت صحبح نصب شده باشدء به تمهیدات آندکی برای نگهداری نیاز خواهد داشت. وجود نشتی بیش از حد معمولا نشانه رسیدن زمان تعویض آب‌بندها می‌باشد). ه - یاتاقان‌ها ی - کنترل از نظر ارتعاشات و روغن‌کاری کافی. (قبل از خرابی کامل, ارتعاشات افزایش پیدا کرده و معمولا موجب ایجاد صدای شدید می‌گردد. از آنجا که گاهی درک افزایش ارتعاشات یا صداً مشکل است. استفاده از برخی انواع سامانه‌های نشان‌دهنده ارتعاشات سودمند خواهد بود). - در صورت بروز خرابی زودرس در پمپ» بررسی و تشخیص علت آن و رفع مشکل قبل از راه‌اندازی مجدد پمپ. (روغن کاری ناکافی یا بیش از اندازه» آلودگی روغن با عدم هم‌راستایی یاتاقان با محورء برخی از علل خرابی زودرس یاتاقان می‌باشند)" موردی(خارج از برنامه) - دمونتاز و بازرسی وضعیت یاتاقان - تعمیر و یا تعویض در صورت لزوم و - شیرهای اطمینان فشار سالانه - آزمایش تمام شیرهای اطمینان از نظر عملکرد و تنظیم مناسب (بر روی خط خروجی تمام پمپ‌های جابه‌جایی مثبت مانند پمپ‌های سامانه هیدرولیک و بالادست تمام شیرها و موانع محدود کننده جریان باید یک شیر اطمینان فشار نصب شده باشد. در بعضی از پمپ‌ها شیر اطمینان جزیی از سامانه پمپ ز - دفع کننده آب با عملکرد مکشی توسط فشار آب سامانه (اداکتور)! موردی (خارج از برنامه) 7 ]1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - دمونتاز و تمیز کردن و زدودن پوسیدگی و زنگ‌زدگی افشانک, بدنه دفع کننده و لوله کشی‌ها - تعمیر یا تعویض آفشانک در صورت وجود خوردگی یا کاویتاسیون جدول ۱۱-۴- فهرست کلی بازرسی‌های ادواری پمپ‌ها ا ها هگ | ماه موردی*(فارع ازبرتاا | 0 ۳ 0 0 0 0 سس سس فوقی س که دوره زمانی معمولا ۵ ساله 0 یا بیش تر انجام می‌شود. ۳-۲-۶-۴ کمیرسورهای هوا ۱-۳-۲-1-۶- مقدمه کمپرسورهای هوا از جمله تجهیزاتی می‌باشند که در نیروگاه‌های آبی و در کارگاه‌های تعمیرات آن مورد استفاده قرار می‌گیرند. انواع متنوعی از کمپرسورهای هوا موجود می‌باشد ولی دو نوع متداول‌تر آن کمپرسورهای رفت و برگشتی و کمپرسورهای دوار الف - کمپرسورهای رفت و برگشتی کمپرسورهای رفت و برگشتی که در اندازه‌ها و اشکال گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرند و در نیروگاه‌ها نسبت به سایر کمپرسورهای هوا بیش‌تر کاربرد دارند. کمپرسورهای رفت و برگشتی! دارای کارایی مناسب بوده و شرایط کارکرد و نگهداری آنها نسبتا ساده است. در مورد اغلب کمپرسورهای رفت و برگشتی امکان دمونتاز کامل با حداقل قطعات و ابزار وجود دارد. تمام کمپرسورهای فشار بالای سامانه گاورنر و سامانه شیرهای ورودی از نوع رفت و برگشتی می باشد. این کمپرسورها معمولاا چند مرحله ای می باشد و خروجی هوای فشرده هر مرحله به سیستم سرمایش وارد می شود. یک کمپرسور دوار پیچشی به‌وسیله دو روتور مارپیچی هوا را فشرده می‌نماید. با چرخش روتور و حرکت مارپیچ پیش رونده هوا لقی‌ها در حد مناسب نگاه داشته شود. در کمپرسورهای روغن کاری شونده از روغن برای روانکاری و آب‌بندی روتور استفاده می‌شود و ۱- 3۵0۳۵۵۵۵ 1۷۲07 2- 5000۳ 1۷06۲7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۷ هم‌چنین روغن باعث خنک شدن هوای فشرده شده می‌گردد. کمپرسورهای روغن‌کاری شونده نیاز به گریس‌کاری دوره‌ای ندارند چرا که روتور بدلیل وجود فیلم روغن اتصالی نداردء ولی در این نوع کمپرسورها یک جداکننده هوا/روغن برای جداسازی روغن معلق در هوای فشرده خارج شده از کمپرسور موردنیاز می‌باشد. کمپرسورهای دوار پیچی قطعات متحرک کم‌تری نسبت به کمپرسورهای رفت و برگشتی دارند و هوای با فشار یکنواخت و تقریبا بدون نوسان فشار را تامین می‌کنند. کمپرسورهای دوار معمولا به صورت «مجموعه آماده»" عرضه می‌شوند و تنها به منبع تغذیه الکتریکی و سامانه هوا متصل می‌شوند. این کمپرسورها به دلیل وجود ارتعاشات کم (برخلاف کمپرسورهای رفت‌وبرگشتی) به فونداسیون حجیمی نیاز ندارند. هم‌چنین به سادگی به یدک‌کش بسته می‌شود. کمپرسورهای قابل حمل از این نوع توسط موتور احتراق داخلی به‌ کار می‌افتد. ساختار کمپرسورهای دوار پیچشی به صورتی است که به تعمیرات کمی نیاز می‌باشد و این تعمیرات توسط کارکنان نیروگاه به سادگی قابل انجام است. تلرانس‌های سامانه فیلتراسیون روغن باید به صورت منطقی در حد بسیار دقیق حفظ شود تا روغن به اندازه کافی تمیز باشد. هوابند یک کمپرسور دوار پیچشی (مانند روتور و یا محفظه آن) یک قطعه «فرسوده شونده»" (مانند رینگ‌های پیستون کمپرسورهای رفت و برگشتی) نیست. از آنجا که در کمپرسورهای دوار ساختمان قطعه هوابند از تلرانس بسیار دقبقی برخوردار است» در صورت بروز اشکال در قطعه هوابند باید این قطعه به طول کامل تعویض شود. کمپرسورهای فشار پایین از نوع ج - لوازم جانبی کمپرسورها عمده‌ترین لوازم جانبی کمپرسورها عبارتند از: - فیلترهای هوای ورودی کمپرسور - کولرها - جداکننده هوا /آب - تله آب - خشک‌کننده - مخازن ذخیره هوا - سوییچ‌های دمای زیاد هوای فشرده و نمایشگرهای مربوطه قبل و بعد از سامانه پس‌سرمایش ۵ -| 1 5۵0711101۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - سوییچ فشار هوای فشرده - شیرهای سلونوییدی خلاص‌کننده کمپرسور - سوییچ دمای زیاد آب خنک‌کننده و سوییچ جریان حجمی آب خنک‌کننده در کمپرسورهایی که با آب خنک می‌شود و مسیر آب دارای الکترویمپ آب است. - سوییچ اختلاف فشار گرفتگی فیلتر روغن و سوییچ خلاء گرفتگی فیلتر هوای ورودی - ترموستات مسیر کولر روغن در زمان استارت ۳-۳-۳-۶ دوره‌های بازرسی اجزای عمومی کمپرسورها الف - بدنه کمیرسور سالانه - کنترل فلزات از نظر خوردگی و ترک - تمیزکاری و رنگ آمیزی در صورت نیاز ب - فونداسیون کمپرسور سالانه - کنترل تراز فونداسیون - کنترل بتن فونداسیون از نظر وجود ترک و آثارکندگی چ - سامانه محرک کمپرسور - کنترل عدم لغزش تسمه ۷ شکل, شل نبودن زنجیرها و بیش از اندازه نبودن خروج از مرکز کوپلینگ محور و ارتعاشات - سمباده زنی یا سفت کردن تسمه ۷ شکل در صورت نیاز - سفت کردن و روغن‌کاری زنجیرها در صورت نیاز - سفت کردن پیچ‌های کوپلینگ و روغن‌کاری آن در صورت نیاز سالانه - کنترل تسمه ۷ شکل از نظر وجود علایم سایش و فرسودگی و تعویض تسمه در صورت نیاز - کنترل زنجیر و چرخ زنجیر از نظر سایش یا پیچش و تعویض آنها در صورت لزوم - کنترل خروج از مرکز کوپلینگ محور به‌وسیله ساعت اندازه‌گیری و در صورت بیش از حد بودن خروج از مرکزء کنترل هم‌راستایی محور -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۹ د - سامانه خنک کننده سفن5 - کنترل جریان آب خنک کننده عبوری از کمپرسور و کولرها - کنترل پره‌های کولر از نظر جمع شدن آلودگی‌ها در بین پره‌ها در کولرهایی که با هوا خنک کاری می‌شوند. سالانه - کنترل از نظر خوردگی و بازسازی سطحی و تمیزکاری در صورت نیاز - تمیزکاری کامل پره‌های کولر در کمپرسورهایی که با هوا خنک می‌شوند ۸ - ورودی و صافی هوا - کنترل وضعیت فیلتر (صافی) و ورودی هوا از نظر گرفتگی ماهانه - خارج نمودن فیلتر (صافی) هوا و تمیزکاری یا تعویض آن (دوره‌های تمیزکاری صافی بسته به موقعیت ورودی هوا متفاوت می‌باشد) و - لوله کشی‌ها و شیرها سالانه - تمیزکاری و رنگ آمیزی مجدد لوله‌ها در صورت نیاز - جاگذاری و استقرار مجدد شیرها در صورت نیاز ز - سامانه پس سرمایش موردی - کنترل نشتی و جریان آب مورد نیاز - دمونتاز و کنترل خوردگی‌های داخلی و بازسازی سطحی - تمیزکاری در صورت نیاز ح - جدا کننده‌ها موردی - دمونتاز و کنترل خوردگی و بازسازی سطحی - تمیزکاری در صورت نیاز -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ ط - تله‌های آب سالانه - تمیزکاری صافی و کنترل خوردگی و یا بازسازی سطحی ی - خشک‌کن‌ها سالانه - تعویض اجزا موردنیاز در خشک‌کن‌های جاذب رطوبت - کنترل عملکرد خشک‌کن‌های نوع سرد شونده و متخلخل و دستگاه اندازه‌گیری نقطه شبنم هوای فشرده سالانه - کنترل عملکرد و اندازه‌گیری فشار پایین دست شیر تنظیم فشار برای اطمینان از تامین فشار صحیح ل - شیرهای اطمینان فشار سالانه م- مخازن ذخیره هوا س ۸ 5 - باز کردن شیر تخلیه آب مخزن تا آب با فشار از مخزن خارج شود سالانه - در صورت وجود درب بازرسی» باز کردن آن و تمیزکاری گردوخاک و گل‌ولای داخل مخزن - بازرسی سطح داخلی مخزن از نظر خوردگی و صدمات محتمل دیگر و تعمیر آن در صورت لزوم - بازرسی کامل سطح خارجی مخزن با توجه ویژه به اتصالات, شیارها و اتصالات انطباقی موردی - بازرسی کامل تمام مخازن ذخیره هوا مطابق با استانداردهای موجود (فاصله بین دوره‌های این بازرسی نباید از ۵ سال تجاوز نماید). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی )۳۳ ن - ابزار اندازهگیری - کنترل عملکرد دستگاه اندازه‌گیری - مشاهده عقربه‌وسیله اندازه‌گیری از نظر شل بودن یا بیرون آمدن آن - درآوردن وکنترل کالیبراسیون ویا تعویض وسیله اندازه‌گیری درصورت عدم اطمینان به دقت وسیله اندازه‌گیری سالانه - پیاده کردن وسیله اندازه‌گیری و کالیبره نمودن آن - انجام تمام تعمیرات لازم و یا تعویض با یک وسیله اندازه‌گیری نو درصورتی که قابل تعمیر نباشد. س-کلیدهای فشاری و حرارتی ماهانه - مشاهده قطع و وصل کلیدهای فشار در فشار صحیح سالانه - کنترل کالیبراسیون کلید و نقاط انتخاب شده - تمیزکاری و میزان کردن قطعات متحرک ع - شیر خلاص کننده " ماهانه - کنترل عدم بارگذاری کمپرسور در زمان شروع به‌کار تا رسیدن به دور نامی و باربرداری هنگام رسیدن فشار به مقدار مناسب سالانه - بازرسی شیرها و خطوط لوله‌کشی هوا و کنترل شیرها از نظر جاگذاری مناسب - جفت کردن شیرها در صورت نیاز - آزمایش سیم‌پیچ از نظر از بین رفتن عایق‌کاری و یا شل بودن اتصالات ف - یاتاقان‌ها - کنترل یاتاقان‌های ضد اصطکاکی از نظر ارتعاش بیش از حد و یا صدای غیرعادی و تعویض آن طبق برنامه در صورت‌نیاز 6 11010206۴ -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - کنترل روانکاری مناسب موردی - دمونتاز کمپرسور و بازرسی وضعیت تمام یاتاقان‌های بوشی و بابیتی شیاردار - تعمیر یا تعویض در صورت لزوم ۳-۳-۳۲-1-۶- بازرسی‌های اضافی مخصوص کمپرسورهای رفت و برگشتی ف - کنترل پر بودن محفظه روغن یا گریس و مناسب بودن تراز روغن داخل محفظه میل لنگ - تعویض روغن یا اضافه نمودن روغن سالم برای رساندن تراز روغن در محفظه میل لنگ یا مخزن روغن به حد مناسب - کنترل میزان روغن تغدیه سیلندر - ثبت تمام نشتی‌ها و تعمیر آنها در صورت زیاد بودن سالانه - تمیزکاری محفظه‌های روغن یا گریس و لوله کشی‌ها - کنترل وضعیت روغن و تعویض آن در صورت لزوم - برطرف کردن تمام نشتی‌ها ب - حلقه آب‌بندی ف - کنترل نشتی بیش از حد و خراشیدگی روی محور پیستون - میزان کردن آب‌بند در صورت نیاز سالانه - تعویض آب بند در صورت نیاز - درصورتی‌ که قابل مشاهده باشد کنترل انطباق و روغن‌کاری سالانه - کنترل کفشک‌های یاتاقان از نظر خراشیدگی و سایش و انطباق آن با قطعه صلیبی شکل - لایی‌گذاری کفشک‌ها در صورت نیاز برای حصول انطباق بهتر - کنترل بوش و پین از نظر سایش و تعویض یا انطباق مجدد آن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌های آبی ۳۳۳ د - سیلندر موردی - کنترل دیواره سیلندر از نظر سایش و خراشیدگی - اندازه‌گیری قطر داخلی سیلندر در مقاطع بالاء وسط و پایین در دو جهت عمود برهم - ماشین‌کاری مجدد داخل سیلندر درصورتی که سیلندر از حالت گرد خارج شده باشد و یا قطر داخلی آن به بیش از مقدار مجاز افزایش یافته باشد. ۸ - پیستون موردی - کنترل رواداری با میکرومتر - بازدید رینگ‌های پیستون برای سفت بودن و انطباق - تعویض در صورت لزوم - کنترل صاف بودن پیستون و خراشیدگی یا سایش آن - بازسازی یا تعویض در صورت نیاز و - شاتون موردی (خارج از برنامه) - کنترل پیچ و مهره‌های یاتاقان از نظر صدمات احتمالی و تعویض آنها در صورت لزوم ز - شیرهای ورودی و شیرهای تخلیه موردی (خارج از برنامه) - بازرسی شیرها و محل نشیمن آنها از نظر خراشیدگی برای قرارگیری صحیح دیسک - تمیز کردن رسوب‌ها از داخل محل نشیمن‌گاه و صفحات شیر با دقت زیاد به‌طوری که سطوح خراشیده نشود. - صیقل‌کاری محل نشیمن شیرها در صورت وجود عیب (وجود رسوب در شیر نمایانگر ورود مواد آلوده» استفاده ازروغن نامناسب یا بیش از اندازه و یا وجود نشتی از شیر یا واشر أب‌بندی آن می‌باشد). -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ 5-۳-۳-1-4- بازرسی‌های اضافی مخصوص کمپرسورهای دوار پیچشی الف - هوابند موردی (خارج از برنامه) - کنترل وضعیت روتور و یاتاقان‌ها - تعویض در صورت فرسودگی یا درصورتی که بازده کمپرسور به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کرده باشد. ب - مخزن ذخیره روغن و جداکننده ماهانه - تخلیه آب حاصل از میعان از قسمت انتهای مخزن سالانه - کنترل وضعیت اجزا جدا کننده و سرویس یا تعویض آنها در صورت بیش از اندازه شدن روغن مصرفی ج - صافی روغن سالانه - تعویض با تمیزکاری صافی روغن در صورت نیاز موردی - کوتاه مدت (بسته به شرایط کاری, مدت استفاده نوع و توصیه‌های سازنده) -------- صفحهٔ بعد -------- - نگهداری نیر وگاه‌ها ی آبی و جدول ۱۲-۴ - و 3333 ق‌العاده‌ای که با دوره زمانی معمولا ۵ ساله و یاب نی بازرسی فیلترهای روغن با توجه به شرایط کار ( را موردی * (خارج از برنامه) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ ۴-۲-۶-۴- فیلترهای مربوط به سامانه‌های جانبی و کمکی مکانیکی نیروگاه ۱-4-7-2 فیلترهای آب غیرمتحرک » فیلتر دوار همراه با مکانیسم معکوس شستشوی رسوبات و فیلتر دوبل می‌باشند. الف- فیلترهای ساده در این نوع فیلتر» قطعه صافی در داخل محفظه فیلتر نصب می‌شود و معمولاسطح آن چند برابر مقطع جریان ورودی به فیلتر نگهداری فیلترهای ساده برای نگهداری این فیلترها و بازرسی داخلی و کنترل قطعات سبدی شکل باید مراحل زیر به ترتیب رعایت شود: - قطع کردن ورودی و خروجی فیلتر و ایزوله کردن آن از بقیه اجزای سامانه - باز کردن نازل هوا و آزاد کردن فشار داخلی فیلتر - باز کردن درپوش فیلتر و برداشتن آب بند آن - بیرون کشیدن اجزای فیلتر ازداخل آن (نوع سبدی به صورت کشویی در داخل ریلی که بر روی کناره‌های محفظه قرار دارد. حرکت می‌کند) - بیرون آوردن اجزای صافی فیلتر - غوطه‌ور نمودن اجزای صافی در محلول تمیز کننده مناسب (طبق توصیه سازنده) - تمیزکاری اجزای فیلتر به‌وسیله هوای فشرده ازسمت خارج به‌سمت داخل صافی (درصورت نیاز می‌توان از برس‌های - تمیزکاری محفظه فیلتر همانند صافی‌های آن - مونتاز محدد - بستن درپوش فیلتر مرمع امرگ 51006 -1 1۵۱۵۳۷ -2 م0[ 10 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۳۲۴ - پر کردن فیلتر از طریق باز کردن تدریجی شیر ورودی و با دقت کامل (محفظه فیلتر باید به آرامی پر شود تا اجزای فیلتر در اثر سرعت زیاد جریان آسیب نبیند) - بستن شیر نازل بعد از خروج مایع بدون حباب از نازل هوا - راه‌اندازی و به‌ کار گرفتن فیلتر در مدار بهره‌برداری عادی ب - فیلترهای دوار این فیلترها معمولا دارای یک محفظه تحتانی می‌باشند که تمام اتصالات لوله‌ای به آن متصل می‌گردد. شیر با محرک الکتریکی نشان‌دهنده و سوییچ اختلاف فشار نصب می‌گردد. الکتروموتور» گیربکس, پیچ تخلیه هوا و شیر شستشو معمولا بر روی پوشش محفظه فیلتر قرار می‌گیرند. شمع فیلتر و بازوی شستشوی آن در داخل محفظه قرار می‌گیرند. یاتاقان لغزشی و پوش‌های بازوی شستشو دهنده می‌تواند از جنس پلاستیک ساخته شود و برای جلوگیری از نشت آلودگی‌ها باید آب بند باشد. درجه فیلتراسیون صافی معمولا کم‌تر از ۵۰ میکرومتر می‌باشد. آبی که باید صاف شود از طریق فلنج ورودی به داخل مقطع پایین محفظه وارد می‌شود. یک جریان جزیی از سیال صاف نشده از میان انشعاب مرکزی قطعه صافی به سمت نیمه بالایی فیلتر هدایت می‌شود و از قسمت بالا به شمع‌های فیلتر وارد می‌گردد. این بدان معنی است که جریان‌های سیال از میان شمع‌ها از دو انتهای آن از سمت داخل به خارج وجود دارد و بنابراین ذرات بزرگتر در داخل شمع‌های فیلتر باقی می‌ماند» سپس سیال تصفیه شده به قسمت خروجی فیلتر هدایت می‌شود. نگهداری نگهداری این نوع فیلتر شامل کنترل آب‌بندهاء پوشش‌های ضد زنگ (رنگ » پوشش‌های مقاوم در برابر زنگ‌زدگی یا پوشش‌های یاتاقان سامانه شستشوی معکوس و موتور گیربکس معمولاا به گریس‌کاری مجدد نیازی ندارند. زمان لازم برای گریس‌کاری موتور بعد از ۵۰۰۰ ساعت کارکرد موتور و در حدود ۶ سال کارکرد فیلتر است. ج- فیلتر دوبل فیلتر دوبل دارای دو محفظه می‌باشد. که هر یک دارای یک شیر تغییر دهنده متصل به ورودی و خروجی فیلتر می‌باشد. به‌طور معمول تنها یک محفظه فیلتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. محفظه رزرو از قسمت وسط به‌وسیله دو قطعه صفحه مانند مسدود شده -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ است. دو محفظه فیلتر به‌وسیله یک مسیر کنارگذر و یک شیر فلکه ساچمه‌ای به یکدیگر متصل می‌شوند. به طول معمول این شیر نگهداری .2* ۰ 1 ۰ ۲ ۰ ۰ ۸ - در هنگام بازرسی‌های دوره‌ای واشرهای اب بند باید تعویض شود. محفظه شیرها باید باز شود. - پس از دمونتاز فیلتر مطابق با دستورالعمل سازنده» تمامی قطعات داخلی رسوب زدایی شود. - آب‌بند قاب قطعات صفحه‌ای, باید به صورت کامل بازرسی شود. ۲-5-7-4 فیلترهای هوا الف-انواع فیلترهای هوا فیلترهای هوا به طول کلی به چهار نوع عمده تقسیم می‌شوند: - نوع سلولی که صافی آن پس از کثیف شدن دور انداخته شده و یک صافی تمیز جایگزین آن می‌شود. این صافی به نوع دور انداختنی یا یک‌بار مصرف موسوم است. این نوع صافی‌ها از الیاف پنبه‌ای؛ مقوای مخصوص و پشم شیشه ساخته شده و در یک محفظه (قاب) کار گذاشته می‌شوند. این قاب‌ها خود در دستگاه‌های تهویه (مانند هواساز) قرار می‌گیرند و با عبور هوا از لابه‌لای الیاف این صافی‌هاء ذرات گرد و غبار جذب می‌گردد. وقتی صافی در اثر تحمع این ذرات کثئیف شد» مقاومتش در مقابل جریان هوا افزایش یافته و به تدریج از حد مجاز تجاوز می‌نماید که در این هنگام باید آن را تعویض کرد. این نوع فیلترها در مواردی از جنس کاغلء پشم فولاد و پشم برنز نیز ساخته می‌شود. - نوع سلولی که صافی آن سلول به سلول قابل تمیز کردن واستفاده مجدد است. این فیلتر در انواع مختلفی ساخته می‌شود. نوع متداول آن یک توری فلزی است که داخل یک قاب فلزی قرار گرفته است و وقتی کثیف شد» آن را شسته و در یک روغن مناسب فرو می‌برند تا سطح آن چسبندگی خود را برای گرفتن ذرات معلق هوا باز یابد. یک نوع فیلتر - نوع سوم به صورت مداوم تمیز شده و توسط وسایل مکانیکی گردو غبار جمع شده روی صافی آن زدوده می‌شود. از این فیلترها می‌توان نوع تسمه‌ای روغنی را نام برد. این نوع صافی به صورت تسمه‌ای ساخته می‌شود و به‌وسیله یک محور افقی که موتوری آن را می‌چرخاند. حرکت کرده و در پایین‌ترین نقطه گردش در حوضچه‌ای از روغن که در زیر دستگاه قرار دارد فرو می‌رود و در نتیجه هم شسته شده و هم به روغن آغشته می‌شود و در ادامه گردش از حوضچه بیرون آمده | - 731 6 2 - 0-68 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳۹ و محددا آماده کار تصفیه هوا می‌شود. این حرکت گردشی ممکن است توسط یک الکتروموتور مجهز به ساعت زمان‌بندی (تایمر) انجام گیرد که در فاصله زمانی معین موتور را به حرکت در آورده و عمل شستشو و روغن‌کاری را تجدید می‌نماید. عمل شستشو به‌طور دستی نیز ممکن است قابل استارت باشد. هم‌چنین به‌طور اتوماتیک از طریق - فیلتر الکترواستاتیک که در آن ذرات گرد و غبار توسط جریان الکتریکی باردار شده و به‌وسیله صفحاتی با بار الکتریکی مخالف جذب می‌شوند. صفحات جذب کننده ذرات گرد و غبار در فواصل زمانی معین با یک لایه روغن پوشیده می‌شوند تا اطمینان حاصل گردد که درات به این صفحات می‌چسبند. تمیز کردن این صفحات نیز در فواصل زمانی معین با استفاده از آب پرفشار انجام می‌گیرد. ب- دوره‌های تمیزکاری فیلترهای صنعتی ظرفیت زیادی برای نگهداری درات دارند و برای مدتی طولانی مقدار نسبتا ثابتی از جریان هوا را عبور می‌دهند. بعد از مدتی که فیلتر کثیف شد.ء مقاومت در برابر جریان هوا به سرعت افزایش می‌یابد. با بررسی شرایط کار در فصول مختلف سالء نرخ تجمع ذرات در فیلترها معلوم خواهد شد. براساس این بررسی‌هاء باید برنامه‌ای منظم برای رسیدگی به فیلترها تدوین شود. با یک فشارسنج (مانومتر) می‌توان زمان رسیدگی به فیلترها را پیش‌بینی کرد. فشارسنج‌ها ممکن است به طول دایمی قبل و بعد از فیلترها نصب شوند و یا به صورت دستی و موقت برای اندازه‌گیری فشار در خروجی‌ها مورد استفاده قرار گیرند. ج- روش تمیز کردن فیلترهای هوا - در بسیاری از موارد از دو ردیف فیلتر یک‌بار مصرف در سر راه جریان هوا استفاده می‌شود. می‌توان برای صرفه‌جویی در هزینه, فیلتر خروجی را به‌جای فیلتر ورودی (که بیش‌تر کثیف می‌شود) قرار داد و باز هم از آن استفاده کرد و به‌جای فیلتر خروجی فیلتر تازه گذاشت. - در صورت کثیف شدن کاغذ فیلتر یک‌بار مصرف نوع کاغذی درا ثر تجمع گرد و غبار» باید آن را تعویض نمود. - در نیروگاه‌هایی که از فیلتر روغنی قابل شستشو استفاده می‌شود معمولا" لوازم یدکی سلول‌ها و حوضچه روغن قبلا تهیه شده و در دسترس می‌باشند. - سلول‌های کثیف باید به طول کامل با یک محلول قلیایی قوی شسته و خشک شوند» سپس در حوضچه روغن غوطه‌ور شده و قبل از استفاده چند ساعت به حال خود گذاشته شوند. روغنی که برای این منظور به‌کار می‌رود از نوع مخصوصی است و باید از نوع مورد تایید کارخانه سازنده فیلتر تهیه شود. توجه: از هیچ نوع روغن روانکاری برای پوشش دادن فیلترها نباید استفاده شود. - فیلترهای قابل شستشو با آب باید به طول کامل طبق دستورالعمل کارخانه سازنده نگهداری شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - در فیلترهای تسمه‌ای روغنی» باید لجن جمع شده در حوضچه روغن طبق برنامه تخلیه گرددء موتور آن به طول سالانه روغن کاری شده و زنجیر مربوط به محور محرک فیلتر در فواصل زمانی معین گریس‌کاری شود. - روغن باید به میزان نیاز و تا آنجا که علامت راهنما نشان می‌دهد. اضافه شود. در این مورد فقط باید از روغنی که کارخانه سازنده فیلتر توصیه می‌کند استفاده شود. توجه: هیچ‌گاه نباید به‌جای روغن کثیف شده از روغن روانکاری استفاده شود. - فیلترهای تسمه‌ای باید حداقل ۱۳ساعت قبل از روشن شدن فن شروع به گردش کند تا فیلتر فرصت کافی برای یک‌بار غوطه‌وری در حوضچه روغن را داشته باشد. - فیلترهای تسمه‌ای روغنی را نباید در طول شب یا تعطیلات, از گردش باز داشت. - فیلترهای الکترواستاتیک نیاز به تنظیم و نگهداری دقیق دارد. در این مورد دستورالعمل کارخانه سازنده باید دقیقا اجرا شود. - بدون آشنایی کامل با تمام پارامترهای موثر در عملکرد فیلتر نوع الکترواستاتیک نباید اقدام به تنظیم آن نمود. - به تجهیزات حفاظتی از قبیل کلیدهای قطع و تنظیم دستی, تایمرها و رله‌های مربوط به باز کردن درب فیلترهای الکترواستاتیک» نباید دست زد. این وسایل برای حفاظت فیلتر در برابر برق فشار قوی که فیلتر با آن کار می‌کندء تعبیه شده‌اند. ۳-2-۲-۹-4- فیلترهای روغن الف - شرح کلی در مدارهای گردش روغن عموما از فیلترهای چند صفحه‌ای " یا نمدی" (نوع نصب شده در قاب یا نوع فشنگی) استفاده می‌شود. ب- نگهداری فیلترها فواصل زمانی تمیز کردن فیلترهای چند صفحه‌ای برحسب شرایط ویژه کاری آن متفاوت است و از این رو تنها از طریق بازدید مستقیم می‌توان تناوب زمانی تمیز کردن این فیلترها را تعیین نمود. در شروع کارء فیلترها باید به‌طور هفتگی بازرسی شوند و اهرم آنها چند بار چرخانده شود تا جرم‌ها از روی سطح صفحات فیلتر پاک و جمع‌آوری شوند. این اهرم‌ها را نباید با اعمال نیروی زیاد چرخاند. زیرا در این صورت صفحات صدمه دیده و فیلتر می‌شکند. تمیز کردن باید در فواصل زمانی مناسب انجام گیرد تا برای چرخاندن اهرم نیازی به اعمال زور نباشد. اگر فیلتری آنقدر کثیف شد که برای چرخاندن آن به اعمال نیروی زیاد نیاز باشدء باید آن را پیاده کرده و با دست تمیز نمود. | - ۱1۱۲۱01۵16 6 2 - ۳۵11-01 -۷/1۳6 060 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی )۳۳ دوره‌های تمیزکاری فیلترهای روغن نوع نمدی به‌کار رفته در تجهیزات به شرایط کاری» دوره‌های تعویض و تصفیه روغن تجهیزات و جنس فیلتر بستگی دارد. با توجه به این شرایط و با استفاده از یک فشارسنج می‌توان زمان تمیزکاری این فیلترها و یا تعویض آنها را پیش‌بینی کرد. فشارسنج‌ها ممکن است به صورت دایمی قبل و بعد از فیلترهای صنعتی نصب شده باشند. درغیر این صورت یک روش برای پیش‌بینی زمان رسیدگی به فیلتر» استفاده از فشارسنج دستی و موقتی برای اندازه‌گیری فشار خروجی فیلتر می‌باشد. ۷-۳- بازرسی‌ها و نگهداری جرثقیل سقفی نیروگاه ۱-۷-۴ مقدمه در این قسمت از راهنما توصیه‌ها و پیشنهادهای کلی مربوط به بازرسی‌ها و نگهداری جرثقیل اصلی سقفی نیروگاه ارائه شده است. پیشنهادهای ارائه شده در این قسمت از نظر کلی برای انواع دیگر جرثقیل‌هاء از جمله جرثقیل‌های الکتریکی دروازه‌ای که در مجموعه سد و نیروگاه ممکن است مورد استفاده قرار گیرند صادق است. لیکن در قسمت تفصیلی مربوط به اجزاء تاکید بر نگهداری جرفقیل‌های سقفی با سامانه برق‌رسان از نوع ریلی ! شده است. جرثقیل سقفی اصلی نیروگاه پس از پایان عملیات نصب تجهیزات کلیه واحدها و شروع بهره‌برداری از نیروگاه عموما به ندرت مورد استفاده قرار می‌گیردء به این دلیل از دید افراد بهره‌بردار و کارکنان نگهداری و تعمیرات بیرون است. لذا در دستورالعمل‌های نگهداری باید حتی‌الامکان بازرسی‌هایی با فواصل زمانی مناسبء به منظور پیشگیری از زوال اجزای آن» با توجه به موقعیت و شرایط بهره‌برداری نیروگاه» پیش‌بینی شود. توصیه‌ها و ملاحظات مربوط به نگهداری جرثقیل در این قسمت از راهنما جنبه عمومی و کلی دارد. دستورالعمل‌های بهره‌برداری و نگهداری سازنده جرثقیل» باید بیش‌ترین اطلاعات را در مورد چگونگی مراقبت از اجزا ویژه به‌کار رفته در جرثقیل و سامانه کنترل آن به دست دهد و توصیه‌های لازم را در مورد روغن کاری» فواصل زمانی برای سرویس‌های عادی, قطعات یدکی موردنیاز و نحوه‌ی نگهداری و تعمیرات در برداشته باشد. مدارک فنی و دستورالعمل‌های نگهداری و تعمیرات سازندگان همراه با تجربه عملی کارکنان آموزش دیده, لازمه بهره‌برداری ایمن و حفظ شرایط بهینه بهره‌برداری از جرثقیل نیروگاه خواهد بود. هنگام تهیه برنامه نگهداری و تعیین زمان تعمیرات اساسی‌تر» توصیه‌های سازنده جرقیل و پیشنهادات راهنمای حاضر باید به عنوان نقطه شروع کار در نظر گرفته شود. موقعیت نیروگاه» سطح رطوبت.» شرایط بهره‌برداری از نیروگاه و تجربه پرسنل دیربط بهره‌بردار باید هنگام تدوین برنامه نگهداری جرثقیل سقفی نیروگاه» مورد توجه مسئولین نیروگاه قرار گیرد. |ا(م ۸ - | -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۱-۳-۷-۴ کلیات مربوط به دوره‌ی تناوب بازرسی‌های ادواری الف - در اکثر نیروگاه‌های آبی جرثقیل اصلی سقفی دوران بهره‌برداری» قبل از نصب تحهیزات اصلی واحدها نصب می‌گردد و برای جابه‌جایی تجهیزات و نصب آنها مورد بهره‌برداری قرار می‌گیردء به این ترتیب در مشخصات طراحی» رژیم کاری آن برای سرویس‌دهی مداوم پیش‌بینی می‌شود. با توجه به اینکه پس از تکمیل عملیات نصبء استفاده از جرثقیل سقفی به ندرت انجام می‌شود. بازرسی‌ها و سرویس‌های آدواری کوتاه مدت جرئقیل می‌تواند بسته به دفعات استفاده از جرثقیل اصلی و شرایط نیروگاه» توسط مسئولین نگهداری تغییر و با تناوب مناسب انجام پذیرد. ب- قبل از هر راه‌اندازی» جرثقیل اصلی باید مورد بازرسی قرارگیرد. به این ترتیب آنچه در فهرست بازرسی‌های ادواری زیر به عنوان «روزانه» ذکر گردیده استء به عنوان بازرسی‌هایی تلقی می‌شود که جرثقیل در رژیم «استفاده مداوم» به آن نیار دارد» بعنی استفاده روزانه به هنگام عملیات نصبء کارهای مربوط به توسعه نیروگاه و با دوران تعمیرات اساسی واحدهاء که طی آن ممکن است جرثقیل سقفی برای چندین روز متوالی برای جابه‌جایی اجزا سنگین مورد بهره‌برداری قرار گیرد. در دوره‌های عادی بهره‌برداری از نیروگاه که جرثقیل به‌صورت مداوم مورد استفاده قرار نمی‌گیردء بازرسی‌های مشخص شده با عنوان «روزانه»» تنها باید قبل از شروع بهره‌برداری از جرثقیل در روز موردنظر» انجام گیرد. با توجه به موارد بند فوق برنامه بازرسی‌ها و نگهداری جرثقیل به شرح زیر توصیه می‌شود: الف - بازرسی‌ها و کنترل‌های موردنیاز روزانه در شروع هر روز موردنظر برای استفاده از جرثقیل (و یا به صورت روزانه در دوران استفاده همه روزه و مداوم) کنترل صحیح مکانیسم عملکرد (با استفاده از کنترل‌های اصلی) - کنترل قلاب‌ها (اصلی و فرعی) - کنترل عملکرد صحیح ترمزها - بازدید زنجیرهای مربوط به بار و یا طناب‌های بالابری - بازرسی پولی‌ها و سایر اجزا مربوط به حمل بار توجه: در حالت بهره‌برداری عادی از نیروگاه که جرثقیل به ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرد بازرسی‌های روزانه فوق‌الذکر فقط در شروع روز موردنظر برای بهره‌برداری انجام می‌شود. در صورت استفاده نکردن جرثقیل اصلی برای مدت طولانی, بازرسی‌های فوق باید به صورت ماهانه و یا حداقل شش ماه یک‌بار انحام شود (بسته به دفعات بهره‌برداری). ب - بازرسی‌ها و کنترل‌های ماهانه (در رژیم استفاده مداوم) - بازدید از جعبه دنده (گیربکس)کنترل سطح روغن (و اضافه کردن روغن در صورت نیاز) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌های آبی ۳۳۳ - بازدید از یاتاقان‌ها و روغن‌کاری در صورت نیاز - بازدید از چرخ‌ها (و گریس‌کاری در صورت نیاز) - کنترل عملکرد تجهیزات سامانه الکتروهیدرولیک ترمزها و بازرسی لنت‌هاء تنظیم فترها (و تعویض لنت‌ها درصورت نیاز) در بعضی از جرثقیل‌ها از ترمزهای بوبینی فنری برای نگه داشتن بار یا توقف کالسکه استفاده شده است. - بازرسی کوپلینگ‌ها و اتصالات - آزمایش عملکرد دکمه‌های استارت و توقف اضطراری - بازرسی کلی ریل‌ها و مسیر حرکت - امتحان توقف کالسکه به هنگام رسیدن کالسکه به کلیدهای حدی آانتهای مسیر - بازرسی کنترل کننده‌های اصلی و اطمینان از عملکرد صحیح آن ۳-۲-۷-۴ بازرسی‌ها و برنامه نگهداری با دوره تناوب بلندتر الف - بازرسی‌ها و نگهداری با دوره شش ماهه - کلیه بازرسی‌های مندرج در فهرست‌های «روزانه» و «ماهانه» فوق‌الذکرء که عمدتا برای بازرسی‌های عادی و سرویس‌های ادواری در رژیم کاری مداوم به‌کار می‌رودء باید در صورت استفاده نکردن از جرثقیل اصلی سقفی نیروگاه برای چند ماه متوالی» حداقل هر شش ماه یک‌بار انجام شود. - علاوه بر موارد فوق‌الذکر» موارد زیر باید هر شش ماه یک‌بار انجام گیرد: بازرسی و کنترل بلبیرینگ‌ها و یاتاقان‌های لغزشی و غلطشی (مربوط به حرکت‌های با سرعت تند و کند)» تکیه‌گاه شفت‌ها و قسمت کوپلاز محور گیربکس و موتور * بازرسی کلی ریل‌های برق‌رسان و کلکتورها و کنترل مقدار فشردگی جاروبک‌ها به ریل‌های برق‌رسان * کنترل محکم بودن اتصالات کابل‌های تغذیه کننده الکتریکی بالابرهای اصلی و کمکی و موتورهای کالسکه در محل اتصال به ترمینال‌ها و کلیدهای اصلی * نظافت و گردگیری تجهیزات مکانیکی و اجزای الکتریکی تابلوها * بازرسی کلی سامانه برق‌رسان کابل‌های تخت آویزان انعطاف‌پذیر کالسکه‌ها و بالابرها * بازرسی کلاچ‌های مغناطیسی سامانه‌های حرکت خزشی * کنترل عدم لرزش اجزای بالابر اصلی در حین کار ب- بازرسی‌ها و نگهداری سالانه علاوه بر بازرسی‌ها و سرویس‌های عادی و بازرسی‌های شش ماهه فوق, بازرسی‌های دقیق‌تر سالانه به شرح زیر توصیه می‌شود: - بررسی وضعیت پل و سایر اجزا سازه فلزی جرثقیل از نظر وضعیت اتصالات صلب تحت بار سازه جرثقیل و تیر بالابر مربوط به برداشتن روتور ژنرآتور (بعد از برداشتن روتور ژنراتور» انجام این بازرسی به صورت فوق‌العاده تاکید می‌شود) - بازرسی دقیق ریل‌ها در کل طول مسیر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - بازرسی وضعیت ضربه‌گیرها - بازرسی درام بالابر اصلی» قرقره‌ها و پولی‌ها از نظر صاف بودن سطح و شیارهای درام» میزان فرسایش سطح درام؛ وضعیت لبه‌ها و چرخش آزادانه - بازرسی دقیق ترمزها درصورت استفاده از ترمزهای الکتروهیدرولیکی,» لازم است سیلندرء پیستون» سوپاپ‌های کنترل و شیرهای سامانه ترمز کنترل شوند. - آزمایش مقاومت عایقی موتور الکتریکی» بازدید از جاروبک‌های موتور و اندازه‌گیری جریان آن - تمیز کردن و بازرسی عملکرد صحیح رله‌های حفاظتی فوق جریان موتورها - آزمایش توقف جرثقیل و قطع شدن کلید اصلی در اثر عملکرد کلیدهای حدی درحالات مختلف - کنترل دمای نقاط مختلف استاتور و یاتاقان‌های موتورهای الکتریکی در حال کار (با اسکن مادون قرمز) - کنترل عملکرد صحیح سیگنال‌ها در مدار کنترل مربوط به مانورهای جرثقیل - بازرسی و تمیزکردن تیغه‌های کلیدهای مدار شکن و کنتاکتورهای مدار قدرت - کنترل عملکرد ترمز جریان آدی و «اکسایتر» مربوطه در بالابر اصلی - نظافت و گردگیری تجهیزات الکتریکی داخل تابلوهای قدرت - تمیزکردن اجزا حفاظتی و کنترلی - کنترل اتصالات پیچی مربوط به وصل سیم زمین حفاظتی به بدنه تابلوها و اجزای جرثقیل - کنترل عملکرد اینورترهای فرکانس مکانیسم حرکتی کالسکه و پل‌ها ج - بازرسی‌های دقیق همه‌جانبه (برنامه‌ریزی نشده و فوق‌العاده)» برای انجام تعمیرات اساسی - بازرسی‌های فوق‌العاده (برنامه‌ریزی نشده)» در صورت مشاهده اشکال و یا صدمات وارده به اجزا مهم جرثقیل (مثل موتورء گیربکس و یاتاقان‌ها و یا نیاز به تعویض قطعات داخلی صدمه دیده و یا فرسوده شده آن انجام می‌شود. دوره انحام آن. معمولا هر ۵ سال یا بیش‌تر می‌باشد. ۴-۳-۷-۴ شرح تفصیلی بازرسی‌ها و نگهداری اجزای مکانیکی الف- طناب بالابری طناب بالابری باید قبل از هر بار به‌ کارگیری برای حمل قطعات و نیز به صورت ماهانه بازدید شود. در صورت استفاده نشدن طولانی از جرثقیل نیز طناب‌ها و زنجیرها باید هر شش ماه یک‌بار تمیز گردد. گریس و مواد زاید به جا مانده روی طناب‌ها پاک شود. طناب‌ها از نظر صدمات احتمالی؛ از جمله سایش خوردگی» تغییر شکل و پارگی رشته‌ها و یا گره خوردن و سایر موارد مشابه بازرسی شود. - اگر تعداد رشته سیم‌های پاره شده در طول طناب از مقدار مجاز مشخص شده توسط شرکت سازنده بیش‌تر باشد» طناب باید تعویض گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۳۵ - استفاده از طناب‌های زنگ زده با دارای خوردگی یا گره‌دار » با رشته‌های کشیده شده و صدمه دیده ممنوع می‌باشد. - اپراتور جرثقیل باید مراقبت نماید که طناب بیرون از شیارهای درام بسته نشود. در صورت ایجاد این حالت اپراتور باید فورا جرثقیل را از حالت کاری خارج و این مورد را تصحیح کند. - در هنگام حمل بار در پایین‌ترین موقعیت آن» لازم است حداقل سه دور طناب روی درام باقی بماند. در زمان بازدید از طناب موارد زیر باید کنترل شود: * اتصال بین طناب و درام و محکم نمودن گیره‌ها * اثرات حرارتی * شرایط روغن‌کاری طناب * قطر طناب * نوع و تعداد پارگی در طناب مقادیر مجاز: برای مقادیر مجاز مقدار سایش یا خوردگی و کاهش قطرطناب به کاتالوگ سازنده مراجعه شود. ب- پولی و درام به طورکلی موارد به شرح زیر باید مورد بازدید قرار گیرد: - وضعیت سطوح شیارها و لبه‌ها - سامانه روغن‌کاری - چرخش آزادانه بر روی محورها - اتصال پاتاقان‌ها و محورها ج - قلاب در مورد قلاب‌ها به طورکلی موارد زیر باید بررسی شود: - استهلاک قلاب‌های بالابری - اتصال قلاب به بلوک مقادیر مجاز برای کنترل ترک» تغییر شکل و سایش قلاب به استاندارد "15405-02711 1018" یا کاتالوگ سازنده مراجعه شود. د- ترمزهای نگه‌دارنده - ترمزها باید به صورت منظم قبل از هر بار استفاده از جرتقیل و حداقل هر شش ماه یک‌بار مورد بازدید قرار گیرد. در شرایط کاری مداوم جرثقیل نیز باید ترمزها قبل از هر بار آغاز به‌کار جرثقیل بازرسی و کنترل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - هنگامی که ترمز برای تنظیم آزاد است. کفشک‌ها را باید به گونه‌ای تنظیم نمود که لنت ترمزها با درام ترمز تماس نداشته باشد و فاصله لنت و درام ترمز در دو سمت درام مساوی باشد. به‌وسیله «فیلر» فاصله بین لنت و درام ترمز اندازه‌گیری میشود. این فاصله به‌وسیله پیچ تنظیم تامین می‌گردد و مانع از به وجود آمدن کورس متفاوت کفشک‌ها می‌شود و هم‌چنین فاصله مساوی بین کفشک‌ها و درام را تضمین می‌نماید. در حالت رها بودن ترمزهاء فاصله کفشک‌ها تا درام ترمز مساوی است. در این حالت پیچ تنظیم باید به‌وسیله مهره مخصوص خود محکم شود تا از شل شدن پیچ در هنگام کار جلوگیری گردد. - درهنگام کار ترمز تمامی سطح لنت آن باید روی درام ترمز فشرده شود. این مورد با چند بار عمل کردن و رها کردن ترمز و کنترل آن تضمین می‌گردد. - خوردگی لنت ترمز در طول کفشک باید یکسان باشد؛ در غیر این صورت درام بیش از اندازه گرم می‌شود. - در نزدیکی قطعات متحرک ترمز (مثل اهرم‌هاء کفشک‌ها و غیره) نباید هیچ مانعی وجود داشته باشد که مانع از حرکت - سطح درام ترمز همیشه باید تمیز و صاف باشد. در هنگامی که کفشک‌ها به حالت پله پله در می‌آیند علت را باید جستجو کرده و در جهت رفع آن اقدام نمود. ۸ - ترمزهای الکتروهیدرولیک امروزه در برخی از مکانیزم‌های بالابری از ترمزهای الکتروهیدرولیک استفاده می‌گرددء لذا لازم است در هنگام بازرسی این نوع ترمزهاء موارد دیل مورد توجه قرار گیرند: - عدم وجود درگیری در مفصل‌ها - تماس صحیح کفشک‌ها به دیسک ترمز - سایش لنت ترمز مقادیر مجاز - سایش لنت ترمز در حدی که پرچ‌ها شروع به سایش با دیسک ترمز نمایند. مجاز نمی‌باشد. - چنانچه در دیسک ترمز فرورفتگی‌های حلقوی شکلی به عمق بیش‌تر از نیم میلی‌متر ایجاد شود باید سطح خارجی آن پرداخت شده و عملیات حرارتی انجام گردد. - تنظیم ترمزها نیز بستگی به تنظیم فنرها و حرکت نرمال پیستون و عقب نشینی یکنواخت کفشک‌ها دارد. روش تنظیم ترمز در شناسنامه سازنده ذکر می‌شود. و - یاتاقان‌ها - در بازدید ماهانه از پاتاقان‌های غلطشی باید وضعیت آنها را از نظر قرارگیری در بدنه و محکم بودن درپوش‌هاء وضعیت آب بندها و صحت سامانه روغن‌کاری و وجود روغن کافی در یاتاقان‌ها بررسی نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳۷ - هنگام سرویس فنی باتاقان‌ها باید به شناسنامه فنی آنها که از طرف سازنده ارائه می‌گردد رجوع نمود. به خصوص باید دقت شود که بوش آنها بیش از اندازه فرسوده و خورده نشده و از جا بیرون نزده باشد. - در بلبرینگ‌ها و یاتاقان‌های دو تکه, مراقبت لازم در مورد محکم بودن پیچ‌ها و مهره‌ها صورت گیرد. - بلبرینگ‌ها از نظر در مرکز قرار گرفتن» لقی و خلاصی بیش از اندازه کنترل شوند. اگر خلاصی از حد مجاز بیش‌تر شود ز - کوپلینگ‌ها بازرسی و نگهداری از کوپلینگ‌ها باید حداقل هر شش ماه یک‌بار انجام و موارد ذیل مورد توجه قرار گیرد: - بازدید از پیچ‌های فلنج کوپلینگ‌ها (نوع صلب) از نظر شل شدگی و یا آسیب‌های دیگر - بازدید از خارهای صدمه دیده کوپلینگ (نوع انعطاف‌پذیر) - در جرثقیل‌ها به طورکلی از دو نوع کوپلینگ استفاده می‌شود: * کوپلینگ‌های فنری - انگشتی * کوپلینگ‌های دنده‌ای در هر دو نوع کوپلینگ باید هنگام بازدید محکم بودن اتصال نیم کوپلینگ‌ها و وضعیت کلیه قطعات آن کنترل شود. در کوپلینگ‌های فنری محکم بودن مهره‌های انگشتی بازرسی شود. - کنترل فرسودگی پوش‌های لاستیکی و انگشتی انجام شود. پس از هر تعمیری که منجر به پیاده کردن مکانیزم گردد. هم محور بودن قطعات اتصال کنترل گردد. - فاصله هوایی بین فلنچ تمام کوپلینگ‌ها به‌وسیله «فیلر» اندازه‌گیری و کنترل گردد. ح - چرخ‌های حرکتی بازرسی و نگهداری چرخ‌ها باید حداقل شامل موارد زیر باشد: - بازدید از سطح تماس چرخ باریل (که باید صاف و بدون صدمات مکانیکی یا سایشی غیرمتعارف باشد) - وجود روغن در یاتاقان‌ها - اتصال چرخ‌ها به محور - سایش و برخورد فلنج چرخ به دیواره ریل - صدای اضافی و ارتعاش هر چرخ - پوسیدگی در فلنج و سطوح چرخ‌ها - سطح تماس چرخ با ریل -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ط - کوپلینگ خورشیدی! برای حرکت‌های بسیار دقیق از آنجایی‌که در هنگام نصب تجهیزات نیروگاه (به خصوص روتور ژنراتور) از سرعت بالابری بسیار پایینی باید استفاده نمودء در مکانیزم حرکتی برخی از جرثقیل‌های سقفی نیروگاه از سامانه حرکت میکرونی" استفاده می‌شود. در این مکانیزم با توجه به نسبت تبدیل دور بالا و فضای کم می‌توان از کوپلینگ‌های خورشیدی که دارای جعبه دنده خورشیدی می‌باشند. استفاده نمود. در بعضی از جرثقیل‌ها به‌جای کوپلینگ خورشیدی از کلاچ مغناطیسی مجهز به سوییچ حدی نشان‌دهنده وضعیت آزاد و وضعیت درگیر کلاج و کلکتور کلاچ استفاده می‌شود. لازم است در بازدیدهای دوره‌ای (در صورت استفاده از این نوع مکانیزم) موارد زیر در آنها مورد توجه - وضعیت روغن‌کاری - صدای درگیری غیرمتعارف - هرگونه ترک در ریشه دنده - هرگونه تماس لغزشی روی سطح دنده‌ها - پوسیدگی ی - سازه فلزی در بازدید از سازه‌های فلزی باید به موارد زیر توجه نمود : - هیچ نقطه از آن دارای عیب مکانیکی» شکستگی, ترک در فلز اصلی و در اتصالات جوشکاری نباشد. - پیچ و مهره شل نشده باشد. بازرسی کلیه اتصالات پیچ و مهره‌ای باید مطابق با شرایط و «تورک» ذکر شده در نقشه سازه جرثقیل و توسط «تورکم‌تر» انجام گیرد. - در محورها و گوشواره‌ها فرسایش وجود نداشته باشد. توجه: - تجربه در بهره‌برداری از جرثقیل‌های نیروگاهی نشان می‌دهد که خرابی‌های اصلی در سازه‌ای فلزی جرثقیل‌ها ناشی از زنگ‌زدگی فلز و یا اعمال بار اضافی می‌باشد. - زمانی که پیچ و مهره‌ای درسازه شل شده باشد (محل اتصال پل به تیراتصال)» پیدا کردن علت شل شدن اهمیت خاصی داردء زیر در غیر این صورت به محض محکم کردن پیچ و مهره‌ها عیب دوباره بازگشت نموده و مشکل ادامه می‌یاید. - برای رفع معایب احتمالی و تعمیر سازه باید با نماینده شرکت سازنده و طراح مشورت شود. | - ۳۱۵1۵ 60627 ۲۵۵ 2 - ۱110۳۵0-5۳20 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ک - ریل - در ابتدای هر نوبت استفاده از جرثقیل باید بازدید چشمی از مسیر کلی حرکت ریل انجام شود و وضعیت از نظر عدم وجود روغن و گریس و هر جسم خارجی بر روی سطح آن کنترل گردد. - در بازرسی دقیق از ریل‌ها که به صورت سالانه انجام می‌شود.ء موارد زیر باید کنترل گردد: * محکم بودن ریل‌ها * میزان فرسایش * خوردگی * تغییر شکل در اثر اصطکاک چرخ‌ها بر روی ریل * ترک پا شکستگی در سطح فوقانی ریل - محکم بودن تیرهای زیر خطوط جرثقیل به ستون‌ها - فاصله (درزهای) واقع در محل اتصال ریل‌ها و تغییر مکان نسبی آنها - سامانه اتصال به زمین ریل‌ها پایانه متوقف کننده حرکت جرثقیل روی ریل‌ها ل - ضربه‌گیرها - بازرسی ضربه‌گیرها باید حداقل سالی یک‌بار انجام شود. - در صورت هر نوع ترک و سایش حدی در ضربه‌گیر تعویض صورت گیرد. ۵-۲-۷-۴ ملاحظات مربوط به روغن‌کاری و گریس‌کاری مکانیزم‌های جر نفیل روغن‌کاری و گریس‌کاری تاثیر مهمی بر روی کار مداوم و طول عمر قطعات جرثقیل دارد و وظایف زیر را در قبال مکانیزم‌ها و قطعات مختلف به عهده دارد: - کاهش اصطکاک و سایش - جلوگیری از زنگ‌زدگی - جلوگیری از ایجاد گرد و خاک بر روی سطوح لغزنده - پر نمودن درزها جلوگیری از ایحاد گرما در سایش سطح و غیره | - 67 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ در نقشه‌های پیوست دستورالعمل نگهداری جرثقیل باید قسمت‌هایی که نیاز به روغن‌کاری دارند و کیفیت (و نوع) روغن مشخص گردد. این اطلاعات و مشخصات باید توسط سازنده جرثقیل در دفترچه بهره‌برداری و نگهداری آورده شده و در اختیار دستگاه بهره‌بردار قرار گیرد. الف - روغن‌کاری ترمزها تمامی قطعات متحرک جرئقیل بسته به رژیم کاری جرثقیل باید روغن‌کاری شود. در رزیم مداوم حداقل هفته‌ای یک‌بار باید روغن کاری انجام شود.در صورت استفاده نکردن از جرثقیل, روغن‌کاری پس از بازرسی‌های ادواری ماهانه در صورت نیاز باید انجام گیرد. بازرسی دقیق ترمزها نیز باید سالی یک‌بار انجام شود و کلیه قسمت‌های متحرک تمیز شده و گریس‌کاری گردد. ب- روغن کاری یاتاقان‌ها - تمامی بلبرینگ‌ها باید حداقل هر شش ماه یک‌بار بازدید و در صورت ضرورت روغن کاری شوند. - روغن بلبرینگ‌ها سالی یک‌بار باید تعویض شود. این عمل باید بعد از تمیز کردن آن توسط مواد شستشودهنده مناسب (نظیر «وارسال») و خشک کردن آن به‌وسیله هوای فشرده انجام شود. - مقدار روغن نباید بیش‌تر از سه چهارم کل حجم محفظه بلبرینگ باشد. - یاتاقان‌های لغزشی جرثقیل در صورت استفاده مداوم باید هر روز و در صورت استفاده موردی» به صورت موردی یا ماهانه روغن کاری شود. - مقدار روغن باید به صورت چشمی با مشاهده بیرون آمدن روغن اضافی تعیین گردد. هم‌چنین این نوع یاتاقان‌ها نیز سالی یک‌بار بای به‌وسیله مواد مناسب, طبق دستورالعمل مربوطه تمیز شده و توسط هوای فشرده, خشک و مجددا روغن‌کاری شود. ج - روغن‌کاری چرخ‌ها (روغن‌کاری یاتاقان‌ها) (مشابه بند فوق) د - روغن‌کاری جعبه دنده‌ها - کیفیت روغن: مراجعه شود به مشخصات روغن پیشنهاد شده توسط سازنده تجهیز - مقدار روغن: مراجعه شود به کاتالوگ سازنده برای جعبه دنده - استاندارد اولین تعویض روغن جعبه دنده باید بعد از ۲۵۰ تا ۳۰۰ ساعت کاری انجام شود. - تعویض روغن برای بار دوم در جعبه دنده‌هایی که تحت شرایط عادی کاری می‌باشند بعد از ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ ساعت کاری و در حالت کار غیر مداوم (برای جرثقیل‌های نصب ءنیروگاه و غیره) هر دو سال یک‌بار انجام شود. - در حالت کاری معمول, جعبه دنده‌ها نیاز به سرویس خاصی ندارند و فقط دمای یاتاقان‌ها و سطح روغن هر از چندگاه - در هنگام کم بودن روغن» باید مقدار لازم اضافه گردد. البته ضروری است نوع روغن مطابق مشخصات سازنده تهیه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی )۳۴۳ - در هنگام تعمیرات اساسی باید جعبه دنده را دمونتاژ و با مواد مناسب یا روغن تمیزکننده» شستشو داد. - هنگامی که جعبه دنده برای مدت طولانی استفاده نشودء قسمت‌های داخلی باید در مقابل خوردگی محافظت شوند. ۶-۲-۷-۴ شرح تفصیلی بازرسی‌ها و نگهداری تجهیزات الکتریکی جر ثقیل الف - آزمایش عملکرد صحیح دکمه‌های فشاری استارت و استاپ برای این منظور باید کلید اصلی ورودی برق به برق‌رسان‌های جرثقیل و کلید مربوط به مدار تغذیه اصلی موتورها وصل شده و دسته کنترل کننده‌های اصلی روی صفر باشد. با فشار دکمه فشاری مربوط به روشن (استارت)» باید چراغ سیگنال مربوطه روشن شود (با فرض اینکه چراغ سالم است) اگر چراغ روشن نشد کلید اصلی برق ورودی جرئقیل قطع گردیده ودکمه فشاری از روی میز کنترل باز شود و به‌وسیله اهم متر کنترل شود. هنگام فشار دکمه فشاری مقاومت صفر و با برداشتن دست از روی دکمه مقاومت بی‌نهایت دیده می‌شود. اگر روشن شده بود. خاموش گردیده و کنتاکتور اصلی مربوط به استارت قطع شود. در غیر این صورت باید ابتدا کلید اصلی مدارشکن برق ورودی به جرثقیل قطع شده و دکمه توقف از روی میز کنترل باز شود و به‌وسیله اهم متر بررسی شود که آیا دکمه توقف درحالت عادی ب- کنترل سالم بودن لامپ‌های سیگنال عملکرد کلیه لامپ‌های سیگنال در مکانیزم‌های مختلف جرثقیل (و عملکرد لیمیت سوییج‌ها) باید در بازدیدهای میان مدت جرثقیل مورد توجه قرار گیرد. برای این منظور در حالت‌های حدی حرکت سامانه‌های مختلف جرثقیل و با عملکرد کلیدهای حدی مربوطهء باید چراغ سیگنال مخصوص آأن سامانه روشن شود. در صورت عدم روشن شدن سیگنال مربوطهء باید علت پیدا شده و مرتفع گردد. ج- بازدید از کنترل کننده‌های اصلی " ابتدا باید عملکرد صحیح کنترل کننده‌های اصلی با راه‌اندازی جرثقیل کنترل شود. آنگاه با خاموش کردن جرثقیل و باز کردن دسته کنترل از روی میز کنترل کلیه کنتاکت‌های آن کنترل شده و تمیز شوند. توجه شود که در کنتاکت‌ها آثار خوردگی» جرقه‌زنی و یا سوختگی نبوده و کنتاکت‌ها به راحتی اتصال یابندء در غیر این صورت کنتاکت‌ها تعمیر و یا تعویض گردند. د-آزمایش قطع شدن برق به‌وسیله عملکرد کلیدهای حدی (لیمیت سوییج‌ها) و رله‌های اضافه بار جرثقیل راه‌اندازی شده و مطابق دستورالعمل زیر عملکرد کلیدهای حدی کنترل شود. در هر حالت با عمل کردن هر یک از کلیدهای حدی» برق جرثقیل باید قطع شده الکتروموتور آن خاموش گردیده و چراغ سیگنال مربوطه روی میزکنترل روشن شود: - با بالا آوردن قلاب تا حد بالاء لیمیت سوییچ بالابر عمل کرده چراغ آن روشن شود و موتور قطع کند. 01۲۵۶5 ۱/۵516 -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - به صورت دستی لیمیت سوییچ "110181 0۷۵۲"عمل کرده چراغ آن روشن شود و موتور قطع کند. - با حرکت پل تا حد نهایی سمت راستء لیمیت سوییچ "1۹1811" عمل کرده موتور حرکتی قطع شده و چراغ "۳۸181" روشن شود. - با حرکت پل تا حد نهایی سمت چپ لیمیت سوییچ "1011" عمل کرده موتور حرکتی قطع شده و چراغ "1۵11" روشن شود. - با عمل کردن هر یک از لیمیت سوییچ‌های "۳۵۳۷/۵۲۵۴" با ۳0۷۵۲۹۵۲" هر کالسکه» حرکت در آن جهت متوقف و چراغ سیگنال مربوطه روشن شود. - در وضعیت "121001" دو جرثقیل یا وضعیتی که دو جرثقیل همزمان یک بار مشترک را جابجا می کند در صورت عملکرد هر یک از لیمیت سوییچ‌های 1۷6۲۹۵۲ 12060 "1200 110151" و *12000:0 0۷۵۲۵۱۹۱" برای هر کدام از کالسکه‌ها باید حرکت هر دو جرثقیل متوقف شده و چراغ سیگنال مربوطه روشن شود. - با عملکرد لیمیت سوییچ‌های حد بالا و حد پایین و لیمیت سوییچ اضطراری بالابر کمکی جرثقیل» حرکت مربوطه متوقف و چراغ سیگنال مربوط به آن روشن شود. - بعد از اتمام عملکرد کلیدهای حدی مدار محددا برقدار شده و کنترل شود که با «نریپ» دستی هر رله اضافه بارء کنتاکتور اصلی از مدار خارج می‌شود. ۸ - اندازه‌گیری جریان عادی الکتروموتورها جریان عادی کلیه الکتروموتورها حداقل شش ماه یک‌بار باید اندازه‌گیری شود. برای این منظور باید مدار فرمان هر موتور با دکمه استارت راه‌اندازی شده و جریان کار موتور از روی ترمینال مربوطه در تابلوهای برق به کمک آمپر متر چنگکی اندازه‌گیری شود. جریان کار موتور نباید از حداکثر جریان درج شده در مدارک فنی سازنده بیش‌تر باشد. و - اندازه‌گیری مقاومت عایقی الکتروموتورهای جر ثقیل اندازه‌گیری مقاومت عایقی سیم‌پیچ الکتروموتورها به صورت سالانه با دستگاه اندازه‌گیری «مگر» باید انجام شود. ز - کنترل دمای نقاط مختلف استاتور و یاتاقان‌های موتورهای الکتریکی در حال کار دمای نقاط مختلف استاتور و باتاقان‌های موتورهای الکتریکی باید کنترل گردد که بیش‌تر از حد مجاز نباشد (داغی موضعی). انجام این آزمایش با استفاده از اسکن مادون قرمز به صورت سالانه توصیه می‌شود. خ - اندازه‌گیری مقاومت عایقی کابل‌های قدرت جر ثقیل توصیه می‌شود سالانه و نیز به صورت موردی (در صورت بروز شک نسبت به سالم بودن عایق‌بندی کابل‌های تغذیه موتورها) این کابل‌ها ابتدا در کل مسیرشان از نظر وجود شکستگی در غلاف عایقی کابل» لهیدگی و با بریدگی بازرسی شود. سپس به‌وسیله دستگاه تست «مگر» مقاومت عایقی کابل‌های قدرت اندازه‌گیری شود. مقاومت عایقی این کابل‌ها (کابل‌های فشار ضعیف) نباید از ۰/۵ مگااهم کم‌تر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۳۳ ۳-۷-۴- ملاحظات کلی در مورد تنظیمات مرتبط با فعالیت‌های نگهداری تجهیزات جرثقیل ۱-۳-۷-۴ تنظیم مکانیزم‌ها برای تنظیم قسمت‌ها و مکانیزم‌هایی که به صورت «یونیت» خریداری می‌شوند باید به دفترچه دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری سازنده رجوع شود . این بخش‌ها شامل الکتروموتورء ترمز» گیربکس و مواردی از این قبیل می‌باشد. ۲-۳-۷-۴ کلیدهای حدی مربوط به حد بالا و حد پایین متصل به درام قبل از نصب میکروسوییچ به محور درام کارهای زیر باید انجام شود: ابتدا میکروسوییچ حد بالای قلاب تنظیم می‌شود و میل پیچ به قدری می‌پیچد تا مهره میکروسوییج حد بالا را تحریک نماید (تحریک میکروسوییچ یا توسط اهم‌متر سنجیده می‌شود یا توسط صدایی که ایجاد می‌نماید). - بعد از انجام اعمال فوق» پولی بلوک تا بالاترین حد خود بالا آورده می‌شود سپس کوپلینگ میکروسوییچ حد بالا و پایین بر روی شافت درام نصب می‌گردد. هم محوری آنها چک می‌شود و برای اطمینان از محل میکروسوییچ حد بالاء پولی بلوک پایین برده شده سپس دوباره بالا آورده می‌شود. - جهت تنظیم لیمیت سوییچ حد پایین» قلاب پولی بلوک پایین آورده می‌شود. در این موقعیت باید حداقل ۲ دور طناب در میکروسوییچ‌هاء پیچ‌ها محکم شده و مطابق با کارت روغن‌کاری» عمل روان‌سازی انجام می‌شود. سپس درپوش در محل خود قرار می‌گیرد. ۳-۳-۷-۴- تنظیم کلیدهای حدی بالابری وابسته به «پولی بلوک»" متحرک یا کلید حدی اضطراری این لیمیت سوییچ‌ها برای اطمینان از عدم ایجاد هر گونه تماس بین «پولی بلوک» متحرک و سازه جرثقیل به‌کار می‌رود. این لیمیت سوییچ پس از قرار گرفتن درپوش «پولی بلوک»» بر روی سازه ترولی (کالسکه) نصب می‌گردد. برای تنظیم آن» سیمی با طول مناسب که وزنه‌ای به آن آویزان است به اهرم لیمیت سوییچ متصل می‌گردد. سپس قطعه رینگی شکل که سیم از داخل آن عبور کرده است به وزنه پیچ می‌شود. طول سیم باید به اندازه‌ای باشد که وقتی پولی بلوک به حد بالای خود می‌رسد لیمیت سوبیچ عمل نماید. کلیدهای حدی فوق‌الذکر شامل میکروسوییچ, اهرم و سیمی است که از یک سمت به وزنه‌ای متصل شده باشد و از جهت دیگر به اهرم اتصال یافته باشد. زمانی که پولی بلوک بالا می‌آید. با وزنه تماس یافته و در نتیجه اهرم میکروسوییچ عمل می‌نماید. با پایین آمدن پولی بلوک. اهرم بدلیل وجود وزنه پایین آمده و فشار از روی میکروسوییچ حذف می‌گردد. ه۳۵[|۵ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۴-۳-۷-۴ میکروسوییج سامانه حرکتی پل این قبیل میکروسوییچ‌ها برای کنترل حرکت انتهایی جرثقیل استفاده می‌شود. این میکروسوییچ‌ها بر روی کلگی‌ها نصب می‌شوند. اهرم‌هایی که آنها را تحریک می‌نمایند نیز بر روی تیر مسیر حرکت در فاصله مناسبی از دو متوقف کننده انتهایی قرارمی‌گیرند. این «میکروسوییج» معمولا از نوع صلیبی دو مرحله‌ای است به‌گونه‌ای که در مرحله اول سرعت پل کم می‌شود و در مرحله دوم پل متوقف می‌گردد. بدین صورت بار هرگز لنگر نمی‌اندازد. ۵-۳-۷-۴ میکروسوییچ‌های سامانه حرکتی کالسکه حداکثر تا رسیدن به این میکروسوییچ‌ها حرکت نماید. اهرم‌هایی که این میکروسوییچ‌ها را تحریک می‌نمایند زیر سازه کالسکه تعبیه می‌شوند. این «میکروسوییج‌ها» نیز معمولا" دو مرحله‌ای صلیبی می‌باشد. نماید» در این صورت باید کالسکه فورا توقف نماید. ۶-۳-۷-۴ میکروسوییج کابین کنترل روی درب ورودی کابین» میکروسوییچ مخصوصی نصب شده است. هنگامی که این درب بازگردد میکروسوییج عمل می‌نماید و ۷-۳-۷-۴- طناب پبیچی در ام برای طناب پیچی درام» پولی بلوک‌های متحرک را بر روی ساپورت‌هایی روی زمین قرار می‌دهند. سپس به یک انتهای طناب, سیم نا ز کی را متصل می‌نمایند . ابتدا طناب از پولی‌ها عبور می‌نماید. پس از رسیدن به نقطه اتصال, طناب در آن نقطه به درام متصل می‌گردد و سر دیگر طناب به انتهای دیگر درام یا نقطه ثابت روی سازه اتصال می‌یاید. باید توجه نمود که پس از طناب پیچی» هیچ‌گونه تابی که باعث پیچش پولی متحرک گرددء دیده نشود. هم‌چنین در طی طناب پیچی باید از رسیدن هر گونه صدمه و أسیبی به طناب جلوگیری شود. در هنگام کار مکانیزم بالابری و در زمان پایین‌دهی قلاب بدون بار» شل شدن طناب مجاز نمی‌باشد.» زیرا تخلف از اصول درست طناب بندی بر روی درام می‌تواند منجر به افتادن طناب از روی درام و پارگی آن شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳۵ ۸-۴- بازرسی‌ها و نگهداری ژنراتورهای آبی و سامانه تحریک ۱-۸-۴- کلیات در این قسمت از راهنما توصیه‌هایی درباره بازرسی و نگهداری ژنراتور و نیز ملاحظات کلی و عمومی مربوط به تعمیرات زنراتورهای سنکرون ارائه شده است. بازرسی‌ها و نگهداری ژنراتور را برای سهولت می‌توان تحت عنوان نگهداری «زیربار» و «نگهداری در حالت توقف» دسته‌بندی کرد. نگهداری زیر بار عمدتا شامل انجام «فعالیت‌های نظارتی»" می‌شود. این فعالیت اهمیت بسیار زیادی در تشخیص سریع وضعیت ژنراتور دارد و اگر به درستی انجام نشودء منجر به صدمات پرهزینه خواهد شد. در این قسمت از راهنماء ابتدا توصیه‌ها و پیشنهادات مربوط به بازرسی‌های عادی روزانه» هفتگی و ماهانه » شامل بازرسی‌های «زیر بار» و «حالت توقف» ارائه می‌شود. در مورد نگهداری پیش‌گیرانه ژنراتور و دوره‌های بازرسی دقیق‌تر (که طی آن قسمت‌هایی از ژنراتور باید دمونتاز شود) و نیز بازرسی‌های کامل و همه‌جانبه‌ای که برای انجام آن باید روتور برداشته شود» برنامه زمان‌بندی با دوره‌های ثابتی را نمی‌توان توصیه نمود. عوامل مختلفی در تعیین فواصل زمانی بین بازرسی‌های دقیق» انجام آزمایش‌های عملکرد مرتبط با نگهداری و بالاخره دوره‌های بازرسی همه‌جانبه و دمونتاز کامل ماشین تاثیرگذارند. چنان که در مقدمه‌ی این فصل از راهنما در مورد اتخاد ترکیب مناسبی از روش‌های نگهداری پیش‌گیرانه و پیش‌گویانه ذکر گردید. استفاده از روش نگهداری بر مبنای قابلیت اطمینان دستگاه‌ها » مبتنی بر تحلیل داده‌ها و استفاده از مستندات مربوط به سوابق نگهداری و تعمیرات قبلی انجام شده» برای اکثر ژنراتورهای نیروگاه‌های جدیدء که دارای ابزار دقیق‌های مناسب» تجهیزات گسترده نظارتی و سامانه‌های نوین جمع‌آوری و دسته‌بندی اطلاعات مربوط به عملکرد واحد می‌باشد. می‌تواند به کار گرفته شود. ۳-۸-۴- بازرسی‌ها و سرویس‌های عادی (روتین) ۱-۳-۸-۴ بازرسی‌های عادی (روتین) زنراتور هدف از این بازرسی‌هاء بررسی چشمی ژنراتور به منظور اطمینان از صحت کارکرد آن می‌باشد. برای واحدهای بزرگ با سامانه تحریک استاتیک بازرسی‌ها به شرح زیر توصیه می‌شود: - بازرسی چشمی جاروبک‌های حلقه‌های لغزان (از نظر طولء ساییدگی و جرقه زدن) و صداهای غیرعادی (صداهای مربوط - بازرسی چشمی فیلترهای هوای محفظه حلقه‌های لغزان یا محفظه کلکتور 5 ۷1۵110۲۵۶ -1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ - کنترل سطح روغن یاتاقان هادی فوقانی و یاناقان وزنی (یا یاناقان ترکیبی هادی و کف‌گرد) - کنترل پاتاقان‌ها از نظر صداهای غیرعادی - کنترل نمایش‌دهنده فشار تفاضلی گرفتگی فیلترهای دوبل روغن یاتاقان‌های ژنراتور (باناقان هادی و یاتاقان ترکیبی) - کنترل مقادیر کمیت‌های اندازه‌گیری شده توسط نشانگرهای نصب شده روی تابلوی محلی مخصوص دستگاه‌های اندازه‌گیری ژنراتور شامل: * درجه حرارت کفشک‌های یاتاقان‌های هادی و ترکیبی * درجه حرارت روغن یاتاقان‌های هادی ترکیبی در ظرف روغن و در خروجی مبدل‌های حرارتی روغن و مقدار جریان حجمی (بده) روغن * مقدار جریان حجمی و درجه حرارت آب خنک‌کننده کولرهای ژنراتور * میزان ارتعاشات قسمت گردان در محل یاتاقان‌های ژنراتور و توربین * میزان فاصله هوایی بین روتور و استاتور - کنترل مقادیر کمیت‌های زیر از روی تابلوی کنترل محلی واحد شامل: * کنترل درجه حرارت‌های سیم‌پیچی‌های استاتور و روتور (حداکثر مقادیر) * کنترل درجه حرارت‌های هسته استاتور (حداکثر مقادیر) * کنترل درجه حرارت‌های دندانه‌های هسته استاتور (حداکثر مقادیر) * کنترل درجه حرارت‌های هوای خنک‌شده خروجی کولرهای ژنراتور و دمای هوای داغ ورودی (حداکثر مقادیر) * کنترل درجه حرارت محفظه کلکتور ب- بازرسی‌های عادی هفتگی (واحد در حال کار) - کنترل سامانه روغن یاتاقان‌ها و لوله‌های روغن از نظر نشتی - کنترل سامانه آب خنک‌کننده ژنراتور و کولرها از نظر نشتی و یا تعریق شدید روی کولرهای هوا/آب - کنترل و آزمایش لامپ‌های روی تابلوهای کنترل محلی و «ترمینال باکس‌های» ژنراتور و تعویض لامپ‌های نمایش گر (در صورت نیاز و سوختن لامپ‌ها) - کنترل فشار روغن روی سامانه روغن یاتاقان‌های ژنراتور - کنترل عملکرد سامانه تخلیه بخار روغن یاتاقان‌ها (و کنترل نمایش عملکرد فن‌های تخلیه بخار توسط لامپ‌های روی تابلوی کنترل واحد) ۲-۲-۸-۴- کنترل‌ها و سرویس‌های عادی (هفتگی یا ماهانه) اهم کنترل‌ها و سرویس‌های عادی ژنراتور (در حالت توقف واحد)» که بسته به مورد و شرایط بهره‌برداری » باید به صورت هفتگی یا ماهانه انجام شود به شرح زیر توصیه می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۳۷ - کنترل حلقه‌های لغزان و جاروبک‌ها و خارج کردن جاروبک‌هایی که بیش‌ترین ساییدگی و کم‌ترین طول را دارند. به منظور اندازه‌گیری و امتحان آنها (هفتگی) - کنترل محکم بودن نگه‌دارنده جاروبک‌ها و اتصالات جاروبک‌ها (ترجیحا هفتگی) و تمیزکردن سطح آن و محفظه حلقه‌های لغزان و داخل شافت بالایی ژتراتور از غبارکرین» جرم‌ها و مواد زاید (در صورت نیاز) - تعویض دوره‌ای قطب‌های مثبت و منفی ولتاز تحریک. مطابق دستورالعمل سازنده - کنترل سطح روغن یاتاقان‌ها در حالت توقف (هفتگی) - بازرسی چشمی قسمت آنتهایی سیم‌پیچی‌ها در دو طرف (طرف 15 و طرف ](۱۷1) به صورت ماهانه - کنترل عملکرد گرم کننده‌های سیم‌پیچی ژنرآتور (هفتگی) و در هر دوره توقف واحد (واقع در پیت ژنراتور) - کنترل وضعیت خط ترمزها (روی رینگ ترمز ژنراتور) و تمیز کردن محوطه زیر روتور از غبار ناشی از ساییدگی ترمز (در صورت نیاز) به صورت ماهانه - کنترل فیلتر سامانه ترمز (تمیز کردن آن از گردوغبار در صورت نیاز) - امتحان و روشن‌کردن الکتروموتور پمپ‌های جریان متناوب و جریان مستقیم سامانه تزریق روغن فشار بالاء برای اطمینان از صحت آن و تمیزکردن فیلتر روغن (در صورت نیاز) - کنترل عملکرد صحیح فن‌ها و سامانه تخلیه بخار روغن یاتاقان‌ها و تخلیه آن وفیلتر الکترواستاتیک آن (در صورت نیاز) - کنترل موردی بولت‌ها از نظر شل شدگی و با گم شدگی - کنترل وضعیت جاروبک انتقال جریان‌های سرگردان القا شده روی شافت (جاروبک زمین) - کنترل عملکرد میکروسوییچ‌های مربوط به بلوکه کردن عملکرد سامانه اطفای حریق 2) ژنراتور» در صورت باز کردن درهای ورود به محفظه (پیت) ژنراتور - تمیز نمودن سطح باس‌بارهای عایق‌بندی شده مدار روتور (1].2205 ۳1۵1۵) ۳-۸-۴- برنامه نگهداری و آزمایش‌های ژنراتور برنامه کلی نگهداری و آزمایش‌های مرتبط با نگهداری و تعمیرات ژنراتور» باتوجه به ملاحظات ذکر شده در بند (۱-۸-۴) این بخش از راهنماء براساس جمع‌بندی پیشنهادها و توصیه‌های سازندگان معتبر ژنراتور و نیز توصیه‌های مندرج در راهتماها و نشریات فنی معتبر در این زمینه در جدول شماره (۱۳-۴) ارائه شده است. عناوین منابع استفاده شده در پیوست این راهنما آورده شده است. برنامه نگهداری موثرء براساس شرایط بهره‌برداری و نتایج بازرسی‌ها و تحلیل اطلاعات جمع‌آوری شده و مستندات مربوط به نگهداری‌های قبلی ژنراتور تهیه می‌شود. عواملی که در تعیین زمان انجام بازرسی‌های دقیق و آزمایش‌های مرتبط با نگهداری و فعالیت‌های مربوط به تعمیرات موثرند عبارتند از: -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ الف - تاثیرات و تنش‌های مربوط به بهره‌برداری عادی - مدت بهره‌برداری در حالت‌های (۱۷]0469) مختلف ( مثل حالت کنترل فرکانس شبکه) - تعداد استارت و توقف‌ها و نوع فرمان‌های توقف صادر شده (توقف عادی » توقف اضطراری سریع» توقف اضطراری تاخیری) - مدت زمان توقف‌های طولانی واحد (بیش‌تر از یک هفته) - سرعت بارگیری و نرخ تغییر بار واحد حین بهره‌برداری ب - تاثیرات ناشی از فشار کاری در شرایط غیرعادی بروز حالت اتصال کوتاه در نزدیکی ژنراتور ( تعداد بروز اتصال کوتاه و شدت جریان عبور کرده ناشی از این حالت) - مدت و شدت کارکرد خارج از سنکرون ژنراتور (عملکرد آسنکرون) - مدت کارکرد در شرایط بار نامتعادل - تعداد دفعات حذف ناگهانی بار ژنراتور و بروز شرایط اضافه سرعت ( و رسیدن به سرعت بحرانی) - مدت کارکرد در شرایط اضافه ولتاز - مدت کارکرد در شرایط دمای اضافی - کارکرد در شرایط آلودگی محیط - وجود رطوبت اضافی در محیط - تعداد فرمان‌های توقف اضطراری -------- صفحهٔ بعد -------- رم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی جدول ۱۳-۴- ی موضوع نگهداری و آزمایش‌ها بازرسی‌های ادواری و نگهداری پیش‌گیرانه همه جانبه ژنراتور سیم‌پیچی استاتور - بازرسی کامل چشمی و فیزیکی هسته استاتور- بازرسی کامل چشمی و فیزیکی سیم‌پیچی استاتور- کنترل محکم بودن گوه‌ها و وضعیت مواد الاستیک پر کننده شیار (برای محکم کردن سیم‌پیجی در شیار) و اجزای نگه‌دارنده قسمت انتهایی میله‌های استاتور سیم‌پیچی استاتور-- تست فشار قوی» با ولتاژ مستقیم 0(]) سیم‌پیچی استاتور- اندازه‌گیری مقاومت عایقیء تعیین (۸۲) سیم‌پیجی استاتور -اندازه‌گیری میزان تخلیه جریی سیم پیجی استاتور - اندازه‌گیری گاز آوزن سیم‌پیجی استاتور- اندازه‌گیری ضریب تلفات عایقی (تانژانت دلتا) مغناطیسی) روتور - بازرسی کامل چشمی روتور- مقاومت عایقی سیم‌پیچی میدان تحریک (تست مگر) روتور - تست افت ولتاز بر روی هر کدام از قطب‌های مقاومت عایقی یاتاقان هادی بالایی و یاتاقان تراست (یاتاقان وزنی » یاتاقان کف‌گرد) ۳۳۹ رنامه کلی نگهداری و آزمایش‌های ژنراتور دوره های توصیه شده هیچ دوره استاندارد شده و ثابتی برای فعالیت‌های پیش‌گیرانه ادواری توصیه‌نمی‌شود. برای هر ماشین خاص برحسب شرایط بهره‌برداری» دوره‌های بازرسی و نگهداری پیش‌گیرانه مشخص می‌شود. - بعد از اولین سال پهره‌برداری - حداکثر ۲/۵ سال بعد از بهره‌برداری اولیه - حداکثر ۵ سال بعد از بهره‌برداری اولیه - طی هر بار توقف طولانی مربوط به بازرسی کلی واحد. به طوری که فواصل بازرسی‌ها از ۵ سال یک‌سال, ۲/۵ سال و ۵ سال بعد از زمان بهره‌برداری اولیه. سپس طی هر بار توقف طولانی برای بازرسی‌های ژنراتور» به طوری که فاصله بازرسی‌های کامل از ۵ سال تجاوز نکند - یک سال, ۲/۵ سال و ۵ سال بعد از اولین راه‌اندازی واحد کنترل شود. - بعد از ۵ سال هر زمان که روتور برای بازرسی و تعمیرات برداشته می‌شود. گوه‌ها کنترل و محکم شود. (به خصوص اگر ژنراتور ۲۰ تا ۳۵ سال بدون تعویض گوه‌هاء مورد بهره‌برداری قرار گرفته باشد). سه یا ۵ سال یک‌بار و طی هر توقف طولانی مربوط به بازرسی کامل و تعمیرات مهم واحد (مطابق - همراه با تست ولتاژ فشار قوی ح(] انجام شود - پس از هر بار توقف طولانی مدت واحد (حدود یک ماه) علاوه بر تست فشار قوی انجام شده در کارخانه و به عنوان تست پذیرش در زمان ساخت و یا تحویل, بعد از بهره‌برداری فقط درصورت انجام تعمیرات روی سیم‌پیچی» برای بررسی صحت و پیوستگی خاصیت عایقی انجام شود( مطابق ضوابط استانداردهای معتبر) - در طول ۵ سال اول (بعد از راه‌اندازی اولیه) تخلیه جزیی اندازه‌گیری شود و بعد از این دوره» هر ساله مقدار تخلیه جزیی و الگوی‌های مبتنی بر فاز وقوع تخلیه جزئی ثبت شود و در صورت مشاهده اندازه‌گیری شود. غیرروتین- هرگاه درمورد فرسودگی عایق‌کاری استاتور شک و ابهام وجود داشته باشد غیر روتین- در کنار و همراه انجام سایر تست‌های ژنراتور برای بررسی وضعیت آن غیر روتین- قبل از انجام تعمیرات و سیم‌پیچی مجدد استاتور» و یا درصورتی که هسته صدمه دیده باشد (برای تشخیص مناطق و نقاط داغ هسته) طی توقف‌های طولانی و بازرسی‌های همه‌جانبه و مهم واحد. به طوری که فواصل این بازرسی‌ها از ۵ سال تجاوز نکند. - سالانه و بعد از انجام تعمیرات مهم - پس از توقف‌های طولانی مدت واحد ( حدود یکماه) غیر روتین- درصورتی که فرسایش عایقی سیم‌پیچی روتور مورد شک باشد سالانه - طبق دستورالعمل سازنده -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۳-۸-۴ توصیه‌های کلی در مورد نگهداری و تعمیرات ژنراتور ۱-۴-۸-۴ ملاحظات عمومی برخی از اجزای ژنراتورهای آبی» مثل جاروبک‌های رینگ کلکتور به مرور زمان ساییده می‌شوند و لازم است به صورت منظمی مورد بازرسی قرار گرفته و تنظیم گردند و بعد از مدتی کارکرد تعویض شوند. بازرسی چشمی روزانه در مورد کموتاتورهای تحریک‌کننده‌های گردان و حلقه‌های لغزان نیز باید انجام شود و گرد کربن روی کموتاتورها در فواصل زمانی کوتاه زدوده شود. در برخی اجزای دیگرء مثل کولرها و کانال‌های هدایت هوای هسته استاتور (به سمت شیارهای سیم‌پیچ استاتور) گردوغبار و سایر مواد زاید جمع می‌شود که باید این اجزا مرتبا تمیز شوند. عایق‌کاری سیم‌پیچی‌ها نیز در معرض گردوغبارء مواد زاید و جرم‌های ناشی از ترکیب گردوغبار با بخار روغن و رطوبت قرار می‌گیرند و باید تمیز شوند. علاوه بر آن عایق‌کاری سیم‌پیچی‌ها به مرور زمان استهلاک پیدامی کند و نیاز به بازرسی و نگهداری دارند. اجزایی از ژنراتور نیز در معرض ارتعاش و تنش‌های مکانیکی و تنش‌های حاصل از تغییرات سریع بار و دما قرارمی‌گیرند و با گذشت زمان ممکن است استحکام خود را از دست بدهند. مثلا اجزای آنها شل شود (مثل ورق‌های استاتور) و یا در اجزایی ترک مشاهده شود. این اجزا نیز باید مورد بازرسی دقیق قرار گیرند و نگهداری شوند. ۳-۳-۸-۴ دوره تناوب بازرسی‌ها بسیاری از سازندگان و استفاده کنندگان اعتقاد دارند که ماشین‌های الکتریکی مهم گردان باید در پایان اولین سال بهره‌برداری به‌طور کامل دمونتاژ و مورد بازرسی همه‌جانبه قرار گیرند و بعد از آن» بازرسی‌های کامل و دمونتاز می‌تواند در فواصل زمانی طولانی‌تری انجام شود (رجوع کنید به جدول ۱۳-۴)» در این صورت در دوره‌های کوتاه‌تر بعدی» به جای دمونتاز کامل و برداشتن روتورء با انجام بازرسی‌های جزیی» بسیاری از موارد استهلاک و آشکالات جزیی مشخص خواهد شد و می‌توان به موقع و با صرف زمان نسبتا کمی برای اصلاح این موارد اقدام نمود. ۱-۳-2-۸-4- بازرسی‌های جزیی رینگ‌های لغزان» کموتاتورها و جاروبک‌ها را به سادگی می‌توان بازرسی نمود. در بعضی از ماشین‌ها با برداشتن پنجره‌هایی می‌توان بخشی از سیم‌پیچی استاتور» فن‌ها و فواصل هوایی را مشاهده نمود. برای بازرسی بیش‌ترء با برداشتن پوشش فوقانی محفظه ژنراتور و یک سری از صفحات پوشش دهنده سیم‌پیچی‌هاء دسترسی به قسمت‌های اتصالات سرهای سیم‌پیچ استاتور» رینگ‌های مدارهای موازی» فواصل هوایی» اتصالات سرسیم‌های کلاف‌های میدان تحریک و مدارهای اصلی (مربوط به جریان ورودی) تحریک و فن‌ها برقرار می‌شود. با برداشتن صفحات دیگر پوشش دهنده (کاورها)» دسترسی به ترمینال‌های فاز ژنراتور» ترانسفورماتورهای جریان و نیز پشت هسته استاتور و صفحات اتکایی برقرار می‌شود. بازرسی دوره‌ای چشمی برای اجزای فوق‌الذکر ماشین ضروری است. در مورد رینگ‌های لغزان» کموتاتورها و جارویک‌هاء دوره‌های بازرسی کوتاه‌تری مورد نیاز است. برای سار اجزای ژنراتور بازرسی‌های سالانه پیشنهاد می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی )۳۵ ۳-۲-2-۸-2- بازرسی کامل بازرسی کامل را با برداشتن روتور می‌توان انجام داد. باید دقت زیادی در برداشتن روتور مبذول داشت تا از صدمه دیدن هسته و سیم‌پیچ استاتورء یاتاقان‌ها و اجزای دیگر جلوگیری شود. در این خصوص لازم است برای کارکنان نگهداری و بازرسان» دوره آموزشی در نظر گرفته شود تا حین مراحل برداشتن روتورء بازرسی‌ها و نگهداری» صدمه‌ای به ماشین وارد نیاید. در زمان بازرسی کامل لازم است تمام اجزایی که برداشته می‌شود به دقت شناسایی و علامت‌گذاری شود تا در هنگام نصب مجدد.ء در جای اصلی قرار گیرد. مونتاز محدد باید همراه با توجه خاص به تمیزکاری همه اجزا باشد. برداشتن مواد زاید» محکم کردن همه اجزا در مجموعه‌های مختلف (شامل فن‌هاءکانال‌های هدایت هوا از سمت فن‌ها به طرف مجراهای عبور هوا در داخل هسته؛ صفحات پرس‌کننده» گوه‌ها) و قرار دادن کلیه قطعاتی که در زمان بازرسی و تعمیرات مورد اصلاح و یا استفاده قرار گرفته‌اند در جای مناسب خود.ء باید با دقت زیاد مورد توجه کارکنان نگهداری قرار گیرد. ۳-۴-۸-۴- شرح تفصیلی بازرسی‌ها و نگهداری ۱-۳-24-۸-2- استاتور - بازرسی از سیم‌پیچ» سازه‌های نگه‌دارنده آن» گوه‌ها و اتصالات قسمت‌های بیرون از شیارهای هسته باید انجام شود. سیم‌پیچ‌های استاتور به منظور تعیین استهلاک حرارتی و الکتریکی و آأسیب‌های ناشی از نیروها وتنش‌های مکانیکی باید از نزدیک مورد بازرسی قرارگیرند. تخریب ناشی از پدیده کروناء روی قسمت‌های خارج از شیار کلاف‌های سیم‌پیج از تغییر رنگ سطح عایق آنها قابل تشخیص است. در مواردی نوارهای حفاظتی خارجی ممکن است فرسوده شود. احتمال بروز چنین تخریب‌هایی به خصوص در محل‌هایی که قسمت‌های انتهایی (خارج از شیار) میله‌های استاتور» که دارای اختلاف پتانسیل بیش‌تری می‌باشند و در کنار هم قرارگرفته‌اند. بیش‌تر است. البته رنگ‌های نیمه‌هادی و نوارهایی که مقاومت خاص برای محدود کردن صدمات ناشی از پدیده کرونا دارند. برای قسمت‌های خارج از شیار کلاف‌ها به‌کار می‌روند. وارنیش‌ها و نوارهای هادی اغلب در ناحیه اتصالات و قسمت‌های خارج شیار به‌کار می‌رود. این قسمت‌ها نیز باید مورد توجه ویژه کارکنان نگهداری قرار گیرد. - لازم است قسمت‌های خارج از شیار میله‌های سیم‌پیچ» به منظور پیدا کردن آثار ترک در نوارهای لایه خارجی عایق‌بندی کنترل شود. این قسمت‌ها باید با دست لمس شود و وضعیت عایق آن از نظر خشک بودن, استحکام و اسفنجی بودن آن بررسی گردد. - تخریب قسمت‌های خارج از شیار میله‌های سیم‌پیچ‌ها باید از نظر تنش‌ها وشوک‌های ناشی از وقوع خطاهای اتصال کوتاه بازرسی و مورد توجه خاص قرارگیرد. - همه کلاف‌های سرفازء «جامپر»‌ها و قطعات رینگ‌های مدارهای موازی باید از نظر کرونا و شل بودن بازرسی شود. ضروری است گوه‌ها در شیارها به‌منظور کنترل استحکام در هر سه جهت کنترل شود. گوه‌هایی که با ضربه زدن بر آن صدای فضای توخالی شنیده می‌شود باید علامت‌گذاری شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های آبی سدهای بزرگ سیم‌پیجی, بمنظور پیداکردن گرده‌هایی که ممکن است ناشی از شل بودن کلاف‌هاء مواد پرکننده کناری, گوه‌ها با ورق‌های هسته باشد. کنترل گردد. گرده‌های قهوه‌ای رنگ نزدیک شیارهای گوه ممکن است اکسید آهن باشدء که ناشی از شل شدن گوه‌ها پا شل شدن ورق‌های هسته استاتور و از بین رفتن عایق لاکی روی آن می‌باشد. گرده‌های ناشی از - لازم است تمام شیارهاء کانال‌های عبور هوای مربوط به سامانه تهویه در هسته و قسمت‌های خارج از شیار کلاف‌های ساییدگی سطح عایق سیم‌پیچی‌ها نیز عمدتا در کانال‌های عبور هوای هسته استاتور جمع می‌شوند. - نگهداری و تست قسمت‌های مختلف عایق‌کاری سیم‌پیچ استاتور: لازم است مواظبت به عمل آید تا سیم‌پیچ و سرهای انتهایی آن به طور مکانیکی محکم باشد. همه اتصالات شل, بلوک‌های نگه‌دارنده و گوه‌ها باید به ساپورت‌ها محکم شود. موادی که برای تعمیر عایق کاری سیم‌پیچی استاتور به‌کار می‌رود شامل وارنیش» نوارهای فیبر شیشه‌ای». صفحات ساخته شده از ترکیبات فنولیک‌های مسلح شده با میکا و مواد اپوکسی می‌باشد. لازم است این مواد از لحاظ ترکیب شیمیاییء کلاس دما و سایر مشخصات با مواد اصلی عایق به کار رفته توسط سازنده در ساخت عایق کاری سیم‌پیچی‌ها سازگار باشد. گوه‌گذاری مجدد شیارها باید همراه با استفاده از نوارهای اضافی ( فیلرها» برای قسمت‌هایی که مورد نیاز است, انجام شود به طوری که تمام کلاف‌ها در شیارها به طور شعاعی محکم شود و از ایجاد ارتماش و جابه‌جایی محل میله‌های سیم‌پیچی در شیار جلوگیری به عمل آید. در مواردی می‌توان گوه‌هایی را که تا حدی به‌طور شعاعی شل شده است با به‌کار بردن لایه ضخیمی از وارنیش با خمیر اپوکسی محکم نمود. - گردوغبار باید با هوای فشرده برداشته شود. غالبا در مسیر عبور هوا در ژنراتور تعریق انجام می‌شود. لذا در زمان تمیز کردن کانال‌های هوا و زدودن گردوغبار با هوای فشرده و قبل از دمیدن هوا باید مطمئن شد که هوا عاری از رطوبت است. در این شرایط ممکن است استفاده از فیلتر یا رطوبت‌گیر موردنیاز باشد. سطوح خارجی عایق را به منظور برداشتن جرم‌ها و یا روغن چسبیده به آن می‌توان با دستمال تمیز نمود. - برای نگهداری ماشین, انجام آزمایش‌های الکتریکی همزمان با بازرسی چشمی ضرورت دارد. برای درک درست از شرایط ماشین» بازرسی چشمی بدون انجام آزمایش‌ها و یا برعکس انجام آزمایش‌ها به تنهایی» کافی نیست. بازرسی چشمی همراه با آزمایش‌های لازم طبق دستورالعمل‌های مناسب به نتیجه‌گیری صحیح در مورد وضعیت عایق‌کاری کمسک می‌کند (رجوع کنید به بند ۴-۴-۸-۴ در مورد آزمایش‌های مرتبط با نگهداری ژنراتور). - جایگزینی کلاف‌های مجزا یا نیم کلاف: جایگزینی کلاف‌های مجزا در بسیاری از ماشین‌ها توجیه‌پذیر است. موفقیت در این کار به این عوامل بستگی دارد: کلاف در داخل شیارها خیلی سفت و درگیر نباشدء عایق‌بندی آن خیلی خشک نشده باشد و فضای کافی در اطراف شیار استاتور برای شل کردن و آزاد کردن کلاف‌ها وجود داشته باشد. دسترسی برای آزاد کردن کلاف‌ها از طریق برداشتن یک با چند عدد از قطب‌های روتور آیحاد می‌شود. اما در مواردی که تشخیص دقیقی اشکالات به بررسی بیش‌تری نیاز داردء روتور باید برداشته شود. در هر صورت لازم است دسترسی کافی به سطح استاتور برقرار شود تا از آسیب رسیدن به کلاف‌های دیگر جلوگیری شود. به منظور جایگزینی میله داخل شیار لازم است میله‌های واقع در قسمت جلوی میله موردنظر به آرامی به طرف جلو رانده شود. زیراء در صورت رعایت نکردن احتیاط لازم هنگام تعویض میله‌های مذکورءاحتمال دارد که به میله‌های جلوی آن سیب وارد شود. بعد از آنکه کلاف معیوب با کلاف جدیدجایگزین شد.ءکلاف‌های جلوی آن باید به جای اول خود برگردند وبرخی از اتصالات سیم‌پیچ‌ها باید از نوساخته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۵۳ - تعویض اتصالات اصلی و نوترال با یکدیگر: در برخی از ژنراتورهای آبی اتصالات ترمینال‌های فاز و اتصالات ترمینال نقطه صفر ژنراتور به نحوی ساخته می‌شوند که با یکدیگر قابل تعویض باشد. عایق‌بندی دیواره زمین کلاف استاتور در نزدیکی ترمینال نوترال سیم‌پیچی تحت پایین‌ترین گرادیان دی‌الکتریک قرار می‌گیرد. بالاترین گرادیان (ولتاز خط به زمین)» در نزدیکی ترمینال‌های اصلی (ترمینال فاز) سیم‌پیچی پدید می‌آید. هنگامی که از طریق آزمایش یا مشاهده چشمی» شروع تخریب عایق‌بندی هویدا می‌شودء معمولا دوره‌ای پایانی منتهی به ترمینال‌های اصلی وضعیت بدتری نسبت به دوره‌ای منتهی به ترمینال نوترال دارند»ء چون قسمت منتهی به ترمینال اصلی تحت تنش دی‌الکتریک بیش‌تری قرار می‌گیردء بنابراین ممکن است طول عمر سیم‌پیچ را از طریق تعویض اتصالات ترمینال‌های اصلی با ترمینال نوترال افزایش داد. - هسته و قاب استاتور: سمت داخلی هسته استاتور (به سمت فاصله هوایی) باید از نظر وجود اتصالی بین ورق‌های است صفحات پرس کننده و اجزای سازه نگه‌دارنده هسته بازرسی و از نظر شل شدن و وجود نقاط داغ کنترل گردد. برای محکم کردن ورقه‌های شل شده و اصلاح آثار سوختگی بین ورقه‌ها می‌توان از چسب اپوکسی با ترکیب مناسب برای این گونه ترمیمات استفاده نمود. معبرهای هواً و اجزای نگه‌دارنده رینگ‌های مدارهای موازی سیم‌پیچ و اتصالات آن باید از نظر محکم بودن بازرسی شوند. پشت هسته (سمت محفظه ژنراتور) و نیز وضعیت بولت‌های مربوط به فونداسیون» دیدگی به روش الکترولیز و محلول اسیدفسفریک تمیز شود. لازم است از سیم‌پیچی و اتصالات بولتی سرهای سیم‌پیچی میدان و سیم‌پیچی میراکننده قطب‌ها بازدید به عمل آید و از نظر قطبی را که چند حلقه آن اتصال کوتاه شده استء به آسانی تعمیر نمود. از طریق تست اندازه‌گیری امپدانس مدار روتور و تست افت ولتاز روی هر قطب می‌توان قطب آسیب دیده که بین دوره‌ای سیم‌پپیچ میدان آن اتصال کوتاه شده است را پیدا نمود. تمیزکاری قطب‌ها و سطح سازه باید انجام شود و در صورت نیاز رنگ‌کاری اجزای سازه مجددا انجام شود. در بعضی ژنراتورهای با شافت عمودی, قطب‌های روتور به رینگ حاشیه روتور قفل می‌شود. رینگ حاشیه روتور به‌وسیله اتصالاتی به محفظه عنکبوتی روتور مهار می‌گردد. البته در بعضی ژنراتورها رینگ حاشیه روتور» از طریق جمع‌کردن رینگ به‌وسیله عملیات گرم‌کردن و سپس تعویض گوه‌ها و سردکردن به سازه عنکبوتی چسبده می‌شود (111 511۳11). این اتصالات ممکن است در اثر پدیده خستگی, معیوب شود. لذا باید به صورت دوره‌ای مورد آزمایش قرار گیرد. شکسته شدن یک یا تعدادی از این اتصالات» ممکن است منجر به تغییر وضعیت سازه حاشیه روتور و کشیده شدن قطب‌ها به سمت استاتور شود. برای کنترل درز بین سطح داخلی قطب با سازه حاشیه روتور از «فیلر»های خاص اندازه‌گیری باید استفاده کرد. در بازرسی‌های روتور این فواصل نیز باید کنترل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های آبی سدهای بزرگ ۳-۳-2-۸ اندازه‌گیری فاصله هوایی و تغییرات آن قبل از راه‌اندازی اولیه ژنرآتور» تست اندازه‌گیری فاصله هوایی و تست مرکز مغناطیسی ژنراتور انجام می‌شود. در شروع و سال‌های اولیه بهره‌برداری از ژنراتور» اندازه‌گیری فاصله هوای بین روتور و استاتور با جزییات کامل, بسیار آهمیت دارد. در سال‌های اولیه این اندازه‌گیری باید در بالا و در پایین هر قطب آنجام شود. موقعیت روتور نسبت به استاتور باید در همه جهات کنترل شود هم‌چنین دایروی بودن روتور دقیقا کنترل گردد. در سال‌های بعد و در صورت مناسب بودن نتیجه اندازه‌گیری‌های قبلی» لازم نیست اندازه‌گیری فاصله هوایی در ازای هر قطب انجام شود. تنها باید در چهار نقطه روی سطح روتور» که نسبت به یکدیگر ‎٩۰‏ درجه زاویه دارند؛ اندازه‌گیری به عمل آید. بسیاری از سازندگان توصیه می‌کنند که فواصل هوایی روتور نباید بیش‌تر از ۵ درصد نسبت به مقدار متوسط آن کم یا زیاد شود. استفاده کنندگان در بسیاری از موارد تا حداکثر ۱۵ درصد تغییر نسبت به فاصله هوایی طراحی شده را قابل قبول می‌دانند. تغییرات بالای ۱۵ درصد باید بررسی شود. فواصل هوایی غیریکنواخت ممکن است تأثیرات مخرب جدی روی استحکام سازه روتور و استاتور داشته‌باشد. در بعضی از زنراتورهای جدید سیستم پایش پیوسته و *1۵[ ۵" فاصله هوایی در نظر گرفته می‌شود. 5-۳-4-۸ تحریک‌کننده گردان رطوبت وکثیفی علت اصلی اغلب خرابی‌ها در این نوع تحریک‌کننده‌ها می‌باشد. لذا لازم است تحریک کننده از ذرات فلزی, جرم‌هاء بخار روغن یا رطوبت پاک باشد. تمیزکاری باید با جارو برقی (مکنده) و یا با هوای خشک فشرده با فشار کم» انجام شود. لازم است مقاومت عایقی سیم‌پیچ‌های ژنرآتور تحریک کننده گردان به طور سالانه کنترل شود. اگر بخار روغن با جرم‌ها و گردوغبار ترکیب شده باشد. لازم است تمیزکاری با حلالی خاص که توسط سازنده برای این کار توصیه شده است. انجام شود. لازم است دقت شود حلال با سطح کموتاتور تماس نیابد. مواد سطح کموتاتور معمولا" به حلال‌ها حساس می‌باشد. کموتاتور مولدهای سامانه تحریک گردان باید بازرسی شود.ء تا از صاف بودن سطح آن اطمینان حاصل گردد. ۵-۳-2-۸-4- جارویک‌ها و کلکتور تحریک‌کننده لازم است جاروبک‌ها به آسانی در نگه‌دارنده‌ها حرکت کند و درعین‌حال به‌نرمی با حلقه‌های لغزان کلکتور با فشار لازم تماس حاصل نمایند. فشار جاروبک‌ها باید کنترل شود و در مورد میزان فشار لازم برای جاروبک, فاصله میان نگه‌دارنده جاروبک و کلکتور و روش‌های تنظیم این مقادیر لازم است به دستورالعمل‌ها و توصیه‌های سازنده مراجعه شود. در صورت نیاز به تعویض جاروبک‌های سوخته شده, باید از جارویک‌هایی با همان اندازه و مشخصات استفاده گردد. در هنگام بهره‌برداری از واحد لازم است محفظه کلکتور سامانه تحریک به صورت چشمی بازرسی گردد و به صدای ناشی از دوران حلقه‌های (رینگ‌های) لغزان توجه شود. 1-۳-4-۸-2- کنترل عایق‌بندی باتاقان یاتاقان‌های هادی بالای روتور ژنراتورهای با شفت عمودی معمولا نسبت به بازوها و سازه نگه‌دارنده آن عایق‌بندی شده است تا از گردش جریان‌های القایی از طریق سطوح یاتاقان» که باعث جرقه خوردن سطح کفشک‌های یاتاقان و صدمه دیدن آن می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۹۵ جلوگیری شود. عایق‌بندی باتاقان باید به طور سالانه به‌وسیله آهم‌متر و دستگاه «مگر» کنترل شود. اگر مقاومت عایق‌بندی کم‌تر از میزان مشخص شده توسط سازنده باشدء موارد باید بررسی و اقدام اصلاحی انجام شود. سامانه روغن کاری فشار بالا نگهداری زیادی لازم ندارند» زیر فقط در زمان استارت و توقف و برای دوره کوتاهی به‌کار می‌رود. اشکال رایج در این سامانه» مربوط به لوله‌های فشار بالای این سامانه است. این سامانه‌ها معمولا به یک سوییچ و ترانسمیتر فشار مجهزند و در مواقعی که فشار روغن در حد لازم نیست آلارمی برای جلوگیری از استارت صادر می‌شود. ۸-۳-2-۸-2- تست روغن باتاقان آزمایش طیف نگار جذب اتمی برای تعیین میزان ذرات فلز در روغن روانکاری به‌کار می‌رود. نمونه‌برداری سالانه پا شش ماهه و ۹-۳-2-۸-5- هم‌راستا سازی و بالانس شافت و اجزای گردنده ژنراتور هم‌راستا سازی شافت پایینی و بالایی روتور و تست اندازه‌گیری انحراف شافت در جهت شعاعی و محوری و بالانس جرمی اجزای گردنده, در زمان ساخت و مونتاز زنراتور در نیروگاه برای ژنراتورها انجام می‌شود. هنگامی که مونتاژ نهایی روتور در محل نیروگاه انجام می‌شودء تنظیمات اضافی در محل نصب انجام می‌شود و بالانس نهایی» با استفاده از وزنه‌هایی که محل‌های نصب آن روی سازه روتور پیش‌بینی شده است. انجام می‌گیرد. بعد از بازرسی‌های کامل و یا انجام تعمیرات اساسی ماشین»که همراه با برداشتن روتور است» هم‌راستا سازی مجدد شافت و اندازه‌گیری دقیق میزان انحراف محور (خروج از محور) شافت. باید انجام گیرد. این کنترل باید یک بار برای مجموعه شافت بالایی و پایینی روتور و یک بار پس از کوپلاژ با محور توربین» انجام گیردء به نحوی که گردش ماشین به طور رضایت‌بخشی بدون ارتعاش اضافی انحام شود. میزان مجاز آنحراف محور شافت» توسط سازنده در ازای هر نقطه اندازه‌گیری مشخص می‌شود. ۱-۳-2-۸ سامانه‌های خنک کننده قبل از راه‌اندازی اولیه تست «هیدرواستاتیک» مدار آب خنک‌کننده سامانه خنک‌کن انجام می‌شود. بازدهی کولرهای هوا/آب به علت جمع شدن رسوب و دیگر مواد در لوله‌های کولر کاهش می‌یابد. اگر ترکیب آب به‌گونه‌ای باشدکه باعث جمع شدن رسوبات درکولرها شود, لازم است تمیز کردن دوره‌ای در فواصل کوتاه‌تری انجام شود. اگر صافی‌هایی در قسمت ورودی آب تغذیه خنک‌کننده کولرها قرار دارده لازم است این صافی‌ها به‌طور مرتب تمیز گردد. وجود جرم و یا لجن در کولر ژنراتور» باعث تنزل ظرقیت تبادل حرارتی کولر می‌شود و تقلیل قدرت عملکرد کولرء از طریق افزایش در اختلاف دمای میان آب و دمای هوای اطراف آن» برای یک میزان مفروض بارء آشکار می‌گردد. باید لوله‌های کولر از نظر وجود رطوبت در سطح, در اثر نشت آب از کولر بازرسی گردد. جمع شدن رسوب و لای و لجن در لوله‌های کولر خوردگی را افزایش می‌دهد. این لوله‌ها پس از مدتی باید با لوله‌های جدید تعویض شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۵۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ در کولرهایی که مقدار حجمی آب (دبی) کم است. احتمال رسوب گرفتگی بیش‌تر می‌باشد. برای این کولرها لازم است به‌طور مرتب تمیزکاری داخل لوله‌ها با جریان سریع سیال مناسب (فلاشینگ) » طبق دستورالعمل‌های مربوطه انجام شود. -۱۱-۳-2-۸- جک‌ها و ترمزها این اجزا عموما نگهداری زیادی لازم ندارند. کفشک‌های ترمز مکانیکی ژنراتور باید از نظر ساییدگی سطح آن بازرسی شود. سامانه تامین هوای فشرده ترمز مکانیکی نیز باید از نظر نشت هوا و نیز روغن‌کاری پکینگ (آب بند) سیلندر» بازرسی شود. ۴-۴-۸-۴- آزمایش‌های مرتبط با نگهداری ژنراتور از طریق بازرسی‌های چشمی کامل و همه‌جانبه» اطلاعات زیادی در باه وضعیت ژنراتور به دست می‌آید. ساییدگی‌های مکانیکی در اجزا و استهلاک سطوح خارجی عایق‌بندی غالبا با آثار ظاهری نمایان می‌شود.ء لیکن آثار ظاهری نمایان شده در سطوح اجزاء برای قضاوت در مورد وضعیت برخی از اجزای ماشین کافی و قابل استناد نیستند. مثلا برای ارزیابی وضعیت واقعی عایق‌کاری سیم‌پیچی. انجام تست‌های خاص بر روی این اجزا موردنیاز خواهد بود. به این ترتیبء در برنامه نگهداری ژنراتورهاء انجام آزمایش‌ها در موارد زیر لازم به نظر می‌رسد: رله‌های حفاظتی به‌طوری که کارکرد صحیح ژنرآاتور مورد شک قرارگیرد. انجام تست‌های خاص مشخص می‌نماید که ماشین هنوز می‌تواند به کار ادامه دهد و یا اقدامات اصلاحی و تعمیر موردنیاز می‌باشد. ب- برای روشن شدن رفتار ماشین در بلند مدت. ج - برای پیش‌بینی احتمال بروز اشکالاتی در آینده که می‌تواند سرویس‌دهی ماشین را متوقف نماید. اهم تست‌هایی که به عنوان تست‌های نگهداری و تست‌های تشخیص در مورد ژنراتورها می‌تواند انجام شود به شرح زیر است: - تست مقاومت عایقی با ولتاز مستقیم پایین» که در درجه اول مواردی مانند اتصال زمین سیم‌پیچی» رطوبت بالا و کئیف شدن عایق (تقلیل مقاومت عایقی) را نشان می‌دهد (تست مگر با ولتاز ۵۰۰ تا ۵۰۰۰ ولت )1): - تست ولتاژ بالاء با اعمال ولتاژ مستقیم (:102) که مشخصات و اشکالاتی را که طی تست با ولتاژ پایین قابل تشخیص نیستند. را مشخص می‌نماید. سطح ولتاز تست ۱/۷ برابر سطح ولتاژ تست ولتاژ بالاا تحت فرکانس شبکه قدرت با اعمال - تست‌های اندازه‌گیری شاخص بلاریزاسیون سیم‌پیچ استاتور که برای به دست آوردن اطلاعاتی در مورد شرایط نسبی عایق انجام می‌شود. شاخص پلاریزاسیون برابر مقدار مقاومت عایقی در ۱۰ دقیقه تقسیم بر مقدار مقاومت عایقی در یک - تست‌های «ولناژ بالا تحت فرکانس شبکه قدرت با اعمال ولتاژ متناوب یا تست استحکام دی‌الکتریک» که برای اثبات توانایی سیم‌پیچ برای تحمل اضافه ولتاز اعمال شده در زمان مشخص انجام می‌شود (تست با ولتاز :)۸ و دامنه 8 -[ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌ها یآبی ۳1۷ مثلا ۸۰ درصد تا ۶۰ درصد دامنه تست اصلی (که برابر |+1ل]2 است) انجام شود. - تست‌های اندازه‌گیری ضریب تلفات عایقی (تانژانت دلتا) و «نیپ آپ» عایق‌بندی که برای آشکارسازی رطوبت و حفره‌های خالی در عایق‌بندی به‌کار می‌رود و مقدار یونیزاسیون را نشان می‌دهد. - تست آندازه‌گیری تخلیه‌جزیی الکتریکی (دشارز)» که عیوب عایقی از جمله طبله‌شدن عایق سیم‌پیچ» وجود فضای خالی بین لایه‌های قسمت دیواره زمین عایق و پدیده "1۳۵16118 [۵ع۳100111 "در قسمت" ۵۷۵۲11۵۵" رامشخص می‌نماید. - تست اندازه‌گیری مقاومت اهمی سیم‌پیجی با جریان مستقیم» که برای آشکارساختن اتصالات شل شده هادی و یا باز بودن مدار سیم‌پیچی به‌کار می‌رود. - تست‌های امپدانس سیم‌پیچی میدان تحریک روتور و افت ولتاز روی هر قطب. که برای تشخیص اتصال کوتاه دو یا چند حلقه سیم‌پیچی روتور به‌کار می‌رود. - تست شار مغناطیسی استاتیک هسته استاتورء که معیوب شدن عایق بین ورق‌ها و محل آنها را در هسته نشان می‌دهد. پس از انجام تعمیرات اساسی» بسته به وسعت تعمیرات انجام شده در مورد روتور و یا استاتور» برخی از تست‌های فوق‌الذ کر باید انجام شود. در این خصوص به دستورالعمل‌های خاص سازنده برای تعمیرات اساسی مراجمه شود. خطوط کلی کار در جدول شماره (۱۳-۴) این قسمت از راهنما آورده شده است. ۵-۸-۴- برنامه نگهداری سامانه اطفای حریق با دی‌اکسیدکرین (: 0) برای ژنراتور استفاده از سامانه دی اکسیدکرین (۳02) یکی از روش‌های متداول برای اطفای آتش سوزی سیم‌پیچی‌های ژنراتورهای آبی می‌باشد. این سامانه شامل مخزن‌ها یا سیلندرهای حاوی گاز دی‌اکسید کرین» لوله‌کشی‌هاء شیرها و سامانه کنترل کننده الکتریکی مرتبط با آن می‌باشد. برنامه کلی نگهداری سامانه دی‌اکسید کربن در جدول (۱۴-۴) ارائه شده است. جدول ۱۴-۴- برنامه نگهداری سامانه دی‌اکسید کربن ژنراتور 2 وزن کر سای کز ۳0 هر شش ماه یک‌بار 1 کنترل کی شیرهای سامانه سالانه و بعد از رنگ‌آمیزی سامانه لوله‌کشی انجام آزمایش عملکرد کل سامانه ,0:) - ۱۲ سال یک‌بار - هر کدام از سیلندرهایی که طی پنج سال استفاده قبلی تست هیدرواستاتیک در مورد آنها انجام نشده باشد. باید قبل از پر شدن مجدد تست هیدرواستاتیک در مورد آنها انجام شود. بازرسی چشمی کامل و انجام تست عملکرد مدار اخطار تخلیه «!) توجه: گاز دی‌اکسیدکرین خطرناک است و تخلیه آن پس از انتشار در محیط پرهزینه می‌باشد. لازم است کارهای نگهداری و آزماپش با دقت زیادی انجام شود تا از تخلیه ناخواسته آن ممانعت شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹/۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۹-۴- نگهداری ترانسفورماتورهای نیروگاه ۱-۹-۴- بازرسی‌های اآدواری و برنامه نگهداری ترانسفورماتورهای قدرت روغنی ۱-۱-۹-۴ مقدمه برنامه نگهداری ترانسفورماتور باید براساس بازرسی‌های منظم و همه‌جانبه انجام گیرد. این برنامه بازرسی» علاوه بر بازدیدهای چشمی و کنترل‌های روزانه و یا هفتگی می‌باشد که طی آن اطلاعات مربوط به سطح روغن» درجه حرارت سیم‌پیچی‌ها و وضعیت عمومی ترانسفورماتور مشاهده و یا ثبت می‌شود. هرچند در نیروگاه‌های بزرگ, در اتاق کنترل مرکزی» سامانه نظارت از دور و جمع‌آوری اطلاعات, اطلاعات مربوط به وضعیت کار ترانسفورماتور را در اختیار بهره‌بردار قرار می‌دهد. با این حال کنترل از دور نمی‌تواند جای بازرسی‌های چشمی روزانه و هفتگی توسط بهره‌برداران نیروگاه و کنترل‌ها و بازرسی‌های دقیق و همه‌جانبه توسط افراد با صلاحیت گروه نگهداری را بگیرد. ۳-۱-۹-۴ برنامه نگهداری ترانسفورماتورهای قدرت نوع روغنی برنامه کلی نگهداری و آزمایش‌های مرتبط با نگهداری و تعمیرات ترانسفورماتورهای قدرت روغنی در جدول شماره (۱۵-۴) توصیه شده است. ۳-۱-۹-۴- شرح تفصیلی بازرسی‌ها و نگهداری ترانسفورماتورهای قدرت روغنی برای دوره‌های سالانه و یک ماه بعد از اولین بهره‌برداری الف - موارد عمومی لازم است یک بازرسی دقیق انجام گیرد. برگ‌های اطلاعات قبلی مربوط به پارامترها وکمیت‌های مربوط به ترانسفورماتور دقیقا مطالعه شود. اگر درجه حرارت» فشار و سطح روغن در نشان‌دهنده‌هاء که در برگ‌های داده‌ها ثبت گردیده علی‌رغم تغییر فصل و با تغییرات بار تغییری نکرده باشدء حتما مشکلی وجود دارد: یا نمایش‌گرها آشکال فنی دارند و با برگ‌های مربوط به برداشت مقادیر فوق به درستی پر نشده است. ب - تانک ترانسفورماتور - تانک ترانسفورماتور از نظر وجود خوردگی زیاد و نشتی روغن کنترل گردد. - وجودنشتی به قسمت نگهداری گزارش شود و درصورت مشاهده نشتی به نمایش‌گر سطح روغن توجه خاص مبدول گردد. - نقاطی از تانک که خوردگی شدیدی دارند باید با برس سیمی تمیز و با رنگ ضد زنگ ترمیم شود. -------- صفحهٔ بعد -------- رم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۹ج جدول ۱۵-۴ - برنامه کلی نگهداری و آزمایش شرح بازرسی و آزمایش‌ها نگهداری‌های پیش گیرانه بازرسی چشمی کلیه اجزا بازرسی کلی و آزمایش بوشینگ‌ها کنترل سطح روغن بوشینگ‌ها پاک کردن کامل بوشینگ‌ها آزمایش فشار قوی ترانسفورماتور و بوشینگ‌ها اسکن مادون قرمز از ترانسفورماتور و بوشینگ‌های آن آزمایش اندازه‌گیری مقاومت عایقی هسته نسبت به زمین اندازه گیری ولتاز شکست یا استحکام دی‌الکتریک روغن, آنالیز گازهای حل نشده و آزمایش فیزیکی و شیمیایی محتوای روغن آزمایش مقاومت عایقی سیم‌پیجی‌ها و هسته با دستگاه «مگر» بازرسی کنترل و آزمایش فن‌های سامانه خنک کننده بازرسی کامل دستگاه مبدل حرارتی ترانسفورماتور بازرسی کامل مخزن انبساط روغن و دیافراگم آن بازرسی و آزمایش دماسنج‌های سطح فوقانی روغن و سیم‌پیچی‌های ترانسفورماتور کنترل عملکرد نمایش‌گر سطح روغن بازرسی و آزمایش ادوات تخفیف فشار اضافی داخل تانک ترانسفورماتور بازرسی و کنترل عملکرد رله حفاظتی فشار اضافی بازرسی و آزمایش عملکرد رله بوخهلتس بازرسی و نگهداری دستگاه تغییر «تپ» ترانسفورماتور انجام تست عملکرد سامانه حفاظت در مقابل آتش سوزی بازرسی از ریل‌ها و وضعیت فونداسیون ترانسفورماتور بررسی و بازنگری مقادیر نامی ترانسفورماتور آزمایش نسبت تبدیل در تپ های مختلف و گروه برداری تست مقاومت اهمی سیم‌پیچ اولیه و سیم‌پیچ ثانویه در تپ‌های مختلف تست آنالیز پاسخ فرکانسی ترانسفورماتور جهت اطمینان از عدم از هم‌پاشیدگی کلاف‌های سیم‌پیچ در اثر عبور جریان اتصال کوتاه در بیرون ترانسفورماتور تست «لمان» نشان دهنده سوراخ شدن کیسه هوای تانک ذخیره روغن کنترل ماده رطوبت‌گیر سیلیکاژل بینی هوای ترانسفورماتور ۳۸۹ های ترانسفورماتورهای قدرت روغنی دوره توصیه شده - طبق توصیه‌های سازنده ترانسفورماتور - سالانه - فصلی: بازرسی کلی - هر سه آلی پنج سال یک بار : آزمایش - سه الی پنج سال یک‌بار در محیطهای با آلودگی عادی (کلاس متوسط) - سالانه: در محیط‌های با آلودگی زیاد - سه الی پنج سال یک‌بار (به طور کلی) - شش ماه آلی یک سال: در صورت مشکوک بودن در مورد صحت کامل بوشینگ‌ها - سالانه - در صورت وجود شک در مورد صحت دستگاه - درصورتی که آنالیز گازهای حل نشده نشان دهنده وجود گازهای ناشی از داغ شدن بیش از حد هسته و جرقه‌های داخلی در سیم‌پیچ ترانسفورماتور باشد - هر شش ماه یک‌بار - در صورت وجود شک در کارکرد صحیح ترانسفورماتور - سه الی پنج سال یک‌بار و در مواقعی که احتمال بروز اشکال وجود داشته باشد - سالانه - سالانه - سالانه - بازرسی سالانه - انجام کالیبراسیون : هر سه الی پنج سال یک‌بار - هر سه الی پنج سال یک‌بار - بازرسی و انجام آزمایش عملکرد: سالانه - کنترل نشتی‌های روغن: سه آلی پنج سال یک‌بار - بازرسی: سالانه - انجام آزمایش‌های صحت کار رله: هر سه الی پنج سال یک‌بار». طبق دستورالعمل‌های سازنده - سالانه - سالانه - سالانه - سه الی پنج سال یک‌بار - سالانه - سالانه - بعد از بروز خطای اتصال کوتاه شدید -سالانه - سالانه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ ج- دماسنج سطح فوقانی روغن وضعیت کلی دماسنج بررسی شود. این دماسنج‌ها معمولا دارای یک عقربه اضافی می‌باشند که حداکثر درجه حرارت پدیدار شده بین دو بازرسی کلی را (طی سال یا از زمان باز گرداندن آن به نقطه مبداء) نشان می‌دهد. روند تغییرات دماء در برگ‌های اطلاعات قبلی بررسی و از صحت عملکرد آن اطمینان حاصل شود. د- دماسنج‌های سیم‌پیچی ترانسفورماتور این دماسنج‌ها قرار است درجه حرارت گرم‌ترین نقاط سیم‌پیچی را (براساس آزمایش‌های انجام شده توزیع حرارتی در ترانسفورماتور» در زمان انجام آزمایش‌های پذیرش نهایی کارخانه‌ای و تنظیمات دماسنج)» نشان دهند. معمولاء در بهترین حالت.» این ادوات در بالاترین مقدار بار نامی (منعکس در پلاک مقادیر نامی ترانسفورماتور)» درجه حرارت سیم‌پیجی را به دقت نشان می‌دهند (آن هم در صورتی که طی بهره‌برداری از کالیبراسیون خارج نشده باشند). به این ترتیب این نمایش‌گرها ممکن است در مواردی» نمایش دهنده مقدار واقعی درجه حرارت نقاط مختلف سیم‌پیچی نباشند و مقادیر درجه حرارت گرم‌ترین نقاط سیم‌پیچی مربوط به بارهای مختلف را به صورت شبیه‌سازی شده نشان دهند. به عبارت دیگر در بهترین حالت. می‌توانند نشان دهنده تخمین کلی از میزان درجه حرارت نقاط داغ سیم پیجی باشند.ء لذا اعداد نمایش داده شده به عنوان مقادیر دقیق,» قابل اتکاء نیستند. این ادوات عمدتا برای تعیین زمان افزایش سطح خنک سازی (فعال کردن مدار راه‌اندازی پمپ‌ها و فن‌های سامانه خنک‌کننده) و یا فعال کردن وسایل هشدار دهنده استفاده می‌شود. این ادوات یک بار در کارخانه کالیبره می‌شوند (براساس روش خاص سازنده) و معمولا در محل نیروگاه قابل کالیبره کردن نیستند). برخی از ترمومترها را می‌توان بدون کم کردن سطح روغن ترانسفورماتور باز کرد. در این مورد باید به دستورالعمل سازنده ترانسفورماتور مراجعه نمود. (یک ماه بعد از بهره‌برداری اولیه و بعد به صورت سالانه) فن‌ها در هر بازدید از کلیدخانه و نیروگاه به فن‌های ترانسفورماتورها باید توجه شود. در روزهای گرم‌تر سال و هنگامی که بارگیری از ترانسفورماتور به حد ظرفیت آن می‌رسد. تمام فن‌ها باید روشن باشند. در غیر این صورت» عیب فن‌های متوقف شده باید سریعا برطرف شود. مدار فرمان کارکرد فن‌ها در ازای درجه حرارت. باید کنترل و تنظیم شود. فن‌ها از نظر وجود صدای غیرمعمول یاتاقان آنها و وجود تیغه‌های شل شده باید کنترل شوند. معیوب بودن یاتاقان‌ها را می‌شود با اسکن مادون قرمزدر حالی که فن در حال کار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌های آبی )۳۶ سامانه پمیاز روغن ترانسفورماتور - فرمان کنترل حرارتی الکتروپمپ‌های روغن امتحان شود. با بالا بردن دستی درجه حرارت تنظیم شده پمپ‌ها باید روشن شوند. در بعضی ترانسفورماتورها الکتروپمپ‌ها به‌وسیله «تایمر» با برق‌دار شدن ترانسفورماتور روشن می گردند. - با یک آمپرمتر دقیق جریان موتور پمپ» برای هر سه فاز کنترل شود. بررسی شود آیا به دلیل استهلاک زیادی عایق»موتور بار اضافی می‌کشد یا خیر مقادیر اندازه‌گیری شده برای مقایسه با برداشت‌های بعدی ثبت و نگهداری شود. - در صورتی که جریان موتور پمپ کم‌تر از حد معمول است. ممکن است نرخ جریان روغن به دلیلی کم شده باشد. در این صورت باید تمام شیرها به دقت کنترل شود تا نسبت به باز بودن کامل آنها اطمینان حاصل شود. اگر پروانه‌های پمپ به محور آن محکم نباشد. نرخ جریان روغن کاهش پیدا می‌کند. هم‌چنین وجود لای و مواد زاید در خطوط جریان روغن نیز باعث کاهش نرخ جریان روغن می‌شود. - در صورتی که جریان موتور پمپ بیش‌تر از حد معمول باشد» دلیل آن ممکن است وجود مانعی در راه چرخش پمپ باشد. سطح صدای پمپ کنترل شود. فرسودگی یاتاقان وزنی پمپ‌هاء چرخش پروانه پمپ‌ها را در محفظه با مشکل مواجه می‌سازد. صدای ناشی از برخورد پروانه با محفظه پمپ متمایز است و باید به آن توجه شود. در صورت شنیدن صدای خاص درون محفظه, باید با برداشتن موتور از داخل محفظه, لقی پروانه‌های پمپ کنترل شود و در صورت نیاز یاتافان وزنی پمپ تعویض گردد. هم‌چنین اگر میزان انحراف از محور در شافت بیش از حد و یا سطح صدا بالاا باشدء یاتاقان‌های - تست رله کنترل فاز مدار تغذیه‌کننده الکترویمپ‌ها شامل تابع‌های حفاظتی ولتاژ کم» ولتاژ زیاده قطع شدن یک‌فاز و پم خوردن توالی فازها چک شود. فلومتر مقدار حجمی جریان روغن فلومترها معمولا سرعت‌های کم روغن را نیز نشان می‌دهند (تا حدود ۱/۵ متر برثانیه). اگر روغن جریان نداشته باشد. با قرار گرفتن فلومتر در وضعیت خاموش پمپ» یک کنتاکت عمل کرده و اخطار مربوط به خاموش بودن پمپ روغن را فعال می‌کند. باید مدار کنترلی فلومتر مرتبا سالی یک بار کنترل شود و موقعیت صفر فلومتر و عملکرد مدار مربوط به آلارم حالت خاموشی پمپ روغن امتحان شود. در این حالت با باز کردن مدار موتور پمپ وضعیتی که باید مدار فرمان آلارم را فعال نماید» کنترل شود. در این حالت باید موقعیت عقربه فلومتر کنترل, و از قرار گرفتن آن در وضعیت صفر جریان مایع» در حالت قطع مدار -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ کنترل وضعیت کارکرد پمپ ممکن است از قسمت مکش پمپ به دلیل محکم نبودن آب بندهای پمپ در قسمت ورودی» هوا مکیده شده و داخل جریان روغن شود. در مواردی ممکن است هوا از طریق پکینگ شیر واقع در سمت لوله‌های قسمت مکش هوا به داخل روغن نفود کند. این امر می‌تواند منجر به پدید آمدن حباب‌هایی در روغن ترانسفورماتور شده و باعث عملکرد رله بوخهلتس و یا دتکتور گاز شود. در این حالت آنالیز گازهای حل نشده افزایش غیر معمول میزان اکسیژن و نیتروژن را در روغن نشان خواهد داد. افزایش میزان اکسیژن و نیتروژن در روغن» می‌تواند ناشی از معیوب بودن آب‌بند اجزا دیگری از مدارهای سامانه خنک سازی روغن نیز باشد. بازرسی مبدل حرارتی روغن/آب - بازرسی پمپ‌هاء طبق مفاد فوق‌الذکر انجام شود. - لوله‌کشی‌ها و بدنه مبدل حرارتی از نظر هرگونه نشتی کنترل و در صورت وجود نشتی» اقدامات اصلاحی انجام گیرد. - نتایج آخرین تست نمونه روغن از نظر میزان رطوبت و یا آب (نشتی از لوله‌های مبدل هوا/آب) کنترل شود. در صورتی که وضعیت آب‌بندهای اتصالات, فلنج‌ها و شیرها درست باشد.ءلازم است قسمت مبدل هوا/آب تحت آزمایش فشار قرار گیرد. نفوذ آب از طریق لوله‌های مبدل به داخل روغن ترانسفورماتور باعث خراب شدن ترانسفورماتور می‌شود. - در مورد مبدل‌هایی که در آنها از لوله‌های دو جداره استفاده شده است.وضعیت مبدل از نظر ریزش روغن با آب کنترل شود و برای رفع عیب دستورالعمل‌های سازنده به‌کار گرفته شود. - «ترمومتر»‌ها و سوییچ‌های دمای روغن در ورودی و خروجی مبدل‌های حرارتی و «ترمومتر»‌های دمای آب در ورودی و خروجی مبدل‌های حرارتی هر سال چک شود. ۴-۱-۹-۴ برخی ملاحظات مربوط به نگهداری ترانسفورماتورهای روغنی الف - نشتی از تانک و رادیاتورهاء به خصوص در محل اتصال تانک به اجزا الحاقی ممکن است نشت روغن مشاهده شود. برای رفع نشتی بدنه رادیاتور باید رادیاتور باز گردد. جوشکاری تانک» برای رفع نشتی‌هاءدر حالی که در تانک ترانسفورماتور روغن است باعت ایحاد گاز در روغن می‌شود. حتی‌الامکان باید جوشکاری» به خصوص هنگامی که نشتی زیاد است. پس از تخلیه روغن صورت گیرد. لازم است در صورتی که جوشکاری‌های جزیی درزهای تانک (بدون تخلیه روغن) صورت گرفته باشد. نمونه روغن برای تست ولتاز شکست و آنالیزگازهای حل نشده (12۸)" قبل از جوشکاری و ۲۴ ساعت بعد از برقدارکردن مجدد ترانسفورماتور انجام شود. تا تاثیر جوشکاری بر افزایش میزان گازهای حل نشده بررسی شود. به هرحال برای نشتی های زیاد‌لازم است تانک از روغن تخلیه شود. اگر ولتا شکست یا همان استحکام دی‌الکتریک روغن کم باشد یا مقدار گازهای حل نشده زیاد باشد لازم است روغن ترانسفورماتور (10۸) دادوا۸2 قدت) ۷۵۵ ]0۹0 -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳۳ تصفیه شود. فرایند تصفیه روغن شامل رطوبت‌زدایی از طریق گرم‌کردن روغن» جمع‌کردن درات جامد ریز و گاززدائی تحت خلاء می‌باشد. توجه به نشت روغن از نظر نگهداری ترانسفورماتور و ملاحظات محیط زیست اهمیت زیادی دارد و باید برای رفع نشتی اقدام سریع انجام گیرد. کثیف شدن سطح تانک به‌دلیل نشتی و جمع شدن گرد و غبار روی سطح آن بر تبادل حرارت ترانسفورماتور با محیط اطراف تاثیر می‌گذارد. پرده‌های رادیاتور هم باید از نظر گرد و غبار با هوای فشرده تمیز شوند. ب - گرفتگی یک ماه بعد از کارکرد ترانسفورماتور و متعاقبا هر یک سال یک‌بار» تانک ترانسفورماتور و رادیاتورها باید بازرسی چشمی‌شود و اسکن با دوربین مادون قرمز از آنها تهیه گردد. قسمت‌هایی از رادیاتورها که مسدود شده باشند از سایر قسمت‌ها خنک‌تر می‌باشند. با لمس کردن قسمت‌های مختلف رادیاتورها و لوله‌های ارتباطی بین تانک و اجزاکولر (میدل و یا رادیاتور) نیزه گرفتگی‌های موضعی, که باعث خنک شدن نسبی این قسمت‌ها نسبت به سایر قسمت‌های مبدل و رادیاتور است» مشخص می‌شود. در رادیاتورها و مبدل‌های حرارتی روغن/آب» لجن و مواد رسوبی می‌تواند باعث مسدود شدن کامل یا موضعی لوله‌های آب شود. این لوله‌ها باید از نظر گرفتگی کنترل شوند. در مورد رادیاتورهایی که با فلنج به تانک متصل شده‌اند و شیرهای محزا کننده سر راه رادیاتورها قرار داردء تمیز کردن رادیاتورهاء بدون تخلیه روغن ترانسفورماتور قابل انجام است. برای رادیاتورهایی که مستقیما به بدنه ترانسفورماتور متصل شده‌اند. در صورت گرفتگی رادیاتورها و ایجاد لجنء برای اقدامات اصلاحی, باید ابتدا روغن ترانسفورماتور تخلیه شود. ج- تجمع لای و مواد زاید اگر درحالتی که بار ثابت استءدرجه حرارت روغن و سیم‌پیچ ترانسفورماتور به آهستگی افزایش یابد. لازم است آزمایش نمونه روغن برای آنالیز گازهای حل نشده(1760۸) به‌منظور اندازه‌گیری و برآورد رطوبت.اکسیژن و فشارهای داخلی انجام شود. ترکیب اکسیژن و رطوبت می‌تواند باعث ایجاد لای و مواد زاید شود و کم‌کم روی سیم‌پیچی و هسته تجمع نماید. این تجمع به مرور زمان باعث افزایش درجه حرارت ترانسفورماتور می‌شود. در این شرایط لازم است روغن تصفیه شود. د - شیرهای ار تباطی در صورتی که در ترانسفورماتور از شیرهای مجزا کننده بین تانک و رادیاتور استفاده شده باشد» باید این شیرها کنترل و اطمینان حاصل شود که شیرها در قسمت بالا و پایین رادیاتور کاملا باز هستند. اشکال یا شکستگی در داخل شیر ممکن است شیرها را به صورت جزیی یا کامل مسدود کند در حالی که در ظاهر باز به نظر رسند. برای خنک کردن رادیاتورها و یا تانک ترانسفورماتور هرگز نباید از پاشش آب روی آنها استفاده کردءمگر در شرایط کاملا اضطراری» مثل آتش‌سوزی. مواد معدنی موجود در آب در حال بخار شدن آب روی رادیاتورها به صورت رسوب باقی می‌ماند و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ پاک‌کردن آنها دشوار می‌باشد. این رسوبات باعث کاهش راندمان کار رادیاتورها و تبادل گرما با محیط خنک کننده می‌شود. در صورت گرم شدن زیاد. افزایش تعداد و یا ظرفت فن‌های دمنده هو توصیه می‌شود. در صورتی که ترانسفورماتور داغ‌تر از حد معمول در بار عادی باشدء ولی عقربه نمایش‌گر سطح روغن» حد عادی را نشان دهد. انجام اسکن با دوربین مادون قرمز می‌تواند وضعیت داخلی ترانسفورماتور را مشخص‌تر کند. ممکن است سطح روغن کم و زیر محل لوله‌های فوقانی عبور روغن قرار داشته باشدء» در این صورت روغن باید افزایش داده شود و نمایش‌گر سطح روغن بررسی و در صورت ۴--۳- بازرسی‌های ادواری و برنامه نگهداری ترانسفورماتورهای خشک ۱-۲-۹-۴ مقدمه ترانسفورماتورهای نوع خشک به صورت طبیعی و یا با دمیدن هوا توسط فن خنک می‌شوند و مایع عایقی در آنها به‌کار نمی‌رود. کاربرد اصلی آنها در نیروگاه‌ها به عنوان ترانسفورماتور تامین برق مصارف داخلی» ترانسفورماتور سامانه تحریک ژنراتور و ترانسفورماتور سامانه ترمز الکتریکی می‌باشد. در این ترانسفورماتورها سیم‌پیچ طرف ولتاز بالا از نوع رزین ریخته‌گری شده است و سیم‌پیچ طرف ولتاز پایین از نوع کلاف آغشته شده به رزین می باشد. ۳-۲-۹-۴ برنامه نگهداری ترانسفورماتورهای نوع خشک برنامه کلی نگهداری و آزمایش‌های مرتبط با نگهداری و تعمیرات ترانسفورماتورهای نوع خشک در جدول شماره (۱۶-۴) توصیه شده است: جدول ۱۶-۴- برنامه کلی نگهداری و آزمایش‌های ترانسفورماتورهای نوع خشک ۵ کتترل عملکرد فن وسارهای کترل ان لا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳/۵ ۳-۲-۹-۴ شرح تفصیلی بازرسی‌ها و نگهداری ترانسفورماتورهای خشک سالانه - تحت شرایط بار نامی درجه حرارت نقاط مختلف ترانسفورماتور با دوربین مادون قرمز کنترل شود. اگر افزایش درجه حرارت نسبت به محیط اطراف نزدیک و یا بالاتر از مقدار منعکس در پلاک مقادیر نامی ترانسفورماتور بود؛ افزایش درجه حرارت برای حالت «اضافه بار» کنترل شود. - عملکرد نمایش دهنده درجه حرارت و کنتاکت‌های سامانه آلارم افزایش درجه حرارت کنترل شود. - سطوح محفظه ترانسفورماتور و فضای اتاق یاگالری ترانسفورماتور ازنظرتجمع گردوخاک و وجود جرم کنترل شود. - برای بازرسی چشمی وسیع‌تر ترانسفورماتور بدون برق شود و پس از برداشتن درپوش محل‌های بازرسی» سطح سیم‌پیچی‌های ترانسفورماتور از نظر کثیفی و جمع شدن جرم کنترل شود. تغییر رنگ عایق‌کاری سیم‌پیچی در اثر تخلیه‌های جزیی و یا آثار حرارت اضافی کنترل شود. - قسمت‌های مکانیکی اتصالات و بست‌ها از نظر محکم بودن و آثار خوردگی کنترل شود. - مقره‌ها و قطعات جداکننده عایقی داخل محفظه ازنظر ترک خوردگی و یا شکستگی و نیز تجمع غبار و جرم کنترل شود. - مدارهای فن و سایر موارد کنترلی آنها از نظر صحت عملکرد کنترل شود. - تیغه‌های فن‌ها و فیلترهای محل ورود هوا به محفظه (درصورت وجود) از نظر آلودگی کنترل و درصورت نیاز پاک شود. - در صورتی که ترانسفورماتور خشک عموما در بار نزدیک به مقدار نامی کار می‌کند. لازم است هر سال افزایش درجه حرارت نسبت به محیط در حداکثر بار کنترل شود و میزان احتمالی پیر شدن عایق‌کاری بررسی شود. ۴-۲-۹-۴- بازرسی‌های اولیه در مورد ترانسفورماتوری که جدید و آماده کار است - وقتی ترانسفورماتورهای جدیدی آماده کار می‌شود.ء ابتدا باید مدار فن‌ها و کنترل کننده‌های آن؛ به منظور اطمینان از صحت عملکرد آنها کنترل شود. - پس از برقدار کردن و هنگامی که بارگذاری و درجه حرارت ترانسفورماتور به حالت پایدار رسید. باید درجه حرارت نقاط مختلف آن با دوربین مادون قرمز کنترل و بار و درجه حرارت آن با مقادیر مشخصات طراحی و مقادیر پلاک مشخصات نامی آن مقایسه شود. یک هفته پس از بهره‌برداری و کارکرد آن باید مجددا کنترل‌های مربوط به افزایش درجه حرارت ترانسفورماتور تکرار شود. ۵-۲-۹-۴ سایر ملاحظات مربوط به نگهداری ترانسفورماتورهای خشک - تجمع گرد و غبار روی سطح سیم‌پیچی از انتقال حرارت به میزان عادی جلوگیری می‌نماید و باعث افزایش درجه حرارت شده و عمر سیم‌پیچی را کاهش می‌دهد. - برای تمیزکردن سطح عایق سیم‌پیچی ابتدا از مکنده برقی (جاروی برقی خلا) با فشار مکش مناسب استفاده شودء سپس از هوای فشرده کاملا خشک شده با فشار مناسب برای برداشتن گرد و غبار باقی‌مانده استفاده گردد (فشار هوا نباید از ۵ الی ۱/۷ بار بیش‌تر باشد). -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - پس از تمیزکاری محل‌هایی از هادی و عایق‌بندی سیم‌پیجی که در اثر حرارت اضافی تغییر رنگ داده‌اند مشخص شود. در صورت مشاهده نقاط تغییر رنگ داده شده ابتدا باید اتصالات شل شده جستجو شود و در صورتی که اتصالات همگی محکم بود مسیرهای عبور هوای خنک کننده دقیقا کنترل شود. بعد از برقدار کردن مجددء ترانسفورماتور از نظر ایحاد شرایط اضافه‌بار کنترل شود. -‏ سطوح محفظه ترانسفورماتور و فضای اتاق یا گالری ترانسفورماتور از نظر تجمع گردو خاک و وجود جرم کنترل شود. کلیه اشیاء اضافی که نزدیک ترانسفورماتور قرار داده شده‌اند و مانع جریان یافتن مناسب هوا در اطراف ترانسفورماتور می‌گرددء برداشته شود و خنک سازی بیش‌تر ترانسفورماتورهای خشک» توسط جریان طبیعی هوا در اطراف محفظه آن انجام می‌شود). - برای تمیز کردن گرد و غبار اطراف محفظه ابتدا از مکنده برقی استفاده و متعاقبا از هوای فشرده کاملا خشک برای تمیز - فشار هوا باید کنترل شده باشد (حدود ۱/۵ الی ۱/۷ بار). - برای انجام تمیزکاری محفظه و اطراف ترانسفورماتور باید ترانسفورماتور بدون برق شود در صورتی که ترانسفورماتور و کلیه اجرا آن به‌طور کامل دارای حفاظ باشدء تمیزکاری سطح محفظه می‌تواند با رعایت موازین ایمنی» با دمیدن هوای ۳-۹-۴۳ ترانسفورماتورهای توزیع روغنی ۱-۳-۹-۴ مقدمه ترانسفورماتورهای توزیع برق با ولتاز و ظرفیت نسبتا کم به‌کار می‌روند. این ترانسفورماتورها عمدتا به صورت کاهنده ولتاز عمل می‌کنند. نوع روغنی ترانسفورماتورهای توزیع علاوه بر استفاده در شبکه‌های توزیع برق» در فضاهای بیرونی ایستگاه‌های تولید برق نیز برای تامین ۳-۳-۹-۴ برنامه نگهداری ترانسفورماتورهای توزیع روغنی برنامه کلی نگهداری و آزمایش‌های مرتبط با نگهداری ترانسفورماتورهای توزیع روغنی در جدول شماره (۱۷-۴) توصیه شده است: جدول ۱۷-۴- برنامه کلی نگهداری ترانسفورماتورهای توزیع نوع روغنی ۵ تست سبت تبدیل وگروه براری ‏ اسلا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳/۷ ۴-۹-۴ ترانسفورماتورهای اندازه گیری ۱-۳-۹-۴ کلیات ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری برای تبدیل سطح ولتاز و جریان سامانه قدرت» به سطح پایین‌تر و ایمن برای تغذیه وسایل اندازه‌گیری» رله‌های حفاظتی و سایر تجهیزاتی که با ولتاز و جریان کمی کار می‌کنند. به‌کار گرفته می‌شود. ولتاز نامی خروجی ترانسفورماتورهای ولتاز می‌تواند ۲۴۰ ولت. ۱۳۰ ولت. ۱۱۰ ولت و یا ۲۲۰ ولت متناوب باشد و جریان خروجی نامی‌ترانسفورماتورهای خازنی و یا در داخل محفظه برخی از کلیدهای قدرت ژنراتورها قرار گیرد. ترانسفورماتورهای جریان در کلیدخانه‌های فشار قوی عموما در طول زمان ممکن است مقدار ولت آمپر مدار ثانویه ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری (به خصوص ترانسفورماتور جریان)» به دلیل افزایش وسایل اندازه‌گیری و یا حفاظتی مربوط به آن افزایش یابد و از حد نامی منعکس در پلاک مقادیر نامی تجاوز کند. در مورد ترانسفورماتورهای جریان» با افزودن تعداد بیش‌تری وسایل حفاظتی و یا اندازه‌گیری به مدار ثانویه آنهاء. ممکن است نقطه کار ترانسفورماتور در محدوده اشباع منحنی مشخصه قرار گیرد و در نتیحه کار کرد رله‌های الکتریکی حفاظتی مربوط به آنها مختل شود. البته کلاس ترانسفورماتورهای جریان مورد استفاده برای رله‌های حفاظتی با کلاس ترانسفورماتورهای جریان مورد استفاده در مدارات آندازه‌گیری فرق دارد. برای اندازه‌گیری» دقت ترانسفورماتور اهمیت دارد و برای رله‌های حفاظتی ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری به صورت متناوب کنترل و با مقدار نامی توان مدار ثانویه آن مقایسه شود. مدارثانویه ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری بویژه ترانسفورماتورهای جریان هم‌چنین از نظر پیوستگی مدارء در ارتباط با مدار رله‌ها و سایر تجهیزات اندازه‌گیری تغذیه شونده توسط آن» کنترل شود. به خصوص پس از انجام کارهای اصلاحی و یا فعالیت‌های بازرسی و نگهداری روی تجهیزات, باید کنترل پیوستگی مدار ثانویه انجام شود. البته در مدار ثانویه ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری ولتاژ و برای تمام هسته‌های آن کلید «مینیاتوری» بکار می‌رود ولی در مدار ثانویه ترانسفورماتورهای جریان کلیدی بکار نمی‌رود و از ترمینال‌های با پلیت اتصال کوتاه کننده استفاده می‌شود. ۲-۴-۹-۴ برنامه نگهداری ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری برنامه کلی نگهداری و آزمایش‌های مرتبط با نگهداری ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری در جدول شماره (۱۸-۴) توصیه شده است: -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ جدول ۱۸-۴- برنامه کلی نگهداری ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری ۳ تست مقاومت عایقی برای تمام "00۲0" ها بین سیم‌پیچ اولیه و زمین اسان یک با سیم‌پیچ "ولیه و تمام سیم‌پیچ‌های ثانویه ۵ برس قابرشی ویتکا ا زمایش تعیین نقطه زانویی ( ۳۳۵1101 1۳۱00) برای ترانسفورماتورهای جربان ۱۰-۳- نگهداری کلیدهای قدرت ژنراتور ۱-۱۰-۳۴ مقدمه برنامه کلی نگهداری و آزمایش‌های کلید قدرت در این قسمت از راهنماء برای انواع کلید قدرت ژنراتور قابل استفاده در نیروگاه‌هاءیعنی کلیدهای قدرت با محیط خاموش کننده قوس الکتریکی از نوع خلاء نوع بادی و نوع گازی 5۳6 ارائه ۲-۱۰-۴۳ برنامه بازرسی‌ها و نگهداری کلید قدرت برنامه بازرسی‌ها و نگهداری کلیدهای قدرت ژنراتور» دوره انجام آزمایش‌های مرتبط با نگهداری و کارهای بازرسی دقیق و یا تعمیرات» طبق دستورالعمل‌های سازنده کلید و با توجه به شرایط واقعی بهره‌برداری نیروگاه» تعداد عملکرد عادی کلید (قطع تحت بار عادی) و تعداد عملکرد کلید در اثر فرمان‌های قطع مربوط به شرایط خطا و جریان‌های اتصال کوتاه (و نیز میزان جریان‌های اتصال کوتاه واقع شده) و سایر عوامل مرتبط با بهره‌برداری تدوین می‌شود. بازرسی‌های چشمی عادی (روتین) نیز طی گشت‌های روزانه توسط بهره‌برداران نیروگاه انجام می‌شود. طی بازدیدهای عادی روزانه و هفتگی اطلاعات مربوط به وضعیت کلی کلید قدرتء از جمله فشار گاز 5۳6 (در کلیدهای نوع 8۳6)» فشار هوای مربوط به برنامه کلی نگهداری کلیدهای قدرت فشار متوسط به شرح جداول شماره (۱۹-۴) و (۲۰-۴) و (۲۱-۴) برای سه نوع کلید قدرت ژنراتور مورد استفاده در نیروگاه‌های آبی توصیه می‌شود. اکثر فعالیت‌های مربوط به نگهداری و آزمایش‌های کلید قدرت (غیر از کنترل با دوربین مادون قرمز) باید در حالی انجام گیرد که کلید قدرت از مدار خارج و بدون برق می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- چهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی - جدول ۱۹-۴- برنامه نگهداری کلید قدرت ۶۰۰ ولت تا ۱۵۰۰۰ ولت ژنراتور از نوع خلاء شرح بازرسی و آزمایش‌ها بازرسی دقیق چشمی و همه‌جانبه کلید شامل تمیزکاری اجزاء ۱ - سالانه ۱ تنظیم مکانیزم عملکرد. روغن‌کاری» سفت کردن پیچ‌ها و | - (طبق دستورالعمل‌ها و توصیه‌های سازنده) ترمینال‌های کابل‌ها و اتصال سیم زمین حفاظتی نگهداری‌های پیش گیرانه طبق دستورالعمل‌ها و توصیه‌های سازنده ۳ کلیدهای درجه حرارت و فشارء کالیبراسیون گیج‌های اندازه‌گیری فوق اندازه‌گیری زمان قطع و زمان وصل و یکبار قطع و وصل متوالی ۱ - سالانه و اندازه‌گیری اختلاف زمان قطع (/(15076[22110(]) فازهای مختلف (با آنالیزور حرکت) ۷ تست اندازه‌گیری جریان الکتروموتور شارژ فنر مکانیسم | - ۵ سال یک‌بار عمل کننده کلید بررسی و کنترل مقادیر نامی تجهیزات - ۵ سال یک‌بار تست کنتور تعداد کارکرد کلید (از ری 10۱07167)) تست اندازه‌گیری زمان شارژ فنر مکانسیم عمل کننده - ۵ سال یکبار ۱ تست انرژی ذخیره شده در فنر مکانیسم عمل کننده برای باز و - ۵ سال یکبار جدول ۳۰-۴- برنامه نگهداری کلید قدرت ۶۰۰ ولت تا ۱۵۰۰۰ ولت ژزنراتور از نوع بادی شرح بازرسی و آزماایش‌ها تنظیمات مربوط به زمان «تریپ» فوق جریان و آزمایش آن - سالانه و یا بعد از ۲۰۰۰ بار عملکرد کلید (در فاصله زمانی حداکثر سه سال) اندازه‌گیری زمان قطع و زمان وصل و یکبار قطع و وصل متوالی ۱ - سالانه و یا بعد از ۲۰۰۰ بار عملکرد کلید و اندازه‌گیری اختلاف زمان قطع فازهای مختلف (/2150۳602102]) (با آنالیزور حرکت) بررسی و کنترل مقادیر نامی تجهیزات - پنج سال یک‌بار ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۳۱-۴- برنامه نگهداری کلید قدر شرح بازرسی و آزمایش‌ها بازرسی‌های چشمی » عادی ۰ دقیق و همه‌جانبه نگهداری پیش‌گیرانه بررسی مقادیر قرائت‌های دستگاه‌های آندازه‌گیری سوییچ فشار کم و زیاد گاز 5۳6 و مقایسه آنها با مقادیر عادی و تلرانس‌های مجاز اندازه‌گیری مقاومت اهمی کنتاکت‌ها اندازه‌گیری زمان قطع و زمان وصل و یکبار قطع و وصل متوالی و اندازه‌گیری اختلاف زمان قطع فازهای مختلف (با آنالیزور حرکت) انجام تست فشار قوی و اندازه‌گیری ضریب توان اندازه‌گیری رطوبت در گاز (اندازه‌گیری نقطه شبنم) بررسی و کنترل مقادیر نامی تجهیزات اندازه‌گیری تعداد کار کرد (از روی ۵۲]۵۲)) کنترل محکم بودن ترمینال‌هاء اهرم‌بندی‌هاء پیچ و مهره‌ها از نظر کنتاکت‌ها, نازل‌ها و قطعات فرسوده شونده قسمت قطع‌کننده کلید قدرت دمونتاژ و بازرسی کامل سکسیونرهای همراه کلید قدرت. شامل سکسیونر فازهاء سکسیونر زمین و سکسیونر اتصال کوتاه مربوط به سامانه ترمز الکتریکی ژنراتور تست اندازه گیری جریان الکتروموتورهای مکانیسم‌های عمل کننده سکسیونرها و سوییچ‌های انصال زمین و سوییچ اتصال کوتاه کننده تست زمان کارکرد الکتروموتور شارژ فنر مکانیسم عمل‌کننده کلید قدرت تست اندازه‌گیری جریان الکتروموتور جریان مستقیم شارژ فنر سوییچ‌های اتصال زمین نگهداری باتری‌ها و سارژرها بن برق نیروگاه اختصاص دارد. در این قسمت از راهنما برای کار در نیروگاه‌هاء به عنوان تامین کننده پشتیبان : / باتری‌های سرب - اسید تهویه شونده نوع تر (سرب- ایب راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۳۳3۷۹۷۹ ت فشار متوسط ژنراتور از نوع 56 - دو هفته یک‌بار (بازرسی‌های عادی) - سالانه :تمیزکاری اجزاء روغن‌کاری» سفت کردن پیچ و مهره‌ها و ترمینال‌های کابل - ۵ سال یک‌بار: بازرسی‌های چشمی همه‌جانبه (طبق دستورالعمل‌ها و توصیه‌های سازنده) - ۵ سال یک‌بار (طبق دستورالعمل‌ها و توصیه‌های سازنده) (بسته به شدت جریان خطای قطع و استفاده از دستورالعمل‌های سازنده تناوب بازرسی‌ها و تعمیرات تعیین می‌شود) - ۱۵ سال یک‌بار یا بعد از ۵۰۰۰ آلی ۱۰۰۰۰ عملکرد کلید. با در نظر داشتن شرایط بهره‌برداری (طبق دستورالعمل‌ها و توصیه‌های سازنده) - ۵ سال یک‌بار (طبق دستورالعمل‌ها و توصیه‌های سازنده) نگهداری و آزمایش‌های مرتبط با نگهداری باتری‌ها و شارژرهای د معمولی) و باتری‌های سرب- اسید با سلول‌های کاملا بسته. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳ ۱-۱۱-۴- نگهداری باتری‌های سرب- اسید معمولی (تهویه شونده) ۱-۱-۱۱-۴- کلیات باتری‌های سرب اسید با سلول‌های تهویه شونده (نوع تر)قابلیت کارکرد در مجموعه‌های بزرگ و با ظرفیت بالاتری را نسبت به باتری‌های سرب- اسید از نوع «سلول‌های کاملا بسته» (با الکترولیت ژله‌ای) دارند. قابلیت کار کرد این نوع باتری‌هاء جریان بالایی را دارند (مثل مکانیسم عمل‌کننده کلیدهای مدارشکن با قدرت قطع بالا و شارژ اولیه سامانه‌های تحریک ژنراتورهای بزرگ) مناسب‌تر از انواع دیگر باتری‌ها می‌باشد. از نظر تحمل افزایش درجه حرارت نیزء نسبت به باتری‌های از نوع «سلول کاملا بسته» پایداری بیش‌تری دارند. با وجود این» برای این نوع باتری‌ها تهویه اتاق باتری و تدابیر ایمنی افراد مهم‌ترین عامل برای نگهداری باتری‌هاء توجه به برنامه شارژ کردن آنها می‌باشد. یادداشت منظم شرایط فیزیکی و ثبت اطلاعات مبنا (۲۵ درجه سانتی گراد) اصلاح شوند و بعد مورد مقایسه قرار گیرند. تهویه اتاق باید به نحوی باشد که بین سلول‌های ردیف‌های مختلف تفاوت درجه حرارت محسوس نباشد (تفاوت درجه حرارت حداکثر ۳ درجه باشد). برنامه کلی نگهداری باتری‌های سرب -- اسید معمولی (تهویه شونده) در جدول شماره (۲۲-۴) ارائه شده است. ملاحظات مربوط به نگهداری باتری‌هاء که در این قسمت از راهنما آورده شده است توصیه‌های عمومی می‌باشد. موارد اعلام شده در دستورالعمل‌های بهره‌برداری و نگهداری سازنده» موقعیت و شرایط محیطی نیروگاه و شرایط بهره‌برداری باید اساس تدوین دستورالعمل خاص اندازه‌گیری‌ها و برنامه نگهداری باتری‌ها قرار داده شود. ۳-۱-۱۱-۴- شارز باتری و اصلاح وزن مخصوص برحسب درجه حرارت هر باتری نو و یا هر باتری که بیش از سه ماه در انبار مانده باشد در شروع بهره‌برداری مجدد باید شارژ شود. ولتاژ متعادل کننده " (برای شارر سریع) باید طبق توصیه سازنده باتری» برحسب مشخصات آن باشد. شارژ تا موقعی باید ادامه پیدا کند که از هر خانه .۰ ۲ ۰ ی 3 ۰ ع ۰ (سلول) باتری به راحتی گاز متصاعد شود و وزن مخصوص اسید دیگر بالاا نرود. 0 ۳۵۷۵۱170۲ -[ ام )ادا -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ب- سلول راهنما" پس از شارژ اولیه یا در اول هر سال یکی از سلول‌ها که اسید آن کم‌ترین وزن مخصوص را دارد و ولتاژ آن نیز پایین‌تر از بقیه است به عنوان سلول راهنما برای یک سال انتخاب می‌شود. این سلول برای قرائت پارامترهای مختلف به عنوان نماینده در نظر گرفته می‌شود. در هر سال یک سلول راهنمای جدید باید انتخاب گردد. چ- شارژ شناور" باتری‌ها باید به طور پیوسته و دائم در ولتاز شارز شناور توصیه شده توسط سازنده, شارز شوند. ولتاز ترمینال‌های اصلی مجموعه باتری باید به طور ماهانه به صورت دقیق آندازه‌گیری شده و با ولتاز شارژر مقایسه گردد. در صورت نیاز ولتاز شناور شارژر باید تنظیم شود (با ولت‌متر دقیق دیجیتال). باتری هنگامی در حال شناوری (شارژ شناوری) گفته می‌شود که ولتاز شارژز اندکی بالاتر از ولتاژز مدار باز باتری باشد. عملکرد باتری با روش شناوری بر اساس ولتاز کلی اعمال شده به ترمینال‌های باتری می‌باشد. ولتاز شناوری باید به صورت خیلی دقیق اعمال شود.ء در غیر این صورت باتری یا کم شارز شده و یا اضافه شارز خواهد داشت که در هر دو صورت عمر باتری کم شده و مشکلات مختلفی ایجاد خواهد کردء لذا ولت‌متر خیلی دقیقی برای تنظیم ولتاز شناوری باید مورد استفاده قرار گیرد. در ضمن ولتاژ مدار باز باتری از ولتاز باتری در زمانی که زیر بار است بیش‌تر است» زیرا مقاومت داخلی باتری در حالت مدار باز اثر ندارد. د- شارز متعادل کننده هدف از شارژ متعادل کننده (شارژ سریع) کسب اطمینان در این مورد است که تمام صفحات مربوط به تمام سلول‌ها کاملا شارز شده باشند (با اندکی اضافه شارژ). شارز متعادل کننده نباید به طور مرتب انجام شود. فقط در صورتی که یکی از موارد زیر وجود داشته باشد باید اقدام به شارز متعادل کننده گردد. قبل از شروع شارژ باید ولتاز توصیه شده توسط سازنده برای نوع باتری موردنظر رعایت گردد و سطح الکترولیت - پس از تخلیه شدن سریع باتری - چنانچه میزان کاهش وزن مخصوص (تصحیح شده برحسب درجه حرارت)» در هر یک از سلول‌ها نسبت به وزن مخصوص آن سلول در حالت شارژ کامل از ۰/۰۱ بیش‌تر باشد. - چنانچه میزان کاهش ولتاژ هر سلول نسبت به متوسط ولتاژ سلول‌ها در زمان شناوری از ۴ ۰/۰ ولت تجاوز کند. - اگر سطح الکترولیت در هر سلول به حداقل یا زیر این حد برسدء که در این صورت باید آن را تا سطح حداکثر با آب مقطر پر کرد و سپس شارژ متعادل کننده انجام شود تا وزن مخصوص به مقدار مجاز خود برسد. 1[ ۳101 -1 ۵ ۳1۵۵۲ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ه- نیروگاه‌های بدون بهره‌بردار محلی در نیروگاه‌های بدون بهره‌بردار محلی زمان شارژ متعادل کننده می‌تواند به صورت اتوماتیک توسط یک تایمر تنظیم شود. در این مورد باید توصیه سازنده رعایت گردد. تایمر باید شارژ متعادل کننده را قطع و شارژ شناور را محددا وصل کند. چنانچه از لحاظ زمان, توصبه‌ای از طرف سازنده نشده باشد.ء زمان معادل حدود ۲ ساعت تا ۲۴ ساعت می‌تواند به عنوان زمان شارز مورد استفاده قرارگیرد. ۳-۱-۱۱-۴- قرانت ولتاز الف- در هر شیفت (برای نیروگاه‌های دارای بهره‌بردار) و یا در حین بازرسی‌های دوره‌ای (برای نیروگاه‌های بدون ولت‌متر روی تابلوی کنترل باید کنترل شود تا معلوم شود که آیا باتری در ولتاز مناسب شارژ می‌شود یا خبر. درصورت لزوم ولتاز ب- درصورتی که «تپ»! ترانسفورماتورهای قدرت و یا ترانسفورماتورهای مصرف داخلی عوض شود: در این موارد باید در صورت نیاز ولتاز شارز باتری تنظیم گردد. البته در بعضی از باتری شارژرها این کار به‌طور آتوماتیک به‌وسیله ج- ضمن شارز متعادل کننده درست قبل از پایان شارژ متعادل کننده» باید ولتاز سلول‌ها (بالاترین و پایین‌ترین ولتاز) بادقت حدود ۰/۰۱ ولت. با ولت‌متر کننده ادامه یاید. د- ماهانه اندازه‌گیری و در فرم مخصوص ثبت شود. ه- هر سه ماه یک‌بار ولتاز شناور هر سلول باید با دقت حدود ۰/۰۱ ولت با ولت‌متر دیجیتال دقیق کنترل و ثبت شود. در پایان هر سال این قرائت‌ها باید برای تعیین سلول راهنما در سال بعد مورد استفاده قرار گیرد. [| - 5 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳۵ توجه: استفاده از ولت‌متر دقیق از نظر عمر باتری بسیار حائز اهمیت است. یک ولت‌متر دیحیتال با دقت حدود ۰/۰۱ ولت باید برای باتری‌های نیروگاه اختصاص یابد و حداقل هر سال یک‌بار کالیبره شود. این ولت‌متر باید با دقت زیاد مورد استفاده قرار گیرد. هرگز نباید از ولت‌متر عمومی و کارگاهی برای اندازه‌گیری ولتاژ باتری استفاده شود. ۴-۱-۱۱-۴- قرائت وزن مخصوص قرائت وزن مخصوص در باتری‌های سرب - اسید تهویه شونده باید به شرح زیر انجام گیرد: الف- ماهانه وزن مخصوص سلول راهنما باید اندازه‌گیری شود ب- هر سه ماه یک‌بار وزن مخصوص ۱۰ درصد تعداد کلی سلول‌ها باید اندازه‌گیری و ثبت شود. در هر فصل این مجموعه سلول (۱۰ درصد)» باید تغییر کند تا سلول‌های دیگری مورد اندازه‌گیری قرار گیرد. ج- سالانه وزن مخصوص کلیه سلول‌ها باید اندازه‌گیری و ثبت شود. د- بعد از شارز متعادل کننده چنانچه روند افزایش وزن مخصوص دو سلولی که کم‌ترین وزن مخصوص را دارند (و در یک هشتم آخر دوره شارژ اندازه‌گیری شده‌اند)» متوقف نشده باشد. باید شارژ متعادل کننده ادامه یابد. نباید اندازه‌گیری وزن مخصوص انجام شودءزیرا چندین ساعت طول می‌کشد تا آب با الکترولیت به‌خوبی مخلوط شود. ۵-۱-۱۱-۴- قرائت درجه حرارت (دما) کلیه سلول‌های باتری باید تحت دمای محیط یکسانی باشد. تاثیر منابع ایحاد حرارت نظیر نور آفتاب» بخاری‌های دستی و غیره باید حذف شود تا درجه حرارت برخی از سلول‌های باتری تحت تاثیر این عوامل, جداگانه بالا نرود. قبل از اندازه‌گیری دمای سلول‌ها باید درجه حرارت محیط اندازه‌گیری و ثبت شود. الف- ماهانه درجه حرارت سلول راهنما باید ثبت شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ب- هر ۳ ماه یک‌بار درجه حرارت ۱۰ درصد سلول‌ها ثبت شود. در هر فصل باید سلول‌های مورد اندازه‌گیری تغییر کند. ج- سالانه چنانچه دوربین مادون قرمز دقیق در دسترس باشد باید درجه حرارت اتصالات باتری در زمان بارگیری یا آزمون تخلیه (دشارژ)» حین عبور جریان, اندازه‌گیری شود. چنانچه یک یا چند اتصال شل یا کثیف باشد. درجه حرارت آنها بیش از سایر توجه: برای اندازه‌گیری دما از یک دوربین دقیق مادون قرمز (116) می‌توان استفاده کرد. لازم است کالیبراسیون این دوربین حداقل سالی یک بار چک شود. در صورت امکان بهتر است قرائت درجه حرارت سلول‌ها درست پس از انجام کالیبراسیون دوربین صورت گیرد. چنانچه تفاوت درجه حرارت سلول‌ها بیش از حدود ۳ درجه سانتی‌گراد (حدود ۵ درجه فارنهایت) باشدء علت آن می‌تواند تهویه نامناسب اتاق باتری باشد (باتری‌های واقع در ردیف‌های بالایی معمولا کمی گرم‌تر ۶-۱-۱۱-۴- قرائت مقاومت الکتریکی اتصال الف - پس از نصب با استفاده از یک میکرو اهم‌متر دقیق, مقاومت هر یک از اتصال‌های بین باتری‌ها اندازه‌گیری و ثبت شود. این اندازه‌گیری به عنوان مقدار مرجع ثبت می‌شود. برای روش کار به استانداردهای معتبر از جمله از استاندارد450-1995 1۳۳۳ مراجعه شود. ب- سالانه چنانجه مقاومت هر اتصال بیش‌تر از ۲۰ درصد اضافه شده باشد.ء باید گریس غیرعایق به آن زده شود.ء اتصال آن محکم و مجددا تست گردد و مقدار حاصله در فرم‌های مخصوص درج شود. ۷-۱-۱۱-۴- بازدید چشمی بازدیدهای چشمی برای ارزیابی شرایط کلی باتری, اتاق باتری و تجهیزات ایمنی انجام می‌گیرد. این بازدید به طورکلی به شرح زیر است و به صورت ماهانه توصیه می‌شود: تمیز بودن کلی باتری‌هاء سازه نگه‌دارنده باتری و اتاق باتری باید کنترل شود. نشتی احتمالی الکترولیت و وجود ترک در سلول‌ها باید کنترل شود و در صورت نیاز اقدام لازم انجام گیرد. خوردگی ترمینال‌هاء اتصالات. سازه نگه‌دارنده و تابلوها باید بررسی شود. درجه حرارت محیط کنترل شده و اطمینان حاصل گردد که تجهیزات تهویه (فن‌هاء هواکش‌ها و مانند آن) کار می‌کند. سطح کلیه الکترولیت‌ها بررسی و در صورت نیاز تکمیل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی 44 مناسب باید در دسترس باشد. هم‌چنین باید دستشویی و دوش در نزدیکی اتاق باتری‌ها در دسترس باشد. دستگاه کپسول آتش‌نشانی تست شده» مطابق برنامه پرشده و آماده به‌کار باشد. از ابزارها و وسایل عایق باید استفاده شود تا از اتصال کوتاه جلوگیری گردد. اسیدسنج باید از نظر تمیزی و نیز وجود ترک احتمالی در قسمت لاستیکی آن کنترل شود. ۸-۱-۱۱-۴- سایر موارد مربوط به نگهداری اضافه پا کم کردن اسید در سلول‌ها باید تنها با رعایت دقیق دستورالعمل‌های سازنده برای هر نوع باتری انجام شود. ب- درجه حرارت درجه حرارت الکترولیت نباید از ۴۰ درجه سانتی گراد بالاتر رود. د- سررفتن الکترولیت در هر اتاق باتری باید یک ظرف پر از محلول جوش شیرین در آب (و با برچسب) آماده باشد. الکترولیت سرریز شده باید با این محلول خننی و با آب شسته شده و خشک شود. باید ازورود هرگونه محلول به سلول‌ها جلوگیری گردد. درپوش‌های تهویه سلول باید بسته و مجاری تهویه گاز آن باز باشد. واشرهای معیوب درپوش‌ها باید تعویض شود. ۹-۱-۱۱-۴- آزمایش‌های نهایی پذیرش و آزمایش‌های مربوط به نگهداری الف - حدود یک هفته بعد از اولین بهره‌برداری در حدود یک هفته بعد از آنکه شارژ اولیه باتری انجام شد و ولتاژ و درجه حرارت به حالت تعادل رسید.ء آزمایش‌های پذیرش باتری انجام می‌شود. این تست‌ها ممکن است در کارخانه انجام شود و نتایج رسمی و تایید شده آن مورد استفاده قرار گیرد. لیکن نظر به اینکه ممکن است باتری مدتی در انبار مانده باشدء پس از شارژ اولیه در محل نصبء تست تخلیه» برای اطمینان از حصول ظرفیت مناسب می‌تواند انجام شود. این تست باید حداقل برای ۳ ساعت تخلیه انجام شود و حصول حداقل ۹۰ درصد ظرفیت نامی مجموعه باتری را نشان دهد. در مواردی» بسته به مشخصات فنی قراردادء انجام تست تخلیه برای مدت ۸ ساعتءترجیح داده می‌شود و طی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ب- آزمایش تخلیه سالانه و یا ۵ ساله برای تخمین و پیش‌بینی زمان از کار افتادن و تعویض باتری‌هاء آزمایش تخلیه باتری باید حداقل هر ۵ سال یک بار انجام شود. در صورتی که در یک آزمایش» ظرفیت اندازه‌گیری شده به مقداری کم‌تر از ۹۰ درصد ظرفیت نامی رسیده باشد., لازم است آزمایش‌های تخلیه بعد از آن به صورت سالانه انجام شود تا زمان تعویض را بهتر بتوان معین نمود. انجام تست‌هاء باید طبق دستورالعمل سازنده انحام شود. هم‌چنین نحوه انجام تست‌ها در بخش سوم از دستورالعمل "3-6 ۷۵۱۵:۲۳۱۵ ۳151 +115۳" نیز آورده شده است. که در غیاب دستورالعمل سازنده می‌تواند ملاک کار قرار گیرد. ۱۰-۱-۱۱-۴- ثبت نتایج بازرسی و اندازه‌گیری افت ظرفیت در طول زمان از تغییر در وزن مخصوص سلول‌ها مشخص می‌شود بنابراین نگهداری آمار دقیق ثبت شده در اتاق باتری بسیار اهمیت دارد. مقایسه قرائت‌های جدید با قرائت‌های قبلی از بسیاری از مشکلات احتمالی که ممکن است عمر شارژرها را کم کند جلوگیری خواهد کرد. ۱۱-۱-۱۱-۴- خلاصه اشکالات مربوط به باتری‌ها الف- متصاعد نشدن گاز از باتری متصاعد نشدن گاز از باتری در حین شارژ نشان دهنده آن است که مابین صفحات در داخل سلول, اتصال کوتاه برقرار شده است. یعنی به همان سرعتی که سلول شارژ می‌شود به‌طور داخلی تخلیه می‌گردد. ب- وزن مخصوص یا ولتاژ چنانجه وزن مخصوص یا ولتاژز در یک سلول کم‌تر از سلول‌های دیگر باشد. نشانه آن است که افت‌های داخلی زیادی وجود دارد و این امر می‌تواند ناشی از کافی نبودن شارژ آن در درازمدت باشد. چ- رنگ صفحات و رسوبات ممکن است رنگ یا ظاهر صفحات یا رسوبات در یک سلول متفاوت با سلول‌های دیگر باشدء دلایل زیر می‌تواند مطرح باشد: گرفتن در حالت کم شارژ برای مدت طولانی. - رسوبات تیره رنگ آنتیموان روی قسمت‌هایی از صفحات منفی (معمولا نزدیک ترمینال)» که علت آن می‌تواند شارژ شدن با نرخ بالا (خیلی سریع) و یا فرسوده بودن سلول (نزدیک شدن به پایان عمر کاری) باشد. - وجود یک لایه رسوب به رنگ سفید در قشر بالایی» که علت آن کم بودن شارژ سلول می‌باشد. <- وجود رسوب به رنگ قهوه‌ای شفاف, که علت آن زیاد بودن سطح شارز سلول می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳۹ چنانجه موارد تشریح شده در زیر به صورت وسیعی مشاهده شود. باید تست ظرفیت انجام تا مشخص گردد که لازم است فقط برخی از سلول‌ها تعویض گردد پا کل باتری. - نقاط «سولفاته» کم رنگ روی لبه‌های صفحات زیر ترک‌های ذکر شده در بند فوق - وجود رسوبات زیاد در کف محفظه باتری - وجود خزه پا سبز شدن بالای صفحات منفی اگر سلول نیاز به آب زیاد دارده علت آن نرخ شارژ (سرعت زیاد شارژ)» درجه حرارت بالا درحین کار و یا نشت آب از سلول است. - اگر سلول به مقدار کمی آب نیاز دارد» علت شارژ ناکافی آن است. تغییر شکل صفحات نشان دهنده آن است که به علت کم شارژ شدن یا زیاد بودن درجه حرارت حین کارء این صفحات زیادی سولفاته شده است. ز- عدم توانایی باتری در تامین آمپر ساعت نامی عدم توانایی باتری در تامین آمپر ساعت نامی نشان دهنده این است که باتری تخلیه شده» زیادی سولفاته شده یا ماده فعال صفحات مثبت کم شده است. سلول‌ها ممکن است فرسوده شده یا ماده فعال سطوح مثبت آن‌ها از بین رفته باشد. ۱۳-۱-۱۱-۴- اقدامات لازم برای رفع اشکالات چنانچه سلولی مشکل داشته باشدء کل مجموعه باتری باید تحت شارژ متعادل کننده قرار گیرد و سپس وزن مخصوص هر کدام از سلول‌ها به‌طور جداگانه قرائت شود. چنانچه از همه سلول‌ها به‌طور یکسان گاز متصاعد شود و وزن مخصوص همه سلول‌ها نرمال حرارت کلیه سلول‌ها باید با دوربین مادون قرمز یا ترمومتر سنجیده و با درجه حرارت سایر سلول‌ها مقایسه گردد. سلول‌های سولفاته شده اگر اصلاح نشوند داغ‌تر شده و نهایتا صدمه خواهند دیدا. ۱- برای اطلاعات و جزئیات بیشتر به استاندارد 450-1995 :]1[ تحت عنوان "تست و تعویض باتری‌های سرب -اسید تهویه شونده" مراجعه شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۳/۸۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۲-۱۱-۴- باتری‌های سرب- اسید با «سلول‌های کاملا بسته» (سلول ژله‌ای) ۱-۲-۱۱-۴- کلیات باتری‌های سرب- اسید با «سلول‌های کاملا بسته»» که به عنوان «سلول ژله‌ای» نیز شناخته می‌شوند. معمولا به صورت بلوک‌های چند سلولی (مدولی) ساخته می‌شوند. محفظه این سلول‌هاء از مواد خاص پلاستیکی ساخته می‌شود و بازرسی از وضعیت صفحات باتری و وضعیت یا سطح الکترولیت میسر نیست. به این باتری‌هاء سلول‌های با الکترولیت جذبی نیز گفته می‌شود که تحت فشار مثبت عمل می‌کنند. گاز هیدروژن و اکسیژن این سلول‌ها خارج نمی‌شودء بلکه در درون محفظه مجددا ترکیب می‌گردد. سلول‌ها به صورت کاملا بسته می‌باشند و آندازه‌گیری وزن مخصوص الکترولیت در این نوع باتری‌ها مطرح نمی‌باشد. صفحات این نوع باتری‌ها عموما با خمیر سرب-کلسیم شکل گرفته است و الکترولیت آن با ژل و یا جداری از جنس مواد فیبر شیشه احاطه می‌شود. این نوع باتری‌هاء عمدتا برای استفاده در سامانه‌های مبدل جریان مستقیم به جریان متناوبء» برای تامین برق متناوب غیرقابل قطع, سامانه مخابرات» روشنایی اضطراری و یا موارد دیگری به‌کار می‌رود که حین بهره‌برداری باعث تخلیه‌های ضربه‌ای و سریع نمی‌شوند. مصرف کننده‌هایی که هنگام عملکرد به طور متناوب باعث دشارژ سریع با میزان جریان افزاینده‌ای می‌شوندء باعث تقلیل بیش‌تر عمر باتری‌های سرب- اسید نوع تمام بسته می‌گردند. در این نوع باتری‌ها کنترل درجه حرارت محیط بسیار مهم است و در محیطی که قرار دارند هوا باید به خوبی تهویه شود تا از افزایش درجه حرارت به صورت محلی جلوگیری شود. اختلاف درجه حرارت گرم‌ترین و سردترین سلول نباید بیش از ۳ درجه سانتی گراد باشد. بهتر است درجه حرارت سلول‌ها در حد ۲۵ درجه سانتی‌گراد نگهداشته شود. درجه حرارت هوای اتاق و محیط اطراف باتری‌ها بهتر است در حد ۲۲ درجه حفظ شود و گردش هوای اتاق به نحوی باشد که تفاوت درجه حرارت محیط اطراف باتری‌ها نیز زیاد نشود (به ۳ درجه سانتی‌گراد نرسد). تقلیل زیاد درجه حرارت محیطء باعث کاهش ظرفیت این نوع باتری می‌شود و افزایش درجه حرارت محیط تاثیر مهمی در کاهش عمر باتری می‌نماید. با افزایش درجه حرارت به میزان ۱۰ درجه سانتی‌گراد (نسبت به ۲۵ سانتی‌گراد که درجه حرارت عادی کار باتری‌ها است)» عمر این نوع باتری‌ها در حدود ۵۰ درصد کاهش می‌یابد. لذا در کاربرد این نوع باتری‌ها در نیروگاه باید دقت زیادی به عمل آید و شرایط کارکرد آنها دایما تحت مراقبت قرار گیرد. این نوع باتری‌ها عموما به صورت شارژز شده از کارخانه تحویل داده می‌شوند و عموما به «شارز سریع» اولیه نیاز ندارند. یکی از مزایای این باتری‌هاء عدم انتشار بخار اسید و گاز در محیط است. لذا در فضاهای محدود و یا زیرزمینی» استفاده از آن» با لحاظ سایر محدودیت‌هایی که در مورد این باتری‌ها بر شمرده شدء ممکن است توجیه‌پذیر باشد. برنامه کلی نگهداری باتری‌های سرب- اسید با سلول‌های کاملا بسته در جدول شماره (۲۳-۴) ارائه شده است. ملاحظات مربوط به نگهداری باتری‌ها که در این قسمت از راهنما آورده شده است جنبه کلی دارد. دستورالعمل‌های بهره‌برداری و نگهداری سازنده باتری‌هاء موقعیت و شرایط بهره‌برداری» ملاک نهایی تدوین و تدقیق دستورالعمل نگهداری باتری‌ها خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۹ ۳ 3 گ ۹ 2 3 نامه نگهد جدول ۲۳-۴ - برنا ز داری ن بمهره‌بر از شروع اولین بیار 1 (باتری‌های نو ها با و ها برای تمام ری‌ تلو ن سلول‌ها ای تمام اتصالات بین برای ها برای تمام وس ۸ یک پذیرش ی آزمایش‌های پذی رب -اسید با سلول‌های کاملا بسته ۱ ولتاز کلی شناور دوسر باتری با ولت متر اندازه‌گیری برای سلول‌های راهنما با کنترل دستکش, ماسک صورت. ابزار سالانه برای تمام اتصالات انجام آزمایش دستورالعمل) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های آبی سدهای بزرگ سلول‌های سرب- اسید نوع تمام بسته عموما با ولتا ۲/۲۵ الی ۲/۳۰ ولت تحت شارژ شناور قرار می‌گیرند. این ولتاژ با درجه حرارت محیط تغییر می‌کند و برای مقدار دقیق آن باید به دستورالعمل سازنده در این مورد مراجعه شود. چنانچه میزان حرارت تولید شده در باتری بیش از حرارت دفع شده باشد. درجه حرارت باتری افزایش می‌یابد و در نتیجه جریان بیش‌تری برای نگهداری شارز شناور موردنیاز است که به نوبه‌خود باعث افزایش درجه حرارت داخلی شده و درجه حرارت باتری را بالاتر می‌برد. این سیکل می‌تواند تکرار شده و درجه حرارت باتری از کنترل خارج شود که این امر منجر به خرابی کامل باتری می‌گردد. به همین دلیل, تهویه مناسب و کنترل درجه حرارت محیط برای این نوع باتری بسیار حیاتی است. وقتی که سلول به شارژ کامل نزدیک می‌شود ولتاژ باتری افزایش یافته و نزدیک به ولتاز خروجی شارژر می‌گردد و جریان شارز کاهش می‌باید. باتری موقعی کاملا شارژ است که جریان شارر در مدت بالاتر از ۲ ساعت بیش از ۱۰ درصد تغییر نماید. در ابتدای عملیات شارژ متعادل‌کننده اگر بانک باتری به‌طور کامل تخلیه باشد جریان شارژکننده باتری خیلی زیاد است و لازم است با کاهش دادن ولتاژ شارژ این جریان را کنترل نمود و سپس به‌طور تدریجی ولتاز شارز را افزایش داد. ۳-۲-۱۱-۴- شارژ متعادل کننده سلول‌های تمام بسته معمولا نیاز به شارژ متعادل کننده ندارند» مگر اینکه مقدار ولتاژ شناور قرائت شده کم‌تر از معمول باشد و با شارز سریع‌تر موردنیاز باشد. در هر صورت قبل از انجام شارژ متعادل کننده باید با سازنده مشورت شده و ولتاز و مدت زمان شارز سریعی که توسط سازنده تعیین می‌شود. دقیقا مراعات گردد. ۴-۲-۱۱-۴- شارژر - دارا بودن فیلتر الکتریکی اضافی برای حفاظت سلول در مقابل نوسانات جریان‌های متناوب» زیرا در اثر این نوسانات ممکن است درجه حرارت باتری بالا رفته و خراب شود. - تعدیل درجه حرارت برای جلوگیری از ایجاد دمای فوق‌العاده بالا هیچ‌گاه نباید شارژرهای مخصوص باتری سرب- اسید معمولی (الکترولیت مایع) برای این نوع باتری مورد استفاده قرار گیرد. ۵-۳-۱۱-۴- نگهداری باتری برنامه نگهداری باتری که ذیلا تشریح می‌شود برای افزایش عمر و عملکرد باتری قویا توصیه می‌شود. در درجه اول توصیه‌های سازنده برای برنامه نگهداری باید رعایت شود. توصیه‌های استاندارد 1188-1996 1۳۳ نیز بدین منظور به عنوان یک مرجع معتبر می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. ۶-۲-۱۱-۴- بازرسی‌های چشمی لازم است این بازرسی‌ها به منظور ارزیابی شرایط کلی باتری‌هاء پایه‌های نگه‌دارنده آن» اتاق باتری و تجهیزات ایمنی انجام شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳ - ماهانه کنترل تمیز بودن باتری و اتاق باتری به طور کلی, کنترل نشت الکترولیت,کنترل خوردگی در ترمینال‌ها. خوردگی اتصالات, پایه‌ها و تابلوهاء کنترل درجه حرارت محیط و اطمینان از عملکرد صحیح سامانه تهویه. با برچسب لازمکنترل تسهیلات شستشوی دست و صورت» کنترل کپسول‌های آتش‌نشانی مخصوص که آماده به‌کار بوده و تست شده باشند. برای این نوع باتری‌ها استفاده از گاز دی کسید کربن ((0)ن)) به عنوان خاموش کننده آتش توصیه نمی‌شود. زیر اثر خنک‌کنندگی بر باتری دارد. در دسترس بودن ابزار عایق و کفش عایق برای حفاظت و جلوگیری از اتصال کوتاه لازم است. ۷-۲-۱۱-۴- قرائت ولتاز برای افزایش عمر باتری وجود ولت‌متر دیجیتال دقیق حیاتی است. در یک ولتاز شناور ثابت با افزایش درجه حرارت الکترولیت جریان شارژ افزایش می‌یابد و بنابراین سلول‌های با دمای بالاتر ولتاز پایین‌تری خواهد داشت. الف- قرائت ولتاژ اولیه ۴ ساعت بعد از شارژ شناوری اولیه باتری» باید ولتاژز کلیه سلول‌ها اندازه‌گیری و یادداشت شود. سلول یا «مدول» با پایین‌ترین ولتاز شناوری به عنوان سلول راهنما برای قرائت‌های بعدی انتخاب می‌شود. مقادیر قرائت شده ولتاژ باید در فرم مخصوص ثبت شود. ب- در هر شیفت ولت‌متر سر راه شارژر باید کنترل شود و در صورت نیاز ولتاز شناور تنظیم گردد. ج - زمانی که سرسیم‌ها عوض می‌سوند وقتی که سرسیم‌ها در ترانسفورماتورهای قدرت و یا ترانسفورماتورهای مصرف داخلی عوض می‌شود.ء ولتاز شناور در تابلوی شارژر باید کنترل شده و در صورت نیاز تنظیم گردد. د- ماهانه - ولتاز سلول راهنما با ولت‌متر دیجیتال دقیق کنترل شود. - ولتاژ شناور کل باتری با ولت‌متر دیجیتال دقیق کنترل و یادداشت شود. این مقدار باید با ولتاز مربوط به تابلو مقایسه و در صورت نیاز ولت‌متر تابلو تنظیم شود تا با مقدار ولت‌متر دیجیتال تطابق داشته باشد. ه- هر شش ماه ولتاژ هر یک از سلول‌ها به طور جداگانه با ولت‌متر دیجیتال دقیق اندازه‌گیری و ثبت شود. 5 -[| -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ الف- پس از نصب بیست و چهار ساعت بعد از اعمال ولتاز شناور و پایدار شدن دماهاء درجه حرارت هر یک از سلول‌ها باید به طور جداگانه قرائت و در فرم مخصوص ثبت شود. از یک ترمومتر دقیق نوع مسطح باید استفاده شود و درجه حرارت قطب‌های منفی اندازه‌گیری شود. اندازه‌گیری دقیق برای افزایش عمر باتری ضروری است. این کار نباید ضمن تخلیه باتری انجام گیرد. ترمومتر نیز باید از نظر دقت سالی یک بار کنترل شود. هم‌چنین برای اندازه‌گیری درجه حرارت باید از دوربین مادون قرمز دقیق استفاده شود. ب -هر سه ماه یک بار دمای هر سلول به طور جداگانه قرائت و در فرم مخصوص ثبت شود. این قرائت‌ها با مقادیر ثبت شده قبلی باید مقایسه گردد. سلول‌هایی که دمای بالاتری دارند عمدتا کم‌ترین ولتاژ را نیز خواهند داشت. ۹-۲-۱۱-۴- اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی اتصالات الف- پس از نصب مقاومت هر کدام از اتصالات بین قطب! سلول و تسمه اتصال میانی باید اندازه‌گیری شده و در فرم مخصوص ثبت گردد. مقادیر مورد انتظار باید از سازنده باتری استعلام شود. اتصالاتی که مقاومت آنها ۲۰درصد (یا بیش‌تر)» بالاتر از مقاومت توصیه شده توسط گرفته می‌شود. توجه: هیچ‌گاه نباید دو سر دستگاه اندازه‌گیری را درحالتی که کلید آن روی اهم (010170) قرار دارد به دو طرف سلول وصل نمود. در این صورت ولتاز روی دو سر دستگاه اندازه‌گیری قرار می‌گیرد. ب- هر سه ماه یک بار مقاومت ۲۵ درصد کلیه اتصالات مطابق بند الف فوق باید اندازه‌گیری شود و با قرائت‌های قبلی مقایسه گردد. نقاط اندازه‌گیری ج - سالانه مقاومت کلیه اتصالات مطابق بند الف اندازه‌گیری و با قرائت‌های قبلی مقایسه گردد. اتصالاتی که مقاومت آنها پس از ۲۰درصد افزایش یافته باشد باید تعمیر شود. | - 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۸۵ د - در طول تخلیه یکپارچگی اتصال را می‌توان توسط دوربین مادون قرمز دقیق کنترل نمود. درجه حرارت اتصالاتی که مقاومت بیش‌تر دارند. به اندازه‌گیری مقاومت داخلی می‌تواند وضعیت شارژ بودن باتری را به خوبی مشخص نماید. درمورد سلول‌های تمام بسته (ژله‌ای) آزمایش مقاومت داخلی, جانشین اندازه‌گیری وزن مخصوص مایع الکترولیت سلول‌های معمولی (از نوع تر) می‌باشد. اندازه‌گیری مقاومت داخلی یک سلول و یا یک «مدول» دو حالت از اشکالات اساسی داخلی را نشان می‌دهد: یکی خشک شدن بیش از حد و دیگری خوردگی. مقادیر مورد انتظار برای این مقاومت توسط سازنده مشخص می‌گردد. این آزمایش نباید قبل از کنترل مقدار مقاومت اتصال بین سلول‌ها و تعمیر آنها (در صورت مناسب نبودن مقدار مقاومت)» انجام شود. مقاومت داخلی به طرق زیر می‌تواند کنترل شود: - درحالی که باتری کاملا شارژ شده و به‌صورت شناور کار می‌کند ولتاژ و جریان سلول تحت آزمایش, کنترل و یادداشت شود. - یک مصرف کننده معمولی به دو سر سلول وصل شود. - مجددا ولتاژ و جریان کنترل و ثبت شود. - بعد از انجام مراحل فوق مقاومت داخلی را می‌توان با تقسیم کردن تغییر ولتاژ به تغییر جریان به دست آورد الف- پس از نصب باتری پس از اینکه باتری به‌صورت شناور به حالت تعادل رسید (طی یک تا سه روز)» میزان مقاومت داخلی روی هر سلول (یا مدول) بایداندازه‌گیری شود و نتایج روی فرم مخصوص ثبت شود تا به‌عنوان مبنای مقایسه برای آندازه‌گیری بعدی طی دوران بهره‌برداری مورد استفاده قرار گیرد. ب- هر سه ماه یک بار مقاومت داخلی هر سلول باید کنترل شود و نتیجه با مقادیر اولیه مقایسه گردد. تغبیر مقاومت داخلی به میزان ۲۰درصد یا بیش‌تر (نسبت به مقدار پایه) مهم است و باید مورد توجه قرارگیرد. در این صورت باید با سازنده باتری تماس گرفته و توصیه‌های سازنده در این مورد انجام شود. ۱۱-۲-۱۱-۴- آزمایش‌های نگهداری و پذیرزش الف- پس از نصب یک هفته پس از اینکه باتری از نظر شارژ و درجه حرارت به حالت تعادل رسیدء تست‌های پذیرش و ظرفیت تخلیه باید انجام شود. درجه حرارت کار باتری به میزان زیادی بر ظرفیت قابل حصول آن تاثیر می‌گذارد و در این مورد باید از ضریب تصحیح توصیه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ قرار گرفته است باید دقیقا یادداشت شود. این سوابق به عنوان مبنا برای مقایسه‌های بعدی ضمن آزمایش‌های دوران بهره‌برداری به کار خواهد رفت. هرقدر نرخ تخلیه باتری بیش‌تر باشد ظرفیت بانک باتری کم‌تر خواهد بود. تست‌ها طبق دستورالعمل سازنده و یا در صورت در دسترس نبودن اطلاعات سازنده باید مطابق دستورالعمل‌های معتبر انجام شود [رجوع به مرجع‌های شماره ۲۰و ۲۲]. ب- سالانه تست ظرفیت تخلیه (دشارژ) باتری» باید مطابق بند الف فوق‌الذ کر و با استفاده از همان تجهیزات انجام شود. چ - هر شش ماه یک بار چنانچه تست ظرفیت تخلیه (دشارز) که به صورت سالانه انجام شده نشان دهد ظرفیت باتری زیر ۹۰درصد مقدار اولیه آن می‌باشد. تست ظرفیت مطابق بند الف فوق‌الذکر باید متعاقبا هر شش ماه یک بار نیز انجام شود. چنانچه در یک مورد ظرفیت تخلیه زیر ۸۰ درصد مقدار نامی (اولیه) قرارگرفته باشد. باتری باید در اولین فرصت تعویض شود. هم‌چنین برای بانک باتری سالم لازم است هر ۶ ماه یکبار بانک باتری به میزان ۴۰ درصد تخلیه گردد تا بانری از حالت خواب بیدار شود و سپس تحت شارژ متعادل‌کننده و شارز شناور قرارگیرد. د - تست‌های پیوستگی (غیر روتین) تست‌های پیوستگی باتری به صورت غیر دوره‌ای» هر گاه که یکپارچگی باتری مورد شک و تردید باشد.ء باید انجام شود. سلول تمام بسته عموما ممکن است در داخل به صورت مدار باز قرار گرفته و یکپارچگی سلول از دست برود. این اشکال از ظاهر باتری آشکار نمی‌گردد. یکی از روش‌های سریع برای کنترل این وضعیت این است که هر دو شارژر از مدار خارج شوند و ملاحظه شود که یا باتری» بار متصل شده به آن را جواب می‌دهد یا خیر. روش دیگر این است که یک بار مصرفی جداگانه برای آزمایش روی باتری اعمال شود و کنترل شود که آیا باتری آن بار را تامین می‌کند یا خیر. برای جزییات بیش‌تر برای موارد مربوط به پیوستگی داخلی و تداوم کار سلول‌های تمام بسته, باید به دستورالعمل سازنده مراجعه شود. ۳-۱۱-۴- نگمهداری شارزرها شارژرها دو وظیفه مهم دارند: وظیفه اصلی شارژرها تامین برق جریان مستقیم سامانه نیروگاه و شارز باتری‌ها است. وظیفه دوم شارژرها این است که در صورت نیاز جایگزین باتری شود. شارژرها معمول" به صورت دوتایی استفاده می‌شود. ظرفیت هرکدام برای تامین کل بار موردنیاز طراحی می‌شود. در نیروگاه برای هر مجموعه بانک باتری یک شارژر استفاده می‌شود. شارژر هر بانک باتری همیشه به‌طور پیوسته در مدار است و بار جریان مستقیم نیروگاه را تأمین می نماید و همزمان کار شارز بانک باتری را انجام می‌دهد. در صورت خراب شدن دستگاه شارژر یا قطع برق جریان متناوب ورودی آن, بار نیروگاه توسط بانک باتری پشتیبان تامین می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۸۷ ظرفیت شارژر در عمر و عملکرد باتری بسیار اهمیت دارد. شارژر باید ظرفیت کافی داشته باشد تا به راحتی بتواند در هنگام شارز از باتری گاز متصاعد کند. شارژرهای با ظرفیت کم» عمر باتری را کاهش می‌دهد. یک شارژر کوچک گرچه در ابتدا ارزان‌تر تهیه می‌شود ولی در درازمدت هزینه بیش‌تری را تحمیل خواهد کرد. نگهداری پیش‌گیرانه شارژرها به نوع شارژر بستگی دارد. موارد کلی و عمومی به شرح زیر است: الف - در هر شیفت جریان مستقیم نیروگاه و ولتاژ برق متناوب ورودی دستگاه شارژر نیز صحیح می‌باشد. ب- هر سه ماه یک‌بار اگر دو مجموعه شارژر و بانک باتری پشتیبان توامان تامین‌کننده بار جریان مستقیم نیروگاه است. یکبار یک دستگاه شارژر و نک باتری متصل به آن قطع گردد و کنترل شود شارژر دیگر به تنهایی بار جریان مستقیم کل نیروگاه را تامین می کند و بالعکس. چ- سالانه - دقت ولت‌متر تابلوی شارژر باید به‌وسیله ولت‌متر دیحیتال کنترل شود - اسکن با نور مادون قرمز برای اندازه‌گیری دما - جزییات برنامه نگهداری پیش‌گیرانه, با توجه به نوع شارژر» براساس دستورالعمل‌های سازنده خواهد بود. ۱۳-۴- برنامه نگهداری تاسیسات کمکی الکتریکی دراین قسمت از راهنماء توصیه‌ها و پیشنهادات کلی در مورد بازرسی‌ها و نگهداری تاسیسات کمکی الکتریکی ارائه می‌شود. برای ایمنی پرسنل نیروگاه وجود سامانه روشنایی اضطراری قابل اطمینان بخصوص در راهروها و پلکان‌های دسترسی و فضاهای اداری ضروری است. در بعضی نیروگاه‌ها روشنایی اضطراری و روشنایی عادی و اساسی برق متناوب باهم روشن است و با قطع برق مصرفی متناوب نیروگاه روشنایی اضطراری روشن می ماند. برنامه کلی نگهداری سامانه روشنایی اضطراری به شرح جدول (۲۴-۴) توصیه می‌شود. جدول ۳۴-۴- برنامه نگهداری سامانه روشنایی اضطراری ردیف شرح بازرسی و تست‌ها دوره توصیه شده ۱ تست عملکرد ماهانه (برای مدت ۳۰ ثانیه) ۲ تست عمطکر سالانه (برای مدت یک ساعت و نیما -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۲-۱۳-۴- برنامه نگهداری سامانه آشکارساز و اعلام حریق این سامانه تجهیزات و یا منطقه‌هایی از نیروگاه را که دچار آتش‌سوزی شده‌اند. از طریق سنسورها و دتکتورهای خاص مربوط به هر فضاء نمایش می‌دهد و آتش‌سوزی را اعلام می‌نماید. عملکرد صحیح این سامانه و پاسخ‌گویی سریع دتکتورها به علایم اولیه آتش‌سوزی میزان صدمه به تجهیزات را به حداقل می‌رساند. بازرسی و نگهداری منظم این سامانه» به خصوص در فضاهایی که برنامه کلی نگهداری این سامانه به شرح جدول (۲۵-۴) توصیه می‌شود. جدول ۲۵-۴- برنامه نگهداری سامانه آشکارساز و اعلام حریق ۱ بازدید چشمی دتکتورها و مدارهای کنترل (فیوزهاء لامپ‌هاء (]:نآها و ۱ - سالانه : برای فضاهایی که دارای بهره‌بردار می‌باشد خطوط تغدیه برق) - سه ماه یک‌بار: برا ی فضاهایی که معمولا" پرسنل بهره‌بردار حضور ندارد 6 کنترل مدارها و تست عملکرد آن - سالانه : برای فضاهایی که دارای بهره‌بردار می‌باشد ۱ بازدید چشمی باتری‌ها (در صورت وجود باتری جداگانه برای سامانه ۱ ماهانه تست تخلیه ۲۰ دقیق‌های باتری‌های نوع نیکل -کادمیوم و تست ولتاز | سالانه بار ۳-۱۳-۴۳ برنامه نگمهداری فیوزها فیوزها حفاظت خطوط تغذیه الکتریکی (تابلوها و تجهیزات) و مدارهای کنترل کننده راء از طریق قطع جریان آنها در صورت اضافه بار و با ایحاد شرایط عیب در مدار, به عهده دارند. عملکرد و با اشکال فیوزها در برخی از موارد خود بخود مشخص می‌شود. به‌طور مثال کار نکردن دستگاه‌های اندازه‌گیری و نمایش‌گر و عملکرد یک مدار کنترل کننده می‌تواند نشان دهنده سوختن و یا باز شدن یک فیوز باشد. برخی از فیوزها که تغذیه مدارهای دستگاه‌های مهمی را به عهده دارند و باز شدن مدار آزها از طرف فیوز سر راهشان شرایط بحرانی در عملکرد نیروگاه ایحاد می‌کند و باید باز شدن و یا سوختن «المان» فیوز نمایش داده شود و یا قطع آن با آلارم همراه باشد. به هرحال در مورد اکثر فیوزهاء شود. ساده‌ترین را نگاه کردن به فیوز و دیدن نشانه حاکی از عملکرد آن روی فیوز می‌باشد. در مواردی نیاز به کنترل کردن وضعیت فیوز با استفاده از اهم‌متر می‌باشد.ء ولی این نحوه بازرسی, اگر با احتیاط انحام نشود» ممکن است به ایجحاد اشکالی مهم‌تر و یا از مدار خارج کردن واحد یا بخشی از تجهیزات منجر شود. برنامه نگهداری فیوزها به شرح جدول (۲۶-۴) توصیه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۸۹ جدول ۲۶-۴- برنامه نگهداری فیوزها |[ ها برس وست آ ‏ روص ۴-۱۳۴ برنامه نگهداری اتصالات شبکه زمین زمین کردن بدنه تجهیزات رکن اصلی در ایمنی و حفاظت کارکنان و تجهیزات در مقابل القای پتانسیل زیاد ناشی از اشکالات و اتصالات شبکه زمین به بدنه تحهیزات ممکن است در اثر عوامل مختلفی مانند خوردگی» شل شدن اتصالات» ضربات و صدمات ممکن است به اتصالات سیم زمین مربوط به بدنه برخی تجهیزات آسیب وارد شود.ء به این ترتیب یکپارچگی اتصال زمین تجهیزات باید به صورت منظم بازرسی و کنترل شود. برنامه کلی نگهداری برای اتصالات زمین به شرح جدول (۲۷-۴) توصیه می‌شود. جدول ۲۷-۴- برنامه نگهداری اتصالات سامانه زمین تجهیزات اسآ برس وس وه ۵-۱۳-۴- برنامه نگهداری دستگاه‌های اندازه گیری دستگاه‌های آندازه‌گیری ابزاری برای نمایش و در مواردی برای ثبت مقادیر کمیت‌های الکتریکی و مکانیکی مربوط به تجهیزات نیروگاه, برای اطلاع بهره‌برداران از وضعیت کارکرد واحد و سامانه‌های جانبی و کمکی و مقادیر مربوط به تولید قدرت و انرژی می‌باشند. برخی از دستگاه‌های اندازه‌گیری مقادیر و اطلاعات را برای آتاق مرکزی نظارت و کنترل از دور نیروگاه و یا سایر مراکز کلاس دقت و صحخت کار کرد دستگاه اندازه‌گیری (ترانسدیوسرها و9 کارت های آنالوگ ورودی مستقر در تابلوهای سیستم کنترل)» برای اطمینان از عملکرد صحیح سامانه‌های قدرت و سامانه‌های تامین آب در یک نیروگاه آبی اهمیت دارد. برنامه کلی نگهداری سامانه اندازه‌گیری به شرح جدول (۲۸-۴) توصیه می‌شود. جدول ۲۸-۴- برنامه نگهداری دستگاه‌های اندازه گیری را سروس وشوو تطبیق مقدار مدار ثانویه ترانسفورماتورهای جریان و ترانسفورماتورهای | سالانه ۳ | ولتاژ با رنج خروجی ۴ الی ۲۰ میلی آمپر ترانسدیوسر و رنج تعریف شده در سیستم کنترل برای مقادیر جریان و ولنار مربوطه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۶-۱۳-۴۳ موتورهای با قدرت کم‌تر از ۳۰۰ کیلووات این گونه موتورها برای راه‌اندازی پمپ‌ها و شیرهای موتوری» بالابرها و یا مکانیسم عملکرد دریچه‌ها در نیروگاه‌های آبی به‌کار می‌رود. این قبیل موتورها معمولا از نوع موتورهای القایی می‌باشند و قدرت آنها کم‌تر از ۳۰۰ کیلووات است. موتورهای مربوط به تجهیزات و سامانه‌های با اهمیت نیروگاه باید به طور منظم تست شوند. اگر الکتروموتور القایی با توان خیلی کم‌تر از توان نامی با درحالت اضافه بار کار کند» ضریب توان الکتروموتور کاهش می‌یاید. برنامه کلی نگهداری موتورها به شرح جدول (۲۹-۴) توصیه می‌شود. جدول ۳۹-۴- برنامه نگهداری موتورها (با قدرت کم‌تر از ۳۰۰ کیلووات) 0 | تست ترمومتر نوع ترمیستوری داخلی الکتروموتورهای با ظرفیت | سالانه بالاتر از ۱۰ کیلو وات تست هیتر ضد تعریق الکتروموتورهایی که به‌طور پیوسته کار نمی | سالانه ۲ کند. ۱-۷-۱۳۲-۴- کلیات مقادیر راء براساس تنظیمات قبلی تشخیص می‌دهند و چنان که این کمیت‌ها از مقادیر تنظیم شده و محدوده‌های مجاز خارج شوند فرمان قطع مدار مربوط به آن تجهیر و یا سامانه را (در با در نظر گرفتن تاخیر زمانی تعریف شده برای هر مقدار از کمیت)» صادر رله‌های حفاظتی باید به نحوی انتخاب و تنظیم شوند که فقط درحالتی که شرایط کارکرد تجهیزات غیرعادی است, طبق رله‌های حفاظتی الکتریکی, با توجه به تنظیماتی که حاصل بررسی شرایط عیب و مطالعات پخش بار در سامانه استء کالیبره راه‌اندازی معمول" تغییراتی در سامانه تولید و انتقال قدرت» از نظر افزایش و یا تغییر در تعداد و نوع ژنراتورها و خطوط انتقال شبکه حاصل می‌شود. با گذشت زمان تنظیمات قبلی رله‌های حفاظتی اعتبار خود را از دست می‌دهد و اگر در تنظیمات رله‌ها متناسب با شرایط تغییر یافته در شبکه, تجدیدنظر شود یکپارچگی و هماهنگی کارکرد نیروگاه با سامانه تولید و انتقال مربوط به آن مخدوش می‌شودء هم‌چنین می‌تواند برای پرسنل بهره‌بردار خطرساز باشد.ء بنابراین لازم است مطالعات پخش بار سامانه و تعیین سطح قدرت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۹ انتقال و امپدانس ترانسفورماتورهای واقع در سامانه به‌طور مرتب انجام و در هماهنگی با نتایج این مطالعات» تنظیمات مربوط به رله‌های حفاظتی بازنگری شود. در هر نیروگاه نیز برخی از رله‌های حفاظتی» به خاطر تغییرات در شرایط کارکرد داخل و یا خارج از نیروگاه نیاز به تنظیمات مجدد دارند که باید در هماهنگی با قسمت مهندسی و مطالعات سامانه انجام شود. در نیروگاه‌های مختلف یک شبکه سراسری تولید و انتقال نیرو از انواع مختلف رله‌های حفاظتی استفاده شده است. این رله‌ها شامل انواع رله‌های الکترومکانیکی» رله‌های استاتیکی (با استفاده از ترانزیستورهاء مدارهای الکترونیکی ساده و یا فشرده ) و بالاخره انواع مدرن‌تر رله‌هایی که براساس استفاده از میکروپروسسورها کار می‌کنند. می‌باشد. توصیه‌های مربوط به کالیبراسیون» نگهداری و تعمیرات این رله‌هاء بر حسب طراحی» ساخت و مشخصات هر گونه از آنهاء متفاوت است. الف - کالیبراسیون این فرآیند عموما شامل خارج کردن رله از سرویس و انتقال آن به آزمایشگاه رله می‌باشد. با تزریق جریان و یا تزریق توام جریان و ولتاژ به رله (برحسب نوع و عملکرد رله) و بدست آوردن پاسخ رله به میزان جریان‌ها و ولتاژهای تزریق شده» با توجه به دستورالعمل‌های خاص سازنده رل صحت تنظیمات توصیه شده کنترل می‌شود. در مورد رله‌های الکترومکانیکی, کالیبراسیون رله باید در دوره‌های کوتاه‌تری انجام شود.ء زیرا به دلیل ماهیت رله و طراحی مکانیسم عملکرد این نوع رله‌هاء احتمال ساییدگی اجزا داخلی و خارج شدن از تنظیمات اولیه بیش‌تر است. کالیبراسیون رله‌های استاتیک در دوره‌های بلندتری توصیه می‌شود.ء چون در مورد این انواع» عوامل کم‌تری در خارج شدن از کالیبراسیون موثرند. ب- آزمایش عملکرد رله‌ها با این آزمایش» عملکرد صحیح و پاسخ رله به تغییر در مقادیر کمیت‌های ورودی آن بررسی می‌شود. به طور مثال بررسی می‌شود که بسته شدن کنتاکت موردنظر در اثر تحریک رله, عملا و طبق پیش‌بینی انجام شود. در مورد بسیاری از رله‌هاء آزمایش عملکرد؛ همزمان با کالیبراسیون انجام می‌گیرد و صحت عملکرد کنترل می‌شود. لیکن در برنامه نگهداری رله‌ها نیز باید آزمایش عملکرد به صورت منظم» گنجانده شود. در یک سامانه حفاظتی» علاوه بر رله‌هاء مدارهای حفاظتی نیز وجود دارند و ممکن است پیوستگی و یکپارچگی مدارهای حفاظتی به دلایل مختلفء در زمان نصب و یا هنگام تغییر دادن برخی از «المان»‌ها در مدار» خرابی اتصالات و یا صدمات دیگرء مخدوش شود. در این صورت. نتیجه مطلوب در مورد حفاظت تحجهیزات حاصل نمی‌شود. به این ترتیب آزمایش عملکرد مدارهای حفاظتی,؛ برای بررسی پیوستگی مدارها موردنیاز است. | - 1187۵100 01۳0[1 [2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ج - آزمایش عملکرد مدارهای حفاظتی با این آزمایش» کل مسیر عبور فرمان «تریپ» حفاظتی» از رله تا کلید اتوماتیک قطع کننده مدار (یا تا محل هر تحهیز دیگر حفاظت کننده و هشداردهنده)» از نظر پیوستگی مدار (شامل سالم بودن کابل‌های ارتباطی» محکم بودن اتصالات در ترمینال‌ها و ۲-۷-۱۳۲۴ برنامه کلی نگهداری رله‌ها و مدارهای حفاظتی با توجه به بند (۱-۷-۱۲۳-۴)» برنامه کلی نگهداری رله‌های حفاظتی به شرح جدول (۳۰-۴) توصیه می‌شود: جدول ۳۰-۴- برنامه نگهداری رله‌ها و مدارهای حفاظتی ۲ کالیبراسیون رله‌های نوع الکترومکانیکی و انجام تست عملکرد آن - در مرحله راه‌اندازی اولیه (8ع۵(3۱71155[1011111)) و بعد از آن هر دو سال یک‌بار کالیبراسیون رله‌های نوع استاتیکی و انجام تست عملکرد آن - در مرحله راه‌اندازی اولیه و (ع۵01۱۳1۹51071)) ۳ - یک سال بعد از (01317115510111118:)) و بعد از آن هر ۵ سال یک‌بار کالیبراسیون رله‌های میکروپروسسوری و انجام تست عملکرد - در مرحله راه‌اندازی اولیه (خ0(3(۳15810131)) ۴ - یکسال بعد از (۵1313315510711118:)) و بعد از آن هر ۸ الی ۱۰ سال یک‌بار سس ی ی ۶ کنترل روشن شدن چراغ قرمز رله «لاک‌اوت» (/(15013[ 10010۵۱1) و صحت عملکرد | روزانه: طی فعالیت‌های روزانه گروه بهره‌بردار عملکرد صحیح این مدار بویین‌های «تریپ» کلیدهای قدرت رله کنترل شود ۱۳-۴- برنامه نگهداری تجهیزات حفاظتی کار کنان نیروگاه ۱-۱۳-۴- کلیات تجهیزات حفاظتی» کارکنان را در مقابل خطرات پتانسیل الکتریکی حفاظت می‌کند. سالم بودن و یکپارچگی این تجهیزات بسیار اهمیت داردء لذا باید مثل سایر تجهیزات نیروگاه برای بازرسی و نگهداری آنها برنامه‌ریزی شود. ۲-۱۳-۴- برنامه بازرسی تجهیزات حفاظتی کار کنان برنامه کلی بازرسی برای تجهیزات حفاظتی کارکنان به شرح جدول (۳۱-۴) توصیه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۹۳ جدول ۳۱-۴- برنامه بازرسی تجهیزات حفاظتی کار کنان شرح بازرسی و یا آزمایش دوره توصیه شده مرجع و استاندارد سالم بودن اتصال زمین -- بازرسی چشمی - سالانه و قبل از هر بار استفاده 706,112 ۸۷۳۳۸ - سالانه 70]۳,11-2 ۲۷۳۳۸ تست افت ولتاژ (میلی‌ولتی) برای اتصال زمین ایمنی قوی(511016 101]) بازرسی چشمی به منظور کنترل سالم بودن دستکش‌ها ,کاپشن‌ها و | - سالانه طبق دستورالعمل سازنده سایر وسایل ایمنی - سالانه و قبل از هر بار استفاده ۱۴-۴- نگهداری سازه‌ای و ساختمانی نیروگاه ۱-۱۴-۴- دامنه کار این قسمت از راهنماء شامل موارد اصلی و عمومی مربوط به بازرسی‌های برنامه‌ریزی شده و نگهداری ساختمان نیروگاه» فونداسیون‌ها و سازه‌های بتنی مربوط به نیروگاه» سازه آبگیر» مجاری آب‌رسان و پنستاک‌های بتنی می‌باشد. در این راهنماء موضوع اندازه‌گیری پارامترهای مربوط به رفتارسنجی سازه نیروگاه» سازه آبگیر» پایداری مغار نیروگاه (در مورد نیروگاه زیرزمینی) و ابزار دقیق‌هایی که معمولا برای رفتارنگاری به‌کار می‌رود و نیز برنامه قرائت دوره‌ای آنها مطرح می‌شود. ارائه روش‌های تحلیل مقادیر برداشت‌ها و منحنی‌ها (گراف‌ها) و نتایج حاصل از رفتارنگاری سازه‌ها خارج از محدوده کار این راهنما می‌باشد. ۳-۱۴-۴- کلیات مربوط به انواع سازه‌ها و جانمایی ساختمان نیروگاه ۱-۲-۱۴-۴- ساختمان نیروگاه هر نیروگاه آبی از نظر طراحی منحصر به فرد است. طراحی ساختمان نیروگاه» به عوامل زیادی از جمله ارتفاع آب انرژی تولیدی نیروگاه» انتخاب نوع تجهیزات. تعداد واحدها و جانمایی آن» توپوگرافی محل, هیدرولوزی و نیز ژئولوژی ساختگاه و روش‌های اجرایی نظر سازه‌ای با سد یک ساختمان واحد را تشکیل می‌دهند. به این ترتیب سازه نیروگاه باید ارتفاع‌موثر آب (بار آّبی) ایجاد شده در ساختمان سد (مخزنی و یا تنظیمی) یکی نیست و این نیروگاه‌ها به طور کلی در ردیف «نیروگاه خارج از مسیر جریان» شناخته‌می‌شود [رجوع شود به مرجع شماره ۴ ]. نیروگاه از نوع در مسیر جریان» معمولا به عنوان یک گزینه» می‌تواند در مواردی که ارتفاع آب سد از ۳۵ متر تحاوز نکند (و گاه تا ارتفاع آب ۵۰ متر)» مورد توجه قرار گیرد. در مواردی که بار آبی ایجاد شده از ۳۰ تا ۵۰ متر بیش‌تر باشد و یا علی‌رغم وجود بار آبی تا حد ۲۵ متر» مسیر رودخانه به حدی باریک باشد که نتوان نیروگاه را در بدنه سد قرار دادء نیروگاه را در پاشنه سد قرار می‌دهند. که -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۴۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ این حالت عمدتا برای سدهای از نوع بتنی مطرح می‌باشد. در این‌گونه طرح‌هاء بررسی پایداری ساختمان نیروگاه از نظر لغزش و نیروی فشار آب رو به بالا (آپ لیفت) در طراحیء جایگاه خاصی دارد. در نیروگاه «در مسیر جریان»» سازه آبگیر ممکن است جزیی از ساختمان نیروگاه باشد و مستقیما در بالادست قسمت توربین (و یا شیر اصلی ورودی» در صورت وجود)» قرار می‌گیرد. نیروگاه‌های «در مسیر جریان»» عمدتا در سدهای تنظیمی, به‌کار گرفته می‌شوند. نیروگاه‌های خارج از مسیرء در پایین سدء به صورت رو زمینی» زیرزمینی و یا نیمه زیرزمینی» احداث می‌شوند. در این نیروگاه‌هاء آبگیر سازه مجرایی را تشکیل می‌دهد. نیروگاه‌های آبی» سازه‌های پیچیده‌ای دارند که در معرض بارهای مختلف» شامل بارهای اجزای خود سازه» بارهای استاتیکی تجهیزات, فشار جانبی آب» فشار تماس خاک و بارهای دینامیکی گوناگون قرار می‌گیرد. این بارها ثابت نیستند و با تغییرات سریع در وضعیت کارکرد واحدهاء مثل شرایط رفع ناگهانی بار و بسته شدن سریع دریچه‌های توربین» نیروهای اضافی و گذراء به خصوص در محل تکیه‌گاه‌های بتنی واحدهاء مجرای تخلیه آب توربین‌ها و مجرای بالادست دریچه‌های توربین (اثرات ضربه قوچ) وارد می‌شود. بسته به جانمایی نیروگاه» ارتفاع و طول محاری آب» ممکن است اضافه کردن مخازن و یا «شافت‌های» فشارشکن (ضربه‌گیر)» در مسیر مجرای تخلیه آب و یا انتهای مجرای آب‌رسان و پنستاک. پس از بهینه کردن طراحی سازه نیروگاه» و مطالعات فنی اقتصادی نیروگاه موردنیاز باشد. ۲-۲-۱۴-۴- آبگیر نیروگاه آبگیرها سازه‌های هیدرولیکی هستند که برای برداشت آب موردنیاز نیروگاه‌های برق آبی از مخزن سدها احداث می‌شوند. مبانی کلی برای طراحی, انتخاب تجهیزات و جانمایی سازه‌های آبگیرء با وجود تفاوت در شکل آنهاء یکسان بوده و به شرح ذیل می‌باشد: - سهولت و پیوستگی تامین آب موردنیاز نیروگاه در شرایط مختلف بهره‌برداری - وجود کم‌ترین افت فشار در طول مسیرء از دهانه آبگیر تا نیروگاه - قابلیت مسدودسازی آبگیر در مواقع اضطراری و یا هنگام بازرسی‌ها و تعمیرات. با استفاده از تجهیزات هیدرومکانیک مناسب (با توجه به جانمایی و ابعاد پروژه) - بهینه کردن هزینه‌های اجرایی» بهره‌برداری و نگهداری آبگیر و تجهیزات آن - یکسانی رفتار هیدرولیکی در کلیه شرایط بهره‌برداری - جلوگیری از ورود اجسام شناور درب مخزن به داخل آبگیر (پنستاک و توربین)» با نصب آشغال‌گیر در دهانه ورودی آبگیرها در بدنه سدها یا در محاورت آزها ساخته می‌شوند و اشکال مختلف به شرح زیر دارند: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۹۵ آبگیرهای واقع در بدنه سد: دهانه آبگیر نیروگاه‌های واقع در پای سدء معمولا در بدنه سد استقرار می‌یابد. خصوصیت بارز چنین آبگیری, دهانه‌ی کاهنده" است که مانند قیف از ورودی شروع و تا ابتدای پنستاک ادامه پیدا می‌کند. در این حالت شبکه آشغال گیر در عریض‌ترین قسمت دهانه سازه ورودی و دریچه راس آبگیر در کم عرض‌ترین قسمت سازه آن نصب می‌شود. آبگیرهای خارج از بدنه سد: این نوع آبگیرها عبارتند از سازه‌ای بتثنی که در یکی از تکیه‌گاه‌های سد و یا در داخل مخزن ساخته پنستاک‌ها هدایت می‌شود. دهانه‌های آبگیر نیروگاه به شبکه‌های آشغال گیر مجهز می‌باشد. آبگیر برجی: در برخی از سدهای خاکی که دیواره‌های سد برای ساخت آبگیر مناسب نمی‌باشد و یا در بعضی از سدهای بتنی که بنابه ملاحظات مختلف استفاده از انواع دیگر آبگیر مناسب نیست. از آبگیر برجی استفاده می‌شود. این ملاحظات در مورد سدهای بتنی می‌تواند مربوط به بهینه‌سازی جانمایی کلی مجموعه سد و نیروگاه» ویژگی‌های ژئوتکنیکی ساختگاه» مشکلات حفاری در کنار تکیه‌گاه‌های سد و یا ضرورت تقلیل زمان بتن‌ریزی بدنه سد باشد. این نوع آبگیر شامل یک برج مجزا می‌باشد که در مخزن سد مستقر و سطح جانبی آن با آب احاطه شده است. دهانه‌های آبگیر در سطح جانبی برج قرار می‌گیرند. معمولا برج آبگیر به‌وسیله یک پل به بدنه سد یا سازه‌های مجاور آن مرتبط می‌شود. ۳-۲-۱۴-۴- مجاری آب‌رسان و پنستاک‌ها تونل‌های آب‌رسان و پنستاک‌های نیروگاه ممکن است از انواع سنگی با پوشش بتنی» سنگی با پوشش فولادی و یا به صورت بتنی باشند. پنستاک‌ها هم‌چنین ممکن است در برخی نیروگاه‌های کوچک و متوسط در تمام یا بخشی از طول خود به صورت غیرمدفون (روکار) باشند. پنستاک‌های غیرمدفون» از لوله‌های فولادی واقع روی تکیه‌گاه‌های مخصوص فلزی» با فونداسیون بتنی که در طول شیب قرار گرفته‌اند. ساخته می‌شود. در نیروگاه‌های خارج از مسیر رودخانه,» که در کنار تکیه‌گاه‌ها و یا با فاصله از سد ساخته می‌شوند. آب نیروگاه عموما از طریق پنستاک‌های مدفون و منشعب از تونل‌های آب‌رسان اصلی (که منتهی به یک سازه آبگیر مجزا از بدنه سد می‌باشد)» تامین می‌شود. پنستاک‌های مدفون عموما در قسمتی از طول خود. از بتن مسلح ساخته می‌شود و در بخش انتهایی مسیر متتهی به نیروگاه؛ به پنستاک‌های فولادی تبدیل می‌شوند. ۳-۱۴-۴- بازرسی‌ها و نگهداری ساختمان نیروگاه و آبگیر ۱-۳-۱۴-۴- کلیات بازرسی از ساختمان نیروگاه و آبگیر در شرایط عادی و اضطراری صورت می‌گیرد. بازرسی در شرایط اضطراری» در اثر سوانح طبیعی مانند زلزله» سیل‌های مهم و یا رفتار غیرعادی سازه ضرورت پیدا می‌کند. این بازرسی‌هاء بسته به مورد» طبق 1[ عرش اد 611۵۶1 7- | -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ برنامه خاص باید صورت گیرد. بازرسی ویژه در قسمت خدمات اجرایی بهره‌برداری» توسط کارشناسان دیصلاح بهره‌برداری و در قسمت خدمات مهندسی بهره‌برداری » توسط کارشناسان مجرب (از کارکنان دفتر خدمات مهندسی) صورت می‌گیرد. ۲-۳-۱۳-۴- بازرسی‌های ادواری و نگهداری سازه‌های بتنی دوره‌های بازرسی سازه‌های بتنی» مجراهای آب‌برء تکیه‌گاه‌ها و فونداسیون تجهیزات نیروگاه ممکن است از یک تا پنج سال متفاوت باشدء لیکن نباید از ۵ سال بیش‌تر شود. در مواردی بازرسی‌های ماهانه نیز توصیه می‌شود. عوامل اصلی که زمان بازرسی‌های بعدی را (با توجه به بررسی نتایج بازرسی‌های قبلی و مطالعه نمودارها و نتایج حاصل از قرائت ابزار دقیق‌ها و تحلیل آن) مشخص می‌کندء عبارتند از: - قابلیت دسترسی قسمت‌های مختلف نیروگاه برای انجام بازرسی‌ها - نوع طراحی (ضرائب اطمینان) پنستاک‌ها و جانمایی آن - وجود نگرانی‌های جدی در مورد وضعیت سازه (مسایل پایداری» نشست. ترک) - وجود نگرانی جدی در مورد ایمنی عمومی و تجهیزات - نیاز به مستند کردن وضعیت پنستاک و مجرای آب‌رسان اصلی - اهمیت زمان در تولید انرژی الکتریکی نیروگاه برای شبکه برق و یا تامین آب برای مصارف مختلف (آبیاری» شرب و با توجه به موارد فوق‌الذکر» توصیه‌های کلی برای حداقل بازرسی‌های موردنیازء به شرح زیر است: الف- بازرسی ماهانه - بازدید چشمی کلی از وضعیت سازه نیروگاه» شفت‌های کابلء تونل‌های دسترسی - بازدید کلی چشمی از وضعیت ظاهری عرشه سازه آبگیر - بازدید کلی چشمی از سطح خارجی پنستاک‌های غیرمدفون از طریق قدم زدن در طول پنستاک. درصورتی که به علت طول زیاد و یا عوامل دیگر این کار عملی نباشدء حداقل سالی یک بار باید این بازرسی انجام شود. ب- بازرسی‌های سالانه و با تناوب بیش تر اتکایی - بازرسی سالانه فونداسیون و محل صفحات تکیه‌گاهی براکت پایینی برای یاتاقان مرکب (یاتاقان کف گرد از نظر وجود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۹۷ - بازرسی‌های سالانه فونداسیون تجهیزات و یا اجزایی از آنهاء که بارهای دینامیکی به فونداسیون وارد می‌کنند.ء مانند کمپرسورهای هواء دیزل ژنراتورها و تکیه‌گاه موتور پمپ‌های بزرگ از نظر شکستگی» وجود ترک - بازدید از سطوح داخلی مجاری آب‌رسان» شفت‌های مربوط به تونل‌های تحت فشار و پنستاک‌ها به شرح زیر: * حداقل یک سال بعد از شروع بهره‌برداری هر ۲ تا ۳ سال یک بار وضعیت پوشش بتنی یا پوشش فولادی پنستاک‌های مدفون و وضعیت منیفولدها مورد بازدیدی قرار گیرد * بازدید کلی و سراسری مجرای آب‌رسان و پنستاک حداقل هر ۵ سال یک بار انجام شود. وضعیت مجرا از نظر ترک, بیرون زدگی میلگردهاءتخریب بتن از نظر کاویتاسیون» به خصوص در محل منیفولدها به دقت بررسی شود * بازدید از مجرای آب خروجی توربین‌ها به شرح زیر: * بازدید از وضعیت کلی مجراء وضعیت پوشش بتنی و محل اتصال پوشش بتنی بالایی فولادی مخروطی یا زانویی درفت تیوب» حدافل یک سال بعد از شروع بهره‌برداری * در هر فرصتی که طی سال به دلیل توقف طولانی تخلیه آب واحد امکان بازرسی از مجرای تخلیه آب توربین و با قسمتی از آن وجود داشته باشد * بازدیدکلی و سرتاسری مجرای تخلیه, حداقل هر ۵ سال یک بارء از نظر ترک» شکستگی بتن و آثار کاویتاسیون ۴-۱۴-۴- ملاحظات کلی مربوط به نگهداری ۱-۴-۱۴-۴- فونداسیون‌ها و تکیه‌گاه‌ها - قسمت غیر مدفون پنستاک‌های فولادی, در مقطع ورودی یا مقطع خروج از تونل‌های آب‌رسان باید مورد بازرسی دقیق قرار گیرد. در این محل‌ها که نقطه مشترک با لبه‌ی بتن نگه‌دارنده است. ممکن است نشانه‌هایی از زنگ‌زدگی و یا تمرکز - اجزایی از پنستاک‌های فولادی که مرتبط با تکیه‌گاه بتنی می‌باشد. باید از نظر خوردگی» با روش‌های غیرمخرب تست شود. - با استفاده از رادیوگرافی می‌توان خوردگی مابین پوسته فلزی پنستاک و تکیه‌گاه‌های بتنی را ارزیابی کرد. فیلم پنستاک باید از آب خالی شودء چه در غیر این صورت زمان تابش اشعه بسیار زیاد خواهد شد. - بسیار اتفاق می‌افتد که رشد علفهای هرز و تغییر محیط نزدیک به پنستاک‌ها بر پنستاک و فونداسیون مربوطه اثر می‌گذارد. این امر می‌تواند زهکشی آب اطراف را با مشکل مواجه کندء شیب‌های خاکی با سنگی حرکت کرده یا نشست ا 0 - ]| -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ دکل‌های برق و فونداسیون پنستاک‌های غیر مدفون) باید از نظر خرابی و جابه‌جایی ارزیابی شود. جابه‌جایی فونداسیون می‌تواند تنش سازه‌ای زیادی را در طول پنستاک موجب شود. به عنوان مثال ممکن است به جوش‌های اتصال تنش بیش از حد وارد شده و موجب صدمه دیدن آنها شود. ۲-۴-۱۴۳۴ اجزای خاکی و سنگی تحت کشش در صورت امکان قسمت‌هایی از میل مهارهای خاک و سنگ (قسمت بیرونی)» باید بازدید شود. میل مهاری‌های فلزی در طول زمان ممکن است زنگ بزندء در صورت زنگ‌زدگی زیاد تست بار یا بازرسی قسمت خارجی پیچ‌ها لازم می‌باشد. در ساختارهای خاکی و برخی ساختارهای ضعیف سنگی میل مهارهای تحت بار ثابت ممکن است خزش پیدا کرده و باعث حرکت فونداسیون شود. برای بررسی تغییرات بار قابل تحمل به‌وسیله میل مهارها نسبت به زمان ساخت و تایید ظرفیت طراحی شده آن» قسمت‌های آزاد و ۳-۴-۱۳-۴- بلوک‌های فشاری و میله مهاری‌های بتنی برای ارزیابی وضعیت میل مهاری‌های بتن و بلوک‌های فشاری آزمایش‌های غیرمخرب زیر می‌تواند مورد استفاده قرار تکنیک‌های اندازه‌گیری مستقیم: با استفاده از این تکنیک‌ها مقاومت فشاری بتن و یا موقعیت آرماتورهای فولادی در داخل بتن مشخص می‌گردد. در دستگاه‌های مورد استفاده برای اندازه‌گیری مقاومت فشاری بتن انرژی اعمال شده به سطح بتن با مقاومت فشاری ارتباط داده می‌شود. مهم‌ترین این روش‌ها عبارت است از: - تکنیک سرتوپی ویندسور" - تعیین کننده موقعیت آرماتور (مغناطیسی) - تکنیک‌های اندازه‌گیری غیرمستقیم مهم‌ترین تکنیک‌های اندازه‌گیری غیر مستقیم عبارتند از: - تکنیک صوتی / لرزه سنجی - تکنیک نفود امواج رادار در زمین آ]ل1 ۹۱۱ -| 1۲۵۵ ۱۷۷/1۵۹0۲ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۹۹ ۴-۴-۱۴-۴- آزمایش‌های مخرب چنانچه در مورد کیفیت بتن» شک و تردید وجود داشته باشد ممکن است نیاز به انجام آزمایش‌های مخرب برای گردآوری اطلاعات بیش‌تر باشد. مغزه‌های بتنی از نقاط مشخصی به عنوان نمونه گرفته می‌شود و روی این مغزه‌ها آزمایش‌های مقاومتی صورت می‌گیرد و یا توسط دستگاه پتروگراف تست می‌شود. دستگاه پتروگراف با آنالیز میکروسکوپی و تست‌های شیمیایی مختلف» مقدار حفره‌های موجود در بتن سخت شده را مشخص می‌کند. این دستگاه می‌تواند مقدار سیمان را تخمین بزند یا مواد آلوده کننده‌ای را که در زمان احداث سازه در آن موجود بوده است» مشخص کند. دستگاه پتروگراف پارامترهای کلی مربوط به نسبت آب به سیمان» درجه جذب آب سیمان» صدمه ناشی از یخ زدگی اولیه یا پدیده‌های مشابه را روشن می‌کند. ۵-۴-۱۴۳۴ ملاحظات زئوتکنیکی شواهد مربوط به شکست فونداسیون یا جابه‌جایی شیبء نیاز به بررسی‌های تفصیلی ژئوتکنیکی دارد تا ماهیت مساله روشن شده و راه‌های ممکن مشخص گردد. این بررسی‌های تفصیلی ممکن است نیاز به نمونه‌گیری و تست‌های آزمایشگاهی روی خاک با سنگ, نقشه‌برداری ژئوفیزیک و یا نصب ابزار دقیق داشته باشد. حرکت‌های لغزشی قدیمی یا نشست معمولا نیاز به کنترل دراز مدت شرایط دارد تا حد و حدود تغییر شکل‌ها مشخص گردد. در این موارد نیز استفاده از ابزار دقیق می‌تواند برای کنترل دقیق‌تر به‌کار تشخیص صحیح پایداری شیب در نزدیکی ساختمان نیروگاه» پنستاک. و یا سازه آبگیر معمولا نیاز به مشخص کردن حجم توده لغزشی و سرعت جابه‌جایی دارد. برای ارزیابی این مساله عمدتا از شیب‌سنج استفاده می‌شود. از آنجا که داده‌های شیب‌سنج دارای طبیعت سه بعدی می‌باشد.ء تفسیر نتایج آن کار آسانی نیست و تنها افراد متخصص و کارآزموده می‌توانند این داده را تحلیل و تفسیر کنند. با استفاده از «اکستنسومتر»» چرخش سنج و نقشه‌برداری نیز می‌توان جابه‌جایی شیب را تحت نظر گرفت. با توجه به اینکه سطح آب زیرزمینی اثر مهمی بر لغزش داردء در توده تحت لغزش» پیزومترهایی نصب می‌شود تا سطح پیزومتریک تحت کنترل باشد. ابزار دقیق زئوتکنیک به‌طور منظم باید مورد بازدید قرار گیرند. فاصله زمانی مابین دو قرائت بستگی به سرعت تغییرات پدیده‌های فیزیکی و درجهٌ اهمیت یکپارچگی شیب‌های واقع در کنار نیروگاه و پنستاک برپایداری آن و تجهیزات مستقر در نزدیکی آن (کلیدخانه» خطوط انتقال و سایر تاسیسات) دارد. معمولا برای اکثر خاک‌هاء روند نشست سازه‌ها بلافاصله بعد از ساخت در حداکثر بوده و تدریجا در طول زمان کاهش می‌یاید. در مواردی که روند نشست سازه ثابت نمی‌ماند و در طول زمان افزایش می‌یابد ارزیابی شرایط فونداسیون ضرورت دارد تا علت آن روشن شود. جابه‌جایی شیب در صورتی که در طول زمان شتاب گیرد اغلب نشانه بروز شرایطی مخاطره‌آمیز و تخریب در ابعاد وسیع است. چنین شیب‌هایی ممکن است دراطراف ساختمان نیروگا» مشرف به کلیدخانه فشار قوی» در پیشانی مشرف به سازه‌های آبگیر (واقع درکنار تکیه‌گاه‌های سد) و یا در زیر فونداسیون پنستاک‌های غیرمدفون و یا در مسیر پنستاک‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ مدفون باشد. در بسیاری موارد افزایش تعداد ابزار دقیقء برای رفتارسنجی دقیق تر شیب‌ها و کم کردن فواصل قرائت آنها ضرورت می‌یابد. ۵-۱۴-۴- آبگیری مجدد مجرای تحت فشار نیروگاه و پنستاک‌ها بعد از تعمیرات و بازسازی الف - ملاحظات و معیارها در صورتی که در دوران بهره‌برداری» پس از بازرسی‌های همه‌جانبه از مجرای تحت فشارو پنستاک. به دلیل تخریب بتن و صدمات وارده به پوشش تونل‌ها محل مقسم‌ها در سه‌راهی یا «منیفولد»‌ها » بازسازی و تعمیرات اساسی قسمتی از مجرا و پنستاک انحام شده باشد.ء هم‌چنین در صورتی که محراهای آب‌رسان نیروگاه برای مدت نسبتا طولانی خالی مانده باشد زهکشی سنگ اطراف آن شرایطی را ایجاد می‌کند که لازم است آبگیری مجدد مجرای تحت فشار و پنستاک به صورت تدریجی انجام گیرد. لذا سرعت پر کردن مجدد باید کم‌تر از معیارهای آبگیری در موارد عادی باشد. این امر به خصوص در مورد نیروگاه‌های با واحدهای بزرگ با ارتفاع موثر بالاا (نیروگاه‌های فشار بالا) اهمیت زیادی دارد. به طور کلی رعایت موارد زیر در آبگیری مجرای تحت فشار بعد از تعمیرات اساسی و بازسازی توصیه می‌شود: - معیار کلی پیشنهادی" برای محدوده سرعت پر کردن پنستاک‌های مورب و شافت‌های مجاری آب‌بر نیروگاه برای آبگیری اولیه و بعد از بازسازی و تعمیرات ۶ تا ۱۵ متر ارتفاع آب در ساعت است که با توجه به ساختار سنگ و ضریب - قبل از اقدام به آبگیری, گزارش‌های مربوط به آبگیری اولیه و آبگیری‌های بعدی از نظر هرگونه حادئه یا شرایط غیرعادی بررسی شود. - قبل از آبگیری بازرسی قدم به قدم از قسمت بیرونی (قسمت غیرمدفون) و قسمت‌های داخلی به عمل آید تا اطمینان حاصل شود که کلیه درب‌های آدم‌رو بسته استء شیرهای کنترل هوا به‌درستی کار می‌کند وشیرهای تخلیه آب پنستاک - پس از اینکه سامانه تحت فشار قرار گرفت و قبل از راه‌اندازی واحدها باید از کل سامانه بازرسی به عمل آید و هر نوع شرایط غیرعادی (مانند خروج غیرمعمول آب از بدنه و افت فشار غیرطبیعی) بررسی و در صورت نیاز آبگیری متوقف و اشکالات برطرف شود. - بعد از آنکه پنستاک کاملا پر شد باید برای مدت ۲۴ ساعت به صورت پر باقی بماند و بعد از آن اقدام به گشودن مجاری جهت راه‌اندازی واحدهای نیروگاه شود. در طول این ۲۴ ساعت باید به صورت متناوب از سامانه بازرسی شود تا در صورت وجود هر گونه مشکل به سرعت اقدامات لازم جهت رفع آن به‌عمل آید. 0 ۳۳۵1100 ۳۵۱۵۲1۵ ۵ ۸۵۵0۳۹5 20 دا۵ 12 ۸50 -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۰ - در مورد پنستاک‌هایی که مدفون می‌باشند و تحت فشار قرار دارند باید دریچه‌ها یا شیرهای مربوطه بسته شوند و افت فشار در پنستاک بررسی گردد تا اطمینان حاصل شود که نشت آب از بدنه پنستاک وجود ندارد. - پس از انجام کنترل‌های لازم فرم مجوز آماده بودن سامانه آبگیر برای راه‌اندازی واحد توسط مهندس مسئول بهره‌برداری امضا می‌شود. ب- آزمایش‌های لازم پس از آبگیری مجدد پس از آبگیری مجدد مجرای تحت فشار و پنستاک‌های بازسازی شده و قبل از شروع مجدد بهره‌برداری عادی از واحد باید آزمایش حذف ناگهانی بار به شرح زیر انجام و در هر مرحله افزایش فشار در پنستاک اندازه‌گیری و با مقادیر طراحی مقایسه گردد: - آزمایش حذف بار در ۲۵ درصد توان اسمی - آزمایش حذف بار در ۵۰ درصد توان اسمی - آزمایش حذف بار در ۷۵ درصد توان اسمی - آزمایش حذف بار در ۱۰۰ درصد توان اسمی ج - اندازه‌گیری افت فشار در پنستاک و مجاری تحت فشار اندازه‌گیری افت فشار در زمان بهره‌برداری عادی هر ۲ سال یک‌بار و پس از بازسازی و یا تغییر قسمتی از مجرای آب‌بر باید به کمک یکی از روش‌هایی که تمهیدات مربوط به آن روی سامانه وجود دارد (روش آکوستیک» روش ترمودینامیک» روش مغناطیسی, روش وینترکندی و ... ) انجام و مقادیر بدست آمده با مقادیر اولیه مقایسه گردد و در صورت لزوم اقدامات لازم برای کاهش افت فشار برنامه‌ریزی شود. د - تخلیه پنستاک‌ها تخلیه پنستاک‌ها باید به صورت کنترل شده و به آهستگی انجام شود و دقت گردد تا اختلاف فشار ناگهانی ایجاد نشود. آب محبوس شده در پوسته خارجی می‌تواند باعث شکستن سنگ و یا بتن شود. پنستاک‌ها و تونل‌ها مجهز به شیرهای مناسب برای کنترل هوا می‌باشد که در هنگام تخلیه آب مجراء هوا را به میزان لازم وارد سامانه می‌سازد و از ایجاد خلا جلوگیری می‌کند. در مورد پنستاک‌های مورب» سرعت تخلیه نباید از ۳۰ متر تغییر ارتفاع آب در ساعت بیش‌تر باشد و یا به میزانی باشد که نرخ عبور هوا از شیر کنترل هوای پنستاک از ۵۰ درصد ظرفیت نامی عبور هوا از شیر (بده نامی تخلیه هوای شیر) بیش‌تر گرددء هر کدام از این نرخ‌ها که کم‌تر باشدء معیار کلی برای حداکثر نرخ تخلیه پنستاک مورب محسوب خواهد شد. برای پنستاک‌ها و تونل‌های آب‌بر افقی» نرخ تخلیه نباید از محدوده ۲ تا ۲۰ متر ارتفاع آب در ساعت بیش‌تر شودء که بسته به ساختار سنگ و ضریب اطمینان طراحی پوشش داخلی پنستاک و مجرای تحت فشارء مقادیر پایینی محدوده فوق باید لحاظ گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۶-۱۴-۴- ابزاربندی و رفتارنگاری در نیروگاه‌های آبی ۱-۶-۱۴۳۴ کلیات در برنامه نگهداری از نیروگاه اطلاع از وضعیت پایداری سازه نیروگاه» شیروانی‌های مشرف به نیروگاه» پایداری مغار (درحالتی که نیروگاه از نوع زیرزمینی باشد» وضعیت فشار آب در اطراف نیروگاه و وضعیت زهکش‌ها اهمیت بسیار دارد. این اطلاعات با مشاهده چشمی و یا به کمک لوازم اندازه‌گیری دقیق (ابزاردقیق) انجام می‌گیرد. در اکثر موارد به دلیل قابل مشاهده نبودن اثرات و میزان پارامترهای مربوط به نشستء کرنش » فشار و ... استفاده از ابزار دقیق موردنیاز می‌باشد. اهداف رفتارسنجی به‌طور کلی به شرح زیر است: - تایید و بررسی فرضیات طراحی,» پیش‌بینی رفتار سازه در ضمن ساخت - آگاهی از تغییرانی که ضمن ساخت یا بهره‌برداری ضریب ناامنی را بالا می‌برد. - مشاهده و آگاهی از رفتارهای ناهمساز با معیارهای طراحی - تامین اطلاعات از وضع موجود.ء بررسی میزان صحت تنوری‌هاء بررسی میزان صحت روش‌های تحلیلی و اندازه‌گیری مقادیر واقعی تغییراتی از قبیل تراوش, نشست‌هاو حرکات جانبی - تضمین تداوم سلامت سازه در طول بهره‌برداری براساس اطلاعات دریافتی از عملکرد سازه ۲-۶-۱۴-۴- پارامترهای اندازه گیری پارامترهایی که اندازه‌گیری آنها در یک نیروگاه آبی به منظور رفتارسنجی موردنیاز می‌باشد» بسته به جانمایی و شرایط ساختگاه نیروگاه, متفاوت است. پارامترهایی که ممکن است در نیروگاه‌ها برای رفتارسنجی موردنیاز باشدء به شرح زیر است: - اندازه‌گیری جابه‌جایی‌های مربوط به سازه نیروگاه - اندازه‌گیری جابه‌جایی سنگ دیواره و سقف مغار نیروگاه (در طرح زیرزمینی) - اندازه‌گیری حرکات شیروانی‌های سنگی یا خاکی مشرف به ساختمان نیروگاه - اندازه‌گیری میزان جابه‌جایی درزه‌های ساختمانی در بتن و یا ترک‌ها ایحاد شده در بتن یا سنگ - اندازه‌گیری میزان آب‌های زهکشی و نشتی اطراف نیروگاه - اندازه‌گیری سطح پیزومتریک آب‌های زیرزمینی در اطراف نیروگاه - اندازه‌گیری میزان فشار برکنش (رو به بالا- آپ‌لیفت) زیرسازه نیروگاه و سازه‌های جانبی - اندازه‌گیری میزان کرنش در بتن» سنگ و غیره - اندازه‌گیری شتاب زلزله ممکن است در یک نیروگاه آبی به تمام اندازه‌گیری‌های فوق نیازی نباشد و تنها تعدادی از این پارامترها بسته به نوع سازه, ارتباط آن با سایر سازه‌های آبی و سدء شرایط ژئوتکنیکی پی و ... نیاز به اندازه‌گیری داشته باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۰۳ ۳-۶-۱۴۳۴ ابزار اندازه‌گیری برای رفتارنگاری هر پارامتر را می‌توان با روش‌ها و ابزارهای متفاوتی اندازه‌گیری کرد. انتخاب نوع ابزار اندازه‌گیری» به دقت و حساسیت موردنظر متناظر با اهمیت ناحیه تحت کنترل, بستگی دارد. برای اندازه‌گیری اکثر پارامترها ابزار آندازه‌گیری مشخصی وجود دارد که باید میزان دقت » حساسیت و کیفیت آن مطابق نظر یک کارشناس مجرب برای هر یک از زمینه‌های کاربردی تعیین و انتخاب شود. برخی از ابزار دقیق‌های مورد استفاده در رفتارسنجی سازه‌های آبی به شرح زیر است: اکستنسومترء نیروسنج» سلول فشارء متر همگرایی» شیب‌سنج (انحراف‌سنج)» کرنش‌سنج» درزسنج, پیزومتر» وسیله اندازه‌گیری فشار آب برخاستی (رو به بالا4 بده‌سنج یاویر» شبکه میکروژئودزی ۴-۶-۱۴-۴- دستورالعمل و برنامه قرائت عموما هر ابزاری برای قرائت دارای دستگاه قرائت مخصوص می‌باشد که از نوع مکانیکی یا الکتریکی و یا ترکیبی از آنها است. سالم بودن و کالیبره بودن دستگاه قرائت بایستی کنترل شود. برنامه قرائت هر ابزار با توجه به شرایط و زمان‌های مختلف متفاوت می‌باشد. دوره زمانی قرائت ابزارهایی که در نیروگاه‌های زیرزمینی برای پایداری دیوار و سقف استفاده می‌شوند در زمان حفاری, طول زمان ساخت و در زمان بهره‌برداری متفاوت است و در شرایط خاص ممکن است ابزاری که در محل ویژه‌ای قرار داده شده است. به صورت جداگانه دارای برنامه قرائت خاص باشد. یکی از نکات دیگر که در برنامه قرائت باید رعایت شود این است که در مورد هر آبزار در صورت تغبیر زیاد در عامل اصلی تغییرات. بلافاصله قرائت انجام گیرد. مثلا در صورت افزایش یا کاهش ناگهانی سطح آب دریاچه, بلافاصله بدون توجه به برنامه قرائت, باید پیزومترهاء فلومترهاء گیج‌های اندازه‌گیری فشار برکنش (آپ لیفت) کنترل و قرائت شوند. برنامه قرائت متداول برای برخی از ابزار دقیق‌های مورد استفاده در نیروگاه‌ها به شرح زیر است: اکستنسومتر: این ابزار توسط گیچ‌های مکانیکی طول‌سنج قرائت می‌شوند. در صورت وجود ترانسدیوسرء قرائت توسط دستگاه الکترونیک نیز انجام می‌شود. دستورالعمل قرائت این ابزار برای شرایط مختلف متفاوت است. در زمان حفاری و روزهای اولیه نصبء روزانه و حتی در فواصل زمانی کم‌تر (چند ساعته) ممکن است قرائت شوند. پس از کاهش روند جابه‌جایی‌هاء به صورت هفتگی و سپس ماهانه قرائت می‌شوند. در ابتدای آبگیری که ممکن است در اثر افزایش تراز آب و اشباع شدن سنگ‌ها احتمال بروز شرایط پیش‌بینی نشده وجود داشته باشدء به صورت روزانه و در ادامه» درصورتی که تغییرات ثابت شده و یا روند آن کاهش پیدا کرده باشد به صورت هفتگی و یا ماهانه قرائت انجام می‌گیرد. لذا برنامه قرائت را آهنگ تغییرات مشخص می‌کند. نیروسنج: این ابزار اگر هیدرولیکی باشد توسط گیج فشاری که به آن بسته شده است قرائت می‌شود و اگر الکتریکی باشد با دستگاه قرائت کننده دیگری قرائت می‌شود. برنامه قرائت این ابزار همانند اکستنسومتر می‌باشد تا بتوان جابه‌جایی‌هایی را که اکستنسومتر نشان می‌دهد با تغییر بار روی انکرهای کناری آن مقایسه نمود. متر همگرایی: این ابزارتوسط متر دقیقی اندازه‌گیری می‌شود. برنامه قرائت با متر دقیق بستگی به میزان و روند جابه‌جایی‌ها دارد. لذا برنامه قرائت می‌تواند روزانه» هفتگی و حتی ماهانه نیز باشد. سلول فشار: سلول فشار اگر هیدرولیکی باشد با گیج فشاری که بر روی آن نصب می‌گردد قرائت می‌شود و اگر دارای مبدل الکتریکی باشدء توسط دستگاه مخصوص به آن قرائت انجام می‌گیرد. در اکثر مواقع سلول فشار قابل دسترس نیست, لذا از نوع -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ الکتریکی آن باید استفاده شود. برنامه قرائت این ابزار در دوره بهره‌برداری می‌تواند هفتگی باشد و در مواقعی که نیروگاه در حال کار است برای کنترل تنش‌های وارده به سازه نیروگاه» پوشش تونل‌های تحت فشار و تنش‌های وارد شده به پی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. انحراف‌سنج: این ابزار توسط سوندی که به داخل گمانه انحراف‌سنجی ارسال می‌گردد قرائت می‌گردد. برنامه قرائت این ابزار هم تابع روند جابه‌جایی می‌باشد ولی به صورت عادی برای شیروانی‌های سنگی و خاکی به‌صورت ماهانه و برای بدنه سدهای خاکی» در زمان آبگیری روزانه و پس از آن هفتگی می‌باشد. اطلاعات این ابزار عموما در دستگاه ذخیره اطلاعات آن جمع و درکامپیوتر تخلیه می‌شود و توسط نرم‌افزاری مخصوص, نمودار آن ترسیم می‌گردد. کرنش‌سنج: این ابزار به صورت الکتریکی قرائت می‌شوند. قرائت آن می‌تواند بصورت دستی انجام گیرد یا به کمک دستگاه ثبات. قرائت این ابزار که تغییرات را با فاصله زمانی کوتاه ثبت می‌کند» میزان کرنش و تنش لحظه‌ای وارد شده به بتن و سازه‌های فولادی نیروگاه را (در صورت نیاز» ثبت می‌کند. می‌توان در صورت نیاز به صورت هفتگی یا ماهانه اطلاعات ثبات را برای بررسی و آنالیز در کامپیوتر وارد نمود. پیزومترها: پیزومترها اگر از نوع لوله‌ای «کاساگرانده» باشد» در صورت آرتزین بودن توسط گیج فشاری که روی آن نصب می‌گردد. قرائت می‌شود و در صورت آرتزین نبودن با دستگاه اندازه‌گیری» سطح آب مشخص می‌شود. اگر پیزومتر از نوع الکتریکی باشد توسط دستگاه قرائت انجام می‌شود. برنامه قرائت این ابزار در زمان آبگیری اولیه روزانه و سپس در صورت نرمال بودن تغییرات آن هفتگی انجام می‌شود. در زمان‌هایی که تراز آب دریاچه به هر دلیل تغییرات ناگهانی داشته باشد می‌بایست قرائت این ابزار بدون توجه به برنامه قبلی» انجام شود. آپ‌لیفت سنج‌ها: این ابزار عموما مکانیکی می‌باشد و توسط گیج فشاری که بر روی آن متصل شده است قرائت می‌شود. این ابزار در زمان آبگیری اولیه روزانه و سپس هفتگی قرائت می‌شود. در زمان سیلاب و یا حالت‌هایی که تراز آب دریاچه به صورت ناگهانی بده‌سنج‌ها (ویرها): برای اندازه‌گیری بده آب‌های زهکش و یا نشتی عموما از حوضچه و سرریزهایی با هندسه مشخص استفاه می‌شود یا حتی می‌توان با ظرف مدرج هم این کار را انجام داد. برنامه قرائت در زمان آبگیری اولیه روزانه و سپس هفتگی می‌باشد و با تغییرات سطح آب دریاچه و در زمان‌های بارندگی که سطح آب زیرزمینی تغییر می‌کند باید کنترل و قرائت شوند. برای بررسی بهتر نتایج اندازه‌گیری و ارزیابی عملکرد پرده آب‌بند و زهکش‌ها بهتر است ابزارهایی همانند پیزومترهاء آپ‌لیفت سنج‌ها و بده‌سنج‌ها با همدیگر قرائت و تجزیه و تحلیل شوندء زیرا تغییرات در یکی از آنها می‌تواند توسط نتیجه حاصل از ابزار دیگرء تایید یا رد گردد. شتاب‌نگارها: شتاب‌نگارها عموما دارای ثباتی هستند که لحظه به لحظه وضعیت ارتعاشات را ثبت می‌کند (و یا در حافظه قسمت الکترونیکی خود ذخیره می‌نماید) و به صورت دوره‌ای اطلاعات آن را می‌توان تخلیه و پردازش نمود. علاوه بر آن پس از وقوع هر زلزله القایی یا طبیعی بلافاصله باید قرائت انجام گیرد. شبکه میکروژئودزی: برای قرائت این شبکه از دوربین‌های نقشه‌برداری بسیار دقیق و روش‌های نقشه‌برداری کم خطا (روش متقاطع) استفاده می‌شود و علاوه بر آن در این روش کلیه پارامترهای جوی و غیره تاثیرگذار در قرائت منظور و تصحیحات آن انجام می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم - نگهداری نیروگاه‌های ابی ۳۵ نتایج اندازه‌گیری شتاب ارتعاشات و زلزله در طبقات پایین نیروگاه» عموما برای مقایسه با نتایج ثبت شده در شتاب‌نگارهای مختلف نصب شده در تاج و گالری‌های سد. به عنوان نقطه مرجع مستقل (در صورت مستقل بودن سازه نیروگاه نسبت به سد) به‌کار می‌رود. ابزار دقیق‌ها باید مرتبا با توجه به استانداردهای معتبر کالیبره شوند. این کالیبراسیون به ویژه برای نظارت طولانی مدت بر جابه‌جایی‌ها اهمیت دارد. برای هر تحلیل مقایسه دو قرائت متوالی بسیار حائز اهمیت است و داده‌ها باید دقیق و قابل اتکاء باشند. ۷-۱۴-۴- ملاحظات کلی مربوط به ترمیم و تعمیر قسمت‌های بتنی ساختمان و آبگیر نیروگاه ۱-۷-۱۴-۴- کلیات قسمت‌های بتنی ساختمان نیروگاه به طور منظم و سایر قسمت‌های بتنی مربوط به سازه‌های آبگیرء پایاب و شفت‌ها و پنستاک‌ها نیز در هر فرصتی» که با توجه به موقعیت آنها و شرایط بهره‌برداری» امکان‌پذیر باشد. باید بازرسی شوند. تکنسین‌های واحد نگهداری ساختمان» با بازرسی‌های دوره‌ای و یا فوق‌العاده و تشخیص به موقع آشکالات می‌توانند با همکاری گروه مهندسی ساختمان نیاز به ترمیم و اصلاحات در بتن را بررسی و وسعت و حجم کارهای اصلاحی را ارزیابی نمایند. به این ترتیب با برنامه‌ریزی و تدارک‌های لازم برای انجام به موقع کارهای اجرایی مربوط به تعمیر بتن» از انجام اقدامات اصلاحی پرهزینه‌تر در آینده پیشگیری خواهد شد. ترمیمات و تعمیرات پیش‌گیرانه بتن» می‌تواند از صرف هزینه‌هایی که گاه ده‌ها صدمات نسبتا جزیی» اگر سریعا ترمیم نشود. منجر به تعمیرات اساسی بتن می‌شود و حتی ممکن است در مورد برخی از سازه‌هاء جایگزینی قسمتی از سازه بتنی موجود با سازه جدید آلزامی‌شود. تحربه نشان داده است که در شرایط آب و هوای سرد و یخبندان, نواحی مشخصی از قسمت فوقانی سازه بتنینسبت به سایر قسمت‌های آن آسیب‌پذیرتر است. این نواحی عموما سطوح واقع در ۶۰ سانتیمتری قسمت بالای سازه فوقانی» ستون‌هاء دیوارهای جان‌پناه" می‌باشد. هم‌چنین سطوح در تماس با پاشش و یا جت آب. و نیز سطوح سازه آبگیر که در تماس با آب مخزن قرار دارده در صورتی که سطح آب مخزن در شرایط آب و هوای سرد و یخبندان » به صورت متناوب تغییر کند. این سطوح بیش‌تر سیب خواهد با انجام ترمیمات پیش گیرانه, مانند عایق‌سازی بتن در مقابل نفوذ هواء به‌وسیله ترکیبات آب‌بندی بتن» دوام این سطوح افزایش می‌یابد و مدت زمان بیش‌تری در شرایط ترمیم‌پذیر باقی می‌ماند. انتخاب نوع پوشش حفاظتی مناسب برای بتن» تا اندازه قابل توجهی به ارزیابی درست از محیط و شرایط آب و هوا بستگی دارد. پوشش‌ها و ترکیب‌های آب‌بندی که برای ایجاد حفاظت در شرایط آب و هوایی خشک. مناسب می‌باشند» ممکن است در شرایطی که تماس با آب زیاد است» (ستون‌ها و دیوارهای در تماس یا داخل آب)» کارآیی نداشته باشند. | - 3۳۵۳۵0۵1 ۷۷/۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ به این ترتیب درصورتی که عملیات بتن‌ریزی به نحو صحیحی انجام گرفته باشد و از مواد مناسبی, متناسب با شرایط محل اجرا و شرایط عملکرد سازه استفاده شده باشد.ء در شرایط عادی بهره‌برداری» با دوام خواهد بود. واژه‌های ترمیم و تعمیر بتن در این بخش از راهنماء در مورد کارهای مختلف نگهداری و تعمیرات بتن (از اقدامات اصلاحی جزیی تا جایگزینی و بازسازی اساسی)» به‌کار رفته است. اقدامات اصلاحی می‌تواند شامل مواد جزیی مانند ترمیم سوراخ‌های به جا مانده از پیچ‌های نگه‌دارنده قالب و یا ترمیم هوازدگی‌های طبیعی باشد و یا در مورد صدمات شدید ناشی از انرژی آب و تخریب سازه بتنی, کندگی ناشی از پدیده کاویتاسیون (در مجراهای آب‌بر با پوشش بتنی) موردنیاز شود. برای هر نوع از اشکالات و صدمات. باید از تحربه ثابت کرده است که حذف و یا بی‌توجهی به هر یک از مراحل فرآیند تعمیرات در دستورالعمل‌هاء عدم استفاده از تکنسین‌ها و کارگران ماهر و مواد و مصالح مناسب به کیفیت و عملکرد بتن در آینده خسارت وارد می‌نماید و در نهایت ممکن است تخریب سازه در این بخش از راهنما به موارد عمومی و ضروری که در فرآیند تعمیر و ترمیمات بتن برای تامین کیفیت مناسب کار باید مورد برای جزییات بیش‌تر به استاندارد تعمیر بتن» به شرح زیر یا منابع معتبر دیگر در این زمینه مراجعه شود: ۷ ۳1560 ,0026 0۱ ۹۵۵۲ ۲۵۲ ۲1۵1100 نک هل هاگ ۱996 صمنعط :3-47 ,م0٩‏ 1۳۵۰ 8 کن] ۰( 0۲ 83۳۵۶ کعاها؟ 11۸۵۵ مرجع فوق‌الذ کر برای اکثر کارهای مربوط به تعمیرات بتن» به خصوص در مورد صدمات وارده بر بتن در سازه‌های مورد استفاده در تاسیسات آبی و سدهاء دستورالعمل‌های تعمیر و نمونه‌های کاربردی ارائه داده است. ۳-۷-۱۳۴۴ موارد عمومی و ضروری برای تامین کیفیت مناسب بتن عوامل عمده تاثیر گذار بر فرآیند ترمیم بتن به شرح زیر است: الف - مهارت عوامل اجرایی ترمیم عیوب و صدمات وارد شده بر بتن بسته به وسعت و نوع کارء توسط کارکنان گروه نگهداری و تعمیرات ساختمان تشکیلات بهره‌برداری کننده و با پیمانکار ساختمانی انجام می‌شود. در این موارد باید از عوامل آجرایی ماهر استفاده شود. کار ترمیم باید به صورت بادوام» غیرمشهود و با چسبندگی خوب به سطوح بتنی موجود انجام گیرد. نظر به اینکه ترمیمات بتن عمدنا به صورت دستی انجام می‌شود» آموزش جزییات دستورالعمل ترمیم بتن و علل بروز عیوب به تکنسین‌ها و سرکارگران ماهرء بسیار اهمیت دارد. کارگران ماهر باید جنبه‌های حساس تعمیر سطوح بتنی را بشناسند. باید بازرسی و مراقبت‌های ویژه برکار صورت گیرد تا اطمینان حاصل شود که استانداردها و مهارت‌های لازم برای ترمیم فراهم شده است. به‌خصوص در مواردی که از مواد اپوکسی, پلی‌اورتان و با سایر مواد «رزینی» برای تعمیر بتن استفاده می‌شودء به‌کارگیری پرسنل ماهر و واجد شرایط بدین منظور اهمیت بیش‌تری پیدا می‌کند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۰۷ ب - رعایت دستورالعمل ترمیم بتن ترمیمات بتن و نگهداری آن در شرایط ترمیم‌پذیر در صورتی امکان‌پذیر است که روش صحیحی انتخاب شود و اجرای فنی و دقیقی به دنبال داشته باشد. ترمیم با روش نادرست و استفاده از کارگرانی که مهارت کافی در این زمینه ندارند» موجب پایین آمدن اطمینان کار بالا باشد. انجام ترمیمات بر روی سازه‌های بتنی جدید و قدیم پس از تشخیص علل عیب و ارزیابی آن باید تا حد ممکن سریع انجام شود. در مورد ترمیم بتن سازه‌های جدید. باید قسمت‌های ترمیم شده بیش‌ترین چسبندگی را با بتن اصلی پیدا کند و از نظر کیفیت و دوام در ناحیه معیوب و کار ترمیم در حالی که بتن کاملا تازه است انجام شود. به همین دلیل باید ترمیمات سازه‌های بتنی جدید ظرف ۲۴ قبل از شروع به ترمیم بتن» روش ترمیم» مصالح و مواد مورد استفاده باید توسط یک بازرس با صلاحیت تایید شود. کار ترمیم به صورت موثر و در قسمت تخریب شده یا معیوب سازه‌های بتنی قدیمی» در صورتی قابل اطمینان و با دوام است که تمام قسمت‌های تحریب شده یا معیوب و مناطق ی حدی آسیب دیده اطراف آزهاء به صورت کامل برداشته شود و سیس مطابق با دستورالعمل تایید شده با استاندارد معتبر بتن‌ریزی صورت گیرد. هم‌چنین در مورد کافی بودن میلگردها اطمینان حاصل شود. در صورت نیاز زهکشی موثر نیز باید انجام گیرد. به این ترتیب» انجام این عملیات بدون در اختیار داشتن مدت زمان کافی, افراد ماهر و امکانات لازم نباید تقبل و شروع شود. البته می‌توان تنها همان مقدار از کار را که امکان اجرای صحیح آن وجود دارد انجام داد پا کار را به تعویق انداخت, لیکن مدت تعویق نباید به اندازه‌ای باشد که موجب تخریب‌های اضافی شود. در هر صورت ترمیمات بتن باید در ج- مواد و مصالح مورد استفاده در ترمیم بتن مواد و مصالح مورد استفاده در ترمیم بتن باید دارای کیفیت بالاء تازگی نسبی باشد و مشخصات فنی موردنیاز برای کاربرد موردنظر را تامین نماید. گزارش‌های قسمت سنگ شکن و یا گزارش آزمون‌های آزمایشگاهی مصالح باید توسط سازنده و یا تامین کننده مصالح ارائه شود تا کیفیت و مناسب بودن مصالح را محرز نماید. به عنوان حداقل, گواهی نامه معتبر کیفیت که نشان دهنده مشخصات مواد باشد باید توسط تامین کننده مصالح ارائه شود. نظر به اینکه برداشتن مجدد و جابه‌جایی مصالحی که کیفیت و مشخصات شناخته شده‌ای ندارند» در صورت کاربرد در عملیات ترمیمی پرهزینه استء مواد و مصالح انتخاب شده برای کارهای ترمیمی باید مطابق با توصیه‌های سازنده تهیه و با روش‌های تأایید شده مورد استفاده قرار گیرد. مخلوط کردن مصالح» نسبت مواد در مخلوط و جابه‌جایی آن باید مطابق با بالاترین استانداردها باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۳-۷-۱۴-۴- کلیات مراحل ترمیم بتن به‌طور کلی برای اقدامات مربوط به ترمیم بتن در سازه‌های بتنی و ساختمان‌ها مراحل زیر توصیه می‌شود. با توجه به اهمیت سازه و موقعیت و شدت خرابی‌ها تمام یا تعدادی از این مراحل باید بررسی و مورد عمل قرار گیرد: - ارزیابی وسعت خرابی - ارزیابی ضرورت انجام اقدامات اصلاحی و ترمیم بتن - انتخاب روش ترمیم - آماده‌سازی بتن قدیمی برای انجام ترمیمات - اجرای ترمیم با روش متاسب الف- تعیین علت آسیب‌دیدگی بتن اولین و عموما مهم‌ترین مرحله در اقدام به ترمیم بتن صدمه دیده یا تخریب شده تعیین علت اصلی بروز صدمات می‌باشد. اگر علت اصلی صدمات وارد شده به بتن مشخص و رفع نشده باشد و یا اگر علت آن به درستی مشخص نگردد.ء احتمال بروز عیوب مشابه در بتن ترمیمی نیز وجود خواهد داشت. در چنین شرایطی هزینه و تلاش به‌کار رفته به هدر خواهد رفت و پس از آن» انجام ترمیمات اضافی و معمولا بسیار پرهزینه‌تری آلزامی خواهد بود. اگر صدمه اصلی ناشی از یک واقعه ناگهانی مانند برخورد یک شناور به پایه پل (و یا پایه سازه)» زلزله و یا بارگذاری ناگهانی و بیش از حد معمول روی سازه باشدء علت صدمه مشخص می‌باشد. در این گونه موارد. احتمال تکرار محدد واقعه بعید به نظر می‌رسد. چنانچه علت بروز صدمات تکرار شونده باشد. باید علاج بخشی لازم صورت گرفته و انتخاب مصالح و روش ترمیم متناسب با آن انجام گیرد و سازه را در برابر صدمات احتمالی آینده مقاوم نماید (به طور مثال, ایجاد ترک یا خمش در تیرها و ستون‌های بلند زیر ریلی جرثقیل‌های سقفی با ظرفیت بالا و یا کندگی پوشش بتنی مجاری آب‌بر و نواحی مانیفولد پنستاک‌های بتنی به دلیل کاویتاسیون و ضربات هیدرودینامیکی). بررسی علل وقوع صدمات تجربه شده نشان می‌دهد که بیش‌تر صدمات, ماهیت تکرار شونده داشته‌اند. بین علل بروز صدمات و نشانه‌ها و علایم آسیب‌دیدگی بتن باید تفاوت قائل شد. به عنوان مثال» در رویداد برخورد شناور به پایه پل» ترک‌های به وجود آمده نشانه‌های وقوع برخورد هستند. درحالتی که انحماد آب و ذوب شدن بخ موجب تخریب بتن شود. دلیل ریشه‌ای و اصلی بروز صدمات ممکن است استفاده از مخلوط بتن با کیفیت پایین» مثلا با دانه‌بندی ریز و آلوده به مواد زاید و یا وجود دانه‌های خیلی درشت در آن باشد. وجود ترک‌ها و پوسته پوسته شدن بتن نشان دهنده کم دوام بودن بتن می‌باشد. استفاده از -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳*۹ ب - ارزیابی وسعت صدمات وارده بر بتن زمان» وسعت» عمق و تعیین قسمتی از سازه که از نظر معیوب بودن مورد شک می‌باشد). این ارزیابی شامل پیش‌بینی سرعت وقوع صدمات و مقدار پیشرفت احتمالی آن در آینده نیز می‌باشد. آثار برخی از صدمات مثل خرابی‌های ناشی از یخ‌زدن و ذوب شدن متناوب» بیرون زدن سولفات و واکنش قلیایی شبیه یکدیگر به نظر می‌رسد ولی اهمیت و شدت تاثیر برخی از این آنواع» یعنی صدمات ناشی از واکنش قلیایی و بیرون زدن سولفات‌ها بیش‌تر می‌باشد. ترمیمات کافی می‌تواند صدمات ناشی از یخ‌زدن و ذوب شدن متناوب را کاهش دهد و یا بر طرف نمایدء لیکن برای کاهش صدمات ناشی از واکنش قلیایی و بیرون زدن سولفات روش تایید شده‌ای وجود ندارد و در واقع این اشکالات را با ترمیمات معمولی نمی‌توان برطرف کرد و عموما به انجام تعمیرات اساسی در سازه منجر می‌شود. تکنیک مورد استفاده برای تعیین وسعت صدمات عموما روش عمق‌یابی در بتن آسیب دیده و نواحی سالم اطراف آن به‌وسیله چکش زنی می‌باشد. اجرای این تکنیک ساده به‌وسیله تکنسین‌های ماهرء توام با بازرسی چشمی کامل,» در بسیاری از موارد اطلاعات موردنیاز را در خصوص وسعت آسیب‌دیدگی بتن به دست می‌دهد. در مواردی که احتمال لایه لایه شدن بتن یا ناپیوستگی آن وجود داردء باید به خاطر داشت که ممکن است لایه‌های عمیق یا لایه‌هایی که جدایش کمی دارند همیشه در مقابل چکش زدن صدای طبل مانند و یا توخالی نداشته باشند. وجود چنین عیوبی را می‌توان با قرار دادن یک دست بر روی سطح بتن» در مجاورت محل اعمال ضربات چکش و یا قرار دادن درات شن بر روی سطوح مجاور محل اعمال ضربات چکش و انجام یک بازرسی چشمی کامل تشخیص داد. اگر ارتعاشات بتن به‌وسیله دست حس شود و یا ذرات شن در اثر ضربات چکش, پرشی (حتی به میزان کم) داشته ج - ارزیابی ضرورت انجام ترمیم همه صدمات وارد شده به سازه بتنی نیاز به ترمیم فوری ندارد. قبل از تصمیم به انجام ترمیمات موارد زیادی می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. بدیهی است انجام ترمیمات و تعمیرات در صورتی که صدمات وارده ایمنی یا عملکرد مطمئن سازه را در معرض خطر قرار دهد»ء ضروری می‌باشد. هم‌چنین تعمیرات در صورتی باید انجام شود که وسعت آسیب‌های وارد شده پا سرعت پیشرفت آن, قابلیت ترمیم‌پذیری سازه بتنی را در آینده کاهش دهد. با اینکه غالب خرابی‌ها در بتن به آرامی پیشرفت می‌نماید ولی در صورتی که زود تشخیص داده شوند. معمولا امکان استفاده از چند راه حل مختلف برای اصلاح وجود دارد و با استفاده از دستورالعمل‌های مناسب ترمیم و تعمیرات, از سرعت توسعه آسیب‌ها جلوگیری خواهد شد. با بازرسی‌های منظم و ارزیابی مشاهدات, نیاز به انجام ترمیمات و یا تعمیرات وسیع‌ترء قابل پیش‌بینی خواهد بود و در این صورت» امکان برنامه‌ریزی کار و تامین بودجه برای پرداخت هزینه آن وجود خواهد داشت. برخی از انواع صدمات وارده به سازه بتنی جدی نیست و می‌توان آن را نادیده گرفت. ترک‌های ناشی ازانقباض بتن در هنگام خشک شدن و صدمات ناشی از یخ‌زدن و دوب شدن متناوب بر روی سطح پایین دست سد در بسیاری از سدهای قدیمی از این جمله می‌باشند. هر چند که این نوع آسیب‌ها ظاهر خوبی ندارد ولی انجام ترمیمات روی آنها تنها از نظر آراستن ظاهر بتن ممکن است مطرح باشد. برعکس ترک‌های ساختمانی ناشی از نشست فونداسیون و صدمات ناشی از یخ‌زدن و دوب شدن متناوب بر روی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ دیوارهای آبگیر یا کف سازه سرریزء معمولا نیاز به ترمیم دارد. این ترمیمات ممکن است فوریت نداشته باشد ولی در اولین فرصت ممکن باید انجام شود. د - انتخاب روش ترمیم بتن هر چند که در فرآیند ترمیم بتن» برای انتخاب نوع مصالح و روش ترمیم معمولا باید تسریع شود» لیکن در صورت کافی نبودن اطلاعات در مورد علل عیب و ارزیابی تبعات آن» انتخاب روش مناسب ,اقتصادی و موفقیت‌آمیز بسیار مشکل خواهد بود. پس از کامل شدن سه مرحله اول فرآیند ترمیم که قبلا اشاره شدء یا بعد از تکمیل مطالعه تفصیلی شرایط موجود بتن ءانتخاب مصالح و روش صحیح ترمیمات آسان خواهد شد. این مراحل باید در دوره زمانی که انجام ترمیمات بر روی سازه امکان‌پذیر است صورت گیرد. اطلاعات دریافت شده به همراه داده‌های مربوط به حجم و وسعت قسمتی که تعمیرات باید بر روی آن صورت گیرد» معمولا مشخص می‌کند که کدام‌یک از انواع مصالح و مواد استاندارد شده ترمیم بتن باید مورد استفاده قرار گیرد. هم‌چنین این اطلاعات مشخص می‌کند که در چه مواردی استفاده از مصالح استاندارد برای تعمیر کفایت می‌کند و در چه صورتی باید از مصالح ویژه استفاده شود. ۸ - آماده‌سازی بتن قدیمی برای تعمیر اولین قدم در انجام ترمیمات پایدار بتن» آماده‌سازی بتن قدیمی برای ترمیم است. برداشتن کلیه قسمت‌های تخریب شده و نامناسب بتن کهنه قبل از جایگزینی و اجرای بتن جدیده ضروری استء زیرا در غیر این صورت کیفیت کار ترمیم کاهش خواهد یافت. مراحل آماده‌سازی بتن برای ترمیم شامل برش اطراف منطقه آسیب دیده با اره بتن» برداشتن بتن معیوب» تقویت شبکه میلگردها در قسمت معیوب و حفظ و نگهداری ناحیه آماده شده برای ترمیم در شرایط تمیز و محافظت آن در مقابل صدمات احتمالی می‌باشد. و - عمل‌آوری مناسب بتن ترمیم کننده کلیه مواد ترمیمی استاندارد بتن» به استثنا برخی از سامانه‌های «رزینی» نیاز به روش‌های عمل‌آوری مناسب مخلوط دارند. عمل‌آوری معمولا آخرین مرحله فرآیند ترمیم است.عمل‌آوری نادرست یا ناکافی موجب اتلاف سرمایه می‌شود و در بهترین حالت عمر قسمت‌های ترمیم شده را کاهش می‌دهد لیکن در بسیاری از موارد نیز برداشتن و ترمیم مجدد بتن اجتناب‌ناپذیر است. هزینه انجام این کار معمولا بیش از هزینه ترمیم اولیه با عمل‌آوری مناسب می‌باشد. الزامات عمل‌آوری برای ۱۵ نوع استاندارد از مواد ترمیمی در فصل چهارم از استاندارد 1996 7-10۷19101 4-/۱10.۸ ,000۵6 ۵۲ 1۵۵۵۲ 1۵۲ 506011121100 51۱۵020 ز - روش‌های مناسب اجرایی برای اجرای عملیات ترمیم و تعمیر بتن روش‌ها و مصالح استاندارد وجود دارد که در استاندارد فوق‌الذ کر (۱/1-47 1151) مشخص شده است. هر یک از انواع مواد اشاره شده» نیاز به در نظر گرفتن الزامات خاص, برای اجرای مطلوب کارهای ترمیمی دارد. اطلاعات بیش‌تر در این مورد در فصل چهارم استاندارد ۷۸-47 1151914 آورده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی )۳ ۱۵-۴- نگهداری آسانسورهای الکتریکی نیروگاه نگهداری و تعمیرات پیش‌گیرانه شامل بازرسی‌های منظم» نظافت, تنظیمات, روانکاری» آزمایش, تعمیر و تعویض قطعات (در صورت نیاز) برای کار ایمن آسانسورهای الکتریکی نیروگاه اهمیت دارد. جزییات مربوط به دوره‌های سرویس و برنامه تعمیرات توسط سازنده (و یا پیمانکار تعمیرات آسانسور)» مشخص می‌شود. این دوره‌ها به عوامل متعددی از جمله نوع استفاده (برای حمل افراد و یا انواع تحهیزات) و شرایط محیطی بستگی دارد. با توجه به اینکه نیروگاه‌های آبی عموما در نقاط دور افتاده قرار دارند» لذا در برنامه‌ریزی بازرسی‌های عادی آسانسور» این عامل و مدت زمان لازم برای دسترسی اضطراری به پیمانکار باید مورد توجه قرار گیرد. تعمیرات موردی باید توسط کارکنان آموزش دیده و دارای مجوز انجام شود و تعمیرات اساسی و آزمایش‌های آسانسور نیز باید توسط نماینده سازنده و یا پیمانکار مخصوص تعمیرات آسانسور و یا با نظارت و هدایت او انجام شود. برنامه بازرسی‌های ادواری و نگهداری برای آسانسورهای نیروگاه آبی به طور کلی به شرح زیر توصیه می‌شود: الف - بازرسی هفتگی - بازرسی کلی چشمی از قطعات متحرک سامانه بالابر شامل ریل‌هاء لولاهاء کلیدهای انتخاب‌گر (سلکتورها) و در صورت نیاز روغن کاری آنها - بازرسی کلی کابین آسانسور از نظر عملکرد صحیح سامانه باز کننده درب‌هاء هم‌سطح بودن کف آسانسور با کف هر ایستگاه - کنترل حرکت آسانسور از نظر ورود هرگونه صدای غیرعادی در کابین و مسیر حرکت آن» وجود خزش زیاد (حرکت خودبه‌خودی) - بازرسی کنترل کننده‌های حرکتی کابین» چراغ‌هاء زنگ‌های کابین و اعلام ایستگاه - در بازرسی‌های هفتگی, قسمت‌های زیر باید تمیزکاری شود: * سلول‌های فتوالکتریک مخصوص باز شدن درب‌ها کف کابین و آستانه درب‌ها * لامپ‌ها و سنسورهای کنترل کننده بالایی کابین ۹ اتاق ماشین آسانسور ب - بازرسی ماهانه کنترل و تنظیم سامانه عملکرد درب کابین» روغن‌کاری غلتک‌هاء آویزه‌هاء اهرم‌بندی» مفصل‌ها و غیره کنترل و تنظیم لقی درب‌هاء لنگ‌های خارج از مرکزء یاتاقان بازوهای محرک درء کابل‌هاء کلاج‌هاء زنجیرها و تسمه‌هاء محکم کردن نقاط اتصال سامانه محرک درب‌ها. - بازرسی روغن گیربکس - بازرسی چرخ دنده‌ها - کنترل عملکرد سامانه هشدار دهنده و تلفن مربوط به کابین و تعمیر سامانه هشدار دهنده در صورت نیاز -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های آبی سدهای بزرگ - کنترل عملکرد کلیدهای حدی و کلیدهای اطمینان» در مسیر حرکت کابین - بازرسی و کنترل ترمز اضافه سرعت - کنترل روشنایی اضطراری کابین - بازرسی موتورء ذغال‌های موتور» سیم‌پیچ‌ها (سیم‌پیچ میدان و آرمیجر)» کموتاتورهاء اجزا گردنده» کابل‌های خروجی - کنترل سامانه تهویه و گرمکن کابین - کنترل عملکرد سامانه آتش‌نشانی و اعلام حریق به صورت شبیه‌سازی - روغن‌کاری قطعات متحرک - تمیزکاری اجزا به شرح زیر: - کنتاکتورها (با مایع مخصوص) * وسایل کنترل کننده * کنتاکت‌های کلیدهای گردان و چاقویی چ- بازرسی سه ماهه (فصلی) - بازرسی موتورءرله‌های فرمان و کنتاکت‌های آن (از نظر جرم و غبار) - کنترل وضعیت رزیستورها و مجموعه‌های مونتازی - بازرسی کلیدهای کنترل کننده سرعت درب - کنترل قسمت بالای کابین و مسیر حرکت آن از نظر شل بودن درپوش‌هاء تیغه‌ها و اجزای دیگر - بازرسی کابل‌های حرکتی از نظر صدمه دیدگی - بازرسی طناب «وزنه تعادل» از نظر فرسایش و نیاز به روغن کاری - بازدید بست‌ها و قرقره‌های کابل - کنترل و تمیزکاری کنتاکت‌های کلید درب - کنترل حرکت کابین, هم سطح بودن کف آسانسورها با کف ایستگاه و تنظیم آن در صورت لزوم د - بازرسی شش ماهه بازرسی و بازدید کامل قسمت‌های زیر: دستگاه باز کردن محدد درب کلیدهای حدی بالایی» تحهیزات کنترل و عملکرد. محل نشیمن کف کابین, روشنایی» سیگنال اضطراری کابین» باز و بسته شدن درب‌هاء خروج اضطراری » تهویه؛ پلاتفرم » برق اضطراری» درجه دقت توقف کابین و نشان دهنده وضعیت درب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی ۳۳ - محل اتاقک ماشین‌آلات شامل: دسترسی» روشنایی» فضای کاری,» تهویه» لوله کشی» سیم کشی» کانال‌هاء شماره و برچسب‌هاء موتورهاء ترمزهاء کلید اصلی, بست کابل‌هاء وسیله جلوگیری از شل شدگی طناب - بالای کابین شامل: کلید حدی بالایی, لقی وزنه تعادل,» قرقره‌هاء کلید مربوط به پارگی کابل» زنجیر و یا تسمه تجهیزات هم سطح کننده» لوله‌های مربوط به سیم‌کشی» کانال‌هاء پنجره‌هاء کابل‌های حرکتی,» قاب کابین» ریل‌های راهنماء بست کابل‌ها و کابل‌های جبرانی ۸ - بازرسی سالانه علاوه بر مواردی که در برنامه بازرسی‌های شش ماهه ذکر شده» انجام موارد زیر در پایان دوره‌های یک ساله نیز ضروری است. - تمیزکاری ریل‌های راهنما با حلال مناسب - تجدید رنگ ضد زنگ قسمت‌های فلزی نگه‌دارنده ریل‌ها - تمیزکاری کابل مسیر حرکت بالابر - تمیز کردن گرد و خاک از کنترل کننده‌ها و رله‌ها توسط دستگاه مکش هوا - سرویس ترانسفورماتورهای مدار کنترل و اندازه‌گیری ولتاز خروجی آنها - سرویس کلید اصلی تغذیه تابلوی برق آسانسور - روغن‌کاری قسمت‌های متحرک کلید انتخاب‌گر (سلکتور) - باز کردن موتور درب آسانسور و سرویس کامل آن - کنترل و تنظیم رله‌های اضافه بار آزمایش سامانه روشنایی کابین - بازرسی محل اتصالات کابل‌های موتور و کابل‌های تابلوی کنترل و محکم کردن آنها در صورت نیاز -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ آموزش و توصیه‌های ایمنی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۵- آموزش ۱-۱-۵- کلیات هدف از اجرای برنامه آموزشی» ایجاد و توسعه یک تشکیلات بهره‌برداری توانا و پویا است. به طوری که علاوه بر بهره‌برداری عادی از تجهیزات» در شرایط غیرعادی و اضطراری نیز با حداقل تاخیرء اقدامات اصلاحی لازم را تشخیص و به انجام رساند. خصوصیت ویژه طرح‌های برق‌آبی این است که هر پروژه متحصر به فرد می‌باشد. اگر چه این پروژه‌ها براساس اصول علمی و تجربیات اساسی مشترکی طراحی» ساخته و راه‌اندازی می‌شوند. اشراف کلی به این اصول برای شروع راه‌اندازی و بهره‌برداری یک نیروگاه جدید کافی نمی‌باشد؛ به این ترتیب» حتی اگر کارکنان قبلا در نیروگاه دیگری خوب آموزش دیده باشند. برنامه آموزش تکمیلی نیز» بسته به سطح تکنولوژی تجهیزات به کار رفته در نیروگاه جدید. باید اجرا شود. در مورد نیروگاه‌های جدیدی که کارکنان آن را فارغ‌التحصیلان جدید دانشگاه‌ها و مدارس فنی»ء با دانش و صلاحیت تئوری و فنی مناسب تشکیل می‌دهد. آموزش بهره‌برداری و نگهداری برق‌آبی» برای کسب صلاحیت و تطبیق آنان با شرایط و نیازهای کار در داخل تشکیلات بهره‌برداری ضروری است. برنامه آموزشی باید با هدف درک کامل کارکنان جدید از سامانه‌ها و تجهیزات مربوط به آنها برنامه‌ریزی شود. با توجه به اینکه در نیروگاه‌های برق‌آبی جدید و سامانه‌های کنترل‌کننده آن استفاده از کامپیوتر کاربرد هر چه بیش‌تری پیدا می‌کند.ء برای کاراًیی بیش‌تر تشکیلات الزاما باید از پرسنل باتجربه در کامپیوتر استفاده شود. برنامه مدرن‌سازی نیروگاه‌ها و کاربرد تکنولوژی‌های جدید در نیروگاه‌هاء تغییرات مهمی در روش‌های بهره‌برداری از آن پدید آورده است. از طرفی این تغییرات باعث افزایش پیجیدگی سامانه‌ها و مدارهای کنترلی آنها شده است. با تاکید بیش‌تر بر بهره‌برداری در حالت اتوماتیک و کنترل واحدها از اتاق کنترل مرکزی نیروگاه و یا از راه دور (در نیروگاه‌های بدون بهره‌بردار محلی)» تماس مستقیم بهره‌بردار با تجهیزات و آشنایی عملی بهره‌برداران با نحوه کار کرد تجهیزات در حال کاهش استءاین امر می‌تواند در مواردی احتمال به کارگیری ناصحیح تجهیزات را افزایش دهد. به این ترتیب برنامه‌های آموزشی خاص برای آشنایی با تجهیزات مدرن‌تر و اصول کار آنهاء انجام تنظیمات مجدد آنهاء برحسب تغییرات شرایط بهره‌برداری باید به عنوان برنامه‌های آموزشی ویژه مورد توجه قرارگیرد. واحدها و تجهیزات کمکی مربوط به آنها همیشه در شرایط عادی مورد بهره‌برداری قرار نمی‌گیرند؛ لذا در برنامه آموزشی بهره‌برداران» موارد آموزشی مربوط به مواجه شدن با شرایط غیرعادی در کارکرد واحدها و تاسیسات جانبی و کمکی باید گنجانده شود. شناخت همه‌جانبه بهره‌برداران هر نیروگاه در مورد نحوه کارکرد واحدها و تجهیزات ویژه آن می‌تواند هنگام وقوع شرایط غیرعادی و پیش‌بینی نشده کارساز باشد. با اعمال یک برنامه آموزشی پیوسته بهره‌برداران با دانش و شناخت قبلی در مورد انواع شرایط غیرعادی می‌توانند به سرعت و به صورت موثرتری در زمان وقوع این شرایط تصمیم‌گیری و به موقع اقدام نمایند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های آبی سدهای بزرگ ۳-۱-۵- شرایط کیفی کارکنان نیروگاه و برنامه‌های آموزشی الف - موارد عمومی برنامه آموزشی به طورکلی باید حاوی اطلاعات کافی درخصوص تئوری‌های فنی مرتبط با کار نیروگاه باشد. به طوری که کارآموزان و کارکنان جدیدء اصول بهره‌برداری واحدهای بزرگ برق‌آبی را درک کنند و آموزش عملی حین کار نیز در سطحی باشد که بهره‌برداران و کارکنان بتوانند به نحو موثر وظایف خود را در نیروگاه انجام دهند. آموزش‌های تئوری و عملی به طورکلی برای سه رده از کارکنان در سازمان بهره‌برداری و نگهداری برگزار می‌شود که عبارتند از مهندس مسئول شیفتء تکنسین آتاق کنترل و اپراتور نیروگاه. مدیر مور تولید و یا کمیته آموزش مجموعه نیروگاه و تاسیسات آبیء نیازهای آموزشی و طول دوره آموزشی را برای هر رده با توجه به سطح دانش و تجارب قبلی فنی و شرح وظایف هر فرد مشخص می‌کنند. به این ترتیب لازم است سطح صلاحیت کارکنان مورد بررسی قرار گیرد و براساس آن سطح آموزش موردنیاز تعیین شود. یک فهرست کنترل (چک‌لیست) آموزش نیز باید در پرونده آموزشی کارکنان در نیروگاه وجود داشته باشد و در مورد هر یک از کارکنان مشخص شود که چه دوره‌هایی را گذرانده‌اند تا اطمینان حاصل شود که هر یک از آنها شرایط احراز را برای انجام مسئولیت محوله, با موفقیت در دوره آموزشی برگزار شده»کسب کرده‌اند. مدیر امور تولید (یا کمیته آموزش) رویه‌هایی را برای آموزش و ارتقا کارکنان تدوین می‌نمایند که مشخص نماید در چه صورت و پس از طی چه دوره‌هایی از آموزش هر کارآموز بهره‌برداری و نگهداری قادر است وظایف مشخصی را به صورت مستقل (بدون نظارت مستقیم سرپرست) انجام دهد و براساس آن اعلام می‌دارند که یک بهره‌بردار چه زمانی به سطح کافی صلاحیت برای بهره‌برداری» بدون نظارت مستقیم»ء رسیده است. مسئول بهره‌برداری (و یا کمیته آموزش) تعیین می‌کند که چه کسی صلاحیت هدایت کارآموزان را حین بهره‌برداری دارد. ب -شرح وظایف کارکنان بهره‌برداری و نگهداری وظایف سه رده از کارکنان در سازمان بهره‌برداری و نگهداری» یعنی مهندس مسئول شیفت. تکنسین اتاق کنترل واپراتور نیروگاه به شرح زیر است و نیازهای آموزشی با توجه به وظایف هر رده و سطح صلاحیت موجود هر فرد تعیین می‌شود. مهندس مسئول شیفت زیر نظر مهندس مسئول بهره‌برداری (یا مدیر تولید) انجام وظیفه می‌نماید و اهم وظایف وی به شرح زیر است: - مسئول بهره‌برداری ایمن و موثر نیروگاه در طول شیفت می‌باشد. - نظارت و تقسیم وظایف افراد را در طول شیفت برعهده دارد. - مسئولیت دریافت و آنجام دستورات سرپرست یا مدیریت نیروگاه را برعهده دارد. - مسئولیت توجیهء راهنمایی و آموزش افراد تحت سرپرستی را براساس دستورالعمل‌های صادره بر عهده دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزنس و توصیه‌های ایمنی ۳1۹ - عهده‌دار صدور دستورالعمل کلیدزنی پیش از صدور مجوز کار طبق مقررات (درصورتی که مهندس مسئول بهره‌برداری این دستورالعمل را صادر نکرده باشد)» می‌باشد. - نظارت برعملیات بهره‌برداری راء برای حصول اطمینان از اینکه عملیات کلیدزنی و بهره‌برداری به نحو مناسبی انجام شده است. به عهده دارد. - صدور مجوز کار و یا دستور آزمایش براساس مقررات - نظارت بر کار براساس برنامه عادی نگهداری نیروگاه و تجهیزات - روشن و خاموش کردن واحدها طبق مجوز مدیریت - حفظ و نگهداری پرونده‌ها و سوابق دستورالعمل‌هاء صورتجلسات و غیره به نحو مطلوب - نظارت بر ایمنی کارکنان و تهیه گزارش وقایع خطرناک و حوادث - گزارش شفاهی و تهیه گزارش کتبی در مورد اشکالاتی که اتفاق افتاده است - صدور دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌ها - بررسی اشکالات اتفاق افتاده برای تجهیزات به منظور رفع عیب و یا تقاضای کمک در اسرع وقت (با توجه به دستورالعمل‌های موجود) - مطلع نمودن شیفت بعدی (در هنگام تغییر شیفت) در مورد وضعیت موجود بهره‌برداری» دستورات» مجوزهای کار صادر شده و سایر مواردی که دانستن آنها برای بهره‌برداری نیروگاه ضروری است. - نگهداری سوابق مربوط به بهره‌برداری عیوب» کلیدزنی» سطح آب مخزن» شرایط هیدرولوژی و غیره - سرپرستی عملکرد تصفیه‌خانه آب و سایر تاسیسات نیروگاه و انجام بازرسی‌های منظم از کلیه تجهیزات نیروگاه - انجام سار دستورات و وظایف محوله تکنسین اتاق کنترل تکنسین اتاق کنترل زیر نظر مهندس مسئول شیفت انجام وظیفه می‌نماید و اهم وظایف وی عبارت است از: - کنترل توان اکتیو و راکتیوء ولتازه جریان» درجه حرارت و غیره براساس تنظیمات و مقادیر حدی تعریف شده برای این کمیت‌ها - به کار انداختن» سنکرون کردن» روشن و خاموش کردن توربین - ژنراتور در مواقع لازم - به حالت عادی برگرداندن عملکرد تحهیزات. با استفاده از روش‌های پذیرفته شده و ایمن کلیدزنی» در صورت بروز اشکال و اغتشاش در سامانه و شرایط غیرعادی کار کرد تحجهیزات - پایش (مونیتورینگ) و ثبت مقادیر کمیت‌های قابل اندازه‌گیری دستگاه‌های اتاق کنترل در مواقع لازم - انجام کلیه عملیات بهره‌برداری و کلیدزنی‌هایی که از آتاق کنترل قابل انجام است - پایش و گزارش هشدارها (آلارم‌ها) تریپ‌هاء اشکالات و موارد غیرعادی مشاهده شده - کنترل و ثبت علایم و هشدارها - ثبت موارد اشکال و وضعیت‌های خاص در دفتر وقایع روزانه اتاق کنترل -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرک - انجام سایر وظایف و دستورات محوله اپراتور نیروگاه اپراتور نیروگاه زیر نظر مهندس مسئول شیفت انجام وظیفه می‌نماید و آهم وظایف وی عبارت است از : - کنترل و بازرسی کلی وضعیت نیروگاه» براساس دستورالعمل بازرسی‌های روزانه و برداشت قرائت‌های دستگاه‌هاء وسایل اندازه‌گیری و غیره» به خصوص قرائت پارامترهایی که از روی مونیتورهای تابلوهای کنترل واحد یا کنترل مرکزی قابل روّیت نمی‌باشد. - روغن‌کاری» تمیز کردن» تنظیم و انجام کارهای جزیی نگهداری دستگاه‌ها و تجهیزات به نحوی که در برنامه عادی نگهداری دکر شده است و یا بر طبق دستور مهندس مسئول شیفت - همکاری با مهندس مسئول شیفت و تکنسین اتاق کنترل در عملیات راه‌اندازی وکلیدزنی (سوییچینگ) برای اجزایی که نمی‌توان آنها را از داخل اتاق کنترل راه‌اندازی کرد و هم‌چنین رفع عیب وسایل و تجهیزات - همکاری با مهندس مسئول شیفت در انجام وظایف عملیاتی که خارج از اتاق کنترل مرکزی است - گزارش مشاهدات غیرعادی» آشکالات و غیره به مهندس مسئول شیفت - ثبت موارد در دفتر وقایع روزانه نیروگاه - انجام سایر وظایف و دستورات محوله چ - سطح صلاحیت کارکنان به طور کلی صلاحیت کارکنان نیروگاه را می‌توان از نظر قابلیت‌ها و نحوه انجام وظایف به ۵ رده (به ترتیب از بالاترین سطح سطح ۵- شاغل می‌تواند وظیفه محوله را با سرعتی بهتر از حد سرعت و کیفیت مورد قبول و با ابتکار و قابلیت تطبیق (با شرایط مختلف بهره‌برداری) انجام دهد. شاغل می‌تواند بقیه کارکنان را در انجام وظیفه رهبری کند سطح ۴- شاغل می‌تواند وظیفه محوله را با سرعتی بهتر از سرعت و کیفیت مورد قبول انجام دهد و در زمینه‌های خاصی از کارء برای رفع مشکلات ابتکار و قابلیت نشان دهد سطح ۳- شاغل می‌تواند وظیفه محوله را بدون کمک و نظارت, با سرعت و کیفیتی بهتر از آنچه مورد قبول است. انجام دهد. سطح ۲- شاغل می‌تواند وظیفه محوله را بدون کمک و نظارت انجام دهد سطح ۱- شاغل می‌تواند وظیفه محوله را به‌نحو رضایت‌بخش انجام دهد. اما به نظارت و نیز کمک‌های موردی نیاز دارد. د - درجه اختیار و شرایط احراز کارکنان در پیوست ۶ این راهنما فهرست تفصیلی‌تر شرح وظایف کارکنان و سرپرست بهره‌برداری نیروگاه» همراه با درجه اختیار هر رده از کار کنان» برای وظایف مختلف تعریف شده» ارائه شده است. در دیل جدول مربوط به شرح تفصیلی وظایف و اختیارات. شرایط احرازکارکنان نیز برای تصدی پست‌های مرتبط با بهره‌برداری نیروگاه در نظر گرفته شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزس و توصیه‌های ایمنی ر۳ کلیه دوره‌های آموزشی برای هر یک از رده‌ها و گروه‌ها به صورت ویژه طراحی می‌شود. برنامه آموزشی از بخش تئوری و عملی ۱-۳-۱-۵- آموزش تئوری ۱-۱-۳-۱-۵- ملاحظات عمومی دوره‌های آموزش تئوری برای کارکنانی که در آن شرکت می‌نمایند پایه‌ای فراهم می‌کند تا فرد بتواند مهارت‌های خود را در موضوعات فنی و تئوری ارتقا دهد. برنامه آموزش تئوری باید در بخش‌های مختلف به نحوی تنظیم شود که هر قسمت با تکنولوژزی معمولا دوره‌های آموزش تئوری در یک مرکز آموزشی کاربردی ارائه می‌شود. این مراکز آموزشی باید به تجهیزات لازم برای شبیه‌سازی و تحلیل حالت‌های مختلف بهره‌برداری مجهز باشند و با برخی از مراکز تولید در زمینه آموزش‌های تکمیلی همکاری دوره‌های آموزشی تئوری باید شامل مقاطعی باشد که نوآموزان ضمن بازدید از نیروگاه‌ها به صورت ملموس با تجهیزات نیروگاه آشنا شوند. این روش برای درک بیش‌تر از تئوری‌ها و مبانی کار کرد تجهیزات موثر است. ۲-۱-۳-۱-۵- مقدمات دوره‌ی آموزش تئوری دوره با یک بخش مقدماتی آغاز می‌شود که در آن مربیان و اساتید و سایر افراد مسئول در دوره آموزشی مروری مختصر در مورد دوره ارائه می‌کنند. مقدمه باید بتواند تصویر کلی از دوره آموزشی را به کارکنان و کارآموزان ارائه کند. در برنامه مقدماتی موارد زیر باید گنجانده شود: اطلاعاتی در باره تشکیلات مرکز آموزش» معرفی موقعیت کلی قسمت‌های مختلف نیروگاه» بازدیدهای آموزشی از طبقات نیروگاه» کلیدخانه و سد - بازدید از کارگاه‌های مکانیک و برق و انبارهای مهم تجهیزات - اطلاعات کلی در باره مقررات ایمنی باید ارائه شود قسمت‌هایی از نیروگاه که در برنامه مقدماتی دوره آموزش تئوری باید به خصوص مورد توجه و تاکید قرار گیرد عبارتند از: - پنستاک» توربین و شیرهای اصلی ورودی نیروگاه (کروی و پروانه‌ای) - ژنراتور وترانسفورماتور اصلی -_ کلیدخانه و خطوط ارتباطی بین خروجی نیروگاه تا کلیدخانه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۳-۱-۳-۱-۵- عناوین دوره‌های آموزش تنوری الف - ریاضیات این دوره برای آشنایی با مبانی ریاضیات و به منظور کمک به ارتقا سطح مهارت‌های کارکنان و کارآموزان جدید و آمادگی آنهاء برای درک بهتر مسایل عملی مرتبط با این مبانی» می‌باشد. ب - علوم ممهندسی علوم مهندسی یکی از راه‌های استفاده از تئوری‌های ریاضی در عمل و به صورت کابردی می‌باشد. در این دوره آموزشی باید مثال‌های عملی استفاده از این علم در تولید قدرت الکتریکی و کار کرد تحهیزات ارائه شود. ج - تنوری‌های الکتریسیته آموختن تئوری‌های الکتریکی وسیله‌ای برای به کارگیری دانش فنی و ریاضیات برای انجام بهتر فعالیت‌های عملی کارکنان و کارآموزان در شرایط کاری واقعی تجهیزات مرتبط با حوزه کاری آنان می‌باشد. مفاد آموزشی این دوره با این هدف تنظیم می‌شود. د - ماشین‌ها و تجهیزات الکتریکی این قسمت از آموزش» جزییات مربوط به تجهیزات الکتریکی و چگونگی عملکرد آنها را در نیروگاه برق‌آبی تشریح می‌کند و کلیاتی در مورد نحوه نگهداری و سرویس آنها ارائه می‌دهد. عناوین اصلی بخش‌های مختلف این دوره آموزشی به شرح زیر توصیه می‌شود: - ژنراتورها و الکتروموتورهای جریان مستقیم (شنت» سری» کمپوند نقصانی و کمپوند اضافی) - ژنراتورها و الکتروموتورهای جریان متناوب ( آسنکرون القایی» سنکرون و یونیورسال) - ترانسفورماتورهای قدرت - رأکتورها - باتری‌ها - ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری - رله‌های حفاظتی ۸ - توربین‌های آبی و ملحقات آن این قسمت از آموزش» کارکرد اجزای مختلف مربوط به انواع توربین‌ها را در نیروگاه آبی تشریح می‌کند. در این دوره آموزشی موارد مربوط به نگهداری و سرویس‌های مربوط به توربین نیز در سطح کلی مطرح می‌شود. عناوین اصلی بخش‌های مختلف این دوره شامل انواع توربین‌های آبی» شرح کلی ساختمان آنهاء عوامل سایش و کاویتاسیون اجزا توربین آبی» اجزا مکانیکی گاورنر توربین و اصول کلی کار توربین‌ها می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزس و توصیه‌های ایمنی ۳ درک نقشه‌های فنیء علایم و نمادهای به کار رفته در آنها توسط کارکنان, به نحوی که بتوانند نقشه‌ها و دیاگرام‌های تجهیزات و ارتباط مدارها و اجزا آنها را با یکدیگر تشخیص و ردیابی نمایند. ضرورت دارد. این آموزش باید تا حدی باشد که برای بهره‌برداران» امکان انجام سرویس‌ها و تعمیرات جزیی تابلوها و مدارهای ارتباطی آنها امکان‌پذیر شود. ز - مهندسی مکانیک و تکنولوزی قطعات ماشین در این دوره اطلاعات کلی و مختصری در مورد مولفه‌ها و اجزای بکار رفته در طراحی مکانیکی تجهیزات گنجانده می‌شود تا کارآموزان و تکنسین‌ها را در درک بیش ‌تر نحوه کار و ارتباط اجزا یک مجموعه با یکدیگر یاری دهد. این اجزا عمدتا عبارتنداز انواع بولت‌هاء مهره‌ها و واشرها- پین‌ها- محورء کوپلینگ و کلاج‌هاء انواع یاتاقان‌ها و کاربرد آنهاء چرخ دنده‌هاء زنجیرها و طناب‌هاء لوله‌هاء شیرها و انواع فنرها در این دوره اهمیت انواع مختلف مواد به کار رفته در ساخت تحهیزات اعم از فلزی و غیرفلزی و مواد عایق کننده تشریح و توضیحاتی در مورد چگونگی تاثیر متقابل آنها بر یکدیگر ارائه می‌شود. در مورد آزمایش‌های غیر مخرب روی مواد نیز توضیحات کلی ط - تجهیزات و سامانه‌های کمکی تحهیزات کمکی قسمت مهمی از کل سامانه نیروگاه را تشکیل می‌دهد که باید برای ایحاد شرایط آیمن و مطمئن واحدها به صورت صحیحی کار کنند. این دوره آموزشی از بخش‌های اصلی زیر تشکیل می‌شود: - سرویس‌های کمکی عمومی شامل : * تامین برق از شبکه محلی روشنایی * تهویه مطبوع * تهویه فضاهای نیروگاه * تامین آب نیروگاه * سامانه فاضلاب * سامانه تخلیه آب‌های نشتی و زهکشی - سامانه‌های کمکی جنبی برای بهره‌برداری از واحدهاء شامل: * سامانه روغن گاورنر * سامانه روغن روانکاری * سامانه آب خنک‌کننده -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ * سامانه هوای فشرده - سامانه توزیع برق مصرفی تجهیزات و سامانه‌های کمکی نیروگاه - تجهیزات کمکی برای نگهداری واحدها و سایر تجهیزات نیروگاه شامل: * جرثقیل‌ها و بالابرها * سامانه تخلیه آب واحدها * پمپ‌های یک طرفه و دو طرفه پیستونی و پلانجری * پمپ‌های گریز از مرکز (سانتریفوژ) * منحنی‌های مشخصه کار پمپ‌ها * کلیات نگهداری پمپ‌ها - فن‌هاء شامل: * ساختمان مکانیکی فن‌ها * فن‌های با جریان هوای محوری * فن‌های با جریان هوای شعاعی * مشخصات کارکرد و بهره‌برداری فن‌ها - کمپرسورها (اصول کار) * انبساط و فشرده کردن گازها * کمپرسورهای تک مرحله‌ای نوع دوار پیچشی * کمپرسورهای چند مرحله‌ای نوع رفت و برگشتی * اصول سرماسازها (برای کولرها) و تهویه مطبوع ی - رنگ‌ها و لاک‌ها بخش مهمی از نگهداری, اختصاص به حفاظت سطوح در مقابل خوردگی و فرسایش دارد. این قسمت از آموزش به موضوع حفاظت سطوح می‌پردازد و شامل موارد زیر است: - حفاظت سطوح فلزی - رنگ‌آمیزی آهن و فولاد - سطوح حفاظت شده با روی و گالوانیزه شده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزس و توصیه‌های ایمنی ۳۳۵ ک - تکنولوژی کارگاه ماشین ابزار از نظر نگهداری و تعمیرات لازم است کارکنان نیروگاه» اطلاعات پایه و مقدماتی در مورد تکنولوزی کارگاه ماشین ابزار داشته باشند. این قسمت از دوره آموزشی شامل موارد زیر می‌باشد: - کارگاه ماشین - ماشین‌های دریل - ماشین‌های سنگ‌زنی - تجهیزات جوش‌کاری - مونتا ژکاری - اصول کار با دستگاه تراش - ابزار دستی ل- الزامات ایمنی, اطفای حریق و کمک‌های اولیه این قسمت از آموزش در کار بهره‌برداری اهمیت زیادی دارد. آموزش‌های لازم در این خصوص باید به صورت پیوسته ارائه گردد. - ایمنی و حفاظت صنعتی * حوادث مکانیکی ۰ حوادث الکتریکی - قواعد ایمنی الکتریکی در نیروگاه‌ها * کلیات * فضاهای تجهیزات الکتریکی * کار بر روی تجهیزات فشار قوی * حوادث خطرناک * مغایرت با دستورالعمل‌ها - اطفای حریق و کاربرد تجهیزات اطفای حریق - کمک‌های اولیه ۴-۱-۳-۱-۵- بازدیدهای مربوط به دوره آموزش تئوری حین آموزش تئوری» باید مقاطعی به معرفی و نمایش کارکرد واقعی تجهیزات و سامانه‌ها در نیروگاه اختصاص داده شودء که این مقاطع قسمت مهم آموزش تئوری را تشکیل می‌دهد. این معرفی و بازدیدها برای واحدهاء سامانه‌های جانبی آنهاء سامانه‌های کمکی بهره‌برداری و سامانه‌های کمکی مربوط به نگهداری و سامانه‌های کمکی عمومی نیروگاه را شامل می‌شود. طی این بازدیدهاء انواع -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ شیرهای به کار رفته در مجموعه نیروگاه» اجزا و اصول کار انواع پمپ‌هاء کمپرسورهاء رله‌های مختلف مورد استفاده در نیروگاه سامانه‌های تخلیه آب واحدهاء پر کردن درفت تیوب و پنستاک و سامانه‌های آب خنک‌کننده و سامانه‌های روانکاری معرفی و کار کرد آزها تا حد امکان نمایش داده می‌شود. در هنگام معرفی و نمایش عملکرد تجهیزات اصلی و سامانه‌های جانبی و کمکی مسئله اصلی در دسترس بودن تجهیزات و سامانه‌ها می‌باشد و به هماهنگی‌های خاصی, با توجه به الزامات کار واحدهاء نیاز دارد. در این موارد ممکن است به جای مراحل متعدد بازدید و معرفی» در بین دوره‌های آموزشی, برنامه نمایش عملی کارکرد تجهیزات به دوره‌ای که واحدها و تجهیزات برای این شرایط آمادگی دارند موکول شود. ۵-۱-۳-۱-۵- برنامه امتحان کارآموزان در پایان هر دوره آموزش تئوری باید برای کارآموزان امتحان برگزار شود. در پایان دوره آموزش هر گروه یک امتحان نهایی و ۲-۳-۱-۵- آموزش‌های عملی ۱-۳-۳-۱-۵- ملاحظات عمومی هدف از آموزش عملی آشنایی کارآموزان و کارکنان با تجهیزات مربوط به حوزه کارشان به منظور ایجاد درک کافی از عملکرد تجهیزات می‌باشد. این آموزش‌های عملی به شرح زیر دسته‌بندی می‌شود: - آشنایی با جانمایی نیروگاه» سامانه‌ها و اجزا آن - اطلاع از دانش و مهارت‌هایی که برای یک بهره‌بردار نیروگاه لازم است - توانایی در انجام فعالیت‌های مرتبط با بهره‌برداری و بازرسی و نگهداری عادی تجهیزات نیروگاه - آگاهی در مورد اصول ایمنی برای کارکنان در محیط صنعتی - توانایی انتقال اطلاعات به همکاران و سرپرستان با دقت کامل - توانایی در تشخیص شرایط عادی و شرایط غیرعادی و قابلیت و حد تحمل کارکرد تجهیزات در شرایط مذکور - توانایی در قبول و انجام وظایف و یا دستورات مستقیم مسئول ذیربط ۲-۲-۳-۱-۵- تجربیات آزمایشگاهی و کارگاهی آموزش عملی شامل تمرینات آزمایشگاهی نیز می‌شود. این تمرینات شامل آموزش‌های عملی مرتبط با وظایف افراد در زمینه تکنولوژی برق و الکترونیک» مکانیک. هیدرولیک و ماشین ابزار می‌باشد. به تمام کارآموزان و کارکنان باید در زمینه آزمایشگاهی آموزش داده شودء لیکن این آموزش‌ها باید متناسب با درجه صلاحیت و رده‌کاری آنها تنظیم شود: الف - تجربیات آزمایشگاهی در زمینه مکانیک ج - کارهای مربوط به آزمایشگاه هیدرولیک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزس و توصیه‌های ایمنی ۳۳ د - آزمایشگاه الکترونیک ۳-۲-۳-۱-۵- دوره‌های خاص عملی و کاربردی علاوه‌بر دوره‌های آموزش تئوری و عملی,که برای کارآموزان وکارکنان جدیدتر نیروگاه اجرا می‌شود.لازم است دوره‌های آموزش خاص و کاربردی در زمینه‌های مختلف نیزء برای حفظ سطح مهارت» ارتقای مهارت‌ها و روز آمد نمودن دانش کارکنان نیروگاه در مرحله عملیاتی به اجرا گذاشته شود . برای کارکنان کلیدی نیروگاه نیز لازم است دوره‌هایی با مدت طولانی‌تر» در زمینه‌هایی که فن‌آوری‌های جدیدتر به کار گرفته شده است. در نظر گرفته شود. عناوین اصلی برنامه‌های آموزشی,ء که عمدتا دوره‌های کوتاه مدت عملی را شامل می‌شود. به شرح زیر ارائه می‌گردد: - ایمنی کارکنان - اطفای حریق - کمک‌های اولیه - آموزش مقابله با حوادث طبیعی آموزش در ارتباط با نگهداری و تعمیرات تجهیزات مکانیکی شامل: - بازرسی تجهیزات و سامانه‌های مکانیکی نیروگاه (شامل توربین‌هاء گاورنر» جرثقیل‌ها » کمپرسورهاء پمپ‌ها و یاتاقان‌ها) و آسانسورها - جوشکاری: جوش با قوس الکتریکی - جوشکاری: جوش دادن لوله‌های از جنس فولاد زنگ نزن و جوش‌کاری قطعات از جنس آلومینیوم - تراشکاری و فرزکاری (سطح ۸) - تراشکاری (سطح ) - حفاظت در مقابل زنگ‌زدگی و رنگ‌آمیزی - روغنکاری و آنواع روغن‌ها آموزش در ار تباط با نگهداری و تعمیرات تجهیزات الکتریکی شامل: - بازرسی ژنراتور و سامانه تحریک - بازرسی سامانه‌های تهویه مطبوع - اتصال کابل‌های قدرت - اتصال کابل‌های فیبر نوری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های آبی سدهای بزرگ - آموزش عملی در ارتباط با بهره‌برداری نیروگاه آموزش در مورد خطوط انتقال فشار قوی نیروگاه شامل: - بازرسی برج ها و فونداسیون‌ها - بازرسی مقره‌ها و یراق‌آلات - بازرسی هادی‌ها و براق آلات مربوطه - بازرسی سیم‌های اتصال زمین سیم‌ها - فلسفه زمین کردن آلکتریکی - اندازه‌گیری مقاومت زمین - تعویض و تعمیر سیم‌های هادی و سیم‌های محافظ هوایی - تعویض مجموعه مقره‌ها ۴-۱-۵ آموزش مدیریت این دوره در مورد نحوه رهبری کردن گروه است به‌طوری‌که مسئول هر قسمت یا گروه بتواند مستقلا در حوزه کاری خود ۵-۱-۵- سازمان و تشکیلات بهره‌برداری » نگمهداری و تعمیرات در این قسمت سه نمودارء به عنوان نمونهء برای سازمان و تشکیلات بهره‌برداری و نگهداری تاسیسات آبی با هدف اصلی تامین انرژی الکتریکی به شرح زیر ارائه شده است: نمودار (۱-۵) افراد اصلی چارت تشکیلات؛ کارکنان مربوط به بهره‌برداری » نگهداری و تعمیرات را نشان می‌دهد. این نمودار برای نیروگاه برق‌آبی با ظرفیت کل نصب حداکثر تا ۱۰۰ مگاوات (نیروگاهی شامل واحدهایی با ظرفیت متوسط) ارائه شده است. در این نمونه فرض بر این است که بنابر ضرورت» تعمیرات اساسی توربین» ژنراتور و برخی از تجهیزات اصلی پیچیده با دعوت از نیروهای متخصص یک شرکت تعمیراتی» انجام خواهد شد و این نیروهاء جزو کارکنان دایمی تشکیلات بهره‌برداری, نگهداری و نمودار (۲-۵)» سازمان و تشکیلات تاسیسات تولید انرژی برق‌آبی با نیروگاهی با واحدهای بزرگ (هر واحد با ظرفیت حداقل ۱۰۰ مگاوات) با ظرفیت کل نصب شده تا ۱۰۰۰ مگاوات را به عنوان نمونه نشان می‌دهد. نمودار (۳-۵)» سازمان و تشکیلات تاسیسات تولید انرژی برق‌آبی» با نیروگاهی شامل واحدهای بزرگ و با ظرفیت کل نصب شده تا ۲۰۰۰ مگاوات را به عنوان نمونه,ء نشان می‌دهند. ۱-100 1 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 ۳ 3 ها 3 ۱ مدیر بهره‌برداری سد و نیروگاه سرپرست نگهداری و تعمیرات ۳ مسئول برنامه‌ریزی تولید و تجهیزات نگهداری تجهیزات اس مسئول مکانیک کارشناس مسئول الکتریک نیروگاه نمودار ۱-۵- افراد اصلی چارت تشکیلاتی برای یک نیروگاه برق آبی با واحدهای کوچک و متوسط با ظرفیت کل ۱ امور نگهداری ساختمان سرپرست بهره برداری حداکُر ۱۰۰ مگاوات -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نکهداری [مه ط‌ 1 اس ط 7 و 51 8 ل در 5 اد 3 اد 3 9 مه و : و 5 7 4 اد 0 ۳ - 3 زب نگ 5 8 1 7 3 3 2 1 ٍِ و 2 ۱ 2 ۳ ی زگ ایک ۴ ط 4 مه ۹ _ زا 2 را 4 ۸ ۸ و زو 3 1 2 1 ما ِ : 1 ۹ -_ ۵ ان 2 4 ات 2 د 3 ۴۳ 73 , 0 3 ل ال 1 ۳ 4 ۹ : 2 اد 1 رت 4 ۸ ات دود 1 1 ۳ 21 ۹ اک ‎٩ 7 هس و 4 5 اراد اه 7 الا 1 ۹ چا اد ۹ ذ 1 م2 د 3 3 ۰ مخ ]1 1 3 1 : 2 د نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۳ 1 ظ 3 ید : 3 اد ی سا 9 و 5 مه ۳ یه 19 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزنس و توصیه‌های ایمنی )۳۳ > 3 : 1 ۱ ۱۱۹3۹۱۱۹۱3 3 ۱ ذ اا ی ( ل 3 ۱ ی ۱ رز ۳ ۰ ۱ 5 و ۳3 3 > 2 اس 5 + 5 2 1 4 » ۳ : ی 3 9 ۱۳ 4 را نم : ۹ ! 2 ۹ ۳ [-۴ زسا 1 1 ۱ 1 1 اک 4( ۸ ۸ 3 | ی ِ 5 2 س زا ایا ۹ 3 1 2 3 چرج ۲ 4 و و و 2 ْ 5و .د ۱ ۱ 3 ۹ 5 8 ۱ 3 5 1 ظ نی ۱ ۸ 4 [ سا ۰ 5 1 د 0 ى 3 َ :۷ ۲ 19 ها 2 32 ج و وش 3 ( + 3 : ی ۹ وک + 1 1 3 ۹٩| | ۱ 8 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۳ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ ۳-۵- توصیه‌های ایمنی در نیروگاه آبی ۱-۳-۵- کلیات این بخش از راهنماء توصیه‌های ایمنی برای کارکنان بهره‌بردار و کلیات مربوط به تامین شرایط ایمن برای کارکرد تجهیزات را مورد توجه قرار می‌دهد. در طراحی و ساخت تحهیزات نیروگاه با به کارگیری سامانه‌های حفاظتی الکتریکی و مکانیکی در نیروگا» ملاحظات ایمنی در نظر گرفته می‌شود.ء به گونه‌ای که منابع خطر به حداقل رسانده شود و میزان ریسک به هنگام بهره‌برداری کاهش یابد. به موازات تمهیدات حفاظتی و سامانه‌های پیش‌بینی شده برای اعلام و دفع حریق و نیز نصب هشدار دهندها در مورد حوادث و بلایای پیش‌بینی نشده» لازم است دوره‌های آموزشی پیوسته برای بهره‌برداران و کارکنان تعمیرات در خصوص ملاحظات ایمنی برگزار شودء تا از بروز حوادث به هنگام کار در زمان بهره‌برداری» تعمیر تجهیزات و جابه‌جایی قطعات و مواد مصرفی قابل اشتغال جلوگیری شود. برای رویارویی با شرایط اضطراری در نیروگاه و تاسیسات آبی از قبیل آتش‌سوزی, سیلء تخلیه گاز دی‌اکسیدکرین و حوادث پیش‌بینی نشده» گروه‌های امدادی ویژه که آموزش‌های خاص برای مقابله با حوادث را دیده‌اند» زیر نظر مسئول هماهنگ کننده عملیات در شرایط اضطراری وارد عمل می‌شوند. با این‌حال برای کلیه بهره‌برداران و کارکنان نیروگاه دوره‌های آموزشی درخصوص شرایط پیش‌بینی نشده و نیز شرایط اضطراری باید برگزار شود تا با اشراف به رویه‌ها و ملاحظات خاص ایمنی در این شرایطء حفاظت کارکنان تامین و خسارات ناشی از شرایط اضطراری به حداقل رسانده شود. حفاظت از جان و سلامتی کارکنان از وظایف قانونی مدیریت نیروگاه است. هم‌چنین هر کدام از مسئولین امورهاء قسمت‌ها و مسئولین شیفت در مورد حفظ ایمنی کارکنان تحت سرپرستی خود مسئول می‌باشند. هدف از اجرای برنامه آموزشی» ایجاد و توسعه یک تشکیلات بهره‌برداری توانا و پویا است. به طوری که علاوه بر هنگام بهره‌برداری از نیروگاه» در سایر اوقات و شرایط نیز منابعی که بالقوه خطر آفرین هستند شناسایی شده و از نظر اقدامات ایمنی مورد توجه خاص قرار گیرند. عوامل اصلی که معمولا در ایجاد حوادث کار موثرند عبارتند از: - کمبود و یا نبود وسایل و تسهیلات حفاظتی مناسب - کمبود یا نبود تجربه کارکنان در زمینه شناسایی منابع خطر آفرین مرتبط با تجهیزات و عدم رعایت رویه‌های مربوط به تعمیرات و جابه‌جایی تجهیزات و مواد - خطاهای بهره‌بردار - سهل‌انگاری در اجرای وظایف محوله و عدم رعایت دستورالعمل‌های مربوط به کار با تحهیزات - متناسب نبودن لباس با نوع کار ۳-۲-۵- برنامه اقدامات ایمنی برنامه اقدامات ایمنی به طور کلی موارد زیر را شامل شود: - پیش‌بینی تسهیلات حفاظتی لازم برای بهره‌برداری و تدوین رویه‌های لازم برای کنترل عملکرد آن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزنس و توصیه‌های ایمنی ۳۳۳ - تدوین دستورالعمل‌های ایمنی مربوط به روش‌های مناسب کار که از طرف ارگان‌های مسئول ایمنی و یا موْسسات حرفه‌ای تهیه شده است - آگاه نمودن بهره‌برداران و کارکنان نیروگاه از قواعد و روش‌های ایمنی که از طرف سازندگان تجهیزات توصیه شده» با ارسال نسخه‌ای از صفحات خاص دستورالعمل‌های سازندگان و یا نصب اعلان‌های حاوی نکات مهم مربوط به ایمنی آن تجهیز در محل کار آنان - برگزاری برنامه آموزش ایمنی درخصوص رفتار صحیح کارکنان در زمینه ایمنی - بررسی روش‌های بهره‌برداری و انجام کارهای تعمیراتی از نظر ایمنی - برگزاری دوره آموزشی‌درمورد رویارویی باحوادث ضمن کار و مواجه شدن با شرایط غیرعادی کارکرد تجهیزات - انجام تمرینات دوره‌ای» حداقل سالی یک‌بار» با ایجاد شرایط اضطراری ساختگی» به خصوص در زمینه حریق, تخلیه دی اکسید کرین و یا سیل» به منظور آموزش عملی کارکنان ۳-۲-۵- دستورالعمل‌های ایمنی دستورالعمل‌های ایمنی بطور کلی باید مراحل کاری و موارد زیر را شامل شود: - بهره‌برداری - نگهداری و رفع نواقص جزیی - استفاده از ابزار و تحهیزات - جابه‌جایی لوله‌ها و شلنگ‌های تحت فشار آب» روغن و هوا - فعالیت‌های بازرسی و تعمیراتی» شامل تعمیرات اساسی و استفاده از جرثقیل‌ها - حمل و نقل مواد قابل اشتغال, مواد خطرناک و آلوده کنننده محیط زیست - استفاده از وسایل حفاظت فردی - رویه‌های حفاظت در مقابل حریق و آتش‌نشانی - رویه‌های مربوط به تخلیه نیروگاه در شرایط اضطراری ۴-۳-۵- پوشش حفاظتی کارکنان هنگام تعمیرات» جابه‌جایی تجهیزات و موادء وسایل حفاظتی فردی به شرح زیر باید مورد استفاده قرار گیرد: - دستکش ایمنی به هنگام تعمیرات - کلاه ایمنی» در مواردی که خطر صدمه دیدن سر افراد وجود دارد - عینک حفاظتی» لباس مخصوص حفاظتی سرتاسری و محافظ دست به هنگام جابه‌جایی مواد شیمیایی و خطرناک. تمیزکاری با حلال‌های مختلف و همینطور مواد اسیدی و بازی (چنان که استفاده از وسایل حفاظتی فردی» برای وظایف محوله خاص به بهره‌بردار و یا کارکنان تعمیراتی اجباری باشد.ء باید آموزش خاص در مورد خطرات پیش رو و طرز استفاده صحیح از آن وسایل داده شود) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۴ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ۵-۲-۵- نشان کردن با رنگ‌های ایمنی (هشداردهنده) برای آگاه کردن کارکنان در مورد نقاط خطرناک و نیز جلب توجه آنها به وسایل ایمنی (شامل حفاظهاء موانع برخورد با قطعات الکتریکی, کلیدهای اضطراری و مانند آن) قویا توصیه می‌شود که این موارد و9 محل‌ها با رنگ‌های ایمنی هشداردهنده مشخحص گردند. ۶-۲-۵- وسایل حفاظتی برای کار ایمن افراد الف- حفاظ‌های مربوط به تجهیزات حفاظهاء درپوش‌ها و موانعی که برای تجهیزات و اجزا آنها قبل از شروع بهره‌برداری پیش‌بینی شده است و کارکرد ایمن کارکنان را تضمین می‌کند باید به صورت سالم و دست نخورده باقی بماند. این وسایل حفاظتی شامل موانع برخورد با محور با سایر قطعات گردنده» درپوش روی کوپلینگ‌هاء ریل‌ها و حفاظ آنهاء موانع برخورد با قطعات الکتریکی و حفاظ ریل‌های تحت ولتاز جرثقیل‌های باشندء باید مجددا و قبل از بهره‌برداری مجدد از تجهیزات واستفاده از مکان‌های مربوط به آنها به حالت اول برگردانده شود. انتشار صدا در نیروگاه‌های آبی به ویژه در واحدهای با هد زیاد می‌تواند در درازمدت باعث تقلیل شنوایی کارکنان ذیربط شود. بهره‌برداران نیروگاه باید «سطح صداً» را به ویژزه در مورد تحهیزات و9 مکان‌های زیر مشخص نموده و9 اقدامات لازم را برای جلوگیری از خطرات احتمالی انجام دهند: - کمپرسورهاء گیربکس‌ها - لوله‌های مکش و درب آنها - محفظه‌های حلزونی غیرمدفون - موتورها و پمپ‌ها - ژنراتورها چنانجه سطح صدا از حدود ۸۵ دسی بل تحاوز کند استفاده از گوشی ضروری خواهد بود. ۷-۲-۵- ملاحظات کلی ایمنی هنگام بهره‌برداری نیروگاه در شروع بهره‌برداری از واحدء به خصوص هنگامی که واحد برای مدتی برای بازرسی‌ها و یا تعمیرات متوقف بوده است موارد زیر از نظر ایمنی باید کنترل شود: الف- آمادگی برای شروع بهره‌برداری آماده استفاده باشد - حفاظ‌ها و تمهیدات ایمنی که قبلا برای عملیات تعمیرات و جابه‌جایی باز شده است باید مجددا نصب گردد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزنس و توصیه‌های ایمنی ۳۳۵ - قبل از بستن دریچه‌های آدم رو باید کنترل شود که هیچ‌کس در داخل تجهیز مربوطه نیست - مسیرهای عبور و حمل ونقل باید عاری از موانع باشد. سطوح لغزنده که خطر سرخوردن را ایجاد می‌کند باید تمیز شود. ابزار و مواد و هم‌چنین گریس» روغن و یا آب‌های نشتی روی سطوح و مسیرهای حمل و نقل باید تمیز شود. - قبل از راه‌اندازی تجهیزات و سامانه کنترل باید اشخاص غیرمرتبط با بهره‌برداری محل را ترک کنند. ب - شروع به کار واحدهای نیروگاه - افرادی که مسئول راه‌اندازی واحدها می‌باشند باید اطمینان حاصل کنند که هیچ‌کس در معرض خطر نمی‌باشد. مکان‌های در معرض خطر نیز باید کنترل گردد. ج- توقف اضطراری واحد - در صورت وجود خطر بالقوه با فشار دادن دکمه توقف اضطراری باید نیروگاه خاموش شود. عکس‌العمل سریع در مواقع اضطراری می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد. - هر کدام از کارکنان باید در مورد عملکرد و موقعیت کلیدهای توقف اضطراری آگاهی و آموزش لازم را داشته باشند. - عملیات مربوط به توقف اضطراری واحد باید به طور منظم با شبیه‌سازی» کنترل شود تا از عملکرد این سامانه در مواقع اضطراری اطمینان حاصل شود. د- ملاحظات ایمنی حین کار واحدها بهره‌برداران باید موارد زیر را مرتبا در نظر گرفته و رعایت نمایند: - علامت‌های مشخص رنگی برای نقاط خطرآفرین - مطالب هشدار دهنده که روی تابلوها نوشته شده است - خودداری و جلوگیری از برداشتن وسایل حفاظتی» موانع و تابلوهای هشدار دهنده - در محدوده واحدها ورود به هیچ محوطه‌ای غیر از راه‌ها و پلکان‌های در نظر گرفته شده برای این منظورء مجاز نیست. هم‌چنین بالاا رفتن و عبور از موانع به صورت غیرعادی ممنوع می‌باشد - از نزدیک شدن دست‌ها به قطعات متحرک و چرخنده باید پرهیز شود - از نزدیک شدن به قطعات متحرک و نوسان کننده مانند سروموتورهاء بازوهای دریچه‌های تنظیمی,» وزنه متقابل شیر اصلی ورودی توربین خودداری شود» زیرا حرکت غیرقابل پیش‌بینی این قطعات می‌تواند خطر آفرین باشد - در هنگام جابه‌جایی لوله‌های قابل انعطاف (شلنگ‌ها) و یا کابل‌ها در نزدیک دستگاه‌های در حال کار باید دقت زیاد به عمل آید. شلنگ ممکن است به راحتی به محورها و کوپلینگ‌ها گیر کند - از پوشیدن لباس‌های گشاد خودداری شود. شافت‌های چرخان خطر کشیده شدن قسمتی از لباس به داخل و گیر کردن آن را ایجاد می‌کند - هیچ‌گاه نباید دست‌ها را بین قطعات چرخنده و حفاظ‌های مربوط به آنها قرار داد -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها یآبی سدهای بزرگ - از نزدیک شدن دست‌ها به تسمه‌ها و زنحیرها باید خودداری شود - در محدوده محورهای متحرک و کوپلینگ موتور باید دقت شود که حفاظ‌های مربوطه برداشته نشود ه- کار با دستگاه‌های در حال کار - در قسمت‌هایی از نیروگاه که قسمت‌های چرخنده و متحرک واقع شده‌اند فقط در صورتی باید کارکرد که عملیات غیرقابل اجتناب باشد و سلامت کارکنان در خطر نباشد - با توجه به نوع کار باید کارکنان از کفش ایمنی» کلاه ایمنی» دستکش» گوشی» طناب و سایر تجهیزات مشابه استفاده کنند - عبور از معابر باریک فقط درصورتی که کار کاملا جنبه اضطراری داشته باشد مجاز می‌باشد - قطعات متحرک و چرخنده در حین کار نباید جابه‌جا شوند - روی ریل‌ها و یا وسایل حفاظتی نباید راه رفت - در داخل مناطق پرخطر نباید خم شد - زیر قطعات چرخنده نباید به صورت خزشی حرکت کرد ۸-۲-۵- ملاحظات کلی ایمنی حین انجام تعمیرات در زمان توقف واحد هنگام انجام کارهای بازرسی» اصلاحی و تعمیرات تجهیزات مختلف موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد: - شروع به کار بازرسی دقیق به منظور رفع نواقص فقط باید در زمان‌هایی انجام شود که دستگاه خاموش شده» منبع تغذیه آن (مثل برق و هوای فشرده) قطع گردیده است و امکان حرکت اتفاقی آن نیز موجود نمی‌باشد. در صورت لزوم باید طراحی این وسایل به صورت کاملا مطمئن باشد و از قطعات محافظ برای جلوگیری از واژگون شدن آنها استفاده شود. در صورت استفاده از سکوی تعمیراتی لوله‌مکش, این سکو باید به طور کامل نصب و محکم شود. - قبل از باز کردن لوله‌ها و سایر تجهیزات مرتبط با روغن» آب و هوا باید فشار سامانه تخلیه گردد. جابه‌جایی مخازن تحت - برای جابه‌جایی قطعات دستگاه‌ها فقط از نقاط تعلیق مجازء که توسط سازنده پیش‌بینی شده باید استفاده شود. نگهداشته شوند - پیچ‌های مخصوص مونتاژ و قلاب‌ها از نظر خوردگی و صدمات مکانیکی باید کنترل شوند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزس و توصیه‌های ایمنی پسرس۳ - قبل از اقدام به بلند کردن هر نوع بار باید اطمینان حاصل شود که مجموعه سامانه بالابری (قلاب‌هاء طناب‌ها واجزا مانند آن) برای بار موردنظر مناسب است. زاویه تعلیق نیز باید طبق دستورالعمل‌های جابه‌جایی هر تجهیز انتخاب شود - بهتر است روی طناب‌هاء تسمه‌ها و سایر وسایل بالابری برچسب ظرفیت نصب شود - وسایل بالابری (نظیر طناب‌هاتسمه‌ها و غیره) باید از نظر فرسایش و وجود نقاط ضعیف روی آنها کنترل شود - ایستادن و عبور از زیر بارهایی که توسط بالابر بلند شده مطلقا ممنوع می‌باشد - در هنگام انجام رنگ‌آمیزی تجهیزات باید تهویه کافی برای حفاظت پرسنل موجود باشد و دستورالعمل‌های سازنده برای کاربرد مواد رنگی در این رابطه کاملا رعایت شود - برای کارهای جوش‌کاری و سنگ‌زنی باید از سطح مطمئن استفاده شودء تهویه و نور مناسب باشد و از لوازم تنفسی مناسب استفاده شود. برای کارهای جوش‌کاری وسیع بهتر است یک نفر به تنهایی کار نکند. هم‌چنین لازم است سامانه - در هنگام استفاده از جک‌های کشنده و سایر تحهیزات نصب برای یاتاقان‌ها و تحهیزات مشابه ممکن است قطعات به طور ناگهانی شل شده و با نیرو و سرعت زیاد ایجاد خطر نماید» برای جلوگیری از این امر باید از مهارها و متوقف کننده‌های مناسب استفاده شود - شلنگ‌های سامانه‌های هیدرولیک, هوای فشرده و سیلندرهای تحت فشارء وسایل بالابرنده (جک) باید مرتبا از نظر صدمات. فرسایش و پیری چک شوند. ترکیدن یک شلنگ تحت فشار ممکن است منجر به حوادث و صدمات غیرقابل جبران گردد - مخازن تحت فشار موجود در نیروگاه باید مطابق دستورالعمل‌های بهره‌برداری و نگهداری مرتبا کنترل گردند - در هنگام مونتاز محدد قطعات باید دقت زیادی شود که کلیه اتصالات با تورک مناسب سفت شود. برای عملکرد بدون خطر تجهیزات» این کار بسیار مهم است - بعد از نصب و مونتاژ قطعات» باید قسمت‌هایی از پلکان‌هاء نرده‌ها و موانعی که قبلا برداشته شده است به طور کامل در - در صورت استفاده از قطعات یدکی به هنگام تعمیر تجهیزات باید ابتدا مطمئن شد که قطعه یدکی در آنبار در شرایط مساعدی نگهداری شده است. هم‌چنین ضرروی است که قطعات یدکی برای اجزا مهم از سازنده اصلی خریداری شده و یا کیفیت مشابه و تایید شده داشته باشد. رعایت این موارد باعث می‌شود کار کرد ایمنی تحهیزات به دلیل به کارگیری قطعات یدکی نامناسب با خطر مواجه نشود ۹-۲-۵- حفاظت در برابر «استارت» ناخواسته واحدی که خاموش شده است باید در برابر «استارت» اتفاقی و ناخواسته حفاظت شود تا انجام کارهای بازرسی» تعمیرات پیش‌گیرانه و تعمیرات موردی با خطر مواجه نشود. کلیدها و سایر اجزای مربوط به راه‌اندازی واحد که در هنگام بازرسی و نگهداری نباید تحریک و یا فعال شوندء باید به طریق مناسبی حفاظت شود (مثلا از طریق قفل مکانیکی یا قفل اطمینان). -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های آبی سدهای بزرگ علاوه بر موارد کلی فوق‌الذکرء کارهای حفاظتی و ایمنی زیر نیز باید انجام شود: - برای توربین‌های با ارتفاع (هد) متوسط و بالا * بستن شیر اصلی ورودی توربین - برای توربین های با هد پایین برای این گونه توربین‌هاءدر صورتی که واحد فاقد شیر ورودی اصلی باشد موارد زیر انجام شود: * بستن و قفل کردن دریچه‌های تنظیمی طبق دستورالعمل * بستن دریچه یا شیر موجود در قسمت راس آبگیر (در صورت وجود) - برای موتورهای ثابت کلید اصلی باید قفل شود. - در مورد محرک‌های هیدرولیکی, باید مدار تغدیه روغن به نحو مناسبی قطع شود. - در مورد مخازن تحت فشارء شیر دستی اصلی آن بسته شود. - در مورد سامانه‌هایی که با آب تحت فشار کار می‌کند شیر دستی اصلی باید بسته شود. ۱۰-۲-۵- ایمنی کارکنان در صورت کار کرد غیرعادی تجهیزات بروز شرایط غیرعادی در تجهیزات معمولا برای کارکنان نیروگاه خطرناک نیست مگراینکه لازم شود.ء بازرسی و یا کار اصلاحی در مورد تجهیزاتی که در حال کارند انجام شود. بهره‌برداران باید همیشه توسط مسئول بهره‌برداری هدایت شوند که در چه صورتی می‌توانند در شرایط غیرعادی روی تجهیزات در حال بهره‌برداری کار اصلاحی انجام دهند. هنگامی که شرایط غیرعادی در حالی پیش آمده است که کارکنان روی تجهیزات کار می‌کنند مسئول بهره‌برداری باید در این حالت اول مطمئن شود که تمام کارکنان در وضعیت ایمن هستند و بعد برای برگرداندن تحهیزات به وضعیت عادی اقدام کنند. اگر برای عملیات اصلاحی به کارکنان گروه تعمیرات نیاز باشد» مهندس مسئول بهره‌برداری باید مطمئن شود که کار کردن روی تجهیز موردنظر ایمن است و قبل از شروع کار اصلاحی شرایط ایمنی برقرار شده است و چنان که بهره‌برداری در شرایط غیرعادی احتمال خطر برای کارکنان در برداشته باشد ایمنی افراد باید نسبت به هر اقدام اصلاحی در اولویت قرار گیرد. ۱۱-۳-۵- ایمنی افراد هنگام اطفای حریق به وسیله گاز دی‌اکسیدکرین این قسمت شامل دستورالعمل‌هایی برای ایمنی افراد هنگام رفع خطر آتش با تخلیه گاز دی‌اکسیدکرین(۲02) می‌باشد و فعالیت‌های توصیه شده به هنگام وقوع خطر را ارائه می‌نماید. در بسیاری از نیروگاه‌ها برای حفاظت ژنراتور در برابر آتش‌سوزی و جلوگیری از توسعه آتش از سامانه تخلیه گاز دی‌اکسیدکربن استفاده می‌شود. معمولا دی‌اکسیدکربن در فضای داخلی محفظه ژنراتور تخلیه می‌شود» لیکن این گاز از طریق بازشدگی‌های محفظه؛ به فضاهای بیرون محفظه سرایت می‌کند و به دلیل سنگین‌تر بودن دیاکسیدکرین از هوا در ترازهای پایین‌تر نیروگاه قرار می‌گیرد. تحمع گاز دی‌اکسیدکرین در فضا برای انسان مهلک است و در صورت تخلیه آن به خاطر حفاظت تحهیزات» شرایط خطرناکی را برای کارگران و افرادی که در اناقک توربین یا سایر مناطق و طبقات واقع در ترازهای پایین‌تر نیروگاه کار می‌کنند. ایجاد می‌نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- آموزس و توصیه‌های ایمی ۳۳۹ بنابراین به محض تخلیه دی‌اکسیدکرین افراد باید به سرعت از این مناطق تخلیه شوند. اقدامات ذیلء به عنوان حداقل کارهای لازم برای ایمنی افراد در هنگام تخلیه دی|کسید کرین»توصیه می‌شود: - سامانه‌های هشدار دهنده برای ضرورت تخلیه کارکنان و بازدیدکنندگان باید در محل‌های در معرض خطر نصب شود. در برخی از فضاها این سامانه می‌تواند با سامانه‌های هشدار دهنده تخلیه افراد برای سار موارد خطرناک و شرایط اضطراری در نیروگاه ادغام شود.ء ولی حتما باید سامانه هشدار دراثر تخلیه گاز دی|اکسیدکرین نیز فعال گردد. - اخطارهای صوتی و چراغ‌های گردان باید همراه با هم در مناطق پر سروصدا مانند آتاقک توربین مورد استفاده قرار گیرد. اخطارهای صوتی تخلیه مناطق در معرض خطر گاز دی‌اکسیدکرین, باید به صورت مستقل و واضح بوده و از انواع دیگر اخطارهای صوتی قابل تشخیص باشد. - کارکنان نیروگاه باید از ضرورت تخلیه مناطق خطر به هنگام وقوع تخلیه دی‌اکسیدکرین آگاه شوند و مطابق با دستورالعمل‌های تدوین شده برای تخلیه مناطق, آموزش داده شوند. - به بازدیدکنندگان از نیروگاه نیز باید در مورد انواع آلارم‌ها و تشخیص آنها از یکدیگر و نحوه تخلیه مناطق در مواقع اضطراری آگاهی داده شود. - نیروگاه باید از نظر مسیرهای خروج و علایم مشخص کننده مناطق ایمن از سایر مناطق» برای این وضعیت خاص, بررسی شود تا از نظر ایمنی افراد الزامات و شرایط لازم را برآورده نماید. - سامانه‌های اخطار دهنده بعد از عملکرد سامانه حفاظتی دی اکسید کربن ژنرآتور باید به صورت منظم آزمایش شود و هم‌زمان نیز تمرینات مربوط به تخلیه افراد در این وضعیت اضطراری انجام شود - رویه‌های موجود در نیروگاه و دستورالعمل‌های بهره‌برداری واحدها در شرایط اضطراری باید از نظر کفایت آنها در شرایط تخلیه گاز دی اکسید کربن مورد بررسی و تجدیدنظر قرار گیرد. ۱۳-۲-۵- تخلیه نیروگاه در شرایط اضطراری برای ایجاد آمادگی رویارویی با شرایط اضطراری نیروگاه‌لازم است تمرینات دوره‌ای برای تخلیه نیروگاه از کارکنان در قبال هشدار وقوع حریق و یا حوادث و مصیبت‌های پیش‌بینی نشده مثل سیلاب برگزار شود. در این موارد مسیرهای فرار و محل جمع شدن افراد باید کاملا مشخص باشد و دستورالعمل سرشماری افراد نیز برای این شرایط به کار گرفته شود. در این تمرینات کلیه کار کنانی که در تیم خدمات اضطراری درگیر نیستند نیروگاه را ترک می‌کنند و افرادی که برای رویارویی با شرایط اضطراری آموزش دیده‌اند به انجام وظایف تعریف شده می‌پردازند. علاوه بر موارد فوق» باید دستورالعمل مربوط به اطلاع رسانی به تمام گروه‌ها و تشکیلات مسئول خدمات اضطراری و نهادهای بطورکلی سازماندهی» تمهیدات و وظایف مختلف در ارتباط با برنامه تخلیه اضطراری شامل موارد زیرمی‌شود: - مشخص نمودن مسئول هماهنگ کننده عملیات تخلیه اضطراری - وجود نمایش‌گرهای اعلام آتش‌سوزی (که برای نواحی معین و تعریف شده قبلی» به تعداد کافی پیش‌بینی شده باشد) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ - وجود نمایش گرهای مربوط به حالت سیلابی (که به تعداد کافی برای اکثر سامانه‌های هیدرولیکی و تجهیزات - وسیله اعلام حوادث و شرایط فاجعه بار ملی» در ارتباط با نهادهای حکومتی در صورت حمله خارجی» اغتشاش‌های سیاسی» خرابه کاری و آشوب‌های داخلی و محلی - وجود اعلان‌ها و پوسترهای مختلف حاوی دستورالعمل‌ها و اخطارها در مورد انواع بلایا و شرایط اضطراری در نواحی حساس نیروگاه - مسیرهای فرار که باید کاملا مشخص شده باشد و با چراغ‌هایی که از طریق سامانه برق اضطراری نیروگاه و ترجیحا با باتری پیش‌بینی شده در خود چراغ کار می‌کندء روشن شده باشد - وجود چراغ در مدخل مسیرهای خروج,که از طریق سامانه برق اضطراری نیروگاه روشن می‌ماند و ترجیحا توسط باتری پیش‌بینی شده در داخل خود چراغ کار می‌کند - دستور تخلیه کارکنان از نواحی خطرناک و اجازه ورود افراد تحت مدیریت تشکیلات خدمات اضطراری به داخل نیروگاه - مشخص کردن محل (یا محل‌های) جمع کردن افراده در خارج از ناحیه تحت نظر - سرشماری افراد - انتقال افراد از محل‌های تجمع به محل امن - امتحان و تست منظم از کارکنان» به منظور اطمینان از آشنایی آنان با رویه‌ها و دستورالعمل‌های شرایط اضطراری - انجام تمرینات دوره‌ای, با ایجاد شرایط اضطراری ساختگی» به منظور آموزش عملی کارکنان -------- صفحهٔ بعد -------- ببوست ۱ فهرست کنترل تحهیزات بعد از هر تعمیر و قبل از راه اندازی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- هرست کنترل تجهیزات بعد از هر تعمیر و قبل از راه‌اندازی س ۳ سمت» جداول حاوی فهرست کنترل تجهیزات اصلی (توربین و ژنراتور) ,بعد از انجام نجام تعمیرات اساسی بر روی توربین ژنراتور» که عموما مستلزم تخلیه آب وا میراتی انجام شده روی واحدهاء باید بازرسی نهایی واحد انجام شود. در موارد لازم باشد» تست‌هایی نیز قبل از قرار دادن واحد در مدار تولید تجاری» بر روی | بازرسی‌ها و کنترل‌ها قاعدتا ضمن انجام تعمیرات بر روی هر قسمت از تور: عدم کنترل این موارد می‌تواند صدماتی را به واحد وارد کندء باید قبل از راه‌انداز پیوست» فهرست کنترل تجهیزات مربوط به واحد.ء بازرسی‌های نهایی و نیز اساسی انجام شده به منظور اطمینان از انجام صحیح تعمیرات ممکن است مو جدول پ. ۱-۱- فهرست کنترل (چک لیست) برای ژنراتورهای آبی پس از انجام : اندازه‌گیری مقاومت عایقی بولت‌های پرس کننده هسته استاتور قبل از تست شار استاتیک و بعد از پرس کردن نهایی (در صورتی که در زمان تعمیرات اساسی هسته استاتور مجددا ورقه چینی شده باشد) تست مجدد شار استاتیک برای هسنه استاتور (0*1) 1۵۵۱10 0۲ 1103 510110) در صورتی که اندازه‌گیری شعاع هسته ورقه چینی شده (کنترل ابعادی استوانه داخلی هسته بعد از ورقه چینی در صورتی که در زمان تعمیرات اساسی ژنراتور بخشی از سیم‌پیچی استاتور با قرار دادن میله‌های - اندازه‌گیری مقاومت عایقی بین هر فاز و زمین - اندازه‌گیری مقاومت عایقی بین سه فاز و زمینی - اندازه‌گیری شاخص پلاریزاسیون برای هر فاز (این شاخص برای عایق‌بندی کلاس ۲ لازم است از ۲ بیش‌تر باشد) - تست ولتاز بالای سیم‌پیچ استاتور برای هر فاز (طبق دستورالعمل مربوطه) - تست اندازه‌گیری "۳۵۱۵۲ 121۸۸10۵11011" برای هر فاز به زمین (تانژانت دلتا) - تست اندازه‌گیری مقاومت اهمی سیم‌پیچ استاتور در صورتی که در زمان تعمیرات اساسی ماشین سیم‌پیچج استاتور مجددا به طور کامل سیم‌پیچی گردد. لازم است دماسنج‌های مقاومتی (نوع (171) شیارهای سیم‌پیچ نیز تعویض گردد. در این صورت تست مقدار مقاومت دماسنج‌های جدید مجدد! انجام می‌شود. در صورتی که یک یا تعداد کمی از میله‌های سیم‌پیچ به دلیل عیوب فاز به زمین و یا فاز به فاز نیاز به تعویض باشد در این صورت بعد از تعویض تست‌های زیر آنجام می‌شود: - تست آندازه‌گیری مقاومت عایقی - تست ولتاژ بالا با ولتاز مستقیم (:)12) ۳۴۳۳ اسی واحد آورده شده است. اشتن روتور می‌باشدء بسته به نوع کار تعمیراتی انجام شده)» رد. ر انجام می‌شودء با وجود این رل مجدد انجام شود. ها و آزمایش‌هایی که بسته به آورده شده است. سی ([0(۷6۲112)) ملاحظات -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ راهنمای بهره‌بردا ر امه جدول پ.۱- ۱- فهرست کنترل (چک لیست) برای ژنراتورهای آبی پس از انجا بازرسی/ آزمایش در صورتی که در زمان تعمیرات اساسی ژنراتور یک یا تعدادی از قطب‌های روتور تعویض گردد. لازم است تست‌های فهرست شده زیر مجددا برای سیم‌پیچ روتور انجام شود: - تست اندازه‌گیری مقاومت عایقی سیم‌پیچ روتور - تست ولتاژ بالای سیم‌پیچ روتور (ولتاژ تست <- ۱۰ برابر ولتاژ نامی تحریک + ۵۰۰ ولت که مجموع نباید از ۲۵۰۰ ولت بیش‌تر گردد) - اندازه‌گیری امپدانس سیم‌پیج روتور - اندازه‌گیری مقاومت اهمی سیم پیج روتور در صورتی که در زمان تعمیرات اساسی(مثلا بعد از یک دوره بهره‌برداری ۵ تا ۱۰ سال)» بلند کردن روتور و مجموعه براکت پایینی جهت دمونتاز کردن توربین لازم باشد. پس از نصب مجدد مجموعه براکت پایینی باید تست و بازرسی‌های زیر انجام شود. (در صورتی که طراحی با استفاده از براکت پایینی انجام شده باشد): - کنترل مرکزیت براکت پایینی نسبت به محور شافت توربین - ارتفاع و یا تراز نصب براکت پایینی نسبت به تراز شافت توربین برای بلند کردن روتور در زمان تعمیرات اساسی نیاز به برداشتن مجموعه براکت بالایی می‌باشد. در این صورت بعد از نصب مجدد براکت بالایی کنترل مرکزیت براکت نسبت به شافت ژنراتور به اگر یاتاقان راهنمای بالایی ژنراتور برای تعمیر دمونتاز گردد و مجددا نصب شود لازم است تست‌های فهرست شده زیر انجام شود: - تنظیم میزان لقی بین هر کدام از سگمنت‌های یاتاقان و قسمت گردان یاتاقان ع13027108) (۲۲۱۵۲ با استفاده از گوه‌های پشت سگمنت‌ها - تست اندازه‌گیری مقاومت عایقی یاتاقان راهنمای بالایی بین قسمت گردان و زمین» در صورتی که یک غلاف گردان عایقی قسمت گردان را احاطه کرده باشد. اگر قسمت گردان یاتاقان به شافت بالایی ژنراتور با عملیات حرارتی ۳۱۱۲ 51۲۱۴" گردد. اندازه‌گیری فوق‌الذ کر قبل و پس از عملیات حرارتی ۹۳۲۱۵8۵" انحام شود. اگر مجموعه کلکتور شامل رینگ‌های لغزان و نگهدارنده جارویک‌ها و "12205 ۳۵۱۵" ها در زمان تعمیر دمونتاژ گردد و سپس مجددا نصب شود.ءتست اندازه‌گیری مقاومت عایقی رینگ‌های لغزان و کنترل موقعیت نگهدارنده جارویک‌ها نسبت به رینگ‌های لغزان مجددا انجام شود. اگر هر کدام از کولرهای آب/هوای ژنراتور و یا هر کدام از شیرهای خط لوله تغذیه کننده آب خنک‌کننده و خط برگشتی یا اتصالات فلنجی تعویض گردد.لازم است تست فشار استاتیک با اگر هر کدام از کولرهای آب/روغن تاسیسات روغن یاتاقان‌ها و یا اتصالات فلنجی آن تعویض گردد. لازم است تست فشار هیدرواستاتیک مجموعه تاسیسات روغن (۳131 [( مربوط به یاتاقان انجام شود. در صورت تعویض لوله‌کشی تاسیسات روغن یاتاقان‌ها لازم است عملیات اسیدشویی اسپول‌های ساخته شده و شستشوی مجموعه لوله‌کشی آن انجام ونهایتا تست فشار مجموعه مجددا انجام وگاه‌ها یآبی سدهای بزر ی ([۲۱۵۱ع0(۷) ملاحظات -------- صفحهٔ بعد -------- هرست کنترل تجهیزات بعد از هر تعمیر و قبل از راه‌اندازی و دامه جدول پ.۱- ۱- فهرست کنترل (چک لیست) برای زنراتورهای آبی پس از انجا در صورت تعمیرات بر روی سامانه ترمزهای مکانیکی و جک‌های هیدرولیکی لازم است تست فشار هیدرواستاتیک مجموعه دوباره انجام شود. اگر در زمان تعمیرات اساسی روتور ماشین از پیت خارج شود پس از نصب مجدد تست اندازه‌گیری اگر در زمان تعمیرات اساسی ژنراتور کوپلینگ فلنج قسمت مرکزی روتور به فلنج شفت پایینی زنراتور و کوپلینگ فلنج شفت پایینی ژنراتور و فلنچ شفت توربین باز گردد. لازم است پس از کوپلینگ مجدد تست انحراف محور (0۱1 ۲) و اندازه‌گیری انحراف فلنج‌های گردان در جهات شعاعی و محوری در موقع چرخش قسمت گردان مجددا انجام شود. درصورت تعویض هرکدام از الکتروپمپ‌های تغذیه کننده روغن یاتاقان‌ها و یا سامانه تزریق روغن فشار بالاا و سربندی مجدد کابل‌های فیدر برق و کنترل لازم است تست‌های فهرست شده زیر انجام شود: - مقاومت عایقی الکترویمپ جدید در صورت تعویض کولرهای روغن/آب تاسیسات روغن یاتاقان‌ها لازم است تست حرارتی (8۵۵ 110۵1 جصان2ت8) شامل اندازه‌گیری دمای کفشک‌های باتاقان‌های راهنما و یاتاقان تکیه‌گاهی. دمای روغن گرم شده (قبل از کولر) و روغن خنک شده (بعد از کولر). دمای آب خنک‌کننده تغذیه کننده و آب برگشتی کولرها بعد از چندین ساعت چرخش واحد و رسیدن به حالت ماندگار» انجام شود. در صورت تعویض تمامی کولرهای آب/هوای ژنراتور لازم است علاوه بر تست‌های ذکر شده در بند ۱۲ این چک لیست .تست( 101] [۳۱۵01۳1۵۵" که شامل اندازه‌گیری دمای هسته استاتور‌سیم‌پیج استاتورودمای روتور دربارنامی می‌باشد. مجدد! انجام شود در صورت تعویض هر کدام از ترانس‌های جریان (71))های ترمینال‌های ژنراتور (طرف خط وطرف نقطه صفرسیم‌پیچج استاتور)» لازم است تست‌های زیر انجام شود: - مقاومت عایقی ۳-) - تست پیوستگی مدار ثانویه ۳) - بازرسی اتصال ترانسفورماتور جریان به استراکچر ۳۳۵ ساسی (0(۷۵۲۵۱) -------- صفحهٔ بعد -------- : 2 ۱ راهنمای بهره‌بردار؟ 33333333 دامه جدول پ.۱-۱- فهرست کنترل (چک لیست) برای ژنراتورهای آبی پس از انجا: بازرسی/ آزمایش درصورت تعویض هرکدام از ابزار دقیق‌های ژنراتور شامل سنسورها و ترانسدیوسرها و میکروسوییچ‌ها لازم است تست‌های لیست شده زیر انجام شود: - تست سیگنال‌های مربوطه (سیگنال کنترل,آلارم.نمایش و یا تریپ) به تابلوی کنترل محلی - تست عملکرد(۳۱10۲) مدار کنترل مرتبط با این ابزار دقیق‌ها * ابزار دقیق‌ها عموما شامل ابزارهای لیست شده زیر است: * ارتعاش سنج‌ها برای یاتاقان‌ها در جهت ۲ و از * آشکارسازهای آلودگی آب در روغن یاتاقان‌ها * سطح سنج روغن در ظرف روغن یاتاقان‌ها * فلومترهای روغن سامانه روغن یاتاقان‌ها * فشارسنج‌های تفاضلی فیلترهای روغن سامانه روغن یاتاقان‌ها * فشار سنج سامانه تزریق روغن فشار بالا * فشارسنج روغن تاسیسات روغن یاتاقان‌هایی که دارای پمپ‌های روغن می‌باشد * لیمیت سوییچ‌های مربوط به ترمزهای مکانیکی و لیمیت سوییچ های جک زدن روتور * فلومترهای آب خنک‌کننده کولرهای هوا/آب و فلومتر آب خنک‌کننده تاسیسات روغن یاتاقان‌ها * میکروسوییچ‌های درب‌های پیت ژنراتور در صورت دمونتاژ اجزا گردان ماشین در زمان تعمیرات اساسی رُنراتور ممکن است «بالانسینگ جرمی» قسمت گردان ماشین به هم خورده باشد. لذا لازم است تست اولین چرخش (۵۲ ۳۱۲۹۱) که شامل اندازه‌گیری ارتعاشات (مطلق و نسبی) بر روی کفشک‌های یاتاقان‌های راهنمای بالایی و در صورت تعویض هر کدام از تابلوهای کنترل ژنراتور لازم است تست‌های زیر انجام شود: - سیم‌پندی خارجی تابلو براساس دیاگرام‌های اتصالات کابل‌ها - تست سیگنال‌های ورودی و خروجی آنالوگ و دیجیتال مرتبط با تابلو - تست عملکرد (۳۵۱10) مدارهای کنترل مرتبط با این تابلو بعد از هر تعمیر اساسی ژنراتور و قبل از آنکه ماشین مجددا برای بهره‌برداری در مدار قرار گیردعلاوه بر تست‌های فوق‌الذ کر بازرسی‌های ظاهری به شرح فهرست زیر انجام شود: - بازرسی ظاهری برای پیدا کردن هر نوع آسیب‌دیدگی مکانیکی,آلودگی و کثیف بودن سیم‌پیچ‌ها - کنترل پر بودن تمام کپ‌های سرهای پایینی و بالایی سیم‌پیچ (با اپوکسی مخصوص) - کنترل شل نبودن هیچ کدام از میله‌های سیم‌پیچ به وسیله چکش پلاستیکی - کنترل تمیز بودن فن‌های روتور و کاورهای سیم‌پیچ و کانال‌های هدایت هوا (321110 ۸۱۲) از گرد و غبار و مواد خارجی - کنترل محکم بودن اتصال "۳۵1110 ۸۲ "ها به انگشت‌های صفحات پرس کننده هسته استاتور نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ ماسی (۲]۵۱ع0۱۷) -------- صفحهٔ بعد -------- هرست کننرل تجهیزات بعد از هر تعمیر و قبل از راه‌اندازی و۳۳۳۳ دامه جدول پ.۱-۱- فهرست کنترل (چک لیست) برای ژنراتورهای آبی پس از انجاه روتور: - کنترل تورک بولت‌های اتصال دهنده فن‌ها به روتور - کنترل تورک بولت‌های اتصال دهنده بازوهای سازه عنکیوتی روتور به قسمت مرکزی - کنترل ظاهری اتصالات سیم‌پیچ میر! کننده روتور (12211007) - کنترل وارنیش روتور با رنگ عایق کننده - کنترل تمیز بودن و رنگ عایق قطعات عایق کننده سیم‌پیچ - کنترل واشرهای قفل کننده تمامی اتصالات بولتی سیم‌پیچ - کنترل ظاهری **۵20.] ۳1۵۱۵"ها بین رینگ‌های لغزان و قطب روتور به لحاظ تمیز بودن و - روتور به لحاظ تمیز بودن و وارنیش عایقی سامانه آب خنک کننده: - بازرسی ظاهری کولرهای هوا/آب از نظر عدم وجود خوردگی و صدمات مکانیکی و تمیز بودن - بازرسی اتصال بین کولرهای آب/هوا به قاب استاتور - کنترل شیرهای هواگیری و قسمت تخلیه تمام کولرها - کنترل ساپورت لوله‌های آب خنک کننده - تست عملکرد(۳۳۵۱۱۵) هر کدام از شیرها موتوری سامانه آب خنک‌کننده تاسیسات روغن باتاقان‌ها: - کنترل ظاهری فیلترهای روغن از نظر عدم وجود گردو خاک و خوردگی و آسیب‌دیدگی و نیز محکم بودن فیلترهاء کنترل رنگ و هواگیری - کنترل ظاهری کولرهای روغن/آب از لحاظ عدم وجود خوردگی و آسیب‌دیدگی و نیز کنترل محکم بودن کولرها و رنگ کولرها - کنترل ظاهری سامانه بازیافت بخار روغن باتاقان‌ها شامل فنءفیلتر الکترواستاتیک و استخراج کننده روغن و تانک مربوطه - کنترل ظاهری سامانه اطفای حریق 2:) ژنراتور شامل کنترل نازل‌ها دراطراف پیت ژنراتور و کنترل لوله کشی این سامانه و تکیه‌گاه‌های آن و کنترل *50۵1" بودن بازشوهای پیت ژنراتور زمین کردن تجهیزات: -کنترل اتصال فریم الکتروموتورهاء لوله‌های آب و روغن و لوله های گاز 02:) بدنه تابلوها, شمش اتصال زمین داخل تابلوهاء سازه نگهدارنده گرم‌کن‌ها (هیترها) .قاب استاتورسینی کابل‌های برق و سایر اجزا فلزی به شبکه اتصال زمین (از طریق رایزرهای پیش‌بینی شده مرتبط با شبکه مدفون زمین نیروگاه) ۳۷ ناسی (۲۲۵۱ع0۷)) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴۸ راهنمای بهره: ۳-۰ فهرست کنترل اجزا توربین و شیر ورودی اصلی (قسمت مکانی بازرسی/ آزمایش تست مجدد شستشوی (۵غ۳1۵۸۱۱۱۳) لوله‌ها کنترل تکیه‌گاه لوله‌ها و شیرها تست تمیز بودن پمپ دریناز درپوش فوقانی توربین و مسدود نبودن ورودی پمپ تست تمیز بودن فیلترهای دایروی مخصوص آب‌بند محور (1170700(0[010) و ساپورت آن کنترل شیر سلونوییدی مربوط به آب‌بند لاستیکی شافت دوربین تست لاستیک آب‌بند شافت توربین از لحاظ پارگی و نشتی کنترل و بازرسی فلنج لوله‌های پیزومتریک توربین کنترل تمیز بودن داخل محفظه حلزونی داخلی محفظه حلزونی کنترل بسته بودن درب آدم‌رو محفظه حلزونی و واشر آن (بعد از بازدید داخل محفظه) تست نشتی روغن سروموتورهای توربین کنترل عدم آسیب‌دیدگی سطح پیستون سروموتور توربین تست رفت و برگشت پیستون سروموتور (حرکت آرام و بدون مانع) کنترل محکم بودن اتصال لوله‌ها به سروموتورها و واشرهای مربوطه تست و کنترل ابزار دقیق اندازه‌گیری جابه‌جایی میله سروموتور کنترل تمیز بودن سطح شافت توربین کنترل تورک پیچ‌های اتصال شافت توریین به چرخ توربین اندازه‌گیری لقی مابین لبه بالایی دریچه‌های تنظیمی با کلاهک بالایی توربین اندازه‌گیری لقی بین دماغه (پنجه) هر پره دریجه تنظیمی با دم (پاشنه) پره دریچه مجاور اندازه‌گیری لقی بین لبه پایینی دریچه‌های تنظیمی توربین و رینگ تحتانی توربین اندازه‌گیری خروج از مرکز (01:-011) بین درپوش فوقانی و چرخ توربین اندازه‌گیری لقی مابین شافت توربین و یاتاقان راهنمای توریین هنگامی که تمام موارد فهرست کنترلی به شرح فوق انجام گردید و درست قبل از راه‌اندازی واحد باید بازرسی‌های نهایی انجام شود. اهم موارد به شرح زیر است: بازرسی چشمی محفظه (پیت) توربین و محفظه حلزونی انجام و این فضاها از نظر جا گذاشتن ابزار» پیچ» مهره و غیره کاملا کنترل شود ری نیروگاه‌ها یآبی سدهاء 3333333333333333 -------- صفحهٔ بعد -------- رل تجهیزات بعد از هر تعمیر و قبل از راه‌اندازی پ.۲-۱- فهرست کنترل اجزا توربین و شیر ورودی اصلی (قسمت مک بازرسی/ آزمایش سطح روغن یاتاقان‌ها کنترل شود و اطمینان حاصل شود که شیر باز و نمایش سطح روغن از دقت کافی برخوردار است دبی و فشار روغن خنک‌کننده یاتاقان کنترل شود سامانه تغذیه آب خنک‌کننده محفظه آب بندی کنترل شود آب‌بندی درپوش بالایی توربین کنترل شود - کنترل نشتی آب: اتصالات رزوه‌ای و فلنجی خطوط مختلف آب باید با دبی کامل, از نظر وجود نشتی کنترل شود - کنترل نشتی روغن: لوله کشی سامانه روغن‌کاری و محل اتصال لوله‌های روغن یاتاقان باید از نظر وجود نشتی کنترل شود شیر اصلی ورودی توربین پس از انجام تعمیرات اساسی روی شیر پروانه‌ای و قبل از پر کردن پنستاک موارد زیر باید کنترل گردد: - کنترل لقی مابین آب‌بند اصلی دیسک و محل تماس آن روی بدنه شیر - کنترل کورس و زمان مانور شیرهای کنارگذر - مانور شیر با کنترل دستی»این کار باید با احتیاط کامل و به صورت تدریجی صورت گیرد و در صورت مشاهده هرگونه پدیده غیرعادی یا برخورد قطعات متحرک با یکدیگر باید عملیات فورا متوقف گردد. - باز و بسته شدن سروموتور هیدرولیکی به طور کامل (51۳00 ۳۵۱۱) - آزمایش عملکرد سامانه مولد فشار روغن - ثبت فشار کار سامانه روغن - اندازه‌گیری زمان باز و بسته شدن شیر در حالت خشک و مقایسه آن با مقادیر اولیه برداشت زمان راه‌اندازی اولیه - بازرسی کامل مجاری آب‌بر و جمع‌آوری هرگونه مواد و اشیاء خارجی از داخل آن بعد از انجام کنترل‌های فوق‌الذ کر و قبل از پر کردن مجرای آب‌بر (پنستاک) موارد زیر باید انجام شود: - حصول اطمینان از بسته بودن شیرهای کنارگذر ‎)0(-00٩3( - حصول اطمینان از بسته بودن شیر اصلی و قفل بودن آن قبل از راه‌اندازی کامل شیر پروانه‌ای.مجرای آب(تونل و پنستاک) باید طبق دستورالعمل‌های موجود (مشاور و سازنده پنستاک). آبگیری شود. پس از آبگیری پنستاک. لازم است موارد زیر کنترل شود: - بسته بودن درب آدم روی محفظه حلزونی - وضعیت آب‌بند اصلی شیر - وضعیت اتصال (یا اتصال‌های) انبساطی شیر - محکم بودن فلانچ شیرهای کنارگذر - اندازه‌گیری و ثبت مقدار جابه‌جایی بدنه شیر پروانه‌ای - اندازه‌گیری تغییر وضعیت (انبساط) مربوط به اتصال انبساطی نجام تعمیرات اساسی ملاحظاتن ۳۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای بهره‌بردار امه جدول پ.۲-۱- فهرست کنترل اجزا توربین و شیر ورودی اصلی (قسمت مکانیکی دیف پس از پر شدن بالادست شیر پروانه‌ای, باید از طریق سامانه کنارگذر تعادل فشار در دو طرف شیر برقرار شده و موارد زیر کنترل گردد. ۳۹ (در آب ساکن): - زمان باز و بسته شدن شیر - فشار روغن سامانه با توجه به اینکه قبل از وارد شدن مجدد واحد به مدار تولید تجاری» پس از تعمیرات اساسی باید تست‌های حذف بار در بارهای ۲۵ درصد.۷۵ درصد و ۰ درصد قدرت نامی واحد انجام شود. در هنگام انجام این تست‌هاء موارد زیر در رابطه با شیر اصلی باید کنترل گردد: . ۳ - ارتعاشات بدنه شیر - مقدار انبساط در اتصال انبساطی - جابه‌جایی بدنه شیر - فشار روغن سامانه - عدم نشت از اتصال انبساطی جدول پ.۱- ۳- فهرست کنترل مکانیکی (چک لیست) برای گاورنر پس از | بازرسی/ آزمایش بازدید آب‌بند بودن درب آدم‌رو و واشر مخزن روغن کنترل رنگ حفاظتی پمپ‌های روغن مخزن روغن کنترل تکیه‌گاه‌های لوله‌های هیدرولیک کنترل اتصال لوله‌های هیدرولیک به پمپ‌های روغن کنترل تمیز بودن پمپ‌های روغن کنترل سطح داخلی مخزن روغن از لحاظ خوردگی و وجود ذرات خارجی کنترل شیرهای هیدرولیک و اتصال آنها به لوله‌ها و تکیه‌گاه آنها کنترل محکم بودن اتصالات و تمیز بودن کولرهای روغن گاورنر کنترل تمیز بودن فیلترهای روغن کنترل بسته بودن درب آدم رو و مخزن تحت فشار روغن گاورنر و واشر مربوط به آن کنترل لوله‌های هیدرولیک مخزن تحت فشار روغن به لحاظ ساپورت‌ها کنترل محکم بودن سایر اتصالات در سامانه هیدرولیک گاورنر کنترل سطح داخلی مخزن تحت فشار روغن گاورنر از لحاظ خوردگی و وجود درات خارجی نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ یی هام تعمیرات اساسی ملاحظات ت اساسی -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ( - فهرست کنترل تجهیزات بعد از هر تعمیر و قبل از راه‌اندازی :۳ جدول پ.۱- ۴ - فهرست کنترل کلید ژنراتور بعد از تعمیرات اساسی بازرسی / آزمایش ۱ در صورتی که مکانیزم عمل کننده ذخیره انرژی توسط شارژ فنر کلید تعویض گردد.لازم است مجددا تست‌های عملکرد به شرح زیر انجام شود: - اندازه‌گیری زمان باز شدن کلید با تریپ کویل‌ها (شیرهای کمکی تبدیل کننده فرمان الکتریکی به فرمان هیدرولیکی) - اندازه‌گیری زمان بسته شدن کلید با کویل‌های مخصوص بسته شدن - اندازه‌گیری زمان باز و بسته شدن متوالی - اندازه‌گیری جریان الکتروپمپ مدار هیدرولیکی شارژ کننده فنر - تست مقدار ذخیره شارژ فنر در صورت از بین رفتن برق مستقیم (۳]) - تست زمان کار الکتروپمپ برای شارژ شدن فنر -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ببوست ۲ فهر ست معادل کلمات و اصطلا حلات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- به ترتیب حروف الفبای فارسی در این پیوست معادل انگلیسی کلمات و اصطلاحات به کار رفته در مورد اجزا تجهیزات نیروگاهی و عملکرد آن و واژگان و مفاهیم مرتبط با موضوع بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه آورده شده است: آب‌بند محور اه56۹ 5۳۵11 - ۳002 5۳۵/۱ اتاق کنترل مرکزی نیروگاه (۲۳1) 100 ۲0۵۳۵۱ ۲۵۱" 510100 ۳0۳۵۲ اتصال انبساطی 1 ۳۳۵۵۹10 اجزای فرسوده شونده 1 ]5۵0111018 ارتباط سه مرحله‌ای (از انواع ارتباط‌های مخابراتی) 1۳۳۳-۳۵۲۲5 آزمایش گازهای حل نشده (در نمونه روغن ترانسفورماتور) (160۸) دزدروا۸۵ کد60 1501۵۵ آزمایش های مرتبط با نگهداری (برای تحهیزات) 68 ۱1316۵66 آزمایش‌های تشحیصس 8 112805116 استهلاک حرارتی (برای عایق‌بندی سیم‌پیجی ژنراتور) (۳۹۷1۵1100] 10۳) ۸2108 1۳6۳۵ اسکن مادون قرمز (1۳) 5620108 11۳۵۲۵۵ افشانک‌های آب 515 اولین راه اندازی واحد ۳۵ 51271 |111۵ بارگذاری در محدوده مقادیر نامی 85 ۷۷:۲۳ 1۵۵008 بارهای غیر اصلی 05,] [ ۱0-۳۹۹۵۳11۵ باز نمودن جزیی دریچه 8 بازرسی‌های عادی 0 0811۵۲۷ بالشتک یاتاقان‌ها - کفشک یاتاقان 05 ع۶ع ۱ ۵۳1ع 5 برداشت تلرانس شعاعی محور - قرائت میزان انحراف از مرکز محور 8 1۵۷۲ 5۳۵1 برنامه‌ریزی نشده - خارج از نوبت- فوق‌العاده (در مورد برنامه نگهداری) 40 - ۲01 بلوک فشاری 1۳۹۲ بهره‌برداری 0000 پلاک مقادیر نامی (برای تحهیزات مختلف) 6 ع 1۵110 /ع0121ع ۱۵ پمپ کوچک (در سامانه هیدرولیک گاورنر)- پمپ جاکی را0[ پین‌های برشی (در مورد دریچه‌های تنظیمی و سامانه تحرک آن) ۳ 506۵۲ تابلوی کنترل محلی |۳۵ 0۳۵۱ |10۵۵ تابلوی کنترل واحد (ظ-ع1]) 850۵۳۵ |00۲۵ 11۵۱1 تجزیه کننده علایم 68 ا0ع-ع04 [۵ 518 -------- صفحهٔ بعد -------- تحهیزات تابع 1 م۷6 120۷100/51 510۷6 تجهیزات جانبی 5 ۸۱11۵۲۷ تحریک اولیه (برای سامانه تحریک ژنراتور) 28 ۳:۱ ترمز جریان ادی 8۲۵۵ 00۳۵۵۱ ۳۵۵۷ تعدیل کننده هیدرولیکی - دشپات 10 نوان پایه (تولید توان قسمت پایه منحنی مصرف روزانه) 7 88۵ توقف اضطراری 0 ۳:۲۵ 0۲ 10۷۵ 5۳۷۱ توقف اضطراری سریع 5۳۳۱5 30۳/۳۵۳۵۳۵ )5 #ام۴۵ توقف اضطراری کند یا تاخیری 5۳۱ 101۵60 توقف عادی 0 ۱10۲۳۵۱ جبران کننده سنکرون (از حالت‌های کار کرد واحد) 5۷۲۳۵۹۵۷۶۲۲ جرثقیل از نوع سقفی 6 1۳۵۷11۵۶ 0۷۵۵ جرخ توربین 7 ۲۱۳۳۷۲۵ حالت ماندگار 416 5:0۷ حالت آماده به کار واحد 51۵0۷ حالت توقف کامل واحد 06 ‎5۵۵٩111 حالت تولید 06 60006۲۵110 حالت ذخیره گردان (از حالت های کارکرد واحد برای اصلاح فرکانس شبکه) مد نی حالت زیر تحریک (حالت کار کرد ژنراتور برای تعدیل ضریب توان شبکه) اه اس 01 حالت شارژ کردن خط 6 ۲۳۵۲۵1۳8۶8 1۲1۵ حالت فوق تحریک (حالت کار کرد ژنراتور برای تعدیل ضریب توان شبکه) 01 حالت کنترل توان ۵0 ۰۱۲۵۱ ۲۳۵۷۵۲ حالت کنترل سرعت 0 ۵۲۵۱ 5000 حالت گردش مکانیکی (برای واحدهای نیروگاه ) 6 ۴۰۱۱۱۳۶ حالت ناپایدار -- حالت نوسانی (در سامانه الکتریکی و یا در گاورنر) ۱ حالت‌های بهره‌برداری 5 000۳۵11۱۱۶ حذف ناگهانی بار (از روی ژنراتور) از اه ار حرکت خزشی زو 8 حفاظت در مقابل بروز اشکال در کلید قدرت 0 ۳۵۱۷۲۵ 8۵67 حلقه آب‌بند 0 ۲: 08 -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲ - فهرست معادل کلمات و اصطلاحات ۳۷ حلقه کنترل تناسبی ۵ |01۲۵ ۲۳۳۵۵۲1۱۵۳۵ حلقه‌های آب‌بندی فانوسی شکل 8 1.۵16 خروج از محور شافت واحد (انحراف از محور شافت) (5۳۵/1 7۳(1] 10۲) ا۶ا۵ ۵ 5۳۵۱1 خزینه کاری 40 ۲0۳۱۵۲ خمش 0( داخل تراش 801۲۵۸ درب‌های آدم رو ره دابا درپوش فوقانی (برای توربین) (۵ 1۳۳۱ 10۳) 00۷۵۲ 120 دروپ سرعت 0 5000 دروپ فرکانس ۳۳۵۹۵۱۷۲ دریجه فرازبند ۴۱۵0ا 8 دریچه با چرخ ثابت ۷۷۳۵۵۱ ۳۷۵۵ دریچه حلقوی قاب‌دار 6 ۳۵۱1۵0۷/۵۲ - ۸۱۳۵ دریجه قطاعی با آب بند فوقانی 6 [۳۵۵1۵ آه50- 10 دریچه محافظ یا اضطراری 6 ۳۵۲۵۶۵۲۵۷ دریجه‌های غلطک‌دار 0 دریجه‌های کشویی 6 511046 دستی [۵ا ۱/130 دماسنج نوع مقاومتی (170) 1010107 1000۵۱۳۵ اد دوغاب ریزی و در 6 دیسک از نوع دوصفحه‌ای(در مورد نوع دیسک شیرهای پروانه‌ای) 8۱-۳1۵۵ ذخیره گردان 6 51۳۳۱۳۶ راه‌اندازی در حالت خاموشی کامل نیروگاه (راه‌اندازی سیاه) ۵ 8100 رله توان معکوس ادا 30۷/۵۲ 10۷۵۵۵ روبش افقی 0 ]۲10۲170۱۵ رویه‌های بهره‌برداری ۳۳۵۲۵۵۶۵۵ 000۵118 رینگ حاشیه روتور 0 1010۲ زمان بسته شدن کلید قدرت 6 ۲01051۳8 ۳۵۵۵۲ 0۳1 ژنراتور با مغناطیس دایم (۳۹/10) 00۵۲۵10۲ ۹/12۵1 ۲۳۵۲۲۳۵۵۱ ژنراتور سیگنال سرعت (50؟5) 006۲۵۱0۲ اه دعزک 0ع م5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۹۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ سدها ساعت اندازه‌گیری 7 112 سرسیم‌ها (در انشعاب‌های سیم‌پیجی‌های ترانسفورماتور) 1305 سرعت فرار- سرعت خارج از کنترل 40 1۵۷/۵۱۷ سلول باتری |۵1 321109 سلول راهنما (در مورد باتری‌ها به کار می‌رود) |ام ۲1۱۵۲ سلول‌های کاملا بسته (در مورد باتری‌ها) دا 502160 سلول‌های نوع تهویه شونده (در مورد باتری‌ها) دا( ۷۵۱۵۵ سوراخ تزریق بتن ۲1012 0101۱۵۶ سامانه کنترل توزیع شده (5ع1) 5۷۹1۲ ۵۲۵۱ 121510۱۵۵ سامانه کنترلی با پشتیبانی مضاعف 0 ۹ 60۵ 10۵۵1 سامانه‌های حفاظت اصلی (۳۲۵۲۵0 ۵۷ ۳۳۱) ۳۳۵۲0۵ ۱1۵00 سامانه‌های حفاظت پشتیبان (110ع۳۲۵1۵ ۵۵۷ 600؟۹) ۳۳۵۰۵0۵ ما52 سیم‌پیچ‌های مستهلک کننده ( دمپر ) 85 ع 12۵010 ۵۳ ۸1۵۳1۹۹6۲ سیم‌پیچی مستهلک کننده 8 13706 شارژ شناور ( در مورد باتری ها) 86 ۳1۵۵۲ شرایط بهره‌برداری عادی 0067۵1108۶ |۲0:۳۵ شرایط پایدار بهره‌برداری 0 ع8 000200 51016 شرایط پیش‌بینی نشده بهره‌برداری ۲۲0 0063118۶ 00۶۵ شرایط کارکرد غیرعادی 006۵106۶ 0۵10/1۹۷۵ 006۵1108 ۸0۳۹۵ شیپوره‌های انقباضی 65 ع۶ ۲01۳۵۵ شیر اطمینان 6 5۵1۷ شیر پروانه‌ای 6 ]5۲ شیر سه طرفه ساچمه‌ای 06 آ[8۵ ۳۵ -ع1۳۵ 1 شیر فلکه ساچمه‌ای 6 ا[80۵ شیر کروی 6 5016۲1۵ شیرهای ورودی از نوع مسدود کننده 5 ۲1086 ضریب تقویت 1 6۵ ضریب توان پس فاز 0 ۳۵۷/۵۲ 1۵8۶8218 طوقه دور سازه مرکزی نگهدارنده روتور (رینگ حاشیه روتور) 0 1010۴ طول مسیر حرکت روی ریل (برای جرثقیل‌ها) ۷( ۲۳۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- عضو تابع 4 510۷6 عضو جرخنده یاتاقان تراست (ع ۳۵۵1 10۳) 1۵۲ ۲۹۵۱۵۱۱۵ عملکرد توربین با دریجه‌های تنظیمی کاملا باز 02060 ۳۵۱۱ غلاف یاتاقان 1 ع 80271۳ فراصوتی 1۲۳۱۳۳ فرمان تریپ کند یا تاخیری ۳ 1013۷620 فرمان قطع سریع(از طرف رله‌های حفاظتی) ( 8 0 فعالیت‌های نظارتی 8 ع۶ع 310110۲1 فیلتر دوار 7۲ ۲۹۹۱۵۲۷ فیلتر دوبل 7۲ 10۱2 فیلتر غیرمتحرک 7 510۱0 51۵116 فیلترهای چندصفحه‌ای ۶5 71۷06 1/۵۱16 فیلترهای نمدی 6 01-۷/۱۲۵-][۲۳۵ قطع جریان تحریک ژنراتور در حال کار 0 دما هام0۳ قطع کامل شبکه الکتریکی با 5100 قطع ناگهانی بار -- حذف ناگهانی بار ]1 کابل جبرانی (در سامانه گاورنر مکانیکی) عاطا۵) ۵ ما۵ کار کرد توام وسنکرون چند عدد از بالابرهای یک جرثقیل (خادا110 ۳۵۵ 1۳۵ 10۳) 000۵00 110000 کالسکه 17۲۵|۱۷ کاهش بار - تقلیل بار شبکه (به هنگام ایجاد اختلال در پارامترهای شبکه) 10208 به منظور پایدار ساختن شبکه کشش اولیه (در مورد بولت‌ها) ۳۳10۹0 کفشک‌های ثابت 05 51۵110۵۷ کلید قابل قطع زیر بار ۳3۳۵ - 10۵0 کلید قدرت نوع بادی ]0۱۳ ا۵5[ظ ۸۲ کلیدهای تابلویی از نوع کشویی 07 ا0۷ 1۵۲ کلیدهای حدی 5۷۱۱۵ ]1 کنترل اتوماتیک بار تولیدی واحد (از دور) (۸00۳) ۲0۵۱ 006۳۵110 ۸۵۱۳۳۵۵ کنترل خارج از محل [001۲۵) ع0115[1 کنترل کننده اصلی 0۲۵۲ 11۵5167 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳۰ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ سدها کنترل کننده‌های منطقی قابل برنامه‌ریزی (۲ )۲0۲۵11۲ 6ز8م] ۳۳۵۵۲۵۵۵ کنترل یکپارچه (در مورد کنترل اتوماتیک واحدهای یک نیروگاه) ۲0۳۵۱ 0101[ کنترل‌های قبل از به کار انداختن سامانه‌ها ۵اع ال 51۵116 گردش بدون بار واحد (از حالت های کار کرد واحد) 5060-0-40 گشتاور مخالف 0 لقی یاتاقان ۶6 امظ ماشین قطب برجسته 06 |۳۵ 5۵1161 مجموعه آماده - بسته (پکیج) ۳8 محفظه آب‌بند ۳۵0008۶ محفظه حلزونی 6)) |51۳۵ محور چرخش (برای دریجه قطاعی) 58 6۵6 مرکز کنترل سامانه (-5) 21۵۲ |0۵ 5۹1۱ مرکز کنترل منطقه‌ای (۸0۳) 21۵۲ 0002۳8 ۸۳۵۵ مسئول بهره‌برداری - سرپرست بهره‌برداری 7 00672100 , ۲16۵0 006۵0005 معیارهای طراحی شده برای بهره‌برداری تجهیزات ۹۵ 0067۵1108 126186۳5 مکانیسم حرکت میکرونی (در مورد بالابر جرثقیل‌های نیروگاه ) 6 50 ۱11۵ مناطق رزنانسی (در مورد منحنی مشخصه کارکرد توربین آبی) 06 1۳۵۵۱ منبع تغذیه اضافی (مضاعف) ماگ ۳۵۷/۵۲ 6:1 10۵ منبع تغذیه مطمئن برق (منبع غیر قابل قطع) (17۳5) وام‌ما5 ۳۵۷۵۲ عنام ]1 منحنی قابلیت کاری (برای ژنراتور) (0606۳۵101 10۳) 00۳۷۵ زانهم منحنی‌های اشباع (برای ژنراتور) 5 5۵۳۵110 مواد نافد 1 ع[(1 میزان انبساط متفارت 0 121110۳611۵ میکرومتر داخل‌سنج عل151] میله کاوشگر- نوعی حسگر- پروب روا ناحیه ناهموار (در مورد منحنی مشخصه کارکرد توربین آبی) 6 10۵8۶۲ نسبت اتصال کوتاه (از پارامترهای مربوط به ژنراتور) 0 01۳۱ 50۳ نسبت پاسخ سامانه تحریک ژنراتور (5161اگ ۳۳۵۱1۵10 10۲) 3۵0 1۹00۹۵ نشتی 1۰8 نشتی ناشی از نفوذ آب ۹. 8 -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲ - فهرست معادل کلمات و اصطلاحات )۳۶ نقاط تنظیم - نقاط مرجع ۳ < 5۵1۳۵۱۱ نقاط تنظیم بار 5 56 1۵۵0 نگهداری شنت ۱۱۱۱ نگهداری پیش گویانه 06 ۳۳۵۵111۷6 نگهداری پیش گیرانه 06 ۳۳۵۷۵۲۱۷۵ نگهداری در زمان خرابی دستگاه 106 3۲300۷ نگهداری عادی 10۵۲۱۱0 نوسان قدرت (در شبکه الکتریکی) 8 ۳۵۷۵۲۳ نیروی محوری ناشی از عبور آب 73۳۹۱ ۲1۷۵۳۵116 واسطه انسان- ماشین 11۳۲1006-1 ۲1۳۵-۹1۵0۳16 واشرهای آب‌بند 0-8 وزنه متقابل 1 ۲0۲۵۲ وسیله نگهدارنده دریچه 6 ع۶ 10۶8210 ولتاژ متعادل کننده (در مورد بهره‌برداری از باتری‌های نیروگاه) 86 ۳۹۵۵1176۳ یاتاقان خودروان‌ساز 68 1۳1۵11۶ |5۵ یاتاقان کفگرد- یاتاقان وزنی- یاتاقان تراست 8 111۳۹ یاتاقان هادی- یاتاقان راهنما 68 ع6ل0 61 به ترتیب حروف الفبای انگلیسی در این پیوست معادل انگلیسی کلمات و اصطلاحات به کار رفته در مورد اجزا تجهیزات نیروگاهی و عملکرد آن و واژگان و مفاهیم مرتبط با موضوع بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه آورده شده است: شرایط کارکرد غیرعادی ۲ 0067211۶ ۲0۵10/1۹۵ 000۵08 ۸۳۳۵۱ کلید قدرت نوع بادی 67 ]۲۱۳۱ 51251 ۸:۲ سیم‌پیچ‌های مستهلک کننده ( دمپر ) 85 68 م3 ۵۳ ۸0۳۹۹60۳ تجهیزات جانبی 58 ۸۱۱1۵۲۷ مرکز کنترل منطقه‌ای (۸0۳) 6۱۵۲ 0002108 ۸۳۵۵ کنترل اتوماتیک بار تولیدی واحد (از دور) (۸00) ۲۵۱ 066۵10 ۸۱۳۳۵6 سامانه‌های حفاظت پشتیبان (۳۳۵1۵110 ۵۵ 600؟) ۳۳۵0 ما52 شیر فلکه ساچمه‌ای 6 ا[50۵ توان پایه (تولید توان قسمت پایه منحنی مصرف روزانه) 7 0 3296 سلول باتری |۲۵ 0اه -------- صفحهٔ بعد -------- لقی یاتاقان 0 5۵۳۵۶ غلاف یاتاقان 7۳ 8262108۶8 بالشتک یاتاقان‌ها - کفشک بیاتاقان 5 ع 6۵71۳ دیسک از نوع دوصفحه‌ای(در مورد نوع دیسک شیرهای پروانه‌ای) 81-۳۱۵6 قطع کامل شبکه الکتریکی آبا۵ 1001 راه‌اندازی در حالت خاموشی کامل نیروگاه (راه‌اندازی سیاه) 1 8120 داخل تراش 7 830۳۲۱۵8 نگهداری در زمان خرابی دستگاه 8۲۳۵00۷۱ حفاظت در مقابل بروز اشکال در کلید قدرت 0 ۳۵۱۷۲۵ 5۲۵7 دریجه فرازبند 8۵۱۳۳۵0 شیر پروانه‌ای 60 8011611۷ منحنی قابلیت کاری (برای ژنراتور) (00(67۵107) 101) 00۳۷۵ 0211۷ زمان بسته شدن کلید قدرت 06 ع ۲1051 :3۲۵۵0 اس شیرهای ورودی از نوع مسدود کننده 05 086[ قطع جریان تحریک ژنراتور در حال کار 0 لو ددم]آ ۵اعام 00۳ شرایط پیش‌بینی نشده بهره‌برداری 0 000۵11۶ 00۱۵۶ شیپوره‌های انقباضی 5 ۲00۱۲۵۱۱۱۶ خزینه کاری 40 ۲001۵۲ وزنه متقابل ۵۱81 ۲001۵۲ گشتاور مخالف شاا دور اد ره باز نمودن جزیی دریچه 8 حرکت خزشی وت 8 سیم‌پیجی مستهلک کننده 868 1۵06۲ تعدیل کننده هیدرولیکی - دشپات 10 خمش زر 1 8 توقف اضطراری کند یا تاخیری 5۱ 161۵۷00 فرمان تریپ کند یا تاخیری ۲01۵0 معیارهای طراحی شده برای بهره‌برداری تجهیزات ۵ 006۳۵18 18005 آزمایش‌های تشاحیصس 8 112805 ساعت اندازه‌گیری 7 1۵ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲ - فهرست معادل کلمات و اصطلاحات ۳۶۳۳ مواد نافد 1 ع[1 میزان انبساط متفارت 0 ]121116611۵ آزمایش گازهای حل نشده (در نمونه روغن ترانسفورماتور) (160۸) دندرا۸۵ کد0 11501۷۵۵ سامانه کنترل توزیع شده (165) 5۹16 |0۵ 15۳0 وسیله نگهدارنده دریچه 6 ع۶ 108۶210 فیلتر دوبل ۲ ع1 100 کلیدهای تابلویی از نوع کشویی ۵۷۱۱۵۲ 12۳۵۳ ترمز جریان ادی ۵ 00۳۳۵۲ ۳۵۵۷ دریجه محافظ یا اضطراری 216 ۳۵۲۵۶۷ ولتاژ متعادل کننده (در مورد بهره‌برداری از باتری‌های نیروگاه) 806 ۳۵۵۵1176۳ اتصال انبساطی 1 ۳۳۵۹۱10۱ فرمان قطع سریع(از طرف رله‌های حفاظتی) ۵ ۳۵۹۲ فیلترهای نمدی 6 ۲۳۵11-0-۷۷/1۳۵ تحریک اولیه (برای سامانه تحریک ژنراتور) 86 م۳۱1۱ دریچه با چرخ ثابت 16 ۵۵۱ ۷/۳- ۳۵۵ شارژ شناور ( در مورد باتری ها) 86( ۳۱۵۵۲ دروپ فرکانس 0 ۳۳۵۵۵۲۷۲ عملکرد توربین با دریجه‌های تنظیمی کاملا باز 021600 ۳۱۱ ضریب تقویت 6۵۱ محور چرخش (برای دریجه قطاعی) 0265 حالت تولید 006 60000672110 دوغاب ریزی 68 سوراخ تزریق بتن 1101 070۳۶۵ یاتاقان هادی- یاتاقان راهنما 58 606 درپوش فوقانی (برای توربین) (۵ 1۳1 10۳) 00۷۵۲ ۲1۵0 روبش افقی ۲10170۵ واسطه انسان- ماشین 11071260-1 ۲1۵-۹1۵1۵ حالت ناپایدار - حالت نوسانی (در سامانه الکتریکی و یا در گاورنر) 118 نیروی محوری ناشی از عبور آب 11۳۹۱1 ۲1۷۵۳۵116 اسکن مادون قرمز (110) 502071028 11۳۵۲۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- اولین راه آنداری واحد ۳ 51۵۲1 [1:11۵ میکرومتر داخل‌سنج م6ل1۹۱ پمپ کوچک (در سامانه هیدرولیک گاورنر)- پمپ جاکی 0 06[ کنترل یکپارچه (در مورد کنترل اتوماتیک واحدهای یک نیروگاه) |0۵۱۵ 011[ ضریب توان پس فاز 0 ۳۵۷/۵۲ 1۵88108 حلقه‌های آب‌بندی فانوسی شکل 8 1.216۲ کلیدهای حدی 5 1111۱ حالت شارژ کردن خط 6 ۱۵۳۵1۳8۶ ۲1۳۵ کلید قابل قطع زیر بار 1 ما5۵ - 10۵0 حذف ناگهانی بار (از روی ژنراتور) 0 ما قطع ناگهانی بار -- حذف ناگهانی بار 0 ]1 نقاط تنظیم بار 15 5۵ ۲۵۹۵ کاهش بار - تقلیل بار شبکه (به هنگام ایجاد اختلال در 8 1۵0 پارامترهای شبکه) به منظور پایدار ساختن شبکه بارگذاری در محدوده مقادیر نامی 5 ۷۷1۱۱ 1۰۵۵۵۵ تابلوی کنترل محلی |۳۵۳۵ 0۵۱۵۱ |100۵ سامانه‌های حفاظت اصلی (۱۵ع۳۲۵۵ ۵۷ ۳۳۱) ۳۲۵۱10 1/1۵0 نگهداری دار 011۱ آزمایش های مرتبط با نگهداری (برای تجهیزات) 28 66 3[1102 ]1/1 درب‌های آدم رو ۳00 دستی [۵ا:۸/1۵ کنترل کننده اصلی 60۲۵۲ :1/1351 مکانیسم حرکت میکرونی (در مورد بالابر جرثقیل‌های نیروگاه ) 60 50020 ۱۷110۳0 فعالیت‌های نظارتی 65 10۱۱۱0۲۱۲۵ فیلترهای چندصفحه‌ای ۹ 1۷06 ۵۱۵1۵16 پلاک مقادیر نامی (برای تجهیزات مختلف) 16 3۵8 /ع0121 170 بارهای غیر اصلی 405 |[ 10-۳۹۹۵۲11۵ شرایط بهره‌برداری عادی 0 000۲۵11۶ 110۲۵ توقف عادی ۲10۲۳۵ برنامه‌ریزی نشده - خارج از نوبت- فوق‌العاده (در مورد برنامه نگهداری) 0 - 1۷01 -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲ - فهرست معادل کلمات و اصطلاحات ۳۶۵ کنترل خارج از محل |0۲۲۵ 0115116 حالت‌های بهره‌برداری 65 ع 0067211 رویه‌های بهره‌برداری 5 ع۶ 00631 بهره‌برداری 000 مسئول بهره‌برداری - سرپرست بهره‌برداری 006۵11005 ,۰ ۲16۵0 000211005 بازرسی‌های عادی 0 0۲81۵۲۷ واشرهای آب‌بند 0-58 حالت فوق تحریک (حالت کار کرد ژنراتور برای تعدیل ضریب توان شبکه) 00 جرثقیل از نوع سقفی 6 17۵۷۵118۶ 0۷۵۲۵۵ محموعه آماده - بسته (پکیج) ۳8 محفظه آب‌بند وال۳۸ حلقه آب‌بند 40 ۳2010058۶ زنراتور با مغناطیس دایم (۳۱۹/6) 0066۳۵10۲ ۹/1281 ۳۵۳۲۳۵۵۲ سلول راهنما (در مورد باتری‌ها به کار می‌رود) |[ ۲۱۱۵۱ حالت کنترل توان 6 0۲۵۱ ۳۵۷۵۲ اتاق کنترل مرکزی نیروگاه (68ع) ۵0۲ |۲0۵۱ لا" دمناهاک ۳۵۵۲ نوسان قدرت (در شبکه الکتریکی) 8 ۳0۵۷/۴۳ نگهداری پیش گویانه 6 ۳۳۵1011۷6 کشش اولیه (در مورد بولت‌ها) ۳۳1020 نگهداری پیش گیرانه 06 ۳۳۵۷۵۲۱۷۵ میله کاوشگر- نوعی حسگر- پروب ۳ کنترل کننده‌های منطقی قابل برنامه‌ریزی (]۵۲)۳ 601۲۵۱۱ ع81ماآ ۳۳۵۵۲۵۵۱۵ حلقه کنترل تناسبی ۳ ]01۲۵۱ ۳۳۵۵۵۲۱۵۵۵ طول مسیر حرکت روی ریل (برای جرثقیل‌ها) 1۳۵۷۷۵۵۷ |۹۵ توقف اضطراری سریع 5۳۷۲۹ 100/۳۳۵۲۵۵ 51 1۵م۵ ۲۹ سامانه کنترلی با پشتیبانی مضاعف |۲0۹۱ 1۵۵۵۵۲ منبع تغذیه اضافی (مضاعف) ماگ ۳۵/۵۲ 1160061 دماسنج نوع مقاومتی (1۹11) 16166107 1606۲۵1۳۵ 181۹1266 نسبت پاسخ سامانه تحریک ژنراتور (1ع1٩/ا5‏ ۳۳۵۱1۵110 10۳) 3۵0 1۹00۹۵ کابل جبرانی (در سامانه گاورنر مکانیکی) 20[6) 11810۲1۵۶ -------- صفحهٔ بعد -------- رله توان معکوس ۷( ۳۵۷۵۲ ۲۵۹۵ دریچه حلقوی قاب‌دار 6 ۳۵110۷۵۲ - ۹۱۵ دریجه‌های غلطک‌دار 0 ۳۵۱۱۵۲ حالت گردش مکانیکی (برای واحدهای نیروگاه ) 6 ۹۰۱۱۱۵۵۶ فیلتر دوار ۲۵۱۵۳۷ عضو چرخنده یاتاقان تراست (۵ ۳۵۵۲۱ 1۳۵۷۹۲۱ (10) ۲۵۳۵۲ ۵۱۵1۱۵ طوقه دور سازه مرکزی نگهدارنده روتور (رینگ حاشیه روتور) 0 1010۳ مناطق رزنانسی (در مورد منحنی مشخصه کار کرد توربین آبی) 060 1۹0۵۲ ناحیه ناهموار (در مورد منحنی مشخصه کارکرد توربین آبی) 060 1۹0۵۲ نگهداری عادی خ انار رانا ی ار سرعت فرار- سرعت خارج از کنترل 040 ۲۳۵۷/۵۷ اجزا فرسوده شونده 1 5۵01110۵ شیر اطمینان 60 5۵101۷ ماشین قطب برجسته 06 ۳۵۱۵ 5۵/101 منحنی‌های اشباع (برای ژنراتور) 5 5۵1۳۵110 سلول‌های کاملا بسته (در مورد باتری‌ها) دام ما50 یاتاقان خودروان‌ساز 68 ۲1۵1186 ]1 |50 نقاط تنظیم - نقاط مرجع ۳ - 50۵1۳۵۱۸۱ آب‌بند محور [502 5۳۵۱1 - ۳۵008 5۵۱1 برداشت تلرانس شعاعی محور - قرائت میزان انحراف از مرکز محور 28 3۳۹۷ 5۳۵۱1 خروج از محور شافت واحد (انحراف از محور شافت) (۵11 5 ۵[۲ 0۲]) ۵۵۱ 5۳۵۱1 پین‌های برشی (در مورد دریچه‌های تنظیمی و سامانه تحرک آن) 5 502۲ نسبت اتصال کوتاه (از پارامترهای مربوط به ژنراتور) ۵ ۲۱۳۱۱ 5۳۵۲۱ توقف اضطراری 0 ۳۵۲۵0۲۲۷ 0۲ 10۷/۵ 5۳۲۱ تجزیه کننده علایم 040-008 |518۵ عضو تأبع 6 510۷6 تحهیزات تابع 1 ۷6 10۷106۹/51 510۷6 دریچه‌های کشویی 016 5100 حالت کنترل سرعت 0 00۱۲۵۱ 50000 دروپ سرعت 0 5020 -------- صفحهٔ بعد -------- ژنراتور سیگنال سرعت (55)7) 066۳۵10۲ [ه 52 50600 گردش بدون بار واحد (از حالت های کار کرد واحد) 000-00-1۵ 50 شیر کروی 6 5۳۲1۵ حالت ذخیره گردان (از حالت های کار کرد واحد) 06 16۹۵۲۷۵ 5010108 ذخیره گردان 6 51۱۳۶ محفظه حلزونی 6 |[501۲۵ افشانک‌های آب (در سامانه اطفای حریق تحهیزات) دای اور شرایط پایدار بهره‌برداری 0 ع8 0002110 51۵016 حالت آماده به کار واحد 6 51200۷ حالت توقف کامل واحد 6 5120۹111 کنترل‌های قبل از به کار انداختن سامانه‌ها 8 -) 512116 فیلتر غیرمتحرک 7 66 [م 51 51۵116 کفشک‌های ثابت 65 51۵110129۷ حالت ماندگار 16 520۷ جبران کننده سنکرون (حالت کار کرد واحد برای اصلاح ضریب توان شبکه) 5۳۵۵۲۶۲۲ جبران کننده سنکرون (حالت کار کرد واحد برای اصلاح ضریب توان شبکه) 5۳۵۶۲7 مرکز کنترل سامانه (ن)5) 61۵۲ |01۲۵ 5161 کار کرد توام وسنکرون چند عدد از بالابرهای یک جرثقیل (کادز110 ۳۵۳۵ 116 10۲) 000۳20 12000" سرسیم‌ها (در انشعاب‌های سیم‌پیچی‌های ترانسفورماتور) 1305 استهلاک حرارتی (برای عایق‌بندی سیم‌پیجی ژنراتور) (10۹1211010 1۵۲) ع0[ع۸ |1۳۲۵ شیر سه طرفه ساچمه‌ای 6 ا[82 ۷۵۶ -عع۳ 1۳ ارتباط سه مرحله‌ای (از انواع ارتباط‌های مخابراتی) 1۳۳۳-۳۵۲۲5 یاتاقان کفگرد- یاتاقان وزنی- یاتاقان تراست 68 1۳3۳۹۲ بلوک فشاری 13۳۹۲" دریجه قطاعی با آب بند فوقانی 6 اه3201۵ [۵ع5- 100" کالسکه 1۲۵۱۷ چرخ توربین 7 م6 زان ۲" فراصوتی 1۲۱۳۳۹۴ حالت زیر تحریک یت 61 منبع تغذیه مطمئن برق (منبع غیر قابل قطع) (17۳5]) بوام ماک ۳۵۵۲ عاطا نام -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ سدها تابلوی کنترل واحد (58-ع]) 830۵۳۵ |0۵۲۵ 11۸1 سلول‌های نوع تهویه شونده (در مورد باتری‌ها) دالع) ۷۵1۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- روآداری‌ها و معبارهای بیشنهادی اجعزای واحدهای برق آبی با محور عمو دی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۳ - رواداری ها و معیارهای پیشنهادی برا ی انجام تنظیمات مج ۰ ۱ پر ۰ جدول زیر حاوی رواداری‌ها » مقادیر و معیارهای پیشنهادی به واحدهای برق‌آبی با محور عمودی می‌باشد. استفاده از این مقاد: مقادیر حتی‌الامکان باید سعی شود با سازنده اصلی مشورت شود. معیارهای توصیه شده در جدول زیر توسط دفتر عمران ایالات [۵ا0۷6۲۳۵ ۰۹/1۵16۵066 2-7 ۷۵1۳۳۵ (۳151) 10165 ۲۵۰۱۲۹۰ ۵۶ معمد |10 جدول پ.۱-۳- رواداری‌های پیشنهادی!*" برای مونتا شرح عنوان رواداری‌ها و تنظیمات فاصله هوایی استاتور" هم‌مر کزبودن " استاتورنسبت به‌یاتاقان راهنمای توربین هم‌مرکزبودن یاتاقان راهنمای بالای ژنراتور (نسبت به یاتاقان‌راهنمای‌توربین ویاتاقان راهنمای پایین ژنراتور) هم‌مرکز بودن یاتاقان راهنمای پایین ژنراتور(نسبت به یاتاقان راهنمای توربین ویاتاقان راهنمای بالای ژنراتور) هم مرکز بودن رینگ‌های آب‌بندی (نسبت به یاتاقان راهنمای توریین و نسبت به یکدیگر) دایروی بودن استاتور دایروی بودن روتور قائم بودن استاتور (نسبت به خطی) قائم بودن روتور (نسب به شفت ژنراتور) میزان لنگی دورانی " استاتیک محور (قطر مدار) میزانی بودن مرکز لنگی دورانی محور (فاصله محور واقعی دوران با خطی) فاصله بین دریچه تنظیمی تا مرکز واحد ( طول 6[ در شکل پیوست)ی بودن دریچه‌های تنظیمی توازی صفحات پیشانی (رجوع به شکل پیوست) تراز بودن صفحات پیشانی (رجوع به شکل پیوست) (*) - رواداری‌های فوق در صورتی پیشنهاد می‌شود که رواداری‌های سازنده - جدول فوق بر پایه جدول رواداری‌های توصیه شده توسط دفتر عمران ایالا, محور عمودی تدوین گردیده است. دد مکانیکی اجزا واحدهای برقآبی با محور عمودی ۳۳ روص هنگام تنظیم اجزای مکانیکی » پس از کارهای تعمیراتی مربوط به ر و معیارها تنها در صورتی برای مونتاز مجدد» پس از تعمیرات متحده آمریکا 1221211۵11010 ۵1 80۲۵۵۲ .1.5]* در نشریه فنی 7 ل200 5100205 ,1۹۳۵۱0۳۹ ۳۵۵۵۱۵۹۵ :158۴ س) ما0 000م۸ . "خاندل] ۲1۷۵۲۵۱۵ ۱۵۲ ۵۲۵۹ م۳۵ ز مجدد واحدهای برق‌آبی (واحدهای با محور عمودی) مقادیر توصیه شده (رواداری با تنظیمات) ۵ درصد فاصله هوایی نامی طراحی ۵+ درصد فاصله هوایی نامی طراحی ۰ درصد رواداری قطری یاتاقان ۵ میلمتر ضرب در طول شفت از محل یاتاقان کف‌گرد تا محل نقطه اندازه‌گیری لنگی دورانی تقسیم بر قطر چرخ کف‌گرد. اندزاه‌ها برحسب میلیمتر ۵ ضرب در طول شفت از بالاترین نقطه قرائتی تا پایین‌ترین نقطه قرائتی ۰ حداقل لقی قطری بوش دریجه‌های تنظیمی اصلی تجهیزات در دسترس نباشد. قبل از به کارگیری این معیارها با سازنده ت متحده امریکا 11001۵1۱۵1107 0 1[.5.830۳02" برای واحدهای آبی با ۱-5 ۸:۲ 5۱10۲ -2 ۲01۵۱۲1۵۱ -3 1 5۳۵۱ هزاهاک -4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷۳۳ و ۹ 4 ۹ ۱ 0 ۱ 1 1 7 مرکز واحد ]1 ۸ ی 7 درپوش توربین ٍ أ ی 8 1 --» - / ۱ ۳ کل ] کلفی این دریچه نی . ۳ ٍ را محور ولوز ۳ چ : فاصله خط مرکزی دریچه تنظیمی تا خط مرکزی واحد 4 : زاویه بین محور دریچه های تنظیمی مجاور ( نسبت به مرکز واحد ) : فاصله بین دریجه های تنظیمی مجاور: 2/2 ورزی2 <(] شکل پ.۱-۳- آرایش دریچه‌های تنظیمی -------- صفحهٔ بعد -------- نمونه فرم گزارش بازرسی مکانیکی واحدهای آبی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۴- نمونه فرم گزارش بازرسی مکانیکی واحدهای آبی ۳۵ 9۷۹و صفحه یک: اندازه‌گیری فواصل هوایی (۲20)) و میزان لنگی دورانی محور فاصله هوایی دریچه‌های تنظیمی یا تل با ‏ ا لک لار رل شش اسلا سکس ابا سل مالعا لا بقل سل اسس نبا غشل لسن با سلسلشسششششلسششششسسسسشسشششباا لباب بش سس سس لباب سل لسن با رال ال ال سل ای ابا جا با با لر فاصله هوایی یاتاقان و رینگ سایشی قرانت 1 : فاطه هولی رتور ایا | فاصله هویی محرک 3100 بلاقان راهنمای بالای زناتور ‏ ا ‏ ا ا | باقن راهنمای بان رورا بان رامای ورس ال نا ان اسک‌ شش را لنگی دورانی محور باق ۳ بان رای الا و یر با باناقان راهنمای بان رو[ نا با بانقان رای ترش ال لا -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۷۶ راهنمای بهره‌برداری و نگهداری نبیر وگاه‌ها ی آبی سدهای بزرگ سدها نمونه فرم گزارس بازرسی مکانیکی واحدهای آبی صفحه دو: بازرسی‌های عمومی دیگر کنترل شود. عملکرد پمپ‌ها و سایر تحهیزات چک شود. هرگونه تعمیرات انحام شده مستند گردد. اگر در این بازرسی موردی کنترل نمی‌شود تاریخ بازرسی قبلی آن یادداشت شود. لوله آب‌بر: محفظه حلر و نی ی مش درب‌های دستر سی لو له مکنس و محفظه حلز و نی نوع,سازنده‌ووزن کل مفتولهای استفاده‌شده‌برای‌جوش کاری: موم مش سطح تقریبی محدوده تعمیر شده دریچه‌های تنظیمی بدنه‌در یجه: را را را رت را رت ار ار را رد را در رد ار ری ِ محورهاءبوشهاوآب‌بندی‌های در یجه: و مه و موم و و هم مه هم و مهم مش نام»‌سازنده‌ولز جت‌روغن: وم مه و و وم و موم نام»‌ساز نده‌ودر یجه گریس: دوم و و و و مه و نت نر نر را تر را ار :نغور‌یهاگشیامزآ تست -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۴- نمونه فرم گزارتشس بازرسی مکانیکی واحدهای آبی ۳۷۳۷ _ پمپ‌های‌روغن‌ی )۸و -2]: موم مه مق مه مه هم مه _ سامانه‌روغن کاری‌فشاربالای باتاقان کف گرد: و هم و مه هم هم مهم مه _ کولرهای‌روغن: موو وم مه هم مه هم هم مه مه _ سامانه گریس کاری در یجه‌های تنظیم ی ی ی ی ی ی ی ی ری ریو یر ری ری ری ری ری ری را را را :دحاو‌یاهزمرت نیر تر رای ار تر تر تر رم ار را ی تر رای را را را تر را را ری تر تر را ی را را تر تر ار :روت ور یکیناکم تیعضو کولرهای‌هوا/آب‌زنراتور: دم و نام بازرس: -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- میزان گردن دریجه‌های تنظیمی نوربین پس از موفتاز محدد -------- صفحهٔ بعد --------