سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور دستورالعمل احداث سامانه‌های کفمرزنی در ضابطه شماره ۶۷۳ معاونت نظارت راهبردی وزارت نیرو امور نظام فنی دفتر مهندسی و معیارهای فنی آب و آبفا 3233 ادا را انم ۱۹۱ ۱۳۹۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- رات مور ۱ که گِ ۳ ساربان بر مت و یام ری ور ربیس سازمان ِ شماره: ۳ ۹*۳۳ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکاران تاریخ: ۱۳۹۳/۱۱/۹۹ موضوع: دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در تصفیه‌خانه‌های آب و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و مواد (۶) و (۷) آبین‌نامه استانداردهای اجرابی طرح‌های عمرانی- مصوب سال ۱۳۵۲ و در چارچوب نظام فنی و اجرابی کشور (موضوع تصویب‌نامه شماره ۹ ت ۳۹۷ مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیأت محترم وزبران)» به پیوست ضابطه شماره ۶۷۳۲ امور نظام فنی. با عنوان «دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در تصفیه‌خانه‌های آب و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. رعایبت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر. از تاریخ ۱۳۹۴/۰۳/۰۱ الزامی است. امور نظام فنی این سازمان دربافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصلاحی در مورد مفاد ابن ضابطه بوده و اصلاحات لازم را اعلام خواهد کرد. لت :۳۱۰۳۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی: امور نظام فنی اجرایی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این ضابطه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوانء این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی, فنی, ابهام, ایهام و اشکالات موضوعی نیست. از این‌روء از شما خواننده گرامی صمیمانه تقفاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و اشکال فنی مرانب را به صورت زیر ۱ا- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگز نی ارسال نمایید. ۴- نشانی خود را برای نماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکاتبه : تهران, میدان بهارستان. خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن (۵۵3۵, ۱۱۳0, -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- جوامع بوده و با توجه به افزایش روزافزون جمعیت و آلودگی محیط زیست. ضرورت سالم‌سازی آب و استفاده از گندزداها بیش‌تر محسوس می‌شود لذا رعایت استانداردهای به‌روز شده در جهت احداث سامانه‌های ایمن از ضروریات است. با توجه به مطالب فوق, امور آب وزارت نیرو در قالب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشورء تهیه ضابطه «دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در تصفیه‌خانه‌های آب و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب» را با هماهنگی امور نظام فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور در دستور کار قرار داد و پس از تهیه. آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی اجرایی کشور به این سازمان ارسال نمود که پس از بررسی. براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه آیین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران و طبق نظام فنی اجرایی کشور (مصوب شماره ۴۲۳۳۹ /ت ۳۳۴۹۷ ه- مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات محترم وزیران) تصویب و ابلاغ گردید. ضابطه حاضر به منظور دستیابی به استانداردهای روزء احداث سامانه‌های گندزدایی با کلر و مشتقات آن جهت به حداقل رساندن ناهماهنگی‌های موجود و جلوگیری از حوادئی که بعضا منجر به بحران و مرگ و میر می‌گردد تدوین شده است. علیرغم تلاش, دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردیده. معهذا این مجموعه مصون از وجود اشکال و ابهام در مطالب آن نیست. لذا در راستای تکمیل و پربار شدن این ضابطه از کارشناسان محترم درخواست می‌شود موارد اصلاحی را به امور نظام فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ارسال کنند. کارشناسان سازمان پیشنهادات دریافت شده را بررسی کرده و در صورت نیاز به اصلاح در متن ضابطه. با همفکری نمایندگان جامعه فنی کشور و کارشناسان مجرب این حوزه, نسبت به تهیه متن اصلاحی. اقدام و از طریق پایگاه اطلاع رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهره‌برداری عموم. اعلام خواهند کرد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آخرین ضوابط ابلاغی معتبرء در سمت میانی بالای صفحات ضابطه. تاریخ تدوین مطالب آن صفحه درج شده‌است که در صورت هرگونه تغییر در مطالب هر یک از صفحات. تاریخ به روزرسانی آن نیز اصلاح خواهد شد. از اینرو همواره مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر خواهد بود. بدین وسیله معاونت نظارت راهبردی از تلاش و جدیت رییس امور نظام فنی جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان محترم امور نظام فنی و نماینده مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور وزارت نیروء جناب آقای مهندس تقی عبادی و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطه, تشکر و قدردانی می‌نماید و از ایزد منان توفیق روزافزون همه این بزرگواران را آرزومند می‌باشد. امید است متخصصان و کارشناسان با ابراز نظرات خود درخصوص این ضابطه ما را در اصلاحات بعدی یاری فرمایند. معاون نظارت راهبردی زمستان ۱۳۹۳ -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل«دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در تصفیه‌خانه‌های آب و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب» [ضابطه شماره ۶۷۳] مجری: موسسه ارزیابی کاریز آزمای ایرانیان مشاور پروژه: جمشید چراغچی ‏ موسسه ارزیابی کاریز آزمای ایرانیان ‏ لیسانس زمین شناسی اعضای گروه تهیه کننده: سیدعلیرضا ابراهیم‌زاده زنوزیان ‏ شرکت تامین تصفیه شهر تهران فوق‌لیسانس شیمی کار بردی زهره اختیار زاده شرکت آب وفاضلاب استان تهران ‏ فوق‌لیسانس مهندسی عمران محیط زیست جمشید چراغچی موسسه ارزیابی کاریز آزمای ایرانیان ‏ لیسانس زمین شناسی محمدحسین خانجان خانی شرکت تامین تصفیه شهر تهران لیسانس مهندسی مکانیک - سیالات حسین دباغ تفرشی شرکت تامین تصفیه شهر تهران لیسانس شیمی کاربردی ارسلان عسگری شرکت آب وفاضلاب استان تهران ‏ لیسانس فیزیک کاربردی رضا عقیلی شرکت آب وفاضلاب استان گیلان ‏ لیسانس مهندسی الکترونیک علیرضا قربانی شرکت آب وفاضلاب استان تهران فوق لیسانس معماری عزت ا.. مزینانی شرکت تامین تصفیه شهر تهران فوق‌لیسانس مهندسی کامپیوتر (نرم‌افزار) معصومه مهدی بادی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور لیسانس مهندسی مکانیک اعضای گروه نظارت: عبداله رشیدی مهرآبادی دانشگاه صنعت آب و برق دکترای مهندسی محیط زیست مینا زمانی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی لیسانس مهندسی شیمی صنعت آب کشور - وزارت نیرو حسن صادقپور شرکت تهران میراب فوق‌لیسانس مهندسی عمران اعضای گروه تایید کننده (کمیته تخصصی آب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور): نعمت‌الله الهی‌پناه شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور فوق‌لیسانس هیدرولوژی ابوالقاسم توتونچی شرکت مهندسین مشاور ایراناب فوق‌لیسانس راه و ساختمان علیرضا تولایی کارشناس آزاد فوق‌لیسانس راه و ساختمان عباس حاج‌حریری کارشناس آزاد فوق‌لیسانس مدیریت صنایع مینا زمانی طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی لیسانس مهندسی شیمی صنعت آب کشور- وزارت نیرو -------- صفحهٔ بعد -------- حسن صادقپور شرکت تهران میراب فوق‌لیسانس مهندسی عمران سید احمد علوی شرکت مدیریت منابع آب ایران فوق‌لیسانس تبدیل انرژی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه: فرزانه آقارمضانعلی رییس گروه آمور نظام فنی سیّد وحیدالدین رضوانی کارشناس آبیاری و زهکشی, امور نظام فنی -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان مقدمه فصل اول - کلر و مشتقات آن در تصفیه آب و فاضلاب ۱-۱- کلیات ۲-۱- خواص شیمیایی و فیزیکی کلر ۳-۱- هیپو کلریت سدیم ۵-۱- کلرآمین‌ها ۶-۱- دی اکسید کلر فصل دوم - ملاحظات طراحی تجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۱-۲- سامانه‌های کلرزنی ۱-۱-۲- ملاحظات اولیه طراحی ۲-۱-۲ تقسیم‌بندی سامانه‌های کلرزنی از نظر مخازن ذخیره کلر ۳-۱-۲ تقسیم‌بندی سامانه‌های کلرزنی از نظر فاز کلر (مایع یا گاز) ۴-۱-۲ - تجهیزات اصلی و فرعی سیستم‌های کلرزنی ۲-۲- سامانه مشتقات کلر ۳-۲- سامانه دی اکسید کلر فصل سوم- ملاحظات احداث ساختمان ۱-۳- کلیات ۱-۱-۳- جانمایی ساختمان ۲-۱-۳- ابعاد ساختمان ۳-۱-۳- چیدمان کلیه تجهیزات کلرزنی در ساختمان‌ها ۴-۱-۳- جرثقیل سقفی ۵-۱-۳- درب‌ها و پنجره‌های بازدید ۶-۱-۳-فن تهویه ۷-۱-۳- گرمایش وسرمایش ۸-۱-۳- مقررات ضد حریق ۱ ۳ ۳ ۳ ۹ ۳۳ ۴۰ ۴۳ ۳۷ ۴۹ ۴۹ ۵۱ ۳ ۴ ۵۴ ۵۵ ۵۶ ۵۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۹-۱-۳ - ملاحظات الکتریکی ۱۰-۱-۳- ملاحظات کلی ایمنی ومقاومت ساختمان ۱۱-۱-۳- انبارش مواد شیمیایی فصل چهارم - انتخاب و ضوابط احداث سیستم ایمنی تاسیسات ۱-۴- هشدار دهنده‌ها ۲-۴- عملگرها ۳-۴۳- ردیاب نشت گاز ۴-۴- سامانه خنتی‌ساز ۱-۳-۴ نحوه عملکرد سامانه خنثی‌ساز ۳-۴۴ نکات ویژه جهت طراحی خننی‌ساز کلر ۵-۴- تجهیزات ایمنی کارگاهی وفردی ۱-۵-۴- تجهیزات ایمنی کارگاهی ۲-۵-۴- تجهیزات ایمنی فردی ۶-۴ تجهیزات و فن‌آوری‌های نوین ۱-۶-۴۳ - محفظه‌ی نجات فصل پنجم- سیستم‌های کنترلی و ابزار دقیق ۱- ۵- نقشه‌های لوله‌ کشی و ابزار دقیق ۳-۵- روش‌های اندازه‌گیری کلر آزاد باقی‌مانده ۳-۵- تجهیزات اندازه گیری ۱-۳-۵- انتخاب اجزا ۳-۵- ملاحظات نصب ۵-۵- فرایند کنترل (فلو دیاگرام کنترل دستی واتوماتیک) ۶-۵- استاندارد تمهیدات پایش و کنترل ایستگاه‌ها فصل ششم- لوله کشی ۱- ۶- طراحی و لوله‌گذاری گاز کلر ۲-۶ اجرا ۹۷ ۵۸ ۵۹ ۶۳ ۶۵ ۶۶ ۶۶ ۶۶ ۳۷ ۶۸ ۹ ۹ ۷۰ ۷۲ ۷۲ ۷۵ ۷۷ ۸۰ ۸۰ ۸۰ ۸۱ ۸ ۸۴ ۸۷ ۸۹ ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۳-۶- رنگ آمیزی ۴۶ راه‌اندازی و آزمایش خطوط گاز کلر ۵-۶- لوله‌کشی سیستم هیپوکلریت سدیم ۱-۵-۶ پمپ تزریق ۲-۵-۶ شیر مکش ۳-۵-۶- شیر تزریق ۶-۵-۶- شیر چند کاره ۷-۵-۶- یکنواخت کننده بدون دیافراگم (اکومولاتور) ۸-۵-۶- یکنواخت کننده جریان ۹-۵-۶- تثبیت کننده فشار مکش ۱۹-۵-۶- تیرک مکش ۱۱-۵-۶- کنترل جریان ۱۲-۵-۶- آب بندها و اورینگ‌ها فصل هفتم - کنترل فرآاورده های جانبی و مقررات مر تبط ۱- ۷- کلیات ۱-۱-۷- کلر آزاد ۲-۱-۷- دی اکسیدکلر ۳-۱-۷- کلرآمین ۳-۱-۷- هیپوکلریت سدیم ۵-۱-۷- هیپوکلریت کلسیم ۶-۱-۷- مقادیر مجاز محصولات جانبی گندزدایی ۲-۷- عوامل موثر بر تشکیل محصولات جانبی ۳-۷- کنترل محصولات جانبی 3 ۹۱ ۹۱ ۹9 ۹۳ ۹۳ ۹۳ ۹۴ ۹۴ ۹۴ ۹۴ ۹۴ ۹۵ ۹۵ ۹۵ ۹۵ ۹۷ ۹۹ ۹۹ ۱۰۰ ۱۰۰ ۱۰۰ ۱۰۱ ۱۹۱ ۱۹۰۳ ۱۰۴ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان فصل هشتم- راه‌اندازی سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۱- ۸- راه‌اندازی سامانه‌های کلرزنی ۳-۸ راه‌اندازی سامانه‌های مشتقات کلر ۳-۸ راه‌اندازی سامانه دی اکسید کلر پیوست ۱- استانداردهای مرتبط با محفظه نجات منابع و مراجع عنوان شکل ۳-۲- اندازه و مشخصات پایه کپسول مخازن تنی (اعداد به میلی‌متر) شکل ۵-۲- سیستم گازی تمام خلا با تنظیم کننده خلا و کلریناتور مجزا شکل ۷-۲- شماتیک سامانه مایع کلر شکل ۸-۲- نحوه نصب و اتصال شیر کمکی شکل ۹-۲- قلاب نگهدارنده مخزن تنی (واحدها به میلی‌متر می‌باشد) شکل ۱۳-۲- شماتیک دو روش معمول تولید دی اکسید کلر شکل ۱-۳- ساختمان کلرزنی برای مصارف بیش از ۲۰ کیلوگرم بر ساعت شکل ۲-۳- ساختمان کلرزنی برای مصارف بین ۱۰الی ۲۰ کیلوگرم بر ساعت شکل ۳-۳- چیدمان ساختمان بوستر پمپ برای سامانه شکل ۴-۳- برش یک سامانه ۶۸ کیلوگرمی ۱۹۷ ۱۹۹ ۱۱۰ ۱۱۰ ۱۱۱ ۱۱۵ ۱۴ ۱۶ ۱۸ ۳۰ ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۵ ۳۹ ۳۱ ۳۲ ۴۴ ۵۰ ۵۰ ۵۱ ۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان شکل ۵-۳- سیستم کانال کشی تهویه شکل ۱-۴- نمایش عملکرد سیستم اطفای گاز کلر شکل ۲-۴- الف - محفظه نجات شکل ۲-۴-ب- محفظه نجات شکل ۲-۴- ج- محفظه نجات شکل ۱-۵- لوله‌کشی و سیستم‌های کنترل فاز گاز شکل ۲-۵- لوله‌کشی و سیستم‌های کنترل فاز مایع شکل ۳-۵- سیستم کنترل دستی شکل ۴-۵- سیستم کنترل متناسب جریان شکل ۵-۵- سیستم کنترل با باز خورد شکل ۶-۵- سیستم کنترل ترکیبی فهرست جدول‌ها عنوان جدول ۱-۲- تجهیزات مربوط به سامانه کلرزنی از نظر فاز مایع یا گاز کلر جدول ۲-۲- طبقه‌بندی انستیتو کلر آمریکا در خصوص لوله‌های مورد استفاده در سیستم‌های کلرزنی جدول ۳-۲- مزایا و معایب انواع تبخیرکننده‌ها جدول ۱-۴- نکات مهم جهت انتخاب سیستم اطفای گاز کلر جدول ۱-۷- حداکثر مقدار محصولات جانبی جدول ۲-۷- قوانین /راهنما برای محصولات جانبی گندزدایی جدول ۳-۷- وضعیت بهداشتی محصولات جانبی گندزداها ۵۶ ۶۸ ۷۳ ۷۳ ۷۳ ۷۸ ۷۹ ۸۲ ۸۳ ۸۳ ۸۴ ۸۵ ۱۹ ۳۷ ۳۱ ۶۹ ۱۹۱ ۱۹۰۲ ۱۰۴ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۳ ۱ مقدمه از نظر سازمان بهداشت جهانی به موادی که برای از بین بردن و کشتن عوامل مولد آلودگی و بیماری بر روی سطوح بی‌جان مصرف می شود گندردا اطلاق می گردد. هدف گندزدایی به حداقل رساندن خطر عفونت و یا فساد محصولات ضدعفونی کننده‌ها عوامل فیزیکی یا شیمیایی می‌باشند که برای متوقف ساختن, کاهش دادن و یا از بین بردن عوامل بیماری‌زا یا عوامل مولد آلودگی بر روی سطوح بدن جانداران (انسان یا حیوان) استفاده می‌شوند. تفاوت بین گندزداها و ضدعفونی کننده‌ها در چند مورد به‌طور خلاصه عبارت است از: - گندزداها روی سطوح و اجسام بی‌جان مصرف می‌شوند درحالی که مواد ضدعفونی کننده روی پوست. مخاط و سطوح جانداران استفاده می‌گردد. - گندزداها برای پوست و مخاط سالم مضرند درحالی که مواد ضدعفونی کننده روی پوست و مخاط سالم قابل استفاده و بی‌ضرر می‌باشند. - گندزداها بیش تر خاصیت تخریب و کشتن باکتری‌ها را دارند درحالی که مواد ضدعفونی کننده مانع رشد و نمو باکتری‌ها می‌شوند. - هدف مجموعه حاضر با مراجعه به استانداردهای روز جهانی وتجربیات سازمان‌های تخصصی و به دور از سلیقه شخصی تهیه و تدوین گردیده است. هدف از تدوین این دستورالعمل رعایت نکات استاندارد مراجع معتبر ملی و جهانی درطراحی تاسیسات سامانه‌های کلر و مشتقات آن به منظور اطمینان از عملکرد جامعء یکپارچه و مطمئن جهت به‌کارگیری در تصفیه‌خانه‌های آب و فاضلاب می‌باشد به گونه‌ای که با کاربرد آن بتوان به اهداف زیر دست یافت: - اطمینان از طراحی سیستم‌های کلرزنی مطابق کلیه استانداردهای موجود روز و ارتقای دانش نحوه احداث ساختمان و نصب تاسیسات مربوطه با در نظر گرفتن کلیه مسایل ایمنی و بهداشتی - به حداقل رساندن زیان‌های جانی و مالی ناشی از حوادث و نشت گازء آتش‌سوزی و انفجار در واحدهای گندزدایی - حفظ. تامین و ارتقای سطح بهداشت و سلامت عمومی جامعه و محیط زیست - استفاده از سیستم‌های مدرن در تامین لوازم ایمنی ایستگاهی و فردی اطلاع و آشنایی صحیح از مفاهیم و کاربرد سیستم‌های کلرزنی» رعایت ضوابط استاندارد در طراحی تجهیزات و به کار گیری موارد تثبیت شده استانداردهای جهانی و ملی در احداث ساختمان, نصب تجهیزات و رعایت موارد ایمنی فردی از عمده نکات مورد توجه در این دستورالعمل می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب به بیان دیگر برای یک طراحی مناسب با توجیه اقتصادی و ایمن باید کلیه نکات کلیدی رعایت گردد و از تکرار نورگیری...) خودداری شود. - دامنه کاربرد این دستورالعمل برای کلیه تاسیسات و تجهیزاتی که در سیستم گندزدایی تصفیه‌خانه‌های آب و فاضلاب و کلیه تاسیساتی که به سامانه کلرزنی نیازمند می‌باشند مورد استفاده قرار می‌گیرد. موارد مندرج در این ضابطه نحوه‌ی انتخاب ماده یا سیستم گندزدایی را در بر نمی گیرد. به عبارت دیگر محتوای این -------- صفحهٔ بعد -------- کلر و مشتقات آن در تصفیه آب و -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلر و مشتقات آن در نصفیه آب و فاضلاب ۳/1 ۵ ۱-۱ کلیات فرایند گندزدایی به مفهوم از بین بردن و غیرفعال‌سازی عوامل بیماری‌زا می‌باشد ولی همه میکروارگانیسم‌ها در فرآیند گندزدایی از بین نمی‌روند. در حال حاضر برای گندزدایی, روش های متعددی مانند روش‌های شیمیایی, فیزیکی, مکانیکی و پرتو افکنی وجود دارد. در هنگام استفاده از گندزداهاء ترکیبات جانبی خطرناکی نیز در آب تشکیل می‌شوند که خود موجب نگرانی‌های جدیدی در زمینه تصفیه و سالم‌سازی آب می‌گردد. عوامل موثر در گندزدایی کلر عبارت است از: - ناثیر مواد معلق < نوع میکروار گانیسم - زمان تماس و غلظت کلر - دمای سیال (آب یا فاضلاب) - درجه 01 محیط ۲-۱- خواص شیمیایی و فیزیکی کلر الف - خواص شیمیایی کلر در شرایط محیط به صورت گاز و ۲/۵ برابر سنگین‌تر از هوا می‌باشد. رنگ آن زرد متمایل به سبز و دارای بویی تند و تحریک کننده است و تنفس آن به دلیل سمی بودن باعث خفگی می‌شود. کلر ماده‌ای است اکسید کننده و خورنده که در دمای ۲۵ درجه سانتی گراد و تحت فشار ۷/۸۶ اتمسفر به مایع تبدیل می‌شود (روش کار در کارخانه تولید کلر) و جهت استفاده و حمل و نقل آنرا به درون سیلندرهای مخصوص ذخیره می‌نمایند. یک لیتر کلر مایع ۴۵۶/۸ لیتر گاز کلر در دمای صفر درجه سانتی گراد و فشار یک اتمسفر ایجاد می‌کند. بنابراین اگر کپسول محتوی کلرء صدمه دیده و نشتی داشته باشد مایع کلر به‌خاطر کم شدن فشار تبدیل به گاز شده و به سرعت منتشر می‌شود. [۱۷] کلر به خودی خود قابل انفجار نیست ولی تحت شرایطی خاص نظیر گرم شدن مخازن و لوله های حاوی گاز کلر و نیز در اثر واکنش شیمیایی با موادی مانند هیدروژن» استیلن, گاز آمونیاک. اترء قطعات و پودر فلزات مختلف منفجر خواهد شد. همچنین کلر در داخل مخازن فولادی در دمای ۲۰۰ درجه سانتی گراد قابلیت انفجار شیمیایی پیدا می‌کند و در مجاورت با مواد آلی مانند روغن‌ها و گریس‌ها قابلیت خود اشتعالی دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ب- خواص فیزیکی نام: کلر فرمول شیمیایی: دال) نقطه انجما د: ۱۱۰ - درجه سانتی گراد نقطه جوش: ۳۴۴- درجه سانتی گراد میزان انحلال در ۱۰۰ گرم آب: ۰/۷ گرم چگالی نسبت به آب در صفر درجه سانتی گراد: ۱/۴۶۷ چگالی نسبت به هوا در صفر درجه سانتی‌گراد: ۲/۴۹ جرم مولکولی: ۷۰/۹۱۳ رنگ: زرد مایل به سبز در حالت گازی و رنگ شفاف کهربایی در حالت مایع بو: تندء محرک و سوزش آور ۳-۱- هیپو کلریت سدیم هیپوکلریت سدیم ماده‌ای شیمیایی با فرمول 312۳010 است که به آن آب ژاول نیز گفته می‌شود و به صورت محلول با رنگ این ماده متمایل به زرد بوده و با بوی مخصوص (بوی کلر) قابل تشخیص است. خورندگی زیاد. ناپایداری, اکسیدکنندگی قوی و غیر قابل اشتعال بودن از دیگر مشخصات آن است و از ترکیب گاز کلر با سدیم هیدروکسید (سود سوزآور) در محیط آبی به دست می‌آید. برای نگهداشتن 1 آن در محدوده ۱۱ تا ۱۳ از سدیم هیدروکسید مازاد در 0د[1[ + ۸1801 + 13001 + [[2120 + را براساس واکنش های یدومتری. قدرت اکسیدکنندگی هر مولکول هیپوکلریت سدیم با قدرت اکسیدکنندگی هر مولکول گاز کلر مساوی بوده» بنابراین می‌توان از هیپوکلریت سدیم به‌جای گاز کلر در موارد مختلف استفاده کرد. در مراحل تولید باید از تولید کلرات که بسیار خطرساز است جدا جلوگیری گردد. در حین تولید هیپوکلریت سدیم چنانچه 11 محلول کم‌تر از ۱۰ باشد ابتدا اسید هیپوکلروس تشکیل شده که نهایتا به کلرات تبدیل می‌شود. در سیستم تولید یک مرحله‌ای تشکیل کلرات بیش‌تر مشاهده می‌شود. به همین دلیل بیش‌تر تولیدکنندگان هیپوکلریت سدیم از روش پیوسته تولید برای کاهش تشکیل کلرات استفاده می‌نمایند. تجزیه هییوکلریت سدیم به شدت تحت تاثیر دمای نگهداری است و با قدرت هییو کلریت رابطه مستقیم دارد بدین می‌شود. به‌طور کلی با افزایش ۱۶ درجه دمای نگهداری, سرعت تجزیه هیپوکلریت ۳/۵ برابر افزایش می‌یاید و یا هرچه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلر و مشتقات آن در تصفیه آب و فاضلاب ۳ ۷ درصد اولیه کلر فعال بالاتر باشد. سرعت تجزیه نیز بیش‌تر می‌شود. به طور مثال سرعت تجزیه هیپوکلریت ۱۶ درصد: ۸ ۲ برابر سرعت تجزیه هیپوکلریت ۱۲ درصد می‌باشد. [۱۷] ماده‌ای شیمیایی است با فرمول «(2)061) که در صنعت به آن پرکلرین نیز گفته می‌شود. هیپوکلریت کلسیم به صورت تجاری به اشکال مایع و جامد وجود دارد و با درجه خلوص ۶۵-۷۰ درصد عرضه می‌شود. محصول خشک آن به صورت‌های مختلفی مانند پودرء دانه‌ای و قرص وجود دارد که با توجه به خطرات کم‌تر تولید محصولات جانبی و ایمنی بیش‌تر نسبت به هیپو کلریت سدیم در تصفیه‌خانه‌های آب و فاضلاب مورد استفاده قرار می‌گیرد. به لحاظ خاصیت اکسیدکنندگی قوی, باید در شرایط خشک. خنک و در ظروف مقاوم به خوردگی نگهداری شود. در می‌دهد و در اثر تماس با رطوبت به صورت کلوخه در آمده که کاربری آن دشوار می‌گردد. نقطه جوش هیپوکلریت کلسیم غیرقابل اندازهگیری ولی دمای تجزیه و وزن مولکولی آن به ترتیب ۱۷۸ درجه سانتی‌گراد و ۱۴۲۳ است. چنانچه در ظروف در بسته و در دمای کم‌تر یا مساوی ۲۵ درجه سانتی‌گراد به دور از تابش مستقیم نور خورشید به مدت شش ماه نگهداری شود مقدار کلر فعال آن حدود ۶۲ درصد خواهد بود. [۶] ۵-۱- کلر آمین‌ها از آنجا که عملکرد این ماده ضعیف‌تر از گازکلر به خصوص در برابر کیست‌ها و ویروس‌ها می‌باشد و زمان تماس آن برای گندزدایی بسیار طولانی‌تر است برای گندزدایی زیاد توصیه نمی‌شود. واکنش ازت با کلر سه نوع کلرآمین به شرح زیر تولید می‌نماید: 0 + [عر 11« + [106] + ,لا« :منو کلرآمین 0 + دا16]ل« + ۲1061 +اعر1]لا :دی کلرآأمین 0ر1] + دا6« + 1061 + را10]ل« :تری کلرآأمین مونوه دی و تری کلرآمین را اصطلاحا کلرترکیبی می‌نامند. این واکنش‌ها به 11 دماء زمان تماس و نسبت کلر به امونیاک وابسته‌اند. در واکنش کلرء در اغلب موارد مونوکلرآمین و دی کلرآأمین تولید می‌شوند. کلرآمین‌ها در مقایسه با کلر در زمره گندزداهای ضعیف تر قراردارند. کلرآأمین‌ها در ایران استفاده نمی‌شوند و مصرف آنها در سایر کشورها نیز محدود ودر حال کاهش است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۶-۱- دی اکسید کلر دی اکسید کلر («۲10) نیز یکی از گندزداهای خانواده کلر است که قدرت گندزدایی آن معادل یا بیش از سایر ترکیبات کلر می‌باشد. قدرت آن در غیرفعال‌سازی ویروس بیش از کلر است. دی اکسید کلر بسیاری از خواص مشابه ازن را دارا می‌باشد. این ماده اکسیدکننده‌ای قوی است که تشکیل کلروفرم و کلرآمین نمی‌دهد و برای کنترل فنل‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. از مزایای دیگر دی‌اکسیدکلر این است که در آب تولید باقی‌مانده می‌کند و در محدوده‌ی وسیعی از 017 عمل می‌نماید. [۱۷] الف - ویژگی‌های فیزیکی وزن ملکولی ۵ گرم نقطه ذوب ‎٩‏ - درجه سانتی گراد گرمای نهان تبخیر ۸ ول بر گرم دانسیته مایع در ۲۰ درجه سانتی گراد ۰ کیلوگرم بر مترمکعب حلالیت در آب در ۰ ۲ درجه سانتی گراد ۰ گرم بر لیتر دمای بحرانی ۳ درجه سانتی‌گراد ب - ویژگی‌های شیمیایی دی اکسید کلر در سال ۱۸۱۳ توسط هامفری دیوی کشف شد. او گاز را با ریختن اسید کلریدریک بر روی کلرات پتاسیم تولید نمود که در سال‌های اخیر از این واکنش نیز استفاده شده است. 0 +2081 + دل + 2010 +4۳0 + 2:00 دی اکسید کلر یک ماده سریع و تاثیرگذار برای از بین بردن باکتری‌ها است و تاثیر آن در نابود کردن ژیاردیا و کریپتوس پوردیم ثابت شده است. [۴] دی اکسید کلر در شرایط اتمسفری گازی زرد تا قرمز (برحسب غلظت)» با بوی تند و زننده. ناپایدار و با وزن مخصوص بالا می‌باشد و به دلیل ناپایداری بیش از حد. درمحل مصرف باید تولید گردد. همچنین دی اکسیدکلر از واکنش ترکیب کلریت سدیم ویک اسید قوی تشکیل می‌شود: 0 + 532۳1 + 4010 ج 40 + 5۱۵010 اما معمولا این ماده از ترکیب کلر و کلریت سدیم در محل استفاده تولید می‌گردد. 270 + +2010 + درل + 20200 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلر و مشتقات آن در نصفیه آب و فاضلاب ۱۳ ۹ روش دیگری نیز با استفاده از جریان الکتریکی که دارای سیستم پیچیده‌ای است در تولید این گندزدا وجود دارد. اما به دلیل هزینه بسیار زیاد مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. ج - مزایا ۱۴۱ - عدم تشکیل کلروفرم - بالا بودن راندمان میکرب کشی - حذف طعم وبو - دی‌اکسیدکلر در غیرفعال‌سازی ویروس‌هاء ژیاردیا و کریپتوسپوریدیوم موثرتر از کلر و کلرآمین‌هاست. - آهن. منگنز و سولفیدها را اکسید می‌کند. - می‌تواند موجب تقویت فرایند زلال‌سازی شود. - طعم و بوی حاصله از جلبک‌ها و تجزیه‌ی گیاهان و همچنین ترکیبات فنلی را کنترل می‌کند. - در حضورترکیبات آلی و تحت شرایط تولید صحیح (مثلا عدم کلر زیادی)» محصولات جانبی هالوژنه تولید نمی‌نماید. - در صورت وجود ترکیبات فنل در آب یا فاضلاب استفاده از دی اکسید کلر بر کلر ارجحیت دارد و به‌طور خلاصه می‌توان گفت راندمان میکرب‌کشی دی اکسیدکلر بالاتر از کلر است و در سالم‌سازی پساب نیز بسیار موثرتر از کلر عمل می‌نماید. [۱] د- معایب |۴| - عدم کارایی ژنراتور تولید دی‌اکسیدکلر می‌تواند موجب افزایش کلر تزریقی در نقطه کاربرد شده و این اتفاق می‌تواند پتانسیل تشکیل مواد جانبی گندزدا های هالوژنه را ایجاد کند. - بالا بودن هزینه‌های مربوط به آموزش, نمونه‌برداری و تست های آزمایشگاهی کلریت و کلرات. - گاز دی‌اکسیدکلر خاصیت انفجاری دارد. - تجزیه دی‌اکسیدکلر در معرض نور خورشید. - دی‌اکسید کلر باید در محل تولید شود. - می‌تواند منجر به تولید بوهای زننده در برخی سیستم‌ها شود. - درصورت عدم کنترل دقیق در عملکرد دستگاه محصولات جانبیکلریت و کلرات تولید می‌کند. - نگهداری کلریت سدیم واسید کلریدریک نیاز به تمهیدات خاص دارد. - بالا بودن هزینه تولید و خطرات حمل و نقل گاز کلر در صورت تولید دی‌اکسید کلر با گاز کلر (153۳) ۳۳۵۵۵۱ ۶ 1151160110 -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ 0۰ هدستورالعمل احداثت سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب قدرت بالاء ماندگاری طولانی در آب و عدم تولید محصولات جانبی سرطان‌زا باعث شده که این ماده به عنوان بهترین جایگزین گاز کلر مورد توجه تصفیه‌خانه‌ها ی آب و فاضلاب قرار گیرد. [۱۷] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ ملاحظات ط اح تحصاان .۰ حظطات طر احی تحهیز ات و مانه‌های کلرزنی و مشتقات آن -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی نجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ ۳ ۱-۲- سامانه‌های کلرزنی ۱-۱-۲- ملاحظات اولیه طراحی کلر در محل سامانه کلرزنی می‌تواند با انتخاب یکی از روش‌های زیر ذخیره گردد: - ذخیره‌سازی جهت مصرف۷ روز کلر با ماگزیمم مقدار تزریق (برحسب میلی‌گرم بر لیتر) و حداکثر جریان آب - ذخیره‌سازی جهت مصرف ۱۴ روز کلر با میانگین مقدار تزریق (برحسب میلی‌گرم بر لیتر) و حداکثر جریان آب لازم به ذکر است که موقعیت و حالات مختلفی می‌تواند براین روش‌ها تاثیرگذار باشد. به عنوان مثال می‌توان از عواملی نظیر نزدیکی به مراکز تهیه کلرء احتمال وقفه در تامین کلر از سوی تامین کنندگان, احتمال وقفه در تهیه کلر به دلیل وقوع حوادث و بلایا و ... نام برد. [۱۷] هنگام انتخاب سیستم‌های ذخیره و تزریق کلرء باید ماگزیمم مقدار دبی لحظه‌ای تزریقی کلر در نظر گرفته شود. زیرا مقدار کلری که می‌تواند از مخزن ذخیره تزریق شود بستگی به میزان گرمایی دارد که به کلر داخل مخزن انتقال می‌یاید. اگر گرمای کافی به داخل مخزن نرسد جریان خروجی کاهش یافته و سرانجام متوقف خواهد شد. از سوی دیگر تحت شرایط عادی بهره‌برداری, حداکثر میزان خروجی از مخزن دارای مقدار مشخصی است که نمی‌تواند تزریق از آن بیش‌تر کلرزنی ایفا می‌نماید. به عنوان مثال, اگر حداکثر مقدار تقاضاء در فصل تابستان و زمانی که دمای محیط بالاتر از ۲۷ درجه سانتی گراد است رخ دهد. این دمای بالای محیط. باید در محاسبات مربوط به تعیین حداکثر مقدار برداشت از تنی) باید به سیستم متصل شده و در مدار بهره‌برداری باشد و میزان مصرف میانگین نیز مشخص می‌کند چه تعداد از آن‌ها باید در محل سامانه ذخیره گردند. [۱۷] ۲-۱-۲ تقسیم‌بندی سامانه‌های کلرزنی از نظر مخازن ذخیره کلر چند روش مختلف برای ذخیره کلر وجود دارد. از کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین حالت به ترتیب شامل سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی, مخازن تنی, مخازن متصل به تریلی‌های ۱۷ تنی, مخازن ۳۰ ۵۰ و ۸۰ تنی,ء مخازن متصل به تانکرهای ریلی ۰ تنی و مخازن ذخیره کلر محلی در محل سامانه می‌باشند. [۱۷] و [۱۸] با توجه به این که در سامانه‌های کلرزنی کشور عموما از سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی یا مخازن تنی استفاده می‌شود. در این دستورالعمل به این نوع سیلندرها و مخازن پرداخته شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ و میزان مصرف کلر می‌باشد. درصورتی استفاده می‌گردد. ۵ صرفه‌تر است. [۱۱۹ ۱-۲-۱-۲ ویژگی مقدار شارژ گاز در شکل (۱-۲) سیلندرها دارای شده است و شیر با ۰ هدستورالعمل احدات سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و آنه خصوص این که از سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی یا مخازن تنی کلر استفاده گردد. تاب می‌باشد و هزینه هر کیلوگرم کلر استحصالی از سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی بیش: که مصرف روزانه یک واحد کم‌تر از ۲۳ کیلوگرم بر روز باشد. عموما از سیلندره ر واحدهایی که مصرف روزانه آن‌هاء بیش از این مقدار باشد. استفاده از مخازن ت: ها و مشخصات سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی اید مطابق با استانداردهای ملی ایران به شماره ۶۵۹۱ و ۷۹۰۹-۳ ساخته شده باشن درز با قابلیت پرشدن مجدد و فشار طراحی ۲۲ اتمسفرساخته می‌شوند و بدنه آنها زرد ر کلر هیچ گاه نباید بیش‌تر از *۸ تا ۸۵ درصد حجم سیلندر یا مخزن باشد. [۷] یک سیلندر ایستاده کلر به همراه بخش‌های مختلف آن نشان داده شده است. ۱- بدنه ۲ شانه سیلندر ۳ گلویی رزوه‌دار و نافی ۵- پایه ۶- پلاک مشخصات و کنترل شکل ۱-۲- بخش‌های مختلف سیلندر ۶۸ کیلوگرمی .یک خروجی بوده که به یک شیر آرام بازشونده (با تعداد دور بالا جهت باز یا بسته یک کلاهکی که داخل آن رزوه بوده و بر روی سیلندر بسته می‌شود. در هنگام دو عامل هزینه ر از مخازن تنی ای ۶۸ کیلوگرمی نگ است. [۷] شدن کامل) مجهز حمل و نقل ویا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی تنجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ ۵ ذخیره‌سازی محافظت می‌گردد. این کلاهک باید همواره بر روی سیلندر بسته شده و فقط در هنگام بهره‌برداری از سیلندر از روی آن باز شود. [۱۷] شیر سیلندرهای کلر از نوع شیرهای آرام بازشونده (ساقه دنده ریز) با فیوز حرارتی [۱۷] (البته شیر سیلندرهای کلر مورد استفاده در ایران عموما فاقد فیوز حرارتی است) و قطر آن ۳/۴ اینچ است. [۲۱] فیوز حرارتی در واقع قطعه‌ای قابل تعویض است که در مرکز خود. حفره‌ای سراسری, پر شده از فلزی قابل ذوب دارد. این فلز به گونه‌ای انتخاب شده که در دمای ۷۴ - ۷۰ درجه سانتی‌ گراد ذوب شود. [۲۱] بدنه شیر عموما از آلیاژهای سیلیکون - سرب - برنز ساخته شده که جهت مصارف کلر مناسب می‌باشد. [۱۷] کلر) می‌توان به مرجع [۳۱] مراجعه نمود. از آنجا که کلر در سیلندرهاء به صورت مایع ذخیره می‌شود. اولین مرحله برای تزریق» تبخیر کلر مایع خواهد بود که مانند تبخیر هر مایعی, فرآیندی گرماگیر است. در سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی. حداکثر مقدار برداشت حدود ۷۰۰ گرم بر ساعت در شرایط متعارفی (دمای ۲۵ درجه سانتی گراد وفشار یک اتمسفر) می‌باشد. [۱۷] باید توجه داشت که این مقدارء حداکثر سرعت برداشت مداوم در دمای مورد نظر است. اگرتزریق به صورت غیر مداوم و برای زمان کوتاهی صورت پذیرد. مقدار بیش‌تری قابل برداشت خواهد بود. [۱۷] هر سیلندر کلر در پایان بازه زمانی آزمون و بازرسی دوره ای که دو سال تعیین می‌گردد باید جهت انجام آزمون و بازرسی‌های لازم به یکی از مراکز تایید صلاحیت شده یا شارژ کننده‌های کلر تحت نظارت شرکت‌های بازرسی مورد تایید سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ارسال شود. چنانچه قبل از پایان دوره بازرسی, آسیبی به سیلندر یا مخزن وارد شود سیلندر یا مخزن باید حتما در اسرع وقت جهت انجام آزمون و بازرسی به مراکرز تایید شده فوق ارسال گردد [۷]. ۲-۲-۱-۲ ویژگی‌ها و مشخصات مخازن تنی کلر مخازن تنی» نوع دیگری از مخازن نگهداری کلر هستند که حدود ۸۵۰ - ۸۰۰کیلوگرم کلر را در خود جای داده و به رنگ زرد می‌باشد و باید مطابق با استاندارد ملی ایران به شماره ۶۵۹۱ ساخته شوند. مخزن کلرء مخزن جوشکاری شده با قابلیت پرشدن مجدد و فشار طراحی ۲۲ اتمسفر می‌باشد که به صورت افقی مورد استفاده قرار می‌گیرد. ۱۷ در شکل (۲-۲) یک مخزن تنی به همراه بخش‌های مختلف آن نشان داده شده است. [۷] -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ 0۰ هسد«دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه‌خانه‌های فاضلاب ۹4 ۲-۲ بر های ختله مخزن تنی کلر ۱-بدنه مخزن ۸- سوراخ‌های پایه ۳-عدسی بالایی ۰ فلنج رو ۳- لوله‌های مغروق ۱- فلنج‌های مثلتی ۶- طوقه محافظ ۳- کلاهک ۷- پایه مخزن ۴۳- پیچ و مهره شیرهای مخزن تنی کلر توسط یک محفظه یا کلاهک فولادی در هنگام حمل و نقل محافظت می‌گردند. این محفظه باید فقط در هنگام بهره‌برداری از مخازن برداشته شود. وزن مخازن تنی پر کلر در حدود ۱۵۰۰- ۱۴۰۰ کیلوگرم بوده و باید به کمک تجهیزات الکترومکانیکی جابجا گردند. عموما آنها توسط کامیون‌ها توزیع و جابجا گردیده و به کمک جرثقیل و یا بالابرهایی که به قلاب و میله‌های خاص مجهز می‌باشند از محل خود بلند می‌شوند. لازم است که رانندگان کامیون‌های حمل و توزیع مخازن تنی کلرء آموزش‌های کلر می‌تواند از مخازن تنی به صورت مایع یا گاز تزریق گردد. مخازن تنی باید همواره به صورت افقی قرار داده شده و شیرها در راستای خط عمودی نسبت به‌هم قرار گیرند. مایع کلر در قسمت پایین مخزن قرار می‌گیرد و گاز کلر در قسمت بالایی آن جمع می‌گردد. برای استفاده از فاز گاز کلرء شیر بالایی و به منظور استفاده از مایع نیز شیر پایینی مورد استفاده قرار گیرد. ضروری است در این خصوص راهنمای کامل از سازنده مخزن تنی دریافت و یا کاتالوگ سازنده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی نجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ ۷ مورد دقت قرار گیرد. همانند آنچه در مورد سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی کلر گفته شد. محدودیت‌هایی در میزان برداشست گا زکلر از مخازن تنی نیز وجود دارد. در مخازن تنی کلرء حداکثر مقدار برداشت از فاز گازی ۷ کیلوگرم بر ساعت در شرایط متعارفی (دمای ۲۵ درجه نظر است. اگرتزریق به صورت غیرمداوم و برای زمان کوتاهی صورت پذیرد. مقدار بیش‌تری قابل برداشت خواهد بود. اما می‌شود که تبخیر کلر به مقدار مورد نیاز را ناممکن می‌کند. همچنین بدنه مخزن به قدری سرد می‌شود که بخار آب محیط. برروی آن یخ می‌زند. لازم به ذکر است حداکثر مقدار برداشت از فاز مایع مخزن تنی. حدود ۱۸۰ کیلوگرم بر ساعت می‌باشد. در اغلب کاربردهاء لازم است کلر به صورت پیوسته و بدون وقفه تزریق گردد و این امر مستلزم وجود چندین مخزن تنی می‌باشد (یک مخزن در مدار بهره‌برداری و مخزن دیگر در حالت آماده به کار). عملیات تغییر وضعر ضعیت از یک مخزن به مخزن دیگر نیز می‌تواند به صورت اتوماتیک و یا دستی انجام گردد. معمولا چندین مخزن تنی به یک خط لوله اصلی به صورت مشترک متصل می‌شود و به ازای هر مخزن تنی. یک عدد شیر اصلی بر روی این خطوط لوله نصب شده و لوله قابل انعطاف به این شیرها متصل می‌گردد. باشد. فشار نیز بیش‌تر خواهد بود). اگر چندین مخزن تنی از سمت شیر فاز مایع در مدار قرار گیرند. به احتمال زیاد هر یک از آنها تحت فشارهای مختلفی قرار خواهند گرفت. به دلیل این اختلاف فشارهاء مایع کلر از مخزن با فشار بالاتر به مخزن با فشار پایین‌تر جریان می‌یابد تا زمانی که فشارمخازن به حالت تعادل برسد. اگر در این حالت شیرها بسته شود یکی از مخازن بیش از حد پر خواهد شد. در این حالت اگر دما اندکی بالا رود (مثلا بر اثر تابش نور خورشید به مخزن تنی)» فشار ترکیدگی مخزن تنی و در نهایت نشت کلر گردد. درصورتی که به راحتی می‌توان با انجام تغییرات و اصلاحاتی در نحوه لوله کشی از بروز حادثه فوق جلوگیری کرد. هنگامی که چندین مخزن تنی کلر جهت استفاده از فاز مایع در مدار قرار می‌گیرند. شیر فاز گاز مخازن باید به یک خط لوله مشترک اصلی دیگر (که به این منظور تعبیه و به خروجی تبخیرکننده متصل شده است) وصل و کلیه شبرهای فاز گاز نیز باید باز شده تا اجازه داده شود که فشار به حالت تعادل برسد. سپس |- ۳۵۱8۶6 0۲ 2- ]10200۲ 6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ 0۰ هسد«دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه‌خانه‌های فاضلاب شیرهای فاز مایع مخازن تنی بازگردد. هرچند این روش باعث کاراضافی در انجام فعالیت‌های بهره‌برداری از تاسیسات می‌شود ولی می‌تواند از بروز حوادث و مخاطرات جدی جلوگیری نماید. [۱۷] هر مخزن تنی کلر در پایان بازه زمانی آزمون و بازرسی دوره‌ای که دو سال تعیین شده است باید برای انجام آزمون و بازرسی‌های لازم به یکی از مراکز تایید صلاحیت شده یا شارز کننده‌های کلر تحت نظارت شرکت‌های بازرسی مورد تایید سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ارسال شود. چنانچه قبل از پایان دوره بازرسی آسیبی به مخزن تنی وارد شود مخزن حتما باید در اسرع وقت جهت انجام آزمون و بازرسی به مراکز تایید شده فوق ارسال گردد. [۷] در خصوص سایر اطلاعات تکمیلی در مورد مخازن تنی کلر نظیر ویژگی‌های طراحی و ساخت. مواد مصرفی, روش ساخت. روش بازرسی حین ساخت. بازرسی‌های دوره‌ای, نشانه‌گذاری مخازن تنی,» دلایل و روش‌های معدوم کردن مخازن و... می‌توان به استاندارد ملی ایران به شماره ۶۵۹۱ (سیلندرها و مخازن گازکلرء ویژگی‌های ساخت وروش‌های ازمون و بهره‌برداری) مراجعه نمود. ۱-۲-۲-۱-۲- پایه کپسول برای جلوگیری از حرکت‌های ناخواسته‌ی مخازن تنی باید آن‌ها را روی پایه‌هایی استاندارد قرار داد. این پایه‌ها علاوه بر نگهداشتن مخزن تنی در ارتفاع معینی از سطح زمین برای جلوگیری از تماس با کف و همچنین ایجاد فضای مناسب برای تبادل گرما در زیر مخزن. باید دارای چرخ باشد نا بتوان در صورت لزوم (از جمله عملیات اطفا هنگام ایجاد نشت در قسمت پایینی مخزن)» مخزن را چرخاند. ابعاد واندازه این پایه‌ها در شکل (۳-۲) نشان داده شده است. شکل ۳-۲- اندازه و مشخصات پایه کپسول مخازن تنی (اعداد به میلی‌متر) [۱۷] -------- صفحهٔ بعد -------- قصل دوم - ما ۳-۱-۲ همان گو سیلندرها و می‌توان کلر اگر میزا محدودیت ه دمای محیط باید از فاز م در جدو| راحی تجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن دی سامانه‌های کلرزنی از نظر فاز کلر (م بخش‌های (۱-۲-۱-۲) و (۲-۲-۱-۲) گفد نی وجود دارد. اگر مقدار مصرف کلر در دماو ورت موازی در مدار بهره‌برداری قرار گرفته و ۸ درجه سانتی‌گراد نگه داشته شود. درصو ن تنی استفاده نمود. [۴۳] تجهیزات مربوط به سامانه کلرزنی از نظر فاز جدول ۱-۲- تجهیزات مربوط به سامانه ؟ ۹.۳/۰ ایع با گاز) شد. محدودیت‌هایی در میزان برداش- یی آن) برداشت کرد. از فاز گاز آنها استفاده نمود. البته به : رتی که مقدار تزریق بیش از ۶۸۰ کیلوگرم ب مایع یا گاز کلر نشان داده شده است. لرزنی از نظر فاز مایع یا گاز کلر سامانه‌های مایع کلر ۹ گازکلر از سرطی که است که ر روز باشد -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۱-۳-۱-۲ سامانه‌های کاز کلر سامانه‌های کلرزنی که از فاز گاز کلر استفاده می‌کنند به دو سامانه گازی تمام خلا و سامانه گازی پر فشار به شرح الف - سامانه‌های گازی تمام خلا در سامانه‌های گازی تمام خلا که دارای سیستم ساده و ایمن‌ترین ملاحظات طراحی می‌باشند. تنظیم کننده خلا" مستقیما به شیر فاز گاز سیلندر 5 مخزن تنی بسته می‌شود. این نوع طراحی دارای این مریت می‌باشد که هیچ‌گاه کلر خلا می‌باشد. [۱۷] خروجی این تنظیم کننده خلا نیز از طریق خط خلا به انژکتور» متصل می‌شود. همان‌گونه که در بخش‌های (۱-۲-۱-۲) و (۲-۲-۱-۲) گفته شد. عامل محدود کننده در استفاده از این نوع سیستم نیز محدودیت برداشت از فاز گاز سیلندر یا مخزن در طراحی این سامانه‌هاء. می‌توان از تنظیم کننده خلا و کلریناتور یکپارچه (مانند آنجه در شکل (۴-۲) نشان داده شده است) و یا از سیستم‌های جداگانه (مانند انجه در شکل (۵-۲) نشان داده شده است) استفاده نمود. گاز کلر ۷ات 8 اجه چ 5 ۳۹ ۱ : 1 ۱ ام ۹ ۱ ی دوز ِ شکل ۴-۲- سیستم گازی تمام خلا با تنظیم کننده خلا و کلریناتور یکپارچه ۱- سیلندر کلر ۲- مجموعه تن تنظیم کننده خلا ( سیستم تند تنظیم ترریق) ۳ انژکتور 327 ۷/2600 -1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی تجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ )۲ شکل ۵-۲- سیستم گازی تمام خلا با تنظیم کننده خلا و کلریناتور مجزا ۱- زرد تنظیم کننده خلا ۳ انژکتور همان‌گونه که در شکل‌ها دیده می‌شود. طراحی این نوع سیستم. بسیار ساده و ایمن بوده و بهره‌برداری و نگهداری و می‌گردد که در سامانه‌های کلرزنی کوچک. این نوع سیستم به کار گرفته شود. ب- سامانه‌های گازی پرفشار در سامانه‌های گازی پر فشارء شیر سیلندر یا شیر فاز گاز مخازن تنی کلرء از طریق لوله‌ی انعطاف‌پذیر به خط اصلی متصل گردیده و در آدامه به تنظیم کننده خلا متصل می‌شود. در این حالت‌سیستم دارای دو محدوده‌ی پرفشار (قبل از تنظیم کننده خلا) و محدوده خلا (بعد از تنظیم کننده خلا) می‌باشد. در صورت استفاده از دو سری سیلندر یا مخزن. می‌توان از سیستم تغییر وضعیت خط در هر دو مسیر خلا یا پرفشار به منظور تزریق پیوسته و مداوم کلر استفاده کرد. [۱۷] در این نوع طراحی, با توجه به فشار بالای گاز درخطوط پرفشارء خطر نشت افزایش یافته و در صورت وقوع نشتی نیز در شکل (۶-۲) سیستم گازی پرفشار نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ی ۱-۳۲ ۹ دارد. 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در تصفیه خانه‌های آب و نصفیه‌خانه‌های فاضلاب شکل ۶-۲- سیستم کلرزنی گازی پرفشار ۱- تنظیم کننده خلا ۵- خط اصلی ۲- کلریناتور دستی / کلریناتور خودکار ۶- دبی‌سنج با قابلیت ارسال سیگنال ۴-۲۰ میلی آمپر ۳ انژ کتور ۷- خط لوله آبی که کلرزنی می‌گردد -۲-۳- سامانه‌های مایع کلر همان گونه که در بخش‌های (۱-۲-۱-۲) و (۲-۲-۱-۲)گفته شد. محدودیت‌هایی در میزان برداشست گازکلر وجود در این نوع سامانه‌ها اگر مقدار مصرف بیش از مقادیر مندرج در بخش‌های فوق‌الذ کر باشد باید ملاحظات زیر در نظر 4 شود: - با توجه به میزان بالای مصرف و لزوم برداشت از فاز مایع. از مخازن تنی کلر استفاده شود. اطمینان در سیستم‌های فاز مایع می‌باشد. - تمامی تجهیزاتی که با فاز مایع کلر تماس دارند باید در برابر خوردگی ناشی از مایع کلر مقاوم باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی نجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ ۳۳ - ترتیب قرارگرفتن تجهیزات باید مطابق با نقشه جانمایی تجهیزات اصلی سامانه‌های مایع کلر مندرج در شکل (۷-۳) باشد. موی نی 9 7 وا 2 ی ۰ ۰ ی اس ت‌ زص ِ 6 <ه شم اند هی رح - اوسوسو / > مه 1 را ۳ 8 1 اس ۳.۱۳ 0 سود وم 8۵ قح الا [۰] / 1 | ال 6 1 که مه جح ۳۱ 5 ۹ ۳ در 1 حخ | شکل ۷-۲- شماتیک سامانه مایع کلر ۱- مخزن تنی کلر ‎-٩‏ شیر قطع ووصل توپی ۷ تنظیم کننده خلا ۲- پاسکول ۰- فشارسنج ۸ کلریناتور ۴- شیر کمکی ۳۲۳- تبخیر کننده ۰ بوستر پمپ ۵ لوله انعطاف‌پذیر ۳- سیستم اطمینان ۱- دیفیوزر ۷- خط لوله اصلی ۵- فیلتر تله / تله گرمکن ۳- قلاب نگهدارنده مخزن تنی ۸- مخزن انبساط و دیسک پاره شونده ‏ ۱۶- شیر فشارشکن ۴-۱-۲- تجهیزات اصلی و فرعی سیستم‌های کلرزنی ۱-۴-۱-۲- مخازن پا سیلندرهای کلر در بخش‌های (۱-۲-۱-۲) و (۲-۲-۱-۲) به تفصیل در خصوص مشخصات و ویژگی‌های سیلندرهای کلر شرح داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۳-۴-۱-۲- باسکول توزین برای وزن کردن سیلندر یا مخزن تنی کلر و مشخص نمودن میزان کلر موجود در آن‌ها از باسکول‌های هیدرولیکی با الکترونیکی استفاده می‌شود. این باسکول‌ها که در زیر مخزن یا سیلندر کلر نصب می‌گردند. معمولا دارای صفحه نمایش بزرگی برای مشاهده وقرائت مقدار کلرموجود در مخزن از فاصله دور می‌باشند. در حال حاضر اکثر سیستم‌های جدید و مدرن امروزی به باسکول‌های دیجیتالی مجهز شده‌اند که سیگنال‌های الکتریکی تولید نموده و به آسانی به بخش‌های کنترلی و پا تجهیزات کنترلی انتقال می‌یابند. باسکول‌های رایج قابل اتصال به جرثقیل سقفی در خصوص توزین در زمان مصرف کاربردی ندارد. ۳-۴-۱-۲ شیر قطع سریع در این نوع شیرها که در سال‌های اخیر و در طراحی‌های جدید سامانه‌های کلرزنی مورد استفاده قرار می‌گیرند. با قطع جریان مایع یا گاز کلر از منبع اصلی (مخزن یا سیلندر) در هنگام بروز حوادث و شکستگی در لوله‌ها و تجهیزات پایین دست مخازن تنی و سیلندرهای کلرء از گسترش و انتشار بیش‌تر گاز جلوگیری می‌نمایند. شیر قطع سریع در حقیقت همان شیر اصلی مخزن تنی یا سیلندر کلر می‌باشد که مجهز به عملگرهایی برقی (البته عملگرهای نیوماتیکی نیز وجود دارند) با گشتاور تولیدی بالا می‌باشد. این عملگر مستقیما و بدون هیچ‌گونه اتصال یا واسطه‌ای, بر روی شافت شیر اصلی مخزن تنی یا سیلندر کلر نصب می‌گردد. در هنگام نشت گاز»ه سیگنال نشت از طریق دتکتور گاز کلر به سیستم کنترلی و پردازشگر این عملگرها ارسال گردیده و فرمان عملکرد عملگر و بستن شیرمخزن یا سیلندر در کوتاه‌ترین زمان ممکن صادر می‌شود. کنترلی و پردازش‌گر خارجی نیست. بدیهی است که کلیه‌ی اجزای مکانیکی و الکترونیکی این عملگرها باید در مقابل خوردگی ناشی از کلر مقاوم بوده و درجه حفاظت مناسبی را داشته باشند. در حال حاضر تنها چند شرکت در سطح جهان اقدام به تولید و ساخت این نوع عملگرها کرده‌اند. ۴-۴-۱-۲- شیر کمکی این شیرء اولین و اصلی‌ترین شیر ایمنی در سیستم‌های کلرزنی می‌باشد. شیر کمکی یک شیر سوزنی (مشابه شیر سیلندر یا مخازن تنی کلر و هم قطر آن) است که به جز در سیستم کلرزنی تمام خلا (که در این نوع سیستم‌ها.ء تنظیم کننده خلابه صورت مستقیم و بدون واسطه به شیر مخزن یا سیلندر متصل می‌گردد) در دیگر سیستم‌های کلرزنی. برای محافظت از خط لوله. روی شیر مخزن یا سیلندر نصب و لوله‌ی انعطاف‌پذیر به آن متصل می‌گردد. به این ترتیب با |- 1106 ۳۲۵۱۵1۱۵۲ )1۳( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی تجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۵ بسته بودن شیر کمکی به عنوان دومین تجهیز قطع جریان گاز یا مایع کلر هنگام تعویض مخازن پر و خالی از ورود رطوبت هوا به داخل خط لوله و خوردگی ناشی از آن و نیز از نشت کلر باقی‌مانده در لوله انعطاف‌پذیر در هنگام تعویض مخازن پر و خالی جلوگیری می‌نماید. [۱۷] این کار به کمک یک مجموعه شامل یک قطعه نگهدارنده به شکل لاء لوله انعطاف‌پذیر و شیر انجام می‌شود. قطعه نگهدارنده به طور کامل شیر سیلندر یا مخزن را فرا گرفته و به کمک یک آچار برروی شیر سیلندر محکم می‌شود که این عمل منجر به فشرده شدن یک واشر سربی بین رویه قطعه نگهدارنده و رویه شیر سیلندر گردیده و یک گازبندی مناسب ادامه. این لوله توسط یک شیر قطع و وصل به سیستم کلرزنی متصل می‌شود. شکل (۸-۲) نحوه نصب و اتصال شیر کمکی را نشان می‌دهد. شکل ۸-۲- نحوه نصب و اتصال شیر کمک ۵-۴-۱-۲ لوله انعطاف ید بر جهت اتصال خط کلکتور به سیلندر یا مخازن تنی. از لوله فلزی قابل انعطاف بدون درز از جنس مس مطابق استاندارد" با سطح خارجی آبکاری شده با روی, کادمیوم. نقره» مونل مطابق استاندارد" با ضخامت دیواره حداقل ۰/۸۸ میلی‌متر استفاده می‌گردد. این لوله‌ها جهت فشار نامی ۱۶ بار و فشار تست ۴۰ بار طراحی و ساخته شدهه‌اند. [۲۱] با 8 ۸51۲ - ۱۷1۵101۵5 ۵0 8 1۹۱ ۱۵۲ باه زموگ حقز ۸ -1 5 ]۸۹1۲ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و تصفیه خانه‌های فاضلاب توجه به این که در هر بار باز یا بسته کردن این لوله‌ها به منظور وارد مدار یا خارج از مدار کردن مخازن یا سیلندرهای کلرء لوله‌ها خم و راست می‌گردند. امکان بروز پدیده خستگی در این حالت افزایش یافته و لذا لوله انعطاف پذیرء به عنوان ضعیف‌ترین بخش در سیستم‌های کلرزنی مطرح است و باید به صورت منظم مورد بازدید قرارگیرد. در حالت عادی این لوله‌ها باید حداقل سالی یک‌بار تعویض شوند ولی در صورت وجود هرگونه تردیدی درخصوص کیفیت لوله‌هاء آن‌ها باید به سرعت تعویض گردند. [۱۷] براساس مقالات انستیتو کلر امریکا"ء لوله انعطاف پذیر مسی با قطر ۱/۴ اینچ با ۳/۸ اینچ با سایز اتصال ۳/۴ اینچ جهت استفاده در سیستم‌های کلرزنی توصیه و پیشنهاد شده است. [۲۱] طول این لوله‌ها باید حداقل ممکن باشد و برای اتصال به مخازن کلر طول آن نباید از مقادیر داده شده زیر تجاوز نماید: الف - برای اتصال به سیلندرهاء یک متر ب- برای اتصال به مخازن بزرگ (مخازن تنی کلر)» دو متر. [۳] ۶-۴-۱-۲ شیر خط اصلی همان گونه که قبلا نیز ذکر شد. معمولا چندین مخزن تنی کلر به یک خط لوله اصلی متصل می‌گردند و به ازای هر مخزن تنی. یک عدد شیر بر روی این خطوط لوله نصب شده و لوله قابل انعطاف به این شیرها متصل می‌شود. این شیرها عموما از نوع شیرهای سیلندر یا مخازن تنی کلر بوده و نیازی به استفاده از فیوز حرارتی ندارند. استفاده از این شیر امکان تعویض لوله‌ی انعطاف پذیر یک مخزن خاص یا تعویض مخزن خالی (در مواردی که از شیر کمکی استفاده نشده باشد) را بدون خروج کلر از لوله‌ها فراهم می‌سازد. بدیهی است قطر این شیرها باید مطابق با قطر خط لوله اصلی باشد. ۷-۴-۱-۲- خط لوله اصلی چند سیلندر یا مخزن کلر را می‌توان از طریق شیر کمکی. لوله‌ی انعطاف‌پذیر و شیر خط اصلی به خط لوله اصلی متصل کرده و همزمان آن‌ها را به کاربرد. همچنین, وجود خط لوله اصلی, امکان استفاده از یک کلریناتور برای چند مخزن و قطع نشدن جریان تزریق هنگام تعویض مخازن پر و خالی را فراهم می‌کند. تجهیزاتی نظیر تبخیر کننده. شیر فشارشکن, فیلتر یا مخزن انبساط (در برداشت از فاز مایع) روی خط اصلی نصب می‌شوند. خط اصلی در سیلندرها برای برداشت از فاز گاز تعبیه می‌شود. برای مخازن تنی, برداشت از هر دو فاز مایع و گاز از طریق خط اصلی, با طراحی خاص هر یک امکان‌پذیر است. همان‌گونه که در بخش (۲-۲-۱-۲) ذکر شد. در هنگام استفاده از خط اصلی برای برداشت از فاز مایع, باید مراقب بود بیش از ظرفیت پر نشود. ۱- ۸۵۲۵0 6310۳126 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی نجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۳۷ گفتنی است جنس و مواد تشکیل دهنده‌ی لوله‌ها و شیرها براساس شرایط عملیاتی طبقه‌بندی و انتخاب می‌شوند. جدول (۲-۲) طبقه‌بندی انستیتو کلر آمریکا را نشان می‌دهد. [۲۱] جدول ۲-۲- طبقه‌بندی انستیتو کلر آمریکا درخصوص لوله‌های مورد استفاده در سیستم‌های کلرزنی ۶- تا ۱۴۹ ۱- تا ۱۴۹ کاز با ماج ۳۹۶ به طور کلی تمامی لوله‌هاء اتصالات. شیرها و تجهیزات باید برای خط حاوی کلر به هر دو حالت گاز و مایع کلر و مطابق با کلاس عملیاتی ۴ طراحی و اجرا گردند از این‌رو مقاومت فشار ۲۰۶۸ کیلو پاسکال (حدود ۲۰ بار) برای همه‌ی همجنین خط لوله‌ی پرفشار باید از جنس کربن استیل بدون درز و دارای استاندارد 80 56۳ 5 0۲۵00 ۸106 ‎۸٩1/‏ با 0 ۸5۱/۲ و تمامی اتصالات و فلانج‌ها باید از جنس فولاد آهنگری شده و دارای استاندارد ۸105 ‎۸٩578/‏ باشند. تمامی لوله‌هاء اتصالات. شیرها و تجهیزات باید برای خط حاوی کلر به هر دو حالت گاز و مایع کلر طراحی و اجرا گردند. از این‌رو مقاومت خوردگی در هر دو لایه‌ی بیرونی و داخلی آن‌ها باید تضمین شود. استفاده از رنگ (زرد) برای محافظت لایه‌ی بیرونی لوله‌ها از خوردگی, با توجه به طراحی سازنده آزاد است. خطوط لوله‌ی پرفشار در همه‌ی ایستگاه‌ها باید از طریق اتصالات فلنجی به گونه‌ای طراحی و اجرا شوند که امکان تمیز کردن داخل خط لوله وجود داشته باشد. در ایستگاه‌های بزرگ با ظرفیت تزریق بیش از ۱۰ کیلوگرم بر ساعت گاز کلرء خط لوله‌ی پرفشار یا خط کلکتور باید دارای لوله و اتصالات به قطر یک اینچ و در ظرفیت‌های پایین‌ترء قطر ۳/۴ اینچ در نظر گرفته شود. [۲۱] برای خط خلاء بسته به طراحی سازنده می‌توان از لوله‌های سخت یا انعطاف‌پذیر پلیمری نظیر پی وی سی. سی پی وی سی و ... استفاده نمود که با توجه به شرایط از طریق مراجع معتبر قابل انتخاب هستند. ۸-۴-۱-۲- مخزن انبساط تجهیز دیگری که مختص سیستم‌های تزریق مایع کلر می‌باشد. مخزن انبساط است. مایع کلر دارای ضریب انبساط -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب از این مساله, این مخزن باید در خط لوله مایع کلر و بین هر دو شیر نصب گردد و حجم آن نیز باید ۲۰ درصد حجم خط لوله (حجم خط لوله بین دو شیر) باشد. [۱۹] بنابراین باید یک مخزن انبساط بر روی خط مایع و بلافاصله قبل از سیستم تغییر دهنده وضعیت خطوط و یک مخزن انبساط دیگر روی خط مایع و قبل از تبخیر کننده نصب گردد. [۲۱] در ورودی مخزن انبساط. یک دیسک پاره شونده قرار داده می‌شود که این دیسک در فشار ۱۴/۵ تا ۱۷ بار (حسب نوع و کارخانه سازنده) پاره شده و مایع کلر به داخل مخزن انبساط سرازیر می‌گردد که این عمل منجر به کاهش فشار خط لوله می‌شود. برخی از مخازن انبساط دارای یک کلید فشار نیز می‌باشند که در صورت پاره شدن دیسک پاره شونده و افزایش فشار داخل مخزن. عمل نموده و هشدارهای صوتی یا نوری لازم را صادر می‌نماید. ۱۷۱ با توجه به ضریب انبساط حجمی بسیار زیاد مایع کلرء لازم است که حتما فشار اضافی در داخل یک مخزن تخلیه شود و استفاده از شیرهای اطمینان تخلیه بر روی خطوط مایع کلر مجاز نمی‌باشد. ۹-۴-۱-۲ شیر آلات توپی قطع و وصل شیرألات مورد استفاده در سیستم‌های کلرزنی» محصولاتی با کیفیت مهندسی بالا بوده و نمی‌توان از شیرهای معمولی جهت این نوع کاربرد استفاده نمود. [۲۱] شیرلات توپی از نوع شیرهای قطع و وصل ۰ دور بوده که به منظور قطع و وصل جریان گاز یا مایع کلر در جنس بدنه این شیرها ازفولاد فورج شده و یا ریخته‌گری و جنس محور و توپی نیز از مونل و یا آلیاژ کرومء نیکل, مولیبدن " ساخته می‌شود. [۲۱] شیرهای توپی مورد استفاده در سیستم‌های کلرزنی دارای طراحی و ویژگی خاصی بوده که باعث تمایز آنها با انواع افتادن مایع کلر در خطوط لوله و اتصالات کاهش یابد. اگر در سیستم‌های حاوی کلر مایع از شیرهای توپی با مکانیزم معمولی استفاده گردد. این احتمال وجود دارد که در هنگام بستن شیر مایع کلر در داخل حفره توپی به دام بیفتد. به منظور جلوگیری از بروز چنین امری, این شیرها باید به گونه‌ای طراحی شوند که بتوانند فشار اضافی ناشی از انبساط کلر مایع (گیر افتاده داخل حفره‌ی توپی) هنگام بسته بودن شیر راءدر جهت فشار بیش‌تر کاهش دهند. این کار به دو روش امکان‌پذیر است. روش اول تعبیه‌ی سوراخ ریزی روی توپی شیر در جهت فشار بیش‌تر خط و روش دوم استفاده از نشیمن‌گاه‌های انعطاف‌پذیر در شیر می‌باشد. [۲۱] ۱- 11۵۹۸11 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی تجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ ۳۹ ۱-۴-۱-۲ فشارسنج انبساط نصب گردد. به منظور اندازه گیری فشار خط مایع یا گاز کلر به کار گرفته می‌شود و می‌تواند از نوع عقربه‌ای ساده عقربه‌ای کنتاکت‌دارء دیجیتالی مجهز به خروجی ۴-۲۰ میلی‌آمپر و یا انواع دیگر باشد. با توجه به خورندگی گاز یا مایع کلرء درصورتی که قطعات داخلی فشارسنج در تماس با گاز یا مایع کلر قرار گیرند. به سرعت دچار خوردگی و أسیب دیدگی می‌شوند. به منظور جلوگیری از بروز چنین مساله‌ای, فشارسنج‌های کلر بر روی قطعه وأسطی به نام دیافراگم جدا کننده نصب می‌گردند که این قطعه دارای یک دیافراگم مقاوم در برابر کلر (نظیر مونل یا تانتالیوم) بوده و قسمت بالایی آن با مایع غیر قابل تراکم پر شده است. فشار مایع یا گاز کلر به دیافراگم اعمال شده و دیافراگم نیز به نوبه خود فشار را به سیال واسط منتقل می‌نماید و این سیال باعث تحریک مکانیزم داخلی فشارسنج می‌گردد. قطر صفحه نمایشگر فشارستج‌های عقربه‌ای باید حداقل ۱۵۰ میلی‌متر باشد. [۳۱] ۱۱-۴-۱-۲- سیستم خودکار تغییر وضعیت سیلندر / مخازن تنی پر و خالی در اغلب کاربردهاء لازم است که کلر به صورت پیوسته و بدون وقفه تزریق گردد. این امر مستلزم وجود چندین سیلندر یا مخزن تنی کلر می‌باشد (یک سیلندر یا مخزن در مدار بهره‌برداری و سیلندر یا مخزن دیگر در حالت آماده به کار). عملیات تغییر وضعیت از یک سیلندر یا مخزن به سیلندر یا مخزن دیگر نیز می‌تواند به صورت خود کار و یا دستی انجام شود. برای این منظور و با توجه به مقدار مصرف می‌توان از دو نوع سیستم به شرح زیر استفاده کرد: الف - سیستم خودکار تعویض کننده خطوط تحت خلا درصورتی‌که طراحی سیستم به صورت تمام خلا باشد (تنظیم کننده خلا مستقیما بر روی مخزن با سیلندر نصب شده باشد) این نوع سیستم اتوماتیک تعویض خطوط که بعد از تنظیم کننده خلا و در خط خلا نصب می‌شود. مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع سیستم. خود به دو نوع تقسیم می‌گردد. در نوع اول, سیستم شامل یک شیر توپی سه راهه و یا دو شیر توپی سیلندرء میزان خلا کاهش یافته و پس از رسیدن فشار به فشار تنظیم شده» سیستم کنترلی, فرمان تغییر وضعیت شیر ۳ راهه و یا مانور شیرهای ۲ راهه (بازشدن شیر بسته و بسته شدن شیر باز) را صادر نموده و مسیر از خط لوله اصلی خالی به خط لوله اصلی پرء به صورت خودکارانجام می‌شود. در نوع دوم سیستم شامل یک دیافراگم است که در دو سوی آن. خطوط اصلی متصل می‌گردد و با خالی شدن مخزن یا سیلندر میزان خلا افزایش می‌یابد. در این حالت دیافراگم بر اثر خلا کم‌تر خط لوله اصلی که به سیلندر یا مخزن پر متصل می‌باشد. به سمت مقابل حرکت کرده و عمل تعویض خطوط انجام می‌پذیرد. این نوع سیستم تعویض خطوط نیاز به فشارسنج و عملگر برقی و متعاقباء نیروی الکتریسیته نداشته و بسیار آرزان‌تر است. ولی محدودیت ظرفیت ساخت توسط شرکت‌های تولید کننده وجود دارد. [۱۷] -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ب- سیستم خود کار تعویض کننده خطوط پرفشار ممکن است برخی شرکت‌های تولید کننده, محدودیت ظرفیت کلر عبوری از سیستم‌های تحت خلا را داشته باشند. لذا نوع دیگر سیستم‌های تعویض خطوط. به صورت پرفشار طراحی و ساخته می‌شوند که اساس کار آن مانند سیستم خودکار تعویض کننده خطوط تحت خلا می‌باشد. برخی از این سیستم‌ها به جای استفاده از متغیر فشارء از متغیر وزن سیلندر یا مخازن کلر که بر روی باسکول قرار داده شده‌اند. به منظور تعیین وضعیت پر یا خالی بودن سیلندر یا مخزن تنی و صدور فرمان تعویض خطوط استفاده می‌نمایند. البته سیستم‌هایی که براساس فشار کار می‌کنند. گزینه بهتری می‌باشند زیرا اگر در هنگام بهره‌برداری. مخزن یا سیلندر کلر منجمد شود. این سیستم‌ها یک مخزن یا سیلندر جدید و تازه را وارد مدار بهره‌برداری کرده و تزریق کلر به صورت پیوسته ادامه می‌یابد. در حالی که سیستم‌هایی که براساس وزن کار می‌کنند مشکل به وجود آمده را احساس نمی‌نمایند. [۱۷] ۱۳-۴-۱-۲- تبخیر کننده کلر مایع به منظور استفاده از کلر مایع در سیستم کلرزنی, باید مایع به گاز تبدیل شود که این امر توسط دستگاه تبخیر دو نوع تبخیر کننده جهت تبخیرکلر مایع وجود دارد: یک نوع تبخیر کننده‌های لوله‌ای (کویلی) و دیگری تبخیر کننده‌های مخزنی که در هر دو مورد. گرمای منتقل شده به کلر جهت تبخیر آن. به صورت غیرمستقیم از سیال داغ (این سیال عموما آب و در برخی از انواع دیگر تیخیر کننده. روغن می‌باشد) منتقل می‌شود. به بیان ساده‌تر, مایع به سیستم تبخیر کننده وارد شده و گاز کلر از سیستم خارج می‌گردد. گازی که از تبخیر کننده خارج می‌شود در نقطه شبنم (نقطه اشباع) یا نقطه نزدیک به آن می‌باشد و این بدین معناست که اگر دما کاهش یابد. گاز کلر مجددا کندانس شده و به مایع تبدیل می‌شود.از آنجایی که برخی از تجهیزات پایین دست تبخیر کننده, مناسب تماس با کلر مایع نبوده و مایع شدن کلر می‌تواند منجر به بروز مشکلات جدی بهره‌برداری و بروز آیراد و وقفه در آن‌ها گردد. لذا گاز کلری که از تبخیر کننده خارج می‌شود باید تا حد معینی, فوق اشباع باشد. افت فشار در لوله‌ها و تجهیزات پایین‌دست تبخیر کننده (فیلترهاء شیرآلات و ..) باعث کاهش فشار و ایجاد پدیده ژول - تامسون گردیده و منجر به سرد شدن مجدد کلر و میعان آن می‌گردد. [۱۷] به همین دلیل توصیه می‌شود که به منظور کاهش افت فشار و جلوگیری از دوباره مایع شدن گاز خروجی از تبخیر کننده» طول مسیر خط گازی که به کلریناتور متصل می‌شود تا حد امکان کوتاه باشد. تبخیر کننده‌های نوع لوله‌ای, شامل یک کویل لوله‌ای است که در داخل یک حمام آب داغ مستغرق گردیده است. کلر مایع از قسمت پایینی لوله وارد شده و همچنان که تبخیر می‌گردد در لوله بالا می‌رود. در این مدل از تبخیرکننده‌هاء کلر در داخل لوله. تبخیر شده و حباب‌های گاز تولیدی درداخل لوله. به قسمت بالای لوله حرکت می‌کنند. اما این نکته -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی تنجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ )۳ مهم است که لوله‌ها دارای شیب و انحنای مناسبی بوده تا نسبت مناسب گازبه مایع تامین شود. گرمای لازم جهت فوق اشباع کردن گاز کلرء از داخل کویل تبخیرکننده و از نقطه بالاتر از محل تلاقی مرز مایع و گاز در داخل لوله. به گاز منتقل می‌گردد. محل این نقطه. بستگی به شرایط هیدرولیکی داخل تبخیر کننده دارد. در تبخیر کننده‌های نوع لوله‌ای. این خطر وجود دارد که عبور سریع و غیرعادی کلر مایع از داخل مخازن ذخیره کلرء یک حجم گلوله‌ای شکل از کلر مایع را بدون اینکه فرصت کافی جهت تبخیر آن در تبخیر کننده وجود داشته باشد. از داخل تبخیر کننده به بیرون براند. این مساله می‌تواند ناشی از بازکردن سریع شیر خروجی مخزن کلر باشد. تبخیر کننده‌های مخزنی شامل دو مخزن استوانه‌ای داخل یکدیگر می‌باشند. کلر در داخل مخزن داخلی تبخیر می‌شود.مخزن بیرونی (خارجی) نیز به عنوان حمام آب عمل نموده و گرما از حمام آب به مایع کلر مخزن داخلی از و بخش فوق اشباع می‌باشد که براساس بخش ۸ استاندارد بویلرها و مخازن تحت فشار" ساخته می‌شود. جدول (۳-۲) مزایا و معایب هریک از انواع تبخیرکننده‌ها را بیان می‌نماید. [۱۷| جدول ۳-۲- مزایا و معایب انواع تبخیر کننده‌ها تبخیرکننده‌های لوله‌ای مزایا معایب ظرفیت بالا به دلیل سطح تماس ساختار ساده ظرفیت محدود به دلیل سطح تماس و انتقال حرارت بالا بهره‌برداری و نگهداری و تعمیرات آسان و انتقال حرارت کم احتمال بسیار کم تشکیل :|۸2 احتمال زیاد گرفتگی ناشی از احتمال کم گرفتگی ناشی از وجود وجود رسوبات دال)۲۵] رسوبات «[ل۵6] احتمال بروز نشتی به دلیل حجم کلر داخلی بسیار کم تنش‌های حرارتی لوله‌ها و تعداد احتمال کم تشکیل )۱۷ اتصالات زیاد بیش‌ترین امکان احتمال انجماد امکان ساخت با ضخامت های بالا و محدودیت نسبی در فوق اشباع کردن گاز خروجی آب داخل مخزن کاهش احتمال نش داخلی به نسبت مدل های لوله ای با توجه به اینکه کلر باید توسط آب گرم شود. بدیهی است که به آب گرما داده می‌شود و این کار معمولاتوسط گرمکن‌های الکتریکی مستغرق انجام می‌پذیرد. در برخی از انواع تبخیرکننده‌هاء گرمکن‌ها مستقیما در داخل آب و زیر مخزن داخلی حاوی کلر و در پاره‌ای دیگر از انواع تبخیر کننده‌هاء به صورت عمودی در یک مخزن کوچک مجاور قرار داده می‌شوند. یک پمپ کوچک نیز آب را از آب مخزن داخلی تبخیر کننده به این مخزن کوچک پمپ نموده و آن را از داخل فضای گرمکن‌ها عبور می‌دهد. [۱۷] ۱- ۸۹۸/۸ 0۵۳1 ٩ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب عملکرد مخزن آب داغ می‌تواند اثر مهمی بر راندمان تبخیر کننده داشته باشد. مخزن بیرونی بنا به ضرورت به فضای اتمسفر راه دارد. بنابراین در بیش‌تر مواقع تبخیر سطحی آب از داخل این مخزن رخ خواهد داد. این مساله باعث می‌شود سطحی آب منجر به افزایش غلظت نمک‌ها و سختی آب نیز می‌گردد. وجود این نمک‌ها موجب ایجاد یک لایه رسوب بر روی سطح بیرونی مخزن داخلی شده و منجر به کاهش نرخ انتقال حرارت به مخزن یا لوله حاوی کلر می‌شود. همچنین می‌تواند منجر به ایجاد خوردگی در مخزن داخلی یا لوله شود. به منظور جلوگیری از بروز این مساله. تبخیر کننده‌ها مجهز به سیستم حفاظت کاتدیک و آندهای فداشونده می‌باشند که این آندها کمک می‌کنند که نمک‌ها به صورت محلول در آب باقی‌مانده و خواص خوردگی آب کاهش یابد. این آندهای قربانی باید در بازه‌های زمانی مشخص (براساس توصیه سازنده) بازدید و تعویض شوند. یک راه حل مناسب و خوب به منظور حل مشکل فوق و کاهش نرخ رسوب‌گذاری در تبخیرکننده‌هاء استفاده از آب نرم و ایجاد یک دبی ثابت آب تازه به منظور تعویض آب داخل تبخیر کننده می‌باشد. این روش کمک می‌کند که میزان نمک‌های موجود در آب داخل تبخیر کننده, درحد پایین و مناسبی نگهداشته شود. [۱۷] در تبخیر کننده‌ها نباید از آب مقطر یا آب یونیزه شده استفاده شود.» زیرا این گونه آب‌ها (آب خیلی خالص) خورنده توصیه می‌شود که در تبخیر کننده‌ها از آب شبکه شهری که دارای سختی مناسب در محدوده استاندارد ملی ایران به شماره ۱۰۵۲ می‌باشد. استفاده گردد. تبخیر کننده‌های ساخت شرکت‌های مختلف, صرف نظر از ظرفیت آن‌ها. شکل فیزیکی یکسانی دارند. تنها تضاوت در اندازه گرمکن‌های الکتریکی آن‌ها می‌باشد. بزرگ‌ترین اندازه در دسترس فعلی جهت تبخیر کننده‌های کلرء ظرفیتی در حدود ۲۰۰ کیلوگرم بر ساعت تزریق کلردارد. هرچند که برخی از انواع این تبخیر کننده‌هاء تحت شرایط محیطی خاصی و در یک بازه زمانی کوتاه توانایی تبخیر حدود ۲۵۰ کیلوگرم بر ساعت کلر را دارا می‌باشند که در این موارد نیز همواره» احتمال میعان مجدد گاز وجود دارد. |۱۷ | با توجه به این که تبخیرکننده‌هاء تجهیزاتی بزرگ. حجیم و سنگین می‌باشند. لذا فرآیند گرم شدن آن‌ها در هنگام راه‌اندازی سیستم. به مدت زمانی نسبتا طولانی نیاز دارد. به همین دلیل و به منظور اطمینان از بهره‌برداری پیوسته از سیستم‌های کلرزنی لازم است که یک تبخیر کننده رزرو در هنگام طراحی سامانه در نظر گرفته شود. [۱۷] ۱۳-۴-۱-۲- سیستم اطمینان ممکن است در حالتی که تبخیر کننده در مدار بهره‌برداری قرار دارد. هر دو شیر ورودی وخروجی تبخیر بسته شده باشند. در این حالت. فشار داخل تبخیر کننده بالا رفته و مقدار زیادی کلر مایع به گاز تبدیل می‌شود که در صورت ادامه یافتن, باعث ترکیدگی تبخیر کننده خواهد شد. به منظور جلوگیری از بروز چنین حوادث ناخواسته ای باید بر روی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی نجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۳۳ دیسک پاره شونده که قبل از این شیر اطمینان نصب گردیده, پاره شده و کلید فشار عمل می‌نماید. این کلید فشار»ء یک هشدار دهنده صوتی یا نوری (آژیر یا فلاشر) را فعال می‌نماید تا به بهره‌بردار هشدار داده که تبخیر کننده را خاموش نماید. اگر تبخیر کننده خاموش نشود. فشار شروع به افزایش کرده و شیر اطمینان تخلیه فشار باز خواهد شد و فشار اضافی را تخلیه می‌نماید. خروجی شیر تخلیه باید به ورودی سیستم خنتی‌ساز (اسکرابر) گاز کلر متصل باشد و لوله‌های حوادثی, بهتر است از شیرهای قفل شونده " (شیرهایی با قابلیت قفل شدن به منظور جلوگیری از باز و بسته شدن سهوی و یا عمدی آنها) در ورودی و خروجی تبخیر کننده استفاده نمود. [۱۷] ۱۴-۴-۱-۲- فیلتر گاز کلر مایع کلر مورد استفاده در صنعت حاوی مقداری ناخالصی بوده و بدیهی است هنگامی که صدها تن گاز کلر در سیستم مورد استفاده قرار می‌گیرد. مقدار ناخالصی موجود نیز قابل توجه بوده و در بلند مدت سبب بروز گرفتگی و انسداد در لوله‌ها و دیگر تجهیزات سیستم خواهد شد. از آنجایی که ناخالصی‌ها قابل رویت نیستند. اولین نشانه وجود آن‌ها در سیستم» بروز گرفتگی در لوله‌ها و کاهش ظرفیت تزریق است. [۱۷] فیلتر گاز کلر معمولا شامل یک مخزن کوچک از جنس کربن استیل و یک فیلتر داخلی بوده و اندازه قطر ورودی آن براساس حداکثر ظرفیت تزریق طراحی سامانه و توسط کارخانه سازنده فیلتر تعیین می‌گردد. با توجه به اینکه فیلتر گاز کلر می‌تواند منجر به ایجاد افت فشار شود. لذا برخی از اوقات. میعان مجدد گاز کلر در داخل این تجهیز روی خواهد داد. و قبل از شیر فشارشکن خواهد بود. لازم است که در فواصل زمانی مشخص, فیلترها مورد بازدید قرار گیرند. زمان تعویض نیز بستگی به میزان ناخالصی کلر و رسوبات داخل مخازن تنی داشته و باید براساس توصیه کارخانه سازنده فیلتر انجام پذیرد. ۱۵-۴-۱-۲- فیلتر تله "۲ - تله گرمکن " در هنگام برداشت از فاز گاز, ممکن است قطرات ریز مایع کلر همراه با گاز از مخازن یا سیلندرهای حاوی کلرخارج و یا این که قطرات مایع در اثر انبساط ناگهانی گاز (بر اثر پدیده ژول - تامسون) در بعضی قسمت‌های مسیر ایجاد شود. [۱۷] برای حذف این قطرات از سیستم‌های مختلفی نظیر فیلتر تله یا تله گرمکن استفاده می‌شود. در فیلتر تله یا تله گرمکن (که ماما -۱ ۵۳ ۲:۱۱۵۲ -2 ۵۳ ۵۵۱۲ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ 0۰ س-«دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه‌خانه‌های فاضلاب همان فیلتر تله مجهز به گرمکن می‌باشد) با افزایش حجم مسیر جریان, انبساطی ناگهانی که بیش از همه‌ی انبساط‌های دیگر در خط گاز می‌باشد. ایجاد می‌گردد تا انبساط در دیگر قسمت‌ها بی‌اثر شده و احتمال تشکیل قطرات ریز مایع در قسمت‌های دیگر کاهش یابد. کلر نیز با توجه به وجود گرمکن و گرم شدن گاز در داخل تله گرمکن, تبخیر خواهد شد. در طراحی برخی شرکت‌ها به ویژه در کلریناتورهایی که مستقیما به شیر مخزن یا سیلندر وصل می‌شوند. کلریناتور دارای یک گرمکن در مسیر گاز است. [۱۷] ۱۶-۴-۱-۲- شیر فشارشکن فشار گاز کلر خروجی از تبخیر کننده برابر با فشار کلر داخل مخازن یا سیلندرهای ذخیره است. به منظور تزریق مطمئن و ایمن کلرء لازم است که فشار گاز تا حد خلا کاهش یابد. این کار دردو مرحله انجام می‌پذیرد. در مرحله اول با استفاده از شیرفشارشکن و در مرحله دوم با استفاده از تنظیم کننده خلا [۱۷] (به غیر از سیستم‌های تمام خلا). شیرفشارشکن گازکلر به چند منظور و به شرح زیر در سیستم‌های کلرزنی به کار گرفته می‌شود: - کاهش فشار گاز کلر به منظور جلوگیری از احتمال میعان مجدد گاز براساس نمودار فشار بخار کلر [۱۷] - به عنوان یک تجهیز ایمنی برای دستگاه تبخیر کننده و سیستم کلرزنی [۱۷] شیرهای فشارشکن در دو نوع دستی و مجهز به عملگر (الکتریکی, نیوماتیکی, هیدرولیکی) ساخته شده و مورد استفاده قرار می‌گیرند. شیر فشارشکن یک ارتباط الکتریکی با عملکرد تبخیر کننده داشته و با خاموش شدن تبخیر کننده, کاهش سطح آب و در هنگام لوله کشی, باید دقت شود که شیر فشارشکن تا حد ممکن در نزدیک‌ترین محل و بلافاصله بعد از تبخیر کننده و با فاصله مناسب (به منظور در دسترس بودن فضای کافی جهت انجام فعالیت‌های نصب. راه‌اندازی و نگهداری و تعمیرات) با تنظیم کننده خلا نصب گردد. این عمل به گاز که به دلیل اثر ژول - تامسون و پس از عبور از شیر فشارشکن سرد شده است. اجازه می‌دهد که اندکی گرما از محیط پیرامون دریافت نماید. این مقدار گرمای اضافه شده» عموما جهت جلوگیری از میعان مجدد گاز کافی می‌باشد. [۱۷] ۱۷-۴-۱-۲- تنظیم کننده خلا در سیستم‌هایی که از فاز گاز کلر استفاده می‌نمایند. گاز کلر به صورت مستقیم از مخزن تنی یا سیلندر کلر به تنظیم کننده خلا داده می‌شود. در سیستم‌هایی که از فاز مایع استفاده می‌گردد. گاز کلر بعد از تبخیر کننده و شیر فشارشکن وارد تنظیم کننده خلا می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی نجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۳۵ نصب می‌گردد. فشار گاز در سیستم به خلا ایجاد شده توسط انژکتور تبدیل می‌شود و ساختار آن به گونه‌ای است که به این ترتیب با کاهش طول خط پر فشار و تبدیل آن به خط خلا و کنترل عبور گازه خطر نشت از خط پرفشار به حداقل خواهد رسید که این امر باعث بالا رفتن ایمنی سیستم می‌گردد. در تنظیم کننده خلاء تفاوتی بین سیستم تزریق مایع و فنرء اندازه حرکت و میزان بازشدگی دیافراگم را کنترل می‌کند. در برخی از تنظیم کننده‌های خلا یک خلاسنج نیز به بدون خلا ایجاد شده توسط انژکتورء تنظیم کننده خلا بسته می‌ماند و جریان عبوری کلر قطع می‌گردد. این مساله باعث حصول اطمینان از خروج کلر تحت شرایط خلا می‌شود. بنابراین اگر خط خلا بشکند. به جای آنکه کلر از خط لوله خارج شود هوا به داخل خط لوله وارد می‌شود. تنظیم کننده‌های خلا به گونه‌ای دسته‌بندی شده‌اند که تنها اجازه عبور مقدار مشخصی از کلر را ازخود می‌دهند [۱۷]. اندازه قطر ورودی آن‌ها براساس ظرفیت تزریق مورد نیاز و توسط کارخانه سازنده تعیین می‌گردد. این تجهیزات می‌توانند به صورت دیواری و یا مستقیما بر روی مخزن یا سیلندرکلر نصب گردند. آن دسته که مخزن تنی کلر خارج نمی‌گردد که این مر ضریب ایمنی سیستم را بسیار بالا می‌برد. به علاوه فقط یک اتصال تحت فشار سیلندرهای کلرء عموماء به صورت موازی نصب می‌شوند. به این نحوکه چندین تنظیم کننده خلا بر روی چندین مخزن تنی یا سیلندر نصب گردیده و خروجی آنها همگی به هم متصل می‌شود. اگر این تجهیزات به صورت موازی بر روی خط خروجی چندین تبخیر کننده نصب شده باشند. ممکن است تبخیر کننده بیش از حد زیر بار قرار گیرد. که این مساله منجر به کمبود گرمای مورد نیازی خواهد شد که باید به گاز خروجی از تبخیر کننده اعمال گردد. در این شرایط و در بسیاری از مواقع, مایع کلر وارد گاز شده که این مساله می‌تواند منجر به بروز مشکلات جدی بهره‌برداری و ایجاد شرایط ناایمن گردد. لذا تحت هیچ شرایطی نباید مجموع ظرفیت تنظیم کننده‌های خلا از ظرفیت تبخیر کننده بیش‌تر باشد. [۱۷] خلا نصب شده بر روی سیلندرهای کلرء می‌توانند به یک تجهیز کنترل دبی جریان (روتامتر و شیر تنظیم) نیز مجهز شوند. این تنظیم کننده‌های خلا به مدل (ع50110-1۱0) معروف هستند. همجنین می‌توانند به سیستم خودکار تغییر وضعیت مجهز گردند که جریان پیوسته و بدون وقفه کلر را تامین نمایند. [۱۷] -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۱۸-۴-۱-۲- کلریناتورها و انز کتورها دبی جریان کلر در هنگام عبور از کلریناتور تنظیم و اندازه‌گیری می‌شود. هر چند که نیروی محرک این جریان توسط انز کتور ایجاد می‌گردد. انژکتورء خلا مورد نیاز سیستم را براساس قانون برئولی ایجاد نموده و باعث جریان یافتن کلر در مسیر خط لوله می‌شود. [۱۷] جهت انتخاب هستند. به کمک نمودار و با در دست داشتن فشار پایین‌دست" در نقطه تزریق و مقدار تزریق مورد نیاز کلرء دبی و فشار آب مورد نیاز ورودی انژکتور جهت تامین حداکثر میزان تزریق مورد نیاز و به تبع آن قطر لوله‌های مکش و رانش آن به دست می‌آید. خلا ایجاد شده توسط انژکتور باعث می‌شودکه تنظیم کننده خلا بازشده وکلریناتور نیز در مسیر بین انژکتور و تنظیم‌کننده خلا قرار گرفته و میزان دبی جریان کلر را تنظیم نماید. کلریناتور شامل یک دبی‌سنج از نوع روتامتر به منظور نمایش میزان دبی گاز می‌باشد. با استفاده از شیر متصل به این روتامتر می‌توان میزان تزریق را به صورت دستی کنترل کرد. کلریناتور در دو نوع دستی و اتوماتیک ساخته شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد. در کلریناتورهای از نوع تنظیم دستی, بهره‌بردار دبی جریان را توسط یک شیر که در ورودی روتامتر نصب شده است. کلریناتورهای اتوماتیک نیز براساس میزان کلر باقی‌مانده و دبی آبی که کلرزنی می‌شود و مقایسه آن با داده‌های مورد انژکتور علاوه بر ایجاد خلا موجب می‌گردد که کلر تحت شرایط ایمن (شرایط تحت خلا) در مسیر لوله‌های بعد از تنظیم کننده خلا جریان یابد. ضمنا باعث می‌شود که کلر و آب. قبل از تزریق در فرآیند. با یکدیگر مخلوط شده و محلول آب کلر تهیه شود. سازندگان تجهیزات کلرزنی محدودیتی را در ظرفیت انژکتور از نقطه نظر مقدار کلری که می‌تواند دریافت کند ایجاد می‌نمایند تا نسبت کلر به آب را در حد معینی نگهداشته و از افزایش بیش از حد غلظت کلر محلول, به دلایل ایمنی و خروج بیش از حد گاز کلر در خلال فرآیند جلوگیری نموده و به اختلاط محلول کلر در سیال اصلی کمک نمایند. [۱۷] سه عامل اصلی در عملکرد انوژکتور تاثیرگذار می‌باشند: - دبی جریان آب ورودی به انژکتور 90060 -1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی نجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۳۷ به منظور کنترل عملکرد یک انژکتورء باید تجهیزات زیر بر روی انژکتور نصب گردند [۱۷]: - فشارسنج آب ورودی به انژکتور - دبی‌سنج (روتامتر) بر روی خط آب ورودی به انژکتور - فشارسنج با دیافراگم ایزوله جهت خط محلول کلر خروجی انژکتور گاهی دیده می‌شود که در برخی از سامانه‌هاء درخروجی انژکتور یک پمپ سانتریفیوژ به منظور انتقال محلول کلر به می‌نماید. به منظور اصلاح این مساله باید با ایجاد یک مسیر کنارگذر از انذکتورء بخشی از آب از این مسیر عبور داده شده تا از خالی ماندن پمپ و هوا گرفتن آن جلوگیری شود. این مسیر کنارگذر باید به یک شیر کنترل دبی که براساس فشار پایین‌دست انژکتور کنترل می‌شود نیز مجهز گردد تا همواره فشار پایین دست لازم تامین شود. [۱۷] علاوه بران ژکتور»ه سیستم خود القایی (611) ۱ نیزمی‌تواند به منظور ایجاد خلا در سیستم‌های کلرزنی مورد استفاده قرار گیرد. ۲111 که در واقع نسل جدید سیستم‌های تولید کننده خلا جهت فرآیند تزریق مواد شیمیایی (گاز یا مایع) می‌باشد شامل یک الکتروپمپ و با پروانه باز به عنوان همزن می‌باشد که تولید خلا نموده و عمل اختلاط را نیز انجام می‌دهد. در واقع [][-) یکی از سه ضلع مثلث سیستم نوین تزریق مواد شیمیایی شامل سیستم اندازه‌گیری,» تزریق و سیستم کنترل و پایش می‌باشد. [۱۷] اج به صورت مستقیم در داخل کانال یا لوله‌ای که قرار است کلر تزریق شود نصب گردیده و با پمپاژ و عبوردادن آب از داخل یک اریفیس که در داخل پمپ و به صورت یکپارچه با آن تعبیه شده است. تولید خلا می‌کند. در سیستم‌های انژکتوری موجود. به منظور تزریق مواد شیمیایی» منبع تامین آب. پمپ تامین فشارء صافی, انزکتور و همزن جهت اختلاط مورد نیاز است. درحالی که در صورت استفاده از [11) تمامی این تجهیزات با یک دستگاه 1]7) جایگزین می‌گردند. [1[) اختلاط بهتر ماده شیمیایی با آب را تحت شرایط مشخص کارکرد فراهم می‌کند ولی گران قیمت بوده و از طرفی باید به دقت انتخاب و مورد استفاده قرار گیرد. مهم‌ترین مساله در هنگام استفاده از [آ[ قرار دادن درست آن در مسیر جریان آب (داخل کانال یا لوله) است که معمولا تجهیزات توسط ریل و یا نگهدارنده مهار می‌شوند تا [1[) به طور مستقیم و درست در مسیر جریان قرار گیرد. [۱۷] 1ن] 1130011013 ۳10۳۱۵ -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۱۹-۴-۱-۲- پمپ تامین فشار آب انز کتور اگر فشار آب ورودی به انژکتور برای ایجاد مکش کافی نباشد یا منبع آب ورودی از همان مسیری باشد که باید تزریق به آن صورت گیرد. باید با استفاده از پمپ یا هر روش مناسب دیگری, فشار آب ورودی به انذکتور را تقویت کرد. انتخاب ظرفیت تزریق مورد نیاز و با ملاحظه مشخصات فنی انذکتور صورت پذیرد. در هنگام انتخاب پمپ باید مقاومت مکانیکی باشد که هوا یا رسوب وارد پمپ نشود. مشخصات پمپ مورد نیاز باید توسط سازنده سیستم کلرزنی ارائه گردد. آب مورد استفاده نیز علاوه بر این که باید مناسب کارکرد قطعات داخلی پمپ باشد (از نظر خورندگی و با رسوب‌گذاری)» باید کیفیت مناسبی از نظر کدورت داشته باشد و منجر به انسداد مسیر باریک جریان سیال داخل انژکتور نشود. بر همین اساس لازم است که در تصفیه‌خانه‌های آب از آب تصفیه شده ودر تصفیه‌خانه‌های فاضلاب. در صورت عدم وجودآب تصفیه شده از پساب تصفیه‌خانه پس از فیلتر کردن مناسب به این منظور استفاده شود. حداقل تجهیزات جانبی مورد نیازپمپ تامین فشارآب برای انژکتور به شرح زیر است: - شیر قطع و وصل ورودی و خروجی - شیر یکطرفه خروجی - اتصال قابل انعطاف خط رانش - فشارسنج عقربه‌ای خط مکش و رانش - صافی خط مکش ۲۰-۴-۱-۲- دیفیوزر به منظور اختلاط کامل محلول غلیظ کلر با آب مخزن یا خط لوله (در محل تزریق) از تجهیزی به نام دیفیوزر استفاده می‌شود. تجهیز فوق این امکان را فراهم می‌کند که محلول غلیظ به جای تزریق در یک نقطه. داخل خط لوله‌ی اصلی یا کانال یا مخزن روباز منتشر شود. از آنجا که اختلاط کلر با آب در انزکتور اختلاطی اجباری در اثر مکش انژکتور بوده و کلر در آب حل نشده است. در هنگام تزریق ناگهانی به خط اصلی یا کانال, بدون استفاده از دیفیوزرء قبل از انحلال در توده‌ی آب. مقداری از کلر به صورت حباب خارج خواهد شد. استفاده از دیفیوزر در تزریق به خط لوله. علاوه بر مورد فوق. فرآیند تزریق و غلبه بر فشار خط را نیز تسهیل می‌نماید. این دیفیوزر باید از کنار وارد خط لوله شود. همچنین دیفیوزرهای تزریق به خط باید علاوه بر نازل, مجهز به شیر یک طرفه و بستی برای مهار لوله‌ی ورودی باشند. انواع مختلفی از دیفیوزرها وجود دارد که براساس موقعیت کاربری نظیر استفاده در لوله‌ها یا کانال‌های باز انتخاب می‌گردند. دیفیوزرهای مورد استفاده در خطوط لوله‌هایی با قطر کم‌تر از ۹/* مترء یک لوله ساده هستند که در قسمت -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی نجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقفات آن ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۳۹ میانی خط لوله اصلی نصب می‌گردند. در خطوط لوله با قطر بیش از ‎۰/٩‏ مترء از لوله‌های سوراخ‌دار که در مرکز خط لوله اصلی نصب می‌شوند. استفاده می‌گردد. [۱۷] در صورت تزریق به کانال‌های باز نیز» دیفیوز رکه یک لوله سوراخ‌دار می‌باشد. به کمک بست‌هایی مناسب در کف کانال قرار داده می‌شود. طول و قطر لوله دیفیوزرء تعداد و قطر سوراخ‌ها براساس شرایط سیستم و توسط کارخانه سازنده محاسبه و تعیین می‌گردد. ۲۱-۴-۱-۲- دبی‌سنج با قابلیت ارسال سیگنال این تجهیز در سیستم‌هایی که مجهز به کلریناتورهای اتوماتیک می‌باشند مورد استفاده قرار می‌گیرد. دبی جریان آبی که لازم است کلرزنی گردد اندازه گیری و به همراه میزان کلر باقی‌مانده به یک سیستم پردازشگر ارسال می‌شود. این سیستم نیز براساس اطلاعات دریافتی و مقایسه آن با داده های تنظیم شده, مقدار کلرتزریقی ۲۲-۴-۱-۲- قلاب نگهدارنده مخزن تنی وزن مخازن تنی پر کلر در حدود ۱۴۰۰-۱۵۰۰ کیلوگرم بوده و باید به کمک تجهیزات الکترومکانیکی جابجا گردند. معمولا آنها توسط کامیون‌ها توزیع و جابجا شده و به کمک جرثقیل و یا بالابرهایی که به قلاب‌های نگهدارنده خاص مجهز می‌باشند. از محل خود بلند می‌شوند. در هنگام طراحی تاسیسات سیستم‌های کلرزنی لازم است ارتفاع اتاق, ارتفاع مخزن, ارتفاع قلاب‌های نگهدارنده ارتفاع قلاب جرثقیل, قطرچرخ جرئقیل, ارتفاع جرثقیل و ... در محاسبات مربوط به تعیین ارتفاع مد نظر قرار گیرند. ابعاد در شکل ‎)٩-۲(‏ مشخص شده است. شکل ۹-۲- قلاب نگهدارنده مخزن تنی (واحدها به میلی‌متر می‌باشد) -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۰ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۲-۲- سامانه مشتقات کلر الف - سامانه‌های هیپو کلر یت سدیم کیفیت هیپوکلریت تحویلی به دلیل ناپایداری آن بحرانی بوده و مصرف کننده باید حداقل قوانین موجود در استاندارد ملی ایران به شماره ۸۳۹۴ را در خرید و تهیه هیپوکلریت با کیفیت بالا از سازنده و یا توزیع کننده‌ها در نظر گیرد. جهت حصول بهترین نتیجه در طراحی سیستم هیپوکلریت موارد زیر باید مد نظر قرار گیرد: - تعیین حداقل درصد تجاری هیپوکلریت سدیم» میکروگرم بر لیتر کلر»ه درصد وزنی هیپوکلریت سدیم و با موارد دیگرجهت تعیین میزان کلر. - نمایش میزان کلر محلول هیپوکلریت سدیم در طی ذخیره سازی به منظور دستیابی به نرخ کاهش درصد (درجه) آن. - رقیق‌سازی تنها در صورتی می‌تواند انجام شود که به طور کامل از کلیه فاکتورهایی که کاهش درجه خلوص را تحت تاثیر قرار می‌دهند. اطلاع داشته باشید و از ایجاد ناخالصی‌های کاتالیزوری یا بر هم زدن تنظیم 011 محلول پرهیز و از آب یونیزه شده و یا نرم استفاده شود. - تجربه نشان داده که حداقل دو مخزن مورد نیاز است. یک مخزن ذخیره‌سازی که ظرفیت آن برای *۱ تا ۱۵ روز محاسبه می‌شود و یک مخزن بهره‌برداری که ظرفیت آن حداقل یک روزمصرف می‌باشد و همیشه باید کل هیپوکلریت مخزن بهره‌برداری استفاده و سپس مخزن رزرو وارد مدار گردد. این کار میزان کلرات را به حداقل می‌رساند و رقیق‌سازی هیپوکلریت سدیم باقی‌مانده را در زمانی که هیپوکلریت سدیم جدید با هیپوکلریت سدیم قدیمی مخلوط شده. کاهش می‌دهد. ظرفیت پمپ بر اساس دبی آب ودرجه خلوص هیپوکلریت سدیم (۱۲/۵ درصد) و میزان کلر باقی‌مانده مورد نیاز - رعایت اصول نصب پمپ بر اساس دستورالعمل سازنده. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی ن ۱ 1 ۱-۳ ۴ 0۵ ر تجربه نشان داده که حد - مخزن بهره‌بردار - مخزن ذخیره که مهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰ ها 8 ٩ ۱ ۵ اسب صگ ۱ و۱ ۱ رت 2۹ |۱1 رت ورودی ۰ ۹ 1 اس شکل ۱۰-۲- شماتیک سیستم هیپو کلریت سدیم سیر تزریق ۷- شیر سر ریز از خط کنار گذر نصال قطع جریان ۸- کنترل سطح کنواخت کننده ۰ - فشارسنج که ظرفیت آن معادل حداقل یک روز مصرف می‌باشد (با اس تا ند به‌طوردائم تغذیه شود). ظرفیت آن برای ۱۰ تا ۱۵ روز محاسبه می‌شود. بی آب ودرجه خلوص هیپوکلریت سدیم (۱۲/۵ درصد) و میزان ۲ ۴۱ ده از سیستم شیربرقی و می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۲۳ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ب - سامانه‌های هیپوکلریت کلسیم سامانه هیپوکلریت کلسیم به دلیل شباهت در خواص آن با هیپوکلریت سدیم یکسان بوده و فقط طرز تهیه محلول آن متفاوت است. در شرایط نگهداری مناسب. گرانول هیپوکلریت کلسیم نسبتا پایدار است ولی در شرایط نگهداری نادرست. به سرعت کلر فعال خود را از دست می‌دهد. در اثر تماس با رطوبت به صورت کلوخه در آمده وکاربری آن دشوار می‌گردد. میل به کریستاله شدن این ماده در شرایط نگهداری و بهره‌برداری نامناسب مانند درجه حرارت پایین محیط و وجود ناخالصی بالا می‌تواند منجر به گرفتگی پمپ‌های تزریق, لوله‌ها و شیرآلات شود. حداکثر ظرفیت سامانه‌های هییو کلریت براساس تهیه مواد اولیه. انبارذخیره» ناپایداری مواد و شرایط اقتصادی محاسبه می‌گردد. برای اطلاعات بیش‌تر به مرجع شماره [۶] مراجعه شود. ۱ مخزن بهره‌برداری (حجم مخزن براساس مقدار مصرف روزانه محاسبه می‌شود) ۲- همزن (موتور دورپایین کم‌تر از ۲۰۰ دور) ۳ نشان دهنده ار تفاع محلول ۴ نوسان‌گیر جریان ورودی پمپ (122:7106۲] ۳15۵1101 (501101) ۶ شیر اطمینان فشار با توجه به فشار کار ۷- شیر هوادهی برای یکنواخت کننده جریان ۸ متعادل کننده جریان بعد از پمپ (122:706۳۲ (۳۷1۹۵1101) ۰ واحد تزریق -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی تجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ ۴۳ تجربه نشان داده که برای تهیه محلول هیپوکلریت کلسیم حداقل دو مخزن ضروری است و همچنین نکات زیر باید - مخزن بهره‌برداری که ظرفیت آن معادل مصرف یک شیفت بهره‌برداری می‌باشد. - ظرفیت مخزن تهیه محلول معادل مخزن بهره‌برداری باشد. - ظرفیت پمپ براساس دبی آب و درجه خلوص هیپوکلریت کلسیم و میزان کلرباقی‌مانده مورد نیاز محاسبه - در طراحی این سیستم. حداقل فواصل بین قطعات و تجهیزات در نظر گرفته شود. رفع گرفتگی پمپ تزریق حتما از محلول الکترولیت کارخانه سازنده استفاده شود. ۳-۲- سامانه دی اکسید کلر طراحی سیستم گندزد‌ایی توسط دی اکسید کلر باید به گونه‌ای باشد که در آب آشامیدنی مشکلات بو ایجاد نشود. میزان مجاز استفاده از دی اکسید کلر در آب تصفیه شده کم‌ترازیک میلی‌ گرم برلیتر توصیه شده است. این سیستم گندزدایی باید به گونه‌ای طراحی شود که امکان بهره‌برداری به طور پیوسته را فراهم نماید و مخزن نگهداری مواد شیمیایی مورد نیاز برای تهیه دی اکسید کلر شامل کلریت سدیم و همچنین در صورت نیاز گاز کلر یا اسید کلریدریک جهت حداقل دو ماه نگهداری, فراهم باشد. در صورت استفاده از کلریت سدیم به صورت گرانول, مخزن نگهداری باید مجهز به دیواره‌های جمع‌آوری سرریز و تجهیزات پایش میزان دی‌اکسید کلر باقی مانده در نقطه خروجی به شبکه توزیع به صورت در خطا در محدوده مناسب لازم است. [۲۱] شکل (۱۳-۲) دو روش معمول تهیه و تزریق دی آکسید کلر را نشان می‌دهد. 4 ۱-0۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۰ ههس-«ستورالعمل احدات سامانه‌ها ی کلرزنی در نصفبه‌خانه‌ها ی آب و نصفبه‌خانه‌های فاضلاب جهت مصرف انژکتور گاز شیرقطع سریع را ری مه آب ورودی فیلتر لا و || انوکتور ۱ ٍ ۱ محول دی کسید کار ۷ ۶ 1 | ۱ | شیر یکطرفه سس 1 ۳ | 5 مخزن ذخیره 8 ۱ 7 (۵ ۷ ۱ و ۳ ۱ ال ۹ 9 1 ۱ ۳ 1 ۱ ۵ ۳۳ 3 : ۵ ۱ ۱۵ ۱ 1 ۸ ی ۱ ۱ ۹۰ ۹۹ ۹ ۹ ۱ ۹ 0 ۹ ۱ : بل ۷ ۱ ۱ ۱ ۱ شکل ۱۳-۲- شماتیک دو روش معمول تولید دی اکسید کلر |۲۰| ۱ سیلندر کلر ‎٩‏ شیربرقی ۷ یکنواخت کننده جریان کلریت سدیم ۲- تنظیم کننده خلا ۰ فلومتر آب ۸ راکتور تهیه دی اکسید کلر ۳- شیر تنظیم فشار ۱- فلومتر محلول ۹- تخلیه بخار ۴- انوژکتور ۳- شیر یکطرفه ۰- شیر اطمینان ۵ کلریناتور ۳ شیر توپی ۱ تهویه ۷ بوستر پمپ ۵ خروجی مخزن ۸ شیر فشارشکن ۶ پمپ اندازه‌گیری کلریت سدیم -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - ملاحظات طراحی نجهیزات و سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ ۳۵ و در صورت شناسایی مقدار اضافی این مواد. سیستم بایداعلام خطرهای لازم را به سرعت منتقل نماید. (یک میلی‌گرم بر لیتر) میزان غلظت کلریت خروجی از تصفیه‌خانه را تا حد مطلوب توسط مواد شیمیایی مناسب نظیر تیوسولفات سدیم یا سیستم کربن فعال داشته باشد. هر تانک تهیه محلول باید مجهز به ارتفاع سنج از نوع اولتراسونیک. دوزینگ پمپ کلریت سدیم فلومتر از نوع الکترومغناطیس, شیر توپی و فشارسنج مناسب با دقت یک درصد باشد. همچنین سیستم باید دارای شیرهای اطمینان و تجهیزات الکترونیکی, دوزینگ پمپ‌هاء شیرهای سلونوئیدی و دبی‌سنج مورد استفاده باید دارای درجه حفاظتی ۶۵ باشد. اتصالات آب. مواد شیمیایی و دی اکسید کلر محلول باید از جنس پی وی سی باشد. باید بخش‌های محافظت کننده از جنس پلی پروپیلن راکتور تهیه دی اکسید کلر از جنس پی وی سی و کلیه واشرها از نوع فایبرگلاس! باشد. در خروجی راکتور تهیه دی اکسید کلر باید شیر اندازه‌گیری, شیر توقف جریان و شیر هواگیری پیش‌بینی شود. پیش‌بینی میراگر مناسب جهت سیستم خط ورودی و خروجی تزریق کلریت سدیم و فلومتر جهت اندازه‌گیری گاز کلر ورودی به سیستم با ظرفیت مناسب ضروری است و سیستم گاز کلر باید مجهز به شیر تنظیم جریان وتنظیم کننده باید از اندازه گیر دبی از نوع مغناطیسی بادقت ۱ + استفاده شود و همجنین تمام قسمت‌هایی که از آب استفاده می‌کنند باید مجهز به شیر تنظیم جریان باشند تا سیستم قابلیت تهیه و تزریق اتوماتیک دی اکسید کلر را داشته باشد. ۱-۹ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ ملا حظات احداث ساختمان -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- ملاحظات احداث ساختمان ۳/۰ ۳۹ ۱-۳- کلیات گذشت زمان در احداث ساختمان کلرزنی که مهم‌ترین بخش تاسیسات گندزدایی می‌باشد موجب ایجاد تغییراتی شده که با توجه به مسایل ایمنی و به منظور جلوگیری از بروز حوادث جانی و مالی, لازم است کلیه نکات ایمنی در طراحی و احداث ساختمان کلرزنی مورد توجه قرار گیرد. ۱-۱-۳- جانمایی ساختمان ملاحظات ضروری در جانمایی ساختمان به شرح زیر می‌باشد: - ساختمان کلرزنی و انبار نگهداری سیلندرها باید حتی‌الامکان دور از محل زندگی شهری و روستایی و به طور کلی به دور از مراکز تجمع انسانی باشد. [۳] - جهت احداث ساختمان کلرزنی باید وزش باد و هم‌جواری با ساختمان‌های اطراف در نظر گرفته شود به طوری‌که وزش باد باعث انتقال کلر به مناطق مسکونی نشود. - محل ساختمان وحتی انبار کلر باید دور از محل رفت و آمد وسایل نقلیه عمومی باشد و حریم ایمنی آن رعایت گردد. ۳۱| - ایجاد یک اتاق ایمنی (برای حوادث غیرمترقبه) جهت نگهداری تجهیزات (کپسول هواء ماسک‌هاء کیت‌های اطفای نشت گاز کلر. کمک‌های اولیه. تجهیزات اطفای حریق حتی برانکارد حمل مصدوم و ...) در فاصله مناسب ساختمان کلرزنی ضروری است. [۳] - ساختمان واحد کلرزنی باید مستقل از دیگر واحدها و ترجیحا هم سطح زمین باشد و هرگز نباید در سطح پایین‌تر از سطح زمین احداث شود. [۳] و [۲۹] - حداقل مساحت ساختمان برای مخازن تنی و سیلندرها براساس مطالب مندرج در ملاحظات اولیه طراحی (بند ۱-۱-۲) و همچنین ابعاد ساختمان (بخش ۲-۳) محاسبه گردد. بنابراین اشکال زیر فقط نمونه‌ای از کلیات. فضا و چیدمان سامانه‌های کلرزنی بدون در نظر گرفتن ابعاد و اندازه‌ها می‌باشد. شکل‌های (۱-۳ و۲-۳) چیدمان ساختمان کلرزنی برای دو ظرفیت و شکل (۳-۳) شماتیک چیدمان -------- صفحهٔ بعد -------- 2۰ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌ها ی آب و نصفبه‌خانه‌های ز " اتاق بره ۱ 8 بوسترینت با 8 اناد ۰ ۵ ده ۴۵ ۷۵ ۳-۵ ۷۵ ابعاد اتاق ۱۳۵۰-۱۴۵۰ شکل ۱-۳-ساختمان کلرزنی برای مصارف بیش از۲۰ کیلوگرم بر ساعت شکل ۲-۲- ساختمان کلرزنی برای مصارف بین ۱۰آلی ۰ کیلوگرم بر ساعت اضلاب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- ملاحظات احداث ساختمان ۳ )۵ ره ۹ ند اج 1 شکل ۳-۳- چیدمان ساختمان بوستر پمپ برای سامانه ۲-۱-۳ ابعاد ساختمان ۱-۲-۱-۳ ساختمان جهت سیلندر ۶۸ کیلوگرمی ملاحظات احداث ساختمان برای سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی به شرح زیر می‌باشد: - حداقل فضای ۵ مترمربع باید برای اتاق تزریق طراحی گردد و حداقل این فضا باید به اندازه دو در دو و نیم مثر بوده و در هر صورت عرض نباید از دو متر کم‌تر باشد. در شکل (۴-۳) نمونه ای از طراحی سامانه‌های کلرزنی ۶۸ کیلوگرمی نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- 2۲ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب : ۱ ذل ی ۸ 9 َ ۱ جم شاه | وم مکنا, داوم بای ۵ ۵ عص رم 0 ی او با ۰11 وا ۰1 دی ۱ زا ووط ۲۳۴ روط ۱۳۳ ۱ ۳ | ها ۱ ی اش : ن ۹1 او ۱ : ۱ 8 ی ای ی .۰ ۰ ۰ + : ۰ ال ۰ ۱۵۰ ۸۰ ۷۰ کلیه ابعاد به سانتی‌متر می‌باشد شکل ۴-۳- برش یک سامانه ۶۸ کیلوگرمی ۲-۲-۱-۳ ساختمان مخازن تنی ابعاد اتاق مخازن, بسته به نوع و تعداد آنها متفاوت بوده و در طراحی فضای اتاق باید موارد ذیل رعایت گردد: [۳] و [۴] - فاصله انتهای مخزن تا دیوارها یک متر و فاصله جلوی سیلندر تا دیوار یا موانع دیگر ۱/۵ متر باشد. - فاصله جانبی مخزن‌ها از یکدیگر ۷۵ سانتی‌متر باشد. - کف اتاق مخزن‌ها هم سطح زمین باشد. - حداقل ارتفاع پیشنهادی سقف ۳/۷ متر و حداکثر ارتفاع ۴/۵ متر باشد. - سقف اتاق حتی‌الامکان به صورت شیب‌دار اجرا شود تا آب باران و برف از آب روها به راحتی تخلیه گردد. - کلیه خطوط فشار گاز کلر باید فقط روی دیوار داخلی قرار گیرند چون دیوارهای خارجی در ماه‌های زمستانی ممکن است بسیار سرد بوده و منجر به تبدیل کلر گازی به کلرمایع شوند. - جنس کف می‌تواند بتنی یا مشابه آن باشد. - ساخت چاله اصطلاحا خنثی‌ساز در بیرون ساختمان کلرزنی به‌منظور قرار دادن کپسول در حال نشت به ۳-۲-۱-۳- اتاق شرابط اضطراری تجربه نشان داده است که در تصفیه‌خانه‌های آب و فاضلاب و تاسیساتی که از مخازن تنی و سیلندر ۶۸ کیلوگرمی استفاده می‌کنند. وجود اتاق یا کانتینری با نام اتاق شرایط اضطراری با هدف جمع‌آوری کلیه اقلام ایمنی از قبیل کپسول -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- ملاحظات احداث ساختمان ۳ ۸۳ هواء. ماسک. برانکارد. جعبه کمک‌های اولیه. چراغ قوه وسایل حفاری, رادیو. کپسول آتش‌نشانی و ... برای مقابله با شرایط بحرانی بسیار کارا می‌باشد. نصب کلید قفل درب ورودی در جعبه شیشه‌ای موجود بر روی درب. الزامی است. این اتاق یا کانتینر باید در مقابل زلزله مقاوم و حداقل ۱۳ مترمربع مساحت داشته باشد و رعایت فاصله بیش‌تر از ۵۰ متری با سامانه کلرزنی و نصب دوش در جلوی آن توصیه می‌شود. جهت اطلاعات بیش‌تر در مورد ایمنی اتاق به مرجع [۱۴] مراجعه گردد. ۳-۱-۳- چیدمان کلیه تجهیزات کلرزنی در ساختمان‌ها [۳] |۲۹] چیدمان تجهیزات کلرزنی در ساختمان‌ها به شرح زیر می‌باشد: - کلریناتورهای دیواری باید درفاصله ۱/۵ متری از تراز کف قرارگیرند. - درجایی‌که کلریناتورها روی کف (به صورت کابینتی) نصب شده‌اند باید حداقل فاصله ۱/۵ متر در جلوی دیوار نباید کم‌تر از ۰/۵ متر باشد. - اتاق کلریناتورها مجزا ازاتاق سیلندرها اما در مجاورت آن در نظرگرفته شود. این امر باعث می‌شود که تردد به اتاق سیلندرها جهت تنظیم نرخ تغذیه گازکلر کاهش یابد. همچنین باعث کاهش پتانسیل آسیب دیدگی - نصب کمربند نگهدارنده در دو طرف مخازن تنی و دوسوم ارتفاع سیلندر ۶۸ کیلوگرمی الزامی است. - سیلندرهاو مخازن گاز کلرنباید پایین‌تر از سطح زمین نگهداری شوند. - مخازن تنی (پر و خالی) باید روی پایه‌های مخصوص مجهزبه غلتک‌ها آنبارو غلتک‌ها باید به گونه‌ای طراحی شوند که سیلندرها نتوانند به آسانی بچرخند. [۲۹] به منظور محافظت از مخازن و جلوگیری از غلت خوردن, چرخیدن. حرکت کردن, خوردگی قسمت‌های زیرین. ایجاد جریان گردش هوا و .... مخازن تنی پر و خالی کلر نباید به صورت مستقیم بر روی زمین قرار داده شوند. بلکه باید بر روی پایه کپسول قرار گیرند. پایه کپسول‌ها به دو صورت ثابت و متحرک است. پایه‌های متحرک به دلیل اینکه اجازه می‌دهند مخزن را به منظور انجام بازرسی و بررسی‌های لازم چرخاند مطلوب‌تر است. پایه‌ها می‌توانند از جنس فولاد با غلتک‌هایی از جنس لاستیک فشرده و یاپلیمر پلی تترا فلوئورو اتیلن" و با قطر حدود ۱۰-۱۵ سانتی‌متر باشند. عرض غلتک‌ها باید متناسب با عرض مخزن تنی بوده (۳۵-۴۰ سانتی‌متر) و فاصله آن‌ها («عاو۳ ما۲ مارا 0) ۳۲۵ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ ۰ دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در تصفیه‌خانه‌های آب و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب از یکدیگر به گونه‌ای باشد که غلتک‌ها در قسمت پشت رینگ محافظ مخزن و حد فاصل رینگ‌ها و عدسی‌های پایینی و بالایی باشد (شکل ۳-۲). به جای استفاده از پایه‌های فلزی می‌توان از ریل‌های فولادی که در کف سامانه کار گذاشته می‌شود. نیز استفاده نمود و تحت هیچ شرایطی نباید دو مخزن تنی (خالی یا پر) بر روی یکدیگر قرار داده شوند. ملاحظات طراحی و نصب جرئقیل‌های سقفی در تاسیسات کلرزنی به شرح زیر است: - اتاق استقرار مخازن آماده مصرف و انبار باید مجهز به جرثقیل سقفی ازنوع هیدرولیکی و الکتریکی چهار با شش حالته بسته به چیدمان سیلندرها باشد و ریلی که جرثقیل بر روی آن نصب می‌گردد به گونه‌ای طراحصی شود که کلیه مخازن آماده مصرف و انبار را پوشش دهد (مشخصات ریل با توجه به ابعاد اتاق, نوع جرثقیل مورد استفاده و تعداد دفعات جابه‌جایی روزانه مخازن محاسبه می‌شود). - با توجه به ضرورت ایزوله بودن ساختمان. این ریل‌ها نباید از ساختمان خارج گردند. تجربه نشان داده که در ساختمان‌های کوچک امکان ورود کامیون به داخل آتاق مقدور نیست و جهت بارگیری کپسول به خارج از ساختمان و همجنین در سامانه‌هایی که امکان استفاده از جرثقیل‌های ۶ حالته وجود ندارد جهت جابه‌جایی مخازن باید از لیفتتراک کمربنددار استفاده گردد. - ظرفیت جرثقیل و سازه نگهدارنده باید متناسب با بارهای پیش‌بینی شده باشد و ظرفیت مجاز مجموعه حداقل ۲ تن (با احتساب زنجیرها و تجهیزات) باید به وضوح بر روی بدنه جرثقیل نشان داده شود و مجهز به باسکول دیجیتال آویز با ظرفیت حداقل ۲ تن باشد (چنانچه ترازوی ثابت موجود است باسکول آویز مورد نیاز نیست) - کلیه قلاب‌ها ی مصرفی باید مجهز به قفل نگهدارنده باشند. - در طراحی, ساخت. نصب. بهره‌برداری و نگهداری دستگاه‌های بلند کننده باید موارد آیین‌نامه ایمنی و بهداشت شغلی لحاظ شود. [۳۷] ۵-۱-۳- درب‌ها و پنجره‌های بازدید [۳] و [۲۱] - درب‌های خروجی باید از داخل بدون نیاز به کلید وحتما به سمت بیرون باز شوند (قفل نباشد) و حداقل عرض - درب ورودی برای حمل مخازن تنی به داخل و خارج انبار باید ازنوع کشویی یا ریلی با عرض حداقل ۳/۵ مترو ارتفاع متناسب با ریل جرثقیل باشد. - کلیه درب‌ها باید در برابر گاز کلر مقاوم باشند ودر طراحی آنها مقاومت لازم دربرابر فشار ناشی از ترکیدگی مخازن کلر در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- ملاحظات احداث ساختمان ۳/۰ 2۵ - دستگیره درب‌ها باید به گونه‌ای طراحی شود تا در مواقع ضروری بتوان به راحتی با باز نمودن درب از محیط - هیچ ورودی از ساختمان‌های مجاور به اتاق تغذیه یا ذخیره گاز کلر وجود نداشته باشد (به عبارت دیگر بین اتاق استقرار مخازن و اتاق‌های مجاور هیچگونه دربی نباشد). - از نصب پنجره نورگیر در بالای دیوارها خودداری شود(خطر تابش آفتاب بر روی کپسول). - نصب پنجره بازرسی با مساحت حدود ۰/۳ مترمربع بین اتاق‌های پر فشار و کم فشار ضروری است. - برچسب علایم هشداردهنده مناسبی جهت تمامی درب‌های دسترسی به تاسیسات کلرزنی در نظر گرفته شود و اتاق تغذیه گاز کلر باید به وضوح با برچسب «خطراتاق ذخیره گازکلر» یا «واحد کلرزنی» ورودافراد متفرقه ممنوع» علامت‌گذاری شود. - ساختمان به طریقی باشد تا در صورت کارکرد سیستم اطفا از ورود هوای بیرون به داخل جلو گیری شده و از ایجاد درب و پنجره اضافی جدا خودداری گردد (به دلیل اهمیت ایزوله بودن اتاق‌ها نباید هیچ نوع هواکشی بر ۶-۱-۳ فن تهویه در پروژه‌های جدید. طراحی و نصب سامانه خنتی‌ساز گاز کلر یا اسکرابر الزامی است. لذا سیستم تهویه به منظور تخلیه هوای آلوده ضروری نمی‌باشد. اما در تاسیسات ساخته شده اصلاح سیستم موجود تهویه که مستقیما هوای آلوده را به هوای آزاد خارج از اتاق کلرزنی منتقل می‌نماید کاملا ضروری می‌باشد. برای تهویه ساختمان با سیلندرهای ۶۸ کیلویی رعایت نصب هواکش که توانایی تهویه ۱۳ بار در ساعت را داشته باشد ضروری است و برای ساختمان با مخازن تنی رعایت ۳۰ بار در ساعت لازم است. همچنین توصیه می‌شود که حداقل از دو هواکش استفاده گردد. تمامی اتاق‌های کلرزنی و ذخیره گاز کلر باید سیستم‌های تهویه مکانیکی کاملا مجزا بدون خروجی مستقیم به هوای بیرون داشته باشند (به عنوان مثال, زمانی شرایط تخلیه به هوا مناسب است که از جاذب کربن فعال گرانوله یا غیره استفاده شود) سیستم تصفیه‌ای که برای کاهش غلظت کلر تخلیه شده به هوا طراحی شده, باید توانایی کاهش غلظت کلر تا نصف سطح مخاطرات ناگهانی برای حیات یاسلامتی در نقطه تخلیه را داشته باشد (این عدد برای کلر ۱۰ قسمت در هر میلیون است). هنگام نشت. گاز کلر باید در همان اتاق باقی بماند و پس از اطفای گاز توسط سیستم اسکرابر به منظور پاکسازی نهایی هوای ساختمان از سیستم تهویه استفاده گردد. الکترو موتورهاو متعلقات هواکش در برابر خوردگی با کلر باید مقاوم باشند. اهم مواردی که باید برای ایمنی کارکنان و سایر افراد در نظر گرفته شودبه شرح زیر است: الف- عدم مجاورت با خروجی یا ورودی سایر تهویه‌های موجود در ساختمان‌های مجاور -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ 0۰ هس-«دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ب- فن دمنده هوا در بالای دیوار ساختمان نزدیک به سقف در فاصله ۱۵-۳۰ سانتی‌متری نصب شود و مجهز به سیستم دریجه (لوور) بستن تهویه موتوری یاتقلی باشد [۲۹] شکل (۵-۳) سیستم کامل کانال کشی تهویه را نشان می‌دهد. 7 ۳ ۸ ۸ ۰ 5 > ۰ // / 1 ]/ / 9 / / کم وک رک ور رد مر ۲ دمم مممممممسکه سب ۷-۱-۳ گرمایش وسرمایش انبساط حجمی بالای کلر ممکن است موجب گسیختگی جدار مخزن شود. همچنین فولاد در دمای ۲۵۱ درجه سانتی گراد در حضور کلر شعله‌ور می‌شود. لذا به هیچ وجه نباید از طریق حرارت مستقیم. سیلندرء مخزن تنی با خطوط لوله گاز یا مایع کلر را گرم کرد. [۱۶] تمامی اتاق‌های تغذیه گاز کلر باید مجهز به سیستم گرمایش مستقل و ترموستات بوده و توانایی کنترل نگهداری دمای اتاق در محدوده ۱۵-۳۰ درجه سانتی گراد را داشته باشند. [۳۸] برای وسایل گرمایشی اتاق تغذیه یا ذخیره گاز کلره نباید از هیدروکرین‌ها به عنوان سوخت استفاده نمود. [۱۶] وسایل گرمایشی الکتریکی قابل حمل یا فن‌ها نباید به گونه‌ای قرار بگیرند که به طور مستقیم هوای گرم را به واحدهای گرمایشی دائمی اتاق تغذیه گاز کلر نباید در مجاورت سیلندرهای کلر باشند و حداقل فاصله منابع تولید گرمایش و سرمایش از نزدیک‌ترین مخزن تنی کلر یک متر بوده و انتقال حرارت به صورت غیرمستقیم باشد. |۳۸] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- ملاحظات احداث ساختمان ۳/۰ 1۷ از مصرف گرمکن‌های برقی سیار با تابش مستقیم در اتاق کپسول‌ها جدا خودداری شود و در صورت نیاز استفاده از گرمکن برقی نوع رادیاتوری و ثابت بلامانع است. تنظیم درجه حرارت در حد اعلام شده به‌ویژه در مناطق گرمسیر از اولویت خاصی برخوردار است و باید از سیستم خنک کننده استفاده نمود. همچنین نصب سیستم سرمایشی اتوماتیک که افزایش رطوبت محیط را به همراه نداشته باشد مناسب‌تر می‌باشد و توصیه می‌گردد برای تهویه از سیستم هواساز به صورت اتوماتیک استفاده شود و سیستم به گونه‌ای باشد تا در صورت نشت گاز و راه‌اندازی اسکرابر» غیرفعال گردد. ۸-۱-۳ مقررات ضد حربق مصالح ساختمانی مورد استفاده برای پوشش دیوارهاء کف و سقف اتاق استقرار سیلندرهای آماده مصرف. دستگاه‌های کلرزنی و انبار سیلندرهای گاز باید در برابرخوردگی و آتش مقاوم باشند. دیوارهای جانبی اتاق سیلندرهای گاز و اتاق کلرزنی باید مقاومت لازم در برابر حوادث طبیعی را داشته و مجهز به یک لایه عایق حرارتی با ضخامت ۲/۵ سانتی‌متر و نرخ مقاومت در برابر آتش آنها حداقل ۲ ساعت باشد. [۳۸] هیچ‌گونه مواد شیمیایی نباید در هیچ یک از ساختمان‌های انبار یا بهره‌برداری, نگهداری شود. اگر مواد قابل اشتعال اجبارا در همان ساختمان نگهداری و یا استفاده شوند. باید با برپایی یک دیوار ضد آتش دو ناحیه را از یکدیگر مجزا ساخت (ساختمان اشتعال‌ناپذیر توصیه شده است) ضمنا محوطه بیرونی ساختمان باید همیشه عاری از مواد و حتی پوشش گیاهی قابل آتش‌سوزی باشد. در هر سامانه وسایل ایمنی مناسب از قبیل کپسول آتش نشانی. ماسک. زنگ خطرء دماسنج و تلفن در محل مناسب و قابل دسترس فوری قرار داده شود. ۹-۱-۳- ملاحظات الکتریکی سیستم برق اضطراری با قدرت کافی باید برای به کار انداختن سامانه‌های تهویه. آتش‌نشانی و خنشی‌ساز کلر وکلا سامانه کلرزنی تعبیه شود. تجربه نشان داده که تابلو برق. قسمت الکترونیکی تجهیزات کنترلی» پمپ‌ها و تجهیزات برفقی بهتر است در اتاقی جدا از دو اتاق پرفشار و خلا نصب شوند. همچنین باید تابلوی برق وکلید قطع و وصل (تهویه و روشنایی) اتاق استقرار سیلندرهای آماده مصرف در خارج آن نصب گردد و تجهیزات ایمنی مناسب برای تابلوهای برق شامل سیم ارت. کف پوش عایق, فیوزء کنترل فاز و ... پیش‌بینی گردد. [۳۷] ضمنا سیستم برق‌رسانی به محل نگهداری سیلندرها باید طوری باشد که از هرگونه جرقه زدن و اتصال برق به سیلندرها جلوگیری شود و همچنین محل دپوی سیلندرها نباید در نزدیکی کابل‌های فشار قوی باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب چراغ‌های روشنایی سامانه کلرزنی ترجیحا بر روی دیوار نصب و از نصب آنها در سقف خودداری گردد. شدت روشنایی در ساختمان کلرزنی بین ۲۵۰ - ۱۵۰ لوکس است. سیستم اعلام خطر برای نشان دادن زمانی که فن تهویه و خنثی‌ساز کار نمی‌کند نیز تعبیه شود. [۳۷] ۱-۱-۳ ملاحظات کلی ابمنی ومقاومت ساختمان ساختمان باید براساس آیین‌نامه ۲۸۰۰ مقررات ملی ساختمان و مقررات و آیین‌نامه طرح ساختمان‌ها در برابر زلزله و آیین‌نامه مقررات حفاظتی ساختمان کارگاه‌ها مصوب سال ۱۳۸۸ وزارت کار و امور اجتماعی احداث گردد. ملاحظات کلی ایمنی که در احداث ساختمان‌های تاسیسات کلرزنی باید مد نظر قرار گیرد به شرح زیر است: - استفاده از سازه های بتنی یا اسکلت فلزی بلا مانع است. - تجهیزات محافظ برای کارکنان در دسترس باشد و برچسب علایم هشداردهنده جهت تمامی درب‌های دسترسی به تاسیسات کلرزنی به‌طور مناسب در نظر گرفته شود. اتاق تغذیه گاز کلر باید به وضوح با «خطراتاق ذخیره گاز کلر» یا «واحد کلرزنی, ورود افراد متفرقه ممنوع» علامت‌گذاری و تابلوی استفاده اجباری از تجهیزات ایمنی باید در همه اتاق‌ها نصب شود. ضمنا وسیله‌ای برای نشان دادن جهت باد در نزدیکی اتاق کلر وجود داشته باشد (باد نما). - باید درتمامی اماکن نگهداری و استفاده از کلر, تجهیزات پایش کلرکه به طور پیوسته از هوا نمونه‌گیری و وجود کلر را آشکار می‌سازند نصب شده باشد. - تجهیزات ایمنی از قبیل سیستم تنفسی, لباس ضد گازء ماسک و عینک. دستکش برای کارکنانی که با سیلندرها سر و کار دارند و همچنین وسایل آتش نشانی و کمک‌های اولیه. در محل مناسب و در دسترس نگهداری شود [۳۷]. - براساس موارد مندرج درآیین‌نامه موسسه ملی ایمنی وسلامت شغلی امریکا. لوله‌ی خروجی گاز در زمان افزایش فشار (خروجی فشارشکن یا کلریناتور و تنظیم کننده خلا) نباید به فضای آزاد باز شده بلکه باید وارد سیستم جاذب گردد. - تمامی راه‌های خروج باید با علامت‌های تایید شده که جهت دست‌یابی به خروج را با پیکان نشان می‌دهد - تعداد و موقعیت نصب این علایم باید به گونه‌ای باشد که فاصله هیچ نقطه‌ای از دسترس خروج تا نزدیک‌ترین 4 برم- ۲105 -1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- ملاحظات احداث ساختمان ۳/۰ 2۹ - اگر به هر دلیلی در ساختمان, تجهیزات ایمنی دور از دید مستقیم قرار داشته باشد باید مکان آنها رابا علایم وجهت نماهای مناسب طبق مشخصات علایم تصویری ایمنی مشخص نمود. - بهتر است طرح واکنش درمواقع اضطراری در خط مشی کنترل و تضمین کیفیت آب با مشاوره کمیته سلامت شغلی (درصورت وجود) آماده شود. [۳۷] - توصیه می‌شود با نصب دوربین مدار بسته در سامانه‌ها و مشاهده آن در اتاق کنترل, نظارت بهتری بر ایمنی تاسیسات صورت گیرد زیرا این سیستم به مدیریت در تصمیم‌گیری و کنترل حوادث کمک شایانی می‌نماید. - جنس زهکش‌های کف باید از مواد مقاوم در برابر خوردگی انتخاب شوند و سیستم زهکشی از سایرتاسیسات جدا باشد. - سیستم کف‌شوی اتاق‌ها باید جدا از هم ساخته شود تا نشت گاز در یک اتاق از طریق لوله‌های کف شوی به اتاق دیگر وارد نشود. ۱۱-۱-۳- انبارش مواد شیمیایی ۱-۱۱-۱-۳- انبارش سیلندر و مخازن تنی گاز کلر [۳] و [۱۷] و |[۲۹] در تصفیه‌خانه‌های بزرگ ضروری است که مخازن تنی یا سیلندرها در ساختمان جداگانه‌ای انبار و ذخیره شده و موارد زیر رعایت شود: - محوطه خارجی اطراف انبار باید عاری از گیاه و علف های هرز خشک و یا ضایعات قابل اشتعال باشد. - اتاق نگهداری سیلندرهای کلر باید کاملا ایزوله بوده تا امکان نشت احتمالی گاز به خارج از ساختمان وجود - راه‌های ورود هوای تازه باید در بالا یا درفاصله ۱۵-۳۰ سانتی‌متری سقف نصب شوند. - داشتن فضای مورد نیاز انبارش سیلندر ۶۸ کیلوگرمی و مخازن تنی (براساس روش مندرج در بخش ۱-۱-۲ ملاحظات اولیه طراحی) توصیه می‌گردد. خورشید و بالطبع تخریب و ویرانگری احتمالی را کا هش می‌دهد. - اطراف محل نگهداری سیلندر باید محصور شود تا از تردد افراد و وسایل نقلیه غیرمجاز جلوگیری به‌عمل آید. -------- صفحهٔ بعد -------- با 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب - با توجه به انبساط گاز در اثر حرارت باید سیلندرها دور از حرارت و آتش نگهداری شوند. هرماده قابل اشتعال دیگر قرار نگیرند. - هنگام انبارش سیلندرهای کلر بایدآنها رابه نحوی قرارداد که حداقل ۷۵ سانتی‌متر از یکدیگرفاصله داشته - سیلندرهای یک تنی باید به صورت افقی روی پایه‌های مجهز به غلتک در انبار نگهداری شوند وغلتک‌ها باید طوری طراحی شوند که به سیلندرها اجازه ندهند که به آسانی بجرخند. - سیلندرهای یک تنی نباید روی هم قرار داده شوند زیرا انجام این کار به دلیل عدم دسترسی به سیلندرهای زیرین مغایر با اصول ایمنی بوده و می‌تواند خطرآفرین باشد. خوردن احتمالی شیرها ممانعت به عمل آید. - به هنگام جابجایی سیلندرها باید از بالابر (لیفتتراک یا جرثقیل) استفاده شود و از پرتاب کردن, ضربه زدن و غلتاندن سیلندر جدا خودداری گردد. - سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی (تک شیر) باید به صورت ایستاده انبار شوند و کمربندهای ایمنی که برای این سیلندرها به‌کار می‌روند باید به دیوار مهارشوند. کمربندهای نگهدارنده باید در دوسوم ارتفاع سیلندر قرار بگیرند. سیلندرها سرو کار دارند و همچنین وسایل آتش نشانی و کمک‌های اولیه. در محل مناسب (اتاق یا کانتینر - محدوده‌ای به عرض حداقل یک متر از درب ورودی تا محل استقرار سیلندرها وجود داشته باشد. - نصب سیستم نشت یاب گاز کلر مجهز به آلارم و آژیر خطر در بیرون انبار و اتاق بهره‌برداران با رعایت فواصل ۴ تا ۷ متر (با توجه به توصیه کارخانه سازنده) و نصب یک حسگرء ضروری می‌باشد. - نصب علایم هشداردهنده. - اتاق‌های ذخیره سیلندر گازکلر می‌تواند مجهز به جرثقیل‌های سقفی و قلاب نگهدارنده جهت جابه‌جایی - ظرفیت جرئقیل و سازه نگهدارنده باید مناسب با بارهای پیش‌بینی شده شامل وزن سیلندر پرء زنجیرها و - نصب سیستم اطفای کلر ضروری است. - وجود دماسنج و کلید زنگ خطر آلزامی است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- ملاحظات احداث ساختمان ۳ (۶ ۲-۱۱-۱-۳- تجهیزات مورد نیاز حمل و نقل در محل |۴] - به هنگام جابجایی سیلندرها از انبار تا اتاق کلرزنی باید از لیفتتراک و کمربند استفاده شود و از پرتاب کردن. ضربه زدن و غلتاندن سیلندرها خودداری گردد. - سیلندرهای ۶۸ کیلوگرمی را باید ایستاده ودر محفظه قابل مهارحمل نمود. - مسیر مطمئن و ایمنی از انبار تا اتاق کلرزنی شناسایی و خط کشی گردد. - رانندگان لیفتراک باید دارای گواهینامه باشند. - به همراه داشتن ماسک فرار برای راننده الزامی است. ۳-۱-۱-۳ انبارش هیپوکلریت سدیم انبارش هیپوکلریت سدیم باید در مخازن غیرفلزی نظیر تانکرها و مخازن پلاستیکی تقویت شده با فایبرگلاس" صورت گیرد. برای جلوگیری از آلوده شدن محلول هیپوکلریت به یون‌های فلزی و افت درصد کلر فعال,ءکلیه اتصالات. لوله‌های رابط. شیرآلات. پمپ‌های انتقال در فرآیند انتقال باید از جنس تفلون و یا پی وی سی باشند. در مواردی که دراستفاده از لوازم و قطعات پلاستیکی محدودیت وجود دارد باید از استیل ضد زنگ با پوشش لاستیکی استفاده کرد. در این حالت مرتبا پوشش‌های مربوطه باید بازدید شده و در صورت نیاز تعویض گردند. [۱۷] محلول هیپوکلریت سدیم در غلظت زیاد به سرعت تبخیر شده و در تماس با نور و حرارت به شدت تحت تاثیر واقع می‌شود. بنابراین باید این محلول در محل خنک و دور از نور مستقیم آفتاب و در مخزن مقاوم به خوردگی نگهداری شود. هیپوکلریت سدیم حتما دور از اسیدهاء آمونیاک وگاز نیتروژن نگهداری گردد. ۴-۱۱-۱۳ انبارش هیپوکلریت کلسیم آتش‌سوزی و حتی انفجار به دلیل تصعید اکسیژن و گاز کلر وجود دارد. به لحاظ خاصیت اکسیدکنندگی قوی, هیپوکلریت کلسیم باید در شرایط خشک. خنک با تهویه مناسب و به دور از رطوبت. تابش مستقیم خورشید. شعله, جرقه, منابع حرارتی مواد آتش‌زاء مواد خورنده و اکسید کننده و احیا کننده» مواد آلی و سوخت‌های فسیلی و در ظروف مقاوم به خوردگی نگهداری شود. در شرایط نگهداری مناسب. هیپوکلریت کلسیم نسبتا پایدار می‌باشد ولی در شرایط نگهداری نادرست. به سرعت کلر فعال خود را از دست می‌دهد. در اثر تماس با رطوبت به صورت کلوخه در آمده و کاربری آن دشوار می‌گردد. ظروف این ماده در انبار باید بر روی پالت چوبی به منظور تهویه مناسب نگهداری شوند. (۳1۹۳) ۳1۵5106 1۵010۳۵۵0 ککهاع ۳:۳۳ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۲ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب چنانچه در ظروف در بسته و در دمای کم‌تر یا مساوی ۲۵ درجه سانتی‌گراد به دور از تابش مستقیم نور خورشید به مدت ۶ ماه نگهداری شود مقدار کلر فعال آن حدود ۶۲ / جرمی خواهد بود. براساس قوانین و آیین‌نامه‌های وزارت کار و امور اجتماعی انبارداری کلیه مواد شیمیایی باید دور از محل‌های مسکونی باشد (آیین‌نامه وزارت کار و امور اجتماعی). نصب سیستم اطفای حریق براساس آیین‌نامه حفاظتی مواد خطر ناک و مواد قابل اشتعال ضروری است. ۵-۱۱-۱-۳- انبارش مواد اولیه دی اکسید کلر کلرء اسید کلریدریک وکلریت سدیم مواد اصلی و اولیه تهیه دی اکسید کلر می باشند. لذا رعایت نکات زیر در انبارش آنها ضروری است: الف - انبارش اسید کلریدریک رعایت کلیه نکات ضروری در انبارش اسید کلریدریک در آیین‌نامه وزارت کار و آمور اجتماعی و برگه‌های ایمنی اسید کلریدریک ضروری است: - رعایت کلیه نکات ضروری در آیین نامه وزارت کار و امور اجتماعی و برگه‌های ایمنی اسیدکلریدریک. - عدم نگهداری مواد ناسازگار با آن در محل‌های نگهداری اسید مانند انبارش مواد آلی و سایر موادی که دارای - انبار مواد اولیه باید ضد حریق باشد و استفاده از کلیه تجهیزات جرقه‌زا در این مکان ممنوع است. - در مجاورت انبار باید امکانات اطفای حریق و آب مطمئن برای سرد کردن و حفاظت مواد آتش‌زا وجود داشته باشد. ب - انبارش کلریت سدیم حمل و نقل کلریت سدیم باید با رعایت احتیاط کامل صورت پذیرد: - کیسه‌ها وظروف مواد اولیه مورد استفاده باید توسط برچسب. کاملا قابل شناسایی باشد. - برای حمل ونقل کیسه‌ها استفاده از کلیه لوازم ایمنی ضروری است. - در هنگام جابجایی باید از وارد آمدن هرگونه ضربه جلوگیری کرد - به‌علت آتش زا بودن کلریت سدیم در صورت ریختن روی لباس باید فورا آن‌را در آب غوطه‌ور نمود. - مخزن نگهداری از کلریت سدیم باید دور از سایر مواد شیمیایی نصب شود - مخزن تهیه محلول کلریت سدیم باید توسط پوشش فایبر گلاس» پی وی سی و یا پلی آتیلن محافظت شود. اطلاعات تکمیلی در ضابطه شماره ۱۷۷ سازمان برنامه و بودجه آمده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ انتخاب و ضوابط احداث سیستم ایمنی تاسسات یم -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - انتخاب و ضوابط احداث سیستم ایمنی ناسیسات ۰ ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۶۵ ۱-۴- هشدار دهنده‌ها مهم‌ترین رویداد ناخواسته در سیستم کلرزنی» نشت گاز کلر است. برخی دیگر از این رویدادهای ناخواسته در سامانه‌های کلرزنی گازی یا محلول (هیپوکلریت) عبارتند از: آتش‌سوزی, افزایش یا کاهش بیش از حد دمای انبار یا مکان بهره‌برداری» افزایش یا کاهش بیش از حد فشار داخل خط لوله‌ی کلر مایع یا گازء از کار افتادن دیگر تجهیزات مانند خنثی‌ساز کلرء تبخیرکننده, پمپ تزریق و .... کاهش یا افزایش بیش از حد غلظت کلر باقی‌مانده در آب. قطع برق, ورود افراد غیرمسوول به سامانه و ... با توجه به ماهیت رویداد. سیستم هشدار می‌تواند میزان وضعیت اضطراری و محل آن را نشان دهد. مثلا می‌توان با استفاده از حسگرهای مناسب و چیدمان صحیح آن‌هاء غلظت نشت گاز و محدوده‌ی آن‌را مشخص نمود. رعایت نکات زیر در انتخاب هشداردهنده‌ها ضروری است: - سیستم هشدار باید به صورت اتوماتیک وارد عمل شود. - علاوه بر سیستم هشدار اتوماتیک می‌توان سیستم دستی اعلام خطر نیز نصب نمود. سیستم اعلام از کار افتادن دستگاه‌ها و ... هر یک باید به اعلام خطر صوتی یا نوری مجزا متصل باشند. [۲۱] - سامانه‌ی هشدار بایدبه صورت مداوم و ۲۴ ساعته واحد کلرزنی را پایش کند. - سیگنال خروجی سیستم هشدار علاوه بر اعلام خطر صوتی و نوری می‌تواند به عملگرهای کنترل وضعیت اضطراری» مانند خنثی‌ساز کلرء شیر قطع سریع» سیستم اطفای حریق و ... یا کنترل مرکزی یا اتاق فرمان مرکزی. مستقر در همان واحد یا خارج از آن متصل گردد. - انتقال سیگنال می‌تواند از طریق امواج رادیویی. سیگنال دیجیتال یا جریان ۴-۲۰ میلی‌آمپرصورت پذیرد. - هرایک از اعلام خطرها باید در دو سطح هشدار پایین و بالا تعریف شوند. سطح اول مربوط به حالت نزدیک به حالت اضطرار و سطح دوم مربوط به حالتی است که احتمال آسیب به تجهیزات (مثلا در دما یا فشار بالا) با سلامت کاربر (مثلا غلظت کلر در حد خطر جدی برای حیات وسلامتی انسان) وجود دارد. [۳۶] - کارکنان باید با سطوح هشدار تعریف شده آشنا باشند. - تابلو معرفی مناسب نشان‌دهنده انواع اعلام خطر و سطوح هشدار باید در محدوده‌ی واحد کلرزنی نصب گردد. - محل نصب سیستم اعلام خطر صوتی یا نوری باید به گونه‌ای باشد که کلیه‌ی افراد آن‌را ببینند پا بشنوند. - بهتر است دتکتورهای فردی علاوه بر سیستم‌های صوتی و نوری دارای سیستم لرزاننده (ویبره) نیز باشند. - برنامه‌ی بازرسی» تست. نگهداری و تعمیرات دوره‌ای سیستم‌های هشدار باید تدوین و توسط افراد آموزش دیده و ماهر اجرا شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۲-۴- عملگرها در سامانه‌های کلرزنی از سیستم‌های الکتریکی مانند الکتروموتور به‌عنوان عملگر برای باز و بستن محور تجهیزات استفاده می‌گردد. کلیه اجزای مکانیکی و الکترونیکی عملگرهای مورد استفاده در سیستم کلرزنی باید دارای مقاومت لازم در مقابل در واقع عملگرهای برقی, متصل به شفت شیر اصلی مخزن تنی یا سیلندر هستند که در هنگام نشت گازء با دریافشت فرمان از دتکتور گاز کلر و چرخاندن شفت شیرء آن‌را می‌بندند. در این شیرها لوله‌ی انعطاف پذیر مستقیما به شیر مخزن کلر وصل می‌شود. در بعضی ازانواع پیشرفته شیر قطع سریع, سنسور گاز کلر روی خود عملگر نصب شده است و نیازی به سیستم می‌دهند. در حال حاضر با باطری قابل شارژ در یک دستگاه تجمیع شده. به بازار عرضه می‌گردد. ۳-۴- ردیاب نشت کاز شناساگرهای مورد استفاده باید دارای حداقل نیاز به نگهداری و تعمیرات باشند که در ضمن اندازه‌گیری‌های تکراری و قابل اطمینان میزان کلر موجود در هوای محیط را نمایش دهند. شناساگر را می‌توان داخل آتاق کلرزنی» به منظور مراقبت از بهره‌برداران یا در فضای باز و به منظور مراقبت از تجهیزات یا جمعیت مستقر در اطراف ایستگاه کلرزنی نیز نصب کرد. ۴-۴- سامانه خنتی‌ساز با توجه به اهمیت جنبه‌های ایمنی و زیست محیطی امروزه موضوع اطفای گاز کلر حساسیت ویژه‌ای را به خود اختصاص داده و مشخص شده که در صورت نشت یا ترکیدگی کپسول, اتاق کلرزنی باید ایزوله بوده و تمامی توجه به اطفا در ساختمان معطوف گردد. لذا سیستم‌های هوشمند و کارا مورد نیاز است. خننی‌ساز کلر یا اسکرابر اصلی‌ترین سیستم ایمنی در ایستگاه‌های کلرزنی است که در زمان خارج شدن نشت از کنترل و عمل نکردن دیگر تجهیزات یا فرآیندهای اطفای نشت (شیر قطع سریع) وارد مدار می‌شود. این دستگاه از طریق ماده‌ی اصلی در خنثی‌سازی شیمیایی, محلول سود سوزآور است که با واکنش گرمازای زیر کلر را خنثی می‌نماید. 0د1] + ۲126001 +1120)01 + وال + [[21120 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - انتخاب و ضوابط احداث سیستم ایمنی تاسیسات ۰ ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۷ در این دستگاه, گاز کلر پس از مکش به داخل دستگاه در ستون‌های آکنده از تماس‌دهنده‌های خاص. با محلول سود واکنش داده و خنثی می‌شود. در طراحی و ساخت اسکرابر باید هندسه و ابعاد اتاق (های) کلرزنی, ظرفیت خنثی‌سازی و نرخ نشت احتمالی در نظر گرفته شود.ء به عبارت دیگرء اسکرابر تجهیزی است که نیازمند طراحی ویژه برای هر موقعیت خاص است. علاوه بر ملاحظات محلی, جنس مواد به کار رفته در اسکرابر شامل ستون‌هاء تماس دهنده‌هاء پروانه‌های پمپ و فن مکنده و ... باید در مقابل خوردگی و حرارت بالای ناشی از واکنش‌ها مقاوم بوده و کلیه‌ی درزها به نحوی بسته شوند که یکی دیگر از عوامل موثر در طراحی و کارایی اسکرابرء واکنش‌های جانبی به شدت گرمازایی هستند که در صورت عدم کنترل می‌توانند با تولید گرما با از کار انداختن سیستم خنثی‌ساز, خطرساز باشند. بر این اساس انتخاب جنس مناسب برای اسکرابر از اهمیت زیادی برخوردار است به نحوی‌که به‌طور مثال استفاده از پلی‌اتیلن معمولی برای بخش حداکثر دمای ایجاد شده در اثر تماس کلر با هیدروکسید سدیم ۱۳۸ درجه سانتی‌گراد می‌باشد و داخل اسکرابر بسته به میزان گاز ورودی» سرعت خنثی‌سازی» واکنش‌های جانبی احتمالی و ... متغیر و تعیین آن فقط از طریق محاسبه و با توجه به طراحی سیستم امکان‌پذیر است. [۳۱] بر این اساس انتخاب جنس مناسب برای اسکرابر از اهمیت زیادی برخوردار است به نحوی که برای مثال استفاده از پلی‌اتیلن معمولی برای بخش راکتور مجاز نمی‌باشد. ۱-۴-۴ نحوه عملکرد سامانه خنتی‌ساز سیستم باید به گونه‌ای طراحی گردد که به دو صورت دستی و اتوماتیک قابلیت راه اندازی را داشته باشد. در حالت دستی از طریق شاسی‌ها و سلکتورهای مربوطه. هریک از بخش‌های سیستم به صورت جداگانه و هم‌چنین به صورت نشتی» سیستم به صورت اتوماتیک وارد مدار می‌گردد. [۲۱] سیستم باید قابلیت مکش از اتاق های سامانه کلرزنی (اتاق دپو سیلندرء اتاق سیلندرهاء اتاق تبخیرکننده‌هاء اتاق کلریناتورها) را به طور مجزا و کنترل شده از طریق فرمان‌پذیری از سنسورهای نصب شده در هر اتاق و ارسال فرمان جهت باز و بسته کردن شیرهای کنترلی برقی را داشته باشد. شکل (۱-۴) جرخه عملکرد سیستم اسکرابر را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۱ کمک مد ختشی ساز گاز کلر شکل ۱-۴- نمایش عملکرد سیستم اطفای گاز کلر ۳-۳-۴ نکات ویژه جهت طراحی خنثی‌ساز کلر مهندسی شرکت‌های سازنده در نظر گرفته شوند. طراحی شامل تعریف فرآیند بر مبنای موازنه مواد و انرژی و تعریف - انتقال کارا و کامل گاز نشت شده از همه‌ی اتاق‌های ایستگاه کلرزنی محل نصب. به داخل سیستم خنثی‌ساز. - انتقال کل گاز نشت شده به دستگاه در مدت زمان طراحی شده. - نحوه‌ی فرمان‌پذیری از دتکتورء زمان روشن شدن پمپ چرخشی, زمان لازم برای مرطوب شدن اولیه‌ی پکینگ‌هاء زمان روشن شدن فن» زمان باز و بسته شدن شیرهای پروانه‌ای خط لوله مکش و رانش گازء اعلام خطرهای نشان‌دهنده‌ی اختلال در عملکرد سیستم (ارتفاع نامناسب مخزن سود. غلظت نامناسب مخزن سود. خرابی پمپ یا فن. دمای بیش از حد داخل سیستم و ...)» زمان باز شدن شیر پروانه‌ای. خط خروج گاز به هوا - محاسبات ترمودینامیکی وشیمیایی مربوط به گرمای تولید شده حین فرآیند خنثی‌سازی و روش کنترل آن» اعم از کنترل سرعت واکنش و گرمای تولید شده یا سیستم خنک‌کن به کار رفته. باید قبل از ساخت سیستم اسکرابر ارائه و به تایید برسد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - انتخاب و ضوابط احداث سیستم ایمنی تاسیسات ۰ ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۶۹ - محاسبات و روش جلوگیری از بروز واکنش‌های جانبی ناخواسته از جمله واکنش‌های منجر به غلیان و کف کردن محلول و واکنش‌های منجر به ایجاد انفجار و افزایش غیرقابل کنترل گرما باید قبل از ساخت سیستم اسکرابر ارائه گردد. لازم به ذکر است که بروز این واکنش‌های ناخواسته. علاوه بر مختل کردن واکنش خنشی‌سازی می‌تواند موجب آسیب کلی به دستگاه شود. جهت انتخاب سیستم اطفای گاز کلر رعایت نکات توصیه شده در جدول (۱-۴) ضروری است. جدول ۱-۴- نکات مهم جهت انتخاب سیستم اطفای گاز کلر اه تخوس ستورالسل نهوراازی | ۵-۴- تجهیزات ایمنی کارگاهی وفردی ۱-۵-۴ تجهیزات ایمنی کارگاهی الف - دوش و چشم‌شوی اضطراری تجهیزی است برای شستن قسمت‌های آلوده‌ی لباس. پوست ۴ چشم. این تجهیر باید در نزدیک‌ترین محل امن و در خارج از آتاق کلرزنی نصب شود و در محل‌های سردسیر در کابین مخصوص و در صورت نیاز مجهز به گرمکن باشد تا از بخ‌زدگی جلوگیری شود. لوله و اتصالات دوش چشم‌شوی باید از جنس کربن استیل با پوشش رنگ آپوکسی کوره‌ای وسایر قطعات از جنس فولاد ضد زنگ باشد. باز شدن شیرهای دوش و چشم‌شوی می‌تواند از طریق کشیدن اهرم دستی یا فشار دادن پدال با پا انجام شود. ب - باد نما به منظور ارزیابی جهت و سرعت حرکت ابر کلر و تشخیص احتمالی بروز شرایط حاد برای اماکن خاص جمعیتی - سیاسی, وجود بادنما (ها) در محدوده‌ی اتاق کلرزنی آلزامی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب - ارتفاع بادنما از کف زمین باید ۱۶ متر باشد. (براساس نحوه نصب بادنمای هواشناسی) - فاصله‌ی محل نصب از اماکن و ساختمان‌های بزرگ و مرتفع باید به اندازه‌ی ارتفاع ساختمان به علاوه‌ی ۲۰ متر باشد. (براساس دستور العمل نصب ایستگاه‌های هواشناسی) ۲-۵-۴- تجهیزات ابمنی فردی کلیه تجهیزات ایمنی فردی و تجهیزات و ابزار لازم برای مقابله با شرایط اضطراری باید در نزدیک ترین محل امن. خارج از اتاق کلرزنی نگهداری شوند. این تجهیزات عبارتند از: الف- فیلتر ضد گاز کلر فیلتر مخصوص گازهای معدنی یا اسیدی که کلر نیز یکی از آنها است و با حرف 3 مشخص می‌شود. برای استفاده در محیط آلوده به کلر مناسب است. این فیلتر مطابق استاندارد ۸110511 دارای نوار سفید رنگ و مطابق استاندارد ۳۸ دارای نوار خاکستری می‌باشد. استفاده از فیلتر فقط در محیط باز و هوایی که میزان اکسیژن آن حداقل ۱۹7 است و فقط با ماسک تمام صورت ب - ماسک فرار هوددار تجهیزی است از نوع ماسک های فیلتر دار و هوددار که به سادگی و بدون صرف زمان زیاد. توسط افراد در مصرض خطر قابل استفاده بوده و با پوشاندن سر و صورت. از آسیب رسانی گاز به این نقاط جلوگیری می‌کند و برای فرار یا انجام عملیات سبک قابل استفاده است. علاوه بر این ماسک‌های هوددارء استفاده از ماسک نیم صورت که هیچ پوششی برای چشم ندارد فقط برای فرار مجاز است. استفاده از ماسک فیلتردار در اطفای نشت کاربرد ندارد. سیستم تنفسی هوای فشرده فشار مثبت استاندارد. مخصوص استفاده در اطفای نشت کلر باید دارای پشتی نگهدارنده سیلندر با قابلیت انعطاف بالا و انطباق آسان بر روی بدن باشد تا استفاده از آن موجب خستگی کم تر کاربر گردد. این سیستم‌ها باید مجهز به نمایشگر فشار هوای داخل سیلندر و آژیر خطر کاهش فشار هوای تنفسی و شیر هوای تنفسی متصل شونده به ماسک های تمام صورت باشند. سیلندر ذخیره هوای فشرده باید فشار تا ۳۰۰ بار را تحمل کرده» مقاوم در برابر خوردگی ناشی از کلر مایع و گازء ضربه, حرارت و فشار باشد. ماسک تمام صورت نیز باید دارای طلق ضد خش و مقاوم در برابر خوردگی ناشی از کلر مایع و گاز. ضربه و حرارت باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - انتخاب و ضوابط احداث سیستم ایمنی تاسیسات ۰ ‎٩۳/۰۶/۱۰‏ )۳ این سیستم می‌تواند مجهز به سیستم الکترونیکی هشدار تشخیص بیهوشی و مرگ کاربر با سیستم‌های ارتباط رادیویی باشد. سیستم تنفسی بسته به نوع لباس ضد گاز ممکن است رو یا زیر لباس بسته شود. سیستم تنفسی کمری یک سیستم تنفسی با قابلیت اتصال به پهلوی نفر است که مجهز به یک سیلندر کوچک و سبک و سه راهی مخصوص جهت اتصال به سیستم هوای فشرده خارجی بوده و کاربردهای زیر را دارد: - فرار از محیط آلوده - استفاده از خط لوله هوای خارجی - استفاده هنگام رانندگی در محیط آلوده ه- لباس ضد گاز کلر لباس ضد گاز کلر باید مجهز به دستکش., جوراب و پوتین مقاوم بوده و در کمد مناسبی نگهداری شود و دارای شرایط ذیل باشد: - محدوده دمای کار کرد (*۶۰-۸) درجه سانتی گراد - جنس آن باید ضد الکتریسیته ساکن و دارای مقاومت در برابر نفوذ گاز و مایع کلر باشد. - دارای مقاومت کلیه اجزادر برا بر خوردگی گاز یا مایع کلر باشند. - دارای مقاومت حرارتی در برا بر سردشدگی ناشی از تبخیر کلر مایع باشند. - دارای محافظت از بدن در برا بر سردشدگی ناشی از تبخیر کلر مایع باشند. این لباس‌ها دارای گواهی تست مقاومت شیمیایی مطابق با استاندارد 0010 943-1 5۳7 ۳۳19432 و 1149-5 501 و 1991 37۳8۸ یا استانداردهای بالاتر می‌باشند. مشخصات اتاق محل نگهداری این تجهیزات عبارت است از: - مکان آن به گونه‌ای انتخاب و محافظت شود که در معرض کلر نشت شده قرار نگیرد. - به راحتی در دسترس افراد مسوول باشد. - افراد غیرمسوول به آن دسترسی نداشته باشند. - برنامه بازرسی و تست دوره‌ای تجهیزات نگهداری شده در آن» تدوین و اجرا شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۲ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۶-۴۳- تجهیزات و فن‌آوری‌های نوین ۱-۶-۴- محفظه‌ی نجات" دائمی یا موردی مخازن کلر در آن‌ها استفاده می‌گردد. استفاده‌ی دائمی از این مخزن به منظور اطمینان از عدم خروج گاز هنگام نشت از مخزن می‌باشد و دراستفاده موردی, کپسول آسیب دیده جهت حمل ایمن. داخل این محفظه قرار داده می‌شود. این محفظه‌ها در دو نوع برای سیلندرها و مخازن تنی طراحی و ساخته می‌شوند. - بر روی بدنه و نزدیک به درب. دو شیر و یک فشارسنج و در قسمت نزدیک به عدسی پشتی یک شیر نصب شده باشد. - کلیه فشارسنج‌ها و شیرها باید برای استفاده کلرساخته شده باشند. (در مراحل انجام تست‌های هیدرولیکی و - باید مجهز به پایه غلطک دار از جنس فولاد مقاوم و غلطک از جنس یا روکش فولاد ضد زنگ برای انتقال مخزن تنی یا سیلندر ایستاده‌ی کلر به داخل محفظه باشد. به گونه‌ای که مخزن توسط جرثقیل یا لیفتتراک بر روی غلطک قرار داده شود و توسط یک نفر به راحتی به داخل محفظه هل داده شود و سپس درب در کم‌ترین زمان ممکن و به کمک یک بازوی متحرک و سیستم جعبه دنده بسته می‌شود. - محفظه‌ی نجات ویژه مخزن تنی به صورت افقی و به گونه‌ای طراحی شده که مخزن تنی نیز به صورت افقی و از طریق پایه‌ی غلطک‌دار وارد آن گردد. - این محفظه باید به صورت افقی و به گونه‌ای طراحی شود که روی پایه‌ی مناسب سوار بوده و پس از قرار گرفتن مخزن تنی در آن. قابل حمل با لیفتتراک یا جرثقیل مناسب باشد. - درب به صورت افقی باز و بسته شود. - طراحی سیستم درب به گونه‌ای است که پس از محکم شدن, فشار به صورت مساوی در محیط پخش شده و همه قسمت‌های محیط درب به طور یکنواخت گازبند می‌گردند. محیط درب یا خود محفظه‌ی نجات دارای شیار مخصوص اورینگ با قابلیت محکم شدن اورینگ در آن باشد به نحوی که هنگام استفاده» درب و اورینگ به صورت یکپارچه عمل می‌کنند. - محفظه‌ی نجات از جنس فولاد مقاوم و مجهز به پلاک مشخصات تجهیز و از جنس فولاد ضد زنگ است. در شکل‌های (۲-۴- الف. ب. ج) نمونه‌ای از محل نصب و نوع سیستم نشان داده شده است. [۵55۵ ۷ 0011۵11161 -| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - انتخاب و ضوابط احداث سیستم ایمنی تاسیسات ۰ ‎٩۳/۰۶/۱‏ ۷۳ یی اج 5 : 5 سا 1 سس ۴۳ ۰ ۲ ۳ ل فه ۷ ّ ی پا یس شا ۱ ۱ ‌ :۳ ۰ ۱ : 5 ی 8 ما سم و ۱ | ی با ای ۱ ای دض یا ده ۱ سکس کچ ی ی 5 و : | سل شکل ۲-۴- الف - محفظه نجات 1 ار ۳ ۱ ۱ ۹ با 5 ۶ واص 8 - س ی تا وک ی 1 ِ ۱ :28۳ یا دنور سس شکل ۲-۴ -ب - محفظه نجات امس ۳ نهک وچ سس - سب ی ۲ لا من ۵ 2 هون ۴ ۳ ُ زیگه ۱ ی یک نی ۱ ۱ 1 رک ی را ی 0 ی وی ز تک ۹ شکل ۲-۴-ج - محفظه نجات -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۴ 0۰ هدستورالعمل احداثت سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب این سیستم توسط سازمان ۳1۸ آمریکا مورد تایید قرار گرفته و تنها سیستمی است که به ساختمان ایزوله نیاز نداشته و فقط کافی است در محیطی مسقف قرار گیرد. ۱۲۱۱ این تجهیز باید مطابق با استانداردهای موجود در پیوست شماره ۱ باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ سیستم‌های کنترل و ابزار دقیق -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - سیستم‌های کنترل و ابزار دقفیق ۳ ۷۷ ۱-۵- نقشه‌های لوله‌کشی و ابزار دقیق این نقشه‌ها با توجه به طراحی مناسب هر سیستم تهیه می‌گردد و نمایانگر سیستم لوله‌کشی و موقعیت تجهیزات و ابزار دقیق می‌باشد. در سامانه‌های کلرزنی استفاده از برخی از دستگاه‌ها به‌عنوان رزرو (همانند: کلریناتورء تبخیرکننده و بوستر) با توجه به ظرفیت و حساسیت سامانه ضروری است. همجنین اخذ پیشنهاد و مشاوره از سازندگان دستگاه‌های مورد استفاده در سامانه در طراحی یک سیستم کارا وجامع موثر خواهد بود. در دو شکل (۱-۵ و ۲-۵) دو سیستم فاز مایع و فاز گاز» سیستم لوله‌کشی وهمچنین نحوه نصب سیستم‌های کنترل نشان داده شده است. 8 ]11351۳۱3۵۱۱۱ یک ۳۱۵۳۱۵۵ ([|گ۳ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب وی مود دس ما | 1 13 1۱ << 5 -۳ || اه | 11 ۱۱۱ ٩ ۷ ۱۱ 0 ۱۱‏ ا ۱۱| ۵ ید ۱ ۱ د | ۱۱۱ ل ۱۱ ۱۱ | ۱۱ 4 ۱۱ 1 ۱ |۱۱ ددودراا اهام! ۱۱۱ 3 ۷۱ لامج ۴۱۱ ۵۱ا|۱ 41 و 3 ۱ ۱ چل پا ۱۱۱5 00 2( 1 او ۱ و ار ایا 10 1 و با 1 1 ۱ ۱ ۱۱ : 3 لا ‎٩‏ ۱ 5 ۹ ْ 5 2 ۱1 ۱ جر | ا 1 1 ّ ده : ۱ اس ۱ 3 ۱ ۹ آا| 1 ؟ ات |7 ۱ 1 10 0 4 ۶۶۹۹۹۶۱/۱ لا مح ۱ ۱33 : ک ۱ :۱۹ ۱۷ ۱۱۷ ۱ ۹ سس ال ۱ مج اوح ا 12222 زه هه 1 ۱ ۱ ۱ - 1 یوس اله - - ۳ -ا -------- صفحهٔ بعد -------- دم ۱ +17 9 نا ما 1 ۴ 1 1 ۹ || ۳227 ٩ |35 5‏ || 5 ۱ ۱ ٩ ۷ ۶ ۵ |‏ ۷۱ ۷ 1 اه ام ۷ ۳ 1 چا 1 1۱ مد | 1 کاا اد 8 > ی ۱ ۱ ۷ 1 1 ۷ 1 ود 1 ۱۷ ۵ ۷ و 313183 ۷ تا قفا 2 3008820680 | ۳ ۱ 0 ‌ را دا ار نود ۱۱ » و هه ۷ 1 31 ! 1 ی اذ (تحل 13۲ ۱ 1 3 ۹ دذذ ۱ ۱ 2 ۱ 1 9 1 ۱ 1 ۱ 1 اد یاهاون ۷ ۱ : 4۹ ۷ اریدا ز 1 دحا ی ۱ اا۱| (د-ت 0۱0 ۳ 8 6 هه ۱ ها ۱۹1 ۷ ای 5 1 ۱ 9 ۱۱۹ ال سس نجم ۲2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۳-۵- روش‌های اندازهگیری کلر آزاد باقی‌مانده برای اندازه‌گیری مداوم غلظت ماده‌ی گندزدا در آب. از روش‌های الکتروشیمیایی (به دو نوع آمپرومتری و9 پتانسیومتری 5 تقسیم می‌شوند) که بر پایه‌ی تغییرات در پارامترهای الکتریکی عمل کرده استفاده می‌شود. ۳-۵- تجهیزات اندازه‌ گیری ۱-۳-۵ انتخاب اجزا - حسگرهای فشار: اجزایی که به عنوان حسگرهای فشار به‌کار می‌رود توسط دیافراگم جدا کننده با درزگیرهای پر شده از مایع محافظت می‌شوند که این درزبندها و دیافراگم‌ها از جنس فلوئورکرین‌ها ی ۰ 5 اس ۱ مانومتری- لوله بوردونی- دیافراگمی- دمنده ای - حسگرهای حرارت و دما: این حسگر ها نیز باید با محیط کلردار سازگار باشند. انواع حسگرهای مورد استفاده عبارتند از: مقاوم حرارتی- ترمومتری- ترموکوپلی- مادون قرمز لازم به ذکر است به جز مادون قرمزء برای سایر حسگرها و به دلیل جلوگیری از خوردگی و سهولت تعمیر و تعویض معمولا حفره حرارتی " استفاده می‌شود. - حسگرهای سطح : انواع حسگر های سطح عبارتند از: فشار تفاضلی یا اختلاف فشار" - راداری - خازنی*- ماورای صوتی * و بارگذاری سلولی" - حسگرهای جریان: انواع حسگرهای مورد استفاده جهت سنجش جریان عبارتند از: تفاضل فشاری- جابجایی مثبت"- صوتی - گرمایی-گردابی -کوریولیس [| - 7۲ 2- 1116۳130۷۷ ۵ [5 7 م1[ -3 ۳۳۹۵ |[۱10۳۵:۱۱۵((] -4 5-0 6- ]11۳۵۹0۵5 7- |۵۵ )۵[| 8- ۳۵۹۱۱۷۵ 15 1 9- ۷/۵۳۵۵ [| 10- )0۲[۵۵٩ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - سیستم‌های کنترل و ابزار دقیق ۳/۰ ۸۱ - تجهیزات و ابزار اندازه گیری که در خطوط کلر نصب می‌شوند باید خشک و عاری از هرگونه مواد آلی روغنی و - کلیه تجهیزات و ابزارها باید قبل از نصب تمیز و خشک گردند. - استفاده از شیرهای قطع جریان جهت تعمیر و سرویس تجهیزات در شرایط بهره‌برداری توصیه می‌شود. همچنین تمهیداتی جهت ایزوله کردن تجهیزات قبل از کالیبراسیون و تعمیرات باید پیش‌بینی گردد. - درزگیر لوله‌ها باید از موادی ساخته شود که با کلر واکنش نمی‌دهند. - از پایه‌های نگهداری مناسب استفاده شود و تمهیدات لازم برای مکان‌هایی با احتمال لرزه‌خیزی بالا پیش‌بینی گردد. برای کسب اطلاعات بیش‌تر جهت راهنمایی نصب حسگرها به جزوه شماره ۱۶۵ انستیتو کلر آمریکا مراجعه گردد. ۵-۵- فرایند کنترل (فلو دیاگرام کنترل دستی و اتوماتیک) [۱۷] انواع روش‌های موجود که برای کنترل سیستم‌های کلرزنی وجود دارد عبارت است از: - کنترل دستی الف - کنترل دستی هنگامی که سیستم کلرزنی به‌صورت دستی کنترل می‌شود. بهره‌بردار نرخ تزریق را روی کلریناتور تنظیم می‌نماید. این نرخ تا زمان تصمیم‌گیری بهره‌بردار برای تغییرء ثابت باقی می‌ماند. در این روش باید از جریان خروجی حوضچه تماس با کلر برای تعیین کلر باقی‌مانده نمونه‌برداری شده تا براساس آن میزان تزریق مورد نیاز, مجددا تعیین گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۳ ۱ جریان ورودی باقی‌مانده که در خروجی حوضچه تماس قرار دارد نرخ تزریق کلر به‌صورت دستی روی کلریناتور تنظیم می‌گردد. همچنین میزان تزریق کلر از راه دور نیز امکان‌پذیر می‌باشد و می‌توان نرخ تزریق را از اتاق کنترل تصفیه‌خانه پایش و افزایش می‌دهد. اما هزینه‌های پرسنلی و مواد شیمیایی را کاهش می‌دهد. ب - کنترل متناسب جریان امکان افزودن کلر مطابق با نرخ جریان اندازهگیری شده را فراهم می‌سازد. این روش در مواردی استفاده می‌گردد که نرخ جریان تغییر نموده اما میزان نیاز به کلر در آب نسبتا ثابت باقی می‌ماند و معمولادر تصفیه‌خانه‌های فاضلاب از این روش استفاده می‌گردد. روش متناسب با جریان یک روش کنترل تزریق بدون بازخورد است که از وسیله‌ای برای پایش نرخ جریان که در جلو و یا دقیقا پس از حوضچه تماس نصب می‌گردد. استفاده می‌نماید. همچنین کنترل از راه دورء توسط یک شیر کنترل جریان و یا پمپ دور متغیر قابل اندازه گیری است. در این سیستم همچنان که نرخ جریان تغییر می‌کند. نرخ تزریق کلر به‌طوری تنظیم می‌شود که مقدار تزریق مورد نیاز حفظ شود. شکل (۴-۵) شماتیک سیستم کنترل متناسب جریان را -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- سیستم‌های کنترل و ابزار دقیق ۳/۰ ۸۳ ۳ د--ورودی کنترل متناسب جریان با یک سیگنال آنالوگ که از فلومتر ارسال می‌شود به بخش محرک موتور که بر روی اوریفیس قرار دارد رسیده و شیر روزنه کلر طوری عمل نموده که جریان کلر مستقیما با تغییرات جریان فرآیند ج- سیستم کنترل با بازخورد در روش کنترل با بازخورد. امکان تنظیم میزان تزریق کلر براساس کلر باقی‌مانده در جریان خروجی حوضچه تماس وجود دارد و کلر باقی‌مانده با استفاده از یک سنجش‌گر لحظه‌ای. تشخیص داده می‌شود. شکل (۵-۵) شماتیک سیستم کنترل با بازخورد را نشان می‌دهد. دستگاه اندازه‌گیر جربان شکل ۵-۵- سیستم کنترل با باز خورد -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ 0۰ هسد«دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه‌خانه‌های فاضلاب کنترل کننده, میزان کلر باقی‌مانده اندازه گیری شده را با مقدار نقطه تنظیمی مقایسه می‌کند و اختلاف این دو مقدار را به کلریناتور ارسال می‌نماید تا مقدار تزریق را براساس آن تنظیم کند. این روش کنترلی زمانی مناسب است که نرخ جریان آب نسبتا ثابت ولی میزان نیاز به کلر متغیر باشد. د- سیستم‌های کنترل ترکیبی در این روش,کنترل با بازخورد و کنترل متناسب جریان به‌صورت هم‌زمان به‌کار می رود تا براساس آن میزان تزریق موقعیت و وضعیت شیر کلریناتورء براساس میزان کلر باقی‌مانده تنظیم می‌شود که این میزان توسط سنجش‌گر و جریان آن که خود نیز توسط تجهیزات اندازه گیری مشخص می‌شود. تعیین خواهد شد. در این سیستم پاسخ به تغییرات جریان و تغییرات مقدار تزریق مورد نیاز» سریعا قابل دسترسی است. |۲۱] از این سیستم در تصفیه‌خانه‌های آب وفاضلاب مدرن که دارای سیستم‌های اسکادا وجامع می‌باشند استفاده می‌گردد. ااسا بان به رسال جریان د --- دستگاه اندازه گیر جریان 0۶ 1 جربان ورودی شکل ۶-۵- سیستم کنترل ترکیبی ۶-۵- استاندارد تمهیدات پابش و کنترل ایستگاه‌ها با استفاده از دستگاه‌های کلرسنج نصب شده در سطح شهر می‌توان از طریق ارسال مخابراتی با روش‌های موجود در کشور (به روش تله‌متری) اطلاعات مربوط به مقدار کلر باقی‌مانده در آب شهر را اندازه گیری کرد. اطلاعات به مرکز کنترل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- سیستم‌های کنترل و ابزار دقیق ۳/۰ ۸۵ برای تنظیم میزان تزریق گزارش می‌شود. در صورت نصب سیستم کنترل کننده کلر باقی‌مانده در یک فرآیند توزیع آب شهری می‌توان به‌طور ۲۴ ساعته مقدار کلر باقی‌مانده را تحت کنترل و پایش قرار داد و ضمنا با استفاده از نرم‌افزارهای خاص آمار و ارقام سنجش تزریق کلر را توسط کامپیوتر آنالیز و نمودارهای مختلف را براساس خواسته‌های واحد کنترل کیفی ترسیم و ذخیره‌سازی نمود. شکل (۷-۵) شماتیک یک سیستم کنترل در سطح شهر را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ لوله‌کشی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم - لول هکشرٍ ۳/۰ ۸۹ ۱-۶- طراحی و لوله‌گذاری گاز کلر به طور کلی رعایت نکات ویژه در طراحی و نصب سیستم لوله‌کشی از الزامات می‌باشد و همواره باید دفقت شود که لوله کشی از استاندارد تبعیت نماید. ضمن اینکه سهولت کار در تعمیرات آینده نیز در نظر گرفته شود. در طراحی و لوله‌گذاری باید نکات زیر مد نظر قرارگیرد: - لوله‌کشی گاز باید همیشه به سمت سیلندر شیب (شیب ۱/) داشته باشد (این مساله به برگشت مایع به وجودآمده در اثر اختلاف دما به داخل سیلندر کمک می‌کند). - حتی الامکان لوله‌کشی کوتاه و ساده و دارای حداقل اتصالات باشد. - لوله‌کشی خط فشار گاز یا مایع کلر به صورت معمول دراندازه‌های ۳/۴ اینچ (۱۸ میلی‌متر) یا یک اینچ (۲۵ میلی‌متر) می‌باشد. - جنس لوله کرین استیل, بدون درز ومطابق با استاندارد" مورد تایید است. - در خطوط گاز کلر تحت خلا یا با فشار ۰/۴۱ بار می‌توان از لوله‌های پلیمری" استفاده نمود. - برای خطوط محلول کلر (مخلوط کلر و آب) لوله‌های پی وی سیء ای بی اسء لاستیکی و پلی اتیلن مناسب می‌باشند. به دلیل خورنده بودن محلول کلر از لوله‌های آهنی یا فولادی نباید جهت انتقال محلول کلر استفاده کرد مگر اینکه پوشش داخلی آنها در برابرخوردگی مقاوم باشد. - جهت لوله‌کشی آب می‌توان از خطوط گالوانیزه یا لوله مسی مطابق استاندارد" استفاده کرد. اتصالات آهن نیز باید مطابق استاندارد" باشد. - خطوط تغذیه گاز کلرتحت فشار نباید به اتاق کم فشار (اتاق کلریناتورها) انتقال داده شوند. - کلیه خطوط فشارگاز کلر باید روی دیوار در داخل ساختمان قرار گیرند زیرا دیوارهای بیرونی در ماه‌های زمستانی می‌توانند با توجه به سرمای محیط گاز کلر را به کلر مایع تبدیل نمایند. - شیرها باید در مکان‌هایی نصب شوند که امکان ورود هوا به خط تغذیه کلر وجود نداشته باشد (مانند شیرهای - در لوله‌های اصلی انتقال کلر یا خطوط تغذیه گازکلرء نباید گرمکن استفاده شود. - سیستم‌های لوله‌کشی کلر باید به تثبیت کننده (پایه نگهدارنده) مجهزشوند تا ازخم شدن لوله‌ها جلوگیری گردد. - کلیه لوله‌کشی‌های گاز باید از نوع جوشی باشند. ۱- ۸51۱ ۸۱06/۸1 2- ۲1۳,۳۳] ۳۳,۸۹۹,۳۷۲ 3- ۸۹1 ۸ 53/۸ 1 4- 316.3 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۰ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب - اتصالات باید به حداقل ممکن کاهش یابند. استفاده از اتصالات فلنجی همراه با واشرهایی از جنس الیاف فشرده نسبت به اتصالات رزوه‌ای ارججیت دارد. - درصورتی که استفاده از اتصالات دنده‌ای یا رزوه‌ای اجتناب‌ناپذیر باشد باید رزوه‌های اتصالات به‌کاربرده شده به‌صورت دقیق شکل داده شده و کاملا تمیز گردند تا از هرگونه نشتی جلوگیری به‌عمل آید. - برای خط خلا می‌توان از لوله‌های سخت یا انعطاف‌پذیر پلیمری استفاده نمود که با توجه به الزامات سازنده‌ی کلریناتورها قابل انتخاب هستند. - قطر لوله‌های خط خلا با توجه به طراحی سازنده‌ی کلریناتور تعیین می‌شود وخط کم‌فشار و اجزای آن باید دارای تاییدیه مقاومت در برابر خوردگی ناشی از کلر باشند. - هیچ قسمتی از تجهیزات. دستگاه‌ها و خطوط لوله نباید حاوی فلزات تیتانیوم یا آلیاژی از آن (آلومینیوم و قلع) باشند. - اتصالات مربوط به لوله‌های انعطاف پذیر و شیرهای خط کلکتور باید با شیرهای مخازن یک تنی گاز مورد استفاده در کشور ایران هم‌خوانی داشته باشند و لوله‌های انعطاف‌پذیر مستقیما و بدون نیاز به تبدیل با اتصالات اضافی به شیر مخزن و شیرهای خط کلکتور بسته شوند. - کلیه‌ی لوله‌هاء اتصالات. شیرها و تجهیزات باید برای خط حاوی کلر به هر دو حالت گاز و مایع کلر طراحی و اجرا گردند. از این رو مقاومت فشار ۲۰بار برای همه‌ی اجزای خط پرفشار (قبل از تنظیم‌کننده خلا) الزامی است. - کلیه‌ی اتصالات و فلنج‌ها باید از جنس فولاد آهنگری شده و دارای استاندارد باشند. - لوله‌های انعطاف پذیر و اتصالات مربوطه باید در برابر سخت شدن و همچنین فشار و خوردگی کلر به هر دو صورت گاز یا مایع مقاوم باشند از اینرو این لوله‌ها باید بدون درز و از جنس مس با سطح خارجی آبکاری شده با روی یا کادمیوم. یا مونل مطابق استاندارد" با ضخامت حداقل ۰/۸۸ میلی‌متر باشند. - کلیه‌ی اجزای سیستم اعم از دستگاه‌هاء تجهیزات. خطوط لوله, فشارسنج‌هاء شیرهاء فلنج‌هاء اتصالات و ... باید به طور ویژه برای کار در محیط کلر (بسته به مورد گاز و مایع یا محلول کلر) ساخته شده باشند و دارای گواهی استاندارد و تاییدیه‌ی معتبر مبنی بر مقاومت در برابر گاز کلر پا محلول کلردار باشند. - در محل ورود لوله حاوی کلر به لوله آب درصورتی که از لوله فولادی استفاده شده است حداقل باید به فاصله ۸ تا ۱۰ برابر قطر لوله. پوشش داخل لوله آب از جنس پلیمری باشد. ۲-۶- اجرا - خطوط لوله‌ی پرفشاری که در آنها از اتصالات فلنجی استفاده شده باید طوری طراحی و اجرا شوند که امکان باز کردن اجزا و تمیز کردن داخل خط لوله وجود داشته باشد. ۱-65 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم - لول هکشرٍ ۳/۰ ۹ - کلیه جوشکاری‌ها باید توسط افراد کارآزموده دارای گواهی‌نامه‌ی مهارتی معتبرانجام شود. - کلیه‌ی جوشکاری‌ها بایدطبق استاندارد (13.2.8) 1331.3 ‎۸٩۳/5‏ اجرا شده و مطابق با دستورالعمل (13.2.10) 130۷۷-12 ۸151/۸50/15) تست غیرمخرب روی آنها صورت گیرد. لوله و اتصالات به قطر یک اینچ و در ظرفیت‌های پایین‌تره قطر ۳1۴ اینچ با فواصل زیر طراحی و اجرا گردد: * رعایت فاصله‌ی ۴۰ سانتی‌متری خط تا مخازن یک تنی کلر * ارتفاع ۱۲۰ سانتی متر ی خط از کف ساختمان خط اصلی پس از آخرین شیر باید به دیوار جانبی برسد و فاصله شیر تا دیوار باید*۱۵ سانتی‌متر باشد (این قطعه از خط باید با فلنج به قبل و بعد از خود اتصال داشته باشد). * تنظیم کننده خلا درارتفاع ۱۵۰ سانتی متری روی دیوار جانبی از کف اتاق نصب شود. - پایه‌های نگهدارنده خط اصلی بامشخصات زیر نصب شوند: * اگر پایه فلزی است از طریق صفحه ستون در کف ثابت شود. می‌توان از ناودانی شماره ۱۰ به‌عنوان پایه استفاده کرد. * امکان ساخت پایه از مصالح ساختمانی نیز وجود داشته باشد. ۳-۶- رنگ آمیزی [۲] رنگ آمیزی خطوط گاز و مایع کلر وب باید به صورت ذیل انجام شود: - خطوط کلرمایع: کهربایی (الصاق برچسب بادوام نشانگر خطر گاز کلر) - خطوط گازکلر: زرد رنگ ۴-۶- راه‌اندازی و آزمایش خطوط گاز کلر بعد از نصب و لوله‌گذاری خطوط گاز و مایع کلرء آزمایش نشتی مطابق مراحل ذیل به منظور حصول اطمینان از واحدهای مرتبط و با حضور نیروی آموزش دیده مراحل آزمایش صورت می‌پذیرد): الف - مرحله اول - آزمایش خط با نیتروژن یا هوای خشک توجه شود که کلیه شیرهای خط لوله‌کشی بین کپسول نیتروژن و تنظیم کننده فشار مکش بسته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۳ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب داده و با کف صابون جهت نشت یابی اتصالات اقدام گردد. - اولین شیر نزدیک به سیلندر نیتروژن بر روی خط اجرا شده را باز نموده و سپس شیر سیلندر نیتروژن را باز کرده تا فشار به ۱۶ بار برسد. سپس شیر سیلندر نیتروژن را بسته و به مدت ۱۵ دقیقه فشار کنترل شود. - عملیات آزمایش به همین روال برای کلیه شیرهای بین کپسول نیتروژن و تنظیم کننده خلا اصلی به ترتیب ب - مرحله دوم - آزمایش با گاز کلر - گاز کلر تا فشار حداکثر ۰/۵ بار به داخل سیستم تزریق گردد. (استفاده از فاز مایع در این مرحله ممنوع است) - سیستم با محلول آمونیاک (بخار آمونیاک با کلر واکنش داده و تولید دود سفید رنگ می‌نماید) آزمایش شود. قبل از نشت‌یابی اطمینان حاصل شود که کلر در سیستم لوله‌کشی کاملا منتشر شده باشد. سپس مراحل آزمایش با گاز کلر مانند آزمایش با نیتروژن تکرار شود. پس از حصول اطمینان ازعدم نشت تجهیزات بهره‌برداری به ترتیب شرح داده شده در فصل هشتم اقدام شود. ۵-۶- لوله کشی سیستم هیپوکلریت سدیم در این سیستم دو بخش لوله‌کشی مجزا وجود دارد. در بخش اول به دلیل وجود محلول هیپوکلریت و عدم کریستاله شدن, گرفتگی لوله وجود ندارد اما در بخش دوم که لوله انتقال محلول به محل تزریق می‌باشد احتمال کریستاله شدن وگرفتگی لوله وجود دارد و باید مرتبا بازدید و شستشو گردد. باعث پیچیدن یا خمش و در نهایت منجر به خارج شدن فلنج از آب‌بندی و یا ترک خوردن و شکستگی آن شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - لول ه کش ۳/۰ ۹1۳ اجزای لوله‌کشی سیستم هیپوکلریت سدیم به شرح زیر است: پمپ تزریق دستگاهی است که میزان مشخصی از مایع را به سیستم تزریق می‌نماید. نوع دیافراگمی برای هیپوکلریت سدیم مناسب‌تر است و برای انتخاب پمپ باید اصول زیر را در نظر گرفت: ب- انتخاب جنس مناسب برمبنای نوع و غلظت ماده شیمیایی پمپ شونده ج- انتخاب قابلیت‌های خاص مورد نیاز (مانند برنامه‌ریزی» فرمان‌پذیری و ...) د- انتخاب لوازم جانبی مورد نیاز سیستم. [۳۹] ۲-۵-۶- شیر مکش" شیر یک طرفه قابل نصب در ابتدای خط مکش که به‌صورت عمودی در مخزن قرار می‌گیرد. وظیفه جلوگیری از برگشت مایع به مخزن در صورت خاموش بودن پمپ را به عهده دارد و با توجه به فیلتر نصب شده در ورودی شیر از ورود ذرات معلق درشت به خط مکش جلوگیری می‌کند. [۳۹] ۳-۵-۶- شیر تزربق شیر تزریق در آنتهای نقطه تزریق نصب می‌گردد. این شیر با توجه به فنر و توپی داخلی از برگشت مایع در نقطه تزریق به سمت محل تزریق جلوگیری می‌کند ودقت تزریق را تحت شرایطی که خروجی تحت فشار نباشد بالا می‌برد. جنس بدنه از مواد مناسب پلیمری و دارای فنر آلیاز ضد زنگ باحساسیت فشار ۵/* بار می‌تواند مطابق با مواد ذکر شده انتخاب شود و قابلیت شستشو وهمچنین تعویض فنر وتوپی در صورت شکسته شدن را داشته باشد. [۳۹] چنانچه مایع مورد نظر در کانال یا مخزن روباز تخلیه شود نیازی به این شیر نیست. ۱- 120518 ۳۵۳۵ 2- ۳۵۵6۵ 3- ]13[06110 6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب شیر فشار برگشتی» فشاری ثابت برای تزریق مواد شیمیایی ایجاد و ازتزریق اضافی جلوگیری می‌کند و دقت تزریق را رساندن آن می‌توان به همراه یکنواخت کننده جریان از آن استفاده نمود. ۵-۵-۶- شیر اطمینان " این شیر در مسیر خط کنار گذر خط تزریق نصب وبه منظورحفاظت سیستم (پمپ و اتصالات) در مقابل فشار اضافی استفاده می‌شود. [۳۹] اگر در خط تزریق به دلیل گرفتگی (مسدود شدن) فشار بالا رود این شیر مسبر مایع را باز کرده و امکان برگشت مایع شیر چند کاره به صورت مستقیم برروی کاسه پمپ نصب می‌شود و دارای بخش‌های زیر است: ۷-۵-۶- یکنواخت کننده بدون دیافراگم " (اکومولاتور) یکنواخت کننده بدون دیافراگم, مستقیم روی کاسه پمپ نصب می‌گردد و برای کاهش ضربان پمپ تزریق به حداقل مقدار و یکنواخت کردن جریان مایع استفاده می شود. هنگام استفاده از اکومولاتور نصب شیر هواگیری ضروری است. ۸-۵-۶- یکنواخت کننده جریان * یکنواخت کننده بدون دیافراگم در خط تزریق نصب و برای کاهش ضربان دوزینگ به حداقل مقدار و یکنواخت کردن جریان مایع استفاده می‌شود. ضمنا برای کاهش مقاومت جریان در خطوط تخلیه طولانی نیز به کار می‌رود. 0 ۳۳۵۹۹۷۳۵ ۵06 ۱-۰ ۵۱۱۵۲60 -2 60 ۲1۵1111۱۵1۱۵۱۱ -3 0 4 ۳۵15۵۱۱0۱ -5 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - لوله‌کشی ۳ ۹۵ تثبیت کننده فشار مکش یک شیر دیافراگمی با بار فنری می‌باشد که با فشار مکش پمپ باز می‌شود و هنگامی که خاموش شدن پمپ مانع مکش مایع می‌گردد. ۱-۵-۶ تیرک مکش " ۱۱-۵-۶- کنترل جریان " اطمینان از صحت تزریق و کار کرد صحبح پمپ توسط قطعه کنترل کننده جریان انجام می‌پذیرد و به ازای هر ضربه تزریق به سمت بالا حرکت کرده و باعث قطع و وصل کردن اتصال داخلی و ارسال فرمان به ورودی پمپ می‌شود. شناور به آب بندها واورینگ‌ها با جنس مناسب جهت هیپوکلریت سدیم عبارتند از: مواد فلوروکرین و فلوروسیکلون حاوی وایتون» فلوروسیکلون» کالرز " و تفلون می‌باشد همان‌طور که تفلون مقاومت شیمیایی عالی جهت هیپوکلریت سدیم دارد وایتون و کارلز جهت آب بندهای فلنج‌های لوله‌های پلاستیکی باتوجه به نرمی و قابلیت انعطاف آب‌بندی بهترء بیش‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرند. [۱۷] با توجه به میزان تزریق و محل مورد استفاده و نوع پمپ تزریق می‌توان از بعضی از قطعات مانند تثبیت کننده فشار مکش و یکنواخت بدون دیافراگم به شرط عدم اختلال در میزان تزریق صرف نظر نمود. 7 ۳۵۳۹۹۳۵6 3منامگ -۱ 6] 5۵۱۱۵۲ -2 3- ۲۵۷ )۵1۲۵| 4(- 2 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ کنترل فراورده‌های جانبی و مقررا ها رآف مر قبط -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - کنترل فراورده های جانبی و مقررات مرتبط ۳/۰ ۹۹ ۱-۷- کلیات روش گندزدایی از زمانی که تری هالو متان‌ها" در اوایل ۱۹۷۰ در آب آشامیدنی شناخته شد پیجیده‌تر گردید. این ترکیبات احتمالا سرطان‌زا بوده و مستقیما در اثر کاربرد کلر تشکیل می‌شوند. این کشف منجر به اعمال محدودیت مقدار کلر مصرفی و در نتیجه کاهش غلظت محصولات جانبی گندزدایی و هدف‌گذاری روی حذف پیش سازهای آلی که باعث تشکیل این ترکیبات می‌شوند. گردید. [۱۸] علیرغم اینکه ریسک مرگ و میر در اثر عوامل بیماری‌زا ۱۶۰ تا ۱۰۰۶ بار بیش‌تر از ریسک سرطان‌زایی محصولات جانبی گندزدایی است. نقش کلرزنی در کنترل بیماری‌های ناشی از آب را نمی‌توان نادیده گرفت؛ در عین حال با توجه به قوانین زیست محیطی و اثرات دراز مدت مصرف آب حاوی محصولات جانبی گندزدایی درسلامت عمومی انسان‌ها. استفاده بیش از حد آن نیز نمی‌تواند مورد تایید قرار گیرد. [۱۸] ۱-۱-۷- کلر آزاد کلر آزاد مجموع 11061 و 021 است که در آب آشامیدنی برای انسان سمی نیست. اما از نظر مصرف کننده و آستانه احساس طعم و بویی که به آب می‌دهد باید برای آن مقدار مجاز تعریف شود. ضمن آنکه این ماده در شبکه توزیع نیز می‌تواند در تماس با بیوفیلم پا مواد آلی باعث افزایش محصولات جانبی شود. [۳۱] این محصولات شامل تری‌هالومتان‌ها و هالواستیک اسیدها" می‌باشد. مجموع چهار تری‌هالومتان (کلروفرم؛ برمو دی کلرو متان» دی برمو کلرو متان و برموفرم) به عنوان کل تری هالومتان شناخته می‌شود که در سال ۲۰۱۲ حد مجاز آن از سوی سازمان محیط زیست امریکا ۰/۰۸ میلی‌گرم بر ساعت اعلام شد. [۳۴] همچنین نه هالواستیک اسیدکه حاوی کلر یا برم است عبارتند از: منوبرمواستیک اسید ‏ منوکلرواستیک اسیدًء دی کلرواستیک اسید"؛ تری کلرواستیک اسید" دی برمواستیک اسید" برمو کلرواستیک اسید"/ تری برمواستیک اسید؛ء برمودی کلرواستیک اسید ".دی برمو کلرواستیک اسید" . در حال حاضر به دلیل مشکلات روش‌های اندازه گیری فقط پنج هالواستیک اسید (013۸۸. 7۸۸ ۸۸ ۸/۲۸۸ 0/18۸۸ در قوانین محصولات جانبی گندزدایی سازمان محیط زیست امریکا قانونمند شده‌اند که حداکثر مقدار مجاز کل آن‌ها ۰/۰۶میلی گرم بر لیتر است. این محصولات جانبی فقط نیمی از هالیدهای آلی "" شناخته شده را شامل می‌شود. [۱۷] |- 1۳11۵101611۵65 )1110/5( (11۸۸) دلزم۸ 11310206116 -2 3- ۱/1۵۵ ۳۳۵ ۵۵۲۵۶ ۸0:۵ )۱1۸۸( 4- ۱۷1۵۵۱0۲۵۵۵1 ۸0۵ )۱1-۸۸( 5- 11010۳۵۵016 ۸00 )16۸۸( 6- 1۳110۳۵۵011 ۸0۵ )10۸۸( 7- 1210۳۵۵۵۲۵1۵ ۸0۵ )17۸۸( (۸۸)ا) ۸0:۵0 ۳۵۵۵10۲۰۵۲۵۱۶ -8 (17۸۸) ۸0:۵ 1۳1۷۳۵۱۵۵۵1۵ -9 (۸ 1۲۵ 3ا) م۸ 3۳۵۵۵10۲۵۵۵۶ -10[ (76۸۸ا1) ۸0۵ 110۳۵۵۵۱۰۳۵۵۲۵۲۵ -1| (1020) ۲1۵1106 0۳83016 -2 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب یکی دیگر از محصولات جانبی کلرزنی آب آشامیدنی, کلروفنول‌ها هستند که در اثر واکنش هیپوکلریت با اسیدهای فنولی تولید می‌شوند. منشاء اسیدهای فنولی حاصل تجزیه آفت کش‌های فنوکسی می‌باشد. البته تاکنون مقادیر بالایی از آن در آب تشخیص داده نشده است [۳۱]. ۲-۱-۷- دی اکسیدکلر محصولات جانبی دی اکسید کلرشامل کلریت. کلرات و محصولات جانبی آلی است. کاربرد دی اکسید کلر به کاهش تشکیل کل تری هالومتان‌ها" و هالواستیک اسیدها از طریق اکسیداسیون پیش سازهای آنها کمک کرده و اجازه می‌دهد تا نقطه کلرزنی به بعد از انعقاد. ته‌نشینی و فیلتراسیون که مقدار مواد آلی طبیعی " کاهش یافته است. انتقال یابد. میزان محصولات جانبی گندزدایی آلی حاصل از مصرف دی اکسید کلر کم است. مصرف دی اکسید کلر. تری‌هالومتان تولید نمی‌کند و فقط مقدار کمی هالیدهای آلی تولید خواهد نمود. [۲۵] کلریت. محصول جانبی گندزدایی با دی اکسید کلر است که مقدار حداکثر مجاز آن در استاندارد آب آشامیدنی سازمان حفاظت محیط زیست امریکا (در سال ۲۰۱۲) یک میلی‌گرم بر لیتر است. کلرات نیز در اثر تجزیه دی اکسید کلر در طی تصفیه ایجاد می‌شود که در پیش‌نویس راهنمای آب آشامیدنی استرالیا در سال ۲۰۱۰ مقدار ۰/۳ میلی‌گرم بر لیتر برای آن انتخاب شده است. [۳۲] برمات عمدتا محصول جانبی ازناسیون است. اما هنگامی که منبع آب حاوی برماید زیادی باشد (بیش از ۵۰ میکروگرم بر لیتر) می‌تواند در اثر گندزدایی با دی اکسید کلر نیز تولید شود. ۳-۱-۷- کل رآمین کلرًمین از واکنش کلر و آمونیاک یا آمین‌های آلی تشکیل می‌شود و بسته به آا0 و دما می‌تواند منوء دی و تری کلروأمین تولید شود. محصولات جانبی کلر آمین به‌جز سیانوژن کلراید (۲77)1) مشابه کلر است البته در مقادیر کم‌تر. [۳۱] سیانوژن کلراید هنگامی مشاهده می‌شود که منوکلرآمین به عنوان گندزدای ثانویه به‌جای کلر استفاده شود. [۲۵] ۳-۱-۷ هیپوکلربت سدیم محصولات جانبی حاصل از هیپوکلریت سدیم مشابه کلراست. برمات و کلرات ناخالصی‌های این گندردا در فرایند تولید می‌باشند که می‌توانند هنگام کاربرد هیپوکلریت سدیم وارد شبکه تامین و توزیع آب آشامیدنی گردند. محلول هیپوکلریت سدیم در آآم بین ۱۱ تا ۱۳ پایدارترین حالت را دارد. در آآم بالاتر هیپوکلریت سدیم به دلیل افزایش قدرت یونی به سرعت تجزیه می‌شود. مقدار زیادی یون کلرات در1 ]0 نامناسب درحین تولید. حاصل می‌گردد. (1111015) 1۳۱۳۵10۵11۵۵5 آها۵] -۱ (/۳)(۱) ۱1۵1167 ع0۳821110) [ ۱۳۵1۳۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - کنترل فراورده های جانبی و مقررات مرنبط ۱۳/۰ از استفاده از الکترود پلاتین به منظور پایش پیوسته ام و اطمینان از قرارگرفتن آن در محدوده مذکورضروری است. با این وجود همچنان احتمال تشکیل این یون نامطلوب در هنگام تولید وجود دارد. به همین دلیل در بسته‌های هیپوکلریت سدیم حتما این ماده باید اندازه گیری شود. [۱۷] همچنین هیپوکلریت سدیم با گذشت زمان به آهستگی به کلرید سدیم کلرات سدیم و اکسیژن تجزیه می‌شود. این امر یکی از مشکلات اصلی این ماده گندزداست. در تشکیل کلرات. غلظت اولیه هیپوکلریت. یون‌های فلزات سنگین, ]۲ محلول, دما و امواج ماوراءبنفش موثرند. با افزایش درصد هیپوکلریت سدیم در محلول احتمال تشکیل کلرات نیز افزایش می‌یاید. بنابراین استفاده از محلول‌های با درصد بالا علیرغم کاهش هزینه‌های حمل و ذخیره‌سازی ممکن است باعث تشدید این معضل گردد. [۱۷] ۵-۱-۷- هیپوکلریت کلسیم محصولات جانبی هیپوکلریت کلسیم مشابه کلر است. [۱۷] ۶-۱-۷- مقادیر مجاز محصولات جانبی گندزدایی مقادیر مجاز محصولات جانبی گندزدایی براساس قانون گندزداها و محصولات جانبی گندزدایی سازمان حفاظت برای جمعیت کم‌تر از ۱۰۰۰۰ نفر در مواردی که گندزدا به آب آشامیدنی در طول فرایند تصفیه اضافه می‌شود. قوانین شامل شروط کلیدی به شرح زیر می‌باشد: - حداکثر مقدار باقی‌مانده گندزدا برای کلر و کلرآمین‌ها ۴ میلی گرم بر لیتر. دی اکسید کلر ۰/۸ میلی‌گرم بر لیتر هدف‌گذاری شده است. مقادیر حداکثر مجاز 0 مطلوب محصولات جانبی گندزدایی در آب براساس استاندارد ملی ایران به شماره ۱۰۲۳ جدول ۱-۷- حداکثر مقدار محصولات جانبی حداکثر مقدار آلودگی هدف‌گذاری شده (میلی گرم بر لیتر) (1]6ع۱16) 00۵ |۷۵ما ۲0۲۵1۳۵11۵۵ ۱۷1۵۶۵ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ در جدول (۲-۷) مه ۰ ههدستورالعمل احدات سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب 333333333 ادامه جدول ۱-۷- حداکثر مقدار محصولات جانبی محصول جانبی حداکثر مقدار آلودگی هدف‌گذاری شده (میلی گرم بر لیتر) دار حداکثر مجاز و مطلوب محصولات جانبی گندزدایی در برخی استاندارد جدول ۲-۷ - قوانین اراهنما برای محصولات جانبی گندزدایی [۱۸] » و نصفبه خانه‌های فاضلاب ها اشاره شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - کنترل فراورده های جانبی و مقررات مرتبط ۳ ۳ ۲-۷- عوامل موثر بر تشکیل محصولات جانبی الف -مواد آلی بسته به نوع مواد آٌلی موجود در آب زمان لازم برای تشکیل ۰/۱ میلی‌گرم بر لیتر تری هالومتان‌ها می‌تواند از چند برنامه پایش این ماده در یک منبع آب شامل دوره زمانی از لحظه تزریق کلر به آب تا زمانی که آب مصرف می‌شود. برای خیلی از سیستم‌هاء مقدار زیادی تری هالومتان بعد از خروج آب از تصفیه‌خانه تولید می‌شود. [۲۳] علاوه بر مواد هیومیک. جلبک‌ها نیز می‌توانند منبع پیش سازها" به‌ویژه برای تشکیل تری هالومتان‌ها باشند. [۳۵] به همین دلیل ارزیابی پتانسیل تشکیل این ماده برای هر منبع تامین آب به عنوان یک اقدام کنترلی, مهم است. [۲۶] براساس ملاحظات اقتصادی و شکایت مردم از طعم و بو تعیین می‌شد. در حال حاضر دقت در استفاده از کلر به تشکیل تری هالومتان کم‌تر در سیستم کمک می‌کند. یکی از استراتژی‌های کنترل تشکیل تری هالومتان‌ها حداقل نمودن زمان تماس کلر ب- زمان تماس استفاده از آمونیاک برای تبدیل کلر آزاد به کلر ترکیبی انجام می‌شود. [۱۸] ج - دما هرچه دما بالاتر باشد؛ تری هالومتان سریع‌تر تشکیل می‌شود. همان‌طور که انتظار می‌رود وابستگی دمایی در تاثیر ه- غلظت برماید تاثیر غلظت بالای برماید مانند دما و 11 در تشکیل تری هالومتان شفاف نیست. هنگامی که تری هالومتان حاوی دی برماید تشکیل می‌شود. کلر آزاد به صورت انتخابی به بون برماید حمله می‌کند تا آن‌را به برم تبدیل کند. برم به سرعت با پیش سازها برای تشکیل برموفرم, دی برمو کلرو متان, برمو دی کلرو متان واکنش می‌دهد. [۴۰] ۱ - ۳5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰.۴ برخی اطا ۳-۷- کند درصورتی چاه‌های با ک محدود خواه در خحصوص < < - ار 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه‌خا لاعات مربوط به وضعیت بهداشتی محصولات جانبی در جدول (۲-۷) آمده است. جدول ۳-۷- وضعیت بهداشتی محصولات جانبی گندزداها |[۲۴] کلروفرم برمودی کلرو متان دی برمو کلرو متان برموفرم منوکلرو استیک اسید دی کلرو استیک اسید تری کلرو استیک اسید دی کلرو استونیتریل برومو کلرو استونیتریل دی برمو استونیتریل تری کلرو استونیتریل ۱ دی کلرویروپانون ۱ تری کلروپروپانون ۲-کلروفنول ۴ دی کلروفتول ۶ -تری کلروفنول طبقه‌بندی مواد شیمیایی براساس پتانسیل سرطان‌زایی |۸| ۸ در انسان سرطان‌زا - شواهد کافی در مطالعات اپیدمیولوژیک برای تعیین رابطه در معرض قرار گرفتن و سرطان 3 احتمال سرطان‌زایی در انسان -31ا: شواهدی محدود در مطالعات اپیدمیولوژیک 13۲: شواهد کافی در مطالعات حیوانات ۳ج امکان سرطان‌زایی در انسان شواهدی محدود در مطالعات حیوانی بدون داده‌های انسانی کافی که مقادیر بالای محصولات جانبی در آب تشخیص داده شود. دو راه برای کنترل آن وجود دارد. افزودن برخی روش‌های تصفیه به فرایند اولیه. تغییر منبع تامین می‌تواند شامل گزینه‌هایی مانند . اگر چه در بخشی از سال که تاسیسات انعطاف لازم برای محدود کردن منبع را ندارند کارایی د شد. [۲۴] ی روش‌های تصفیه سه گرزینه کلی برای کنترل محصولات جانبی به شرح زیر است: ذف آن‌ها پس از تشکیل ذف پیش سازها قبل از افزودن کلر تفاده از دیگر گندزداها 4های فاضلاب یی کننده آب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - کنترل فراورده های جانبی و مقررات مرنبط ۳۳/۰ ۵ از آنجایی که حذف محصولات جانبی از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست. تصفیه‌خانه‌ها می‌توانند حذف مواد آلی طبیعی در بالادست کلرزنی را در دستور کار خود قرار دهند. روش‌های حذف این مواد عموما شامل موارد زیر است: ب- جذب روی کربن فعال پودری یا دانه‌ایی 3 جدذب روی رزین‌هایی که به شکلی خاص برای حدف مواد آلی طبیعی طراحی شده‌اند د- تجزیه بیولوژیکی در فیلترهای خاص هد فیلتراسیون غشایی شامل اسمز معکوس و نانوفیلتر (۲۴] حذف پیش سازها قبل از افزودن کلر مزایای اساسی دارد به ویژه اگر با فرایندهای ارزان و به شکل مناسب بتوان آنها را حذف کرد. پیش ساز کم‌تر به معنی تشکیل محصولات جانبی کم‌تر و همچنین تولید مواد ألی کلره و برمه با وزن مولکولی بالا در مقادیر کم‌تر است. لازم به ذکر است که مخاطرات بهداشتی این مواد شناخته شده نیست. یکی دیگر از روش‌های کاهش محصولات جانبی حاصل از گندزدایی با کلرء به‌کارگیری سایر گندزداها از جمله ازن -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۸ راه‌اندازی سامانه‌های کلرزنی و -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم - راه‌اندازی سامانه‌های کلرزنی و مشتقات آن ۳ ۹ ۱-۸- راه‌اندازی سامانه‌های کلرزنی جهت راه‌اندازی یک سیستم کلرزنی پس از تست کامل سیستم و اطمینان از منطبق بودن آن با موارد استاندارد به صورت زیر عمل می‌گردد. این عملیات تنها در زمانی که تجهیزات برای اولین بار پس از نصب بهره‌برداری می‌شوند و با در زمان تعمیرات اساسی سالانه. کاربرد دارد. برای راه‌اندازی سامانه‌های کلرزنی موارد زیر باید رعایت گردد: - حضور افراد آموزش دیده جهت راه‌اندازی با کلیه لوازم ایمنی» پس از هماهنگی با واحدهای مدیریتی مربوطه ضروری است. - در ابتدا اطمینان حاصل شود که همه تجهیزات به طور صحبح مونتاژز شده و تمامی لوله و اتصالات محکم بسته شده‌اند و نشتی وجود ندارد. - از بسته بودن تمامی شیرها در سیستم اطمینان حاصل شود. - شیر فلکه آب را باز کرده ودر صورت نیاز جهت تامین آب از بوستر پمپ استفاده گردد. الف - راه‌اندازی فاز گاز - پس از باز شدن شیر خروجی, انژکتور باز شده سپس شیر ورودی آب در مدار قرار گیرد و باید از ایجاد مکش - شیر سیلندر به اندازه حداکثر ۹۰ درجه یا یک چهارم دور باز گردد. - درصورتی که قبل از کلریناتور شیری وجود داشته باشد به آهستگی باز شود (بایدتوجه داشت قبل از باز کردن - درصورتی که خلا لازم توسط انژکتور ایجاد شده باشد. شیر اصلی و کمکی سیلندر باز شود - نرخ جریان براساس مقدار تزریق مورد نظر برروی دستگاه کلریناتور تنظیم شود. - میزان تزریق کلر بستگی به کیفیت آب مورد استفاده (آب آشامیدنی - فاضلاب) دارد. - پس از راه‌اندازی» کل سیستم به لحاظ نشتی یک‌بار دیگر کنترل شود. نکته: در صورت وجود سیستم تعویض خط در مسیرء پس از انجام آزمایش برای کلیه اجزای آن. فشار خط را با بستن شیر قبل از آن به صفر رسانده و عملکرد صحیح آن آزمایش شود. در صورت درست کار کردن سیستم تعویض خط. شیر باز شود. ب - راه‌اندازی فاز مایع برای راه‌اندازی یک سیستم کلرزنی و استفاده از فاز مایع پس از آزمایش کامل سیستم باید موارد زیر مد نظر قرار گیرد: - ابتدا تبخیر کننده مطابق دستورالعمل کارخانه سازنده راه اتدازی گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- زو 0۰ هدستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب - زمانی‌ که دمای تبخیر کننده به حد اعلام شده در دستورالعمل مربوطه رسید.کلریناتورها جهت بهره‌برداری - قبل از وارد نمودن مایع به درون تبخیر کننده, مطمئن شوید که دستگاه کلریناتور آماده بهره‌برداری است. همچنین شیر گاز سیلندرهای کلر را باز نموده و آن ها را توسط محلول آمونیاک از لحاظ وجود نشتی چک نمود. - سپس مراحل راه‌اندازی مانند فاز گاز ادامه یاید. ۲-۸- راه‌اندازی سامانه‌های مشتقات کلر راه‌اندازی سامانه‌های هیپوکلریتی با توجه به نوع هیپوکلریت (کلسیم و سدیم) تقریبا به صورت یکسان عمل می‌شود و فقط یکی مایع بوده (هیپوکلریت سدیم) و دیگری (هیپوکلریت کلسیم) نیاز به ساخت دارد. در هر صورت گروه راه‌اندازی باید از کلیه لوازم ایمنی فردی استفاده نماید. در راه‌اندازی این سامانه‌ها مراحل زیر قابل ذکر است: - کنترل سیستم لوله‌کشی - کنترل کلیه شیرآلات واطمینان از عملکرد صحیح آنها - کنترل سیستم اندازه‌گیری - ساخت مایع با درجه خلوص مورد نیاز از هیپوکلریت - باز نمودن شیر خروجی از سیستم به محل تزریق - کنترل واندازه‌گیری میزان تزریق ۳-۸- راه‌اندازی سامانه دی اکسید کلر برای راه‌اندازی سامانه دی اکسید کلر ضمن رعایت کلیه نکات ایمنی ونظر به تنوع ماده اولیه جهت تولید. لازم است با توجه به دستورالعمل کارخانه سازنده, سیستم راه‌اندازی گردد. است و در دستورالعمل بهره‌برداری ارائه شده تمامی نکات ذکر گردیده است. ۱- به‌طور مثال دستورالعمل راه اندازی و بهره‌برداری دستگاه‌های شر کت ۳۳۵۸/۱۱۵1 -------- صفحهٔ بعد -------- استاندار دهای مر تبط با محفظه نحات -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۱- استانداردهای مرتبط با محفظه نجات ۳/۰ ۳ رعایت نکات مندرج در استاندارد های ذیل در انتخاب وخرید دستگاه اطفای گاز کلر ضروری است: ۱- استاندارد ملی ایران شماره ۰۵۹۶۱ جوشکاری- آزمون تایید جوشکاران-جوشکاری ذوبی-قسمت اول-غولادها 2- 151۳| 1 6۰ 0۳556 ۷۵1000 موز ۳۵۵ 1۵۶ 5601121100 :8۵5۹5500 -3 0 200 01065 کعطزاعل0جع 006۳۵1100۵1 200 اصقام امه عصاعها۳ :017 م۲۳ -4 ۳۰| 1351116 010۳16 1۳36 ,(2000) 3 ۳۵:۵۵ ,کم 5- ۳۲287: ۸00۳0۷۵[ 1:18 0۲۷۵100۴ 5 _ ۲۹10 ۰ 6- ۳288۵: 50011۵1100 200 2000۵ 01 0۳0065 1۵۳ ۳۷۵1۵1۵ 161316 ۰ 300 ۵ مر کعسب ۳ اکعا 1۵۳ ۵160 کع۷۵ معلصنای کعن :1990 با ۳۵۳ 477 ها -ل ٩170560 ۰‏ 1۷06۰ 40 ۵] با ۵۳۹۳65 ۷۵۳۵۵ 1۵۳ ۷۵1۷65 |1۵۹۵ 1۵۳ 501121100 :۱ ۳۵۳ ,34 5ظ -6 ۰ 300 1۵۱۵۵ ٩1۳1۳6۶ 1‏ آععاد 200 1۵۵ 1۲ 0202 ۳011۷6 1۵۳ 0۳20106 ۲ عم :5493 کطظ -9 0 و و( ۰ اععا5 51010655 1۵۳ 00۳۱۵6 ادا 10204 ۳۵ ۹5 -۱0 0۰ 0۱۵ 1۳۵۳-200 1۵۵۵۵ 50166 10۵3 بک6ل ۳00 م2 506 -1 | 1۷ ۸۹5۱/۳۳ -۱2 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع ۳/۰ ۵ منابع و مراجع ۱- ویژگی‌ها و روش‌های آزمون کلر مایع. نشریه شماره ۱۱۹۰۰ سازمان ملی استاندارد ایران» سال ۳۷۲ ۳۲- بسته‌بندی و حمل و نقل مواد خطرناک (ویژگی‌های بسته‌بندی)» نشریه شماره ۳۲۹۳۵ سازمان ملی استاندارد ایران» سال ۰.۱۳۷۴ ۳- ذخیره‌سازی و حمل و نقل کلر مایع. نشریه شماره ۲۳۴۱۰ سازمان ملی استاندارد ایران» سال ۰.۱۳۷۳ ۴- آیین کار اصول طراحی ایمنی و بهداشت ساختمان واحد کلر زنی در تصفیه آب آشامیدنی. نشریه شماره ۵۰۱۵ سازمان ملی استاندارد ایران» سال ۰.۱۳۷۹ سازمان ملی استاندارد ایران» سال ۰.۱۳۸۴ ۶ هیپوکلریت کلسیم مورد مصرف در تصفیه آب برای مصارف انسانی - ویژگی‌ها و روش‌های آزمون» نشریه شماره ۸ سازمان ملی استاندارد ایران» سال ۰.۱۳۸۲ ۷- ویژگی‌های ساخت و روش آزمون سیلندرها و مخازن گاز کلرء نشریه شماره ۶۵۹۱ سازمان ملی استاندارد ایران. سال ۰.۱۳۹۲ ۸- طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله - آیین کارء نشریه شماره ۲۸۰۰ سازمان ملی استاندارد ایران» ۰.۱۳۸۴ -٩‏ ضوابط بهداشتی و ایمنی کارکنان بهره‌بردار از شبکه و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب. نشریه شماره ۲۷۵-۱ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس‌جمهورء ۰۱۳۹۱ ۰ آیین‌نامه ایمنی و نگهداری مواد خطرناک. سازمان مدیریت بحران شهر تهران ۱- مقررات ملی ساختمان مباحث ۱۲-۱۰-۵-۴-۳ ۳- آیین‌نامه تاسیسات کارگاه از نظر بهداشت. وزارت کار و امور اجتماعی ۴- راهنمای طراحی و ساخت اطاق امن تاسیسات. شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشورء سال ۱۳۹۰ ۵- سامانه‌های کلرزنی و حوادث مربوطهء شرکت آب و فاضلاب شهر تهران, ابراهیم‌زاده زنوزیان» سیدعلیرضا ۰.۱۳۸۸ 10860۶5 ۵1۵161۷ 1) 11آ110 ,(۲1211 200 521 00002100۵1 ۵۳ 13۵ (01810۵) ۱11057 -16[ 4۰ ۱12۷ ,(2110ع۲1 0۳ 116 1۵ 0 51 ,۷۵ یک قاط ماصدا 1 2116 |۸۵ 200 ما12 ما0 اه ۲1000 ۷/۱۹ -17 7 ما ۸] ۱/۸ ۸۱۷۷/۷۷/۸ ,۳۳۵01165 200 کعام ۳۳۵ 10۵1100 ۲ ۷۷۵100 ماه مکش ۷/۹۵ ۵۱۵۳ ۱8-۷۷ ۸ ,۳۳1۵|65 200 3۳0065 10۳۵121100 101۵110/۲ ۷۵۱0 مد0 هن ممدد۸ ۷/۵۳۵ ۷۷6۳ -19] 0 2006.21 ,3/120 [۸] ۱۸۲ ۷1.6-4 یک 300-83301 ۸۷۷۷/۸ -20 (-6-64-73-869-165 -1 :0 اعا ام هم شکنا 1:۵ عمط -ا2 ۱۸۲7۸ ۲1۸۲۲11۲6 0110۹1۲۲۳ -22 ۲1000 10۳1۵6 0۲0 -23 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ 0۰ هس-«دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در نصفیه‌خانه‌های آب و نصفیه خانه‌های فاضلاب ۰ 8 10۳16 1۵ ۲01۵1۵085 هام۱0 00 ۹۵ ۵-۳۳۵۵ 1100 عصزاام ام ,11۹۳۳۸ -24 2001 9 از م۸ ,کا 07:20 200 کاصها 11511 ۸110۵116 [۵ ۱200 ععمعلی ,15۳۳۸۰ -25 26- 115۳۳۸, ۷۷۵۱۵۲ 1۳21601 012۵01 006۳۵110, 6 6 ۵ ۸110۵1165 :1۳۵160 ۷۷/۵310۵10۳ 200 ۷/۵ ۳۵۵۱۵ ۵۳ کعنعوامصط 1 1011100 -27 ۸ 1999 [۱20۵ 11266 071205 200 کامقا 151 ۸1۵116 -28 ۰ 2004 / 265 ۳۳۵ / 116211 ۷۵۵10۵16۲ گ ۳۵۵۳ 1۵ کقع 010۵6 -29 +۸0] 0۳ ]۳۳۸۲۹1۸/۳۲ کل] -30 ) 1۳1۵-۷۵16۲ 10۳ 6001168 ۷۲10اک هو ۵۵۳ سل 1۵۳ ملعهم منک ۷۷/۲1۵ -1د3 1211/0۹/۹04 ۹311۵110 011/۵16 0// :0۳۵0-۵16-110 رز کامص 2003.10 1 ما5 1 ۱11۱17۵1100 200 ۳۵۳۳۳۹۵۵۵ ۵-۳۵۵۵۲ظ 1018116000 باه اه اطع مگ |10 -32 0 001006۲ ,۷۷۵16۲ 1۳۵۵ #مقداعصعبن0 3 ,11810100110 ۷۷۵10۳ ,۸110/۷۷110 0۳۳15-۳۲۳ -3د3 5 ,43-60 مم با ۱1۵ ,7 |۷۵ ,|۳۳۵ا0ل ۳۹ [2 000 -4د3 ۰ 1۳۵ 1۵ ۳۳۵۵۵ -۷ط 101310101100 ۵۶ آمام) ۵00 ۳۵۳۳۵۵۵ بمععماک0 زانط 0۳.۳ -35 090 ,۸۸/۷۹۷۸ [۳:۵110 2006 ,۳11۵1005 ۷/۵۹۵۲ ,فع ۳۳۵ ۷/۵۳ عاد5 6 ما0 -36 ۷ (011565) -7د3 38- )) ۵۵۵/000۸ 3.149.1(309 -۱/-6 (063501۷ع2 2 61 20101) [ ۳۵۵ ۲1۷0010۳116 وگ ۱/16 -39 (6,2002 [ز۲مه۵) ۲1300006 1010۳۵10 6000۵ ۲۷۵۵|۶۵ مک ۲۳۵۳۵۱ -40 06 200 ۲130011۳8 ۵ علبی م۸ عل ما فا -4۱ (2006 ,20 ۵۲ط10۷۵<) م۸ ۲1۵001016 0۲ ۵ 113۵ اک تمه مکش 1۵ هام5 مد[ -42 43- ۷۷۵100 ۵۳6۵ 02116618۰ 028113۰1۰10116۰2 ۵8 7+ 2 -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی عمومی و مقاله. به‌صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی167۵17112111.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 1۹12۳16 1۹۵۶ 0 5 ۱۷122026۲ 20۵8 ۴۱2۳۶ 58 ۸ ۷1161106 10۳75 ۹۲۷۹۳۵1۹ 01۲ ۷۷2۲۵۲ 460 ۱۷۷29101۲21۵۲ 1۲۵2۲۵۲ 8 ۲0. 53 ۷( 0۴ ۱/11۹۷ 0 51۳31626 ۱۵۲ م1 1۲ 01116 [ 1603162 200 ۳۵161۵ ۵1 3۳۵۷ 5 1601162 01 1ع0271ع1 7 م0 ۷۷۵16۲ 1۵۳۲ 011612 وا یانما ۱ 323333 2014 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- این ضابطه با عنوان «دستورالعمل احداث سامانه‌های کلرزنی در تصفیه‌خانه‌های آب و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب» تدوین شده است تا با توجه به اهمیت سامانه‌های کلرزنی و به‌منظور رعایت موارد ایمنی و محیط زیست. راهنمایی برای شرکت‌های مشاور و پیمانکار و شرکت‌های آب و فاضلاب و نیز تمام مصرف‌کنندگان این سامانه‌ها باشد.