سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور ۰ ۰ راهنمای اندازه گبری مشخصه‌های ۰ ۰ چ + زمین‌شناسی ذربایی صضایعله شمطر ۷۹۳۰ ْ امور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران اداره کل مهندسی سواحل و بنادر ْ نم لاد مره نم نها 8۱۱۹۱ ٍ ۱۳۹۸ ٍ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- :ش ش 3774555 با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران :شماره 98/638356 :تاریخ 05 / 11 / 1398 :موضوع راهنمای اندازه گیری مشخصه های زمین شناسی دریایی در چارچوب ماده ( 34 )قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور موضوع نظام فنی و اجرایی یکپارچه، ماده( 23 )قانون برنامه و بودجه و آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های عمران،ی به پیوست ضابطه شماره793 امور نظام فنی اجرایی ، مشاورین و پیمانکاران با عنوان«راهنما ی اندازه گیری مشخصه ی ها نی زم شناس ی یی ای در از نوع گروه سوم ابالغ می.شود رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 01 / 1399 .الزامی است امور نظام فنی اجرایی، مشاورین و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی .در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی: امور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این ضابطه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش از آین‌رو از شما خواننده گرامی صمیمانه نفاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و اشکال فنی مرانب را به صورت زیر |ا- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان منن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکانبه: تهران, میدان بهارستان. خیابان صفی علی‌شاه - ۷۱۱۱22 1111 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره ۴۲۳۲۹/ت ۵۲۳۴۹۷ مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معبارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این آمور براساس نظام فنی اجرایی یکپارچه. موضوع ماده ۳۴ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و آیین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران» تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرح‌های توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. اقیانوس‌هاء قاره‌ها و جوء سطح کره‌ی زمین را تعریف. آب‌وهوا را کنترل و حیات را شکل می‌دهند. اقیانوس‌ها و دریاها با توجه به مطالب فوق سازمان بنادر و دریانوردی کشور در قالب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی مدیریت سواحل, تهیه ضابطه حاضر را در قالب مجموعه اندازه گیری مشخصه‌های دریایی از شماره ۷۹۲ تا ۷۹۶ با هماهنگی آامور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور در دستور کار قرار داد. ضابطه حاضر به شماره ۷۹۳ با عنوان «راهنمای اندازه گیری مشخصه‌های زمین شناسی دربایی» در قالب برنامه کارگروه تخصصی ضوابط و معیارهای فنی و اجرایی سازه های ساحلی و دریایی کشور تهیه شده است. وسیع این ضابطه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها ر فراهم آورد. پیشنهادهای دریافشت شده بررسی شده و در صورت نیاز به اصلاح در متن ضابطه, نسبت به تهیه متن اصلاحی, اقدام و از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهره‌برداری عموم, اعلام خواهند شد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آخرین مطالب هر یک از صفحات. تاریخ آن نیز اصلاح خواهد شد. آزاین‌رو همواره مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر حمیدرضا عدل معاون فنیء امور زیربنایی و تولیدی زمستان ۱۳۹۸ -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل «راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دربابی» | ضابطه شماره ۱۷۹۳ اعضای گروه تژهیه کننده: اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان بنادر و در بانوردی): محمدرضا اله‌یار معاون مهندسی و توسعه آمور زیربنایی حمید خلیلی مدیر کل مهندسی سواحل و بنادر محمدحسین نعمتی رئیس آداره مهندسی سواحل عباس عینعلی کارشناس آداره مهندسی سواحل اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان برنامه و بودجه کشور): علیرضا توتونچی معاون آمور نظام فنی اجراییء مشاورین و پیمانکاران فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه آمور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران حمیدرضا خاشعی کارشناس آمور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران محمدامیر طباخها کارشناس آمور راه و ترابری و مدیریت عمران شهری و روستایی -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان مقدمه فصل اول - کلیات ۱-۱- مقدمه ۲-۱- عملیات صحرایی ۳-۱- مطالعات آزمایشگاهی و دفتری ۱-۳-۱- بررسی‌های آزمایشگاهی ۲-۳-۱- مطالعات دفتری ۴-۱- سامانه اطلاعات جغرافیایی ۶-۱- اندازه گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های گوناگون دریایی ۱-۶-۱- اندازه گیری‌های مورد نیاز برای طراحی و بهره‌برداری بنادر و زیرساخت‌های معمول ۳-۶-۱- اندازه گیری‌های مورد نیاز برای طراحی سازه‌های فراساحلی و خطوط لوله دریایی ۳-۶-۱ اندازه گیری‌های مورد نیاز برای طراحی آبگیرهای دریایی ۴-۶-۱ اندازه گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های لایروبی و استحصال زمین‌ساحلی ۵-۶-۱- انداره گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های شیلاتی و آبزی‌پروری ۶-۶-۱- اندازه گیری‌های مورد نیاز برای ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فصل دوم - تجهیزات نمونه‌برداری ۱-۲- مقدمه ۳-۲ تجهیزات نمونه‌برداری مستقیم ۱-۲-۲- تله رسوبی ۳-۲-۲- مغزه‌گیرها فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۱-۳- مقدمه ۲-۳- آزمایش الک ۱-۲-۳- تجهیزات ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۳ ۱۵ ۱۷ ۱۷ ۱۷ ۱۸ ۱۸ ۳۳ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۳-۲-۳- نکات کاربردی ۴-۲-۳- خطاها ۳-۳- آزمایش هیدرومتری ۱-۳۳ تجهیزات موردنیاز ۲-۳-۳ نحوه انجام آزمایش ۳-۳-۳- محاسبات و تصحیح مقدماتی ۴-۳-۳- محاسبه فاصله زمانی برای ذرات با قطر ۵-۳-۳- اشتباهات رایج در آزمایش هیدرومتری ۴-۳- دستگاه انکسار ۱-۳-۳ نحوه انجام آزمایش ۲-۳-۳ تجهیزات ۳-۴-۳- آماده‌سازی نمونه برای تمام رسوبات ۳-۴-۳- عملکرد دستگاه (]2)]4 ۵-۴-۳- اجزای دستگاه ۶-۳-۳ نکات کاربردی ۵-۳- عکس‌برداری سرعت ذرأت معلق ۱-۵-۳- تجهیزات ۲-۵-۳- کالیبراسیون ۶-۳- تجزیه و تحلیل رسوبات معلق در آب ۱-۶-۳- تجهیزات ۲-۶-۳ نمونه آب ۳-۶-۳ فیلتر نمودن نمونه آب ۴-۶-۳ وزن کردن شیشه مجهز به فیلتر میکروفیبر به همراه ر ۵-۶-۳ محاسبات ۶-۶-۳- طریقه نگه‌داری نمونه ۷-۶-۳- گزارش‌نویسی ۷-۳ تعیین سن رسوبات سوب ۳۷ ۳۷ ۴۱ ۴۴ ۴۵ ۴۶ ۴۷ ۴۹ ۵۹۱ ۲ ۳ ۵۴ ۹۶ ۵۶ ۵۹۷ ۵۹ ۵۹ ۶۱ ۶۳ ۶۳ ۶۳ اه ۶۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۱-۷-۳- دستورالعمل استاندارد اندازه گیری ۲۲ ۳-۷-۳- روش کار ۳-۷-۳ نحوه عملکرد دستگاه ۸۱۸/15 ۳-۷-۳ نکات ضروری ۵-۷-۳- تجهیزات ۶-۷-۳- قوانین ایمنی ۷-۷-۳- مراحل پاکسازی فصل چهارم - تصویربرداری بستر دریا ۱-۳۴- مقدمه ۲-۳- روش کار ۳۴ نیمرخ بردار بستر دریا ۱-۳-۴ ابزار کار ۲-۳-۳- روش کار ۳-۳-۴ نکات کاربردی ۴-۳ تصویربردار نواری بستر ۱-۴-۴- حداقل تجهیزات ۲-۳-۴۳ تجهیزات اولیه برای انجام پرتوسنجی در بسترشناسی ۳-۴-۴- کالیبراسیون ۳-۴-۴۳ انجام تنظیمات وابسته به ایراتور سیستم ۵-۴- ربات‌های بدون سرنشین قابل‌کنترل در زیرآب ۱-۵-۴- ربات‌های کنترلی زیرآب بدون سرنشین ۶-۳- ربات زیردریایی خودکار ۱-۶-۴- راهنمای کار با دستگاه ۲-۶-۴- سطح مخاطرات ۳-۶-۴ نکات کاربردی ۴-۶-۴- تاییدیه‌ها ۵-۶-۴۳- پایش‌های محیطی ۴ ۶۵ ۶۵ ۳۷ ۳۷ ۶۷ ۶۸ ۷۱ ۷۳ ۷۳ ۷۴ ۷۴ ۷۵ ۷۷ ۷۸ ۷۸ ۷۹ ۸۳ ۸۴ ۹۲ ۹۶ ۹۶ ۹۶ ۹۶ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۷-۴- داده‌های غیرقابل‌قبول منابع ومراجع عنوان شکل ۱-۲- تله رسوبی شکل ۲-۲- شماتیکی از مغزه‌گیر وزنی (۸۹50012000 540621300 562 ,۱/06۳16۳۵) شکل ۳-۲- نمونه‌ای از مغزه‌گیر چندتایی شکل ۴-۲- مخزن نمونه‌گیر چندتایی شکل ۵-۲- نمونه‌ای از مغزه گیر بزرگ شکل ۶-۲- مغزه‌گیر ۲1۵2 شکل ۷-۲- مغزه‌گیر چنگکی شکل ۸-۲- ارسال مغزه‌گیر به بستر دریا شکل ۹-۲- شماتیکی از عملکرد مغزه‌گیر پیستونی شکل ۱۰-۲- انتقال مغزه‌گیر به عرشه کشتی شکل ۱۱-۲- جداسازی مغزه‌گیر از وینچ شکل ۱۳-۲- جدا نمودن نمونه از مغزه‌گیر شکل ۱۳-۲- مشخص نمودن بخش بالایی و پایینی رسوب در لوله شکل ۱۴-۲- برش بخش اضافی لوله پی‌وی‌سی شکل ۱۵-۲- انتهای مغزه شکل ۱۶-۲- بستن انتهای نمونه شکل ۱۷-۲- شماره‌گذاری نمونه شکل ۱۸-۲- چیدمان نمونه‌ها در کشتی شکل ۱۹-۲- نمونه مغزه‌ها در آزمایشگاه شکل ۱-۳- تجهیزات آزمایش الک ح ۹۷ ۹۹ ۱۰۳ ۱۸ ۱۹ ۵ ( ۳۲ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۴ ۳۶ ۳۶ ۳۷ ۲۷ ۳۸ ۳۸ ۳۹ ۳۹ ۳۱ ۳۱ ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست شکل‌ها و نمودارها عنوان شکل ۳-۳- نمونه‌ای از نمودار همبستگی اندازه ذرات بر اساس آزمایش هیدرومتری و الک شکل ۳-۳- استوانه مدرج شکل ۳-۳- هیدرومتر [۲] ۱52 ۸۹1۸/۵۰ شکل ۵-۳- قرائت هیدرومتر در استوانه مدرج نمودار ۱-۳- نمودار آنالیز کانی‌های کوارتز دار (مخلوطی از کانی‌های کوارتز, فلدسپات و پلاژیوکلاز) شکل ۶-۳- شماتیکی از زوایای ایجادشده در رابطه پراگ شکل ۷-۳- قرص‌های ذوبی عناصر اصلی شکل ۸-۳- قرص‌های پودری عناصر فرعی شکل ۹-۳- هاون و خردکن شیشه‌ای و آگات شکل ۱۰-۳- صاف نمودن سطح نمونه شکل ۱۱-۳- شماتیکی از نحوه انتقال اشعه ایکس در دستگاه 26_۳۵ شکل ۱۲-۳- نمودار ترسیم‌شده توسط آنالیز نمونه شکل ۱۳-۳- نمونه‌ای از دستگاه 1۹۵۲ )2 شکل ۱۳-۳- سامانه تصویربرداری شکل ۱۵-۳- تصویر دوربین شماره ۱ شکل ۱۶-۳- تصویر دوربین شماره ۲ شکل ۱۷-۳- تصویر اصلاح‌شده برون‌یابی شده از تصاویر دوربین‌های شماره ۱ و ۲ شکل ۱۸-۲- قیف بوخنر شکل ۱۹-۲۳- فلاسک ارلن شکل ۲۰-۳- بشر شکل ۲۱-۳- مونتاز تجهیزات شکل ۲۲-۳- نمونه مغزه تقسیم شده به وسیله طیقه فولادی شکل ۱-۴- به‌آب‌اندازی نیمرخ‌بردار بستر دریا شکل ۲-۴- کشیدن دستگاه به‌وسیله کشتی شکل ۳-۴- بازیابی دستگاه از آب شکل ۴-۴- تصویر حاصله از داده‌های ثبت‌شده نیمرخ‌بردار بستر دریا ۴۳ ۴۳ ۴۴ ۴۸ ۴۳۸ [(۸8 ۲ اه ۵۵ ۵۵ ۵۷ ۵۸ ۵۸ ۵۸ هم ۶۲ ۶۲ ۶۳ ۶۶ ۷۶ ۷۶ ۷۷ ۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان شکل ۷-۴- نمونه‌ای از برداشت دستگاه‌های 5۱۷/۵۲11 شکل ۸-۴- قرارگیری 5۷/۵117 در کنار کشتی شکل ۹-۴- قرارگیری تصویربردار نواری در زیر آب شکل ۱۱-۴- نمایی از دستگاه ربات‌های بدون سرنشین شکل ۱۳-۴- بررسی اتصالات و سامانه نگه‌دارنده 1۸15 شکل ۱۳-۴- انتقال دستگاه از عرشه کشتی به آب شکل ۱۴-۴- به‌آب‌اندازی ربات شکل ۱۵-۴- اتاق کنترل (تصاویر اآرسال‌شده از ربات) شکل ۱۶-۴- شماتیکی از عملکرد کلی ربات شکل ۱۸-۴- تجهیزات ربات شکل ۱۹-۳ نمونه‌ای از ربات زیردریایی خودکار شکل ۲۰-۳۴- مجموعه‌ای از قطعات ربات زیردریایی خودکار شکل ۲۱-۴- به‌آب‌اندازی ۸1۷ (13106110) شکل ۲۳-۴- ارتباط ایریدیوم با کشتی پشتیبان در حین انتقال به سطح و تبادل اطلاعات شکل ۳۴-۴- بازیایی ربات و انتقال به عرشه شکل ۲۵-۳۴ نمونه‌ای از تصویربرداری توسط ربات خودکار زیردریایی ۷۷ ۷۹ ۸۱ ۸۲ ۸۲ ۸۳ ۸۵ ۸۷ ۸۸ ۸۸ ۸۸ ۸۹٩۹ ۸۹ ۹۱ ۹۱ ۹۳ ۹۴ ۹۵ ۹۵ ۹۷ ۹۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها عنوان صفحه جدول ۲-۳- نمودار همبستگی ارتباط بین اندازه ذرات برحسب میلی‌متر و فی برای رده‌بندی اندازه ذرات که بر اساس قطر دانه‌ها سرعت استانه کشش از سطح را بر اساس سانتی‌متر بر ثانیه نشان می‌دهد. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۹۸/۱۰/۰۱ ۱ مقدمه از دیرباز سواحل به دلیل غنای زیست محیطی یکی از مهم‌ترین سکونت‌گاه‌های انسان بوده است به طوری که تا پایان سال ۲۰۰۰ میلادی حدود دو سوم مردم جهان در حاشیه دریاها می‌زیستند. همچنین امروزه به دلیل طبیعت زیبا و منحصر به فرد. این مناطق به قطب گردشگری جهان تبدیل شده‌است. درواقع اهمیت دریاها و اقیانوس‌ها به نحوی است که امروزه آن‌را به عنوان یک سیّاره در نظر گرفته‌اند و بررسی‌های اقیانوس‌شناسی از جمله زمین‌شناسی دریایی ابعاد گسترده جهانی یافته است. بنابراین مطالعات هیدرودینامیکی» ژئوفیزیکی» لرزه‌نگاری» حفاری‌های زیردریایی و انجام آزمایشات و بررسی‌های منطقه‌ای به منظور شناخت صحیح از ساختمان پوسته اقیانوسی و مطالعه ذخائر معدنی حائز اهمیت است. در این راستا خصوصیات زمین‌شناسی دریایی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های پایه در کلیه مطالعات مهندسی سواحل و مدیریت مناطق ساحلی برای حفظ و توسعه‌پایدار به شمار می‌رود. زیرا شرایط جغرافیایی» زیست محیطی و مورفولوزیک در محیط‌های دریایی در اختلاط با آشفتگی‌های تحمیلی به دست انسان. موجب تغییر در شکل بسترء کیفیت رسوبات و تغییر در اکوسیستم منطقه شده که نهایتاً شناخت صحیح از این مناطق را با پیچیدگی همراه ساخته است. بر اساس موارد ذکر شده تغییرات و آسیب‌هایی در تقابل دریا و ساحل ایجاد می‌شود و رسوبات بستر دریا در بازه زمانی بلند مدت تحت تأثیر این موارد قرار خواهد گرفت. به عنوان مثال عناصر فلزی طی چرخه فرسایش و حمل و نقل توسط طبیعت وارد دریاها و اقیانوس‌ها می‌شود که با بررسی ته‌نشست‌های رسوبی امکان تخمین حجم ورودی این عناصر به محیط‌های دریایی امکان‌پذیر است. به همین منظور جمع‌آوری اطلاعات پایه معتبر و قابل استناد برای بررسی و رسوبات در آینده الزامی است. هر چند برداشت نمونه از گام‌های اولیه شناخت بستر دریاها محسوب می‌شود اماء بدیهی است که وجود یک راهنمای صحیح و منطبق با استانداردهای جهانی به منظور استفاده کاربران تجهیزات آزمایشگاهی و دریایی کمک شایانی به راهبرد صحیح و ارتقاء کیفیت برداشت نمونه‌ها می‌نماید و نهایتا مطالعات زمین‌شناختی, ژئومورفولوژیک و پیش‌بینی تغییرات برای مدیریت سواحل را در آینده هموار می‌سازد. راهنمای حاضرء در تکمیل اهداف آموزشی و یکپارچه نمودن فعالیت‌های میدانی در سواحل برای آشنایی با تجهیزات مورد نیاز هر آزمایش, قطعات تشکیل دهنده دستگاه‌ها و ربات‌هاء خطاهای رایج و نحوه عملکرد آن‌ها تنظیم و تالیف شده -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۹۸/۱۰/۰۱ ۵ ۱-۱- مقدمه زمین‌شناسی دریایی علم شناخت بستر آب‌های کره زمین است. یک زمین‌شناس به بررسی ساخت‌ها. توپوگرافی و تغییرات آن در طول سال‌ها (تا به امروز) می‌پردازد و نهایتا با استفاده از نمونه‌های دست‌خورده. دست‌نخورده و تحلیل ۲-۱- عملیات صحرایی نمونه‌برداری در پیمایش‌های عرضی (راستای موازی با ساحل) و طولی (داخل آب) بخش اصلی عملیات صحرایی را ماهواره‌ای انجام پذ یرد. تمام برداشت‌های زمین‌شناسی, پدیده‌های طبیعی و9 نمونه‌برداری‌ها با توجه به موقعیت جغرافیایی بر روی نقشه‌ها ثبت ۳ شماره‌گذاری شده 9 با پیشرفت کار نقشه زمین‌شناسی رقومی هه می‌گردد. نهایتا با اتمام ۳-۱- مطالعات آزمایشگاهی و دفتری پس از اتمام نمونه‌برداری‌ها و عملیات صحرایی. نمونه‌ها 2 نقشه‌ها در اسرع وقت بد آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا مطالعات آزمایشگاهی و دفتری به صورت همزمان و موازی به شرح ذیل صورت پذیرد. شایان‌ذکر است که تمام آزمایش‌ها بر اساس استانداردهای جهانی, با دقت بالا و حداقل خطا انجام می‌شود. ۱-۳-۱- بررسی‌های آزمایشگاهی نمونه‌ها پس از برداشت در اولین فرصت به آزمایشگاه‌ها منتقل و مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. نتایج آزمایش‌ها باید به صورت دقیق در برگه‌های مخصوص هر آزمایش ثبت شود. ۲-۳-۱- مطالعات دفتری پس از حصول نتایج آزمایشگاهی با بهرهگیری از برداشت‌های صحرایی و9 نقشه‌های رقومی کارشناس آزمایشگاه گزارش هر آزمایش را تهیه و تکمیل کرده و به نتایج پیوست می‌نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۶‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی ۴-۱- سامانه اطلاعات جغرافیایی با استفاده از داده‌های سطحی و زیرسطحی حاصله در محیط نرم‌افزار 015 ۸۲۵ مقطع عرضی در مسیرهای عمود بر روند ساختاری منطقه تهیه می‌شود. هدف اصلی تهیه این مقاطع تعیین پهنه‌بندی‌ها و کلاسه‌بندی نقشه است. این روش یکی از کاربردی‌ترین روش‌های رقومی سازی اطلاعات نقشه است که در اکثر کشورهای جهان مورداستفاده قرار می‌گیرد. کلیه کاربران باید این مهم را در نظر داشته باشند که کلیه اطلاعات جغرافیایی دارای نوعی خطا هستند و در تمامی مراحل, از جمع‌آوری داده‌ها تا کاربرد آن‌ها و حتی بهره‌گیری از نتایج یک آنالیز روی آن‌هاء خطاهای مخصوص به خود را دارا می‌باشند. نکته مهم این است که هدف از بررسی خطاهاء حذف آن‌ها نبوده بلکه چگونگی کنترل خطاها مدنظر است. زیرا در مواردی به دست آوردن پایین‌ترین سطح خطاء باصرفه‌ترین راه نیست بلکه سطح خطاهای موجود در یک سامانه اطلاعات جغرافیایی (015) باید طوری هدایت شود که اطلاعات حاصل از سامانه را از اعتبار ساقط نکند. در ادامه به چند مورد از مزیت‌های این روش: - کیفیت بالای تحلیل داده‌ها و امکان تجزیه‌وتحلیل آن‌ها با روش‌های پیشرفته - مدیریت و ساماندهی داده‌ها - انطباق لایه‌های مختلف - کاهش زمان و هزینه - ارائه نقشه و گزارش به صورت رقومی و چاپی ۵-۱- ضرورت انجام برداشت‌های زمین‌شناسی بستر دریا ممکن است از صخره‌ای تا گل نرم متغیر باشد و شناسایی این تغییرات از لحاظ معرفی منطقه مناسب به منظور احداث یک سازه دریایی» گسترش صنعت (پرورش ماهی در قفس) و حفاظت از سواحل حائز اهمیت است. به عنوان مثال بستر دریا عامل تعیین کننده نوع قفس (شناور یا ثابت) در صنعت پرورش ماهی است. همچنین شناسایی بسترء عارضه‌های بسترء پروفیل زیر بستر دریاها و چگونگی فرآیند انتقال رسوب یکی از عوامل مهم در ساخت سازه‌های دریایی و تعیین مسیر خطوط لوله در زیر آب است به گونه‌ای که عدم شناخت صحیح از این پارامترها موجب ناکام ماندن پروژه‌ها و پر شدن حوضچه اسکله‌ها و یا شکسته شدن خطوط لوله با توجه به ظرفیت تحمل بار (بررسی اثر متقابل خاک و لوله در بستر دریا در جهت افقی و عمودی) و نشر نفت به آب و نهایتا آلودگی‌های در ادامه اندازه‌گیری های مورد نیاز برای انجام مطالعات و احداث زیرساخت‌های گوناگون دریایی به تفکیک ارائه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۹۸/۱۰/۰۱ ۲ ۶-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های گوناگون دریایی در این بخش اندازه گیری‌های مورد نیاز پیشنهادی برای فعالیت‌های گوناگون دریایی به تفکیک ارائه شده است. شایان ذکر است برخی از این اندازه‌گیری‌ها ضروری و برخی در شرایط خاص مورد نیاز است. ۱-۶-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای طراحی و بهره‌برداری بنادر و زیرساخت‌های معمول ساحلی ۱-۱-۶-۱- بندر بندر به مکانی گفته می‌شود که محیطی حفاظت شده در برابر امواج بلند و جریان‌های قوی ایجاد می‌کند و به‌اندازه‌ای عمیق است که کشتی‌ها بتوانند در آن پهلو بگیرند. قبل از شروع به ساخت چنین سازه‌ای چندین مشخصه فیزیکی باید سنجیده شود: الف- بازدید میدانی و غواصی ب- جریان محیطی که بندر در آن ساخته می‌شود دارای زیست‌بومی حساس است که به صورت مستقیم با غیرمستقیم تحت تأثیر تخلیه پسماندهای صنعتی و خانگی است. همچنین رنگ کردن, تمیز کردن و برطرف نمودن رسوبات زیستی از کشتی‌ها و هرز آب‌های حاصل از آن‌ها از منابع مهم آلودگی در بندرها هستند. به‌منظور برآورد محصولات حاصل از تغییرات فیزیکی, شیمیایی و زیستی که تحت فرآیندهای فرارفت و پخش, تمامی محیط بندر را تحت تاثیر قرار می‌دهند. اطلاعات دقیق از الگوی هیدرودینامیکی گردش جریان در منطقه ضروری است. همچنین یکی از عوامل تاثیرگذار بر آلگوی جریان» طریقه‌ی طراحی بنادر و موج‌شکن‌ها است که باید مدنظر قرار گیرد. مطالعه‌ی الگوی گردش آب در بندر به‌واسطه‌ی اندازه‌ گیری کمیت‌های زیر است: - نیمرخ سرعت - اندازه‌گیری باد - نیمرخ دما و شوری در عمق -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۸‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی را ۱ - ژرفاسنجی - سنجش تراز آب (جزرومد) موعح د- جنس و نرخ انتقال رسوب در منطقه با توجه به این که ساخت هرگونه سازه ساحلی به‌خصوص موج‌شکن بندر به علت تغییرات هیدرولوژیکی که به منطقه ضروری است. ه- عمق‌سنجی با افزایش تقاضا و نیاز به توسعه و افزایش کارآیی هر چه بیش‌تر بنادر» کشتی‌ها روزبه‌روز بزرگ‌تر و ظرفیت آن‌ها بیش‌تر می‌شود. درنتیجه هیدروگرافی بنادر برای تعیین مسیر امن ناوبری کشتی‌ها در درجه‌ی اول اهمیت قرار دارد. ابزار موردنیاز در این موردء شامل طیف وسیعی از عمق‌سنج‌هایی است که تراز آب را در هر موقعیت جغرافیایی مشخص و ثبت می‌نمایند. ثبت رکوردهای عمق‌سنجی در زمان‌های مختلف برای تخمین میزان انتقال رسوبات ساحلی و آرزیابی تغییرات مورفودینامیک مورد نیاز است. و- کدورت ز- دورسنجی برای تخمین نرخ انتقال رسوب و نیز تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان می‌تواند موثر باشد. |- ۵1۷۵۲۲۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات (۹۸/۱۰/۰ ۹ ۲-۱-۶-۱ موج‌شکن با ساخت موج‌شکن. حوضچه‌ای در دل آن ایجاد می‌شود که از موج در امان است و درنتیجه قایق‌ها می‌توانند در آن پهلو بگیرند. رانه گیرها" نیز سازه‌هایی هستند که از لحاظ ساختاری به موج‌شکن‌ها شباهت داشته اما عملکرد متفاوتی دارند. از جمله تمهیدات مربوط به اندازه گیری برای این سازه‌ها عبارتند از: الف - بازد یدمیدانی و غواصی ب- تهیه هیدروگرافی دقیق از منطقه بررسی هیدروگرافی منطقه به‌منظور استفاده در شبیه‌سازی‌ها و محاسبه احجام لایروبی و مصالح موردنیاز برای به‌منظور مشخص کردن نوع بنیان سازه و میزان گستردگی آن» به بررسی ژئوتکنیکی بستر دریا نیاز است. نتیجه این بررسی, ارتباط مستقیم با میزان پایداری نوع موادی دارد که برای ساخت موج‌شکن استفاده می‌شود. د- اندازه‌گیری امواج و پیش‌یابی و تعیین ارتفاع موج طرح ارتفاع موجی که به موج‌شکن برخورد می‌کند. تعیین کننده اندازه و عملکرد موج‌شکن است؛ بنابراین به دست آوردن مورد نیاز است. ه- نمونه‌برداری از رسوب بستر و انجام آزمایش‌های مرتبط با دانه‌بندی تعیین مشخصات دانه‌بندی رسوبات در حوالی محل احداث بندر یا موج‌شکن مورد نیاز است. و- اندازه‌گیری تراز آب اندازه گیری تراز آب برای تعیین ترازهای طراحی مورد نیاز است. |- (۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۰‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی ز- دورسنجی برای تخمین نرخ انتقال رسوب و نیز تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان می‌تواند موثر باشد. ۳-۶-۱ اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای طراحی سازه‌های فراساحلی و خطوط لوله دریایی ۱-۲-۶-۱- خطوط لوله زیردریایی شاخص‌هایی همچون خصوصیات موج, جریان. هواشناسی, هیدروگرافی و چگونگی شکل و جنس بستر در تعیین مسیر خط لوله حائز اهمیت است به‌طوری‌که شرایط دریا بر روش نصب خط لوله. انتخاب شناور لوله‌گذار و زمان مناسب برای نصب تاثیرگذار است. به‌منظور شناسایی مکان‌های مناسب برای عبور خطوط لوله ثبت مشخصه‌های زیر الزامی است: الف- بازدید میدانی و غواصی ب- موج و جریان تحلیل پایداری در کف برای اطمینان از پایداری خط لوله زمانی که در معرض آمواج, نیروهای جریان و دیگر بارهای داخلی و خارجی (مثل بارهای خمش در قسمت‌های خمیده خط لوله)» قرار می‌گیرد. انجام می‌شود. بار جریان معمولا در بسیاری از مناطق تعیین کننده شرایط طراحی می‌باشد و در نواحی نزدیک ساحل آمواج نیز اهمیت می‌یابند. ج- باد و پارامترهای هواشناسی اطلاعات مربوط به باد به علت ارتباط نزدیک بین باد و جریان اغلب مورد نیاز است. برخی پارامترهای هواشناسی از جمله دماء رطوبت و بارش برای طراحی لوله در مناطق نزدیک ساحل کاربردی است. د- دما و شوری به‌منظور تعیین تغییر شکل‌های ناشی از تغییرات دماء تغییرات شار حرارتی انتقالی به/ از خط لوله و نیز واداشت‌های جریان ناشی از این دو کمیت اندازه‌گیری دما و شوری ممکن است مورد نیاز باشد. ۱- برای اطلاعات بیش‌تر از نحوه هیدروگرافی به دستورالعمل همسان نقشه‌برداری نشریه ۹۹-۷ ا,همراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۹۸/۱۰/۰۱ )۱ ه- تراز آب و نقشه کف دریا تراز سطح آب به همراه داده‌های عمق‌سنجی, برای بسیاری از فعالیت‌های طراحی مانند محاسبه موج و جریان سیال در محل استقرار خط لوله لازم است. جاگذاری لوله‌ها تحت تاثیر ویژگی‌های خاک و پدیده‌هایی مثل آب شستگی, جابه‌جایی رسوب و دیگر ناپایداری‌های کف دریا می‌باشد. در بعضی بخش‌ها داده‌های عمق‌سنجی برای شناخت ناهمواری بستر می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. و- جنس و نرخ انتقال رسوب ح- هدایت الکتریکی خوردگی خارجی خط لوله در آب دریا یک فرآیند الکتروشیمیایی است. زمانی که یک جریان الکتریکی میان یک ناحیه آندی و یک ناحیه کاتدی جریان می‌یابد (که در آن آب دریا به‌عنوان یک الکترولیت عمل می‌کند) یک عنصر گالوالنیک ساخته می‌شود؛ بنابراین هدایت الکتریکی آب یکی از عوامل موثر در پیش‌بینی میزان خوردگی لوله خواهد بود. ط- دورسنجی ۲-۲-۶-۱- سکوهای نفت و گاز - بازدیدمیدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه - دمای متوسط سالیانه و دمای فصول مختلف موح - نیم‌رح جریان - باد و پارامترهای هواشناسی - مقاومت خاک - جنس رسوبات - نیم‌رخ‌های عمقی دما و شوری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی ۳-۶-۱- اندازه گیری‌های مورد نیاز برای طراحی آبگیرهای دریایی - بازدیدمیدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه - موج - نیم‌رخ جریان - باد و پارامترهای هواشناسی - مقاومت خاک - نیم‌رخ‌های عمقی دما و شوری بر روی پلیگون برای مطالعه پخش شوری و دما - دورسنجی برای تخمین نرخ انتقال رسوب. تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان و تعیین تغییرات دمای سطح آب می‌تواند موثر باشد. ۴-۶-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های لا بروبی و استحصال زمین‌ساحلی - بازدیدمیدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه موح - نیم‌رخ جریان - باد - عمق سنجی (پیش و پس از لایروبی) - جنس رسوبات بستر - میزان رسوبات معلق (در حین لایروبی) - آلاینده های رسوب - دورسنجی برای تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان و بررسی اولیه حوزه تاثیر پلوم‌های رسوبی در آب می‌تواند موثر باشد. ۵-۶-۱- انداره‌گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های شیلاتی و آبزی‌پروری در زمینه شیلات (برای نمونه پرورش ماهی در قفس) اندازه‌گیری مشخصه‌های فیزیکی از قبیل دماء شوری و جریان الزامی است. با توجه به این مشخصه‌ها امکان معرفی گونه‌های مناسب پرورش در محیط آبی فراهم می‌شود. همچنین اندازه گیری شاخص‌های هواشناسی, عمق. موج و بستر از عواملی هستند که,با موقعیت قرارگیری یک قفس در منطقه ارتباط دارد که در ذیل به شرح آن‌ها پرداخته شده است: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۹۸/۱۰/۰۱ ۳ - بازدیدمیدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه - جریان آب - امواج امواج از دو منظر طراحی سازه و بهره‌برداری از مزارع دریایی مد نظر قرار دارند. - دماو شوری اندازه گیری دما در حوضچه‌های پرورش ماهی به‌منظور نگه‌داشتن دما در شرایط مطلوب انجام می‌پذیرد. نوسانات بیش‌ازحد دمای آب باعث تاثیر نامطلوب بر بدنه حوضچه, وارد شدن تنش به میگو و از بین رفتن جلبک‌ها می‌شود. ماهی و دیگر ارگانیسم‌های آبزی, وسیله‌ای برای کنترل دمای بدن ندارند و دمای بدن آن‌ها با دمای محیط تغییر می‌کند. افزایش دما موجب افزایش سرعت سوخت‌وساز و مصرف مداوم اکسیژن می‌شود که به دنبال آن تولید آمونیاک و قسمت در هزار بیان می‌شود. اصولا ار تباط شوری با آبزی‌پروری در مساله کنترل فشار اسمزی است زیرا شوری می‌تواند روی تعادل یونی جانداران آبزی اثرگذار باشد. - باد و پارامترهای هواشناسی - پارامترهای کیفی آب قبل از احداث و حین بهره‌برداری - پارامترهای شیمیایی آب قبل از احداث و حین بهره‌برداری - شناخت وضعیت موجودات کف زی قبل از احداث و حین بهره‌برداری - اندازه‌گیری‌های فیزیکی. شیمیایی رسوبات - دورسنجی برای تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان, تعیین تغییرات دمای سطح آب و میزان کلروفیل می‌تواند موثر باشد. همچنین برای هشدار پدیده کشند قرمز می‌توان از دورسنجی بهره برد. ۶-۶-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای ارزیابی اثرات زیست‌محیطی - بازدیدمیدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه - جریان آب - امواج - باد و پارامترهای هواشناسی - پارامترهای کیفی آب - پارامترهای شیمیایی آب شناخت زیست‌بوم‌های منطقه -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ تحهیزات نمونه‌برداری -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - نجهیزات نمونه‌برداری ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ ۷ ۱-۲ مقدمه چرخه فرسایشی خشکی‌ها و حمل رسوبات به دریا و فرآیند رسوب‌گذاری ازجمله پدیده‌های مهم زمین‌شناسی است که به‌طور مستمر در زمین صورت می‌گیرد. ذرات رسوبی که از سطح خشکی‌ها وارد محیط رسوبی می‌شود دارای تنوع بسیار است ولی در آن میان ترکیبات سیلیکاته مانند ذرات تخریبی سیلیسی و رس‌ها اهمیت زیادی داشته و همراه با کانی‌های سنگین و عناصر فلزی و مواد ناشی از فعالیت‌های صنعتی در محیط رسوبی آنباشته می‌شود. تجزیه و تخریب شیمیایی این رسوبات موجب آزادی پاره‌ای از عناصر شیمیایی در محیط رسوبی است؛ تجمع بیش‌ازحد پاره‌ای از این عناصر می‌تواند موجب آلودگی سواحل و بستر دریا و تاثیر مستقیم بر بوم زیست دریا و خشکی شود بنابراین مطالعات زمین‌شناسی مهندسی, بررسی ساختارهای تکتونیکی سواحل و مناطق دریایی» تعیین نقش فرسایش سواحل و تغییرات سطح دریاها به‌عنوان عوامل مطالعاتی زیر بنائی مهم محسوب می‌شود. هرگونه تغییر در وضعیت طبیعی سواحل و بندرها نیز بازتاب مهمی بر آکوسیستم‌های مناطق دریایی هستند بنابراین انجام هرگونه پروژه صنعتی منوط به بررسی این مطالعات زیر بنائی است. وضعیت دریاها و آب و هوای دیرینه می‌توان پی برد؛ به‌علاوه, رسوبات بستر دریا برای سایر مطالعات نظیر مطالعات مهندسی, تعیین نرخ رسوب گذاری, مطالعات زمین‌شناسی اقتصادی, مطالعه میزان آلودگی, بررسی‌های ژئوشیمیایی, فسیل‌شناسی و نیز مدل‌سازی حوضه‌ها به کار می‌رود. زمین‌شناسی دریاء ارتباط تنگاتنگی با بررسی‌های فیزیکی. هیدرودینامیکی و نیز مطالعات ژئوفیزیکی دریا دارد و تلفیق این دانش‌ها اطلاعات ارزشمندی را در ارتباط با محیط دریا در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد. درواقع مطالعه خط ساحلی و رسوبات بستر عمیق دریا و میزان انحلال کربنات ۲-۲- تجهیزات نمونه‌برداری مستقیم ۱-۲-۲- تله رسوبی تله رسوبی دستگاهی است که در اندازه گیری‌های کمی ذرات آلی و غیر آلی ته‌نشست شده در بستر آب مورداستفاده قرار می‌گیرد. تله‌های رسوبی اغلب به شکل لنگری در عمقی مشخص در ستون ویژه‌ای از آب (معمولا زیر ناحیه آشفتگی) قرار دارد و شامل یک قیف که رسوبات را به سمت داخل هدایت و حفظ می‌نماید. است. عموماء تله رسوبی در یک بازه زمانی چند هفته‌ای یا ماهانه نصب و نمونه‌ها را در شیشه‌های لوله‌ای شکلی که در یک حلقه قرار دارد جمع‌آوری می‌نماید (برای یک‌فصل)» حفاظت از نمونه‌های جمع‌آوری‌شده در یک محفظه ازاین‌رو بااهمیت است که در طولانی‌مدت توسط زئوپلانکتون‌ها مصرف و یا تجزیه نشود «شکل (۱-۲) نشان‌دهنده یک تله رسوبی است». -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹۹/1/۰1 راهنمای انداز هگیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی نی ی که ۱ 7۱۸۱۴-5۴0۴5 582012۱۳۲ 6 ۲-۲-۲- تله رسوبی چند تایی ! دستگاهی که برای تعیین نرخ رسوب‌گذاری در مدت‌زمان معین تنظیم می‌شود و با استفاده از یک کامپیوتر نصب‌شده بر روی آن (باسیم یا بی‌سیم) در عمق‌های مختلف دریا قابل‌استفاده است؛ این دستگاه قابلیت اندازه گیری مقادیر رسوب ۳-۲-۲ مغزه‌گیرها" مغزه‌گیری یکی از سریع‌ترین و ساده‌ترین روش‌های شناسایی رسوبات بستر دریا است و به‌وسیله یک لوله فلزی متصل به یک کابل چندمنظوره (آزاد آویزان) انجام می‌شود؛ عملیات مغزه‌گیری اطلاعات ارزشمندی از تغییرات آب‌وهوایی هر منطقه را ارائه می‌دهد. در این روش لوله‌ای توخالی با نیروی فشار به داخل رسوبات کف فرستاده و نمونه‌های موردنیاز کاوشگران را در اندازه‌های موردنیاز (طول) جمع‌آوری می‌نماید. بر اساس تجهیزات ملی دریایی ۸ نوع مختلف از مغزه‌گیرها وجود دارد که شامل ۲ گروه مغزه‌گیرهای جعبه‌ای 9 لوله‌ای است. [1- 1۵| 50011011 2-7 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم - نجهیزات نمونه‌برداری ۹۸/۱۰/۰۱ اه ۱-۳-۲-۲ مغزه‌گیرهای لوله‌ای الف - مغزه‌گیر وزنی! مغزه‌گیر وزنی یک نمونه‌گیر رسوب از کف دریا متشکل از یک وزنه با پوشش استیل با وزن ۱۰۰ الی ۱۰۰۰ کیلوگرم است. طول لوله نمونه‌گیر که نمونه رسوب در آن جای می‌گیرد غالبا بین ۱ الی ۴ متر است؛ مقطع رسوبی به‌وسیله یک برش مخروطی که توسط لوله‌ای از جنس پلی کربنات به قطر ۶۳/۵ میلی‌متر است. جدا می‌شود. برای نمونه‌گیری, مغزه‌گیر را به سمت کف آب وارد نموده و با یک فاصله مشخص که قابل تنظیم است نگاه داشته سپس با رهاسازی (سقوط آزاد) مغزه‌گیر به داخل رسوب نفوذ و ستونی از رسوب را جدا و در لوله پلی کربنات قرار می‌دهد. این نوع از مغزه‌گیرها به شناسایی لایه‌های زیرین بستر دریاها با توجه به وجود و عدم وجود فسیل‌ها در گل‌ولای و ترسیم قادر خواهند بود سامانه آب‌وهوایی آبنده را پیش‌بینی نمایند «شکل (۲-۲) نشان‌دهنده یک مغزه‌گیر وزنی است». 2 زک 9 چ ی ج من 6۱۱۹۵۲ 4 500 رها رت جک 9 ۷۷۴۱91۲ 9 ی ات1 ۹9 5 مس-م انآ )۲ وزع/۷ ر ۳ طا 50 * 4 5 0 4 و۶5 ۱37*۱۳ 8۷1/2 ک ما م ۵01610062 ۷۲ یی 9 51 ) 5 سکره کشمنده ۲۹۵۲۷۱۱۵۷ 1 مس زو مان شکل ۲-۲- شمانیکی از مغزه‌گیر وزنی ( ۸۹900121100 ۳۵0621100 52 ,0۰ع۱106-108) |- 00۲۵۷1۱۷ 7۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۳۰‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی به‌منظور کاربردی بودن دستگاه. کاربر نیازمند یک سری اطلاعات و تجهیزات اولیه می‌باشد که در ذیل به صورت موردی به آن‌ها اشاره‌شده است: - تجهیزات موردنیاز * وینج (تحمل وزن بالا) * ریسمان ابریشمی (با توجه به عمق آب) - مزایای دستگاه * کاربری ساده * قابل‌اطمینان *ه اقتصادی - معایب دستگاه سریع (دانه‌بندی» زاویه ته‌نشست و زیست‌دریایی) * اسنگین بودن مغزه‌ها * مغزه‌ها باید به صورت افقی خارج شوند و در صورت بلند بودن طول مغزه خارج کردن آن از مغزه‌گیر کار دشواری است. * تحت تاثیر جریان‌های دریایی رسوبات ته‌نشست شده دارای زاویه خاصی می‌باشند و تعیین این زاویه در مغزه‌ها نیازمند دقت و تجربه است. - نحوه کاربرد هنگام نفوذ دستگاه به داخل رسوب در بستر دریا عملیات حفر و مغزه‌گیری بسیار به آهستگی انجام می‌پذیرد تا از اختلال آب و رسوب در نمونه جلوگیری شود. نرخ نفوذ مغزه‌گیر به داخل رسوب توسط یک پیستون که از آب پر می‌شود. کنترل می‌گردد. این قابلیت از تاثیر امواج به روی نمونه گرفته‌شده از بستر جلوگیری می‌نماید (مفزه‌گیرهای هیدرولیکی میرا). -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم - نجهیزات نمونه‌برداری ۹.۹/۰ ۳۱ ب- مغزه‌گیر جعبه‌ای" این نوع از مغزه‌گیرها همانند مغزه‌گیرهای وزنی عمل می‌نمایند. با این تفاوت که محفظه آن‌ها متشکل از یک جعبه با اندازه ۲۵۰۱۵۰ میلی‌متر است و در آن‌ها از نمونه‌برداری‌های خطی استفاده نمی‌شود. برش نمونه در این نوع از مغزه‌گیر به‌وسیله ۲ زبانه که به عمق ۱۵ الی ۶۰ سانتی‌متر وارد می‌شود انجام می‌گیرد. این نوع از نمونه‌گیرها اطلاعاتی در ارتباط با زندگی جانوری و رسوبات دریایی در اختیار کاربر قرار می‌دهد. ج- مغزه‌گیرهای چندتایی " مغزه گیرهایی که امکان تهیه ۲۰ نمونه دست‌نخورده در یک محفظه پلاستیکی با اندازه ۶۰۰۵۶ میلی‌متر را فراهم لوله مغزه‌گیر در بخش بالایی به محل بارگذاری نیروها و در بخش پایینی به لوله نگه‌دارنده نمونه که برای جلوگیری از ایجاد آشفتگی در نمونه است متصل می‌باشد «شکل (۳-۲) نشان‌دهنده نمونه‌ای از مغزه‌گیر چندتایی است». با برخورد وزنه به بستر دریا کابل‌ه شل می‌شود. در این نقطه لوله مغزه‌گیر در داخل رسوب به‌وسیله نیروی ثقلی وارد می‌گردد. مقدار این نیرو با توجه به نرخ پایین رفتن به‌وسیله یک تعدیل‌کننده نیروی هیدرولیکی و وزن وارده بر «شکل (۴-۲) نمونه‌ای از مخزن مغزه‌گیر چندتایی و تجهیزات آن را نشان می‌دهد». ۹ ۹ ۱ ۹ / ۲ شکل ۳-۲- نمونه‌ای از مغزه‌گیر چندتایی ۲-8 ۳۵۹۱۵ -| 7 ا[10 -2 607 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی یی راشه ۹ و اد طناب د 9 1 3 4 : درپوش مور ۱2۹ 6 می‌گیرد و با پر ید ۹ ۳ 4 "۱ ! ری ۹ ۳ از مس ۳ ۱ شکل ۴-۲- مخزن نمونه‌گیر چندتایی یراع ۱ د- مغزه‌گیر بزرکگ محفظه پلاستیکی به‌اندازه ۰ م۶ میلی‌متری را دار است «شکل (۵-۲) نشان‌دهنده یک دستگاه مغزه‌گیر بزرگ است». ۸ مهم ۱ ۱ اه / ا بس اسوج ۳۳ ۳ 2 ۹ ۷ ی ۱ ۱۹۳۹۲۱۱۰۳۱۱ ۱ ا ۱ !۱ ۱ 1 هو ۱۸ - سک ی ت۱۳ ( ۱5 ۰ دا ۹ ِ ۴ ۰ 1 وم مخ 8 ۱ کی ۱ - ۳ و ۱ شکل ۵-۳۲- نمونه‌ای از مغزه‌گیر بزرگ ۲ ۷1622 -1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - نجهیزات نمونه‌برداری ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ ۳۳ ۲-۳-۲-۲ مغزه‌گیرهای جعبه‌ای الف - مغزه‌گیر حعبه‌ای 5۸1۲۸ نمونه گیر جعبه‌ای به شکل یک مربع ۶۰۰ میلی‌متری برای تهیه نمونه رسوب دست‌نخورده تا حداکثر عمق ۳۵۰ میلی‌متر طراحی‌شده است. این مغزه‌گیر شامل یک جعبه نگه‌دارنده نمونه و مجموعه ادوات حفاری می‌باشد. مغزه‌گیر جعبه‌ای 53/8۸ به‌وسیله کابل‌های کنترل‌کننده به بستر دریا فرستاده می‌شود تا زمانی که مجموعه در بستر جاگذاری شود؛ در ادامه محفظه نمونه‌گیر به‌وسیله نیروی وزن مغزه‌گیر به داخل رسوب هدایت و نمونه حجیمی از رسوب را برداشت می‌نماید. نهایتاء بر اساس مکانیسم دستگاه زبانه نمونه‌گیر آزاد و جعبه نمونه‌گیر آب‌بندی می‌شود تا از تاثیر جریان‌های دریایی و به‌هم‌ریختگی رسوب در هنگان خارج شدن جلوگیری نماید. نمونه‌های حاصله از این روش ارتباط مستقیمی با نوع رسوب. جهت جریان و وضعیت دریا دارد. در طراحی 5۱1۳۸ از دو برداشت کننده بیل مانند که در دو طرف جعبه نمونه‌گیر قرار دارد استفاده‌شده است. دلیل این نوع از طراحی برای ایجاد توازن در خارج کردن مغره از داخل رسوب می‌باشد که موجب افزایش میزان دست خوردگی در نمونه رسوب است. ب- 0۳۵۲:) (112[2) ۷1027 مغزه‌گیر ,1027« عملکردی همچون مغزه‌گیر جعبه‌ای 5۸18۸ دارد با این تفاوت که این نوع از مغزه‌گیر قادر به تهیه مغزه‌های دست‌نخورده با قطر ۵۰۰ میلی‌متر (۵۰۰ میلی‌متر مربع تا عمق ۵۰۰ میلی‌متر) با وزن ۱۳۵۰ کیلوگرم است. شکل ۶-۲- مغزه‌گیر ۲12[2] -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۳۴‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی ج- چنگک" نوعی از مغزه‌گیرهای کوچک که از ۲ فک ۱/۴ دایره‌ای (یک نیم‌دایره) تشکیل‌شده و وزن واردشده بر قاب با توجه به نوع رسوب قابل تنظیم است. مغزه‌گیر با استفاده از کابل‌ها با فک‌های باز که قفل‌شده به بستر دریا فرستاده می‌شود و پس از برخورد با بستر دریا قک‌ها از حالت قفل خارج می‌شود؛ سپس با کشیدن کابل‌ها فک‌ها چرخیده و برای گرفتن نمونه رسوب بسته می‌شوند «شکل (۷-۲) نشان‌دهنده نمونه‌ای از مغزه‌گیر 001۵۳ و1۵ است». مغزه‌گیر پیستونی برای نمونه‌های رسوبات گلی (رسوبات نرم مانند رس) و نمونه‌برداری‌هایی که نیازمند نمونه‌های بلندتر از نمونه مغزه‌گیر وزنی می‌باشد. مورداستفاده است. این نوع مغزه‌گیر دارای یک محفظه فولادی به‌اندازه ۱۱۰۹۰ میلی‌متر و یک لوله از جنس پی‌وی‌سی (۳۷) (پلی کربنات) در مرکز بخش وزنی که به تجهیزات رابط متصل است. می‌باشد. پیستون (به همراه سیم‌های رابط) در داخل لوله پی‌وی‌سی قرار می‌گیرد و نمونه‌گیر را به سمت پایین هدایت می‌نماید تا با بستر دریا تماس یابد. هنگامی که مغزه‌گیر به سمت بستر دریا هدایت می‌شود. با تماس پیستون با سطح رسوب پیستون مغزه‌گیر توسط نیروی استاتیکی رهاشده و به سطح رسوب در نقطه مورد نظر نیرو وارد می‌نماید. با ورود مغزه‌گیر به داخل رسوب و حر کت مغزه‌گیر در قسمت بالایی پیستون خلا ایجاد می‌شود که برای حذف اصطکاک بین پوشش مغزه‌گیر و رسوب 1- 12۵ ۳ 2- ۳1۹۱۵ ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - نجهیزات نمونه‌برداری ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ ۳۵ است. برای سهولت در عملیات. محفظه مغزه‌گیر از پوشش پی‌وی‌سی جدا و تنها لوله پی‌وی‌سی و نمونه برش خرده به طول مورد نظر باقی‌می‌ماند. طول نمونه بر اساس تئوری تا ۲۵ متر می‌تواند باشد اما این مقدار وابسته به جنس رسوب متغیر است. باید به این نکته توجه داشت که دسترسی به این طول در عمل عموما غیرممکن است. - مراحل مغزه‌گیری پیستونی ۱(- مغزه‌گیر از سطح کشتی به داخل آب فرستاده شود (شکل ۸-۲). ۲ وزنه تعادل ۱۰۰ کیلوگرمی به سطح رسوب برخورد نموده. ۳ با برخورد وزنه به بستر دستک متصل به کابل پیستون آزاد و پیستون از ارتفاع ۱ الی ۳ متری سقوط می‌کند «شکل (۸-۲) مرحله ۱>». این فرایند از ایجاد به‌هم‌ریختگی در رسوب نرم جلوگیری می‌کند. ۴- پیستون با سرعت (7-50660)) به سمت سطح بستر رها می‌شود «شکل ‎)۹٩-۲(‏ مرحله ۲». ۵- با برخورد کلاهک پیستون با سطح رسوب» پیستون به صورت عمودی در محل اتصال آب و رسوب به‌وسیله کابل پیستون نگاه داشته می‌شود و مغزه‌گیر را به صورت کشویی با یک نیروی وزنی به سمت پایین (بدون اعمال هیچ مکشی در رسوب) فشار می‌دهد «شکل (۹-۲) مرحله ۳ و ۲». ۶ خروج مغزه‌گیر با کشیدن کابل اصلی انجام می‌پذیرد (رهاسازی از وزن وارد بر پیستون). تغذیه‌کنندگان و تغییرات حاصل از جریان‌های دریایی حفظ شود. ۸- در این مرحله عملیات مغزه‌گیری به پایان رسیده. مغزه از بستر دریا جدا و به سمت عرشه کشتی هدایت می‌شود «شکل ‎)۹٩-۲(‏ مرحله ۵». ۹- پس از انتقال مغزه به عرشه کشتی (شکل ۱۰-۲) و جدا نمودن آن از وینچ (شکل ۱۱-۲)» لوله پی‌وی‌سی حاوی نمونه از مغزه‌گیر خارج (شکل ۱۳-۲) و جهت ابتدا و انتهای نمونه بر روی محافظ بیرونی علامت‌گذاری می‌شود «شکل (۱۳-۲) نشانه‌گذاری ابتدا و انتهای مغزه را نشان می‌دهد» سپس لوله پی‌وی‌سی را به‌اندازه نمونه رسوب برداشت‌شده برش داده «شکل (۱۴-۲) نمایش برش لوله پی‌وی‌سی» و انتهای مغزه «شکل (۱۵-۲) نشان‌دهنده بخش انتهایی مغزه است» به کمک کیسه‌های نایلونی و چسب سلفون با دقت بسته‌بندی می‌شود «شکل (۱۶-۲) نشان‌دهنده بسته‌بندی انتهای مغزه است» در انتها اطلاعات نمونه شامل: شماره سایت. مکان برداشت. عمق, زمان برداشت. طول نمونه و شماره نمونه بر روی لوله پی‌وی‌سی درج شود «شکل (۱۷-۲) نمونه‌ای از اطلاعات درج‌شده بر روی مغزه است». ۰ نمونه‌ها حتما باید به صورت ایستاده و در جهت درست بالا به پایین (به‌نحوی‌که جهت فلش 10۳ به سمت بالا باشد) در مکانی از کشتی که کم‌ترین حرکت و لرزش را متحمل شود. قرار گیرد «شکل (۱۸-۲) نشان‌دهنده چگونگی قرارگیری نمونه‌ها در کشتی است»! -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای انداز هگیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی ۱- نمونه‌ها برای آنالیزهای بعدی به آزمایشگاه فرستاده می‌شود «شکل (۱۹-۲) نمونه‌ای از مغزه‌های منتقل‌شده به آزمایشگاه که عموما به قطعات ۱/۵ متری تقسیم می‌شود را نشان داده است». شکل ۸-۲- ارسال مغزه‌گیر به بستر دریا 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - نجهیزات نمونه‌برداری ۹۸/۱۰/۰۱ شکل ۱۱-۲- جداسازی مغزه‌گیر از وینچ ۳۷ و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ج ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین: 33333333 اس 1 ۹ ۳ ۹ ی 37 ۲ سر ۰ ۱ 4 نی َ : اس مس 5 1 »9 1 را ۹ ۹ ۰ : ۹ : ۰ ّ ی ۱ تما ۱ ۱ ای : ۱ .. ۱ نس ۰ ۹ 1 ۶ ۹ ۱ ۱ . 5 نی ی : ز ی سک ات 8 ۴ . کر َ 2 گ ها مج - 8 ۱ ۱ ۱ ۹ ۰ ۰ شکل ۱۲-۲- جدا نمودن نمونه از مغزه‌گیر کمک ری : 7 ۹ ۵ / ۹ ای تسد نا ۰ ۹ نت ۰ ۲ ( اب ۰ ی : سس اوه ام ۹ 2 / 4 شکل ۱۳-۲- مشخص نمودن بخش بالایی و پایینی رسوب در لوله بابی -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم - یی هیزات نمونه‌برداری ۹ 33333333 3 ۱ 3 ا ۵ ۳ م : ۹ +« پچ سر 3 : 1 ۰ ۱ 1 ِا ۶۳ مر و ۳ ُ : 1 سا اس ۷ مر 4 موه گر ۳ رو ل آ اه ۹ ور شکل ۱۳-۲- برش بخش اضافی لوله پی‌وی‌سی اس ی 5 5 را ی ب ۰ "۰ ۱ .۰ 1 2 سم ۵ ۱ . ۰ هه ۰ بر 3 : ی 0 و و ۹ - ه ۴ 1 ۱ * پچ ۹ 9 ۳ ۱ ی ی ۰ اس ۳ رخوه اف ۹ ۳ - 5 ۹ ۹ ۹ ۰ هم جر ۰ ایا یه" به س مضه خی ی مه ْ س ؟ :۳ ۳ ارچمه ح ی ض ۹ - سا ی ۳ ۰ رم ۱ ۰.۰ ار را ی ۳ ۹ ی ی : رس خر ۰ ۱ . [ ‌ ۶ ۰ : ۰ * ۰۰ ۹ و ۱ روس مهد ۱ اس ی 0 َ 1 ۷ 6 یا سِ ۰ سر ۰ ,۰ ۰ ی ۹ ز ی ۲ ۰ :1 ار ۰ هت ‌‌ تک ۱ ۳ ی :- ی اس ۱ سا ۰ مه ی ۳ ۹ ۱ و ۱ و ی 4 رو ۰ ۴ ره .۰ ۰ 5 ی ۰ َ .۹ .۹ سر دج مه ۱ 1 ی ۰ ۹ : سس کی اس ۳ م ها ی ع ۰ ۰ 1 ای 1 - : ادها ۳-۲ ی ۹ چا بو ی ی هر یگ ۹ ی :17 ومصا ی ی : ۱ 1 : : یکی وم ۰ ْ 7 یت 1 ۰ ۰ ۱ ۰ َ 3 ی س * رکه" ۶ ۹ یت ز ۱ ۰ 7 ۹ مهو ۲ شکل ۱۵-۲ انتهای مغزه ۳۹ چچچچچجچج -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ری ۹/۰ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دربایی یی > ار ۱ : , ر ۳ زر : ۱ : از ی و ۱ ۶ ًُ, ۱ » ۱ ۱ ِ / ِ ۱ اس ۱ 1 ۱ [] ۶ 1 ۰ ۱ زا ۹ ۰ ۰ م » . ۳ سا ۹ 8 ۹ ی 7 ۱۱ ۰ ۰ ۳ ۶ ۷ ۰ ۱ ۰ ,7 ِا ۰ : / ۱ ۱ بجه ( 7 7 5 ُ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- مس هیزات نمونه‌برداری ۹۸/۱۰/۰۱ 333333333 ۹ ک 1 ۸۹ ات۳ ات تس اسر ۹ ۱ ۰ ی ۱ 0 ۹ ‌ ۱ : مس 8 سس 5 ۱ ۹ 1 1 ی 3 ‌ خی ۹ // 1 / 1 ۱۹ ۹ ۸ 2 3 1 و۸ 1 ۳۳۳ ۹ اس ۳ ‌ »۷ او ۲ ۱ وه 2 ْ -: ۲ « ۱ 0 ز ۱ , ی : و هچ 1۲ ‌ 41 7/4 ۱۹ ی ی هه ۹ 3 : ۷ ۳1 ۱ زاب .۳ ی ۹ 1 2 1 ۱ ۰ 5 ۹۹ ۱ ۶ ۱ حدع ی ۰ 4 ۱ ۹ 7 ویب ۱:۳ ۸ : ۱ امک :۱ 1 4 ض ۹ ز 9 : نا +«ی. ۰ , ۹ شکل ۱۸-۲- چیدمان نمونه‌ها در کشتی ۱ ۹ ۱ ۹ ۹ ۸۱ - 7 / / میت از رای ۹ ۹ یی ۱ ۹ ۱ ۹ ۳ ۱ ۱ ند / / لین ۲ ا ۵ ۹ م۱ ۹ ۹ ۱ 9 َ / ما / ۹ ۱ ۹ ی و ۹ ۰ ات 8 ۱ پ_ / ی ۹ 1 ۳ مت چاه بسح ۹ ۰ ۱ / ات ۹ بفا ۳ وی ۱ ی ۹ ۱ ۸ ۳ ۱ کی ۱ ۹۹ ۱ ۱ اپای ی جنر > << پا ۹ را ۰ سس 6 ۱ ۹ 5 ۳ ۹ سس / ۹ ۹ ( ۹ 0 وا ۳ ام ۱ ِ / ۱1 ۱ ۰ مت ۹ 1 ۹ 1 و سس »۳ ۱ ۱ سس "سییر ۱ مسا ا شکل ۱۹-۲- نمونه مغزه‌ها در آزمایشگاه ۳۱ چچچچچچچجج -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/0/۰ ۳۵ ۱-۳ مقدمه دانه‌بندی یکی از اساسی‌ترین و مهم‌ترین روش‌های شناسایی ویژگی ذرات رسوبی است که در انتقال و فرسایش موثر است. درواقع تحلیل اندازه دانه به‌منظور شناسایی منشا رسوب. تاریخچه انتقال و شرایط فرسایش در محیط دریایی کاربرد دارد. دانه‌های رسوبی بر اساس قطرشان به رس‌هاء لای‌هاء ماسه‌هاء دانه‌ریزهاء ریگ‌ها و قلوه‌سنگ‌ها تقسیم‌می‌شوند که برای تعیین دانه‌بندی آن‌ها از روش‌هایی همچون الک کردن. هیدرومتری, آنالیزهای لیزری در آزمایشگاه (/(1ع0120101) و (4-۵) استفاده می‌شود. ۳۲-۳- آزمایش الک آزمایش دانه‌بندی باهدف دست یافتن به توزیع اندازه دانه‌ها در خاک مورد اهمیت است. الک‌های آزمایش دانه‌بندی غالبا از جنس استیل صد خحش و ضدزنگ ساخته‌شده‌اند و9 فریم آن‌ها (جنس استیل یا برنج) به گونه‌ای طراحی‌شده است که به ترتیب اندازه به صورت سری بر روی یکدیگر قرار می‌گیرد. اطلاعات حاصل از این آزمایش را می‌توان برای روابط تخلخل و تراکم مورداستفاده قرارداد. ۱-۲-۳ تجهیزات - سری الک‌های استاندارد به همراه کفه" انتهایی _ لرزاننده" - ترازو نمونه رسوب - میز کار - درپوش - هود - |[ 7( -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۹۸/۱/۰ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دربایی ۲-۲-۳ مراحل انجام آزمایش ۱(- نمونه یخ‌زده باید به مدت یک شب بیرون از سردکن در دمای معمولی آتاق قرار داده شود. ۲- پیش از شروع انجام آزمایش کاربر باید لباس و دستکش آزمایشگاه را پوشیده و از درآوردن آن خودداری کند. ۳- در اولین مرحله نمونه از بسته نمونه‌گیر خارج و در گرم‌کن با درجه حرارت ۱۰۲ الی ۱۰۵ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۸ الی ۲۳ ساعت قرار داده می‌شود. ۴- در مدت زمانی که نمونه‌ها در خشک کن قرار دارد نمونه‌ها باید به‌وسیله یک بیلجه به هم زده شود تا نسوزد. این عمل فرآیند جدایش رسوبات چسبیده به یکدیگر را تسهیل می‌نماید. ۵- به‌منظور جلوگیری از استنشاق گردوغبار حاصله در این آزمایش ادامه فعالیت‌ها در زیر هود انجام الزامی است. ۶ مقدار یک کیلوگرم از نمونه رسوب به هم چسبیده به‌وسیله هاون از یکدیگر جدا شود. ۷- الک‌ها بر اساس آندازه نمونه رسوب انتخاب و به صورت سری روی یکدیگر چیده می‌شود در انتها باید کفه انتهایی در زیر آخرین الک قرار داده شود (تعداد الک‌ها بیش‌تر دقت آزمایش بالاتر). «در جدول (۱-۳) اندازه الک‌های استاندارد آمریکایی و انگلیسی به ترتیب آورده شده است». ۸- نمونه در بالاترین الک قرار داده می‌شود و سپس درپوش به‌منظور جلوگیری از پخش شدن نمونه به اطراف بر روی آن قرار گیرد. -٩‏ لرزاننده به گونه‌ای تنظیم شود که به مدت ۱۰ دقیقه روشن بماند تا فرآیند الک کردن به‌خوبی انجام پذیرد بهتر است الک کردن در دو مرحله انجام شود «شکل (۱-۳) چگونگی ترتیب قرار گرفتن الک‌هاء درپوش و کفه انتهایی را نشان می‌دهد». ۱۰- مقدار باقی‌مانده بر روی هر الک به ظرف‌های نمونه انتقال داده 9 وزن می‌شود (ظروف از قبل باید ورن شده باشد و وزن ظرف هر نمونه باید در انتهای توزین‌ها کسر شود تا وزن واقعی رسوب حاصل گردد). ۱- در انتهای هر آزمایش تجهیزات آزمایشگاه با آب و صابون تمییز و هود خاموش شود. نمونه باقی‌مانده بر روی الک محاسبه و در برگه آزمایشگاه یادداشت شود. ۳- با توجه به نتایج حاصله و شکل (۲-۳) امکان تعیین نوع رسوبات امکان‌پذیر است. ۷ (۱-۳) سس > درصد باقی‌مانده الک ۷۷1۵1۵ ی روی 06 وزن باقی‌مانده روی الک |[۷۷1۵۵: وزن کل دانه‌ها (۲-۳) ۱۰( - وزن تجمعی باقی‌مانده )7( - وزن تجمعی عبوری )/( ۴ بعد از محاسبات نمودار لگاریتمی رسم شود که محور ۷ آن درصد تجمعی عبوری و محور ‏ اندازه الک‌ها است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبفه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/1/1 ۳۷ ۵- تعیین مقدار اندازه موتر بر انس نمودار (مرلء مد 160)- 0 (۱-۳) لگ - ی 10 ۹۳ (۲-۳) تیم 60 * ور شکل ۱-۳- تجهیزات آزمایش الک ۳-۲-۳ نکات کاربردی - مرزبین ماسه و شن مطابق اتحادیه دسته‌بندی خاک با الک ۴ (۴ سوراخ در اینچ معادل ۴/۷۵ میلی‌متر) و مطابق استاندارد انگلیسی, ۲ میلی‌متر است. - اگر بیش از ۵۰/ خاک از الک شماره ۴ عبور نماید خاک ریزدانه و اگر کمتر از ۵۰/ خاک از الک ۴ عبور نماید - مرزفی‌مابین ریزدانه و درشت‌دانه (ماسه از لای و رس) الک شماره ۲۰۰ با اندازه ۰/۰۷۵ میلی‌متر است و بر اساس استاندارد انگلیسی ۰/۰۶۲ میلی‌متر مرز ماسه و لای در نظر گرفته می‌شود. - نمودار نهایی ترسیم‌شده در این آزمایش لگاریتمی است. - نمونه‌های باقی‌مانده بر روی کفه انتهایی در آزمایش هیدرومتری موردبررسی قرار خواهد گرفت. ۴-۲-۳ خطاها - توزین نمونه که تا خطای ۳/ قابل‌قبول است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ی ی - تخلیه الک‌ها که - کم شدن میزان : الک‌های | ۱ موجب هدر مقداری از رسود مونه براثر تاثیر لرزاننده حدول ۱-۳- الک‌های اندازه شکاف‌ها (میلی‌متر) ۴۵ ۳/۳۵ ۲۳۶ ۲ ۱۱۸ ۰/۸۵ 1۶ ۰.۴۵ ۰.۳۵ ۸ ۰.۵ ۱.۶ ۸۸ ۰/۵ ا ۸2 ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسٍ ب است. استاندارد آمریکایی و انگلیسی الک‌های استاندارد انگلیسی شماره الک : ۶ : 1 1 ۲ ۳ : ۳۲ ۳۵ ۳ 0 ی ی ی ی برای آزمایش هیدرومتری کاربرد دارد م در بایی -------- صفحهٔ بعد -------- فم ی سل سرعت 0 8 ۰.7 6 5 که 3- 2 1- 0 1 2 2 5 5 6 7 8 9 10 -------- صفحهٔ بعد -------- دانه‌بندی ۰ رس لای و ما ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های زمی 5 ع 517 6۲31۲ 5 ۲۷۵۲۱۵۹۲۱۳۱۵۲ 5 مع6ب56 5100090 ۷۱۶ 0 870 840 8۱220 #6 ده لا 1۳ 2 ۵۳4۳ ۵6 ۷۳۲۳ (۵ 20۲1۲ 230 ۷۵ ۵ ۱۴ ۵۵ 5۳۵۷۳ 8۲۵ 5۱765 7 0 ۷1اکشهش غافنهد آن۵ 0 ۷۷۸۳ (۵۲۱۳/ ۱۷۵۵۵-۷۷۵۳۱ 7 0100۱5 5276 و ماع ۳اد 01۱005 ۱ ۲۱9۱-2۱۱۲۲ ,۸۱۵۲۳۹۱۷۹۱۷ 6 اد اف |50 300 اصام ۱۳۴ وهاه 0 ات 8۱۹۹۱۶۶ 9۷ 5۷ سح سم وقا باات 0۲8۵۷ 1 ۵ م5 پعووات خ سا دس 2 500 بان ۲5۱۱۴6 40 عا2 ۳۵۲ ساوسو | 6‏ لاع۱6عتت خیم یت 0601 0۹1 0615 5 1 5 10 0 100 51265 0۲210 .ی 5 5 ۷ شکل ۲-۳- نمونه‌ای از نمودار همبستگی اندازه ذرات بر اساس آزمایش هیدرومتری و الک بش هیدرومتری خاک‌های ریزدانه که در کفه انتهایی الک‌ها باقی‌مانده است با استفاده از روش ته‌نشینی بررسب ر قانون استوکس است و از سرعت سقوط ذرات کروی شکل معلق در مایعات (ذرات بزرگ‌تر کوچک‌تر سرعت سقوط کمتر) پیروی می‌کند. آزمایش هیدرومتری درواقع برای خاک‌های ر سه کاربرد دارد و بر اساس استانداردهای 1788-70 ۸5۲170 و 0422-63 /۸۹1۱ انجام می پهیزات مور دنیاز رومتر استاندارد 7[ 152 ۸۵۰ /۸57۸ زن ر هگزامتافسفات سدیم (۵۰ گرم لیتر) مقطر انول می‌شود. این یزدانه در حد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/0/۰ ۳ - استوانه مدرج - ترازو دیجیتال - دماسنج - درپوش پلاستیکی برای استوانه ۱۰۰۰ میلی‌لیتری - استوانه مدرج ۱۰۰۰ میلی‌لیتر - الک ۲ میلی‌متر - گرم‌کن برقی - ترازو - زمان‌سنج - هاون و دسته‌هاون - پوشش آزمایشگاهی (عینک محافظ. دستکش. ماسک) - برگه یادداشت ۲-۳-۳- نحوه انجام آزمایش ۱-۲-۳-۳ آماده‌سازی نمونه ۱- به‌منظور انجام آزمایش درمجموع به ۵۰۰ گرم نمونه نیاز است که باید بلافاصله بعد از برداشت در کیسه‌های نمونه یا ظروف نمونه‌گیر قرار داده شود. ۲- ۱۵۰ گرم از نمونه مورد نظر جدا و در گرم‌کن برقی با دمای ۱۰۵۴۶ درجه سانتی‌گراد به مدت ۲۴ ساعت قرار داده شود. ۳- نمونه خشک‌شده به شکل تکه‌های رسوب سفت و چسبیده کنار یکدیگر است که به‌وسیله هاون و دسته‌هاون باید از هم جدا شود. ۴- نمونه برای جداسازی قطعات گراول با استفاده از الک ۲ میلی‌متری الک شده و میزان رسوبات کوچک‌تر و بزرگ‌تر از ۲ میلی‌متر توزین و در برگه یادداشت شود. ۵- ۱۰ الی ۱۰۰ گرم از رسوبات کوچک‌تر از ۲ میلی‌متر برای انجام آزمایش کافی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰( ۳۲‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی ۲-۲-۳-۳ آماده‌سازی محلول ۱- ۱۰۰ گرم از هگزا فسفات سدیم را وزن و به داخل بشر حجمی انتقال داده شود. ۲- آب مقطر با حجم ۲۰۰۰ میلی‌لیتر به بشر حجمی اضافه شود. ۳ همزن روشن و فرآیند اختلال محلول تا زمانی که پودر هگزا فسفات سدیم در داخل آن حل و کاملا یکنواخت شود ادامه یاید. ۳-۲-۳-۳ پراکندگی خاک ۱- نمونه خشک‌شده از گرم‌کن خارج و پس از وزن در یک بشر ۶۰۰ میلی‌لیتری ریخته شود سپس ۲۵۰ میلی‌لیتر آب مقطر با ۱۰۰ میلی هگزامتافسفات سدیم مخلوط شود. به محلول به مدت یک‌شب وقت داده شود تا به‌اصطلاح خیس بخورد. ۲- بافت خاک. میزان خاک موردنیاز برای آزمایش را بر اساس اندازه نمونه تعیین می‌کند (۱۰ الی ۲۰ گرم نمونه برای رس‌ها و ۶۰ الی ۱۰۰ گرم برای ماسه‌های درشت‌دانه لازم است). ۳- در این مرحله خاک و محلول هگزا فسفات سدیم با یکدیگر مخلوط و به مدت ۵ دقیقه به‌وسیله همزن برقی مخلوط می‌شود. نهایتا محلول حاصله به داخل استوانه مدرج ۱۰۰۰ میلی‌لیتری انتقال و به آن آب مقطر اضافه می‌شود تا به حجم یک لیتر برسد «شکل (۳-۳) نشان‌دهنده استوانه مدرج و محلول آزمایش هیدرومتری است» ۴-۲-۳-۳ کالیبراسیون (نمونه شاهد) ۱- در استوانه مدرج. ۱۰۰ میلی‌لیتر (۲1۸1۳) به ۹۰۰ میلی‌لیتر آب مقطر در دمای اتاق اضافه می‌شود. محلول باید به حجم ۱ لیتر رسانیده و مخلوط با همزن به هم زده و دمای آن اندازه‌گیری و یادداشت شود. ۲- هیدرومتر را باید به‌آرامی به داخل استوانه مدرج قرارداد و درجه بالای هیدرومتر که محلول در تماس با آن است را قرائت نمود. دلیل استفاده از نمونه شاهد آزاین‌رو بااهمیت است که اصلاحات ویسکوزیته محلول و غلظت خاک برای انجام تجزیه‌وتحلیل‌های بعدی به‌وسیله داده‌های حاصل از این نمونه انجام می‌پذیرد «شکل (۴-۳) نشان‌دهنده یک هیدرومتر استاندارد 14 152 ‎۸٩۳۸/۲۵.‏ است» ۵-۲-۳-۳ اندازه‌گیری‌های هیدرومتری ۱- برای انجام آزمایش باید دمای نمونه به دمای محیط نزدیک و سپس ثبت شود. نکته قابل‌توجه برای انجام اندازه گیری‌ها قرارگیری هیدرومتر در وسط استوانه و قرائت خط بالایی تماس آب با هیدرومتر است «شکل (۳- ۲- درپوش استوانه مدرج بسته و به مدت یک دقیق استوانه تکان داده تا محلول به‌خوبی مخلوط شود. ۳- درصورتی که محلول کف‌آلود باشد باید یک قطره پنتانول به آن افزود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبفه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۸/۰/۰۱ ۳۳ ۴- بعد از مخلوط شدن کامل, هیدرومتر را به‌آرامی در داخل محلول قرا داده و اولین قرائت مربوط به ۳۰ ثانیه اول ثبت شود.ء پس از قرائت. هیدرومتر به‌آرامی از استوانه خارج شود و مجددا در ۶۰ ثانیه قرائت انجام پذیرد. ۵- هیدرومتر ۱۰ ثأنیه قبل از هر قرائت در داخل استوانه قرار داده شود تا از نوسان زیاد در هنگام قرائت جلوگیری شود. قرائت‌ها بر اساس جداول مخصوص در زمان‌های مشخص تا ۹۰ دقیقه و مجددا تا ۱۳۴۴۰ دقیقه تکرار شود. ۶- در حین انجام آزمایش دمای نمونه و استوانه کالیبراسیون را نیز باید یادداشت نمود که داده‌های حاصله از نمونه اصلی در ستون ۲ و داده‌های حاصله از استوانه کالیبراسیون را در ستون با در برگه یادداشت با دقت ثبت شود. ۱ شکل ۳-۳- استوانه مدرج شکل ۴-۳- هیدرومتر 1 152 .۵ ۸۹731 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دربایی : اْ ٍ ِ شکل ۵-۳- قرائت هیدرومتر در استوانه مدرج صورت تماس خاک و یا هگزا فسفات سدیم با < جشم به مدت ۱۵ دقیقه با آب تمیز شست‌وشو شود. ۳-۳-۳ محاسبات و تصحیح مقدماتی پارامتر قا برای تمام فواصل زمانی در صورت ثابت بودن دما و برای تصحیح تغییرات چگالی و گرانروی قابل‌استفاده است (رابطه ۳-۳ الی رابطه ۵-۳). (۲-۳) [( رم ,8)0] /3071 < 5 1 مایع ویسکوزیته ۳ "وان ۶ 8- ثابت گرانش 6/4 - چگالی ذرات خاک 6/07 - استاندارد 5 ۶/0۶ 0 - چگالی محلول 1134۳ 8/017 - چگالی آب در دمای دما برابر ۲۳۰ در جه سانتی گراد 0 برابر 6/017 0.996 9 درصورتی که دما برابر ۳۵ درجه سانتی گراد باشد "م برابر 8/017 0.997 است. م)- مقدار - 0.05 ۶/03 محاسبه‌شده بر اساس آماده‌سازی محلول در مرحله سوم (۵-۳) (وح 4.25 +1) ۲۶*11 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبفه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/۰ ۳۵ ویسکوزیته آب در دمای 4 دما برابر ۲۰ درجه سانتی گراد (7 برابر !۹ 010 ع 0.01 و درصورتی که دما برابر ۲۵ درجه سانتی گراد باشد 7 برابر ‎٩۱‏ 0 ع 0.0089 است. و - مقدار 005-7134۳ 8/0۳ ۴-۳-۳ محاسبه فاصله زمانی برای ذرات با قطر ری 032 بر( اندازه ذرات معلق ۱۲۲۱ در واحد زمان 1- زمان‌بر اساس دقیقه 0 - پارامتر رسوب 1 او (۷-۳) 1000)8(۶ -0 عمق تاثیر هیدرومتر 01 تا محاسبه بر آساس رابطه ۲-۳ (۳ت۸ 3 + 3 0.164-- ۲ [- قرائت تصحیح‌نشده هیدرومتر با/ع ۱-۴-۳-۳ درصد تجمعی (۳) برای هر بازه زمانی ره ۳-۲0 ۳ درصد تجمعی برای بازه زمانی ۵ - میزان نمونه خاک برای آزمایش (بخش ۳) + تمرکز رسوب معلق با /8 قرائت هیدرومتر تصحیح‌نشده با /8 ۲-۴-۳-۳- رس - استفاده از قرائت هیدرومتری تصحیح‌نشده و محلول شاهد در بازه یک ساعت و نیم و ۲۳۴ ساعت - استفاده از روابط بخش (خ) و بخش (د) برای تعیین تاثیر اندازه ذرات (۸4) و درصد تجمعی (۲) برای بازه زمانی ‎٩۹۰‏ دقیقه و ۲۳ ساعت. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ٩۸/۱۰/۰۱‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی (۱۱-۳) ود + ( موی /1310)2 > ید ود - اندازه ذرات معلق در ۲۴ ساعت که بر اساس رابطه ۶-۳ قابل‌محاسبه است. ۸ < درصد تجمعی در ۲۴ ساعت که بر اساس رابطه ۹-۳ محاسبه می‌شود. 7 شیب منحنی درصد تجمعی بین و( ور در بازه زمان ( بوک / و ر10)4/( وا و )1۱۶ ۱ - اندازه ذرات معلق در بازه ۱/۵ ساعت که بر اساس رابطه ۶-۳ قابل‌محاسبه است. 5 ۳ < درصد تجمعی در بازه ۱/۵ ساعت که بر اساس رابطه ۹-۳ محاسبه می‌شود. (۱۳۲-۳) است اس ۳ تم رکز رسوب معلق با /۵ ۲ - قرائت محلول شاهد ۳-۴-۳-۳ شن و ماسه - استفاده از قرائت هیدرومتری تصحیح‌نشده و محلول شاهد در بازه ۳۰ ثانیه الی ۶۰ ثانیه - استفاده از روابط بخش (خ) و (د) برای محاسبه درصد تجمعی ۲۰ ثانیه و ۱ دقیقه. - م۳۹50 به‌وسیله رابطه ۱۳-۳ قابل‌محاسبه است. (۱۳-۳) ۳6۵ + (وم2 /10)50 13 < م۳ 2۳60 - اندازه ذرات معلق در ۶۰ ثانیه «رابطه ۶-۳ برای محاسبه اندازه ذرات معلق است»» ۳60 < درصد تجمعی در ۶۰ ثانیه «رابطه ۹-۳ برای محاسبه درصد تجمعی قابل‌استفاده است». شیب منحنی درصد تجمعی بین ۸30 و۸60 در بازه زمان ( رمک / )1 /(وی - ول) 1۳۶ 230 - اندازه ذرات معلق در بازه ۳۰ ثانیه «رابطه ۶-۳ برای محاسبه اندازه ذرات معلق است»» 5 ۱ - درصد تجمعی در بازه ۳۰ ثانیه «رابطه ۹-۳ برای محاسبه درصد تجمعی کاربرد دارد». ۴-۴-۳-۳ سیلت -۳ 9م٩ز[ا‎ < 100 - )92۹۵0 + 0137 ۱۴-۲( ۵-۳- اشتباهات رایج در آزمایش هیدرومتری اشتباهات رایج آزمایشگاهی بر اساس (1996 ,85ع1011118) شامل موارد ذیل است: - به‌کارگیری مقدار یا نوع نامناسب ماده پراکنده ساز منجر به انعقاد ذرات خاک می‌شود. - جدا نشدن کامل ذرات خاک - تکان ندادن کافی استوانه در ابتدای آزمایش -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۸/۰/۰ ۳۷ - مقدار زیاد خاک درون مخلوط - به‌هم‌خوردگی مخلوط حین داخل و یا خارج نمودن چگالی سنج - تمیز نکردن چگالی سنج - ثبت نکردن تغییرات دمای نمونه و هیدرومتر شاهد در حین آزمایش - به دلیل اینکه این آزمایش بر اساس قانون استوکس استوار است میزان رس به‌طور طبیعی بیش از مقدار واقعی بر ورد می‌شود زیرا که در این قانون ذرات خاک کروی در نظر گرفته می‌شود. درصورتی‌که ذرات خاک ریزتر از ۰/۰۰۵ میلی‌متر عموما ورقه‌ای شکل بوده و می‌توانند طول یا عرضی از ۵ الی صدها برابر ضخامتشان داشته باشند. سقوط یک‌ذره ورقه‌ای شکل خاک در میان آب را می‌توان به‌نوعی به سقوط یک برگ از درخت تشبیه نمود (1951 ,2106]). ۴۳ د ستگاه انکسار " دستگاهی کاربردی به‌منظور شناسایی کانی‌ها بر اساس عملکرد پراش اشعه )2 است. در این روش کانی‌های مختلف کانی‌های کوارتز دار قابل‌مشاهده است». [- ۳-۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۳۸‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی نمودار ۱-۳- نمودار آنالیز کانی‌های کوار تز دار (مخلوطی از کانی‌های کوارتز, فلدسپات و پلاژیوکلاز) شناسایی کانی‌ها با استفاده از روش انکسار اشعه ۲ بر پایه تعیین فضاهای بین قطبی و شبکه‌ای (4) که بر اساس قرار گیری فاصله بین اتم‌های بافت کانی می‌باشد. است و این فاصله شبکه‌ای بیانگر نقشه اتمی کانی است. پرتوهای ایکس در این آنالیز عموما از طول‌موجی در حدود ۵ الی ۵/۲ آنگستروم برخوردار می‌باشد. با توجه به اینکه هسته اتم‌ها در یک شبکه بلوره‌ای" به فاصله کمی (در حدود چند آنگستروم) از یکدیگر قرارگرفته‌اند. بازتابش پرتو ایکس از این صفحات متوالی منجر به تداخل سازنده یا ویرانگر امواج می‌شود. درصورتی که اشعه‌ی ایکس متفرق شده هم‌فاز باشد. رابطه پراگ «رابطه ۱۵-۳ توصیف‌کننده زاویه‌ای که در آن پرتو ایکس با طول‌موج مشخص از سطح بلوره پراش می‌یاید» در مورد آن‌ها صادق خواهد بود به‌طوری‌که با استفاده از فرمول پراگ می‌توان فاصله صفحات بلوره‌ای و درنتیجه اندازه و نوع سلول واحد را به دست آورد «شکل (۶-۳) بیانگر شماتیکی از زوایای ایجاد شده در رابطه پراگ است». شکل ۶-۳- شماتیکی از زوایای ایجادشده در رابطه پراگ |- 0 ٩ا۵[ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۸/۱۰/۰۱ ۳۹ (۱۵-۳) 0 117 - طول‌موج اشعه 0- فاصله بین قطبی! (صفحات اتمی هم‌ارز) 0- فاصله شبکه‌ای ‏ نیم زاویه بین اشعه متفرق شده و امتداد اشعه تابش 0- سطح تفرق ۱-۴-۳ نحوه انجام آزمایش ۱- اشعه تک‌فام ۸(ی1۴) به‌موازات نمونه تابیده شود؛ میزان انکسار پرتوها بر اساس میزان واگرایی نمونه کنترل می‌شود. ۲ نمونه به صورت شیب‌دار بر روی نگه‌دارنده نمونه قرار گیرد. ۳- اشعه با شیبی معادل زاویه 0 بر نمونه تابیده شود. ۳ بر اساس نور تابیده‌شده توسط تجهیزات موازی‌ساز و جنس نمونه بازتاب صورت می‌پذیرد. ۵- نهایتا با توجه به میزان انکسار زاویه امواج تابیده‌شده نوع عنصر شناسایی می‌شود. ۶- امواج تابیده‌شده با توجه به نوع عناصر تشکیل‌دهنده نمونه پراکنده‌شده و سپس به امتدادیاب پرتو" رسیده و وارد شمارنده می‌گردد. شمارنده حداکثر واکنش را نسبت به یا مورداستفاده نشان داده و با استفاده از تجهیزات. میزان زاویه 20 مشخص می‌گردد. از مزایای استفاده از انکسار امواج. تحلیل و جلوگیری از ایجاد آلودگی‌های زیست‌محیطی است. متاسفانه در این روش عناصر قبل از سدیم در جدول قابل آنالیز نمونه‌های استفاده‌شده در این آنالیز به صورت قرص آماده‌سازی می‌شود (پودر باید به‌اندازه‌ای باشد که یک سطح ۵ ۱۸۵ سانتی‌متر را پوشش دهد این قرص‌ها به دو شکل قابل تهیه است. نوع آن‌ها به ترکیب عنصر مورد آنالیز بستگی دارد. - قرص‌های ذوبی: به‌وسیله کمک‌ذوب‌ها که اکثرا از ترکیبات عنصر بور (به‌ویژه بورات لیتیم) است. تهیه می‌شود و برای عناصر اصلی مورداستفاده قرار می‌گیرد «شکل (۷-۳) نمونه‌ای از قرص‌های ذوبی را نشان می‌دهد». [- ] ۵1106 68 2-007 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ 2۰‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی - قرص‌های تحت‌فشار: این نوع از قرص‌ها بانام قرص‌های پودری نیز شناخته می‌شود. نمونه در این قرص‌ها با صحت‌سنجی این نمونه‌ها نمایش مقدار ۷/۶ الی ۵/۶./ مقدار مناسبی است «شکل (۸-۲) نمونه‌ای از قرص‌های تحت‌فشار را نشان می‌دهد». ا ۹ شکل ۷-۳- قرص‌های ذوبی عناصر اصلی انح هه یچ ً أ ی ۱ ۱ ۱ ۱ ۹ ۳ از ۱ ۳ ۳ اه ۴ ۱ را ۳۳ ۰ ۱ ای ی ۳ ۹ ی ۳ شکل ۸-۳- قرص‌های پودری عناصر فرعی شایان‌ذ کر است که در این آنالیز از نمونه‌های مایع نیز می‌توان استفاده نمود. نمونه مایع باید روی یک لام ۱*۱ سانتی‌متر در چندین مرحله چکانده شود به صورتی که زیر لایه کاملا پوشانده شود (در این حالت یکنواختی مایع مهم است). ۲-۴-۳ تجهیزات ۱-۲-۴-۳ تجهیزات آزما, نشگاه - مخلوط‌کن - گرم‌کن - ترازو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبفه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/۰ ۵ - آسیاب نرم‌افزار ۲-۲-۴-۳- وسایل موردنیاز - هاون و دسته‌هاون - مواد استاندارد کوارتز و آگات - مواد الک ۲۳۳ 250 - قاشق نمونه‌بردار ۳-۲-۴-۳ مواد شیمیایی - هگزان ۹۹/ - اتانول ۹۹/ - آب مقطر ۳-۴-۳- آماده‌سازی نمونه برای تمام رسوبات ۱- نمونه به‌وسیله هاون در بازه زمانی چند ثانیه تا چند دقیقه آسیاب شود. عنصر آگات برای نمونه‌های سخت و موجب از دست رفتن بلورهای کانی می‌شود. ذرات باید به‌اندازه میکرون تبدیل شوند تا برای تحلیل‌های کمی مناسب باشند. ذرات با اندازه کوچک‌تر از 10۲۲۱(50۲۲) برای این آزمایش مناسب است زیرا خروجی دستگاه برای نمونه‌هایی با اندازه ریز نمودارهای طیفی با قله‌هایی پهن و نمونه‌های درشت‌تر قله‌هایی برجسته است «شکل (۹-۳) نمونه‌ای از هاون و خردکن از جنس شیشه و آگات می‌باشد». شکل ۹-۳- هاون و خردکن شیشه‌ای و آگات -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ 2۵۳‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی ۲- استفاده از یک مایع بی‌اثر مانند اتانول و یا استون برای جلوگیری از چسبندگی ذرات نرم. ۳ تقسیم نمونه به چند بخش با وزن ۵ گرم. ۴- نمونه باید به‌وسیله مخلوط کن تا بکنواختی و همگن شدن کامل مخلوط شود. اشعه ایکس قرار دارد. قرار داده می‌شود. ۶- از یک تیغ تیز برای صاف نمودن سطح نمونه در تمام جهات استفاده شود به‌طوری که مقدار اضافه نمونه از گوشه‌ای خارج شود. «شکل (۹-۳) چگونگی قرار گرفتن نمونه در جایگاه را نمایش می‌دهد». #لناه کخدلع ۵7 ۸1۵06 بمت ۸ شکل ۱۰-۳- صاف نمودن سطح نمونه ۷- سطح نمونه باید کاملا صاف و صبقلی باشد. برجستگی‌ها باعث عدم دریافت پرتو توسط بعضی از قسمت‌های نمونه شده و آنالیز را غیرممکن می‌سازد. ۴-۴-۳ عملکرد دستگاه ]11 ۱(- در ابتدا ۳۰ دقیقه قبل از شروع کارء دستگاه روشن تا کاملا گرم شود. ۲۳- دسته‌های نگه‌دارنده نمونه باید در حالت باز قرار گیرد. ۳- نمونه در جایگاه نمونه قرارگرفته و دستک‌ها به محل خود باز گردانیده و در جایگاه بسته و با اعمال فشار در ۵ پارامترها بر اساس نیاز پژو هشگر ان تنظیم می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/0/۰ 2۳ ۵-۴-۳ اجزای دستگاه - لامپ اشعه ایکس - منبع تولید آنرژی با ولتاژ بالا - نگه‌دارنده نمونه - توازن دهنده طیف‌های تابشی حاصل از نمونه - بلور آنالیز کننده - آشکارساز - امتدادیاب پرتو ۱-۵-۴-۳ مراحل انجام آنالیز ۱- قبل از شروع آزمایش, دستگاه توسط نمونه‌های استاندار کالیبره شود.ء این نمونه‌های استاندارد متشکل از عناصری با درصد مشخص است. به‌عنوان‌مثال؛ آنالیز نمونه‌هایی با ترکیب آهن و تیتانیوم از نمونه‌های استاندار سنتزی که از و110 و و۳620 ساخته و به نسبت ۱:۱ از این عناصر مخلوط شده‌اند. استفاده می‌شود. انحراف میانگین مقادیر استاندارد برای د۳620 در ایلمنیت برابر / ۱/۲ و برای مگنتیت / ۰/۱۶ و برای 710 در ایلمنیت برابر ./ ۱/۸ و برای مگنتیت /۳/۲ است. شایان‌ذکر است در کالیبراسیون باید از نمونه‌های استاندارد نزدیک به عناصر مورد آنالیز استفاده شود. عناصر دیگر (ع/۱, ۸/۳, ۳۵ (5) با آنالیزورهای طبیعی کالیبره شده و باید دارای محدوده صحت‌سنجی ./۱/۷ الی ./۱۲/۳ باشند. ۲- لوله هدایت‌کننده اشعه ایکس پرتوی به سمت نمونه هدایت می‌نماید. شدت تابش پرتو موجب برانگیختگی اتم‌های نمونه مجهول است. ۳- با برخورد اشعه ایکس به اتم‌هاء الکترون‌ها از ترازهای مختلف خارج‌شده و اتم برانگیخته می‌شود. این برانگیختگی موجب انتقال الکترون‌ها از تراز بالاتر به تراز پایین می‌شود. ۴ پرتوایکس خروجی که مازاد انرژی الکترون‌های منتقل‌شده از تراز بالاتر به تراز پایین‌تر است (امواج فلورسانس) ساطع می‌گردد. این امواج نماینده عنصرهای سازنده نمونه است و نهایتا به سمت بخش امتدادیاب پرتو" هدایت می‌شود (01111۵101) متشکل از چند ورقه موازی است که برای جمع‌آوری و موازی نمودن پرتو اشعه ایکس قابل استفاده است). 1-7 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۹۸/۱۰/۰( 2۵۴‏ راهنمای انداز هگیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریابی ۵- پرتو برخوردی که حال تبدیل به گستره‌ای از طول‌موج‌ها شده است توسط بلور آنالیز تفکیک می‌شود (برای شناسایی عناصر بین پتاسیم تا اورانیوم از بلور آنالیز کننده فلورید سدیم (۸1۵۳) و برای شناسایی عناصر فسفر تا کلر و ترکیبات پلیمری و سبک از بلور ژرمانیم استفاده می‌گردد). بلورهای آنالیز کننده بر روی یک منشور چندوجهی قرار دارد تا در هنگام جابه‌جایی از آسیب‌های ممکنه مانند ضربه خوردن جلوگیری شود و یا با چرخاندن صفحه امکان تغییر آنالیز کننده‌ها برای قرارگیری در برابر پرتوایکس فراهم گردد. بلور آنالیز کننده بر اساس رابطه پراگ باعث پراش طول‌موج‌ها در زاویه‌ای مشخص می‌شود. ۶- پرتوها مجددا از یک امتداد یاب ثانویه عبور کرده و به آشکارساز می‌رسد «شکل (۱۱-۳) شماتیکی از چگونگی انتقال پرتوایکس در دستگاه (8۵_) را نمایش می‌دهد» (به‌منظور آشکارسازی از گاز و یا آشکار کننده‌های تهیجی استفاده می‌ شود). ۷- آشکارساز بر روی یک صفحه دایره‌ای متمرکز است که وظیفه تعیین شدت پرتو ثانویه ورودی و ارسال آن به بخش ثبت‌کننده را دارد. «شکل (۱۲۳-۳) نمونه‌ای از نمودار ترسیم‌شده توسط دستگاه را نمایش می‌دهد». ۶-۴-۳- نکات کاربردی - نمونه‌ها با ترکیبات معدنی به صورت قرص آماده و سپس در مقابل پرتو قرار داده می‌شود. بر اساس زاویه پرتو - وکا و ما برای عناصر معمول وین برای عناصر سنگین کاربرد دارد. - از نرم‌افزار 10۳137 می‌توان برای تشخیص نام کانی‌ها استفاده نمود و یا بر اساس طول‌موج عناصر طبق جداول از پیش تعیین‌شده می‌توان عناصر موجود در نمونه را شناسایی و با استفاده از شدت پرتو و مقایسه آن با یک نمونه استاندارد و رسم منحنی کالیبراسیون درصد عناصر تشکیل‌دهنده را تعیین نمود. رقاب لت <- ۵۱11۵۱۵ َ- . ۳۲۱۲۱۵۲ 0۲ هه : ما ۳۳۹۱9 ۹ ه ا اد ادبراه ها ۱ ۱ ۵۷ هه ار ان 01 عد ی ۵ (ر۲3-" ۹ 07 00[۱۱۱۲۱ : از 0۵0 ۵۶۱۱1۵ ده ۱ ئ ام ۱ع :1۲3 0۲] ۲ ۱ ۱ ۳ ی ن ۲۵۳۵۲۹۱۵۳۵۱ 35 دا 0 تن ‎٩‏ مه ۹ ۱۲۱۱۱ن0 ۳ ات [8 :۵8 شکل ۱۱-۳- شماتیکی از نحوه انتقال اشعه ایکس در دستگاه ۲۲_۸۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۸/۱۰/۰۱ 1۵ 70:۵ ۱۲۵۹۲۲۶5 20 سس 200 )002(3 4 20 00 7 200 )0(62* 200 ))0( 9 )200( 8 2200 (۴ 5) 30 40 2 0 )1400۳( شکل ۱-۳- نمودار ترسیم‌شده توسط آنالیز نمونه شایان‌ذکر است تهیه نمونه مورد آنالیز با توجه به ترکیبات نمونه متفاوت است و برای ساخت نمونه به‌منظور آنالیز-)2 ۱( باید به روش‌ها توجه شود. «شکل (۱۳-۳) نمونه‌ای از دستگاه (1۵_ قابل‌مشاهده است». شکل ۱۳-۳- نمونه‌ای از دستگاه ۲1۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ 2۶‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی ۵-۳- عکس‌برداری سرعت ذرات معلق ! تصویربرداری سرعت ذرات (۳]1۷) یکی از مهم‌ترین فن‌آوری‌های اندازه‌ گیری سرعت با توجه به جریان است. برنامه حرکت جریان (سرعت جریان) و بازتاب ذرات کوچک به صورت دیجیتالی عکس‌برداری می‌شود به‌طوری‌که در بازه‌های عکس‌برداری جایگاه قرارگیری ذرات ثبت و با توجه به‌سرعت جریان محاسبه‌شده بردار جریان قابل ترسیم است. برای محاسبه بردار جریان» کل عکس به پنجره‌های کوچکی به‌منظور تفسیر و تحلیل تقسیم می‌شود. حرکت متوسط جابه‌جایی ذرات در بازه زمان محاسبه می‌شود. تصویربرداری در این روش به صورت دوبعدی به‌وسیله یک دوربین انجام می‌پذیرد اما با استفاده از تصویربرداری استریو این روش به ۲ بعد می‌تواند ارتقاء یابد. مزیت اصلی روش تصویربرداری سرعت ذرات نسبت به روش‌های دیگر تعیین سرعت سیال در تمامی مناطق سطح به‌طور همزمان به‌جای اندازه گیری مجزا در نقاط متفاوت است که یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها برای آنالیز جریان‌های ۱-۵-۳- تجهیزات - دو عدد دوربین - یک دستگاه لیزر 7۸ به همراه کنترل‌کننده - رایانه برای سنجش زمان و جمع‌آوری داده‌ها س پراکننده ذرات در جریان - حوضچه آزمایش ۳۷۱۲۸۰ طول*«عرض»* عمق - یدک‌کش این آزمایش نیازمند یک مخزن با سطح آزاد آب و یک سامانه کامل عکس‌برداری که به‌طور کامل در بیرون از آب مونتاژ می‌شود. است «شکل (۱۴-۳) نشان‌دهنده یک سامانه عکس‌برداری مونتاژ شده است». ۱- ۳۵۳۱۵ 1۵826 ۷۵10011۵1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/۰ 4۷ 3 عم 1 ی ۱ ی ْ ا کت 2 ۱ سس رس ص اس ۱ سم از و ی 0 27 4ب یه : شکل ۱۴-۳- سامانه تصویربرداری - |۱۱ دوربین. |۲] سر لیزر. |۳] کامپیوتر. |۴۱| کنترل‌کننده لیزر. [۵] روزنه بررسی داخل سامانه مزیت استفاده از این دستگاه وجود دو روزنه بررسی است که برای بازدیدهای زیر سطح آب استفاده می‌شود. این نوع از طراحی دارای دو مزیت اصلی است. یکی در ارتباط با در دسترس بودن دوربین‌های حساس و بالا نگه‌داشتن آن‌ها در بالای سطح آب و دومی در ارتباط با سامانه اندازه گیری زیرآب که بسیار کوچک است (در مقایسه با تجهیزات دیگر که برای کالیبراسیون از یک مربع ۷۲۰۰ ۳۰۰ استفاده می‌شود. در طول کالیبراسیون در یک صفحه فرضی ذرات معلق در معرض تابش لیزر قرارگرفته و تصاویر دوربین‌ها به‌طور جداگانه در محیط مورد برداشت بررسی می‌شود این بررسی آزاین‌رو معادلاتی که در نرم‌افزار کامپیوتری است محاسبه‌شده 9 تصویر نهایی ر ارائه می‌دهد «شکل (۱۵-۲) و شکل (۱۶-۳) و شکل (۱۷-۳) تصاویر حاصله از دوربین‌ها و عکس نهایی حاصل از تلفیق عکس‌برداری را نشان می‌دهد». -------- صفحهٔ بعد -------- 4۸ و ٩۹۸/(۰/۰[‏ راهنمای اندازهگیری مب 33333333333 سر رو ۳ اد وه 2۵ سوه 3 ما ۰ پ ‌ ۰ ۱ : .۹ , ۱ 2 با 3 و ز سویپ 8 مر ۳ 4 موی ۹ ای 9 ۱ 4 بیس 7 زا زر . . انس سا ۱ سس ۰ ی ری مه ۱۳ شکل ۱۵-۳- تصوبر دوربین شماره ۱ هر ی و سار صس 1 ۸ و یه ۰ 1 ا نس : : 1 2 ۱ ا سر ۰ ی 7 0 زا ی ارس ره یی لب یی ایس ۰ 0 زا ۱۹۱ ی پم شکل ۱۶-۳- تصویر دوربین شماره ۲ مت اسرزسزر سید اه سنا وس کی ور سامرها ۴ : ا[٩‏ اوه [ شمه هس رک ۰ َ ۰ ۷ ۰ ۰ سا رل 1 4 هه هم هی دیص , : ِ 3 عم ی من مت من من نس ست دوه هه دا هماع , بو ور و و هو ی وفع و ی 4 یکی سک ی ی یس : ۰ اور و و و و و مق هه و : آً ه : ودره بم بو به هی وه که مود مه را س دمم مه نز ی وا ای سر یکت سرام ومع رنف ولو و و و و و وق وه م۱ ۱ اس هه هه هه ها هه نا ها باه هش - 1 ۰ ههو هو ه ه عو ه ع ع ۰ ای با 7ج بو وه یه یه هه وه و ۰ و با پچ ۱ ۹ ای و بو هو و اه هو و و اه وه( :۰ ۰ : ۰ هه هو هه و و اه اه ۰ نی ۰ مس که دص ی ساسا کی ۳.0 2 ۱۵ اد ور ز] ۹ ور زره 2 ۷ شکل ۱۷-۳- تصوبر اصلاح‌شده برون بابی شده از تصاو بر دوربین‌های شماره ۱ و9 ۲ بایی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبفه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/۰ 2۹ شایان‌ذکر است با پیشرفت فنَاوری دوربین‌هایی طراحی‌شده است که قابلیت کار در زیرآب را دارا است اما بازهم بررسی‌ها نیازمند حوضچه‌های آرام و خالی از قایق می‌باشد. توجه داشته باشید که این دوربین‌ها به‌منظور جلوگیری از آسیب‌های وارده در محفظه‌ای ضد آب قرار می‌گیرند. این محفظه قبل از شروع عملیات با استفاده از کاغذی که نسبت به آب حساس است در بیرون از حوضجه مورد آزمایش قرار می‌گیرد به‌طوری‌ که کاغذ را در محفظه قرار داده سپس در مخزن آب غوطه‌ور می‌شود تا از ضد آب بودن محفظه قبل از انجام آزمایش اطمینان حاصل شود. ۶-۳- تجزیه و تحلیل رسوبات معلق در آب هدف از جمع‌آوری این راهنمای استاندارد اندازه گیری مقدار رسوبات معلق در آب است. در واقع مجموعه رسوب معلق در آب با نام غلظت رسوب شناخته می‌شود (890) غلظت رسوب بر اساس تمام ذرات کوچک‌تر از ۱۰۰۰ میکرون در حجم نمونه یک لیتر آب اندازه‌ گیری می‌شود. بقایای مواد آلی و باقی‌مانده ذزات بزرگ‌تر از ۱۰۰۰ میکرون (۱میلی‌متر) که شامل جلبک‌های رشته‌ای, سنگریزه‌ها و بقایای گیاهی می‌باشد در اندازه‌گیری ذرات معلق رسوب در نظر گرفته نمی‌شود (در آنالیزها حذف می‌گردد. 01102006)). روش اندازه گیری غلظت رسوب بسیار کاربردی‌تر از روش اندازه گیری تمام رسوبات معلق جامد (1557) در آب‌های طبیعی است به ویژه زمانی که مواد با اندازه ماسه درصد قابل توجهی از نمونه رسوبی را تشکیل داده باشد (2006 0000 .2000 .[۵ ۵1 (01۵)). ۱-۶-۳ تجهیزات - قیف فیلتردار بوخنر" (شکل ۱۸-۳) - ظرف بشر ۵۰ میلی‌لیتر (شکل ۲۰-۳) - شیشه مجهز به فیلتر میکروفیبر ۰/۷ میکرون (110۲01 0.7 ,۱۹25-090 00۳/۳ ۵۲۱ ۷۷/۱۵۱) - آب دیونیزه - گرمکن با دمای ۱۰۳۲ الی ۱۰۵ درجه سلسیوس 7 الک لگ -۱ 4 ل0ل 0 ناگ آما10 -2 7 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دربایی - گیره - خشک کن! - ماده خشک کن" - وزنه با دقت ۰/۰۰۱ گرم نمونه آب با حجم یک لیتر که از منطقه مورد نظر تهیه شده است در سریع‌ترین زمان ممکن باید در دمای ۴ درجه سلسیوس قرار داده شود. - کاربر می‌بایست پیش از شروع کار در آزمایشگاه البسه کامل شامل دستکش. عینک و لباس را بپوشد. - داخل گرمکن می‌بایست با یک دستمال و یا اسفنج تمیز پاک شود (در صورتی که گرمکن مجهز به سینی باشد پوشش آلومینیومی را نیز باید تعویض نمود) گرمکن بر روی دمای ۱۰۳ یا ۱۰۵ درجه سانتی گراد تنظیم و روشن شود. - محیطی که قرار است در آن آزمایش انجام پذیرد باید به خوبی تمییز و پاک نمود و از پوشش کاغذی آزمایشگاه استفاده ۳ سطح جذب کننده آن را به سمت بالا قرار داد. - فیلتر بوخنر بر روی ارلن (11۵516 1۳101۳۵۱۷۵۲) گذارده و پمپ خلا به آن‌ها متصل شود (شکل ۱۸-۳). - بررسی مخزن پمپ خلاء این مخزن حاوی روغن است که پیش از شروع عملیات باید از پر و تمییز بودن آن اطمینان حاصل شود. - آب دیونیزه به وسیله بطری شستشو بر روی فیلتر ریخته شود به طوری که کاملا مرطوب و فیلتر به قیف بچسبد. - دراین مرحله از مکنده پمپ خلا برای پلمپ سیستم استفاده می‌شود. - مجددا قیف بوخنر را به وسیله آب دیونیزه شده باید سه مرتبه آبکشی کرد. به طور متوسط از ۲۵ میلی‌لیتر آب در این مرحله استفاده شود (خلا ایجاد شده تمام آثار آب را از بین خواهد برد). - پمپ خلا با استفاده از دسته آن آزاد و به وسیله گیره فیلتر جدا و در داخل گرمکن قرار داده شود (در دقایق اول بهتر است فیلتر چرخانده شود تا از چسبیدن آن به فر جلوگیری گردد). 7 -[1 1 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/1/0 ۶ - نمونه باید به مدت یک شبانه روز در گرمکن با دمای ۱۰۳ الی ۱۰۵ درجه سانتی‌گراد خشک شود. ۳-۶-۳ فیلتر نمودن نمونه آب - فیلتر از گرمکن خارج و در داخل خشک کن به همراه یک ماده خشک کننده قرار داده شود ماده خشک کننده به منظور جلوگیری از جذب هرگونه رطوبت استفاده می‌شود. - فیلتر به وسیله گیره جابه‌جا و وزن شود. - با استفاده از گیره یک فیلتر میکروفیبر بر روی قیف بوخنر قرار داده و با حجم کمی از آب دیونیزه شیشه - شیشه نمونه را به قدری تکان دهید تا به خوبی رسوبات معلق شود. - نمونه می‌بایست در استوانه مدرج تا حجم یک لیتر پر و حجم ثبت شود. - در این مرحله می‌بایست شیر پمپ خلا را باز نمود تا فیلتر به طور کامل پلمپ شود. - به آرامی آب حاوی نمونه به داخل قیف بوخنر منتقل و به وسیله گیره. ذرات گیاهی و یا بزرگ‌تر از ۱ میلی‌متر جدا شود. - به وسیله بطری شستشوء فیلتر قیف بوخنر به وسیله آب دیونیزه آبکشی و آثار آب باقی‌مانده به وسیله مکنده - پمپ خلا به وسیله دسته آن آزاد و با استفاده از گیره, فیلتر از قیف بوخنر جدا و در داخل گرمکن قرار داده شود (در دقایق اول بهتر است. فیلتر چرخانده شود تا از چسبیدن آن به فر جلوگیری گردد). - این مراحل برای کل نمونه می‌بایست انجام و نهایتا تمام فیلترها در گرمکن با دمای ۱۰۳۲ الی ۱۰۵ درجه سانتی‌گراد خشک شود «شکل ۲۱-۳ مونتا نهایی دستگاه را نشان می‌دهد». -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۶,۲‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی نت شکل ۱۸-۳- قیف بوخنر [ وی ً ست ۱ مور یم و 7 زا و سا ۱ ۲ سس 200 1 شکل ۱۹-۳- فلاسک ارلن ار س تم ۰ ۱ أ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۸/۱۰/۰۱ ۳ شکل ۲۱-۳- مونتاژ تجهیزات ۴-۶-۳- وزن کردن شیشه مجهز به فیلتر میکروفیبر به همراه رسوب - گرمکن خاموش شود. - به وسیله گیره فیلتر از گرمکن خارج و داخل خشک کن قرار داده شود. - پس از سرد شدن نمونه فیلتر وزن شود. قبل از وزن نمودن فیلتر از تمییز بودن کفه ترازو و درست قرار گرفتن نمونه در کف ترازو اطمینان حاصل شود. - بعد از وزن نمودن نمونه. فبلترها می‌بایست تا زمانی که داده‌ها به وسیله مدیر پروزه تأیید شود حفظ و نگه‌داری شود ۵-۶-۳- محاسبات 17 وزن ذرات معلق رسوب بر اساس بیان می‌شود که به وسیله رابطه ۱۶-۳ قابل محاسبه است: (۱۶-۳) 0و 0 ۸ وزن فیلتر به همراه وزن رسوب (میلی گرم- ۱8) تا وزن فیلتر (میلی گرم- ۱۱8) ج)- حجم نمونه فیلتر شده (میلی‌لیتر - [11) ۶-۶-۳- طریقه نگه‌داری نمونه - بعد از هر آزمایش لازم است گرمکن با دستمال تمییز و پوشش آلومینیومی آن تعویض شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۶,۴‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی - شیشه‌ها همگی شسته شود (51)5د112 ۳۳1۵1۵۱۵۲ ,5دا 106 11110۲ 80606 ,۵66۵ 0). - روغن داخل پمپ خلااً بررسی و در صورت کم شدن و یا آلودگی بر اساس دستورالعمل واحد سازنده تعویض شود. شایان ذکر است در حین انجام آزمایش اپراتور باید نکات ایمنی را در هنگام کار با گرمکن و شیشه‌ها رعایت نماید و در طول انجام آزمایش دستکش و البسه کامل را به تن داشته باشد تا از وارد شدن هرگونه ا سیب پیشگیری شود. ۷-۶-۳- گزارش‌نویسی گزارش مربوط به آنالیز باید شامل ثبت داده‌هاء شماره نمونه مورد آزمایش؛ تاریخ برداشت داده‌هاء زمان فیلترکردن آب. وزن نمونه قبل از فیلترء وزن نمونه بعد از فیلترکردن باشد که در یک فایل 1۵۵ با درج تاریخ آنالیزء ثبت می‌شود. ۷-۳- تعیین سن رسوبات بررسی رسوبات کمک شایانی به ثبت رویدادها و خصوصیات محیط در طول زمان می‌نماید. یکی از روش های ارزشمند در شناسایی محیط تعیین سن با توجه به نرخ رسوبگذاری می‌باشد و نقش به سزایی در تعیین زمان آلودگی و میزان آلودگی آلاینده‌ها ایفا می‌نماید. به طور کلی بعضی از روش‌ها به تعیین دقیق سن عمقی بر اساس رادیواکتیو موجود در توالی رسوبی می‌پردازد. استفاده از ِْ یکی از روش‌های کاربردی است که به منظور تعیین سن با توجه به مواد تشکیل دهنده کربن چند ساله در رسوب انجام می‌پذیرد. عملکرد این روش براساس اندازه گیری نمونه‌های کربن آلی! ۰ عناصر کربن, کربنات کربن" و کل کربن" در ذرات جمع آوری شده در فیلتر کوارتز فیبری با مقایسه با نمونه‌های جدید انجام می‌شود. 4 یک رادیونو کلوئید" با نیمه عمر ۵۷۳۰ سال است. ذرات بتای این عنصر با انرژی حداکثر ۰/۱۵۶ میلیون الکترون ولت و با انرژی متوسط ۰/۰۴۹ میلیون الکترو ولت ساطع می‌شود. همچنین انتقال ذرات بتای .۲ج بیست و دو ۲-0 0۳22016 -| |۵۲۵ ۳۱۵۲ -2 )6 ۵۳۳0۵6 -3 [ها0 ]4-1 ۵- اتمی با انرژی هسته‌ای بالا شامل ۲ پروتون و ۲ نوترون که بسیار ناپایدار است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبفه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/۰ ۵ ۲-۷-۳- روش کار دست یابی به اطلاعات رسوبی و تعیین سن در محیط‌های غیر آشفته آبی بسیار ساده‌تر و گویاتر نسبت به محیط‌های آشفته است. برای نمونه به‌منظور تعیین خصوصیات رسوبی در دریاچه تالاب‌ها می‌توان از ۴ نمونه کرگیری شده که دارای قطعات بدن نرم‌تنان و صدف جانداران که در رسوبات حفظ شده‌اند استفاده شود. برای انجام این پروسه می‌توان از روش شتاب‌دهنده طیف‌سنحی جرمی! اه استفاده کرد که روشی برای تعیین سن ایزوتوپیک است و می‌توان به‌منظور کالیبره کردن مقادیر سن محاسبه شده از نرم‌افزار ۷4 [۵ )0 استفاده نمود که از رابطه بین سن و عمق رسوبی که برای شتاب‌دهنده طیف‌سنجی جرمی * استفاده شده است در تعیین سن رسوب در تالاب‌ها استفاده می‌شود. ۳-۷-۳ نحوه عملکرد دستگاه ۸315 - در ادامه مغزهگیری و مشخص بودن سمت بالا و پایین نمونه دو انتهای نمونه مغزه‌گیری شده ر به مدت یک - نمونه رسوب به وسیله تیغه‌ای از جنس فولاد از وسط برش داده و به دو قسمت مساوی تقسیم شود (شکل ۲۲-۳). - از مشخصات ارتفاع و محل نمونه‌برداری برای تعیین درجه ‎۸1٩]‏ و اشعه ایکس استفاده شود. - نمونه گرافیت و یا کربن‌دی|اکسید در مخزن یونی قرار داده و سپس تحت بمباران یون سزیم یونیزه شود. آزمایشگاه ۳۸۷۳۹ 1 1اع1| منتقل شود. - نهایتا با استفاده از *2۲ به روش شتاب دهنده طیف‌سنجی جرمی سن پوسته باقیمانده تعیین می‌شود. - سن سنجی نمونه در مخزن با تبدیل اتم به پرتوهای یون همزمان با حرکت سریع (اتم‌های باردار) انجام این توده از یون‌ها به وسیله میدان‌های الکتریکی و9 مغنا طیسٍ اندازهگیری می‌شود. - اندازه‌گیری رادیوکربن به وسیله طیف‌سنجی جرمی بسیار دشوار است. زیرا غلظت رادیو کربن کمتر از ریک اتم است بنابراین از یک شتاب دهنده برای حذف بون‌هایی که ممکن است با رادیو کربن به اشتباه مختلط شوند استفاده می‌شود (یون در )۰ - میدان مغناطیسی اولیه به عنوان یک طیف‌سنج جرمی برای جداسازی یون‌های "۲ مورد استفاده قرار می‌گیرد. این بخش شامل تعداد زیادی از یون‌های 011-۱3 -۱2 -0112 و 0-14 است. 001۳0110 رک دح 10۲ م۸ ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای انداز هگیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی سپس یون‌ها وارد شتاب دهنده با انرژی 2۸1۷ شده» با مولکول‌های گازی برخورد نموده و نهایتا وارد کانال مرکزی" دستگاه می‌شوند. در این مرحله تمام مولکول‌های یونی (ور[ال)-۲1212]-)) شکسته شده و اکثر یون‌های کربن با ۴ یون حذف و بون‌های ۳۶ تشکیل می‌شود. در مرحله دوم شتاب دهنده به انرژی برابر ۸ مگا الکترون ولت خواهد رسید. در واقع میدان مغناطیسی دوم با شتاب مشخص برای جداسازی یون *۲ با توجه به یک فیلتر سرعت یون‌ها را انتخاب می‌نماید. یون‌های *) فیلتر شده که وارد شتاب دهنده شده‌اند بر اساس سرعت و انرژیشان کنترل شده و شمرده می‌شوند. در نهایت تمامی اتم‌های رادیو کربن به منبع یون رسیده و توسط آشکارساز ایزوتوپ‌های پایدار *ا- تا به‌منظور اندازه گیری بررسی می‌شود و نسبت */*ح محاسبه و مقایسه شده و با توجه به نسبت‌های استاندارد شناسایی می‌شود. شکل ۲۲-۳- نمونه مغزه تقسیم شده به وسیله طیقه فولادی 1- 51۳1006۲ ۵1| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبفه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/۰ ۶۷ ۴-۷-۳ نکات ضروری - در استفاده از ۲ نمی‌توان به راحتی بر تمام مراحل انجام آنالیز تسلط داشت بنایراین می‌بایست اقدامات احتیاطی به منظور پاک نگه داشتن محیط انجام پذیرد. - بهترین راه حل برای اطمینان از پاک بودن محیط از هر گونه آلودگی استفاده از دستمال‌های مخصوص 7 14 : ۷ ی . - آلودگی سطحی پوست به لح موجب از بین رفتن سلولهای سطح لایه پوست می‌شود که در نهایت منجر به - حداکثر مقدار قابل قبول برای جذب کربن تنها (۳ ۳ 0.4 است. - استفاده از شیشه و پلاستیک بهترین راه حفاظت در مقابل مواد رادیواکتیو است. - کوجچکترین مقدار آلودگی رادیواکتیوی به وسیله دستمال‌های مخصوص به همراه یک مایع شمارنده تشعشعات ۵-۷-۳ تجهیزات - مایع شمارنده تشعشعات رادیو اکتیو - دستکش پلاستیکی و یا دستکش یکبار مصرف - کاشی‌های مخصوص انجام آزرمایش‌های رادیواکتیو ) - پاکسازی کننده‌های رادیواکتیو ۶-۷-۳- قوانین ایمنی است تا کاربران در معرض حداقل تشعشعات رادیواکتیو باشند. - تعیین یک منطقه خاص جدا از بقیه منطقه آزمایشگاه برای انجام آزمایشات *!) 6 -[ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای انداز ه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دربایی - استفاده از رپوش بلند برای تمتم کاربران آزمایشگاه که در تقابل با *!) هستند. - استفاده از دو دستکش به منظور جلوگیری از آلوده شدن به هرگونه لکه نفتی - استفاده از پیپت مخصوص مواد رادیواکتیو (در آزمایشات رادیواکتیو از پیپت‌های دهانی استفاده نشود). - هر کاربر از پیپت مخصوص خود استفاده نماید و به هیچ عنوان پیپت‌های دیگر کاربران استفاده نشود.. - اگر کاربری متوجه آلودگی هرچند بسیار کوچک در البسه یا دستکش‌ها شد آن‌ها را سریعا و بدون اتلاف وقت به سطل مخصوص رباله‌های رادیواکتیو انتقال دهد. ۷-۷-۳ مراحل پاکسازی در صورتی که کاربران با مواد رادیواکتیو در تماس باشد پاکسازی افراد و محل در الویت قرار داده شود. به منظور پاکسازی انجام مراحل ذیل الزامی است. - پاک کردن تمام مناطق در تماس با دستمال مخصوص و قرار دادن آن در مایع شمارشگر تشعشع - بررسی کلیه دستگاه‌ها و سانتریفیوژ و استفاده از حمام آب برای شستشوی آلودگی‌های احتمالی, در صورتی که آلودگی ملاحظه شود استفاده از حذف کننده‌های رادیو اکتیو تجاری الزامی است. تمام تجهیزات می‌بایست - دستمال‌های پاک کننده می‌بایست در نهایت به سطل مخصوص زباله‌های رادیواکتیو منتقل شود - در صورتی که حذف آلودگی از منطقه امکان‌پذیر نباشد باید برچسب آلودگی به همراه مقدار آن بر مبنای‌میزان کربن بر حسب 116-1 یافت شده و زمان اندازه گیری میزان آلودگی به سطح تجهیزات آلوده - کلیه سطوح و مناطق کاری باید بررسی شود. - در صورت وجود هر گونه آلودگی که پاکسازی نشده است باید تمام کارکنان را آگاه نمود. - نهایتا به منظور پاکسازی سطوحی که کاربر قادر به پاکسازی آن‌ها نبوده است باید با سازمان 1507 تماس حاصل شود. - بررسی سطل زباله‌های عادی به منظور اطمینان از عدم هرگونه زباله‌های رادیواکتیو در داخل آن‌ها - ذخیره زباله‌های رادیواکتیو در ظروف مخصوص با برچسب زباله در داخا آن‌ها تخلیه نشود. این برچسب‌ها تا زمانی که زباله‌ها به سازمان )۳5 منتقل شود باید بر روی ظروف باقی بماند. 0 ۱-1 ۵۲ هاگ 8۵086 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - طبقه‌بندی و کانی‌شناسی رسوبات ۹۹/۰ ۶۹ - گزارش کامل بررسی‌های آلودگی‌های به سازمان ارسال شود. - در صورت وجود هر گونه سوال می‌توان از سازمان ایمنی و پر کردن برگه‌های مخصوص استفاده نمود. - شستشوی کامل و با دقت دست‌ها پس از هر فعالیتی الزامی است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- قصل ۴ قصو بر برداری بستر دریا -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصویربرداری بستر در با ۹۸/۰/۰۱ ۳۳ ۱-۴ مقدمه جمع‌آوری اطلاعات از عوارض بستر دریا به‌منظور به دست آوردن اطلاعاتی همچون ارزیابی تغییرات عمقی. محل قرارگیری تأسیسات زیردریایی و شناخت رسوبات بستر و نهایتا ترسیم نقشه‌های هیدرو گرافی از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین بررسی بستر دریا به‌وسیله امواج صوتی امروزه بسیار کاربردی می‌باشد. بر همین اساس, طیف وسیعی از دستگاه‌های ژئوفیزیکی مدرن برای فعالیت‌های نقشه‌برداری و مهندسی قابل استفاده است. این فناوری به‌وسیله حسگرهای پیشرفته به بررسی بستر دریا می‌پردازد و شامل انواع ذیل است: - دستگاه‌های انعکاسی با وضوح بالا - بررسی بستر دریا به‌وسیله عمق‌سنج‌های صوتی؛ و مولتی بیم‌های صوتی - حسگرهای تصویربردارء سایداسکن سونارء فناوری لیزر و سیستم اسکن صوتی - تصویربرداری بستر دریا به‌وسیله پینگرها و بومرها با استفاده از این فناوری امکان شناسایی ساختارهای زمین‌شناسی بستر دریا با توجه به بازتاب امواج امکان پذیر است. این سیستم قادر به تفکیک مرزهای بین تشکل‌های زمین بوده و اطلاعات کیفی بیش‌تری نسبت به اطلاعات کمی از بستر دریا ارائه می‌دهد. توجه گردد که در کنار بررسی‌های ژئوفیزیکی, استفاده از نمونه‌های رسوبی و حفر چاه‌های مشاهده‌ای در شناخت زمین حائز اهمیت است. حسگرهای ذیل از کاربردی‌ترین تجهیزات مهندسی می‌باشد: - عمق‌سنج‌های صوتی برای اندازه‌گیری عمق آب در زیر کشتی‌ها - (سیستم‌های نواری) برای بررسی عرضی دریا به‌وسیله کشتی‌ها" - ایجاد تصویرهایی از مورفولوژی و ویژگی‌های بستر دریا" - طبقه‌بندی و تعیین جنس رسوب بستر دریا ۲-۴- روش کار محسوب می‌شود (انتشار موج صوتی در آب). با انتشار امواج به داخل آب و بازگشت موج صوتی که با تعامل با رسوبات ]- 2- 5۵۲ 3۵11۷۵۲۲ 3- 5106 5000 ۳7 4- 51۳-80110 [7 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۳۴‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی بستر بوده است. داده‌ها ثبت و سپس مورد تجزیه‌وتحلیل قرار می‌گیرد به‌طوری‌که با شناسایی رفتار فیزیکی امواج صوتی در برخورد با انواع رسوبات. می‌توان بدون تماس مستقیم با بسترء نوع رسوبات و ساختار آن‌ها را تشخیص داد. برای آنالیز داده‌ها به این روش پژوهشگر باید به مفاهیم موج تسلط کافی داشته باشد. زیرا که چگونگی بازتاب امواج بیانگر نوع و چینش رسوبات است. به‌عنوان‌مثال بعضی از رسوبات موجب ایجاد تفرق در آمواج صوتی می‌شود. پخش انرژی صوتی که مستقیما به خود منبع بازگردد در اصطلاح 13201:2۸110۲ نامیده می‌شود. جنس رسوبات بر روی‌داده‌های 135 تاثیر گذار است که نهایتا از آنالیز داده‌های آن پارامتر شدت موج صوتی بازگشتی بستر که وابسته به زاویه ورودی, فرکانس و جنس بستر است حاصل می‌شود (شدت موج صوتی بازگشتی (135. 5) بر اساس رابطه ۱-۴ حاصل می‌شود). ٩ ‏خ101010‎ )۱-۳( 5- شدت موج صوتی بازگشتی +[ < شدت موج صوت بازگشتی به منبع < شدت موج صوت ورودی بر اساس رابطه فوق به‌طورکلی سیگنال‌های با زگشتی قوی بیانگر بستر سخت (صخره‌ای و سنگی) و سیگنال‌های ۳-۴- نیمرخ‌بردار بستر دریا! دستگاه‌های نیمرخ‌بردار بستر دریا برای تشخیص لایه‌های رسوبی یا صخره‌ای در بستر کاربرد دارد. این فن‌آوری برای ۱-۳-۴- ابزار کار - نیمرخ‌بردار بستر دریا - کابل استیل - ژنراتور برق - فضای کافی عرشه. به‌اندازه کافی بزرگ باشد تا نیمرخ‌بردار در آن جای گیرد. َ جعبه‌ابزار 1- 5۳-۵۱۵۱ 7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصویربرداری بستر در با ۹۸/۰/۰۱ ۳۵ ۲-۳-۴- روش کار ۱- قبل از شروع عملیات دستگاه پایش بستر دریا در محل برداشت برای ثبت صحیح موقعیت جغرافیایی ایستگاه و اندازه‌گیری ارتفاع قرار داده می‌شود. ۲ ایستگاه‌های پرداشت باید توسط پرچم‌ها نشانه‌گذاری شود. معمول‌ترین راه انجام یک بررسی صوتی! در یک سری خطوط مستقیم است. این خطوط می‌توانند به‌موازات یا عمود بر هم باشد. داده‌های دریافتی بر اساس زمان واقعی ثبت می‌شود (دقت برداشت ماهواره‌ای ۲+ سانتی‌متر است). ۳- بررسی‌های اولیه بسترشناسی بر روی ثبت زمان و بررسی‌های راداری بستر تمرکز دارد و برش‌های عرضی با استفاده از مبدل‌های ۱۶-۲ و ۲۴-۴ کیلوهرتز انجام می‌پذیرد. بعدازاین فرآیند با استفاده از رادارهای بسترشناسی با کارایی ۰۱۰۰ ۲۰۰ ۳۰۰و ۵۰۰ مگاهرتز ادامه بررسی‌های اولیه انجام می‌پذیرد. همچنین تمام کابل‌هاء اتصال‌دهنده‌هاء بدنه دستگاه و تامین کننده انرژی بررسی شود. ۴- قبل از اینکه دستگاه از روی عرشه به آب منتقل شود. باید تمام تجهیزات و سامانه مسیریاب بررسی و از صحت کار کرد آن‌ها اطمینان حاصل گردد. ۵- مختصات جغرافیایی به همراه نمونه‌های رسوبی, عمق پایش» ثبت مسیر و تجزیه‌وتحلیل‌های مغزه‌گیرهای قبلی اطلاعاتی از نوع رسوب را ارائه می‌دهد. ۶- تنظیمات دستگاه به گونه‌ای است که فر کانس‌ها از بالاترین وضوح برخوردار هستند. ۷- عمق‌سنجی در هر عرض جغرافیایی به صورت مجزا انجام می‌پذیرد. ۸- در حین بررسی‌ها به صورت دوره‌ای پارامترهای رسوبی باید به صورت بصری و داده‌های مربوط به دانه‌بندی رسوب بستر بررسی شود. -٩‏ در انتهای برداشت هر برش عرضی داده‌ها ثبت. مسیر و کالیبراسیون تجهیزات بررسی شود. ۰ مجددا دستگاه برای مسیریابی و برداشت عرض بعدی آماده شود. ۱- تمام عملکرد ذکرشده در بالا از زمان به‌آب‌اندازی دستگاه (مرحله چهارم) مجددا تکرار می‌شود تا تماممسیر ۳- در تمام‌مسیر برداشت باید داده‌ها و اطلاعات مربوط به سایت به صورت بصری نیز یادداشت شود. در پایان روز داده‌ها به‌وسیله نرم‌افزار بررسی و یک نسخه پشتیبان از داده‌ها تهیه شود. |- 600 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ مبدل‌ها رانده ن شکل (۱-۴) الی شک ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازهگیری مشخه 3333333333 ل (۵-۴) تصاویری از چگونگی به‌آب‌اندازی» حرکت در آب. بازیابی دستگ د هد. ۹ ۹ ! ۱ سس ۳۳ سا َ ۹ ۱ ۳۳ همین مه ید چا قمد. ۹« احصهممم ۰« ۳ - سس ات لیم که ۰ ده ۴ مرو هو جوضم ۹ اس 1 ال 1 / بخ نود سس نمض : ۰ ۳ رز ا ‏ وخ - ور 99 ۹ ۳ رح وس ۳ مر هم 4 س ۶ گم ی ۰ هد ۱ لیر ۳ و ری تم 7 ی ای پر جر لس : 0 نو از رس پا قم ‏ گرم .ی شکل ۱-۴- به آب‌اندازی نیمرخ‌بردار بستر دریا ۱ ۱ ۳ مب / ده 9 ۹ پچ 5 ۱ ۱ ۳ ام ۹۰ 1 م په ۱ ی ی ۱ ۰ شکل ۲-۴- کشیدن دستگاه به‌وسیله کشتی ه‌های زمین‌شناسی دریایی ی‌شود تا شوری آب از اه و چگونگی برداشت و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصو بربرداری بس ۱ ۳-۳-۴ نکات کاربردی نر دریا ۹۹/1 3333333333 5 ۹۹ ۸ ! 9 7 یم ۱ ه ۱ ۱ - رش / , ی ۵ ۳1 ۹ ۱ وی سا ۹ اس ۸ , انا سای # ۴ "هی : سییر ۳7 نم ۲ 0 سر ی شکل ۳-۴- باز یابی دستگاه از آب نش ۳ 4 ره ۲ گر ۰ ۳ ا شکل ۴-۴- تصوبر حاصله از داده‌های ثبت‌شده نیمرخ بردار بستر دربا 0 ۳ ن ۳ ۳ ردو شکل ۵-۴- پایش بستر دریا برای پایش‌های هیدروگرافی ۴ الی ۶ گره (معادل ‎٩‏ کیلومتر بر سا: ۷۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۹۹/1 راهنمای انداز هگیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی ۲- سرعت پایش افقی بر اساس سرعت کشتی و سرعت پایش عمودی بر اساس سرعت موج در زمان در داخل آب و ۳- این دستگاه‌ها بر اساس شرکت سازنده و نوع رسوبات قادر به بررسی اعماق زیر بستر دریا هستند. به‌عنوان نمونه در بعضی از دستگاه‌ها امکان بررسی لایه‌های شنی و ماسه‌ای درشت‌دانه تا عمق ۶ متر و لایه‌های رس تاعمق ۰ متر مقدور است. شایان‌ذکر است که عمق پایش نیز در انواع مختلف دستگاه‌ها متغیر بوده و در بعضی از دستگاه‌ها تا عمق ۳۰۰ متر نیز این امکان فراهم است. ۴- داده‌های غیرقابل‌قبول در شرایط نامساعد دریا توسط ارتفاع موج توصیف می‌شود که به‌منظور عدم ثبت این داده‌ها پایش متوقف و دستگاه در کنار کشتی با طناب متصل می‌شود. برای مثال,ء درصورتی که ارتفاع موج بیش از محدوده ۱-۲ متر باشد. به دلیل اینکه خطر مفقود شدن نیمرخ بردار بالا است عملیات متوقف می‌شود. ۶- تمامی تغییرات ایجادشده در پارامترهای موردبررسی (مثل مسافت طی شده نرخ پینگ. فرکانس سیگنال‌های خارج‌شده و انحراف) ثبت شود. همچنین تغییرات در کیفیت داده‌هاء شرایط جوی و دریایی (دست‌کم یک‌دفعه در هرروز) ثبت شود. شایان‌ذکر است که دستگاه‌های تصویربردار از بستر دریا با توجه به شرکت سازنده دارای اشکال و ویژگی‌های متفاوتی می‌باشند که باید به دستورالعمل آن‌ها دقت شود؛ نمونه‌ای دیگر از این دستگاه‌ها آورده شده است. ۴-۴- تصوبربردار نواری بستر این دستگاه با اتصال به بدنه صلب کشتی با توجه به عمق و شرایط محیطی داده‌های بستر را برداشت می‌کند. داده‌های حاصله با توجه به برداشت عمودی, برداشت در ۲ جهت (]۸1۳1)» وضوح بالا و ثبت رنگی از دقت و کیفیت بالایی برخوردار است و برای پایش‌های دریایی بسیار مناسب است. همچنین این دستگاه قادر به تنظیم داده‌ها براساس زاویه شکست و ثبت و بررسی تصاویر از داده‌های پراکنده می‌باشد (شکل ۶-۴). ۱-۴-۴ حداقل تجهیزات - فرکانس: در عمق ۱ آلی ۱۰۰ متر ۹۰ کیلوهرتز - پهنای پرتو: عمق ۵۰-۰ مترء ۲۷۲ درجه با کم‌تر - فاصله پرتوها: با توجه به تجهیزات و عمق متغیر است - تعداد پرتوها در هر پرتو (ع۳۱): حداقل ۱۲۰ - پوشانندگی در هر بخش: ۹۰ الی ۱۵۰ درجه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - تصویربرداری بستر دریا ۹۹/۰ ۳۹ - وضوح در عمق: ۰/۲/ از عمق آب 0۱۳۳۹۵۱ ۵۲۱۱۱۵۱ 0:1۵ ۴۵5۱۹۱0۱۱۱۱۱ ز(5اا) ۳ موی ۶005 0: ۶ ۹ هه اف 2 س 5 ز ۳ اد ارگ 1 شکل ۶-۴- نمابی ازعملکرد تصویربردار نواری بر اساس برداشت‌ها در ۳ محور اصلی باید تصحیحاتی در داده‌های برداشت‌شده اعمال شود که شامل: - تصحیح میزان جابه‌جایی قائم با دقت ۵/ توجه شود که نرخ تثبیت باید در بازه [ا۸4/14 به شرح ذیل باشد: - در بازه ۳ دقیقه, سر کشتی ۱۸۰ درجه تغییر در جهت داشته باشد. - در بازه ۲۰ ثانیه. تغییر در سر کشتی ۳۰ درجه باشد. - یک دستگاه موقعیت‌یاب سطحی جهانی" یا یک دستگاه موقعیت‌یاب زیردریایی* [- 6 2- ۳0۱[ 3- ۳:۵ 4- )5 5- ]158 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۸۰‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی ۳-۴-۴- کالیبراسیون - دستگاه به‌وسیله اپراتور متخصص سازنده انجام می‌شود. - کالیبره نمودن سرعت پرتو صوتی - کالیبره نمودن خطاهای مبدل - عمق‌یابی به‌وسیله عمق‌سنج‌های صوتی باید قبل و بعد از بررسی‌ها با میزان خطای کم‌تر از ۰/۱ متر انجام شود. - کالیبره نمودن میزان (انحراف) چرخش, عموما کالیبراسیون میزان چرخش براساس بستر مسطح دریا انجام می‌شود. این میزان انحراف با توجه به دو خط عمودی محاسبه می‌گردد. در ارتباط با پرتو مرکزی خط پایش. ثبت داده‌ها باید دقیقا بر روی یک خط به صورت رفت‌وبرگشت انجام و مقایسه شود تابر اساس داده‌های - کالیبره نمودن حرکت دستگاه, برداشت اول در امتداد شیب در دو جهت مخالف انجام می‌شود. برداشت دوم برای تهیه انواع نقشه‌ها و نهایتا برداشت سوم ضریب تصحیح براساس دادهای برداشت‌شده را اعمال می‌نماید. - کالیبره نمودن ژیروسکوپ و ترازسنجی, کالیبره نمودن زیروسکوپ باید بر اساس بستر مسطح دریا انجام شود. این کالیبراسیون باید در هر دو مسیر انجام گیرد. در نقشه تهیه‌شده در هر دو مسیر باید شلی در بستر - کالیبره نمودن مجدد عمق‌سنج‌های صوتی » در هر دو سیستم فرکانس عمق‌سنج‌های صوتی و تصویربردار نواری داده‌ها باید به صورت هم‌زمان در هر مسیر ثبت شود. که بخشی از این برداشت‌ها در کالیبره نمودن برای انحرافات چرخشی مورداستفاده قرار می‌گیرد. میزان عمق توسط هر دو سیستم در اعماق دریا و مکان‌های کم‌عمق محاسبه و ثبت می‌شود. ۴-۴-۴- انجام تنظیمات وابسته به اپراتور سیستم ۷- تمام تنظیمات و کالیبراسیون دستگاه باید توسط اپراتور برداشت کننده قبل از شروع عملیات انجام شود. این بررسی‌ها و تنظیمات بر اساس قرارداد بین‌المللی ۳:2۸ انجام می‌شود. ۸- حداقل دستورالعمل ۳:6۸ که در بررسی‌های دریایی توسط اپراتور دستگاه باید انجام پذیرد به شرح ذیل است. - بررسی سرعت آب هر ۱۲ ساعت - بررسی عمق‌سنج هر ۱۲ ساعت ۹ در بررسی‌های انجام‌شده اپراتور باید از پوشش کامل مناطق مورد پایش و کالیبره بودن دستگاه‌ها اطمینان کامل را حاصل نماید. میزان داده‌های برداشت‌شده در این سیستم کاملا تحت تاثیر عمق و زاویه پوشش پرتوها است. بنابراین باید برداشت داده‌ها و مشخصات مناطق با دقت کامل انجام پذیرد. برذاشت داده‌ها براساس مقدار حجم داده‌های -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصویربرداری بستر دربا ۹۸/۱/۰۱ ۸۱ ۰- میزان سرعت حر کت کشتی برای جمع‌آوری داده‌ها براساس میزان حجم داده‌های موردنیاز, عمق آب. برداشت شده ندارد بلکه نرخ داده‌ها بیش‌تر وابسته به میزان پوشش منطقه است که براساس قوانین ۳۲۸ کدورت آب و عملکرد ۱/1۲۹۲ متفاوت است. شایان ذکر است که راهنمای سازنده در تعیین مقدار همپوشانی‌ها نیز حائز اهمیت می‌باشد (شکل ۷-۳۴). روج مش اد ۳0 عا دا تس هش شوه کت کی 1٩5 00000009 ۵۳ 0۳۷/۲۳۳۵۱ ۲۵۳۵/۵۹‏ ۱۵۱۵ پردامیش) رو رو ی ی ما ۳ ۷3۱۲ 7 34 2 ۳۱۵1۵ ۳۷31۳ ۳۱۱۷۸۹۳ اهعام 717 ۱ : شکل ۷-۴- نمونه‌ای از برداشت دستگاه‌های 5۱۸4 برداشت داده‌ها تاثیرات نامطلوب گذاشته می‌شود برداشت انجام نمی گیرد. ۱- برداشت داده‌ها در منطقه مورد پایش باید در زمان حداقل جزر و مد نجومی انجام شود. ۲۳- در طول هیدروگرافی, عمق‌سنج می‌بایست عمق آب را ثبت نماید تا پس از ثبت پروفیل بستر و در هنگام بررسی‌ها برای صحت‌سنجی داده‌ها استفاده شود (داده‌های برداشت‌شده در این دو سیستم نباید تفاوت چندانی ۳- داده‌های برداشت‌شده در حافظه دستگاه تا انتهای عملیات‌های میدانی ذخیره و نهایتا به مرکز پردازش انتقال داده می‌شود. ۴- ارتفاع جزر و مد باید براساس جزر و مد محاسبه شود یا براساس برداشت‌های جزرومد نگارها که در مناطق قابل‌قبول نصب‌شده و موردقبول نظام ۳-۸ است. اعمال شود. در شکل (۸-۴) الی شکل (۱۰-۴) چگونگی اتصال تصویربردار نواری به کناره کشتی نشان داده شده است: -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ و ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه 33333333 ۱ 1یا ۰ ی ۲ ۱ 1 ۱ ۱ . ی 2 ۹ - 4 ۱ کت و 7 ۱ ۱ شکا ۸-۴ - قرارگیری 10 در کنار کشتی ۱ و ْ 0 و / شکل ۹-۴- قرارگیری تصویربردار نواری در زیر آب شخصه‌های زمب کیری -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصویربرداری بستر دریا ۹۹/1 ۸۳ ۷/۵16۲ 0601 )۲۱( ۵ -8 168 24 32 ۵-۴- ربات‌های بدون سرنشین قابل کنترل در زیرآب یک ربات زیردریایی است که به کاوشگران اجازه پایش‌های زیردریا را می‌دهد این ربات دارای آنواع و طرح‌های متعددی است. عملکرد همه آن‌ها به یک روش اما با کاربردهای متفاوت می‌باشد. این دستگاه‌ها به‌وسیله کابل‌هایی که به مرکز بدنه آن‌ها متصل است با مرکز (اتاق کنترل) ارتباط برقرار می‌کنند و مبادلات انرژی و اطلاعاتی را انجام می‌دهند. چند نمونه از این ربات‌ها در ذیل به صورت موردی آورده شده است. دستگاه قابل حرکت کوچکی که دارای دوربین» چراغ و یک عمق‌سنج است و به‌منظور تصویربرداری و فیلم‌برداری از - ربات مشاهده‌گر همراه با تجهیزات اضافی دستگاهی مجهز به دو دوربین مجزا و عمق‌سنج است که امکان اضافه نمودن حسگرهای اضافی را دارد. - ربات حرفه‌ای ربات حرفه‌ای دارای آندازه بزرگ‌تر. قدرت بالاتر و توانایی پایش اعماق بیش‌تر نسبت به همنوعان خود است و همین افزایش در اندازه امکان اضافه نمودن حسگرها و تجهیزات بیش‌تر بدون نیاز به‌اضافه نمودن کابل‌های ارتباطی را فراهم -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۸۴‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی این وسیله نسبت به همنوعان خود سنگین‌ترء بزرگ‌تر و برای بالا آمدن نیازمند تجهیزات و یا وینچ است. این وسیله برای حرکت در بستر از چرخ یا زنجیرهای شیاردار استفاده می‌نماید و امکان شناور شدن و حرکت نمودن در مسافت‌های کوتاه را داراست. این دستگاه عموما به‌منظور یک فعالیت خاص همجچون بررسی خط جریان کاربرد دارد. - ربات‌های زیرسطحی خودکار" ربات‌های زیرسطحی خودکار که بانام اختصاری ۸1/۷ شناخته می‌شود بر اساس نیازهای پیمایشی کاربردهای مختلف دارد. این ربات به صورت خودکار در منطقه مورد نظر به ثبت داده‌ها می‌پردازند. ۱-۵-۴- ربات‌های کنترلی زیر آب بدون سرنشین " نمونه‌هایی از این ربات‌ها توسط دانشمندان غرب استرالیاء با توانایی پایش تا عمق ۲۰۰۰ متر (۱/۲۴ مایل) و وزن ۰ کیلوگرم (۲۴۲۵ پوند) بدون فریم و ۲/۵ تن (۵۵۱۲ پوند) همراه بافریم ساخته‌شده است. فریم به‌عنوان پوششی در اطراف دستگاه برای جلوگیری از وارد شدن صدمه به بدنه و تجهیزات ربات در هنگام جایگذاری در آب و یا انتقال به عرشه کشتی است. همچنین این ربات دارای یک چنگک نمونه‌گیر و دو بازو می‌باشد «شکل (۱۱-۴) نمایی از دستگاه ربات بدون سرنشین را نشان می‌دهد». این ربات قابلیت باقی ماندن در زیرآب به مدت ۲ الی ۳ هفته را دارا است اما به دلیل فضای محدودی که برای نمونه‌های جممع‌آوری‌شده دارد غالبا بعد از ۸ ساعت پایش در بستر به سطح بازگردانده می‌شود. این ربات توسط ۳ اپراتور (به‌منظور جلوگیری از تاثیر فشار حاصله از جریان بر دستگاه. پنل‌های خارجی در این نمونه طراحی نشده است) ۵۱5 ۷ 80110-۵1108 200 10۵۵ -۱ ۵۱5 ۷ 06/۵۵۲] ۸۵۵۵۵۷۵ -2 01۷ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصویربرداری بستر دریا ۹۹/1 ۸۵ اس ک ۹ بدکر ظ ی 1 یگ شکل ۱۱-۴- نمایی از دستگاه ربات‌های بدون سرنشین ۱-۱-۵-۴- روش کار ۱(- اتصالات و تجهیزات ربات باید توسط کاربر متبحر ۲۴ ساعت قبل از شروع عملیات موردبررسی قرار گیرد و از صحت کارکرد تجهیزات اطمینان حاصل شود (کابل‌هاء قطعات الکترونیکی آزمون حرکتی بازوهاء پمپ‌های به‌منظور عملکرد صحیح بررسی شود. ۲- کنترل مخزن‌های شناوری ۳- بررسی اختلال امواج ایجادشده و اتصالات اکلیریک و پی‌وی‌سی ۴- بررسی اتصالات دوربین - بررسی پایداری دوربین - اطمینان از ضد آب بودن اتصالات ۵- بررسی تصویر دوربین پس از کنترل اتصالات (وارونه یا زاویه‌دار بودن) ۶ پس از اطمینان از عدم نشت آب به دوربین امکان شروع عملیات فراهم است. ۷ اگر نشتی وجود داشته باشد باید مراحل ذیل را انجام داد: - پاک‌سازی دوربین برای جلوگیری از خوردگی - بازنمودن دوریین از روی ربات و انجام تعمیرات لازم ۸- بررسی جعبه کنترل -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ ٩۸/۱۰/۰۱‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی - ضد آب بودن - بررسی مجدد اتصالات ار تباطی - اطمینان از عدم وجود هرگونه قطعی ارتباط بین محیط دریایی و محیط بیرون از آب - کنترل فیوزهای کنترل -٩‏ بازدید از کلیه قطعات ربات ۰- اطمینان از برقراری ارتباط در همه بخش‌ها ۱- قبل از شروع عملیات باید عواملی همچون آب‌وهوا (سرعت باد. جهت باد و اثر متقابل جریان‌های سطحی, شفافیت) وضعیت تلاطم دریا (ارتفاع موج (115) بر اساس مترء پریود موج (10) بر اساس ثانیه) بررسی شود. ۳- انتقال ربات به‌وسیله یک جراثقال از عرشه به داخل آب (78/15۱) انجام می‌پذیرد (شکل ۱۲-۴) که این جراثقال ربات را به همراه فریم از عرشه کشتی بلند و به سطح آب انتقال می‌دهد (شکل ۱۳-۴). ۳- محل قرارگیری جراثقال انتقال فریم‌ها در کشتی باید به‌گونه‌ای باشد که اپراتور» تجهیزات و قایق‌های نجات از هرگونه آسیبی در امان باشد. ۴- انتخاب محل فریم بسیار مهم است زیرا باید به توان در هنگام بازیابی به‌راحتی آن را بر روی عرشه کشتی قرارداد. ۵- مسیر حرکت ربات در هنگام به‌آب‌اندازی, بالا آمدن و بازیابی باید عاری از هر مانعی باشد (شکل ۱۴-۴). ۶ ربات به‌وسیله تسمه‌ها و ریل راهنما به آب وارد می‌شود (قبل از انتقال به آب باید به موقعیت بخش جلویی کشتی توجه نمود. برداشت داده‌ها در این دستگاه وابسته به کاربرء محل انجام عملیات. نوع و اندازه کشتی است). ۷- باید توجه داشت که در حین انتقال (با توجه به حرکت‌های کشتی) آسیبی به کابل‌ها و ربات وارد نگردد. این مرحله از اهمیت زیادی برخوردار است. همچنین از وارد نمودن هرگونه نیروی اضافه به ربات باید جلوگیری شود. ۸- بعد از انتقال, برای مکان‌یابی. ربات از محفظه و تسمه‌های انتقال جدا می‌شود (باید توجه داشت. برای ایمنی. کار کنان نزدیک محفظه و قرقره‌ها نباشند). ۹ - حس‌گرهای مکان‌یابی از زمانی که ربات در سطح آب قرار می‌گیرد فعال می‌شود. ۰ بعد از انتقال ربات به آب. از طریق اتاق کنترل که بر روی عرشه کشتی قرار دارد ربات هدایت می‌شود (شکل ۴- ۵). آاتاق کنترل مجهز به تجهیزات الکترونیکی و الکتریکی بسیاری برای کنترل ربات است. ۱- نصب یک سامانه تهویه مناسب برای خنک نمودن دستگاه‌ها و متعادل نمودن فشار در بالای دستگاه‌ها در اتاق کنترل الزامی است. |- 16167 ۷1028616۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصویربرداری بستر دریا ۹۸/۱۰/۰۱ ۸۷ تجهیزات و اتاق کنترل و عرشه کشتی باید بر اساس استاندارد بین‌المللی با توجه به‌اندازه» کارایی و نوع ربات ۳- بعد از ورود ربات به داخل آب می‌توان محیط زیرآب را به‌وسیله دوربین‌های متصله در تلویزیون‌های اتاق کنترل ۴۳- این پایش به‌وسیله یک نفر که وظیفه هدایت ربات و ۲ پژوهشگر که به بررسی بستر می‌پردازند انجام می‌شود. ۶- در اتاق کنترل یک دکمه به‌منظور متوقف کردن عملیات در مواقع اضطراری وجود دارد که کاربر از مکان آن باید مطلع باشد. ۷- ثبت و ارسال اطلاعات محیط پایش با استفاده از دوربین‌های مداربسته" و کابل‌های انتقال امکان‌ پذیر است. ۸- در صورت نیاز به نمونه از چنگک‌ها برای نمونه‌برداری استفاده می‌شود. ۹- در پایان عملیات پایش, دستگاه به‌وسیله کابل اتصال به سمت فریم هدایت می‌گردد. 1 _ بت ۳ 3 و ۲ ۰ ۱ 5 سم یس ,7 1 رن 1 ا 4" ارم 5 سیک سس ی لا و1 مش ارو و چگ لس ۱1 ا ا و و ک وو را با یس که ار سس 1 مر رش ۹ ۱ کچ : : بخ که سس مس شکل ۱۳-۴- بررسی اتصالات و سامانه نگه‌دارنده ۳۷15 (1۷۷ن)ن)) 1010۷1۵10 0-۲۳11 م0[00 -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ ی ۹۸/۱/۰۱ راهنمای انداز ه‌گیری مه 33333333333 ۱ ی 1 ۳2 سیر . * ۳ رت کی ۰ رای رجا و » 1 . ۳ ا 4 و ۲ نج ی ی رک اس ی ۹ ۱ ام ۱ / ۱ رت ۱ 1 ۱ ات 7 یه ۱ 6 ء ۱ ۳۳ ۱ آموا. ۱ ۳ 7 ۱ ۱ اخ ۱ ۲ ۰ | ا اه 5 و ۱ * َ ج ۱ کصر یر سا ۰ ۲ سس شکل ۱۳-۴- انتقال دستگاه از عرشه کشتی به آب 9 7 ۶ رِ هه ۰ ۳ ۱ یک 2 ی ۱ ی ۹ َ ای ۰ 5 ۱ شکل ۱۴-۴- به آب‌اندازی ربات اد سر ی ۱ ی ۹ ۹1 7 ۳ ط : 1 ۹ ۱ ره قاس یرس ۱ وس کی مج , ۰ 1 ۹ ۱ 7 ۳ َ 2 5 ۱ ۹ 1 شکل ۱۵-۴ اتاق کنترل (تصاوبر ارسال‌شده از ربات) ی - -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نتصوبربرداری بستر دریا ۹۸/۱/۰۱ ۸۹ س وا شکل (۱۶-۴) الی شکل (۱۸-۴) شماتیکی از چگونگی عملکرد جرائقال, تجهیزات دستگاه و چگونگی اتصال به ارس ۸ 0 فجود دزا0 9 نایدا 7 8 7 سس لک |0۵ ۱ لاانضی اار ‎٩‏ ها [۱ ط ۰ ارم ها اک ۰ 1 زر ۱ 69 0 2 را 5 وی ۱ ۱ ۳ : 0 ۱ لد ری 0 ۳۷ 1ج بات 2 وسجم ۵010۷۵ ۳۳ ۸) ره ملس ی امک میک یی !| مساو ی ۶ رخاو نا من ۷۱۵۱۳۳۵۱ نید نی 54۳0 مک ۱ سس شکل ۱۶-۴- شماتیکی از عملکرد کلی ربات حا 5 ۲۵۷ ۲۵۲ ۱9۳۵۵9 20۵0 63۳۵۲۵ اس ی 1۳ سم خر /. ی / تخس هع 1 ۱ 2 ۹ ید / 50 ۰ ۴ ۹ ۹ ۲ رس : کم وه ری ۳ 7 و اف 0 (ر9۷, از 1 ۷ ۴ 7 مت ی سر ۱ 4۹ 0011/۳3۱6 8 ۱ ۱ 0 باه رتیه ید۳ . و ۰ ی ۸ ۹ وه ۴ ۹ و رصن ۳۹۶ ۲۷۱۵ : روا ادج ۱۷ : 9 و اج و ۴ 2 ۳۱00 3-۱۵ نوا 1 ما را موم پل هرلی) 0 8 3033و 00 موم خب ی یا (۱ 11 ۹. ۹ را تک ۱ ها ذ ۱ م۳ نه‌تی ۵8 << سوت ۹ ۹ ۹ 11 وا ای را گنای ما مس 0 و رس ۸ و۵۱ 8 اهزرم 5۵ را ی سس یه ی ی ی ی ِ با ۰ 7 : ۱ 1 ان اس 0 ی رو وی ۳ کر ۹ یط دوگ ۲ نو ۵ ۹ مرب تا و مس 1 ارات کب وی کش وی . ۷۱0۰ ۸07۸۱۱۱۵۳۷ : : م4 یج < ید ۳ ای ی ِْ اجب 2۳۵۲۵ 20310 2 مرن و ۹ سک .۰ شکل ۱۷-۴- محل قرارگیری تجهیزات ربات -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۴- ربا (شکل ۹-۴ دستگاه‌های شده است» ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌ش شکل ۱۸-۴- تجهیزات ربات ت زیردریایی خودکار" ردریایی خودکار به‌گونه‌ای طراحی و برنامه‌ریزی‌شده است که امکان پایش زیر سطح آب را فراهم ۱) این نوع از ربات‌ها به صورت خودکار عمل نموده و نیازمند اپراتور نمی‌باشند. انتقال داده‌ای در | پایش بستر دریا به صورت موقتی و یا دائمی از طریق سیگنال‌های ماهواره‌ای یا فرستنده‌های را ره از زیردریا به اتاق کنترل انجام می‌پذیرد «در شکل (۲۰-۴) مجموعه قطعات و تجهیزات این ر ۱0۵ 17300۵16۲ ۷۵۱۵|۵5 ن نوع از ذیویی به بات آورده |- ۸۱07 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصویربرداری پس ربات‌های خودکار داراء این ربات برای بررسی‌های به‌عنوان وسیله‌ای جدید در تر دریا ۹۹/1 قابلیت تغییر در برنامه‌های پایش با توجه به داده‌های زیست‌محیط زیرسطحی در سال ۷ ساخته و در سال ۱۹۷۰ بر اساس تحقه فن‌آوری دریایی مطرح شد. شکل ۱۹-۴- نمونه‌ای از ربات زبردریایی خودکار ۳ ۱۷۵۳۵۱۵ ۱۱۳۵۵۳۷۵۱۵۲ ۸010۳۵۲۳۵۶۹5 1 21111-2با | ی و ۳ ۳ ا ۱ ما 53 :012۵۱1۵۲ 0 493 :۱۳و ها ۷9 750 :۷۸۷۵۱9۲۱۱ ۸۵۸00۱ 05 - 0119۳۱۵۲6 80۷ - 0063۱09۲2 0۷۱۷۷ 5 ۱۷۱۲۱۵ 3 06 ع200 562۲0۳ - 606 م۷۱۳۵ ۳۳-۰ ۴ رح ۸۲۵۲۱۵۵۹۵۱۵۹۱۷ - ۲ 0 0 ع 2 نهد ۱۱۷۱/9 6 ۱0۱۱۳۲۵-5۱۵۲ ۱۵۷۱93110۱ ۱۱۵۲۸۵۱ 6وانام 30008116 18365 -- 0 30060160۲0۲۵16۲5 ۷9۵05 -- 40 ,۷۵۲۱۴۱۵ ۲۲۵۲۲ ۱1366 ۱۵ 0۷۲۵00065 ۵ ۱ 113۱500۲006۲ 3 اا0 ۵ ۲۵۱۵۱۱۷۵ ‎۵٩۲۱۵۱۵۱۱۵۲‏ 200 0 ۲1۵60 1 5۱2۲1۳۱9 ۷۲۵۷۷ :۸۳۱۹16۱۱362 6۳5 ,ص6ازاا5216 ۱۱۵۱۲۱ ۷( ۲8010 ۴۱۵۵۲۵۹۱۵۵: 25 ۵۶ 6 اا۱۵ ۱۱۱۵ ۱۱۱۵9۲2۵1۵0 ۴۱۵۵۱۲۵۲۱۶ 07 ,0666 ۵۲ا۹۵۱م۵۲۵ 00۳۱۲۵۱ 200 ۵۱۵۷210۲ 3091685. ۴۳۲۵۷۱۵۵۹5 5136۷ 00۳۱۲۵۱, 200 2۱۱0۷۷5 1۵۲ 119۳۱۶5 : 2 او وت 40 631605 0۲) ٩ ۵‏ 0۱۳1۲۵ 7۲ 0063۱ 5 4.5 :506060 ۲۷۵۷ ۵601۳: 4,500 شکل ۲۰-۴- مجموعه‌ای از قطعات ربات زیردریایی خودکار ل ی جمع‌آوری‌شده هستند. ات دانشگاه ماساچوست -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۲‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی ۱-۱-۶-۴ راهنمای‌های زیست‌محیطی الف - عمق - حداقل عمق قابل‌قبول برای ثبت داده‌ها و تصویربرداری از بستر برابر ۲ متر است. - حداکثر عمق تصویربرداری از بستر نباید بیش‌تر از ۷۵./ از عمق مشخص‌شده توسط سازنده باشد. درصور تی که میزان تغییرات سطح آب با توجه به‌سرعت حر کت باد (مقیاس بوفورت) تعیین می‌شود. سرعت باد ۶ گره ارتفاع موج ۴ فوت (۱/۲۱۹ متر). ج- جریان‌های دریایی - نباید از حداکثر جریان برنامه‌ریزی‌شده که ۷۵./ سرعت در نظر گرفته‌شده است تخطی کرد زیرا با افزایش د- میدان دید - عملیات پایش باید در طول روز انجام پذیرد و میزان دید عملیاتی باید حداقل برابر ۱ کیلومتر باشد. - حداکتثر مخاطرات. مربوط به برداشت‌های شبانه با میدان دید کم است. ه- تجهیزات - محوطه فضای عرشه ۱۵*۱۰ فوت (۲۳/۰۴۸* ۳/۵۷۲ متر)» حداقل فضای عرشه تابع ملزومات و اندازه ربات است. - تعبیه فضایی مناسب برای کار با لپ‌تاپ بر روی عرشه - تامین انرژی ۱۱۰ ولت برای لپ‌تاپ, شار کامل ربات برای انتقال داده‌ها - در صورت کمبود جاء گروه عملیاتی و اپراتور ربات می‌توانند از فضای کار موردنیاز صرف‌نظر نمایند. هرچند عواملی همچون وضعیت دریا و آب‌وهوا نیز می‌تواند محدودیت‌هایی در فعالیت اپراتور ایجاد نماید. - امکان ادامه کار ربات بدون تامین کننده انرژی نیز امکان‌پذیر است. اگرجچه نبود تامین کننده انرژی محدودیت‌هایی را در ارسال داده‌ها و تصویربرداری‌ها ایجاد می‌نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصویربرداری بستر دریا ۹۹/1 ۳ و- کشتی‌ها - کشتی باید مجهز به جراثقال‌ها و بالابرها برای به‌آب‌اندازی و بازیابی ربات باشد. - اپراتورها و کارکنان عرشه بید تمامی قوانین و نکات ایمنی مربوط به عرشه را در هنگام جاگذاری و بازیابی - انرژی موردنیاز بر روی عرشه می‌تواند توسط ژنراتورهای قابل‌حمل و یا ژنراتورهای آبی تامین شود. ۲-۱-۶-۴ عملیات به آب‌اندازی دستگاه - عملیات به‌آب‌اندازی و بازیابی ربات نیازمند دسترسی به تجهیزات ساحلی (اسکله) و یک قایق حمایتی است زیرا ردیاب‌های ربات‌ها دارای برد بالایی نیستند (شکل (۲۱-۴) چگونگی به‌آب‌اندازی یک فروند از این ربات‌ها را نشان می‌دهد). - گروه ساحلی به‌منظور کنترل ربات نیازمند قایق و یا چکمه‌های ضد آب هستند. شکل ۲۱-۴- به آب‌اندازی ۸1:۷ (8101) نماید. این قایق برای بازیابی دستگاه در انتهای عملیات یا در مواقع نامساعد شدن شرایط و آب‌وهوا برداشت کاربرد دارد. شایان‌ذکر است که گروه عملیات باید در تمام طول برداشت با گروه ساحلی در ارتباط باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ (۹۸/۱۰/۰ راهنمای انداز هگیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریابی ۳-۱-۶-۴- فعالیت‌های میدانی الف - فعالیت‌های اولیه گروه عملیاتی - فعالیت‌های اولیه گروه عملیاتی با توجه به انواع ربات‌ها متفاوت است که این فعالیت‌ها بر اساس کارخانه سازنده و تنظیمات ربات مشخص می‌شود. بنابراین باید به دستورالعمل‌های اولیه شامل عمق پایش, برد امواج رادیویی و میزان باتری دستگاه توجه نمود. - تعیین موقعیت جغرافیایی شروع» پایان و ایستگاه‌های بین راه باید توسط نشانه مشخص شود. - جهت‌یابی دستگاه هر ۳۰ دقیقه یک‌بار با به سطح آمدن انجام می‌شود. بنابراین باید در انتخاب مسبر دقت لازم را اعمال نمود تا مسیر عاری از هرگونه مانع باشد. - استفاده از فناوری صوتی سونار در شناسایی و پوشش محیط مورد پایش بسیار کاربردی است و کمک شایانی به شناسایی منطقه توسط پژوهشگران می‌نماید (شکل ۲۲-۴). 1۶۷۱۱۲۵۱ 6۵ ۳ ۳۳ ۳ + 0 1 ۱ ۳ , : » ۰ و یه دورود ۴ ۹ 18۵۵ را ۰ ۰ ه ۷ ۷۷ 2 ۰ ۱۷۲03 ره ( شکل ۲۲-۴- نحوه تصویربرداری ربات‌های خودکار - کنترل عمق با برنامه‌ریزی سونار برای عمق‌یابی - ربات‌های خودکار باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود تا زمانی که دستگاه برای به‌روزرسانی موقعیت جغرافیایی محل؛ به سطح آب می‌آید به‌وسیله ایریدیوم" با مرکز کنترل ارتباط برقرار نماید (شکل ۲۳-۴). [- 5 2- 111010 -------- صفحهٔ بعد -------- م - نصوبربرداری بستر در با رید از ۱ ۰ 2 ۱ 7/۳ شکل ۳۳-۴ ارتباط ابریدیوم با کشتی پشتیبان در حین انتقال به سطح و تبادل اطلاعات برنامه‌ریزی ربات‌ها خودکار برای ارسال تصاویر از سونار باید به‌گونه‌ای باشد که امواج رادیویی با امواج بازیابی است (شکل ۲۳۴-۳). اس ۳ ده یه هه ۲3 ی ۰ 9 َ ۱ سا 5 هک سس َ _ ۹ 7 سا سس 7 چست مه ص صت رها ۰ ۱ ِ را ت۵۷ هی ۱۱ ده درا ای شا : : بآ وم شمه - ص ۰ ی َ سا ط امیش اه در سر رو ی شکل ۳۴-۴ بازیابی ربات و انتقال به عرشه برگه‌های مربوط به برنامه‌های مأموریت شامل برگه‌های تجهیزات. برگه‌های مربوط به گروه عملیات و لحاظ حائز اهمیت است که در صورت برورز مشکل در داده‌های دستگاه می‌توان برای بررسی خطا ۹۵ ارتباطی ت قابل بررسی هاویا -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۹۶‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی در بایی بازیابی اطلاعات ازدست‌رفته از آن‌ها استفاده نمود. بنابراین باید قبل و بعد از عملیات دقت لازم در تکمیل نمودن این برگه‌ها اعمال شود. - فرم ارزیابی دستگاه, توسط کارخانه سازنده و مسئول فنی آن تکمیل می‌شود. در این فرم باید تمام توانایی‌های ارزیابی‌شده دستگاه نام‌برده شود تا در عملیات دریایی میزان مخاطرات به حداقل خود کاهش یابد. پر نمودن برگه‌های گزارش به‌غیراز به حداقل رساندن مخاطرات پیشرو این امکان را برای اپراتورهای دستگاه فراهم می‌آورد که در صورت ناآشنایی با عوامل محیطی و نبود نیروهای محلی متخصص بتوانند اطلاعات لازم ۲-۶-۴- سطح مخاطرات - احتمال پایش منطقه توسط دستگاه‌های دیگر بسیار کم است. اما گاهی اوقات تداخل در برداشت‌ها ایجاد می‌شود. درواقع باید فاصله ایمنی حفظ و ارتباط دستگاه با کشتی به صورت دوره‌ای بررسی شود. - عدم استفاده از تکنسین آشنا به محیط موجب بالا رفتن سطح مخاطرات و گم‌شدن دستگاه می‌شود. ۳-۶-۴ نکات کاربردی - قبل از راه‌اندازی ربات خودکار باید برای گروه عملیاتی و اپراتور سامانه جلسه‌ای به‌منظور آشنایی با پروژه برپا نمود. - آشنایی با تجهیزات. موقعیت جغرافیایی و مدت‌زمان عملیات - ارزیابی نرخ ریسک و تعیین خطرات بالقوه - راه‌اندازی ربات. بررسی مجدد روش عملیاتی. مشخص نمودن تجهیزات و مسئولیت کارکنان - برنامه بازیابی دستگاه و کنترل روش عملیاتی, تجهیزات و مسئولیت کارکنان در هنگام بازیابی - برنامه‌های مربوط به از دست دادن تجهیزات و دستگاه در حین عملیات. شناسایی منابع مخاطرات و بحث و بررسی درباره مراحل به دست آوردن اطلاعات و امکانات لازم به‌منظور رفع آسیب‌های واردشده به دستگاه. ۴-۶-۴- تابیدیه‌ها - تاییدیه حسگرهای موردنیاز برای مسیریابی ۵-۶-۴- پایش‌های محیطی - برنامه‌ریزی کانال ارتباطی ایریدیوم برای دریافت پیام‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نصویربرداری بستر دریا ۹۹/2/۰ ۹۷ - اگر برقراری ارتباط توسط سامانه‌های ار تباطی امکان‌پذیر نباشد باید از یک مودم صوتی استفاده نمود. ۷-۴- داده‌های غیرقابل‌قبول - اگر ربات خود کار بعد از ۳۰ دقیقه برای به‌روزرسانی موقعیت جغرافیایی خود به سطح آب منتقل نشود داده‌ها ازدست‌رفته محسوب می‌گردد. - درصورتی که دستگاه به‌وسیله امواج رادیویی مودم و یا ایریدیوم قادر به برقراری ارتباط نباشد داده‌ها ازدست‌رفته است. - با تغییر وضعیت آب‌وهوا از حالت تعادل امکان قطع ارتباط سامانه و از دست دادن اطلاعات محتمل است. بنابراین بازیابی دستگاه برای حفظ اطلاعات ثبت‌شده قبل از نابسامانی وضعیت آب‌وهوا الزامی است. - با میزان افزایش کشتی‌ها در محیط عملیاتی, امکان برخورد دستگاه با کشتی‌ها افزایش می‌یابد (ترافیک‌های دریایی) بنابراین بهتر است عملیات زودتر از زمان تعیین‌شده متوقف و به زمان دیگری منتقل شود تا زمانی که منطقه عملیاتی ایمن و خلوت شود. شایان‌ذکر است برای شروع مجدد عملیات باید تاییدیه‌ها کنترل و بررسی گردد. در شکل (۲۵-۴) و شکل (۲۶-۴) نمونه‌ای از تصاویر ثبت‌شده ربات‌های خودکار آورده شده است. ی رس یط شکل ۳۵-۴- نمونه‌ای از تصویربرداری توسط ربات خودکار زیردریایی -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ [ ی شکل ۰۱-۴ و بلند, ۹/۰ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زمین‌شناس 3333333333333333 1و۲ ,۳۸۱۳۷ امه ۷۹۵4۵ 1۱00:42۷۷ 1۱004 ۱00 ۱۳0 زرد دیزی 1 ۱۵۵۰5۵۷ (3) ۲ و را ی از هر ۱۷| ی ۱۳۳۵۱۵۹ این ۳ 05 8۲۳۵1۵۲۵۹ زره اه ۳ ۱ صَ 9 , ۰ ایو : دس ی ۱ : ۱ ۱ اوه موم را وا لس وتا (۱۸۵ ردان 0۳۳۵۲)) اش ۹۱000 1002 1۱0044۷ 00 100 ۷۷ 1۱00 0 (0) 85 ۰75۵ وم |اقامل ,اههد 34دبا 1۱00۷ ۷ ۴:9 رازه 10 ۳ ۲ ۲ ۲ ۲ لا ل 7 ۲ ۷ ۲ نی 3 ۱ ر مها ۱ 0 و ۳ را اک نید یامد ی :4 .ال .۰ ۹ ۲ زاره اس ود ‌ ۰ 3 +1۶17 : ۱ لاش 100 1۱00 ۱00 راهن 2 (۳) 8 ۰709 40 ام امم اجماچمم جاابی بو امم رون ۱۵۵45۷۷ نیشنهی دا ۱0۳0۷ ۷( ام ی مه سه- مه و او ی ود 5 و ۰ ی ۰ ۹ ۳ رس چم و ۱ ۳ : ۰ ۰ ّ ره ۰ ی 1 ۱ ۰ ۰ ۰ ۱ : ۰ 1 ۱ 1 ِ و : : ۷ ۰ 1 ۱ ۰ ۱ ۰ ۱ و هر ۰.۰ بت را صت مد ما پم عبت ای کف و اه موم کج هد ۹۹ 100 ۱00 زراه ناه :۱1 ۸ ۳ 100 100 مرو 0042 با هو (۵) 2 ً "و وومهسوری (00) 755 نی هه مدرم اد ۰ ْ ۳ اج را چپج ۳۹ ع ۳2( 1 مهو ال ]اه ۱ 1 ۷ دوز اه امش ور 1 لا 5 1 نه 3 (۳) 85 ۰708 ۶ رک ۱ ۱ ۰ ی 3 زا ( ّ / ر‌ ا 1 زو ۰ 1 ۱ ۱ ۵ وو8:۵ :۳ سا ْء هد ۹ :+ ‌ 5 بط زر هی نوی مها ۳ رم ۸ رت 1 از آش صکص وم اف 2 و ی 1000 100 259۳ ۱0042 8 (۳) 71385 ۸ (و) م3 1380 0۹ ی لامرن ار دا روم : ۰ : 207 هار۸ ند واگ 0 تیوه 58 ۱۵ ع۷ ۹ ۱ تیه اه 1 4 ۷اچر ۳ ۲ ۳ ۳ اس 70 و ۰ ۱ ۰ 1 : زر ۹ ۱ 712 :. یا و 3 ۰ ز پا مها ۷ 9( ۹ و0 32 تنل یت ۷ ماد » اش ها ۳ 0 م۱۵00 موق ممع 400 200( ۵ ۹ : 1 سم موه نک - نتایج عمق سنجی 2) برداشت نوار عرضی, 0) مشخصات بستر بر اساس شیارها (فلش‌ها). )) بستر شناسی بر اساس حذ ی‌ها. 0) نمایش بستر ۳ بعدی بر اساس شیارها (بر اساس فلش سفیدرنگ در تصویر ۲0 وع) مشخصات بسترشناسی بر ی دربایی وت اساس -------- صفحهٔ بعد -------- نیو سب ۱ فهرست وازگان -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۱- فهرست وازگان ۹۸/۱۰/۰۱ ۱۰ ۸ وسیله خودکار زیر آب (ماشین‌های بدون سرنشین) (/۸1۷) ۷۵۳۵۱۵۵ 1100۳۳۵۲۵۲ ۸۵1000۹ 0 بازتاب کننده (انعکاس امواج به همان سمتی که از آن منشا گرفته‌اند) رخ انس ۳ 8 قراول رفتن (دستگاهی برای یافتن امتدادنور) ور 111 وه دوربین مدار بسته (انتقال تصاویر برای پایش یک منطقه) (67۷)) 1210۷1۹(0۳ ۲1000-01۳۵1 )1 وسیله کنترل کننده جریان (قرار گیری در مسیر جریان برای بستن مسیر یا کم و زیاد کردن جریان) دی دراه 0 سامانه موقعیت‌یاب جهانی (سامانه اطلاعات مکانی) 015 ۳ تصویربرداری سرعت ذرات (/۳1۷) ۷۵1۵۵11۵1۲۷ 1۳۵26 ۳۵۲۵۱۵ 1 وسیله قابل کنترل از راه دور (وسیله متحرک در زیر آب) (/10۷) ۷۱۵1۵ 00/۵10۲ 000۵160 |۵۱ ] ر توده رسوبی (رسوبات حمل شده از بالادست به آب‌های آزاد) ی ۷ تجهیزات لبزر (کریستالی که برای فناوری لیزر اجسام جامد مورد (۷۸۵) 22161 21013111 ۷11۲11۱ استفاده قرار می‌گیرد) -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- منابع ومراجع ‎٩۹۸/۱۰/۰(‏ ۳ منابع و مراجع 1 ‏تاق0 ۹2لا با ,۷۷:۵۵ بل ,۱1۵7010 ۳۸۲۰ بزباظ‎ 2۲۵0 ٩176 200 ٩۳206 20 ‏کاخوآه‎ 1۵ 01۹1121٩ 0۵۵ ‏او محدوظ [م0ال۲۵] ۳۵۵ درز کاندو‌معل اهز مه مصهنامع۸‎ 190 )۷/ ۵۲ ۸1۳1۵(, ۳۵۲۲۱ 06 دعد۵ع۳۳۵‎ 200 ]۵ 010۹۰] ,(0 50۳ بط ۹۵۱۵۳۵۵ ۳۵۷1۳۵۵۹۵۵ نامدای ۳۵06 هام16 ماه 2 ۰( 110۰1.۸۳[۹۰) ,۱/1010086.00 0۸0-4 :۳۳0۲۳۱۲۳۹ 0۳۲۳۳۸۵1۵۵ ]51۸11۸۳ معا م10 جازد 1 ههام -3 ۰ ,1993 ,۳۵۳۵۳6۵ باه اع بطانهک تا م۸ کل 4 ۰ ۱-2 27 ,2008 ۳۵۷1۵۷۰ 500006 ۵1۵ معط ط 5 1 د2300د 2008 دعلعناهم ۵۲ دمم ۵۳ ک مزال هراد رز م۰1 604 ۳۳۱۵۵۵۰ س ۰ ,3-32 ,26 .108 5601161 ,۵۳182108 ۷210۵ ٩176 ۰‏ 87۵10 آ۵ ‎٩18201112006‏ 6 1۵ ۹۳۵ 2 ۵۳1957 ۸۵۷۵۳ ۲۵۷0۹5ظ ۷۷۲ ,۷۷/۵۳۵۰ ساها ,|۳۵ 7 3-۰ ,27 ۳۵۳۵1۵۵۰ 56016۵ ا0 0۳۳۵[ 8 5601166 00۳1 ناگ 1۵20 ۸۱۷۵۲ ۲۲۹۵۸۵ ۳۳۵۵۵۳۵ 006۵00 #حملمهاک آمعنحنطاممعی 6 ۰ .رگ ع۵ ]50-30100۳۳۵ :2002 ۳۳۵۵۳۵۵۰ داذراه ۸ 200 ۰( [20) ۸۵۹0012100۰ 0۳۵10۹ ۷1۵۳6 ۵ 11۳۵0 مدرک 0۷۷ مزا اهادها 1۵۳ معمناعلس 9 1اه 01ع01 اهنادمه 200 00۵100 1۵ عکقع 1 0۹606۵0 ۷10115 رال ,ب2014) ماه اه .ظ ,1۳0۹0۵ -10 ۰ ,30 :56010006 معددع0م۸0 ۱161۰ ,(4) ‎٩‏ م6 ام د 00 16 حل مزا هام0۲ دز حع0 ام 0 111062 2 1۳۵۵ 1412 20۵۵116 ۷1۵ ۵0018 +100 اهعد آهزعمامع0. .(ر2008) .0 مدع-۱ | 1 ۵۳16 آ۵ 011000 ۳۵ 1۵۶ دع و۳۵1 اهنا همه مه ۳:۵۵ .1999 .۵ ما -۱2 ٩1۳0:0016 02066 1386 (۷‏ 2 0۹۹10۵08 2007 3 معد0ظ بل ما2 1 ,۵۵1۷۵۵۲۵۳ -13 ٩۹1۵ 1۵۳ 2001102110 10 2 0۷۷182 ۰ ۰[ ,286,2۸ 2006 ۳۵۵0۵۲0۰ له اع دععطا 00 ۲ بعع ۸۳ ۵ ۱4 بآ 112210۶ 000۵1-۹0100 ,(ع۳ 001-0۳0 0/1) ماه مه طامط ,۱5-3۸۹۸ ۲02٩1 5۳۷6۷۰ )20[ ۰‏ اه 011166 ,۸1۹1۵1100 عزع ام دما۸ هه ع 0۵0 [۱1۵000۵ -۱6 06۰ .0)0.4) ۸ ,(2002) 50۳ هدر م0600 ۷۵۲ ۲۹0۵ 1.60۳ ,دوگ ۱7-06۵0 ۸۳۵5 200 ع امک 5201601 اوممناگ مهن ۸۷۵۲ ۲۳۵۵۹۵۵ چ۵ا۳۲ ۳۵۵ عع هدش جاناه0 -۱۵ 1-5-۰ .20 ۹50۳ ,۲6۷.2 بش۸ 5601100 دازمد اه دزد وادم۸ 5176 ۳۵۳۵ 2002 ۳۲۵۵۳۵۵۰ 001 5021100۲ 1۵۳۲ 5۵۵۵۲ ۳۳۵ ,(2013) 3۰ ۵۵00۰۶ رد۸ 1۰۷5 مقامت ۳۳۵۹۵۵ بل مه0ا ‏ 53 ۰ -19 ۰( دننک لمعزام‌مب۸ عک کسام ۲0 ۳۵۵۱۵02 که امم ول ما دحها) وه 00ععا ۱۳۳۰2319-۰ ۸0۰ ,2 ۷۹۵۱۲۳۵۰ 30 405 5 ,460 ج«مظط رازه10 6001608 مکعممننگ اجه او ص100 "مگ -20 ۲۶,۰ 001360 ۱۱ ,32 ,2005 بعع0ع0د آهزع010ع 2۳ اه ام مل و۳۳۱۵ ححل 200 ۷۵۱1۵0۳۲۰ ناجظ اظ 10 -ا2 /ابا0 2۹2820۷/20 .۰۷۷۷۷۷۰۵۵1۹۰2۹10 -22 23- ۰۷۷۷۷۵۵/03 ی ۵- امیری, ه. رضاعلی, و. (۱۳۹۴). «بررسی روش سنجش از دور آٌکوستیکی به‌منظور طبقه‌بندی رسوبات بستر دریا». دوره ششم.» شماره ۲ نشریه علمی- ترویجی نقشه‌برداری و اطلاعات مکانی. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود. افزون بر هفتصد عنوان نشریه تخصصی - فنی, در قالب آیین‌نامه. ضابطه, معیار, دستورالعمل, مشخصات فنی عمومی و مقاله. به‌صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده. تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 1160721711211111.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- دنه ون ها 40 120310065 128 ام 52 ۵۹۵ 1۵۶ ( ۵00۳۵۵ 12 ها 2 عا0 00 ۵ کل 0مم ای کلطا ان مومسم 1۸۵ 7 ( اه ۵1 1۲) داعع0د2 11111 ان (ر0۳ک) موس عم ناه 00 لها زوم کلطا 1۵ بفع 2عد او امع اعد 6 واه 200 011001 ۵ ۵۵ ۵۵ 110۳۳۵10 کعل10 0۳0۷ 1085 عدا ماه امه ند جعماعع 1۵۳۱۵۴ 0 (1958) ۳۵ بوزاط۲ ۵ عدنلم۸ اعد مادم 2 ۵۶ معا اهاط تج ا اعد 0 م۷۷۲۵ 1200 0 اعد و0 ۲۵۹ هام اعد ۳۵۶ ام دم عکه0 "عم امعم ۵۳۵۵ ۷۱1۳۵۵۲ اعماممع ( 00 2213600 2۳6 کعا مه 01 001 ۵ کعلا ۱ ۱1۵۳۳۵۵۵ ۳۵ ۵0۵۵۷۵۲۰ 6۷۱۳۵۵۵۰ 1۵۵۵ 1 00 م۵۵10 ۳۵ ۵۲6 ۷۳۵۲ ما۸ 1000۵0 عطا ما ده ماد بل[ رز نامه لامعا حدم ۵00 1 ]0 22110108 200۲۵16 200 351 1۵۶ کا 2002 عم ماع۷عل 0۷۷ 2 ۱۱۵ بو0 اد 1000 عطا دز عنام مد 6 0 ۷۱1۵ غاد اناد ۳۵ امعاعل اهط) مزال اعد 0۵ ۷۵۳۵0۷ ۷۵0۳ مععل دز عام هت ۷( 20 151۳۳۵ 006208212010 مزع ومع ان مسا ام موااعها ندال جر ۳110۵0 ۵۳6 ککع 0۳0 1۰ 1۳36 1 10160 ۵2۲6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ 3۳۵۵۱۱1۲ 151216 8۸00۲3 فعد ۲۳۵۵ )0 ۹۲3۱412۳۵ [60108212ی) ۵۳ ۵601۳۵5م۲۳ 5 ۲0 ۷10۳11160 ۶ ۲۳۵۶۵ 40 131۳۵۹۲۳۵۲۲۵ 1001۵ 0۲ 110 5 ۳۳۵۵۵۲۱۵۱ ۵00-7 لاک 10۳ 000۵ 010۵0 ما۸ عمط فص امعنصط 1 اه کدی اروت انس ۹ 200 )|000۹ اراد بشرهیشن۵/ ۱۱۹۱۱۳ 3233 2019 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ وه هو -------- صفحهٔ بعد -------- با عنوان «راهنمای اندازه گیری مشخصه‌های زمین‌شناسی دریایی» به بررسی و آرزیابی‌های مرتبط با بستر دریا از جمله نمونه‌برداری میدانی برای جمع‌آوری نمونه‌های دریایی استاندارد. روش‌های مورد تایید شناسایی جنس و اندازه دانه‌های رسوب در آزمایشگاه و شناسایی لایه‌های زیر بستر جهت بررسی منشا رسوبات و چگونگی چیدمان لایه‌های زیر بستر