سازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. حمهوری اسلامی ابران سازمان مدبریت و برنامه‌ریزی کشور سازمان مدیریت و برفامه‌ریزی کشور وزارت صنهت, مهدن و تجارت معاونت آمور معادن و صنایعق مهدنی امی نام ذ ات۱ هد دوه اد مور تعقام ضی و اجرایی دفتر نغفارت و بهره‌برداری 323333 و ا هداما ۱۱۱۱۱۱ هه ۱۳۹۶ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- )[( ۰ ۰ ۰ سارمان بر مت و ام رری سور ربیس سازمان شماره: ۳۳۵ بخشنامه به د تگاه‌های اجرایی. مهندسان مشاور 9 پیمانکاران نخشنا تاریخ: ۱۳۹۹۳۳۳/۱۷ موضوع: راهنمای انتخاب روش استخراج ذخابر معدنی به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و مواد (۶) و (۷) آبین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی- مصوب سال ۱۳۵۲ و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویب‌نامه شماره ۹ ۳۷ ۳ مورخ ۱۳۸۵/۱۴/۱۲۰ هیأت محترم وزبران)» به پیوست ضابطه شماره ۶۲۳ امور نظام فنی و اجرایی. با عنوان «راهنمای انتغاب روش استخراج ذخایر معدنی» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر, از تاریخ ۱۳۹۴/۱۰/۰۱ الزامی است. امور نظام فنی و اجرایی ان سازمان دریافت‌ کننده نظرات و پیشنهادهای اصلاحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصلاحات لازم را اعلام خواهد کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی امور نظام فنی و اجرایی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این آثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی, فنی, ابهام» ایام و اشکالات موضوعی نیست. از اآین‌روء از شما خواندده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایدراد وا شکال فد-ی مراتب را به صورت زیر گزار ش فرمایید: (- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشد<صکنید. ۲ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳ در صورت امکان من اصلاح شده را برای جایگزیدی ار سال نمایید. ۴ زذشمانی خود را برای تما س احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. ذشانی برای مکانیه مه تهران» میدان بهارستان» خیابان صفی علیشاه» سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء ۱ 133۳3333 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی ره ی مه در پیشگفتا ر استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام وظیفه تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرحهای توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. معادن یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی هر کشور است و سرمایه‌گذاری در این بخش علاوه بر تاثیر مستقیم در رشد اقتصادی آن کشور باعث توسعه غیر مستقیم سایر زیرساخت‌های اقتصادی و اجتماعی نیز می‌شود. به دلیل برخورداری کشورمان از دخایر معدنی با ارزش و متنوع» سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری در این بخش نیاز به توجه ویژه‌ای دارد. یکی از مهم‌ترین مراحل بهره‌برداری از هر ذخایر معدنی انتخاب روش استخراج آن است. انتخاب روش استخراج یک تصمیم استراتژیک و اساسی به شمار می‌آید که بر مسایل اساسی یک پروژه معدنی تاثیرگذار است. انتخاب صحیح روش استخراج باعث سوددهی بیشتر می‌شود و یک انتخاب نامناسب. سوددهی کم و حتی تعطیلی معدن (ضرردهی) را در پی خواهد داشت. در صورت انتخاب روش استخراج نامناسب تغییر در روش انتخاب شده در مراحل بعدی ممکن است دشوار و با صرف هزینه‌های روش استخراج مناسب هر ذخیره معدنی بر اساس ویژگی‌های آن» مشخصات سنگ میزبان و سایر شرایط جانبی انتخاب می‌شود. معمولاا تصمیم‌گیری بر اساس این ویژگی به یک روش استخراج منحصر به فرد منتمی نمی‌شود و باید از میان گزینه‌های مختلف, روش بهینه انتخاب شود. این ضابطه با عنوان "راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی " با هدف راهنمایی بهره‌برداران ذدخایر معدنی تهیه شده است.. با همه‌ی تلاش انحجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که آن‌شاءا... کاربرد عملی و در سطح وسیع این ضابطه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم خواهد نمود. در پایان» از تلاش و جدیت جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان آمور نظام فنی و اجرایی همچنین جناب آقای دکتر جعفر سرقینی مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی بخش معدن کشور در وزارت صنایع و معادن» کارشناسان دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این نشریه, تشکر و قدردانی می‌نماید. امید است شاهد توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. معاون فنی و توسعه آمور زیربنایی -------- صفحهٔ بعد -------- مجری طرح أقای جعفر سرقینی معاون امور معادن و صنایع معدنی - وزارت صنایع و معادن اعضای شورای عالی به تر تیب حروف الفبا فرزانه آقا رمضانعلی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس آرشد مهندسی صنایع بهروز برنا سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس مهندسی معدن محمد پریزادی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس ارشد مهندسی معدن عبدالعلی حقیقی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزری کشور کارشناس آرشد زمین‌شناسی جعفر سرقینی وزارت صنعت» معدن و تجارت دکتری مهندسی فرآأوری مواد معدنی علیرضا غیاتوند وزارت صنعتء معدن و تجارت کارشناس آرشد زمین‌شناسی اقتصادی محمد فاروق حسین دانشگاه تهران دکترای م‌هندسی مکانیک سنگ مصطفی شریف‌زاده دانشگاه صنعتی امیر کبیر کارشناس مهمندسی معدن کورش شهریار دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی استخراج معدن اعضای کارگروه تنظیم و تدوین به ترتیب حروف الفبا آقای مهدی ایران‌نژاد دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای م‌هندسی فرآوری مواد معدنی بهرام رضایی دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرأوری مواد معدنی علیرضا غیانوند وزارت صنعتء معدن و تجارت کارشناس آرشد زمین‌شناسی اقتصادی بهزاد مهرابی دانشگاه خوارزمی دکترای زمین‌شناسی اقتصادی اعضای گروه هدایت و راهبری پروزه خانم فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه آمور نظام فنی و اجرایی آقای اسحق صفر زاده کارشناس معدن مور نظام فنی و اجرایی پیش‌نویس این گزارش توسط آقای دکتر فرهاد صمیمی‌نمین تهیه شده و توسط کارگروه استخراج بررسی و تایید شده است و پس از آن به تصویب شورای عالی برنامه رسیده است. ب‌ِ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان فهرست مطالب فصل ۱- رده‌بندی روش‌های استخراج و ارایه شسرایط کاربرد آن ها شش ۲-۱- روش‌های استخراج سطحی ی ۲-۲-۱- روش‌های استخراج با ی و ۲-۲ معیارهای مربوط به مشخصات کاتسا ری ی ۲-۲-۲- شرایط زمین‌شناسی و آب‌ز مین شناسی و ۳-۲-۲- شرایط رو مکانیک ی ی ی و ۴-۲ اولویت‌بندی معیار ها ی و ۳-۲-۳ الگوی موریسو نش ی ۵-۲- ۳- الگوی همرین سس ی وم ۱۱ ۳ ۳ ۱۴ ۶ ۶ ۱۸ ۱۸ ۱۸ ۳۲ ۳۳ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۲۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۳۹ ۳۳ ۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۳-۳- روش 3۲[ اصلاح شل هو ۴۳-۳- مدل‌های تصمیم‌گیری چند معیار 0 ۱-۴-۳- روش تحلیل سلسله مرائیی سس ۳-۴-۳ روش شباهت به حل ید۵ لس ی ی ۳-۴-۳- روش تصمیم‌گیری چند معیاره پر میتی ۵-۴-۳ مدل‌های کر کییی سس فصل چهارم- ارایه راهنمای انتخاب روش استخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران..می ۲- ۴- بررسی قابلیت یب کار گیری الگوهای رایج انتخاب روش استخراج در یزان ی ح ۳۶ ۳۹ ۳۹ ۴ ۴ ۴۱ ۴۱ ۴۱ ۴۱ ۴۳۲ ۳ ۴۵ ۴۵ ۴۷ ۴۸ ۵۶ 1۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ دهبندی روش‌های استخراج و ارایه شرایط کاربرد آن‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- رده‌بندی روش‌های استخراج و ارایه تسرایط کاربرد آن‌ها ۳ ۱-۱- آشنایی در سطح و یا نزدیکی سطح زمین باشد. روش‌های استخراج سطحی نامیده می‌شوند و بر خلاف روش‌های زیرزمینی در روش‌های استخراج سطحی, عملیات آماده‌سازی و استخراج ماده معدنی در فضای باز انجام می‌شود و محدودیت استفاده از ماشین‌آلات با ظرفیت بالا وجود ندارد. ۳۲-۹- روش‌های استخراج سطحی ۱-۲-۱ روش‌های استخراج مکانیکی در این روش‌هاء از انرژی مکانیکی برای استخراج ماده معدنی استفاده می‌شود. استخراج مکانیکی معادن سطحی شامل روش‌های استخراج روبازء نواری» کواری و استخراج با اوگر است. در بین روش‌های یاد شده از نظر میزان تولید و کاربرد دو روش روباز و استخراج نواری در رتبه‌های اول و دوم قرار می‌گیرند. در روش‌های کواری و استخراج با اوگر» شیوه‌های خاصی به کار می‌رود که در مقایسه با دو روش دیگر کاربرد آن‌ها محدودتر است و درصد کمتری از تولید مواد معدنی در دنیا را به خود اختصاص می‌دهند. الف- استخراج روباز در روش روبازء از سطح زمین تا دسترسی به کانسنگ, روباره‌برداری شده و پس از دسترسی به کانسنگه استخراج آن در پله‌ها آغاز می‌شود. روباره برداشته شده در مرحله آماده‌سازی و حاصل از مرحله استخراجء در محل انباشتگاه (دپو) تخلیه می‌شود. عملیات باطله‌برداری و استخراج ماده معدنی بر روی یک یا چند پله عملیاتی انجام می‌گیرد. پله‌ها را تا عمقی از معدن که استخراج مواد معدنی صرفه اقتصادی داشته باشدء» طراحی و احداث می‌کنند. استخراج با این روش مستلزم ایجاد پله‌هایی است که در نتیجه آن گودالی به شکل مخروط ناقص معکوس (کاواک ) در زمین ایجاد می‌شود. شیب پله‌ها و شیب کاواک با توجه به ملاحظات ایمنی, زئومکانیکی و اقتصادی تعیین می‌شود. در بیش از ۸۰ درصد معادن روباز برای بارگیری و حمل از شاول و کامیون استفاده شده و ماده منفجره اصلی آنفو است. در معادن روباز چند پله ای باید به اندازه کافی جبهه‌کار ماده معدنی آماده‌سازی و باز شوند تا امکان تولید بدون وقفه و پیوسته در طول مدت بهره‌برداری وجود داشته باشد. ب- استخراج نواری روش نواری (سطح‌برداری) برای استخراج زغال‌سنگ و سایر کانسارهای لایه‌ای نظیر بوکسیت.» پتاس و نظایر آن‌ها به کار می‌رود. استخراج ماده معدنی در این روش به صورت برش " انجام می‌شود. روباره برداشت شده از هر برش در برش مجاور که قبلا استخراج شده است. ریخته می‌شود. عملیات بارگیری (کندن و برداشتن) و باربری به طور کلی به صورت یک فعالیت واحد و به کمک ماشین‌های بیل چرخشی و یا دراگلاین‌ها انجام می‌شود. به دلیل استفاده از بارگیری و حمل هم‌زمان» این روش بالاترین ظرفیت تولید را دارد و به همراه روش استخراج روبازه یک روش بزرگ‌مقیاس به حساب می‌آید. با توجه به توپوگرافی سطح زمین این |- ٩۶۳۲62 8 1 -2 1با707-0] -3 -------- صفحهٔ بعد -------- 3 راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی روش به دو روش مسطحاتی " (اگر ماده معدنی در زیر منطقه‌ای با توپوگرافی هموار قرار گرفته باشد) و روش استخراج کنتوری" (اگر پ- استخراج کواری روش استخراج کواری عمدتا برای استخراج سنگ‌های تزیینی و نما به کار می‌رود. این روش شبیه روش روباز است.ء با این تفاوت که بر خلاف روش روباز که هدف خرد کردن ماده معدنی است. در این روش ماده معدنی به شکل بلوک‌هایی با ابعاد نسبتا بزرگ و سطوح صاف از کانسار استخراج می‌شوند. به علاوه پله‌ها یا جبهه‌کارها در مقایسه با روش روباز کم ارتفاع‌تر و قائم هستند. ت- استخراج با اوگر اگر ادامه استخراج زغال‌سنگ با روش کنتوری اقتصادی نباشد. روش اوگر برای بازیابی بخشی از زغال‌سنگ‌های باقیمانده به کار می‌رود. در این روش» عملیات استخراج از طریق حفر یا ایجاد فضاهایی از رخنمون لایه زغال‌سنگ انجام می‌شود. در استخراج با اوگر روباره منتقل نمی‌شود و زغال‌سنگ به کمک ماشین اوگر که هدایت آن در سطح زمین انجام می‌گیردء استخراج می‌شود. ۳-۲-۱ روش‌های استخراج با آب در این روش‌هاء برای استخراج مواد معدنی از آب یا یک حلال مایع و از طریق جریان هیدرولیکی و یا واکنش انحلالی استفاده می‌شود. با وجود محدودیت‌های زیاد در به کارگیری این روش‌هاء به دلیل پایین بودن هزینه نسبی» جذابیت زیادی دارند. روش‌های استخراج با آب شامل استخراج هیدرولیکی و استخراج با شناور (برای کانسارهای پلاسری) و استخراج انحلالی در گمانه‌ها و الف- استخراج هیدرولیکی از روش استخراج هیدرولیکی بیشتر برای استخراج کانسارهای پلاسری استفاده می‌شود. در این روش» جریان آب با فشار معادل ۳ تا ۱۴ اتمسفر بر کانسنگ پلاسری به منظور خرد کردن آن پاشیده شده و سپس مواد معدنی خرد شده به همراه آب در مسیری که قبلا آماده‌سازی شده است. در اثر نیروی ثقل به محل جداسازی و با کارخانه تغلیظ ارسال می‌شود. در عمل برای افزایش تولید چند آبفشان به طور هم‌زمان به کار می‌رود. شرط اصلی استفاده از این روش وجود آب کافی در منطقه است. ب- استخراج با شناور استخراج با شناور» روشی برای استخراج از کانسارهای پلاسری در زیر آب است. در این روش» استخراج معمولا از روی سکوی شناوری انجام می‌گیرد که در آن تجهیزات فرآوری و انتقال باطله نیز قرار دارد. شناورها به دو دسته شناورهای مکانیکی و شناورهای هیدرولیکی تقسیم می‌شوند. این روش یک روش بزرگ‌مقیاس است و ظرفیت تولید آن به دلیل تعداد پرسنل بسیار کم از سایر پ- استخراج انحلالی امروزه جادبه‌های تولید کانسنگ با روش استخراج انحلالی به عنوان یک روش استخراج اولیه یا ثانویه افزایش یافته است. هر چند برخی فعالیت‌های آماده سازی یا استخراج در این روش‌ها در زیر زمین انجام می گیرد. ولی بیشتر عملیات از سطح زمین هدایت و [- ۸۲۵۵۸ 8 2- ۲۵۱110۴ 8 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- رده‌بندی روش‌های استخراج و ارایه شرایط کاربرد آن‌ها ۳ انجام می‌شود به همین دلیل این روش‌ها در رده روش‌های سطحی قرار می‌گیرند. روش استخراج انحلالی در استخراج کانی‌های قابل حل یا گدازپذیر یا موادی که قابلیت تبدیل به دوغاب را دارندء به کار می‌رود. ت- فروشویی فروشویی " روش استخراج شیمیایی یا بیوشیمیایی مواد معدنی از کانسنگ برجا و یا مواد خرد و انباشت شده است. فرآیند استحصال ممکن است صرفا شیمیایی و یا بیوشیمیایی باشد. فروشویی به دو صورت برجا و یا فروشویی مواد معدنی استخراج و انباشت شده انجام می‌شود. فروشویی مواد انباشت شده یک روش استخراج ثانویه است که می‌توان آن را در گروه روش‌های فرآأوری نیز قرار دادء زیرا در آن عیار نیز افزایش می‌یابد. فروشویی برجا را می‌توان یک روش استخراج ثانویه و یا اولیه محسوب کرد. وقتی که فروشویی بر روی یک کانسار بکر و دست نخورده پس از آماده‌سازی‌ها و آتشباری انجام می‌گیرد در واقع یک روش استخراج اولیه است. ۳-۲-۱ مقایسه روش‌های استخراج سطحی جدول ۱-۱- مقایسه فنی روش‌های سطحی استخراج معادن تس سس که سس سک سس سس سس سا سس [- 8 -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای انتخاب رونس استخراج ذخایر معدنی ۳-۱- روش‌های استخراج زیرزمینی در روش‌های زیرزمینی که کلیه عملیات استخراجی در زیر سطح زمین انجام می‌شود. با توجه به اهمیت نگهداری کارگاه استخراج» روش‌های استخراج زیرزمینی را به سه دسته روش‌های بدون نگهداری» همراه با نگهداری و روش‌های تخریبی ۱-۳-۱- روش‌های بدون نگهداری روش‌های بدون نگهداری آن دسته از روش‌های استخراج زیرزمینی هستند که اساسا خود نگهدارند و نیاز چندانی به سیستم‌های نگهداری مصنوعی ندارند. در برخی از معادن زیرزمینی بدون نگهداری از وسایل نگهدارنده سبک (چوب و پیچ‌سنگ و یا قاب‌های فلزی) به صورت موضعی استفاده می‌شود. مهم‌ترین روش‌های بدون نگهداری عبارتند از: الف- روش اتاق و پایه روش اتاق و پایه کلاسیک برای استخراج کانسارهای لایه‌ای شکل افقی و یا تقریبا افقی (شیب کمتر از ۱۵ درجه)» مسطح و کم ضخامت (ضخامت متوسط ۲ تا ۶ متر) به کار می‌رود. در این روش» ذخیره معدنی به چند پهنه تقسیم شده و فضاهای استخراجی به فواصل منظم از یکدیگر احداث می‌شوند. وظیفه اصلی نگهداری فضاهای استخراجی به عهده پایه‌هایی با سطح مقطع مستطیلی یا مربعی از جنس ماده معدنی است. به دلیل شرایط خوب کاری» این روش برای استخراج زیرزمینی زغال‌سنگ» مواد غیرفلزی مختلف و برخی از کانی‌های فلزی در اعماق کم تا متوسط بسیار مناسب است. استخراج با روش اتاق و پایه شامل دو مرحله استخراج اولیه و ثانویه است. در مرحله استخراج اولیه ماده معدنی از اتاق‌ها و میان‌برهای داخل پهنه برداشت می‌شود. در استخراج ثانویهء تا آنجا که ممکن است. پایه‌ها به صورت استخراج پسرو بازیابی می‌شوند. ب- روش کارگاه و پایه روش استخراج کارگاه و پایه روش استخراج زیرزمینی متداول ذخایر غیر زغال‌سنگی است. برای اجرای این روش شیب کانسار باید کمتر از ۳۵ درجه و ضخامت آن زیاد باشد. استخراج کارگاه و پایه روشی بدون نگهداری است که طی آن فضاهایی به صورت افقی و بر اساس یک الگوی منظم یا غیر منظم در کانسار احداث شده و از جاگذاری پایه برای نگهداری زمین استفاده می‌شود. عنوان کارگاه و پایه به جای اتاق و پایه هنگامی مطرح است که معدن دو ویژگی از سه ویژگی زیر را داشته باشد: - شکل و اندازه پایه‌ها نامنظم و یا دارای جانمایی تصادفی - ضخامت کانسار نسبتا ضخیم تا ضخیم (بیش از ۶ متر) - کانسار غیر زغال‌سنگی استخراج کارگاه و پایه در مورد کانسارهای ضخیمی که استخراج آن‌ها در یک مرحله امکان‌پذیر نیست. به صورت پله‌ای کردن (ابتدا استخراج قسمت بالایی و بعد قسمت پایینی) و یا لقمه‌کنی (ابتدا استخراج قسمت پایینی و بعد قسمت بالایی) انجام می‌شود. پ- روش انباره‌ای استخراج انباره‌ای یک روش عمدتا باللاسری است که در آن کانسنگ در برش‌هایی افقی استخراج و مواد خرد شده برای نگهداری موقت دیواره‌ها و ایجاد یک سکوی کاری برای پرسنل, در کارگاه باقی گذاشته می‌شود. این روش برای کانسارهای رگه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- رده‌بندی روش‌های استخراج و ارایه تُسرایط کاربرد آن‌ها ۷ با ضخامت ۱ تا ۲۰ متر مناسب است. به دلیل افزایش حجم مواد معدنی پس از خردایش, برای تامین فضای کاری مناسب باید ۳۰ تا ۰ درصد آن در خلال هر مرحله انفجار از کارگاه بیرون کشیده شود. مابقی مواد معدنی خرد شده پس از این که کارگاه به بالاترین حد خود رسید. تخلیه می‌ شود. این امر مانع از دسترسی به ۶۰ تا ۷۰ درصد کانسنگ تولید شده در حین استخراج کارگاه و منحر به راکد ماندن بخش عمده‌ای از سرمایه است. در روش استخراج انباره‌ای با چال‌های بلند. چال‌های انفجاری از دویل‌های کناری حفر و خرجگذاری می‌شوند. خصوصیات ماده معدنی در روش استخراج انباره‌ای بسیار مهم است. ماده معدنی خرد شده در مدتی که در کارگاه انبار شده است. نباید دارای خاصیت چسبندگی مجدد باشد. همچنین مواد معدنی سولفیدی که دچار خودسوزی می‌شوند را نمی‌توان با این روش استخراج کرد. معمولا اکسایش برخی از مواد معدنی باعث کاهش درصد بازیابی در مرحله تغلیظ می‌شود. لذا روش استخراج انباره‌ای برای این گونه مواد مناسب نیست. ت- روش استخراج از طبقات فرعی استخراج از طبقات فرعی یک روش استخراج قائم بالاسری است که برای کانسارهای قائم و یا پرشیب (شیب بیش از ۴۵ ترجیحا بیش از ۶۰ درجه) با ضخامت بیش از ۶ متر و دارای شکل منظم به کار می‌رود. برای کانسارهایی با ضخامت ۶ تا ۲۰ متر کار گاه‌ها موازی امتداد ماده معدنی طراحی شده و اگر ضخامت ۲۰ تا ۵۰ متر باشد.ء کارگاه‌ها باید عمود بر امتداد ماده معدنی طراحی شوند. کانسارهایی با مقاومت متوسط تا زیاده مقاومت سنگ بالا تا نسبتا بالاء عدسی یا لایه‌ای» با عیار متوسط و یکنواخت تا نسبتا یکنواخت برای این روش مناسب هستند. از نظر عمق نیز ماده معدنی ممکن است در اعماق متوسط تا زیاد قرار داشته باشد. ۳-۳-۱- روش‌های استخراج همراه با نگهداری روش‌های استخراج همراه با نگهداری روش‌هایی هستند که در آن‌ها برای تامین پایداری فضاهای استخراج شده و کنترل زمین در سرتاسر معدن میزان قابل توجهی وسایل نگهداری مصنوعی مورد نیاز است. این گروه از روش‌های استخراج زیرزمینی در سنگ‌های با مقاومت ضعیف تا متوسط کاربرد دارند. الف- روش کندن و آکندن روش کندن و آکندن (کند و آکند) روش همراه با نگهداری است که کاربرد زیادی دارد. این روش برای کانسارهای رگه‌ای با لایه‌ای (منظم و نامنظم) نسبتا پرشیب و با ضخامت کم تا متوسط (۲ تا ۳۰ متر) با گسترش نسبتا زیاد مناسب است. معمولا از باطله‌های استخراج شده از کارگاه استخراج و یا آماده‌سازی راهروها و یا باطله‌های کارخانه فرآوری به عنوان مواد پرکننده استفاده می شود. در این روش که به طور معمول یک روش استخراج بالاسری استء ماده معدنی به صورت برش‌هایی افقی در کارگاه استخراج شده و به جای آن باطله یا مواد پرکننده ریخته می‌شود. پر کردن در این روش کاملا با عملیات و چرخه استخراج وابسته است و فعالیت مستقلی نیست. گزینه‌های مشتق از این روش به همراه مواد پرکننده سیمانی در شرایط بسیار ضعیف کانسنگ و دیواره‌ها جایگزین روش کرسی‌چینی شده است. ب- روش استخراج ستونی روش ستونی یک روش استخراج بالاسری است که در آن برای کنترل سقف از ستون‌های چوبی همراه با وسایل نگهداری ساده به طور تصادفی استفاده می‌شود. کارگاه ستونی پس از استخراج به صورت فضای باز رها شده و یا با مواد خاکریز و باطله پر می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی استفاده از این روش برای کانسارهای کم ضخامت (کمتر از ۴ متر) با شیب متغیر (۴۵ تا ۵۰ درجه) و یا لایه‌ای با سنگ‌های در روش کرسی‌چینی پرهزینه‌ترین روش در میان روش‌های استخراج است. به همین دلیل کمترین کاربرد را دارد. در این روش بلوک‌های کوچکی از کانسنگ استخراج و به جای آن چارچوب‌های منشوری شکلی از چوب (کرسی) که به صورت سازه‌های نگهداری کاملی در آمده‌اند. قرار داده شده و با مواد پر کننده پر می‌شود. این روش» برای هر شکل و هر شیبی از ماده معدنی ترجیحا بالای ۴۵ تا ۵۰ درجه حتی در کانسارهای کم شیب مشروط به اینکه راهروهای عبور مواد دارای شیبی بیش از زاویه قرار سنگ ۳-۳-۱ روش‌های استخراج تخریبی یکی از راه‌های کنترل فضای استخراجی برای ادامه عملیات استخراج زیرزمینی تخریب کمربالا به منظور پر کردن فضای استخراج شده است. روش‌های استخراج تخریبی شامل سه روش جبهه‌کار بلنده تخریب در طبقات فرعی و تخریب توده‌ای است. در این روش‌ها مواد تخریب شده فضای استخراجی را پر کرده و سطحی به عنوان سطح تخریب در زمین و بالای کانسار ایجاد می‌کند. قابلیت تخریب کمربالا مهم‌ترین شرط استفاده از این روش‌ها است. الف- روش جبهه‌کار بلند در این روش ماده معدنی به صورت برش‌هایی در امتداد خط مستقیم در طول جبهه‌کار استخراج می‌شود. به منظور ایجاد فضایی ایمن برای عملیات استخراج و حمل, در طول مدت استخراج» جبهه‌کار نگهداری و در فاصله معینی از جبهه‌کارء سقف تخریب می‌شود. این روش برای سنگ‌های سخت و نرم قابل اجرا است. در معادنی با سنگ‌های سخت.ء از حفاری و آتشباری استفاده شده و از آنجا که ارتفاع کارگاه محدود است معمولا این معادن غیر مکانیزه هستند. استخراج زغال‌سنگ و پا سایر سنگ‌های نرم با این روش را می‌توان به طور کامل مکانیزه کرد. در استخراج مواد نرم نیازی به استفاده از عملیات چالزنی و آتشباری نیست و امکان به کارگیری ماشین‌آلات مکانیزه مختلف از جمله رنده و زغالبر" وجود دارد. ب- روش تخریب در طبقات فرعی در روش تخریب در طبقات فرعی» جهت استخراج ماده معدنی رو به پایین است و هم‌زمان با پیشروی» سقف تخریب می‌شود. در این روش هر یک از طبقات اصلی به طبقات فرعی تقسیم و استخراج ماده معدنی درون طبقات فرعی انجام شده و کمربالا هم‌زمان در داخل فضای خالی حاصل از استخراج تخریب می‌شود. در استخراج ماده معدنی با این روش» هم‌زمان امکان عملیات در هر یک از طبقات فرعی وجود دارد. مقاومت کانسنگ مناسب برای استخراج با این روش متوسط تا مقاوم و مقاومت کانسنگ از روش‌های بدون نگهداری کمتر و از روش تخریب توده‌ای بیشتر است. |- ۲ 2- 502۳۲0۳ 7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- رده‌بندی روش‌های استخراج و ارایه تُشسرایط کاربرد آن‌ها ۹ پ- روش تخریب توده‌ای روش استخراج تخریب توده‌ای کم هزینه‌ترین روش استخراج زیرزمینی است که از جنبه هزینه با روش استخراج روباز برابری می‌کند. از این رو مناسب‌ترین روش استخراج زیرزمینی برای کانسارهای کم عیار و پورفیری است. روش استخراج تخریب توده‌ای یک روش استخراج غیر انتخابی است و امکان جداسازی باطله از ماده معدنی در کارگاه وجود ندارد از این رو استخراج کانسارهایی با توزیع عیار یکنواخت و منظم با این روش اولویت دارد. تخریب توده‌ای عموما برای استخراج کانسارهای توده‌ای یا لایه‌ای ضخیم و نسبتا منظم با شیب زیاد (ترجیحا بیش از ۶۰ درجه» در صورت ضخیم بودن» کانسار ممکن است افقی باشد) و ضخیم (ضخامت بیش از ۳۰ متر) که گسترش جانبی آن زیاد باشد مناسب است. عمق کانسار باید در حدی باشد که فشار روباره از مقاومت سنگ بیشتر شود 2-۳-۱ روش‌های ویژه روش‌های استخراج زیرزمینی که گزینه‌های مختلف روش‌های استخراج زیرزمینی ارایه شده قبلی و یا ترکیبی از آن‌ها هستند به صورت جداگانه در این بخش با عنوان روش‌های ویژه ارایه شده است. الف- روش پسروی قیفی قانم این روش در حقیقت گزینه‌ای از روش‌های انباره‌ای و استخراج از طبقات فرعی و ترکیبی از این دو روش است. شیب ماده معدنی در این روش باید بیشتر از زاویه قرار مواد خرد شده باشد تا مواد معدنی خرد شده در اثر نیروی وزن به راحتی از بالا به پایین کارگاه حرکت کنند. این روش یک روش استخراج غیر انتخابی است. آهنگ تولید در روش پسروی قیفی بالا است و ارتفاع انتخاب شده برای کارگاه بستگی به مقاومت ماده معدنی» دقت حفاری و استحکام کمربالای ماده معدنی دارد. ب- روش برش از بالا روش برش از بالا یک روش پایین‌رو است که ماده معدنی چالزنی» انفجار و برداشته شده و سنگ‌های باطله کمربالا خود به خود تخریب می‌شوند. در این روش از نگهداری چوبی استفاده می‌شود و برای جدا کردن باطلهء کمربالا و ماده معدنی کف کارگاه را قبل از تخریب و کشیدن ستون‌ها با تخته‌های چوبی» تورهای سیمی و نظایر آن‌ها می‌پوشانند. مصرف چوب در این روش از روش کرسی‌چینی کمتر ولی ظرفیت تولید آن بیشتر است. پ- روش استخراج با سپر این روش» یک روش استخراج پایین‌رو است که در آن به منظور محافظت کارکنان از ریزش سنگ‌های سقف از سپرهای مخصوصی استفاده می‌کنند. اسکلت اصلی این سپرها تیرآهن‌هایی با طولی برابر ضخامت لایه است. روی این تیرآهن‌ها را با الوارهای چوبی و تور سیمی می‌پوشانند و با نبشی‌هایی تقویت می‌کنند. این سپر سقف کارگاه را تشکیل می‌دهد. این روش برای استخراج لایه‌هایی با ضخامت ۳,۵ تا ۱۵ متر مناسب است. برای استخراج لایه‌هایی تا ضخامت ۱۰ متر از سپر منفرد و برای ت- روش جبهه‌کار کوتاه روش استخراج جبهه‌کار کوتاه از روش استخراج اتاق و پایه مشتق شده است. در روش جبهه‌کار کوتاه همانند روش اتاق و پایه از ماشین استخراج پیوسته استفاده می‌شود و لیکن شکل ظاهری این روش مشابه روش جبهه‌کار بلند است. با این تفاوت که طول -------- صفحهٔ بعد -------- 1 جبهه کار در جبهه ذخایری با ضخام ث_ استخراج منظور از است استخراج شده مه ایجاد و سپس بر ۵-۳-۱ مقاد در جدول ۱- امکان استخراج معدئنی جبهه کار ن برای ل مواد با جت توده‌ای کنترل نقاط -------- صفحهٔ بعد -------- و۱۱ مور در انتخاب -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- و لک ۸ ۵ 0 ن ۵ ۱ ۸ ۲ صل دوم- عوامل موثر در اند ۱-۱- آشنایی در این فصل,» معیارهای و گروه کلی تقسیم می‌شو نندسی کانسار از جمله شب ی‌دهد. لیکن این موضوع : روش اصلاحی ارایه شده در دانشگاه بریتیش کلمبیا ۲-۲- معیارهای مربو ومکانیکی و خواص جانبی خاب روس استخراج موثر در انتخاب روش استخراج و ارزیابی آن ارایه شده است. معیارهای موثر در انتخاب روش است د. گروه اول معیارهای مرتبط با مشخصات کانسار هستند که از این گروه» می‌توان به شاخ ب» عمق و نظایر آن اشاره کرد. گروه دیگر از این معیارها مرتبط با ذخیره معدنی نیستند و شرایط رایط اقتصادی و وضعیت بازار را در برمی‌گیرند. هر چند تاثیر عوامل محیطی در بلند مدت خود 4 معنی کم اهمیت‌تر بودن این عوامل نسبت به معیارهای گروه اول نیست. در جدول ۱۱-۲ جدول ۱-۲- الگوهای انتخاب روش استخراج معیارهای در نظر گرفته شده ضخامت. شکل, شیب. مقاومت ماده معدنی و دیواره‌ها ضخامت ماده معدنی, انباشتگی انرژی کرنشی (0(1. فاصله‌داری درزه‌هاء شرایط درزه‌ها , وضعیت آب‌های زیرزمینی شکل, ضخامت. شیب. ضخامت روباره. توزیع عیار» 1655 (1۹)(1 و مقاومت برشی درزه‌ها برای ماده معدنیء سقف و کف عمق, مقاومت ماده معدنی و کمرهاء هندسی (شکل, شیب. ضخامت و ابعاد) کف. گازخیزی (کم» متوسط یا زیاد). شرایط حفر (برش آسان یا سخت) شکل, ضخامت. شیبء مقاومت ماده معدنی, تولید, قابلیت تخریب, (8)(1, مقاومت سنگ بکرء فاصله‌داری درزه‌هاء شرایط درزه‌هاء شرایط آب زیرزمینی وسایل نگهداری گازخیزی, خوداشتعالی, مقاومت و استحکام ماده معدنی و دیواره‌هاء شرایط آب زیرزمینی, هزینه‌های معدنکاری, هزینه سرمایه‌گذاری, آهنگ تولید» هزینه پرسنلی 0 برازاهان 1۵۵ :۹12ا و ای 51۳۵ 51206 م۸ نککطا و۳۵۵ ککق ۹۵4 ط به مشخصات کانسار ۱۳ _ خراج به ص‌های را نشان لگوهای ۲۰۰۳ ۳۲۰۰۴ :1 شرایط -------- صفحهٔ بعد -------- 73 راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی ۱-۲-۲ مشخصه‌های هندسی کانسار مشخصه‌های هندسی عبارت از شکل, ابعاده ضخامت., شیب و عمق ذخیره معدنی هستند که در تمامی‌الگوهای پیشین ارایه شده برای انتخاب روش استخراج, در نظر گرفته شده‌اند. الف - شکل شکل کانسار عامل مهم در انتخاب روش استخراج است. معمولا ذخایر معدنی حجم هایی با شکل هندسی منظم و مشخصی نیستند. برای تشریح شکل می‌توان شکل سه‌بعدی از ذخیره را با ترسیم مقاطع موازی یا متقاطع مدلسازی و برای تفکیک آن‌ها از اصطلاحاتی نظیر لایه‌ای توده‌ای و نامنظم و نظایر آن استفاده کرد. از نظر شکل, شش نوع کانسار به شرح زیر معرفی شده است: - کانسارهای توده‌ای: این کانسارها گسترش افقی (جانبی) و قائم قابل ملاحظه‌ای دارند. به عبارت دیگر تمامی ابعاد کانسار نزدیک به هم هستند. برای - کانسارهای لایه‌ای: در این نوع کانسارها ضخامت کانسار در برابر دو بعد دیگر اندک است. اغلب کانسارهای رسوبی مانند زغال‌سنگ و بعضی از کانسارهای تبخیری مانند گچ. نمک و پتاس در این رده قرار دارند. - کانسارهای رگه‌ای نازک: رگه‌های نازکی از ماده معدنی با ضخامت کمتر از ۳ متر که معمولا گسترش طولی زیاد دارند و در بین فضاهای باز شده سنگ‌های در برگیرنده نمایان می‌شوند. اکثر کانسارهای فلزی در این رده واقع می‌شوند. - کانسارهای رگه‌ای ضخیم: تفاوت این گروه با کانسارهای رگه‌ای نازک در ضخامت آن‌ها است. ضخامت این نوع از کانسارهای رگه‌ای بیشتر از ۳ متر است. - کانسارهای عدسی شکل: کانسارهایی که شکل ماده معدنی عدسی شکل است. اغلب کانسارهای کرومیت در ایران عدسی شکل هستند. - کانسارهای پلاسری: کانسارهایی که به صورت دانه‌های منفصل در داخل زمینه‌ای از رسوبات (نظیر شن و ماسه) و نظایر آن قرار دارند و معمولا دارای گسترش سطحی زیادی هستند. از جمله کانسارهای پلاسری می‌توان به طلا و پلاتین اشاره کرد. تقسیم‌بندی خلاصه‌تری نیز برای بیان شکل کانسار در الگوهای امتیازدهی عددی انجام شده است که طی آن مواد معدنی به سه گروه توده‌ای, لایه‌ای و رگه‌ای تقسیم شده است. کانسارهای توده‌ای دارای ابعاد نسبتا بزرگ و تقریبا برابر با یکدیگر هستند. در کانسارهای لایه‌ای بعد ضخامت در برابر دو بعد دیگر ناچیز است و در کانسارهای رگه‌ای نیز ضخامت در برابر ابعاد دیگر کمتر است و تغییرات شدید و نامنظمی در ابعاد آن مشاهده می‌شود. در اکثر الگوهای انتخاب روش استخراج از تقسیم‌بندی دوم استفاده شده است. لذا در این راهنما نیز به کارگیری آن توصیه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- عوامل مونر در انتخا گسترش کانسار را می‌توار موثر در انتخاب روش استخرا پ- شیب ماده معدنی شیب ماده معدنی یکی از - کانسارهای کم شیب - کانسارهای با شیب م ت- عمق کانسار استخراج از طبقات فرعی در |: که بدون نگهداری مناسب به زیاد وجود ندارد زیرا در این اء جدو استخراج از طبقات فرعی ب رونس استخراج عاد ذخیره معدنی ارتباط مد عوامل موثر در انتخاب روش سیب بیش از ۱( درجه) (حتی روش‌های استخراج ز عماق زیاد کاربرد کمتری دا سختی می‌توان از ریزش > ماق, با افزایش ابعاد پایه‌هاء پارهای هندسی کانسار براء ۲-۲- شسرایط مناسب روثر شکل کانسار هر شکلی (ترجیحا مسطح) لایه‌ای ضخیم‌لایه یا توده‌ای لایه‌ای لایه‌ای لایه‌ای هر شکلی توده‌ای یا لایه‌ای ضخیم لایه‌ای لایه‌ای یا عدسی شکل لایه‌ای یا عدسی شکل لایه‌ای منظم تا نامنظم هر شکلی لایه‌ای لایه‌ای با توده‌ای لایه‌ای با توده‌ای ۹( یرزمینی) را در عمق محدودی م مربال" جلوگیری کرد. همچنین ا: مقدار زیادی از ماده معدنی است روش‌های سطحی و زیررمیثی های استخراج معادن از نظر معیا ابعاد کانسار هر اندازه‌ای (ترجیحا بزرگ) کانسار طول» بعد متوسط عرد عه عمر معدن دارد. ضخامت م6 می‌توان اجرا کرد. به عنوا گ‌های فوقانی به اندازه‌ای افزا بکان استفاده از روش اتاق و پا حراج نشده و بازیابی روش کم مقایسه شده است. های هندسی کانسار م۱ ی مثشال روش به در اعماق -------- صفحهٔ بعد -------- له راهنمای انتخاب روس استخراج ذخایر معدنی ۳-۲-۲- شرایط زمین‌شناسی و آب‌زمین‌شناسی بسیاری از عوامل موثر در انتخاب روش استخراج ذخیره معدنی» با زمین‌شناسی آن ارتباط دارد. توزیع ماده معدنی مورد نظر در داخل کانسارء پیوستگی مناطق کانی‌دار و کانی‌های موجود در این مناطق پارامترهای کانی‌شناسی موئثر در انتخاب روش استخراج هستند. این معیارها در انتخاب روش‌های استخراج انتخابی (گزینشی) و یا غیر انتخابی (غیر گزینشی) موثر هستند. به طور مثال در مورد یک کانسار لایه‌ای حاوی لیجه (لایه‌های باطله میان لایه‌های کانسنگ) با توجه به ضخامت لیجه ممکن است انتخاب روشی به صورت برش‌های چند گانه مناسب‌تر به نظر برسد. در مورد یک کانسار بزرگ مس پورفیری با توزیع عیار یکنواخت. روش‌های استخراج غیر انتخابی (توده‌ای) مناسب‌تر است. کانسارهای بدون توزیع عیار یکنواخت که عیارهای بالاتر در قسمت‌های خاصی متمرکز شده است نیاز به روش‌های استخراج با قابلیت انتخابی دارند. ژنز کانسار به عنوان یک شاخص اولیه در انتخاب روش استخراج آن کانسار به کار می‌رود. در کانسارهای گرمابی رگه‌ای با فواصل منظم روش‌های اتاق و پایه و یا کارگاه و پایه مناسب‌ترین روش‌های استخراج محسوب می‌شود. ذخایر رسوبی به ویژه اگر دچار دگرگونی شدید ناحیه‌ای شده باشندء باید با روشی با حداقل فضای باز شده همراه با پایه‌های دایمی استخراج شوند. کانسارهای پلاسری نزدیک سطح زمین معمولا با روش‌های سطحی استخراج می‌شوند و اگر در دخایر پلاسری عمیق‌ترء استخراج زیرزمینی اقتصادی تشخیص داده شود به دلیل غیر مقاوم بودن سنگ‌های مجاورء معمولا این ذخایر به بلوک‌های کوچک تقسیم شده و هر بلوک به صورت جداگانه استخراج می‌شود. از دیگر عوامل موثر در انتخاب روش استخراج می‌توان از ساختار زمین‌شناسی نظیر چین‌هاء گسل‌هاء ناپیوستگی‌ها.ء توده‌های نفودی و یا صفحاتی نظیر درزه‌ها و هوازدگی مرزی کانسار با سنگ میزبان نام برد. برای مثال اگر کمربالای کانسار دارای شکستگی فراوان باشدء کاربرد روش‌های بدون نگهداری به عنوان یک انتخاب دایمی کنار گذاشته می‌شود و با توجه به ساختار ماده معدنی محتمل‌ترین انتخاب» روش‌های تخریبی است. یکی از شاخص‌های موثر در انتخاب روش استخراج شرایط آب‌زمین‌شناسی منطقه است. شرایط آب‌های سطحی و زیرزمینی از جمله شاخص‌های تاثیرگذار در فرآیند انتخاب روش استخراج ذخایر هستند. وجود جریان پیوسته آب در داخل ناحیه معدنی ممکن است انتخاب روش‌های پرهزینه‌تر نظیر روش کند و آکند را که اجازه کنترل جریان آب را فراهم می‌سازد. الزامی کند. ۳-۲-۲ شرایط ژئومکانیکی از جمله اطلاعات مورد نیاز در طراحی و پایداری فضای زیرزمینی شاخص‌های ژئومکانیکی هستند. این اطلاعات شامل مقاومت‌های کششی و فشاری,» مدول الاستیسیته. ضریب پواسون» زاویه اصطکاک داخلی» نیروی چسبندگی» تخلخل و وزن مخصوص است. تنش‌های برجای مورد نیاز در تحلیل پایداری فضاهای زیرزمینی را می‌توان با آزمون مغزه‌گیری مجدد در گمانه‌ها و یا سایر آزمایش‌های صحرایی به دست آورد. روش هایی نظیر کارگاه و پایه و استخراج از طبقات فرعی که فضاهای بزرگی بدون نگهداری دارندء انتخاب درستی برای محیط‌هایی با تنش‌های بالا" نیستند. در صورت استفاده از روش‌هایی با فضای استخراجی باز و بدون نگهداری در این محیط‌ها امکان افزایش رقیق‌شدگی ماده معدنی و همچنین فعال شدن سقف تحت شرایط تمرکز تنش‌های بالا وجود خواهد داشت. در صورت انتخاب روش کارگاه و پایه و یا استخراج از طبقات فرعی تحت این شرایط به ناچار باید ارتفاع و طول کارگاه را کاهش داد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- عوامل موثر در | علاوه بر تنش» هر ی کانسارهایی با مقاومت مت کمربالای مقاومء با روش ارزیابی و تعیین شود. برای کار گرفته می‌شود در جدو نتخاب رونس استخراج از روش‌های استخراج به سط و کمربالای ضعیف تا ای بدون نگهداری امکان, این منظور با بررسی مغزه ل ۳-۲ ارایه شده‌است. جدول ۳-۲- تقس بسیار مقاوم مقاوم متوسط نیکی برای روش‌های است< جدول ۶-۲- شرایط مناسب استخراج با اوگر استخراج انحلالی استخراج از طبقات فرعی شرایط خاصی از مقاومت ؟ متوسط و قابل تخریب مناسب های حفاری می‌توان به نتایج . یم بندی مقاومت فشاری تک م مقاومت فشاری تک محور بیش از ۲۲۰ ۱۴۰-۰ ۱۰۰-۴۰ ۴ : کمتر از ۴۰ راج در جدول ۴-۲ ارایه شدها| روش‌های استخراج معادن از انسار و کمرها نیاز دارد تر هستند.ء در حالی که | حوری سنگ بکر ی(۱1۳2) نظر معیارهای زئومکانیکی ۱۷ . روش‌های تخریبی در ستخراج کانسارهایی با اب روش استخراج باید تخاب روش استخراج به -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی امروزه برای ارزیابی شرایط ژئومکانیکی از رده‌بندی 1۳۱/16 استفاده می‌شود. این رده‌بندی شامل شاخص‌های ژئومکانیکی مانند روش استخراج کافی است و نیازی به آزمایش‌های پرهزینه نیست. 5-۲-۲ خواص جانبی کانسار وجود گازهاء خاصیت خودسوزی, کلوخه‌شوندگی و چسبندگی مجدد ماده معدنی خرد شده» دمای محیط و نظایر آن از عوامل نقطه نظر کلیه معیارها با یک روش استخراج ایده‌آل به نظر برسد و فقط از نظر معیار خواص جانبی مناسب نباشدء ممکن است آن داشته باشد.ء استخراج کانسار با این روش توصیه نمی‌شود. میزان گازخیزی لایه‌های زغال‌سنگی در پسرو یا پیشرو بودن روش استخراج انتخابی موثر است. روش استخراج انباره‌ای و با روش استخراج پسروی قیفی باانبار ماده معدنی خرد شده در کارگاه نیست. زیرا انبار شدن مواد خرد شده در داخل کارگاه استخراج و اکسایش سطحی آنء بازیابی نهایی کارخانه را کاهش خواهد داد. ۳-۲- معیارهای فنی - اقتصادی ۱-۳-۲ مشخصات فنی روش‌های استخراج مشخصات فنی روش‌های استخراج عبارت از بازیابی و رقیق‌شدگی» انعطاف‌پذیری,» تعداد پرسنل مورد نیاز و سطح مکانیزاسیون, الف- بازیابی و رقیق‌شدگی بازیابی» یکی از مشخصات فنی روش‌های استخراج است. در روش‌های استخراج مقداری از ماده معدنی باقی می‌ماند و استخراج (توده‌ای) هر چند باعث کاهش هزینه‌ها می‌شود ولی در عین حال با افزایش رقیق‌شدگی, کاهش عیار محصول را نیز در پی دارد. ب- انعطاف پذیری از دیگر عوامل فنی موثر در انتخاب روش استخراج انعطاف‌پذیری است. مقصود از انعطاف‌پذیری نحوه مقابله روش‌های استخراج شرایط محیط کار نظیر هجوم ناگهانی آب و یا اختلال در تهویه و دیگر شرایط پیش‌بینی نشده است. یکی از شرایط تاثیرگذار بر انعطاف‌پذیری» شرایط ماده معدنی 9 سنگ‌های در برگیرنده آن است. روش استخراج انعطاف پذیر در این شرایط روشی است که با -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- عوامل موثر در انتخاب رونس استخراج ۹ انعطاف پذیری از لحاظ شرایط محیط کار نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. به این معنی که روش انعطاف‌پذیر از این نظرء روشی است که با تغییرات شرایط محیط کاری نظیر تغییر در میزان هوای تهویه مورد نیاز و یا تغییر در میزان جریان آب ورودی به کارگاه و موارد مشابه, هماهنگ‌تر باشد و با تغییر شرایط بتوان تغییرات لازم را در آن اعمال کرد. دیگر مشخصه‌های فنی روش‌های استخراج» سطح مکانیزاسیون و یا تعداد پرسنل مورد نیاز است. برخی از روش‌های استخراج به مکانیزاسیون بالا" که هزینه خرید تجهیزات بالایی نیز دارند. در استان‌هایی با نیروی کار گران قیمت و یا محدودیت‌های کاری و یا نیاز به میزان تولید بالا اولویت دارند. اصطلاح مکانیزاسیون» جایگزینی نیروی آنسانی و فعالیت‌های دستی را با ماشین‌های پیشرفته ت - ظرفیت تولید ظرفیت تولید میزان ماده معدنی استخراج شده به ازای هر نفر در واحد زمان (تن بر نفر در شیفت) است. این مشخصه از تقسیم تولید هر شیفت به تعداد کارگران درگیر در تولید (مستقیم و یا غیر مستقیم) به دست می‌آید. با توجه به متفاوت بودن شرایط عملیات حتی در معادنی با روش‌های استخراج مشابه این مقدار متغیر است. در جدول ۵-۲ محدوده ظرفیت تولید برخی از روش‌های جدول ۵-۲- ظرفیت تولید بر حسب تن به ازای هر نفر در شیفت ظرفیت تولید (تن بر هر نفر در شیفت) کار ها استخراج اتحلای ‏ ۲ فروشوی ‏ ا ‏ ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای انتخاب روئس استخراج ذخایر معدنی یکی از مهم‌ترین شاخص‌های موثر در انتخاب روش استخراج» توجه به محدودیت‌های زیست‌محیطی و تاثیرات روش‌های استخراج بر محیط زیست است. قوانین مربوط به منابع طبیعی و شرایط هر منطقه در انتخاب روش استخراج تاثیرگذار است. بیشتر روش‌های استخراج زیرزمینی به جز روش‌های تخریبی» این مزیت را دارند که اغتشاش اندکی را در طبیست به وجود می‌آورند. از لحاظ ایمنی و شرایط کاری نیز روش‌هایی که ایمنی بالا و شرایط کاری مناسبی فراهم می‌سازندء هزینه‌های بیشتری دارند. بر خلاف روش‌های استخراج سطحی, انتشار گرد و غبار و گازهای آلاینده به اتمسفر» تنها محدود به معبر خروجی سیستم تهویه معادن زیرزمینی است. برای جلوگیری از هدایت هوای آلوده به مناطق مسکونی» باید جهت وزش باد در تعیین موقعیت این دهانه ها در نظر ج- آهنگ تولید آهنگ تولید ظرفیت تولید معدن در واحد زمان (روزانه یا سالیانه) و معرف مقیاس معدن (کوچک‌مقیاس تا بزرگ‌مقیاس) است. برخی از روش‌های استخراج نظیر روش‌های استخراج کارگاه و پایه و جبهه‌کار بلند در گروه روش‌های بزرگ‌مقیاس و برخی نظیر کندن و أکندن در گروه متوسط و برخی نظیر استخراج کرسی‌چینی در گروه کوچک‌مقیاس قرار می‌گیرند. چ- آهنگ آماده‌سازی هر چه آهنگ آماده‌سازی روش استخراج تندتر باشد. در زمان کمتر تعداد کارگاه‌های بیشتری آماده‌سازی می‌شود. بازگشست سرمایه سریع‌تر و انتخاب روش در اولویت است. مدت زمان آماده‌سازی برخی از روش‌های تخریبی» زیاد و در نتیجه دوره زمانی سرمایه‌گذاری نیز طولانی است. خ- سایر مشخصات فنی استفاده از جریان ثقلی در تخلیه مواد خرد شده از کارگاه باعث کاهش هزینه‌های بارگیری و افزایش هزینه‌های آماده‌سازی می‌شود و این روش نیاز به سیستم‌های نگهداری مصنوعی دارد که باعث افزایش هزینه‌ها می‌شود. ۲-۳-۲ مشخصات اقتصادی موثر در انتخاب روش استخراج اقتصاد عامل تعیین‌کننده در موفقیت یا عدم موفقیت هر طرحی است. از دیدگاه سرمایه‌گذار معمولا اولویت با روش استخراجی است که سریع‌تر به مرحله تولید برسد و زمان بازگشت سرمایه آن کوتاه باشد. لیکن برای مقایسه اقتصادی طرح‌ها و انتخاب روش استخراج بهینه بهترین روش» مقایسه ارزش خالص فعلی آن‌ها است. شاخص‌های اقتصادی موثر در انتخاب روش استخراج عبارت از قیمت فروش» تناز قابل استخراج ماده معدنی» عیار ماده معدنی, هزینه‌های سرمایه‌ای و هزینه‌های عملیاتی هستند. سه معیار نخست. مشخص کننده آرزش ماده معدنی و دو معبار دیگرء تعبین کننده هزینه استخراج است که با مشخص بودن آن‌ها سود پروژه به دست می‌آید. روش استخراج انتخاب شده بر کلیه عوامل یاد شده به استثنای قیمت فروش» به طور مستقیم تاثیرگذار است. الف- اآرزش ماده معدنی افزایش یا کاهش قیمت ماده معدنی در آینده» باعث اقتصادی و با غیر اقتصادی شدن استخراج آن می‌شود. این شرایط را با ملاحظه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- عوامل موثر در انتخاب رول آماری روند تغییرات قیمت در سال۸ عمر معدن انجام شود. بخشی از ذخ ارزش ماده معدنی نقش اساسی دارد تعیین محدوده کانسنگ باید عیار حا انتخاب روش استخراج دو نکته مهم مقرون به صرفه باشد یعنی ارزش ما فرآّوری آن باشد و دیگر آنکه, از آن< نسبتا ثابت به عنوان ورودی کارخانه استخراج شده از نقاط مختلف عیارها جدول 1-۲ ب- هزینه‌های سرمایه‌ای و ع هزینه از جمله عواملی است که بر تقدم و تاخر زمان سرمایه گذاری ن استخراج بره که استخراج آن سودآور اس . معمولا" در مورد بسیاری از مو .ی که مشخص کننده کمترین را باید در نظر داشتء» یکی این ده معدنی پس از فرآوری باید روش استخراج باید طوری انت< برای هر یک از روش‌های اس - شرایط مناسب روش‌های است استخراج با سناور استخراج انحلالی در گمانه‌ها استخراج از طبقات فرعی تخریب در طبقات فرعی ملیاتی تأثیر قابل توجهی بر انتخاب ر و ایجاد درآمد دارد. در انتخاب )۳ مت‌های پرعیار در سال‌های اولیه رفته می‌شود و تناژ آن در تعیین سنگ و باطله وجود ندارد. برای ص شود. در مورد تاثیر عیار در روش استخراج و فرآوری آن باید برای استخراج یک تن کانسنگ و ار مستلزم داشتن خوراکی با عیار کانسار متفاوت است. لذا مواد خوراک کارخانه کانه‌آرایی دارای مناسب کارخانه» ارسال شود. در و توزیع آن ل میزان سرمایه‌گذاری اولیه و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای انتخاب رونس استخراج ذخایر معدنی جریان نقدینگی در نظر گرفته شود. ایده آل‌ترین روش استخراج» روشی است که کل سرمایه گذاری اولیه را قبل از تولید نیاز نداشته ۶-۳- اولویت‌بندی معیارها معیارهای موثر در انتخاب روش استخراج به دو دسته معیارهای مربوط به مشخصات کانسار و معیارهای فنی و اقتصادی روش‌های استخراج تقسیم شده‌اند. معیارهای گروه اول شامل معیارهایی هستند که امکان اجرای یک روش استخراج را در کانسار مشخص می‌کنند این معیارها مشخص می‌سازند که کدام یک از روش‌های استخراج قابل اجرا است. در این مرحله یک یا چندین روش استخراج مناسب انتخاب می‌شود. این معیارها شامل مشخصات هندسی (شکل, اندازه عمق شرایط زمین‌شناسی و آب‌زمین‌شناسی» شرایط ژئومکانیکی و خواص ماده معدنی هستند. در برخی از ذخایر معدنی عواملی وجود دارد که استفاده از برخی از روش‌های استخراج را منتفی می‌سازد. در مرحله بعد روش‌هایی که امکان استخراج کانسار با آن‌ها وجود دارد از لحاظ معیارهای فنی و اقتصادی مقایسه شده و روش بهینه از نظر معیارهای گروه دوم انتخاب می‌شود. انتخاب منطقی روش استخراج هر کانسار در دو مرحله یعنی مرحله اول انتخاب روش‌های قابل کاربرد در کانسار و مرحله بعد انتخاب روش بهینه از میان این روش‌ها است. در این میان از معیار خواص جانبی به عنوان معیار بازدارنده در انتخاب استفاده می‌شود. بدیهی است وزن معیارها در این انتخاب برابر نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- الکو فصل ۳ روش استخراج -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - الگوهای منداول انتخاب رونس استخراج ۳ ۱-۳- آشنایی - الگوهای کیفی - روش‌های امتیازدهی عددی - مدل‌های تصمیم‌گیری ۲-۳- الگوهای کیفی الگوهای اولیه انتخاب روش استخراج بیشتر بر مبنای استفاده از فلوچارت‌ها و یا جداول طبقه‌بندی روش‌های استخراج, پایه‌گذاری شده است. برای تعیین روش استخراج مناسب در این الگو از مقایسه مشخصات کانسار با شرایط به کارگیری روش‌های اس ستخراجی استفاده می‌شود. در الگوهای کیفی؛ یک با گروهی از روش‌های | ستخ اج تحت شرایط مشخصی از ذخیره معدنی (از قبی| شیب شکل و نظایر آن) معرفی می‌شوند. از جمله این الگوها می‌توان به الگوی پیل (۱۹۴۱)» باشکوف و رایت (۱۹۷۳)» موریسون (۱۹۷۶)» آگاشکف " (۱۹۷۸)» همرین * (۱۹۸۲) و هارتمن" (۱۹۸۷) اشاره کرد. ۱-۳-۳ الگوی پیل مدت زمان زیادی گذشته و در طول این سال‌ها تکنولوژی بهره‌برداری از معادن پیشرفت‌های زیادی کرده است. لیکن نباید از یاد برد که این تقسیم‌بندی» اساس بسیاری از الگوهای ارایه شده بعدی است. ۲-۲-۳ الگوی باشکوف- رایت باشکوف و رایت (۱۹۷۳) برای انتخاب روش زیرزمینی طبقه‌بندی کیفی دیگری را ارایه کردند. با استفاده از این طبقه‌بندی و مشابه به کار رفته مشخص می‌شود. در جدول ۱-۳ الگوی باشکوف و رایت آرایه شده است. |- ۳۵| 2- 305110۷ 200 ۷۷۲1 3- 4- (۷ 5- 6- 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ رگ روشر رگه‌های باریک (عرض بیش از طول ستون‌های چوبی نگهداری) -۳- الگوی موریسو وریسون (۱۹۷۶) الگویی نتگی انرژی تنجشی آرایه های نشست کنترل شده ب روش استخراج موریس راهنمای انتخاب رونس استخراج ذخایر معد و رایت روش استخراج کارگاه‌های بدون نگهداری با پایه‌های تصادفی, اناق و پایه. جبهه کار بلند جبهه کار بلند کارگاه‌های بدون نگهداری با پایه‌های تصادفی, اتاق و پایه روش استخراج قیفی مشابه کانسارهای توده‌ای کندن و آکندن با باطله کارگاه مشابه لایه‌های نازک کارگاه‌های بدون نگهداری, انباره‌ای» کندن و آکندن کندن و آکندن, کرسی‌چینی کارگاه‌های بدون نگهداری, کرسی‌چینی برش از بالاء کرسی‌چینی مشابه لایه‌های نازک کارگاه‌های بدون نگهداری, روش استخراج قیفی, استخراج از طبقات فرعی. کندن و آکندن, روش‌های ترکیبی کندن و آکندن, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, کرسی‌چینی. روش‌های ترکیبی کارگاه‌های بدون نگهداری, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» تخریب بلوکی. کرسی‌چینی و روش‌های ترکیبی برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, کرسی‌چینی و روش‌های روش استخراج قیفی, انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, تخریب توده ای. کندن و آکندن, روش‌های ترکیبی برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» تخریب توده ای کرسی‌چینی. روش‌های ترکیبی ن تاثیر پارامترهای ضخامت ماده معدنی» نوع نگهدار ج زیرزمینی در الگوی موریسون به سه گروه أص نی ک و9 سلی وی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- الگوهای ۹ ؟ :1 ۳ 3 چ ٍ 2-۲-۳ الگوی در سال ۱۹۷۸ انباره‌ای» کارگاه‌های انتخاب رونس استخراج کانسار باریک تا عریض ضخامت صفر تا ۳۰ متر اک استخراج از طبقات گروه ۸ استخراج ستونی فرعی نگهداری با نابه های صلب ۹ پایه های صلب _ِ ی زر ۹ ۳ ۹ ۳ / پایه‌ها ۹ / بایان , پایه ها مر ۹ ریابی پایه بازیابی پایه‌ها و پر گروه 7 مزگهداری های واحد کردن ۹ ی ر ۹ / بازسازی غیر منظم 2 ه بالا نجخریب در طبقات فرعی بلوک پیوسته شکل ۱-۳ الگوی موریسون برای انتخاب روش استخراج زیرزمینی کف » روش‌های استخراج زیرزمینی را به هفت گروه اصلی شامل روش‌های ۳۷ ی 51 1 7 : 1 1 می بدون نگهداری, رو سنگ (سقف) و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ روش های ترکی ۵-۲-۳ ال همرین (۱۲ کرد. هر یک از این گروه‌ها به زیرگروهه ستخراج زیرزمینی توسط آگاشکف در جدو شرح کارگاه‌های بدون نگهداری کارگاه‌های انباره‌ای کارگاه‌های همراه نگهداری روش‌های استخراج با تخریب کمر بالا روش‌های استخراج با تخریب کانسنگ و کمربالا رن صلی از کتاب مرجع روش‌های استخراج ز ر مورد شاخص‌های موثر در انتخاب روش رایه بخشی از عوامل موثر در انتخاب روثر راهنمای انتخاب روش استخراج ایی تقسیم و شرایط به کارگیری هر یک توسط | ل ۲-۳ ارایه شده است. لف برای روش‌های استخراج زیرزمینی نام زیرگروه روش‌های استخراج زیرپایی روش‌های بالاسری روش‌های جبهه‌کار بلند روش‌های اتاق و پایه روش‌های استخراج از طبقات فرعی روش‌های اتاق و طبقه" روش‌های انباره‌ای با آتشباری در کارگاه روش‌هایی با فعالیت‌های خاص شکستن " روش های استخراج با چال‌های بلند نگهداری با ستون‌ها و کرسی‌های چوبی روش‌هایی با نگهدارنده‌های سنگی و مرکب" کندن با برش‌های افقی و پر کردن کندن با برش‌های قائم و پر کردن روش‌های بالاسری با پر کردن برشی از پایین با پر کردن روش‌های جبهه‌کار بلند با پر کردن روش‌هایی با نگهداری و پر کردن روش‌های برشی و تخریبی استخراج با سپر استخراج پایه با تخریب سقف استخراج طبقات با تخریب خود به خود استخراج طبقات با تخریب القامی استخراج ترکیبی کارگاه‌های بدون نگهداری اتاق‌ها استخراج ترکیبی انباره‌ای اتاق‌ها استخراج ترکیبی کارگاهی اتاق و روش‌های پر کردن یرزمینی مباحثی را در مورد انتخاب روش استخراج ز استخراج که در فصل دوم آرایه شدء به مباحت وءٍ |00 5 1111 ۳۵1۵ 1۳۵ 5000 3[ ۷۵۲۱۵۵ 1111 ۵101۵ 20 00111009110 1 ذخایر معدنی وش استخراج استناد شده 40 11۵۵۱۳۲۱ -1 ۸ 5۵10118 -2 5۷۵10138 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - الگوهای منداول انتخاب روش استخراج ۳۹ 1-۲-۳ الگوی هارتمن پیشنهاد کرد. اختلاف عمده الگوی هارتمن با الگوی باشکوف و رایت در نظر گرفتن روش‌های سطحی علاوه بر روش‌های زیرزمینی ست. تقسیم‌بندی هارتمن در جدول ۲۳-۳ نشان داده شده است. جدول ۳-۳- الگوی طبقه‌بندی هار تمن روباز لایه‌ای, افقیء نازک و باقی‌مانده کانسار لایه‌ای, شیب‌دار, نازک و هر اندازه ضعیف تا متوسط با قابلیت تخریبی تخرد لایه‌ای یا توده‌ای, شیب‌دار, ضخیم و وسیع توده‌ای» شیب‌داره ضخیم و وسیع ۳-۳- الگوهای امتیازدهی عددی اساس روش های امتیازدهی عددی. وزن‌دهی یب شاخص های بیان کننده شرایط ذخیره معدنی نظیر عمق. ضخامت. مقاومت و نظایر آن‌ها است. در پایان روشی که مجموع امتیاز مربوط به شاخص‌های مختلف در آن بیشتر شود به عنوان مناسب‌ترین گزینه انتخاب می‌شود. شاخص‌های موثر در این الگوها به طبقاتی تقسیم شده و برای هر طبقه در هر روش استخراج امتیازی در نظر گرفته -------- صفحهٔ بعد -------- .۳ راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی ۱-۳-۳- روش نیکلاس اولین الگوی امتیازدهی عددی به وسیله نیکلاس (۱۹۸۱) مطرح شد. در این الگوء ده روش استخراج روباز" (0) تخریب توده‌ای " (30]) استخراج از طبقات فرعی " (55) تخریب در طبقات فرعی" ‎»)٩6(‏ جبهه‌کار بلند؛ (/۷آ) اتاق و پایه" (1۳) انباره‌ای " (511)» کندن و آکندن* (۲۳) استخراج برش از بالا" (15) و کرسی‌چینی" (50) (به ترتیب افزایش هزینه‌ها) با یک‌دیگر یکدیگر مقایسه می‌شود. شاخص‌های در نظر گرفته شده برای انتخاب روش استخراج» شکل, ضخامت, شیب نحوه توزیع عیار کانسار, نسبت فشار روباره به مقاومت سنگ (155) فاصله‌داری درزه‌ها (و یا (1)(1) و مقاومت برشی درزه‌ها است. سه شاخص آخر در مورد سنگ کمربالاء کمرپایین و خود کانسار نیز در نظر گرفته می‌شود. با توجه به مطلوب و یا نامطلوب بودن هر یک از ویژگی‌های کانسار برای روش‌های استخراج از امتیازهای ۰*۰ ۱ ۲ ۳ ۴ و ۴۹- استفاده شده است. از امتیاز ۴۹- برای غیر ممکن بودن به کارگیری روش استخراج با توجه به مشخصه مورد نظر استفاده شده است. امتیاز صفر در صورتی استفاده می‌شود که امکان اجرای روش پیشنهادی با وجود شاخص مورد نظر خیلی کم ولی غیر ممکن نباشد. با این امتیاز شانس به کارگیری روش افزایش پیدا نمی‌کند. در صورتی که استفاده از روش استخراج مورد بررسی با توجه به آن مشخصه امکان‌پذیر باشد امتیاز ۱ یا ۲ منظور می‌شود. امتیازهای ۳ و ۴ نشان دهنده مطلوبیت اجرای روش استخراج با توجه به آن شاخص است. تقسیم‌بندی شاخص‌های هندسی در الگوی نیکلاس در ادامه ارایه شده است. جدول ۴-۲ نشان دهنده امتیاز هر یک از روش‌های مختلف استخراج بر اساس این تقسیم‌بندی است. الف- ضخامت کانسار: نیکلاس کانسارها را از نظر ضخامت به گروه‌های زیر تقسیم‌بندی کرده است: - نازک, کانسارهای با ضخامت کمتر از ۱۰ متر - متوسطء کانسارهای با ضخامت ۱۰ تا ۳۰ متر - ضخیم. کانسارهای با ضخامت ۳۰ تا ۱۰۰ متر ب- شیب کانسار: از نظر نیکلاس کانسارها به گروه‌های زیر تقسیم‌بندی شده‌اند: - کانسارهای کم شیب پا افقی, شیب کمتر از ۲۰ درجه |- 00610 1 2- [066 8 8 آ1ع یاک -3 8 آاع 0 ]ما5 -4 [[۵۲/۵ما -5 6- 1۳۵۵۱۲ 200 7 7- ٩1۳۵6 [[:۳ 20 ابا -8 6 9-100 |0- ۹۵۷۵۳۲۵ 4 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- الگوهای متداول انتخاب روش استخراج ۳۱ - کانسارهایی با شیب متوسطء شیب بین ۲۰ تا ۵۵ درجه - کانسارهای پرشیب» شیب بیش از ۵۵ درجه شکل کانسار در الگوی نیکلاس به سه دسته توده‌ای, لایه‌ای و رگه‌ای یا نامنظم تقسیم شده است. ت- توزیع عیار در کانسار: توزیع عیار در کانسار ممکن است به یکی از سه وضعیت زیر باشد: - یکنواخت - تغییرات ناگهانی و یا نامنظم و غیر قابل پیش‌بینی علاوه بر شاخص‌های یاد شده برای پارامترهای ژئومکانیکی نیز تقسیم‌بندی‌های زیر پیشنهاد شده است: ث- نسبت مقاومت فشاری تک محوری به فشار سنگ‌های روباره: در الگوی نیکلاس برای تقسیم‌بندی سنگ‌ها به مقاوم» متوسط و ضعیف از نسبت مقاومت فشاری تک محوری به فشار سنگ‌های روباره (185) استفاده شده است. اگر این نسبت از ۸ کمتر باشد به سنگ ضعیف و اگر این نسبت بین ۸ تا ۱۵ باشد متوسط و اگر از ۱۵ بیشتر باشد قوی اطلاق می‌شود. ج- مقاومت برشی درزه‌ها: - ضعیف» درزه‌هایی تمیز با سطح صاف یا درزه‌هایی پر شده از موادی با مقاومت کمتر از مقاومت توده سنگ اصلی - متوسطء درزه‌هایی تمیز با سطحی ناصاف - مقاومء درزه‌هایی که با موادی با مقاومت مساوی یا بیشتر از توده‌سنگ اصلی پر شده باشد. چ- فاصله‌داری درزه‌ها: این شاخص در روش نیکلاس به چهار گروه زیر تقسیم‌بندی شده است: - خیلی نزدیک, تعداد درزه‌ها در هر متر بیشتر از ۱۶ عدد و یا 10۳ - نزدیک. تعداد درزه‌ها در هر متر بین ۱۰ تا ۱۶ عدد و یا 10۳۲۰ - زیادء تعداد درزه‌ها در هر متر بین ۳ تا ۱۰ عدد و یا 100۳۴۰ - خیلی زیادء تعداد درزه‌ها در هر متر کمتر از ۳ عدد و یا 100-۷۰ در این الگو شاخص های ژئومکانیکی یاد شده برای کمربالاء کمرپایین و ماده معدنی جداگانه در نظر گرفته می‌شود. بر اساس تقسیم‌بندی‌های یاد شده امتیاز نیکلاس برای روش‌های مختلف استخراج در جداول ۵-۳ تا ۷-۳ به ترتیب برای توده معدنی و کمربالا و کمرپایین آرایه شده است. مرحله دوم روش نیکلاس بررسی اقتصادی است. در این مرحله هزینه های سرمایه ای و عملیاتی معدن برای دو یا چند روشی که در مرحله اول بیشترین امتیاز را آورده‌اند محاسبه می‌شود. در این مرحله مقدار تولید مصدن که تابعی از سرمایه گذاری» اندازه کانسار و عیار و موقعیت است» نیز به دست می‌آید. در این مرحله از نظر اقتصادی, روش‌های انتخابی اولیه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ راهنمای انتخاب روس استخراج ذخایر معدنی مقایسه می‌شوند. مرحله سوم بررسی و مقایسه روش‌ها از نظر عملیات اجرایی است. در این مرحله گزینه‌ها از نظر دسترسی به پرسنل ماهر» مصرف انرژی» مقررات زیست‌محیطی» شرایط آب‌زمین‌شناسی مقایسه می‌شوند. مقایسه جنبه‌های زیست‌محیطی شامل محدودیت نشست. آلودگی آب های زیرزمینی» دفع و کنترل باطله و پساب های معدنی و مباحث بازسازی معدن می‌شود. در این الگو روشی برای این مراحل ارایه نشده است. جدول 2-۳ امتیاز شاخص‌های هندسی برای هر یک از روش‌های استخراج در الگوی امتیازدهی عددی نیکلاس شب رک نتوس خیم نی متس برشی رای پرهای ناشتم پگزاشت تقیرات ری یرت ها تخریب توده‌ای ‏ |۱۹ .| ۲ اکآ اک ان اکا ا ‏ دا تخریب در طبقات فرعی ‏ ۳۹| ۴ ۴ | اکآ اک الاک ان جبهه‌کار بان | ۴ نز | تناکا دا اتاق وپایه ی ۴۲| لقن نا اک نا کندن و آکنان ‏ | ۴ ا ۴۲ نا ا آ۲ان کاا ا ‏ ا اد برش ازبالا را ۲۲ اک ات تالک ان رس ی 0 0 ۹0 ۵ ۷ که مه مه ی مه هه جدول ۵-۳- امتیاز 1155 برای روش‌های استخراج در الگوی امتیازدهی نیکلاس استخراج از طبقات فرعی ۳۹ ۲ ۴ 6 اک ان اک ۲ تخریب در طبقات فرعی | ۲ | ۲ | ۲ | ال نا ۲ سا سم سس اتاق‌ وبا انا انا اک اک ۲ جدول 1-۳- امتیاز مقاومت درزه‌ها برای روش‌های استخراج در الگوی امتیازدهی نیکلاس تخریب تیگ اکآ ان اک ان لد ۲ استخراج از طبقات فرعی ‎ ]‏ ز | آا ‏ ک انا اک نا ۷ ۲ سا اس 6 تا و مس سک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- الگوهای منداول انتخاب روس استخراج ۳۳ ادامه جدول 1-۳- امتیاز مقاومت درزه‌ها برای روش‌های استخراج در الگوی امتیازدهی نیکلاس تخریب تخریب توده‌ای ۰ استخراج از طبقات ۴ ۴۹ فرعی بت در طبقات تخر ی یه ۲ ۴ ۴ ۳ ۴ ۳ ۱ ۱ ۳ ۴ شفرعی اتاق و پایه بل اک | بتک اب انباره‌ای ن ال کاب تال ی کندن و آکندن بوش از بالا ]اد تا تال دا ۲ ۲-۳-۳- الگوی نیکلاس اصلاح شده در الگوی امتیازدهی نیکلاس (۱۹۸۱) وزن تاثیر هر یک از شاخص ها در فرآیند تصمیم‌گیری یکسان در نظر گرفته شده است. در سال ۱۹۹۲ نیکلاس با اعمال ضریب اهمیت برای معیارهای موثر در روش پیشنهادی خود این نقص را تا حدی جبران کرد. وی فاکتور وزنی "یک" را برای هندسه کانسار (زشکل, شیب» ضخامت. توزیع عیار کانسار) و فاکتورهای متفاوتی برای خواص زئومکانیکی (مقاومت فشاری تک محوری,» مقاومت برشی و فاصله داری درزه‌های ماده معدنی» کمربالاا و کمرپایین) در نظر گرفشت. جدول ۸-۳ نشان دهنده تأثیر وزنی هر یک از شاخص‌های هندسی» ژئومکانیکی و توزیع عیار در الگوی نیکلاس اصلاح شده است. جدول ۸-۳- تاثیر وزنی شاخص‌ها ی شسرایط مختلف در روش اصلاح شده نیکلاس ضریب وزنی ضریب وزنی شاخص افص ای ۱ اگروه ۲ | گروه ۲ سب هه ی و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی ۳-۳-۳ الگوی لابشر در سال ۱۹۸۱ لابشر الگوی امتیازدهی عددی را برای انتخاب روش استخراج تخریبی و تعیین قابلیت تخریب آرایه کرد. در این شیوه برای تعیین قابلیت تخریب از پارامترهای درزه‌داری» (14001ء فاصله داری درزه‌هاء میزان تراکم درزه‌هاء پرشوندگی آن‌ها و وجود یا نبود آب استفاده شده است. در واقع لابشر دو گروه از شاخص‌ها را به منظور تعیین مشخصات درزه‌ها معرفی کرده است. گروه اول شامل 1010 و فاصله‌داری (یا فرکانس) درزه‌ها و گروه دوم شامل شرایط آب زیرزمینی و مواد پرکننده درزه‌ها است. به عقیده وی بر اساس امتیاز حاصل از این دو گروه می‌توان امکان به کار بردن روش‌های تخریبی را بررسی کرد. به منظور مشخص کردن قابلیت تخریب از چهار گروه تخریب آسان» مناسب برای تخریب» تخریب مشکل و استفاده از روش‌های کارگاه باز (بدون نگهداری) استفاده شده است. امتیازدهی در این الگو در شکل‌های ۴-۳ و ۵-۳ و جداول ۹-۳ تا ۱۱-۲ ارایه شده است. جدول ۹-۳- اساس طبقه‌بندی لابشر امتیاز [7)1۳10*۱5(/100] اس نا سره سا نا ان زایتما 7 امتیاز (40*۸۳*۲۳/۱0۹) حداقل فاصله‌داری (متر) رس جح تحت مت ۵ بت ی مت حول م لو ات 5 5 9 حداکثر فاصله‌داری (متر) شکل ۶-۳ امتیازدهی دسته درزه‌ها در الگوی لابشر -------- صفحهٔ بعد -------- ل سوم- الگوهای متداول انت< توصیف بزرگ‌مقیاس درزه‌ها ( 12 مواد پرکننده درزه‌ها تذکر: بند ) برای درزه‌هایی با سطح ص مجموع امتیاز اب روئس استخراج سس موجدار اد هیاس ضخامت پر کننده‌ها < دامنه تغییرات دندانه‌ها ضخامت پر کننده‌ها > دامنه تغییرات دندانه‌ها میقلی یا صاف اعمال نمی‌شود. جدول ۱۱-۳- شرح امتیاز نها : ۱ ۲ طبقه ۲ 5۸ ۱ پندهای ۷۷۱ ۴ در جدول ۱۳-۳ 1/۸ ض خیلی خوب ‎ ]‏ خوب ۱ ۱ ۱ : ۱ 1 1 ۰ ۹ ۰ * ات !۷ ۱ ۹ 9 ۱ ی 9 ۹ ۹ ۷ شکل ۵-۳- تقسیم‌بندی روش‌های استخرا ها در روش لابشر شرایط آبدار 1/7 1/7 ۹ ۹۵ ۹۰-۸۵ ۸۰-۵ ۸۰ ۷۷۰-۰ ۶ ۴ ۹۵ ۹ 4 (امکان استخراج تخریبی) ۳۵ سول شرایط -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای انتخاب روس استخراج ذخایر معدنی 2-۳-۳ روش دانشگاه بریتیش کلمبیا تا روش امتیازدهی عددی ل)لال] از دیگر روش‌های رایج امتیازدهی عددی برای انتخاب روش استخراج است که در سال ۱۹۹۵ توسط میلرء پاکالنیس و پائولین در دانشگاه بریتیش کلمبیا در کانادا ارایه شد. این روش در واقع اصلاحی بر امتیازهای نیکلاس بر اساس شرایط عملیات تجربی استخراج در کشور کانادا است. در این کشور به دلیل پیشرفت سیستم‌های نگهداری» روش‌های استخراج کارگاهی بدون نگهداری بر روش‌های استخراج تخریبی ارجحیت یافته است. میلرء پاکالنیس و پائولین از دو شاخص 1۳55 و 16۸/1۲ برای بررسی خواص ژئومکانیکی مواد استفاده کردند. به علاوه برای عمق کانسار (که در روش نیکلاس به طور مستقیم منظور نشده است) نیز برای هر یک از روش‌ها در شرایط مختلف عمق امتیازهایی تعیین شد. در روش تالا با توجه به اهمیت مقاومت ماده معدنی» کمربالا» کمرپایین در روش های مختلف استخراج یک فاکتور وزنی در نظر گرفته شده است. مثلا در دو روش جبهه کار بلند و کندن و آکندن مقاومت کمرپایین اهمیت بسیار کمی نسبت به مقاومت ماده معدنی و کمربالا دارد. بنابراین امتیاز مقاومت کمرپایین این دو روش را حذف می کند. در امتیازهای مقاومت ماده معدنی و کمربالا به جای امتیاز ۴ از ۶ استفاده شده است. استفاده از سیستم‌های نگهداری پیشرفته و تجهیزات عملیاتی کنترل از راه دور باعث شده که روش‌های استخراج بدون نگهداری جای روش‌های تخریبی را بگیرند و بر این اساس روش تالا نیز تاکید خاصی بر روی روش‌های بدون نگهداری و کاهش عملیات دارد. بسیاری از معادن» مخصوصا کانسارهای رگه‌ای طلاء معمولا ضخامت کمتر از ۱۰ متر دارندء لذا در روش )ال یک گروه بسیار نازک با ضخامت تا ۲ متر به دسته‌بندی ضخامت اضافه شده است. در ضخامت زیر ۳ متر از دستگاه‌های چالزنی کوچکتر استفاده می‌ شود که باعث کاهش تولید و همجنین کاهش اختلاط باطله و ماده معدنی می‌شود. با استفاده از ارابه‌های چالزنی» ضخامت بیشتری از باطله همراه ماده معدنی استخراج می شود.ء به عنوان مثال یک متر اضافه حفاری در باطله یک ماده معدنی با ضخامت ده مترء باعث ۱۰ درصد رقت و سه متر اضافه حفاری» باعث ۳۳ درصد رقت می‌شود (با فرض برابری وزن مخصوص باطله و کانسنگ). در روش ل)قأل] بر خلاف روش نیکلاس که امتیاز ۴۹- برای حذف روش‌های غیر ممکن به کار رفته است. از امتیاز ۱۰- برای کسر امتیاز استفاده شده است. شاخص‌های به کار رفته در این روش و تقسیم‌بندی آن به شرح زیر است: الف- عمق کانسار: در این روش برای حذف یا محدود کردن انتخاب روش روباز در اعماق» عمق کانسارها به سه دسته کم عمق (عمق کمتر از ۱۰۰ متر)» متوسط (عمق ۱۰۰ تا ۶۰۰ متر) و عمیق ( عمق بیش از ۶۰۰ متر) تقسیم شده است. ب- شکل عمومی کانسار: مشابه الگوی نیکلاس دخایر بر اساس شکل به سه دسته ذخایر توده‌ای یا ذخایری با ابعاد برابرء ذخایر ورقه‌ای یا لایه‌ای با ذخایری که ضخامت دو بعد از کانسار چند برابر بعد سوم است و بعد سوم معمولا از ۳۵ متر تجاوز نمی کند و ذخایر رگه‌ای یا نامنظم دیگر پارامتر ورودی در این روش شیب کانسار است. در کانسارهای پرشیب برای کاهش هزینه‌ ها از روش هایی که امکان حمل ثقلی در آن‌ها وجود دارد استفاده می‌شود. تقسیم‌بندی ذخایر بر اساس شیب کاملا مشابه روش نیکلاس است. |- 111۷۵۳ ۹[ 01 715 4 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- الگوهای منداول انتخاب روس استخراج ۳۷ ت- ضخامت کانسار: یکی از شاخص‌های موثر در انتخاب روش استخراج در روش تالا ضخامت ماده معدنی است. این پارامتر علاوه بر انتخاب روش استخراج, در انتخاب تجهیزات پیشروی و جبهه‌کارء امکان کاربرد روش‌های استخراج فله‌ای (غیر انتخابی) در مقابل روش‌های انتخابی و طول کارگاه استخراج نیز تاثیر مستقیم دارد. ضخامت کانسارها در روش حلآل] به پنج گروه خیلی نازک (ضخامت ماده ث- توزیع عیار: تقسیم‌بندی ذخایر بر اساس توزیع عیار مشابه الگوی نیکلاس است. ج- نسبت مقاومت فشاری تک محوری به فشار سنگ‌های روباره: در روش 3۳لاء تعریف این شاخص تفاوت اصولی با روش نیکلاس ندارد با این تفاوت که به چهار طبقه زیر تقسیم شده است. علت افزودن طبقه خیلی ضعیف فراوان بودن آن در معادن کانادا است. - خیلی ضعیف » کمتر از ۵ که در این شرایط ایمنی برای ورود افراد به کارهای زیرزمینی بدون نگهداری» تضمین نمی شود - ضعیف بین ۵ تا ۱۰ که در آن ورود افراد به کارهای زیرزمینی بدون نگهداری, خطرناک شمرده می‌شود (۷۷). - متوسط ‏ بین ۱۰ تا ۱۵ که در آن فشار سنگ عملیات معدنی را به مخاطره نمی‌اندازد (۷4). - قوی", بیش از ۱۵ که فشار زمین اثر بسیار کمی روی سنگ‌های بکر اطراف دارد ( 5) چ- امتیاز توده سنگ (:۲1۷11): در این الگو برای امتیازدهی به شرایط ژئومکانیکی کانسار از طبقه‌بندی بینیاوسکی " استفاده شده است. بینیاوسکی پنج پارامتر را در نظر گرفته که در بدترین حالت مجموع امتیازات آن صفر و در بهترین شرایط ۱۰۰ است. دلیل اصلی استفاده از روش پیشنهادی بینیاوسکی حالت کلی و کاربرد عمومی آن در شرایط مختلف است. محدوده تقسیم‌بندی امتیازات 118/14 به صورت زیر است: - خیلی ضعیف تا ۲۰ (/۷۷) -ضعیف ۰ (/۷) - متوسط ۰ تا ۶۰ (/۱) - قوی ۰ تا ۸۰ (5) - خیلی قوی " ۰ تا ۱۰۰ (۷5) بر اساس تقسیم‌بندی‌های یاد شده امتیاز 11 در جداول ۱۲-۳ و9 ۱۳-۳ ارایه شده است. |- ۷/۵۳۷ 1 2- ۵1 3- 10 4- 8 [ا/ 10112 -5 8 ۷/۵۲۷ - 6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ بلوکی استخراج از فرعی تخریب در فرعی جبهه کار بلند کندن و اکندن برش از بالا پیه شاخ روباز استخراج طبقات فر طبقات فر جبهه کار اتاق و پا انباره‌ای برش از د کرسی چی سا - امتیاز شاخص‌های هندسی برای هر ضخا را انازک امتوسط اضخیم اخیلی ضخیم ناز ی ۳ اه لک 0 ان ۳ا ۲۱ امتیاز شساخص‌های زئومکانیکی برای ه زجریا ۱ ۱ ۳۳ ِْ ۱ تا اک ۳ ۱ ۱۱۲۱۲۲۱۳۱۱ ۱۲۱۳۱۱۲۱۱ ی بک از روش‌های استخر ی ۳1 ی ۴ ر ایک از روش‌های است ماده معدنی ها ٍ ۹۱۳۱۱ ]۳۶ 5 0 ۲۲۱۱۱ ۲۳ ۱۱۳۳ سس اج در الگوی امتیازدهی عد 1 ۲ الا ۲ ای ۳ راج در الگوی امتیازدهی : را نها کمربالا ۱ ۱ 8 , ٍ ۱ 5 ۳ 5 1 5 ۱۳۱۳ سنخراج ذخایر معدنی سا دی انا موه 1 ۰.۰ م۰ 1 ۰.۰ یکنواخت | | تدریجی | ناگهانی 1 ای ۲ هددی 1۳6] ۹00 ۲۳۲ ۲۳ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - الگوهای منداول اننتخاب رونس استخراج ۳۹ معایب روش‌های امتیازدهی عددی تا حدی مرتفع شود. این الگو در سال ۲۰۰۰ معرفی شد و امتیازهای در نظر گرفته شده در آن مشابه امتیازهای -۳6[] است با این تفاوت که در محاسبه امتیاز روش‌ها از محاسبات فازی" نیز استفاده شده‌اند. در این روش کلیه معیارها به غیر از شکل کانسار و توزیع عیار» به صورت محموعه‌های فازی طبقه‌بندی شده است. تفاوت این روش با روش اولیه 171۹۴ در همین طبقه‌بندی فازی نهفته است که در آن برخلاف روش‌های امتیازدهی عددی, طبقه‌بندی با مرزهای مشخص و معین انجام نگرفته است. برای مثال نمودار طبقه‌بندی عمق و 1۸/16 در شکل ۶-۲ نشان داده شده است. عمبز وسط ۱ لبلب ار ابا را ابا ابر 0 640 6۵00 50 500 450 400 340 200 240 200 15۵ 19۵0 6۵0 عمق (مر) شکل ۹-۳- طبقه‌بندی عمق و 13۷11 در روش 1112 اصلاح شده 2-۳ مدل‌های تصمیم‌گیری چند معیاره در روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره شاخص‌های مختلفی را که در انتخاب موثراند می‌توان در نظر گرفشت. همچنین می‌توان تحلیل‌های متفاوتی را بر اساس شرایط حاکم در هر منطقه انجام داد و نتایج متفاوتی را با توجه به تکنولوژی موجود در کشورهای مختلف به دست آورد. در سال‌های اخیر از این مدل‌ها بسیار استفاده شده است. از مزیت‌های مهم این شیوه‌هاء امکان تحلیل حساسیت نتایج است. فرآیند انتخاب روش استخراج» یک فرآیند تصمیم‌گیری چند معیاره و نوعی از تصمیم گیری است که بسیاری از شاخص‌های مربوط به آن با یکدیگر در ارتباط هستند و تغییرات آن‌ها بر روی یکدیگر تاثیر می‌گذارند و گاه تغییرات بعضی از این پارامترهاء تاثیر معکوس بر روی پارامترهای دیگر دارند. از مزایای مدل های چند شاخصه می توان به جبرانی بودن این الگوها اشاره ۳ [- ۳۷77۷ ۵۵105 -------- صفحهٔ بعد -------- 5 راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی معرفی روش‌های استخراج (گزینه‌ها) حذف گزینه‌هایی که مخالف نیاز معیارها ۰۰ هستند (گزینه‌های مغلوب) به کارگیری یکی از الگوها چند معیاره شکل ۷-۳- فرآیند انتخاب روش استخراج در الگوهای تصمیم‌گیری چند معیاره انتخاب روش استخراج ۱-2-۳- روش تحلیل سلسله مراتبی الگوی تحلیل سلسله مراتبی در حل مسایل تصمیم‌گیری برای اولین بار توسط توماس ساعتی " در سال ۱۹۸۰ ارایه شد. این الگو از جمله الگوهایی است که در انتخاب روش استخراج به کار برده شده است. در این روش مسایل پیچیده تحزیه شده و به صورت گرافیکی در قالب سلسله مراتبی بیان می‌شوند. این روش بر اساس مقایسات زوجی معیارها و پاسخ‌دهی به سوالات مقایسه‌ای با استفاده از مقیاس‌هایی پیشنهادی توسط توماس ساعتی بنا نهاده شده است. با کمک این مقیاس‌ها وزن معیارها محاسبه و گزینه‌ها اولویت‌بندی می‌شود. تصمیم‌گیری در این الگو در سه مرحله ساختن سلسله مراتبی» محاسبه وزن‌ها و محاسبه آهنگ ناسازگاری انجام می‌گیرد. ۲-2-۳ روش شباهت به حل ایده‌آل " روش شباهت به حل ایده آل برای اولین بار توسط یون و هوانگ ارایه شد. در این روش گزینه‌ها بر اساس شباهت به حل ایده‌آل رتبه‌بندی می شوند.ء به این ترتیب که هر چه گزینه شبیه‌تر به حل ایده‌آل باشد رتبه بالاتری به دست می‌آورد. حل ایده‌آل "پاسخی اندازه گیری شباهت هر گزینه به حل ایده‌آل نیز از مفهوم فاصله در یک فضای چند بعدی استفاده می‌شود. مراحلی که در این الگو برای دستیابی به پاسخ انجام می‌شود به ترتیب عبارت از تعیین ماتریس تصمیم و بی‌مقیاس کردن آن» تاثیر وزن معیارها در ماتریس (۸]1۳) ۳۵۵۵۵5 1۵۳۵۶ |۸۵۵۵ -1 10۷ -2 (10۳515) 501110 1062 1۵ با ها اد وم عنام 0۳00 1۵۳ 16010۵ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- الگوهای متداول انتخاب روش استخراج 3 تصمیم» تعیین حل ایده‌آل و ضد ایده‌آل, محاسبه فاصله گزینه‌ها از حل ایده‌آل و ضد ایده‌آل, محاسبه معیار رتبه‌بندی گزینه‌ها و در پایان رتبه‌بندی گزینه‌ها است. ۳-۶-۳- روش تصمیم‌گیری چند معیاره پرامیتی الگوی تصمیم گیری چند معیاره پرامیتی نخستین بار در سال ۱۹۸۲ توسط برانس آرایه شد و در همان سال‌های اولیه کاربردهای فراوانی پیدا کرد. انگیزه ارایه روش پرامیتی اغراق آمیز بودن استفاده از یک تابع مطلوبیت برای کلیه معیارها است. در سایر الگوهای تصمیم‌گیری کلیه تصمیمات بر اساس یک تابع اتخاذ می‌شود. در این روش بر خلاف سایر روش‌هاء گزینه‌های انتخاب به صورت زوجی با یکدیگر مقایسه می‌شوند. 4-2-۳- روش یاگرً یکی از الگوهای تصمیم‌گیری که به دفعات برای انتخاب روش استخراج استفاده شده است.ء روش تصمیم‌گیری چند شاخصه فازی بر اساس مدل یاگر است. در الگوی تصمیم‌گیری پیشنهادی توسط یاگرء از مقایسه دو به دو شاخص‌های موثر در انتخاب استفاده می‌شود. مقایسه دو به دو شاخص‌ها ارزیابی اهمیت آن‌ها را ساده‌سازی و اصلاح می‌کند. برای به دست آوردن اهمیت نسبی شاخص‌هاء تصمیم گیرنده سوالاتی را مطرح و با مقایسه دو به دو معیارهاء آن‌ها را اولویت‌بندی می‌کند و وزن تاثیر هر معیار در فرآیند تصمیم‌گیری را به دست می‌آورد. سپس وزن‌های یاد شده در مجموعه‌های فازی تعریف شده گزینه‌هاء اعمال می‌شود. اساس تصمیم‌گیری نهایی در روش یاگرء قانون بیشینه- کمینه آرایه شده توسط زاده و بلمان است. تصمیم‌گیری مجموعه فازی در این روش تقاطعی از تاثیر پارامترها به صورت (و - یا) برای به دست آوردن انتخاب بهینه است. ۵-2-۳ مدل‌های ترکیبی به منظور پوشاندن نقطه ضعف یک مدل و استفاده از نقاط قوت مدل‌های مختلف در تصمیم‌گیری از مدل‌های ترکیبی " استفاده می‌شود. مطالعات انجام گرفته در مورد انتخاب روش استخراجء نشانگر آن است که از مدل‌های ترکیبی به منظور انتخاب روش استخراج به صورت گسترده‌تری استفاده شده است. در این میان به دست آوردن وزن معیارها با روش ۸۲7۳ و انتخاب نمایی به روش‌های دیگر از جمله 10۳515 و یا یاگرء بیشترین کاربرد را داشته است. ۹-2-۳ نرم‌افزارهای تصمیم‌گیری انتخاب روش استخراج در سال‌های اخیر نرم‌افزارهایی بر اساس مدل‌های تصمیم‌گیری آرایه شده که در مسایل انتخاب روش استخراج نیز به کار رفته است. از این میان می‌توان به نرم‌افزار .12۳ 0019101], 01۵10۵ ۳۳۵۲1 و ۳1۸ اشاره کرد که برای انتخاب روش استخراج مورد (۳1۹0۱/1]1۳۳) 0۵121101 ۵0۳1013161 1۵۲ 1۵100 0۳22017211010 31۵ ۳۳۵۳۵۵۵۵ -| 2-7 40 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی ۷-2-۳ سیستم‌های خبره در انتخاب روش استخراج در انتخاب روش استخراج» طراحان علاوه بر استفاده از الگوهایی که بر اساس روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره بنا شده‌اند. از سیستم‌های خبره و هوش مصنوعی نیز استفاده کرده‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ راهنمای انتخاب روش استخراج مناسب برای ذخایر معدفی ابران -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم-ارایه راهنمای انتخاب روش استخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران ۵ ۱-۶- آشنایی به منظور تکمیل أشنایی کاربران با الگوهای انتخاب روش استخراج» در ابتدای این فصل سیر تکاملی, مزایا و محدودیت‌های به کار گیری این الگوها ارایه شده است. مطالعه سیر تکاملی الگوهای انتخاب روش استخراج آرایه شده در فصل قبل نشان دهنده این ۰ میلادی مورد توجه قرار گرفته است. سیر تکاملی الگوهای انتخاب روش استخراج در شکل ۱-۴ نشان داده شده است. روش‌های امتیازدهی عددی سال ۲۰۰۰ سال ۱۹۸۰ سال ۱۹۴۰ شکل ۱-۶- سیر تکاملی الگوهای انتخاب روش استخراج ۳-2- بررسی قابلیت به کارگیری الگوهای رایج انتخاب روش استخراج در ایران از هر یک از الگوهای ارایه شده در فصل سوم می‌توان به منظور انتخاب اولیه روش استخراج ذخایر معدنی کشور استفاده کرد. هدف این فصل ارایه نکاتی است که به هنگام استفاده از این الگوها باید مورد توجه قرار گیرند. مهم‌ترین مزیت الگوهای کیفی, سرعت بالای دسترسی به پاسخ و قابل فهم بودن آن برای مهندسان و معدنکاران است. این الگوها بر اساس تقسیم‌بندی تجربی روش‌های استخراج معادن هستند. با کاربرد این الگوها معمولا در پایان تصمیم‌گیری» یک یا چند روش استخراج برای شرایط مشخصی از کانسار به دست می‌آید. از این الگوها می‌توان به عنوان راهنمای اولیه در انتخاب روش استخراج سود برد. در طبقه‌بندی روش‌ها به معیارهای مهم از جمله مشخصات کانسار اکتفا شده و سایر معیارها نادیده گرفته شده است. سایر نواقص و محدودیت‌هایی که در این الگوها وجود داردء عبارت از عدم آرایه یک انتخاب مشخص و قطعی, وابستگی شدید روش به تحربه تصمیم گیرنده» نداشتن مبانی تئوریک بر پایه ریاضی, عدم امکان فرموله کردن الگوها و محدودیت در تعداد شاخص‌ها و گزینه‌ها است. در استفاده از روش‌های امتیازدهی عددی نیز محدودیت‌هایی وجود دارد. برابری وزن تاثیر هر یک از معیارها در فرآیند تصمیم‌گیری مهم‌ترین نقص این الگوها است. به علاوه, روش‌های آرایه شده بر اساس امتیازدهی عددی بر مبنای امتیازدهی به شاخص‌هایی استوار است که بیان کننده شرایط یک ذخیره هستند. این الگوهاء محدودیت‌هایی در تصمیم‌گیری دارند که از بارزترین آن‌ها می‌توان به محدودیت در تعداد شاخص‌ها و گزینه‌های انتخاب اشاره کرد. سایر محدودیت‌های روش‌های امتیازدهی عددی عبارت از عدم توجه به گزینه‌ها در وزن‌دهی شاخص‌هاء عدم توجه به تاثیر هم‌زمان شاخص‌هاء محدودیت در نوع شاخص‌ها و آبهام در -------- صفحهٔ بعد -------- اه نام ج[ع۵ه ۲۳ + ۵۷ا ۲۵5 ۷۹/۲۱۵1 رو ور با(ه 1 17 ۱5 11101:[ ۱0 1 [ ۱1111 1 نهر ره 050۷ ی ۸ ۱۷1۱۵۵۱/۵,۵ 10۳۵7005 ۲۳|[ ,۲۳۵۵|۱۹ ۳۵۱۵۶۱۹ بک 13113 یک ۳۵۳۵۵082 1( ۱61110101 ۳۵۵5 بحا00ت ۲۷ را دنا ۹۱۲۵| ۶ (1 ۰ ,6۳۵ یک ۸۱۵1۵۷ ۳25۵170111121080 سس -۱- مزایا و محدودیت‌های الگوهای انتخا توضیح کامل روش‌های استخراج, پایه و اساس الگوهای بعدی سادگی استفاده» به عنوان راهنمای اولیه در انتخاب روش استخراج به عنوان راهنمای اولیه در انتخاب روش استخراج و نوع نگهداری به علت سادگی بسیار پرکاربرد است. الگوی کاملا مطمئن برای اطمینان از انتخاب توضیحات کامل برای شاخص‌های موثر در انتخاب روش استخراج زیرزمینی سادگی استفاده» به عنوان راهنمای اولیه در انتخاب روش استخراج سادگی استفاده - به عنوان راهنمای اولیه در انتخاب روش استخراج سادگی کاربرد و قابل فهم بودن اساس محاسبات اقتصادی عدم محدودیت در تعداد گزینه‌هاء عدم محدودیت تقسیم‌بندی طبقات به مجموعه‌های فازی عدم محدودیت در تعداد گزینه‌هاء عدم محدودیت در تعداد شاخص‌هاء امکان فرموله کردن عدم محدودیت در تعداد گزینه‌هاء عدم محدودیت راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی ب روش استخراج محدودیت‌ها به صورت الگو و دستورالعمل کاربردی نبوده و شرحی بر روش‌های استخراج است. در حد تقسیم‌بندی روش‌های استخراج زیرزمینی» به جواب قطعی نمی‌رسد. شاخص‌های موثر بسیار کم است و نقص دارد. در حد تقسیم‌یندی روش‌های استخراج زیرزمینی» به یک جواب قطعی نمی‌رسد. نواقص در تعداد شاخص‌هاء نقص در نوع شاخص‌ها.ء عداد گزینه‌هاء عدم اعمال ارتباط بین شاخص‌هاء نقص در اعمال عدم قطعیت در بیان شاخص‌هاء تقسیم‌بندی شاخص‌ها به طبقات قطعی, دستیابی به پاسخ‌های غیر قابل قبول فقط برای انتخاب روش‌های استخراج زیرزمینی تخریبی و تعیین قابلیت تخریب قابل کاربرد است. در نظر نگرفتن عدم قطعیت‌ها و سایر نواقص آشاره شده برای الگوهای امتیازدهی عددی به صورت الگو و دستورالعمل کاربردی نیست. محدودیت در افزایش تعداد و تنوع شاخص‌هاء تعداد گزینه‌هاء ارتباط بین شاخص‌هاء عدم قطعیت شاخص‌هاء تقسیم‌بندی روش‌های استخراج محدودیت در تعداد شاخص‌هاء محدودیت در نوع شاخص‌هاء تعداد گزینه‌هاء ارتباط بین شاخص‌هاء عدم قطعیت در بیان شاخص‌ها الگوی کاربردی نبوده و به صورت توضیحانی کلی در مورد روش‌های استخراج زیرزمینی است. محدودیت در تعداد شاخص‌هاء محدودیت در نوع شاخص‌هاء تعداد گزینه‌هاء ارتباط بین شاخص‌هاء عدم قطعیت در بیان شاخص‌ها محدودیت در تعداد شاخص‌هاء محدودیت در نوع شاخص‌هاء محدودیت در تعداد گزینه‌هاء. عدم اعمال ارتباط بین شاخص‌هاء عدم قطعیت در بیان شاخص‌هاء تقسیم‌بندی شاخص‌ها به طبقات قطعی نیاز به اطلاعات دقیق اقتصادی, غیر کاربردی برای انتخاب روش استخراج, محاسبات پیچیده و طولانی محدودیت اعمال متغیرهای بیانی, در نظر نگرفتن عدم قطعیت‌هاء ارتباط درونی شاخص‌ها ضعف در استفاده از متغیرهای بیانی, در نظر نگرفتن عدم قطعیت‌ها, در نظر نگرفتن ارتباط درونی شاخص‌هاء محدودیت در تعداد شاخص‌ها و گزینه‌ها ضعف در استفاده از متغیرهای بیانی, در نظر نگرفتن عدم قطعیت. در نظر نگرفتن ارتباط درونی شاخص‌ها ضعف در استفاده از متغیرهای بیانی, در نظر نگرفتن عدم قطعیت. در نظر نگرفتن ارتباط درونی شاخص‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم-ارایه راهنمای انتخاب روش استخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران ۷ ادامه جدول ۱-۶- مزایا و محدودیت‌های الگوهای انتخاب روش استخراج . سال . نام اساس الگو مزایا محدودییت‌ها ارایه ۶ ۱۷/۵۱-2۵۳ ۳و مدل عدم محدودیت در تعداد گزینه‌هاء عدم محدودیت ضعف در استفاده از متغیرهای بیانیء در نظر نگرفتن عدم قطعیت. در ۷۳18 ۲۳۴ تصمیم‌گیری | در تعداد شاخص‌هاء امکان فرموله کردن نظر نگرفتن ارتباط درونی شاخص‌ها :۱/۳۵/10۷۵ ملسازی ۶ ویو ۵ ۲ شبیه‌سازی | شبیه‌سازی کارگاه استخراج ضعف در افزایش تعداد شاخص‌ها و گزینه‌هاء الگوی کاربردی نیست. کار گاه 1100 2 ۳۵ مدل عدم محدودیت در تعداد گزینه‌هاء عدم محدودیت ‏ | ضعف در استفاده از متغیرهای بیانیء در نظر نگرفتن عدم قطعیت. در 011001 و : : 0 تصمیم‌گیری در تعداد شاخص‌هاء امکان فرموله کردن نظر نگرفتن ارتباط درونی شاخص‌ها 05 ,1385061 ۳.۶ مدل عدم محدودیت در تعداد گزینه‌هاء عدم محدودیت | ضعف در استفاده از متغیرهای بیانیء در نظر نگرفتن عدم قطعیت. در [۵۲ 210 تصمیم‌گیری | در تعداد شاخص‌هاء امکان فرموله کردن نظر نگرفتن ارتباط درونی شاخص‌ها بت نید مدل عدم محدودیت در تعداد گزینه‌هاء عدم محدودیت ‏ | ضعف در استفاده از متغیرهای بیانیء در نظر نگرفتن عدم قطعیت. در 40 1۲۵۳۱۱۵۱ ۳۰۸ ۱ ی ۱ و 0۳ تصمیم‌گیری ‏ | در تعداد شاخص‌ها.ء امکان فرموله کردن نظر نگرفتن ارتباط درونی شاخص‌ها 40 ۸102۷ 1 مدل امکان افزایش تعداد گزینه‌هاء امکان افزایش تعداد ‏ | ضعف در استفاده از متغیرهای بیانی, در نظر نگرفتن عدم قطعیت. در مید ها تصمیم‌گیری ‏ | شاخص‌هاء امکان فرموله کردن و برنامه نویسی نظر نگرفتن ارتباط درونی شاخص‌ها در سال‌های اخیر به کارگیری مدل‌های تصمیم‌گیری برای انتخاب روش استخراج رواج یافته است. مزیت‌های مدل‌های - امکان در نظر گرفتن گزینه‌های متنوع و متعدد - در نظر گرفتن شاخص‌ها به صورت کمی و کیفی (بیانی) در این روش‌ها محدودیتی برای افزایش تعداد شاخص‌ها و یا گزینه‌ها وجود ندارد و تعداد آن‌ها را تصمیم گیرنده تعیین می‌کند. با این حال, در این روش‌ها نیز محدودیت‌های دیگری وجود دارد. به کارگیری الگوهای یاد شده وقت‌گیر و معمولا با محاسبات طولانی همراه است. علاوه بر این؛ اساس روش‌های فوق بر مقایسه روجی معیارها استوار است و آهنگ ناسازگاری مقایسات روجی باید در حد قابل قبولی باشد. علاوه بر آن, نواقصی نظیر عدم امکان بیان معیارها به صورت شاخص‌های بیانی و لحاظ عدم قطعیت‌ها در تصمیم‌گیری دراین الگوها وجود دارد. جواب نهایی مدل‌های تصمیم‌گیری به شدت به تجربه و یا اطلاعات موجود تیم تصمیم گیرنده بستگی دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- 5۸ راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی -۳- الگوی جامع انتخاب روش استخراج به منظور پرهیز از محاسبات پیچیده و تصمیم‌گیری در محیط فازی» الگوی جامع انتخاب اولیه روش استخراج ذخایر معدنی توسط معدنکاران و شرکت‌های معدنی یک الگوی کیفی ساده و جامع ارایه شده است که پایه و اساس آن طبقه‌بندی است که در طرح تهیه دستورالعمل انتخاب روش اکتشاف ذخایر معدنی آارایه شده است. سعی شده است که این طبقه‌بندی مشابه طبقه‌بندی در طرح یاد شده باشد تا در اجرا برای معدنکاران پیچیدگی به وجود نیاید. در این الگو موارد زیر رعایت شده است: - سهولت به کارگیری توسط مهندسان معدن و شرکت‌های معدنی و یا سایر افرادی که در صدد اخذ مجوز استخراج هستند. - با شرایط و تکنولوژی بومی کشور متناسب باشد. - گزینه‌های گوناگونی را پیشنهاد دهد تا تصمیم گیرنده با توجه به سرمایه و تجهیزات در دسترس» تصمیم نهایی را اتخاذ کند. - به صورت گرافیکی و ساده آرایه شود. - طبقه‌بندی ارایه شده» با طبقه‌بندی ارایه شده در دستورالعمل‌های اکتشاف ذخایر تا آنجا که امکان داردء بیشترین انطباق را ۱-۳-۶ راهنمای اولیه انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی برای انتخاب روش استخراج در ابتدا پیشنهاد می‌شود که از روش‌های کیفی و امتیازدهی معرفی شده در بخش قبلی استفاده شود. در این فصل جداولی به منظور راهنمای اولیه انتخاب روش استخراج ارایه شده است (جداول ۲-۴ تا ۸-۴). ماده معدنی در این جداول با رنگ روشن‌تر نسبت به سنگ‌های هم‌جوار مشخص شده است. در پایان این مرحله چند روش استخراج به عنوان گزینه‌های اولیه برای انتخاب روش‌های استخراج مناسب معرفی می‌شوند. با استفاده از نتایج حاصل از این مرحله و کاربرد یکی از مدل‌های جدول ۲-۶ راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر لایه‌ای یا ورقه‌ای کم عمق (عمق کمتر از ۱۰۰ متر) روش‌های استخراج پیشنهادی روباز» جبهه‌کار بلند با تخریب سقف. جبهه‌کار بلند با پر کردن کارگاه, جبهه‌کار کوتاه با تخریب یا پر ن» استخراج ستونی, کندن و آکندن با باطله کارگاه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل راج مناسب برای ذخایر معدنی ایران خاب روش استخراج ذخایر لایه‌ای یا ورقه‌ای کم عمق (عمق کمتر از روش‌های استخراج پیشنهادی روبازء ستونی روباز؛ کندن و آکندن با باطله کارگاه روباز, کندن و آکندن با باطله کارگاه. برش از بالا روباز, کندن و آکندن با باطله کارگاه, برش از بالا روباز, جبهه‌کار بلند. اتاق و پایه. استخراج ستونی» کارگاه و پایه. جبهه‌کار کوتاه روباز» جبهه‌کار بلند با تخریب سقف, جبهه‌کار بلند با پر کردن کارگاه» جبهه‌کار کوتاه با تخریب یا پر کردن, استخراج ستونی روباز, جبهه کار کوتاه روباز, جبهه کار کوتاه روباز» جبهه‌کار بلند شیبی با پر کردن یا تخریب. جبهه‌کار کوتاه ستونی, کارگاه و پایه روبازء جبهه‌کار بلند با پر کردن یا تخریب. جبهه‌کار کوتاه روبازه برش از بالاء جبهه‌کار بلند با تخریب یا پر کردن کارگاه روباز, برش از بالاء جبهه‌کار کوتاه شیبی روباز, استخراج از طبقات فرعی, جبهه‌کار بلند دستی شیبی» انباره‌ای, ستونی» سپری روباز, استخراج از طبقات فرعی» کرسی چینی, ستونی روباز, کندن و أکندن, برش از بالاء ستونی, سپری روبازه کرسی چینی» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی, استخراج زیر سقف مصنوعی اروبازه کارگاه و پایه, اتاق و پایه, برضشی, استخراج از طبقات فرعی, انباره‌ای, سپری ۱ روبازء استخراج قیفی (8 1۵1۱۳ 807۷ 11۳410۳8۲0۳۵)» برشی, روباز روبازء برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی, روبازء کرسی‌چینی, کندن و آکندن روبازء برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی, برش زیر سقف مصنوعی روبازه استخراج قیفی, کارگاه و پایه. انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, سپری, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روباز, سپری, کندن و أکندن» کرسی‌چینی فرعی روبازء کندن و آکندن. کرسی‌چینی, سپری, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روباز, استخراج قیفی, استخراج از طبقات فرعی, کندن و آکندن» کرسی‌چینی, سپری روبازه کرسی‌چینی» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, سپری روباز, کندن و أکندن» کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب طبقات فرعی» سپری روبازء کرسی چینی. برش از بالاء تخریب طبقات فرعی روبازء انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, سپری روبازه کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعیء تخریب توده‌ای» سپری روبازه سپری» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روبازه برش از بالاء کرسی چینی» تخریب در طبقات فرعیء تخریب توده‌ای» سپری روبازء انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, سپری روبازه کرسی‌چینی» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» تخریب توده‌ای. سپری روبازه سپری, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی : سس -------- صفحهٔ بعد -------- ۰+ و ی 3 2 ی 2 د 9 1 1 و 0 دد ُ 3 راهنمای انتخاب روس | روباز برش از بالاء کرسی چینی» تخریب در طبقات فرعی, تخریب توده‌ای, سپری وش استخراج ذخایر لایه‌ای با ورقه‌ای با عمق متوسط (عمق بین ۱۰۰ روش‌های استخراج پیشنهادی جبهه کار بلند اتاق و پایه استخراج ستونی» کارگاه و پایه جبهه‌کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه» جبهه‌کار بلند با تخریب سقف» جبهه‌کار بلند با پر کردن کارگاه» جبهه‌کار کوتاه با تخریب یا پر کردن» استخراج ستونی کندن و آکندن با باطله کارگاه» جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه» جبهه کار کوتاه کارگاه و پایه ستونی, جبهه‌کار بلند. جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه جبهه کار بلند شیبی با پر کردن یا تخریب. جبهه کار کوتاه | کندن و اکندن با باطله کارگاه. برش از بالا. جبهه کار کوتاه, جبهه‌کار بلند با تخریب یا پر ا کردن کندن و آکندن با باطله کارگاه, برش از بالاء جبهه کار کوتاه شیبی ستونی کندن و آکندن با باطله کارگاه کندن و آکندن با باطله کارگاه, برش از بال کندن و آکندن با باطله کارگاه, برش از بال جبهه کار بلند. اتاق و پایه استخراج ستونی» کارگاه و پایه. جیهه کار کوتاه | جیهه‌کار بلند با تخریب سقف. جبهه‌کار بلند با پر کردن کارگاه. جبهه‌کار کوتاه با تخریب یا ا پر کردن, استخراج ستونی جبهه کار کوتاه جبهه کار کوتاه جبهه کار بلند شیبی با پر کردن یا تخریب. جبهه‌کار کوتاه, ستونی, کارگاه و پایه جبهه‌کار بلند با پر کردن یا تخریب, جبهه‌کار کوتاه برش از بالاء جبهه کاربلند با یخریب یا پر کردن کارگاه برش از بالاء جبهه‌کار کوتاه شیبی استخراج از طبقات فرعی, جبهه‌کار بلند دستی شیبی, آنباره‌ای, ستونی» سپری استخراج از طبقات فرعی» کرسی چینی» ستونی کندن و آکندن, برش از بالاء ستونی» سپری کرسی چینی. برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی, استخراج زیر سقف مصنوعی روبازء کارگاه و پایه. اتاق و پایه» برشی» استخراج از طبقلت فرعی, انباره‌ای» سپری روباز, استخراج قیفیء برشی» روباز روبازه برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی» روبازه کرسی‌چینی» کندن و آکندن روباز, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی» برش زیر سقف مصنوعی | روبازه استخراج قیفی, کارگاه و پایه انبره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, سپری, برش از بالا. ا روبازه سپری, کندن و آکندن, کرسی چینی روباز, سقف مصنوعی, سپری, کندن و أکندن, کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روباز, کندن و آکندن, کرسی‌چینی, سپری, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی 4 سا -------- صفحهٔ بعد -------- فد لت ص مت یا ض 2 نخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران اب روش استخراج ذخایر لایه‌ای یا ورقه‌ای با عمق متوسط (عمق بین ۰۰ روش‌های استخراج پیشنهادی روباز, استخراج قیفی, انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, کرسی‌چینی. سپری روباز, کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, سپری روباز کندن و أکندن, کرسی‌چینی, برش از بالاء. تخریب طبقات فرعی, سپری روبازء کرسی‌چینی» برش از بالاء تخریب طبقات فرعی روباز, انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, سپری روبازه کرسی‌چینی» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, تخریب توده‌ای, سپری روبازه سپری» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روبازه برش از بالاء کرسی‌چینی, تخریب در طبقات فرعی» تخریب توده‌ای, سپری روبازء انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی» سپری روبازه کرسی چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» تخریب توده‌ای, سپری روبازه سپری» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روبازه برش از بالاء کرسی‌چینی, تخریب در طبقات فرعی, تخریب توده‌ای, سپری ی انتخاب روش استخراج ذخایر لایه‌ای یا ورقه‌ای عمیق (بیش از ۹۰۰ م روش‌های استخراج پیشنهادی جبهه کار بلند استخراج ستونی, کارگاه و پایهه جبهه کار کوتاه | کندن و آکندن با باطله کارگاه, جبههکار بلند با تخریب سقف, جیهه کار بلند با پر کردن کارگا ! کندن و آکندن با باطله کارگاه, جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه, جبهه کار کوتاه ستونی, جبهه‌کار بلند. جبهه کار کوتاه, کارگاه و پایه کندن و آکندن با باطله کارگاه, جبهه کار بلند شیبی با پر کردن یا تخریب. جبهه‌کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه, برش از بالاء جبهه‌کار کوتاه» جبهه‌کار بلند با تخریب یا پر کردن برش از بالاء جبهه‌کار کوتاه شیبی کندن و آکندن با باطله کارگاه ستونی کندن و آکندن با باطله کارگاه» کندن و آکندن با باطله کارگاه برش از بالاء کندن و آکندن با باطله کارگاه, برش از بالاء جبهه کار بلند ستونی, جبهه‌ کار کوتاه, کارگاه و پایه جمهه‌کار بلند با تخریب سقف, جیهه کار بلند با پر کردن کارگاهه جبهه کار کوتاه با تخریب با پر ا کردن, ستونی جبهه کار کوتاه جبهه کار کوتاه جبهه کار بلند شیبی با پر کردن یا تخریب, جبهه‌کار کوتاه, ستونی» کارگاه و پایه برش از بالاء جبهه کاربلند با یخریب یا پر کردن کارگاه رد تا 1۰۰ متر) نر) -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۳ 2 1 4 3 عمق ۳ 1 راهنمای انتخاب روئس اس هنمای انتخاب روش استخراج ذخایر لایه‌ای یا ورقه‌ای عمیق (بیش از ۹۰۰ م روش‌های استخراج پیشنهادی استخراج از طبقات فرعی» جبهه کار بلند دستی شیبی» انباره‌ای, ستونی» سپری استخراج از طبقات فرعی» کرسی چینی, ستونی کندن و آکندن, برش از بالاء ستونی, سپری کرسی چینی. برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی, استخراج زیر سقف مصنوعی کارگاه و پایه. اتاق و پایه. برشی, استخراج از طبقات فرعی, انباره‌ای, سپری برشی» روباز برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی» روبازه کرسی‌چینی, کندن و آکندن برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی, برش زیر سقف مصنوعی کارگاه و پایه. انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی» سپری» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی سپری, کندن و آکندن, کرسی چینی سقف مصنوعی, سپری, کندن و أکندن. کرسی‌چینی, برش از بالا. تخریب در طبقات فرعی کندن و آکندن. کرسی‌چینی» سپری, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, کرسی‌چینی» سپری کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, تسپری کندن و آکندن, کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب طبقات فرعی, سپری کرسی چینی» برش از بالاء تخریب طبقات فرعی انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی» سپری کرسی چینی» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» تخریب توده‌ای» سپری سپری, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی برش از بالاء کرسی چینی» تخریب در طبقات فرعی» تخریب توده‌ای» سپری انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, سپری کرسی چینی» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» تخریب توده‌ای. سپری سپری, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی جدول ۵-2 راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر توده‌ای بنگ أ روش‌های استخراج پیشنهادی ۴ انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, کارگاه و پایه | تخریب در طبقات فرعی. کندن و آکندن. کرسی چینی» برش از بالاء استخراج سپری ب | تخریب در طبقات فرعی, کندن و آکندن, برش از بالاء سپری ب | تخریب در طبقات فرعی, کندن و أکندن, برش از بالاء کرسی‌چینی» استخراج سپری | انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, کارگاه و پایه. روش های ترکیبی | تخریب در طبقات فرعی, کندن و أکندن, روش های ترکیبی ب | تخریب در طبقات فرعی, روش های ترکیبی ب | تخریب در طبقات فرعی, کندن و أکندن» کرسی‌چینی» روش های ترکیبی خراج ذخایر معدنی ی نر) هه 1 و و 1 9 0 1 9۹ و : -------- صفحهٔ بعد -------- و9 - اج مناسب برای ذخایر معدنی ایران ول ۵-۶- راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر توده‌ای روش‌های استخراج پیشنهادی کارگاه و پایه. استخراج از طبقات فرعی, آنباره‌ای تخریب در طبقات فرعی, کندن و أکندن. کرسی‌چینی, برش از بالاء استخراج سپری, روباز برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» سپری, روبازه کرسی‌چینی, کندن و آکندن, روباز برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, سپری, روباز کارگاه و پایه. انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, سپری, تخریب در طبقات فرعی, استخراج سپری» کندن و آکندن, کرسی چینی سپری, کندن و آکندن, کرسی‌چینی, تخریب در طبقات فرعی کندن و آکندن, کرسی‌چینی, سپری, تخریب در طبقات فرعی استخراج از طبقات فرعی برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, سپری, کرسی‌چینی برش از بالاء سپری» تخریب در طبقات فرعی برش از بالاء سپری, کرسی‌چینی» تخریب در طبقات فرعی استخراج از طبقات فرعی, روش های ترکیبی» استخراج قیفی تخریب در طبقات فرعی, تخریب توده‌ای (تخریب سقف به صورت القایی)؛ روش‌های تخریب در طبقات فرعیء روش‌های ترکیبی تخریب در طبقات فرعی» تخریب توده‌ای. کندن و أکندن. کرسی‌چینی. روش‌های ترکیبی ی انتخاب روش استخراج ذخایر رگه‌ای کم عمق (کمتر از ۱۰۰ متر) روش‌های استخراج پیشنهادی کارگاه و پایه. استخراج ستونی کندن و آکندن با باطله کارگاه جبهه کار کوتاه با تخریب یا پر کردن, استخراج ستونی کندن و آکندن با باطله کارگا» جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگا» جبهه کار کوتاه کارگاه و پایه. ستونی» جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگا» جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه برش از بالاء جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگا برش از بالاء جبهه کار کوتاه شیبی کندن و آکندن با باطله کارگاه, ستونی کندن و آکندن با باطله کارگاه, برش از بالا کندن و أکندن با باطله کارگاه, برش از بالا استخراج ستونی» کارگاه و پایهه جبهه‌کار کوتاه جبهه‌کار کوتاه با تخریب یا پر کردن» استخراج ستونی جبهه کار کوتاه جبهه کار کوتاه شش ۰ ۰ ۰ ‌ ی . 1 و و کر مر ْ. ۰ ۰ ۰ ۰ 1 ۳ / ری ً ی ۰ 5 ۰ / ۱ ۹ 9 مر وم 5 . ۰ ِ" ید َ : . ۰ 3 بو مه ۹ ۰ 0 ۰ / رو .۰ ۰ ۰ ره ۹ . , ْ ۰ ۰ چگ وه ی هر ۰ او ره ور اس ۰ کی ی نمای شسماتیک کانسار اس ۰. ۳ اس وه ۰ 1 میک ۰ ۰ ما که ۱ 1 ,۰ ۰ 3 :۰ له هه را ره ۳ ۰ یی مسا رک ی 1 ۰ ۰ 4 ل ۱ ری ی دا ۳ [ : ۲ ۷ گ_ ۰ وق ده و ۳ با مسا رو ی 1 ۰ ۰ 4 ۱ ل ۱ ۰ ی ‌ ی دا ۳ [ : ۲ ۹ ۶ ۰ رس ۹ 9" 1 ۰ ۱ ,۱ مه ۰ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- 32 راهنمای انتخاب روئس است هنمای انتخاب روش استخراج ذخایر رگه‌ای کم عمق (کمتر از ۱۰۰ متر) روش‌های استخراج پیشنهادی روبازه جبهه کار کوتاه شیبی با پر کردن یا تخریب» ستونی» کارگاه و پایه روبازه جبهه کار کوتاه شیبی با پر کردن یا تخریب روبازه برش از بالاء جبهه کار کوتاه با یخریب یا پر کردن کارگاه روبازه برش از بالاء جبهه‌کار کوتاه شیبی روبازء استخراج از طبقات فرعی» جبهه کار بلند دستی شیبی» انباره‌ای» ستونی» سپری روبازء استخراج از طبقات فرعی» کرسی‌چینی» ستونی روبازه کندن و آکندن, برش از بالاء ستونی» سپری» کرسی‌چینی روبازه کرسی چینیء برش از بالاء سپری روباز, کارگاه و پایه. برشی, استخراج از طبقلت فرعی, انباره‌ای» سپری روبازه برشی» روباز روبازه برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی» روبازه کرسی‌چینی» کندن و آکندن روبازء برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» برشی, برش زیر سقف مصنوعی روباز, کارگاه و پایه, انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی» سپری, برش از بالا روباز, سپری» کندن و آأکندن,. کرسی چینی روبازه سقف مصنوعی,» سپری» کندن و أکندن» کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روبازء کندن و أکندن» کرسی‌چینی» سپری» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روباز, انباره‌ای» استخراج از طبقات فرعی, کندن و أکندن؛ کرسی‌چینی» سپری» روش‌های ترکیبی روبازء استخراج از طبقات فرعی, کرسی چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی»ء سپری روباز, کندن و أکندن, کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب طبقات فرعی, سپری» روش‌های ترکیبی روبازء کرسی چینی» برش از بالاء تخریب طبقات فرعی, روش‌های ترکیبی تخاب روش استخراج ذخایر رگه‌ای با عمق متوسط (بین ۱۰۰ تا 1۰۰ متر روش‌های استخراج پیشنهادی کارگاه و پایه. کندن و آکندن با باطله کارگاه. استخراج ستونی جبهه‌کار کوتاه با تخریب یا پر کردن, استخراج ستونی, کندن و آکندن با باطله کارگاه کندن و آکندن با باطله کارگاه» جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه» جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه کارگاه و پایه. ستونی» جبهه‌کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه» جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه. برش از بالاء جبهه کار کوتاه کندن و آکندن با باطله کارگاه. برش از بالاء جبهه کار کوتاه شیبی کندن و آکندن با باطله کارگاه. ستونی کندن و آکندن با باطله کارگاهه ستونی کندن و آکندن با باطله کارگاه. برش از بالا کندن و آکندن با باطله کارگاه. برش از بالا استخراج ستونیء کارگاه و پایه. جبهه کار کوتاه جبهه کار کوتاه با تخریب یا پر کردن» استخراج ستونی ۴ ۰ عراج دخایر معدنی - نمای شماتیک کانسار ِ ۹ اس رس 8 وس ۶۲ ۹ تسد سوت ۱ ۰ ۰ وا سس [ مت م ۰ 3 نا فد ۰ دی گو کرک ت زا ی ۰ بسک ی ۰ .۰ وک و م ۰ 3 1 فد ۰ ۳ 0 7 سا ۳ ۰ ۲ رس سب او ۴ ۰ .ْ + ۰ اس رک وی اه ۰ ۳ سا پا اس ۳ 5 ۰ ْ ۰ اس اه ۰ ۳ ۰ ۰ پم ۹*۶ اه ۹ ۰ ۰ اک هش ۰ ها ۱ ۹ ۰ یچ ۰ ,9 3 ۰ ۰ ۰ 1 ۰ ۰ ۱ ور موه ۹ ۰ یه ۱ ۰ :/ ۰ ۹ ْ. ۹ با ۱ ۰ روم را ۰ ۰ "۰ : . مه ی ۰" 9اه هِ ای شماتیک کانسار هد 87 ۰ کر وه هی ۰ 1۱ ۰ ۰ تمه ۰ ی سوه ۰ رت ۰ ۱ ۵ نک 5 ند کل بع که و سا 5 س نها ۰ ی سا مت سا و ۷ ی ۰ ,۹ ۲ مه - [‏ ۲ ند دصق که و هب رنه یه ۹ .۰ 4 هه : ۰ و ۲ مه - [‏ ۲ رت ۰ ها ۹ تا ۹ ۰ [ ی وه 0 مهم تا ی ۰ ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- 7: 3 1 1 ۹: 1 راج مناسب برای ذخایر معدنی ایران جبهه کار کوتاه جبهه کار کوتاه انتخاب روش استخراج ذخایر رگه‌ای با عمق متوسط (بین ۱۰۰ تا ۱۹۰۰ روش‌های استخراج پیشنهادی جبهه کار کوتاه شیبی با پر کردن یا تخریب. ستونی» کارگاه و پایه جبهه کار کوتاه شیبی با پر کردن یا تخریب برش از بالاء جبهه‌کار کوتاه با یخریب با پر کردن کارگاه برش از بالاء جبهه‌ کار کوتاه شیبی استخراج از طبقات فرعی, جبهه کار دستی شیبی» آنباره‌ای» ستونی» سپری استخراج از طبقات فرعی, کرسی‌چینی ستونی کندن و آکندن, برش از بالاء ستونی سپری, کرسی چینی کرسی‌چینی» برش از بالاء سپری روباز, کارگاه و پایه. برشی» استخراج از طبقات فرعی, انباره‌ای, سپری روباز» برشی» روباز روباز, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی, روبازه کرسی‌چینی» کندن و آکندن روبازء برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, برشی, برش زیر سقف مصنوعی روبازء کارگاه و پایه, انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی» سپری, برش از بالا روباز, سپری» کندن و آأکندن, کرسی چینی روبازء سقف مصنوعی, سپری, کندن و أکندن. کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روباز کندن و آکندن, کرسی‌چینی, سپری, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی روباز, انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, کرسی‌چینی» سپری, روش های ترکیبی روبازء استخراج از طبقات فرعی. کرسی چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» سپری روبازه کندن و آکندن, کرسی‌چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی, سپری, ترکیبی روبازء کرسی چینی, برش از بالاء تخریب طبقات فرعی, روش‌های ترکیبی انتخاب روش استخراج ذخایر رگه‌ای با عمق زیاد (بیش از ۹۰۰ متر) روش های استخراج پیشنهادی نج ن و آکندن با باطله کارگاهه استخراج ستونی (تا عمق ۱۱۰۰ متر) ن و آکندن با باطله کارگاه. جبهه کار کوتاه با تخریب یا پر کردن, استخراج ستونی ن و آکندن با باطله کارگاه. جبهه کار کوتاه ۱ و آکندن با باطله کارگاه. جبهه کار کوتاه ن و آکندن با باطله کارگاه, ستونی» جبهه کار کوتاه و آکندن با باطله کارگاه. جبهه کار کوتاه و آکندن با باطله کارگاه. برش از بالا؛ جبهه کار کوتاه ن و آکندن با باطله کارگاه, برش از بالاء جبهه کار کوتاه شیبی ن و آکندن با باطله کارگاه, ستونی ن و آکندن با باطله کارگاه, ستونی ن و آکندن با باطله کارگاه برش از بالا ن و آکندن با باطله کارگاه. برش از بالاء دد -س متر) نمای شماتیک کانسار 2 ۹ 4 8 : 2 : 4 ؟ ا ۸ یط ۹ ۱ . 8 هو 8 8 : 2 ۹ 4 8 : ۳ ۰ ۰ 1 ۹ ۱ ۱ ری بد ۳ ۳( ۳ ۲ ویب ۶ ۹ 1 ظ 1 ۷ ۷ ۰ ۲ 6 1 ۲ | ۳ ان ن ۳ به / و ل ان ای شماتیک کانسار 8 ۳۳ ۸ ۱ ۰ ۳ ۱ ۳ ۱ ی ۶ ویب ۶ و مه _ و ۵ ظّ 3 ۸ ی ۹ 3 4 9 ۰ ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰. گ 2 ذ ۲-۳4 انتخاب رو می‌شود 11۱ راهنمای انتخاب روس | نمای انتخاب روش استخراج ذخایر رگه‌ای با عمق زیاد (بیش از 1۰۰ متر روش‌های استخراج پیشنهادی استخراج ستونی, کارگاه و پایه. جبهه کار کوتاه. جبهه کار کوتاه جبهه کار کوتاه جبهه‌کار کوتاه شیبی با پر کردن با تخریب. ستونی» کارگاه و پایه جبهه کار کوتاه شیبی با پر کردن یا تخریب برش از بالاء جبهه کار کوتاه با تخریب یا پر کردن کارگاه برش از بالاء جبهه کار کوتاه شیبی استخراج از طبقات فرعی, جبهه کار شیبی دستی انباره‌ای» ستونی» سپری استخراج از طبقات فرعی» کرسی چینی» ستونی کندن و آکندن, برش از بالاء ستونی» سپری,» کرسی‌چینی کرسی چینی» برش از بالاء سپری کارگاه و پایه. برشی, استخراج از طبقلت فرعی, انباره‌ای» سپری برشی» روباز برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» برشی» روباز کندن و آکندن برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» برشی» برش زیر سقف مصنوعی کارگاه و پایه, انباره‌ای, استخراج از طبقات فرعی, سپری» برش از بالا سپری» کندن و آکندن» کرسی‌چینی سقف مصنوعی» سپری» کندن و آکندن. کرسی‌چینی» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی کندن و آکندن» کرسی‌چینی» سپری» برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی انباره‌ای» استخراج از طبقات فرعی» کرسی‌چینی» سپری» روش های ترکیبی استخراج از طبقات فرعیء کرسی چینی, برش از بالاء تخریب در طبقات فرعی» سپری کندن و أکندن, کرسی‌چینی» برش از بالاء تخریب طبقات فرعی, سپری» روش‌های ترکیبی کرسی چینی» برش از بالاء تخریب طبقات فرعی, روش‌های ترکیبی اش استخراج ۰ > و ۵ شاخص (پارامتر موثر در انتخاب) به صورت /د.. - ۲ ۰۰ ۱ ۰۰ ۰۰ 1117 و ود 1 2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم-ارایه راهنمای انتخاب روش استخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران ۷ ۳ ۳ ۳ ۳ ۸ ر. ج) ۰ ( .۲ ۰ بر دی) ( ۳.۳۶ نم اا نم نم (۱-۴) ۵۵ ( ۳ ,۳) ۰ لگ دزد 9 بر ددیت) 0 ۸ ۰ عع-_ٍ ۰ ۰ 7 مرو 2 1 کی ( کی سکیا کی که در آن 7 بیان فازی از عملکرد گزینه 7ام در ارتباط با شاخص رام و سِ بیان فازی از درجه قطعیت" مربوط به درستی (صحت) 5 متناظر آن است. از اندیس ۶ برای بیان تعداد گزینه‌ها (1,2,....111]) > / و از اندیس 7 برای بیان تعداد شاخص‌ها ار </ استفاده شده است. ماتریس ۱-۴ به طور ساده با رابطه ۲-۴ نشان داده می‌شود. (۲-۴) م۳ 5۰)] < ۵ عدم قطعیت در مدل تصمیم‌گیری به دو دسته عدم اطمینان موجود در مقادیر قضاوت‌ها (یعنی بیان رز به صورت فازی 1( و عدم اطمینان موجود در بیان قضاوت‌ها که با درجه قطعیت ( «-ح) نشان داده می‌شود تقسیم شده است. همچنین به دلیل آنکه در تعیین عدم اطمینان موجود در بیان قضاوت نیز ابهام وجود داردء این فاکتور به صورت فازی نشان داده می‌شود. به منظور ساده‌سازی محاسبات در الگوی جامع برای بیان عدم قطعیت همراه مقادیر از اعداد فازی مثلشی " (1۳۸۳/5) استفاده شده است. خلاصه‌ای از ریاضیات فازی و عملگرهای مورد استفاد در پیوست آرایه شده‌اند. از آنحا که اعداد فازی مثلثی و عملگرهای یاد شده برای کلیه شاخص‌ها اعمال می‌شود بنابراین انتخاب عملگرهای فازی تاثیری در اولویت‌بندی گزینه‌ها نخواهد داشت. به دلیل آنکه امکان محاسبه وزن شاخص‌ها در روش شباهت به حل ایده‌آل وجود ندارد بنابراین عَ ی از ع ۰ ی ۰ ۰ 1 یک الگوی ترکیبی تصمیم‌گیری برای محاسبه وزن‌ها پیشنهاد شده است. روند کلی مدل ترکیبی پیشنهادی محاسبه وزن و فرایند تصمیم‌گیری در شکل ۱-۴ نشان داده شده است. - وزن خالص یا اولویتی که توسط تصمیم گیرنده بدون هیچ پیش فرضی با استفاده از مقایسه زوجی بین شاخص‌ها به دست - وزنی که هر شاخص در نتیجه تاثیر شاخص دیگر دریافت می‌کند. بسیاری از شاخص‌های موثر در انتخاب روش استخراج با زوجی با در نظر گرفتن ارتباط درونی شاخص‌ها به دست آمده است. 06 0671۵11۷ -| 2- 1۳1۵81۵7 ۲:77 5 3- ۲1۷6۳1۵ 1۵۵۵| -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای انتخاب روس استخراج ذخایر معدنی مف‌هموم انتروپی داده‌های موجود در ماتریس تصمیم به دست می‌اید. در انتها به دلیل هم مقیاس نبودن وزن‌های یاد شده» این وزن‌ها به کمک رابطه ۳-۴ با یکدیگر ادغام و وزن نمایی محاسبه می‌شود: ۳۴ 7 ۱ ۱ 1 دعر 00 |ام( 1] 2 د انا ۷۷۳ / تعیین نتروبی ماع متریس مقایسه زوجی شاخص‌ها ارتباط درونی شاخص‌ها تین یم (بردار ر6) تعیین بردار 60 ماتریس لا ۵ وزن حاصل از مقایسه زوجی (بردار 0 1 دعر آ7 _ 0 محاسبه وزن نهایی موثر در تصمیم ( بردار ۱) 0 5 او2,] کل[ 000 [14 ]2 ‎٩‏ چا - ۱ ( ۷۵0۴ 07) 1۵۳" تعیین فاصله گزینه‌ها از گزینه ایده‌آل و ضد ایده‌آل شکل ۱-۶- محاسبه وزن در الگوی ترکیبی تصمیم‌گیری ۰.۰ ۰ ۸ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰.۰ ۰ ۱ ۰ ۰ یا برای راحتی کاربران و دوری از اعداد فازی» ارزش‌دهی به شاخص‌های موثر با عبارات بیانی انجام می‌شود. به عنوان مثال وقتی به عبارت روشن‌تر در شیب کانسار واژه کم به عنوان ارزش آن در نظر گرفته می‌شود. با استفاده از ریاضیات فازی می‌توان 6[ ۷۵۳1۵ 21۹116 1] -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم-ارایه راهنمای انتخاب روس استخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران ۹ روند انتخاب فراهم می‌سازد. متغیری را که در آن بتوان واژه‌هایی از زبان طبیعی را که به وسیله مجموعه‌های فازی قابل بیان باشد به عنوان مقدار آن در نظر گرفت, متغیر بیانی نامیده می‌شود. در ریاضیات فازی یک متغیر بیانی به وسیله چهار پارامتر (06,1,11,۸4) مشخص می‌شود که این چهار پارامتر عبارتند از: : نام متغیر بیانی ]: محجموعه مقادیر بیانی که متغیر ۸6 می‌تواند اختیار کند. []: دامنه فیزیکی واقعی که در آن متغیر بیانی 26ء مقادیر عددی خود را اختیار می‌کند. 1 یک قاعده بیانی که هر مقدار بیانی در ] را به یک محموعه فازی در لا مرتبط می‌سازد. در واقع متغیر بیانی مفهوم توسعه یافته‌ای از متغیرهای کلاسیک است. متغیر بیانی متغیری است که علاوه بر اعداد قطعی,ء مقادیر بیانی را نیز به عنوان مقدار خود می‌پذیرد. این مفهوم در شکل ۲-۴ به روشنی نشان داده شده است. مقادیر بیانی مقادیر قطعی شکل ۲-۶- مقایسه متغیرهای عددی و بیانی برای این ارزیابی از متغیر بیانی مناسب بودن استفاده می‌کنند. اعداد فازی مرتبط در جدول ۹-۴ آرایه و در شکل ۳-۴ نشان داده شده جدول ۹-۶- عبارات بیانی پیشنهادی برای ماتریس تصمیم -------- صفحهٔ بعد -------- 7 راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی 4 5 6 قضاوت انسانی در تعیین مقدار و یا تاثیر شاخص‌های تصمیم‌گیری و یا به عبارت دیگر درایه‌های ماتریس تصمیم نقش دارد. از ۰ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ جزیی ناشی می‌شوند. یک بعدی تاثیر عدم قطعیت‌های یاد شده با بیان فازی از زرد به صورت ,3 اعمال می‌شود. این دو ابهام از یک منشا نیستند و علاوه بر آن» به دلیل متفاوت بودن اطلاعات تصمیم‌گیر از شاخص‌های مختلف, فرض یکسان بودن درجه قطعیت تصمیم‌گیر نسبت به تمامی قضاوت‌ها صحیح نیست. بنابراین نشان دادن درجه قطعیت در خود قضاوت به صورت یاد شده ممکن است به نتیجه اشتباه در قضاوت‌های دو بعدی برای بیان صحت قضاوت از پارامتر ( :,-) استفاده می‌شود که اندازه‌ای از درجه درستی (صحت) را نشان می‌دهد و تا به حال در سیستم‌های خبره به کار گرفته شده است. عدم قطعیت مقدار رد نیز با بیان فازی آن به صورت 7 اعمال می‌شود. عدم قطعیت موجود در مقادیر در این الگو با ( ,)) به صورت نرمال‌سازی شده و در بازه [۰-۱] بیان شده است. که صفر نشان دهنده عدم قطعیت کامل به بیان قضاوت و یک نشان دهنده اطمینان کامل به قضاوت فرد تصمیم گیرنده است. هدف دیگر از افزودن شاخص (ج) در ماتریس تصمیم و بیان دو بعدی آن, در نظر گرفتن دیدگاه‌های مختلف تصمیم‌گیر (ریسک‌گریزی و یا ریسک‌پدیری) است. در مورد انتخاب روش استخراج» ریسک‌گریزی و یا ریسک‌پدیری بیشتر به استراتزی شرکت سرمایه‌گذار معدنی باز می‌گردد. با تعریف این پارامتر» مدل را می‌توان با رویکردهای مختلف با توجه به دیدگاه‌های سرمایه‌گذار حل کرد. برای بیان درجه قطعیت هر قضاوت به علت وجود ابهام در آن تعیین یک مقدار قطعی برای ( برن))به سادگی مقدور نیست. بنابراین ) معمول" به صورت یک متغیر زبانی یا یک عدد فازی ( ,ل)) نشان داده شده است. در الگوی جامع برای در نظر گرفتن این ابهام» بن) به صورت یک متغیر بیانی فرض شده است. تصمیم گیرنده برای بیان این عدم قطعیت می‌تواند از هر یک از انواع اعداد فازی استفاده کند. واژه‌های مرتبط با متغیر زبانی درجه قطعیت در جدول ۱۰-۴ آرایه و در شکل ۴-۴ نشان داده شده است. |- ۳۵۳1۵] 06 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم-ارایه راهنمای انتخاب روس استخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران 1۱ جدول ۱۰-۶- عبارات بیانی پیشنهادی برای درجه اطمینان )۰۱۰۰۱/۰۰۲۵,/۴۰(۰۷/۰۵,۳۰۱۰۹/۰۷۵,/۶۰۱۱۰۱۸( 09 0.8 07 0.6 0.5 04 03 02 اعداد مربوط به عبارات بیانی شکل ۶4-4 عبارات بیانی مرتبط با متغیرهای بیانی درجه اطمینان مقیاس مفهوم توسعه یافته‌ای از مقیاس (قطعی) ساعتی است که در آن برای مقایسه به جای مقادیر قطعی از اعداد فازی منلذ استفاده می‌شود. در جدول ۱۱-۴ مقیاس مقایسه فازی شاخص‌ها آرایه شده است. جدول ۱۱-۶- مقیاس فازی به منظور مقایسه زوجی شاخص‌ها عدد فازی معکوس عدد فازی دامنه توابع توابع عضویت ملاس شرح اهمیت اهمیت عضویت | (0 ۱ 00 ([3-7(/)3-1) 1 ااهمیت 0۱و62 کاملا )-3(/)5-3( -------- صفحهٔ بعد -------- 1۲ راهنمای انتخاب روس استخراج ذخایر معدنی در شکل ۵-۴ مقیاس مقایسه فازی استفاده شده در این الگو و مقیاس مقایسه قطعی ساعتی نشان داده شده است. از اعداد فازی یاد شده به منظور بیان عدم قطعیت در مقایسه‌های زوجی تصمیم گیرنده استفاده شده است. 4 5 6 شکل ۵-۶ مقیاس‌های مقایسه فازی تعریف شسده در الگو و قطعی ساعتی وزن انتروپی" یک مفهوم آماری از نمایش عدم قطعیت"/ بی‌نظمی " در مجموعه‌ای از اطلاعات است که از آنالیز احتمالات ۰ پا ۰ ی ۰ ۰ ۰.۰ ۰.۰ ری ۰ و ۰ ۰ ۴ است. اولین قدم در محاسبه وزن شاخص‌هاء محاسبه انتروپی موجود در ماتریس تصمیم است. از این روش برای محاسبه وزن نسبی بین اطلاعات موجود استفاده می‌شود. انتروپی ممکن است برای ماتریس تصمیم شامل محموعه گزینه‌ها و شاخص‌ها به کار برده شود. بنابراین از مفهوم انتروپی می‌توان برای ارزیایی شاخص‌ها و تعیین وزن شاخص زام استفاده کرد. ۸ اگر 5 یک عدد مثلنی فازی باشد به طوری که ( 1 ز) > 7 در این صورت ماتریس نرمال‌سازی شده (با بردار یاد ما : 1 ۴ ۳ از ۳ ز 7 این ( لا 1 َ 77 81 [ و ۸ 1 ۳ ی 1 2 1 (!ا 2 ۰ 2 بو 1/0۵2 زو زو ۸1 )! _ 1: ان وی )1 ۳ 1 1 1 8 ( با : 1 : ۰ ۱/2۵ ۸ ۸1 او [1- 11۳۵ ۷۵۱۵31040 2- 11۳۵11۵0۷ 7 -د3 4- 11۵1211۷۵ ۷/۵۱1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل جهارم-ارایه راهنمای انتخاب روش استخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران 71۳ شش و چون در اعداد فازی مثلنی داریم: 91 91 1 3 ۰ ۰ ۰ تا 1 ۰ تا (۵-۴) 1 ع ال 0110 جوا ۱۱ ۷/۰ ۶ < ۳1 11 7 7 )7 3 5 3 [<۸ |ا<۸ |ا<۸ بنابراین به طور خلاصه می‌توان نوشت: 3 3 3 (۶-۴) #ر «ر «پرر زگ دوک زر دا سس ۶ 3 3 3 [<۸ |ا<۸ [<۸ بنابر این ماتریس فازی ,یی/ را می‌توان به شکل رابطه ۷-۴ نشان داد: (۷-۴) ور رت ور روط رن ۷ ها : پا : : 7 ۳ : 7 : : «ر ۳ زر در ۱ با توجه به تعریف اعداد فازی متلنی ماتریس فازی پیب را می‌توان به صورت رابطه ۸-۴ ساده کرد: ۸-۳۴ / / / ی / 1/7 ی / ی / ار ی (۸۳۴) ( راد د۱) ( دز در (دلادد/ 0( ۱) / / / / / / / / / / / / ( روا در در )اه ( روا رد1 ۱2) ۰ (وولاد ود و )۷‏ ( رخا ۵/2 ۱) ۱ ار ه م۲ / / ۷ : یتمه : ( رد ۱) : : / / / ی / / / ی / / / / / / ) رل ۰ ی ۰ ) ۱ زر 24 ۰ 1 ر17) ) رو , 1 , در17) ) ار ۰ 1 ۰ ابا برای نرمال‌سازی کردن ماتریس فازی ی رابطه ۷-۴ در ۸-۴ قرار داده و رابطه ۹-۴ به دست می‌آید: )٩-۴(‏ با 1 1 ۳ ی ۹ ۳ ای 1 / 1 یی ری 5 7 » 1 1 / اد )7 ا روو ‏ روو ار رو رورا رورا و روا رو رو رو رو رو ری 2 ی 2 ی 2 1 2 1 2 لا 2 2 ری 2 ری 2 1 2 1 2 1 2 [<۸ |-۸ |<۸ [خ ۸‏ ام ا<م۸ [حم ‏ [حع ‏ ام ۸-۱ ۸-۱ ۸-۱ 2 120 012 2 / 3 13 ز 3 ی 32 د 2 51 17 ار را نا را روا رو زور ی ۵ ی 2 ی 2 1 2 1 1 ۵ ده ده ده 1 ۵ 1 ۵ 1 ۵ [ ۸-۱ ات ۸ [ح ۸‏ ا<م۸ الاح ام ۸-۱ ۸-۱ ۸-۱ 6 ۱ ۳ . ۳ » 0 1 1 ار 0 4 ند را له را ۵ ار ۷ ۷ 3 3 3 , 3 ۳ ۲ / 3 3 / ۲ ررررر 1 یر زور11 ی 1 یه یه 2 2 بر 2 2 رورا یا 1 1 ور ور روا زو رورا روا زو روا رو زو رو رو و ۸-1 ا-۸ |<۸ [خ ۸‏ ا[خ ۸‏ ا<م۸ [ح ‏ اه احم |-۸ |-۸ |- ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- 3 راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی ماتریس ارایه شده در رابطه ۹-۴ ماتریس نرمال‌سازی شده فازی است. دلیل انتخاب این بردار برای نرمال‌سازی کردن ماتریس؛ لزوم باقی ماندن مقادیر به شکل یک عدد فازی مثلنی است. به عبارت دیگر این نرم تضمین کننده آن است که: 1 )۱۰-۴(‏ ع 7 010 ما ک | ۷7 وا < با < باه انتروپی ,2 برای شاخص (۲ [...,2 ,1<[) برابر است با: ۱۱-۴ ۹ ۷۱ ۹ (۱۱۳۴) 1,2 راز [(ض)ها۵ ,2 2-3 ات درجه تنوع" 7 اطلاعات برای شاخص زام توسط رابطه ۱۲-۴ به دست می‌آید: (۱۲-۴) رع-(ا,اءا) < رل 4 بح زد اگر ر/» به صورت (۷۲د؟/, 1) < 1 فرض شود و ( ۰,۸ (/۰ز771) > ر6 در آن صورت پارامترهای ر7 از رابطه ۱۳-۴ 0 4 ۰ ۳ 0 4 0 4 (۱۳-۴) (]/1-1) > 7 ۷7 0۳ (ر1-7) > هه 200 ( خاک را در نهایت وزن انتروپی فازی با یک نرمال‌سازی نهایی از رابطه ۱۴-۴ به دست می‌آید: (۱۴-۴) رت (,4 ,402 < 7 با استفاده از روش یاد شده بخشی از وزن یا اهمیت شاخص در فرآیند تصمیم‌گیری را که اساس آن انتروپی موجود در شاخص است. محاسبه می‌شود. یعنی اهمیت بیشتر به شاخص‌هایی با پراکندگی بیشتر در فرآیند تصمیم و اهمیت کمتر به شاخص‌هایی که مقادیر آن‌ها برای گزینه‌ها در ماتریس تصمیم به یکدیگر نزدیک‌تر است اختصاص می‌یابد. علت آن است که شاخصی که دارای عملکردها برای گزینه برابر باشد» وزن انتروپی آن شاخص صفر شده و آن شاخص خود به خود از روند تصمیم‌گیری حذف می‌شود. در الگوی پیشنهادی نیاز به محاسبه وزن حاصل از مقایسه‌های زوجی و ارتباط درونی شاخص‌ها است. بنابراین در این مرحله ابتدا مقایسه زوجی شاخص‌ها بدون در نظر گرفتن ارتباط درونی پارامترها انجام می‌شود. مقایسات زوجی برای تعیین ارتباط بین شاخص‌ها با این سوال انجام می‌گیرد که "کدام یک از دو شاخص در فرآیند انتخاب روش استخراج اهمیت بیشتری دارد و چه مقدار مهم‌تر است؟" برای بیان این اهمیت در مقایسه زوجی پارامترها از مقیاس مقایسه فازی پیشنهادی در جدول ۲-۴ استفاده می‌شود. نتیجه می‌شود: (۱۵-۴) ی ی د ۱ ریک مت ۱ 2 بح ,1 رت 1 12 0 آ(1 ۱ وی اک در ۱-2۲66 3 2- ۳۵1۳۷/1۹6 001302۳15011 4 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم-ارایه راهنمای انتخاب روس استخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران 1 ماتریس ,.,[2] ۶ یک ماتریس مربعی با اطلاعات فازی است که درآیه! سطر ام و ستون لام آن یک عدد فازی بیانگر وزنی است که از مقایسه دو به دو شاخص سطر !ام نسبت به شاخص ستون زام به دست می‌آید به طوری که شرایط زیر در مورد آن (۱۶-۴) و ۲ < | 1 ۷۱ ۱ ۱ | میرم < رن زر ی 07 ۱359 9 5 د3 ۱ (۱۷-۴) 6 اج ۴ 1 اگر ارزش شاخص ستون ام بیشتر از سطر ام باشد. از مقادیر کوچکتر از ۱ و اگر ارزش سطر ام از درایه ستون لام بیشتر باشد. از مقادیر بزرگتر از ۱ استفاده می‌شود. هر دو پارامتر فقط یک بار با یکدیگر مقایسه می‌شود. از مقدار عکس این ارزش برای مقایسه معکوس دو شاخص استفاده می‌کنند. بنابراین تعداد مقایسات زوجی مورد نیاز برابر 1)1-1(/2 خواهد بود. روش حداقل مربعات چ ۰ ۲ ۰ : ۰ ۰ یی ۰ ۳ لگاریتمی برای محاسبه وزن شاخص‌ها در ماتریس مقایسه زوجی از فرمول ۱۸-۴ به دست می‌اید: (۱۸-۴) 1 نع 00 0 ,*0) < له به طوری که: _ ۹ 1 ٩ ۴1:1 [‏ س رم 11رد 11 شاخص اول بر شاخص دوم تاثیر دارد شاخص دوم نیز بر شاخص اول نیز تاثیرگذار است. برای نشان دادن ارتباط یک طرفه از فلش شاخص‌ها را بیان می‌کند محاسبه شود. در این الگو تاثیر هر یک از پارامترها بر روی پارامتر دیگر با مقایسه‌های زوجی به دست می‌آید با ی نشان داده می‌شود. برای هموارسازی مقایسات زوجی یاد شده سوالاتی به شکل "کدام شاخص تاثیر بیشتری بر 41 -[ 1۵140 5002۳05 اح2ه| 111۵ م1[ -2 3 ]۷/۵۱6 10۳0000001300 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- 77 راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی پارامتر ,۳ دارد»ء شاخص ,ح یا دج چقدر بیشتر؟"پرسیده می‌شود. برای اندازه‌گیری آن از مقیاس فازی استفاده می‌کنند. به علاوه» اگر تاثیر (ح) در مقایسه با دح بر م) برابر باشد.ء از ۱ و اگر هر دو شاخص مستقل از شاخص , باشد از ارزش صفر استفاده می‌کنند. اگر ‎٩‏ تعداد شاخص‌های موثر از دیگر شاخص‌ها باشد. تعداد ۹-10-2(/2) مقایسه زوجی برای به دست آوردن هر یک از ماتریس‌های ۳( لازم است و چون باید به تعداد ‎٩‏ ماتریس مقایسه ۲ محاسبه شودء در نهایت تعداد مقایسه‌های زوجی از رابطه ۲۰-۴۳۴ به دست می‌آید: (۲۰-۴) 42-)(۹)۹-۱ به این ترتیب ماتریس‌های مختلفی با توجه به پرسش یاد شده برای هر یک از شاخص‌هایی که از دیگر شاخص‌ها تاثیر (۲۱-۴) راید ان ی را وس سلگاعی ماتریس فازی ,۳ ماتریس مربعی است که از مقایسه زوجی اهمیت پارامترها در مقایسه با پارامتر ,2 به دست می‌آید. بردار ویژه هر یک از این ماتریس‌ها **۵0 محاسبه می‌شود. ماتریس‌های مقایسه زوجی بیان کننده تاثیرات نسبی ارتباطات بین پارامترها است. بردار ویژه هر یک از ماتریس‌های مقایسه زوجی *(6 محاسبه شده و سپس نرمال‌سازی می‌شود و به صورت ستونی در ستون »ام ماتریس وزن همبستگی ,.«قا قرار داده می‌شود. (۲۳-۴۳) 7 17 1 7 / :17 ا :1 ۰ ۰ 7 ا 7 7 :17 و درآیه‌های آن از رابطه ۲۳-۴ حاصل می‌شود: (۲۳-۴) ر 1 ۱ <] []] [ ]| ۵ در قدم بعدی وزن‌های وابستگی شاخص‌ها با استفاده از نتایج حاصل از دو مرحله قبل به دست می‌آید: (۲۴-۴) آ(0) 5 - 0 در این رابطه بردار 0 وزن شاخص با در نظر گرفتن ارتباط درونی بین شاخص‌ها و "(0)) ترانهاده " ماتریس (۵ است. پس از محاسبه وزن‌هاء امتیازدهی نهایی گزینه‌ها بر اساس روش شباهت یا نزدیکی به حل ایده‌آل " 70515 انجام می‌گیرد. در این روش, گزینه‌ها بر اساس شباهت (نزدیکی) به حل ایده‌آل رتبه‌بندی می‌شوند. به این ترتیب که هر چه گزینه شبیه‌تر به حل 1- 10۳00001000 ۷/۵۱ 2-0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم-ارایه راهنمای انتخاب روش استخراج مناسب برای ذخایر معدنی ایران 1۷ ۳۱ و "نزدیکی به حل ایده‌آل "" استفاده شده است بنابراین ابتدا این مفاهیم را باید تعریف کرد. حل ایده‌آل "جوابی است که از هر نظر (کلیه شاخص‌ها) بهترین باشد" که عموما ایده‌آل باشد رتبه بالاتری کسب می‌کند. در تعریف این روش از دو واژه "حل ایده‌آل در عمل وجود ندارد و سعی می‌شود جواب انتخابی به آن نزدیک باشد. حل ضد ایده‌آل نیز گزینه فرضی است که به ازای حداقل مقادیر شاخص‌ها حاصل می‌شود. مساله تصمیم‌گیری برای انتخاب روش استخراج شامل [1,2,....111) </ گزینه و [1,2,..../1) >[ شاخص است. ماتریس 1۶ - (] ماتریس تصمیم (عملکرد) و [2,..../1,[< ر۳) - ۲[] نشان دهنده بردار وزن به دست آمده در مراحل قبل است. مقادیر ربا بیان کننده آهنگ عملکرد گزینه لام ,ام نسبت به شاخص لام رح است و :۱ بیان کننده وزن شاخص لام است که به منظور بیان ابهام به صورت اعداد فازی مثلثی ( 1,6 ,رز6)* زد و (ور1 «ور1۷ ,)> 1۱ نشان داده شده‌اند. برای نرمال‌سازی کردن ماتریس تصمیم» مقادیر 7 با استفاده از روابط ۲۵-۴ و ۲۶-۴ نرمال‌سازی می‌شوند. )۲۵-۴( زگ رت رگ اج ر2 > 7 12771[ «رر6 13 > زع ور و و) ک زا زک زر رز (۲۶-۴) . . . ۵ ۵ زر 7 :77 2 ]1 رز 1311 > 0 و( سک و سک و ک) ک 1 ا زرم 5 ۱ ۲ - [۲ ۲۳۷۳۴ درآیه‌های ماتریس فوق از رابطه زیر به دست می‌آید: (۲۸-۴) ۷۷ ۷ رز زا در مرحله بعدی حل ایده‌آل ۸ و ضد ایده‌آل ۸ از رابطه ۲۹-۴ و ۲۰-۴ به دست می‌آید: ونم دایم (۲۹-۴) 2 < [ 0۱10 ...1,2 ۵ ( و )> ۸ (۳۰-۴) 1:2 [ 04714 1,2.....//1< [ ی خ( روسو او )> ۸ ۳۱-۴ یی نر بش ۱ ۱ 1 نع ,و( :)4 ر2 - 1 7-1 )۳۲-۴( 1 1 و( ۷ رد2 1 7-1 طبق تعریف فاصله دو عدد فازی ( 0,,0«۰0) > 4 و (,ط,(0/, ,)> 0 از رابطه ۳۳-۴ به دست می‌آید: (10۳5[5) 5۵1110 101621 1۵ ب 121 ‎٩1‏ 0 مد ام 0ل00 ۵۳ 6 ۱-1010 2- 11621 3- 0109655 1۵ 101621 -------- صفحهٔ بعد -------- 7۸ راهنمای انتخاب روش استخراج ذخایر معدنی )۳۴-۴( [*( بط- به)+ *( و0 )+ 5 4-۲ )] -(4)2,0 ۱ این فواصل به صورت اعداد غیر فازی هستند و سپس مشابه حالت قبل مقدار ,2۳/ محاسبه و رتبه‌بندی گزینه‌ها بر اساس آن انجام می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- نیو نس اعداد فازی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- پیو ست- /ءداد فازی ۱ اعداد فازی منلنی محموعه خاصی از محموعه‌های فازی هستند. ار دای ۷( > 7 که دامنه آن‌ها (مقادیر *) اعداد حقیقی 00+ > + > ۵- :۲ و برد آن‌ها (مقادیر م// ) در فاصله بسته [0,1] است به طوری که دو شرط نرمال بودن و الف) شرط نرمال بودن (پ-۱) [<(ج)رلز اعد 3 (پ-۲) )۰/4 ,)11 2 ۲0-0 جات [[ب0]| ع ۲۷۵ ع با ع ۷ عدد فازی منلثی ۸ به صورت سه‌تایی (71,/,14 -۸ نشان داده شده و با تابع درجه عضویت رابطه پ-۲ مشخص می‌شود: ب-۳ (پ۳۳) 1 2 0 1 > ک ۲ (71/ - /)/ ((۷-7) > (۷) ,لا [[.0] ج 1 :(۷) ,لا اک ۷ > | (] - بز)/( -) نم 0 که در آن: 1 > دک 1( که به ترتیب 1 و ۶ حداقل و حداکثر مقدار و / متوسط عدد فازی ۸ است. نمایش عدد مثلنی فازی در شکل پ-۱ نشان داده شده است. که در آن تابع یال چپ و د؟ تأابع یال راست آن است. (۷)ملا 2 1 زو 15 1 7 0 1 ۳ شکل پ-۱- عدد مثلنی فازی (۱(1,/,14) در ادامه عملگرهای اعداد فازی مثلنی استفاده شده در الگوی پیشنهادی بیان شده است: معکوس عدد فازی مثلنی (171,/,14) - ۸ از رابطه پ-۴ به دست می‌آید: (پ-۴) ۱ | | - 1 11 سا ۸ محجموع دو عدد فازی مثلنی (ٍ ۰,1,۱ ,771) - ۸ و (دلا دا د < ۸ از رابطه پ-۵ به دست می‌آید: (پ-۵) ( 4+ ادا + + )۸۵6۸۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ضرب هر عدد ۸ به طوریکه />0 و )۸2/6 در عدد فازی منلنی (۱1:/.۸ ۸ از رابطه پ-۶ به دست می‌آید: (پ-۶) ( 24 ,2 ,((/) - 1۷۸ ضرب دو عدد فازی مثلنی (, ۰.1.۸ ,11۸) < ۸ و (دلا .دا +دا < ۸ از رابطه پ-۷ به دست می‌آید: (پ-۷) (د۸ ۷ ,لا ددا ۷ 1 د ۷7 )2 ۹ ۸ تقسیم دو عدد فازی مثلنی (,11۸,./,,1) - ۸ و (دلا .دا +دا17) < ۸ از رابطه پ-۸ به دست می‌آید: (پ-۸) شش 7602-72۵ با17 جا دلا ۹ ۰ عملگر لگاریتم عدد فازی مثلنی (۱7۰/. ۸) < ۸ از رابطه پ-۹ به دست می‌آید: (پ-٩۹)‏ ((1(1)۸۸ :)71 1) 2 (1)((,],4(] -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی و اجرایی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مشخصات فنی عمومی, نشریه و مقاله, به صورت تالیف و ترجمه, تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در به کار برده شود. فهرست ضوابط منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی1160721111211111.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. امور نظام فنی و اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- 0 0۳۲ ع۷۳11مع1 151216 ۳13001۶0 200 ۱۷1202826601 آو ۲1010 اع؟ 1۵۳ 10101165 5 ۹11۳۶ 3 .10 06 200 ۷11۴ ,10۹۲۲۶۰ 01 ۱1۱۵۱۹۲۲۷ |1۵ 200 ۸11۵1۲5 ۱۷۱1۳۴ 01 10۷ 6[ ع5)۳3۵16۶٩‏ 1۵۳۲ 160۷۷ 01 01116 کعاا 1۵5 ۸112۳5 ۳0۱۷۵ 200 [2ع0طع 1 او ۱02601 40 506۲۷1۹10 1۱۱۵8۵ 1۵۲ 011166 ۳0 133333 33 2015 -------- صفحهٔ بعد -------- به بررسی چگونگی انتخاب روش‌های استخراج مناسب ذخایر معدنی با توجه به ویژگی‌های آن‌ها می‌پردازد.