ساز مان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران ساز مان برنامه و بودجه کشور راهنمای یذ برش و نگهداری نمونه‌های معدفی در آزمایشگاه کانه آرایی سازمان برنامه و بودجه کشور وزارت صنعتء مهدن و تجارت معاونت فنی و توسعه آمور زیربنایی معاونت امور معادن و صنابع مهدنی امور نغلام فنی و اجرایی دفتر نغارت و بهره‌برداری ,30 ۱۱۱ ۱۳۹۶ -------- صفحهٔ بعد -------- 4 رگ ۹ ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 96/1433794 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 15 / 07 / 1396 :موضوع راهنما ی رش ی پذ و نگهدار ی نمونه ی ها معدن ی در آزما ی شگاه کانه آرا یی ( به استناد ماده23 قانون برنامه و بودجه و مواد6 و7) آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های عمرانی- مصوب سال1352 و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویب نامه شماره 42339/ت33497 هـ مورخ20 / 4 / 1385 هیأت محترم وزیران)، به پیوست ضابطه شماره680 امور نظام فنی و اجرایی ، با عنوان«راهنما ی رش ی پذ و نگهدار ی نمونه ی ها معدن ی در آزما ی شگاه کانه آرا یی » از نوع گروه سوم ابالغ می.شود رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 12 / 1396 .الزامی است امور نظام فنی و اجرایی این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد. محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۰ ی ۰ 3 ی ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی و9 اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان, این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفمومی, فنی, ایام ایام و اشکالات موضوعی نیست. از اآین‌روء از شما خواندده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایدراد وا شکال فد-ی مراتب را به صورت زیر گزار ش فرمایید: زو شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخ صکنید. ۲ ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳ در صورت امکان من اصلاح شده را برای جایگزیدی ار سال نمایید. ۴ زذشانی خود را برای تما س احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نظام فنی و اجراییء مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ ۷۱:22 ,ش۵773( -------- صفحهٔ بعد -------- ی ۰ ی ۰ 3 ی ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره۴۲۳۳۹/ ت ۳۳۴۹۷ ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این آمور به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و نظام قنی اجرایی کشور وظیفه تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرح‌های توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. برای استحصال عناصر و مواد با ارزش در کانسنگ, نیاز به کانه‌آرایی آن‌ها و برای تعیین روش کانه‌آرایی نیاز به انجام آزمایش‌های اولیه بر روی کانسنگ است. نمونه‌بردار پس از برداشت نمونه مانند کانسنگ, باطلهء کنسانتره و نظایر آن طبق دستورالعمل‌های ذیربطء آن را به آزمایشگاه منتقل می‌کند و انجام آزمایش بر روی نمونه شروع می‌شود. گردش کار در آزمایشگاه به ترتیب شامل بررسی درخواست متقاضی, انجام آزمایش» دریافت نمونه, کدگذاری, آماده‌سازی اولیه و ارسال به قسمت‌های مختلف آزمایشگاه است. پس از انجام آزمایش‌های لازم؛ گزارش‌های بخش‌های مختلف جمع‌آوری و اقدام به تهیه گزارش کلی و نهایی می‌شود. گزارش نهایی در اختیار سرپرست یا مسوول آزمایشگاه قرار می‌گیرد تا کنترل نهایی بر روی آن انجام گیرد. در پایان» گزارش تایید شده توسط مسوول مربوطه به متقاضی تحویل داده می‌شود. نمونه‌های ارسالی به آزمایشگاه که اغلب حالت جامد و پالپ جمع‌آوری شده از فعالیت‌های زمین‌شناسی» اکتشافی» معدنکاری و کارخانه‌های کانه‌آرایی هستند» باید با توجه به خصوصیات فیزیکی» شیمیایی و ماهیت آن‌ها در مکانی خاص و تحت شرایطی ویژه نگهداری شوند. این ضابطه با عنوان "راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی " به منظور پذیرش و انبار نمونه‌های معدنی اعم از جامد و نیمه‌جامد و با هدف ارتقای کیفی مطالعات آزمایشگاهی, تحلیل و اعتبارسنحی نتایج و در چارچوب برنامه تهیه ضوابط و معیارهای معدن تدوین شده است. با همه‌ی تلاش های انجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که امید است. کاربرد عملی و در سطح وسیع این ضابطه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم آورد. در پایان» از تلاش‌ها و جدیت جناب آقای مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان امور نظام فنی و اجرایی همچنین جناب آقای دکتر جعفر سرقینی مجری محترم طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی بخش معدن کشورء کارشناسان دفتر نظارت و بهره‌برداری معادن و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی نمودن این ضابطه, تشکر و قدردانی می‌نماید. آمید است شاهد توفیق روزافزون همه‌ی این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم. معاون فنی و توسعه آمور زیربنایی -------- صفحهٔ بعد -------- مجری طرح ُقای جعفر سرقینی معاون آمور معادن و صنایع معدنی - وزارت صنایع و معادن اعضای شورای عالی به ترتیب حروف الفبا فرزانه آقا رمضانعلی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس آرشد مهندسی صنایع سیف ا... امیری وزارت صنعتء معدن و تحارت کارشناس آرشد مهندسی صنایع بهروز برنا سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس مهندسی معدن محمد پریزادی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس آرشد مهندسی معدن عبدالعلی حقیقی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور کارشناس ارشد زمین‌شناسی جعفر سرقینی وزارت صنعت» معدن و تجارت دکتری مهندسی فرآأوری مواد معدنی علیرضا غیانوند وزارت صنعتء معدن و تحارت کارشناس آرشد زمین‌شناسی اقتصادی حسن مدنی دانشگاه صنعتی امیر کبیر کارشناس ارشد مهندسی معدن اعضای کار گروه فرآوری به ترتیب حروف الفبا احمد امینی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کارشناس ارشد مهندسی فرآوری مواد معدنی محمدرضا خالصی دانشگاه تهران تربیت مدرس دکترای مهندسی فرأوری مواد معدنی بهرام رضایی دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرأوری مواد معدنی فرشته رشچجی دانشگاه تهران دکترای مهندسی متالورژی اعضای کارگروه تنظیم و تدوین به ترتیب حروف الفبا ُقای مهدی ایران‌نژاد دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی بهرام رضایی دانشگاه صنعتی امیر کبیر دکترای مهندسی فرآوری مواد معدنی علیرضا غیائوند وزارت صنعتء معدن و تجارت کارشناس آرشد زمین‌شناسی اقتصادی حسن مدنی دانشگاه صنعتی امیر کبیر کارشناس آرشد مهندسی معدن بهزاد مهرابی دانشگاه خوارزمی دکترای زمین‌شناسی اقتصادی اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه خانم فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه آمور نظام فنی و اجرایی آقای علیرضا غیائوند رئیس گروه ضوابط و معیارهای معاونت امور معادن و صنایع معدنی آقای اسحق صفرزاده کارشناس معدن آمور نظام فنی و اجرایی پیش‌نویس این گزارش توسط آقایان دکتر اکبر مهدیلو و ممهندس عبداله سمیعی بیرق تهیه شده و توسط کارگروه فرآوری بررسی و تایید شده است و پس از آن به تصویب شورای عالی برنامه رسیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان فصل اول - کلیات ی ی ۳-۱- جایگاه تشکیلاتی بخش پذیرش و انبار نمونه در آزمایشگاه کانه‌آرایی مشش ۲-۳-۱- بخش مالی با ۴-۳-۱ بخش پذیرش تمونه مس شش ۵-۳-۱- بخش انبار تمونه مس ۷-۳-۱- کتایخانه و اطلاع رساتی ی ۳۴-۱- شرح وظایف مسوول تمونه مش ی ۱-۲- اقدامات قبل از پذیرش تمونه م ی ی ۲-۲- بسته‌بندی» بارگیری و حمل نمونه به آزمایشگاه سس ۱-۲-۲- عوامل موثر در انتخاب ظروفء بسته‌بندی, بارگیری و حمل تمونه‌ها سس ۲-۲-۲- ضوابط بسته‌بندی و ارسال تمونه ی ۳-۲- روش‌های تحویل نمونه به آزمایشگاه مس ۴-۲- پذیرش تمونه مش ۵-۲- ملاحظات مهم در پذیرش نمونه‌ها در آزمایشگاه سس ۷-۲- گردش کار پذیرش نمونه تا اتمام آزمایش سس ۸-۲- پیگیری نمونه در طی مراحل انجام آزمایش‌ هاش ۱-۸-۲ پیگیری نمونه به صورت رایانه‌ای مس ۲-۸-۲- پیگیری نمونه به صورت پیشر له یش ۹-۲- نحوه ارایه و تحویل گزارش نتایج آزمایش تموله‌ها سس ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۳ ۱۵ ۱۵ ۱۶ ۱۶ ۱۸ ۱۸ ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ین را ار را اخر اه‌هنومن یرادهگن 9 ندرک رابنا - موس لصف ۱-۳- پارامترها و مشخصه‌های موثر در طراحی انبار نمونه‌ها ی ۲-۳- مشخصات انبار نمونه در آزمایشگاه کانه‌آرایی و ۳-۳- معرفی محل نگهداری نمونه‌های مختلف در انبار نمونه و ۴-۳- عوامل موثر در چیدمان و محل نگهداری نمونه‌ها در انبار و ۵-۳- نحوه دسترسی آسان به اطلاعات و محل قرارگیری نمونه‌ها در انبار آزمایشگاه ی ۶-۳- شرایط استقرار و چیدمان نمونه‌ها در انبار آزمایشگاه کانه‌آرایی ی ۷-۳- مشخصات و شرایط نگهداری نمونه‌ها در انبارهای روباز و سرپوشیده مش ۱-۷-۳- انبار روباز و ۲-۷-۳- انبار سرپوشیده و و ۸-۳- عوامل موثر در عدم امکان آزمایش نمونه و ۹-۳- شرایط ایمنی نگهداری نمونه‌ها در انبار آزمایشگاه‌ها ی فصل چهارم- پذیرش و انبار نمونه‌های خاص دوم ۱- ۴- پذیرش و انبار نمونه‌های زغال‌سنگ وه همه ۱-۱-۴- پذیرش نمونه‌های زغال سنگ وم ۲-۱-۴ انبار و نگهداری نمونه‌های زغال‌سنگ موم ۲-۴- پذیرش و انبار نمونه‌های رادیواکتیو و ۱-۲-۴- پذیرش نمونه‌های رادیواکتیو وم ۲-۲-۴ انبار و نگهداری نمونه‌های رادیواکتیو هم ۳-۴- پذیرش و انبار نمونه‌های سولفیدی و ۱-۳-۴ پذیرش ب ی ی ۳-۳-۴ انبار و نگهداری همهم ۴-۴- پذیرش و انبار نمونه‌های پالپء اسلاری مایعات و یا محلول‌ها و ۱-۴-۴- پذیرش و و و وم همم ۲-۴-۴- انبار و نگهداری موم ۳-۴-۴- شرایط محل نگهداری و انبار موه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- 4 ۹ ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۳ ۱-۱- آشنایی هدف از تدوین این راهنماء ارایه روشی ساده برای تحویل نمونه‌های مواد معدنی» پذیرش و نگهداری آن‌ها قبل از شروع آزمایش‌های اولیه است. دامنه کاربرد این راهنما برای کلیه مواد معدنی در آزمایشگاه‌های کانه‌آرایی» مراکز تحقیقاتی» آزمایشگاه واحدهای پیشاهنگ و صنعتی کانه‌آرایی تعریف می‌شود و سایر آزمایشگاه‌های مرتبط می‌توانند با استفاده از این راهنما نسبت به پذیرش» نگهداری و انجام آزمایش بر روی نمونه‌ها اقدام کنند. ۲-۱- اصطلاحات و تعاریف کلیه اصطلاحات و تعاریف از کتاب‌هاء مقالات و نشریات مرتبط با کانه‌آرایی و از جمله نشریه "واژه‌ها و اصطلاحات پایه فرآًوری مواد معدنیء شماره ۴۴۱ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور, ۱۳۸۴" گرفته شده است. علاوه بر آنء اصطلاحات و تعاریف به کار رفته در این راهنما که معانی خاص خود را دارندء در زیر ارایه شده است. آزمایشگاه کانه‌آرایی: فضایی (مسقف» متحرک یا غیرمتحرک) است که در آنجا ضمن آماده‌سازی نمونه و تعیین برخی خواص فیزیکی مانند دانه‌بندی» جرم مخصوص, قابلیت خردایش و دیگر مواردء قابلیت جدایش کانی‌های با ارزش از کانی‌های گانگ همراه به روش‌های مختلف فیزیکی (مانند ثقلی» مغناطیسی, الکتریکی, الکترواستاتیکی و پیرومتالورژی)» شیمیایی مانند فروشویی و هیدرومتالورژی و شیمی-فیزیکی مانند فلوتاسیون» فلوکولاسیون» کواگولاسیون و آگلومراسیون بررسی می‌شود. افراد آزمایش کننده: این افراد مستقیما دریافت و نگهداری نمونه و نیز انجام آزمایش‌ها را زیر نظر مسوول آزمایشگاه انجام انبار مواد فاسد شدنی: انبارهایی هستند که بر حسب نوع موادی که در آن‌ها نگهداری می‌شوند به دو دسته (سردخانه) با دمای بالای صفر و زیر صفر درجه سانتی گراد تقسیم می‌شوند. انبار مواد قابل استعال یا انفجار: انبارهایی با شرایط ویژه و با ایمنی کامل که با تدابیر حفاظتی شدیدی به لحاظ موقعیت محل, نوع ساختمان» سیستم‌های جلوگیری از حریق و دیگر موارد کنترل و محافظت می‌شوند. مواد این انبارها به صورت جامد بسته‌بندی می‌شود و مایع و یا گازی شکل هستند که در ظروف مخصوصی قرار می‌گیرند. بشکه‌های نفت و بنزین و کپسول‌های گاز قابل احتراق از این نوع مواد هستند. انبار نمونه‌های سمی: انباری است که از آن برای نگهداری مواد و نمونه‌های سمی و خطرناک استفاده می‌شود. این نوع مواد در شرایط کاملا ایمنی و حفاظتی نگهداری می‌شوند. انبار نمونه معدنی: محلی برای نگهداری نمونه‌های ارسالی به آزمایشگاه» نمونه‌های مربوط به محصولات حاصل از آزمایش‌ها و نمونه‌های مربوط به سوابق آزمایش‌ها است که بر اساس مقدارء ابعاد» میزان رطوبت» کیفیت و دیگر پارامترها برای یک سیستم خاص طبقه‌بندی شده» نگهداری می‌شوند. انبار مواد معمولی: انباری است که در آن خصوصیات مواد نگهداری شونده به نحوی نیست که از وسایل و تحهیزات مخصوص برای کنترل شرایط آن استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای پذیر ش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی دفتر استاندارد عملیاتی: سند مکتوبی است که دستورالعمل‌های دقیق انجام تمام آزمایش‌ها و نیز برخی از برنامه‌های مربوط به پذیرش و انبار نمونه‌ها را قبل و بعد از آزمایش بیان می‌کند. دفتر یادداشست آزمایشگاه: کلیه اطلاعات مانند سوابق, نتایج» تجزیه و تحلیل آزمایش‌ها با تاریخ مشخص, زمان تعمیر سرپرست یا مدیریت آزمایشگاه: شخصی است که کلیه فعالیت‌های آزمایشگاه اعم از تحهیز آزمایشگاه» سرویس تجهیزات, انجام عملیات آزمایشگاهی و در نهایت ارایه گزارش» نتایج آزمایش‌ها و نیز تجزیه و تحلیل داده‌ها تحت نظارت و تایید وی انحام می‌گیرد. همجنین مدیریت پرسنل اداری و افراد آزمایش کننده در یک آزمایشگاه را به عهده دارد. گزارش: گزارش نحوه انجام آزمایش به همراه نتایج را گویند. مسوول آزمایش: فردی است که با سرپرست آزمایشگاه و پرسنل یا تکنسین‌ها در ارتباط است و کلیه فعالیت‌های آزمایشگاهی اعم از تهیه تجهیزات. سرویس تجهیزات» دریافت و نگهداری نمونه» برنامه‌ریزی برای انجام آزمایش‌ها بر اساس درخواست متقاضی و در نهایت تجزیه و تحلیل نتایج و آرایه گزارش نهایی با هماهنگی وی انجام می‌شود. مسوول نمونه: از زمان دریافت و پذیرش نمونه تا پایان مطالعات آزمایشگاهی بر عهده مسوول نمونه است و بسته به ابعاد و حجم کارهای آزمایشگاه انتخاب می‌شود. معمولا در صورتی که آزمایشگاه بزرگ و حجم کارهای ارجاعی زیاد باشد» مسوول نمونه ۳-۱- جایگاه تشکیلاتی بخش پذیرش و انبار نمونه در آزمایشگاه کانه‌آرایی آزمایشگاه نبوده ولی باید آزمایشگاه کانه‌آرایی با آَن‌ها در ارتباط تنگاتنگ باشد. ۱-۳-۱- بخش اداری درخواست متقاضی و هماهنگی برای پذیرش نمونه انجام می‌دهد. همجنین بخش اداری هماهنگی‌های لازم را با آمور مالی آزمایشگاه به عمل می‌آورد. پیگیری کلیه موارد پس از پذیرش نمونه شامل آگاهی از زمان انجام آزمایش» زمان ارایه نتایجء ارسال به مراحل پس از پذیرش نمونه به عهده واحد اداری است. ۲-۳-۱- بخش مالی استعلام هزینه آزمایش‌های مورد نظرء میزان هزینه آزمایش‌های انجام شده» ارسال صورت حساب, عقد تفاهم‌نامه یا قرارداد انجام خدمات آزمایشگاهی و هر گونه مواردی در رابطه با هزینه‌های انجام آزمایش» مربوط به این قسمت است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- کلیات ۵ هماهنگی و رفع مشکلات مرتبط با درخواست‌های ارایه شده در سطح مدیریتی» ارایه شکایات و پیشنهادات و اجرای کلیه ۰۰ آگاهی از امکان انجام آزمایش‌های مورد نظر متقاضی, مشخص کردن آزمایش‌های مورد نیازء تخمین میزان نمونه مورد نیاز برای هر آزمایش و کلیه موارد فنی و تکنیکی در زمینه انجام آزمایش‌هاء نحوه حمل و نقل و جابه‌جایی نمونه‌ها با هماهنگی و مشورت این بخش انجام می‌گیرد. دریافت نمونه برای انبار و نگهداری آن‌ها برای انجام آزمایش‌ها و نیز پس از انجام آزمایش‌ها به عهده این ۵-۳-۱ بخش انبار نمونه در این بخش نمونه‌های مختلف اعم از جامدء پالپ و محلول» متناسب با ابعاده حجم و سایر خواص با اهداف زیر تحت شرایط مناسب نگهداری می‌شوند.ء به گونه‌ای که تغییرات محسوسی در خواص نمونه ایجاد نشود: - دسته‌بندی و نگهداری نمونه‌ها برای آزمایش‌های مختلف درخواستی و نیز آزمایش‌هایی که نیاز به تکرار دارند. - نگهداری سوابق نمونه‌های آزمایش شده برای مدت زمان مشخص به منظور کنترل نتایج در صورت نیاز در این بخش اطلاعات و پاسخ‌گویی در رابطه با سوال‌های علمی و فنی مربوط به گزارش‌های تهیه شده» مشاوره علمی در رابطه ۷-۳-۱- کتابخانه و اطلاع رسانی تهیه کتب» مقالات و منابع علمی» جستجوی اطلاعات مورد نیازء تهیه استانداردهای درخواستی و نظایر آن, اطلاعات مورد نیاز تقیما جستجو می‌شود و در اختیار درخواست‌کننده قرار می‌گیرد. ۸-۳-۱ بخش واحد کنترل کیفیت در این بخش اطلاعات مرتبط با سیستم‌ها و درخواست رونوشت گواهی‌نامه‌های تایید کیفیت و استاندارد تایید صلاحیت موجود ۹-۳-۱- بخش‌های آزمایشگاهی ین بحس و رمایش نمو واحد حردایس و زی ی بی نمو پس قیر جدایش شیمی- فیزیکی» فروشویی و پیرومتالورژی است. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای پذیر ش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی ۴-۱ شرح وظایف مسوول نمونه نمونه (نگهداری» پیگیری و نظایر آن) از ابتدا تا دستیابی نتیجهء تهیه و تحویل گزارش را به عهده دارد. مسوول نمونه (واحد پذیرش) موظف است نمونه‌های غیراستاندارد ر پذیرش نکند. از وظایف عمده مسوول نمونه می‌توان ید موارد زیر اشاره کرد: - رعایت مسایل ایمنی و بهداشتی در طول مدت آزمایش -------- صفحهٔ بعد -------- دذ + فصل ۲ برش نمونه -------- صفحهٔ بعد -------- 4 رگ ۹ ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲ اقدامات قبل از پذیرش نمونه قبل از پذیرش نمونه باید مراحل زیر انجام شود: الف- درخواست کتبی توسط فرد مسوول و دیصلاح شرکت یا موسسه متقاضی. این درخواست باید در سربرگ شرکت و ممهور به مهر شرکت یا موسسه متقاضی و دارای شماره تماس» شماره نمابرء آدرس پستی و الکترونیکی باشد. در غیر این صورت (معمولا برای اشخاص حقیقی) در سربرگ آزمایشگاه» درخواست متقاضی درج, امضا و مهر می‌شود. ب- ارجاع درخواست متقاضی به بخش پذیرش نمونه پ- تکمیل فرم شماره ۱-۲ توسط متقاضی برای تکمیل اطلاعات درخواستی. این فرم حاوی اطلاعاتی است که در بسته‌بندی؛ بارگیری» حمل» تخلیه» پذیرش و انبار نمونه‌ها در آزمایشگاه بسیار اهمیت دارد. مسوولان آزمایشگاه و پذیرش نمونه با در اختیار داشتن این اطلاعات می‌توانند برنامه‌های لازم را در مورد مراحل بسته‌بندی,» بارگیری» حمل, تخلیه. پذیرش و انبار نمونه‌ها به متقاضی ارایه دهند. این فرم در دو نسخه تهیه و یک نسخه آن به متقاضی تحویل داده می‌شود. ت- دریافت فرم تکمیل شده توسط مسوولان آزمایشگاه و ارایه برنامه‌ها و مشاوره‌های لازم در مورد بسته‌بندی» زمان بارگیری» حمل و تخلیه نمونه‌ها. در صورتی که متقاضی قادر به تکمیل فرم نباشد., لازم است که کارشناسان آزمایشگاه به طور شفاهی اطلاعات مورد نظر را کسب و در فرم مربوطه درج کنند و توسط نماینده هر دو طرف امضا شود. ۳-۲- بسته‌بندی» بارگیری و حمل نمونه به آزمایشگاه ۱-۲-۲- عوامل موثر در انتخاب ظروف, بسته‌بندی» بارگیری و حمل نمونه‌ها الف - ماهیت نمونه - برای بسته‌بندی» حمل و نگهداری نمونه‌های جامد معمولا از بشکه‌های فلزی یا پلاستیکی دربسته با ابعاد مختلف, کیسه‌های پلاستیکی دو و یا چند لایه از جنس پلی‌اتیلن استفاده می‌شود. در شکل‌های ۱-۲ و ۲-۲ بشکه‌های مورد استفاده برای بسته‌بندی نمونه‌ها و نمونه‌ای از جعبه‌های بسته‌بندی مغزه‌ها ارایه شده است. - برای بسته‌بندی, حمل و نگهداری نمونه‌های پالپ و اسلاری نیز باید در ظروف درب‌دار از جنس 0۷۵ و شیشه‌ای استفاده شود. بطری‌های درب‌دار شیشه‌ای یا از جنس 0۷0 با دهانه گشاد به حجم دو تا سه لیتر برای نگهداری نمونه‌های مایع, پالپ و اسلاری بسیار ب- مقدار نمونه معمولا وزن نمونه مورد نیاز متناسب با مکعب قطر ذرات (*64/ < ۲)است. که در آن ۷۷ وزن نمونه, 1 ثابت نمونه‌گیری که به ویژگی‌های دذاتی درات و مشخصات واحد نمونه‌برداری مانند نوع کانی, عیار کانی, نحوه توزیع کانی با ارزش در سنگ معدن, درجه همگنی, پراش متغیرهای مورد نظر و احتمال خطا بستگی دارد و مقدار آن برای کانه‌های کم‌عیار یا کانه‌هایی با بافت یکنواخت معادل ۲ و برای کانه‌های برعیار یا کانه‌های با بافت غیریکنواخت معادل ۹,۲ است. ل قطر ذرات است. هر چه ابعاد درات نمونه درشت‌تر باشد وزن بیشتری از نمونه مورد نیاز است. در مورد نمونه‌های جامد و پالپ ابعاد نمونه بستگی به محل نمونه‌برداری و مرحله فعالیت معدنکاری -------- صفحهٔ بعد -------- 1۰ راهنمای پذیرس و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی دارد. هر چه ابعاد نمونه درشت‌تر باشدء مقدار نمونه معرف مورد نیاز برای آزمایش‌های کانه‌آرایی بیشتر بوده و در نتیجه نیاز به ظروف بزرگتر است. برای اطلاعات بیشتر به نشریه شماره ۶۶۰ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور با عنوان "دستورالعمل نمونه‌برداری در فرم شماره ۱-۲- مشخصات نمونه‌های ارسالی به آزمایشگاه کانه‌آرایی ۱) مشخصات درخواست‌کننده آزمایش ۲) مشخصات نمونه - تعداد نمونه: ...ی مقدار تقریبی نمونه: ...ی حداکثر ابعاد نمونه: ...ی حداقل ابعاد نمونه: ... درصد تقریبی رطوبت: ی درصد جامد (نمونه‌های پالپ): و - نوع کانسنگ (در صورتی که مشخص باشد): 0 فلزی (٩سولفیدی‏ 0اکسیدی ۲کربناتی 0سولفاتی 0سیلیکاتی) ‏ ۲ غیرفلزی یا کانی صنعتی ۵ زغال‌سنگ - کانی‌های اصلی تشکیل دهنده کانسنگ: موم موم وم موم مه - کانی‌های با ارزشس: سمش مس عناصر با آرزش در نمونه: یرو 0 اکتشاف (0 برداشت‌های سطحی 0 ترانشه‌ها 0تونل‌ها و چاهک‌ها صچاه‌ها ‏ 0گمانه‌ها ‏ «جبهه‌کارهای اکتشافی) 0 محل برداشت نمونه (0 ترانشه‌ها 0تونل‌ها 0 چاه‌ها 0 گمانه‌ها . تجبهه‌کارهای اکتشافی) 0 استخراج (0جبهه‌کارهای استخراجی ‏ "تونل‌ها 0 کارگاه‌های استخراج) 0 کارخانه کانه‌آرایی (نوع فرآیندهای موجود: وم و و و وم وم و موم و موه محل‌های نمونه‌برداری: و موم سد باطله داحساسیت به رطوبت یا آب لاحساسیت به نور (ادارا بودن فلزات گران‌بها یا سنگ‌های قیمتی لاتردی بیش از حد - نحوه ارسال و حمل نمونه‌ها به آزمایشگاه: و - فاصله زمانی بین نمونه‌برداری تا تحویل نمونه در آزمایشگاه: و و و و مه ۳) اهداف مطالعات: -اهداف مطالعات آزمایشگاهی: دشناسایی کانسنگ 0 مطالعات پرعیارسازی ‏ تاطراحی کارخانه ‏ لاکنترل کیفیت محصولات بررسی کاراّیی یا راندمان تجهیزات ‏ 7 بهینه‌سازی فرآیندها لامسایل زیست‌محیطی لناسد باطله ۴ آزمایش‌های درخواستی و تعداد هر یک از آن‌ها - آیا گزارش و تجریه 9 تحلیل کارشناسی لازم است؟ 8 بلی [08 خیر - حداقل و حداکثر زمان برای دریافت نتایج آزمایش‌ها: دمم - آیا معرفی بازرس یا نماینده متقاضی برای حضور در آزمایشگاه به هنگام انجام آزمایش‌ها ضروری است؟ 7 بلی . تا خیر - در صورت مثشبت بودن جواب. نماینده معرفی شود: موم مهم و مه و و و نام شرکت/ نام و نام خانوادگی متقاضی نام و نام خانوادگی تحویل دهنده نام و نام خانوادگی تحویل گیرنده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- پذیرش نمونه )۱ ۴ ۹ ۱ ۰ ۹ ۸ اس ۰ اس اس ۱ سسوم یرشسجخسمسمم یت ج هس 2 ۲ همدص تست را و و و سا 5 [ ۰ 5 سی خی واه 9 ی ی وه وس سس معا : م2 با وا با سا باه ی م 2و ۰.۸2 ا 7 9 پ ۰ در برخی مواقع لازم است که نمونه کلیه خواص فیزیکی و شیمیایی خود در محل برداشت نمونه را به هنگام آزمایش و هدفی که نمونه‌برداری به دلیل آن انجام می‌شود. حفظ کرده و أسیب ندیده باشد. بنابراین در هنگام حمل» نمونه‌ها نباید در معرض عوامل تغییر دهنده مانند هواء آفتاب یا نورء رطوبتء گرماء ضربه‌های مکانیکی و نظایر آَن قرار گیرند و از ضربات شدید وارد شده به نمونه‌ها که باعث تغییر شکل ظاهری می‌شود. جلوگیری شود. در این موارد نیز باید شرایطی فراهم شود که نمونه در حین حمل و نگهداری در داخل ظرف کمتر جابه‌جا شود و حداقل ضربه یا تکان ناشی از حمل را متحمل شود. چنانچه نمونه‌ها در بطری‌ها و ظروف شیشه‌ای نگهداری و حمل شوند. در مسافت‌های دور باید کلیه مراقبت‌های لازم برای جلوگیری از شکستن بطری‌ها انجام شود. به عنوان مثال نمونه‌های زغال‌سنگ به رطوبت و حرارت حساس هستند و ممکن است در نوع و هدف آزمایشی که بر روی آن انجام می‌شود اختلال به وجود آورد و یا موجب تغییر ترکیب شیمیایی و یا سایر خصوصیات آن شود. در مواردی لازم است که جرم مخصوص -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی نمونه در آزمایشگاه تعیین شود و باید مراقبت‌های لازم در حفظ و نگهداری و عدم شکستگی نمونه معرف تا زمان انجام آزمایش رعایت شود. همچنین برخی از کانی‌های ورقه‌ای مانند ورمیکولیت در مقابل حرارت متورم می‌شود و یا در معرض رطوبت و آب ساختار آن به هم می‌خورد که باید دقت لازم در این مورد انجام گیرد. ت- نوع ماده معدنی نوع کانی‌های موجود در نمونه نیز در انتخاب ظروف» نگهداری و نحوه حمل آن‌ها موثر است. برای انتخاب نمونه‌های فلزی و غیرفلزی که هیچ‌گونه تاثیر منفی بر محیط و حمل‌کننده نداشته باشند یا در هدف آزمایش خدشه‌ای ایجاد نکنندء انتخاب ظروف, نگهداری و نحوه حمل آن‌ها چندان مهم نیست. برای نمونه‌های حاوی مواد رادیواکتیو باید در انتخاب ظروف و نحوه حمل و نقل تدابیر ایمنی برای جلوگیری از نشت تشعشعات انجام گیرد. در حمل و نگهداری نمونه‌های مربوط به سنگ‌ها و مواد قیمتی نیز اعمال تدابیر ایمنی ویژه لازم است. ث- مدت زمان قرارگیری نمونه در ظرف نوع ظروف انتخابی برای نمونه‌های پالپ» اسلاری و مایع اهمیت ویژه‌ای دارد. در مواقعی که نمونه مایع و پالپ دارای فلزات سنگین مانند جیوه باشد» حمل و نگهداری طولانی مدت آن‌ها در ظروف پلی‌اتیلن پیشنهاد نمی‌شود زیرا این ظروف دارای قابلیت جذب این فلزرات هستند و استفاده از این ظروف اندازه‌گیری میزان واقعی این عناصر را در این نوع نمونه‌ها با خطا مواجه می‌سازد. بنابراین پیشنهاد می‌شود که از ظروف شیشه‌ای برای این منظور استفاده می‌شود. اگر نمونه» کانی جامد سینابر باشد مشکلی در انتخاب ظروف وجود ندارد. در مواقعی که اندازه‌گیری میزان 01 در نمونه مد نظر باشد.ء لازم است از ظرف‌هایی از جنس پلی‌اتیلن با فشردگی بالا استفاده شود. برای نمونه‌های دارای مواد پرتوزا استفاده از ظروف پلی‌اتیلن توصیه می‌شود. ۲-۲-۲- ضوابط بسته‌بندی و ارسال نمونه بسته‌بندی و ارسال نمونه به شرح زیر انجام می‌شود: الف- نمونه‌ها باید در کمترین زمان ممکن بعد از نمونه‌برداری در بسته‌بندی مناسب در ظروف مخصوص فلزی دربسته یا کیسه‌های مخصوص از جنس پلی‌اتیلن به آزمایشگاه کانه‌آرایی منتقل شوندء زیرا ممکن است با گذشت زمان تغییراتی در خصوصیات و ترکیبات شیمیایی نمونه‌ها ایحاد شود. ب- نمونه باید در ظروف و بسته‌های مخصوص به آزمایشگاه تحویل داده شود. توصیه می‌شود از کیسه‌های پلاستیکی با ابعاد ۸ ۷ ۲۵ سانتی‌متر مربع یا بزرگتر از آن با ضخامت ۰/۱۵ میلی‌متر از جنس پلی‌اتیلن برای نمونه‌های جامد و از ظروف شیشه‌ای یا پلاستیکی برای نمونه‌های نیمه‌جامد استفاده شود. پ- از هر گونه تماس با مواد آلاینده در حال انتقال نمونه جلوگیری شود. ت- از هر گونه خراش یا ضربه به کیسه‌ها یا ظروف حاوی نمونه جلوگیری شود. ث- سوابق و یادداشت هر گونه مکاتبات و یا مذاکرات تلفنی در مورد پذیرش یا عدم پذیرش نمونه‌های تحویلی و یا نمونه‌هایی که بعدا تحویل داده می‌شوند و نیز ظروف یا کیسه حاوی نمونه‌ها که معیوب بوده یا آسیب دیده هستند. باید ثبت و نگهداری شوند. ج- بر روی نمونه‌های تحویلی و محصول باید برچسب یا برچسب بارکددار با مشخصات کامل زیر نصب شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- پذیرش نمونه ۳ - نام کامل نمونه - تاریخ و ساعت دقیق نمونه‌برداری - شخص یا شرکت نمونه‌بردار - محل نمونه‌برداری مانند: معدن فعال یا نیمه‌فعال, آنومالی زمین‌شناسی» نمونه‌های جامد مرحله اکتشاف یا استخراج, کارخانه‌های برای نمونه‌های جامد باید سطحی یا عمقی بودن محل نمونه‌برداری ذکر شود. در صورتی که نمونه‌ها عمقی باشند باید عمق یا متراز دقیق نمونه‌برداری قید شود. - تاریخ و ساعت ارسال نمونه - حجم و یا وزن نمونه (در زمان برداشت و تحویل) برچسب بارکددار باید به شکل زیر شماره‌گذاری شود: ممیز از هم جدا شوند. چهار عددی یک عددی دو عددی دو عددی چهار عددی شکل ۳-۲- نحوه کدگذاری نمونه‌ها ۳-۲- روش‌های تحویل نمونه به آزمایشگاه روش‌های تحویل نمونه به آزمایشگاه به شرح زیر است: الف- مراجعه مستقیم و حضوری به آزمایشگاه در صورت ارسال نمونه از طریق حمل زمینی یا هوایی» باید بارنامه‌های مربوطه از طریق نمابر به آزمایشگاه ارسال و هماهنگی لازم می‌شود. ۱-سال: بر حسب سال شمسی است. ۲- استان: عینا طبق شماره‌گذاری وزارت کشور ۳- ماده معدنی: عینا به ترتیب مواد معدنی مطابق نشریه یکسان‌سازی باشد. ۴- ماهیت: جامد ۱ مایع ۲ اسلاری ۳ پالپ ۴ و گاز ۵ ۵- شماره در آزمایشگاه: طبق ضوابط هر آزمایشگاه شماره‌دهی می‌شود که ممکن است بین ۳ تا ۴ رقم باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ راهنمای پذیرس و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی ۳-۳ پذیرش نمونه پذیرش نمونه طی مراحل زیر انجام می‌گیرد: الف - کنترل نحوه ارسال, بسته‌بندی و سایر سرایط پذیرش نمونه - بررسی و کنترل نمونه به لحاظ نحوه بسته‌بندی» نحوه حمل, نحوه تخلیه» حجم و وزن نمونهء تعداد نمونهء وضعیت ظاهری نمونه» تغییرات احتمالی در نمونه (مانند اکسیداسیون» جذب رطوبت» خردشدگی و نظایر آن)» شکستگی و نشتی ظروف انجام شود. - کلیه نواقص, مشکلات و مواردی که ممکن است آزمایش‌ها و نتایج آن‌ها را تحت تاثیر قرار دهد. باید در حضور نماینده متقاضی اعلام و در فرم پذیرش نمونه ثبت شود تا متقاضی در جریان مسایل قرار گیرد و در صورت امکان نسبت به رفع نواقص اقدام کندء در غیر این صورت کلیه موارد یاد شده در فرم پذیرش درج خواهد شد. ب- تکمیل فرم پذیرش نمونه و تایید آن توسط تحویل گیرنده (مسوول پذیرش) - چنانچه امکان انجام آزمایش مورد درخواست متقاضی (از نظر مهارت و تجربه کارشناسان و یا تجهیزات مورد نیاز) وجود نداشته باشد. باید از پذیرش نمونه خودداری شود. - چنانجه اطلاعات تهیه شده از قبل کامل نباشد.ء به هنگام پدیرش نمونه اطلاعات لازم اخذ و سپس اقدام به پذیرش شود. - در صورتی که طبق توافق» تحویل نمونه به آزمایشگاه» به عهده متقاضی باشد. باید پذیرش نمونه در حضور نماینده متقاضی انجام شود. - در صورتی که نمونه شناسه یا شماره نداشته باشد لازم است مسوولان پدیرش نسبت به شناسه‌گذاری (مطابق بند ۲-۲-۲) نمونه اقدام کنند. شناسه‌گذاری ممکن است به صورت دستی یا کامپیوتری طبق ضوابط آزمایشگاه انجام شود. - مسوول آزمایشگاه موظف است که نمونه را در مرحله پذیرش مطابق با استانداردهای آزمایشگاه بسته‌بندی کند و پس از کنترل دقیق نمونه فرم مربوط به اطلاعات اولیه و آزمایش‌های درخواستی تکمیل شود. - مسوول آزمایشگاه موظف است که در مقابل دریافت نمونه رسید ارایه دهد. ۵-۲- ملاحظات مهم در پذیرش نمونه‌ها در آزمایشگاه الف- درخواست کتبی متقاضی در زمینه هر گونه تغییر در انجام آزمایش‌ها ب- ضرورت اعلام کتبی در مورد حساسیت نمونه پ- تحویل گزارش توسط همان دفتری که نمونه را پذیرش کرده است. ت- پذیرش نمونه و انجام آزمایش تنها از طریق درخواست کتبی انجام می‌شود. در صورت ارسال نمونه توسط پیک. در این صورت باید مشخصات کامل فرد درخواست‌کننده, برای امکان ارتباط مستقیم در نامه درخواست کتبی قید شده باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم- پذیرشس نمونه ۵ ث- در مورد نمونه‌هایی که نیاز به عملیات آزمایشگاهی فوری دارندء باید در درخواست متقاضی درج شود. ج- ارایه توضیحات کافی به متقاضی توسط مشاوران فنی آزمایشگاه در مورد کافی بودن مقدار نمونه, امکان‌سنجی و نوع آزمایش‌ها در صورت لزوم چ- ارسال تاییدیه دریافت نمونه‌ها توسط آزمایشگاه و نیز اعلام کتبی هر گونه اشکال و نواقص به متقاضی ۳۶-۲- وظایف و مشخصات مسوول نمونه الف- وظایف مسوول نمونه - هماهنگی با متقاضی برای تحویل نمونه - دریافت نمونه و تکمیل فرم شماره ۱-۲ در هنگام پذیرش نمونه - برنامه‌ریزی برای تحویل نمونه و انتقال آن به انبار - کنترل نمونه‌ها و شناسه‌گذاری آن‌ها - برنامه‌ریزی در آماده‌سازی فضای مناسب در انبار برای چینش نمونه‌های دریافتی, متناسب با مشخصات نمونه از قبیل نوع ماده معدنی, ابعاد» مقدار و سایر موارد مشابه - نگهداری نمونه‌ها تحت شرایط مطلوب و مورد نیاز و کنترل شرایط یاد شده - تحویل نمونه‌ها به مسوولان آزمایشگاه و افراد آزمایش کننده - دریافت نمونه‌ها پس از آزمایش و نیز باقی‌مانده نمونه‌ها از آزمایشگاه‌هاء در صورت لزوم انبار و نگهداری آن‌ها مطابق شرایط مندرج در قرارداد - برنامه‌ریزی و هماهنگی لازم برای تخلیه و یا دفع نمونه‌های بلااستفاده موجود در انبار پس از مهلت قانونی ب- شرایط مسوول نمونه - آشنایی با انواع و مشخصات مواد معدنی و اثرات و عواقب آن‌ها از قبیل اکسیداسیون» سمیت. رادیوا کتیویته و موارد مرتبط - داشتن شناخت نسبی از آزمایش‌های مختلف و نمونه مورد نیاز در هر یک از آن‌ها - آشنایی با نحوه انبار و چینش نمونه‌ها در انبار - آشنایی با شرایط نگهداری انواع نمونه‌ها - آشنایی با شرایط ایمنی و بهداشت لازم در آزمایشگاه‌ها - داشتن حداقل ۲ سال سابقه کار در آزمایشگاه با تحصیلات فوق دیپلم و یا ۵ سال با تحصیلات دیپلم ۲ گردش کار پذیرش نمونه تا اتمام آزمایش الف- تحویل نمونه به آزمایشگاه و پذیرش آن توسط مسوول پذیرش ب- انجام امور مالی مربوط به انجام آزمایش پ-. ارسال یا تحویل فرم آزمایش برای متقاضی -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی ت- ثبت مشخصات. نوع آزمایش و شناسه‌گذاری نمونه‌ها ث- انبار کردن نمونه‌ها با توجه به شرایط نمونه و مقررات آزمایشگاه چ- انجام تشریفات مالی و تحویل نامه یا رسید آن به مدیر و یا سرپرست آزمایشگاه چ- دستور انجام آزمایش توسط مدیر و یا سرپرست آزمایشگاه برای شروع آزمایش‌های لازم و تعیین مسوول نمونه ح- تحویل نمونه به بخش‌های مختلف آزمایشگاه مانند کانی‌شناسی» خردایش, دانه‌بندی» تجزیه شیمیایی فلوتاسیون» فروشویی, جدایش ثقلی» فیلتراسیون و نظایر آن برای انجام آزمایش مورد نظر توسط مسوول نمونه خ- انجام آزمایش مورد نظر بر روی نمونه د- پیگیری و انجام امور مربوط به آزمایش‌های مختلف بر روی نمونه توسط مسوول نمونه ذ- تهیه گزارش اولیه نتایج آزمایش توسط پرسنل آزمایش کننده ر- بررسی و کنترل سنجش علمی و تطبیق برخی از آزمایش‌ها با استانداردهای ملی و بین‌المللی و تایید آن در بخش علمی ز- ارسال گزارش به مدیریت آزمایشگاه ز- انجام تشریفات تسویه حساب آن توسط امور مالی و ارایه به مدیر و یا سرپرست آزمایشگاه برای صدور اقدامات بعدی س- آماده‌سازی گزارش شامل امضاء درج مهر و نصب هولوگرام در صورت نیاز ش- تحویل گزارش آزمایش به متقاضی از طریق حضوری یا ارسال با نمابرء نامه الکترونیکی» پست یا توسط پیک طبق شرایط قرارداد شکل ۴-۲ مراحل پذیرش نمونه و انجام فرآیندهای مختلف را نشان می‌دهد. ۸-۲- پیگیری نمونه در طی مراحل انجام آزمایش‌ها پیگیری نمونه طی مراحل انجام آزمایش‌ها مطابق زیر است: ۱-۸-۲- پیگیری نمونه به صورت رایانه‌ای الف- ثبت اطلاعات مربوط به متقاضی» نمونه و آزمایش‌های لازم در فرم شماره ۱-۲ در ۳ نسخه (برای واحد پذیرش» متقاضی و همراه نمونه) و درج آن در سیستم رایانه‌ای آزمایشگاه ب- انجام تقاضا و یا دستورات منعکس شده در فرم یاد شده توسط بخش آزمایشگاهی و درج اقدامات در قسمت‌های مربوطه در فرم در این صورت برای پیگیری وضعیت نمونه در هر مرحله می‌توان با وارد کردن شماره هر نمونه (شناسه) در سیستم رایانه از وضعیت آن آگاهی پیدا کرد. در حال حاضر بیشتر آزمایشگاه‌ها درگاه اینترنتی دارند که در آن بخش‌های مربوط به پیگیری و آگاهی از وضعیت نمونه توسط متقاضی وجود دارد که متقاضی و پرسنل با مراجعه به درگاه اینترنتی و وارد کردن شناسه و رمز ورود از وضعیت نمونه به صورت مشاهده مستقیم " آگاهی پیدا می‌کنند. [- 0 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- پذیرس نمونه ۷ و تحویل نمونه به آزمایشگاه و پذیرش آن ارسال یا تحویل فرم آزمایش برای متقاضی انبار کردن نمونه‌ها با توجه به شرایط نمونه و مقررات آزمایشگاه تحویل نامه یا رسید پرداخت از بخش مالی و ارایه آن به مدیر و یا سرپرست آزمایشگاه دستور انجام آزمایش توسط مدیر و یا سرپرست آزمایشگاه برای شروع آزمایش‌های لازم و تعیین مسوول نمونه جدایش ثقلی» فیلتراسیون و نظایر آن برای انجام آزمایش مورد نظر توسط مسوول نمونه انجام آزمایش مورد نظر بر روی نمونه پیگیری و انجام امور مربوط به آزمایش‌های مختلف بر روی نمونه توسط مسوول نمونه تهیه گزارش اولیه نتایج آزمایش توسط پرسنل آزمایش کننده بررسی و کنترل سنجش علمی و تطبیق برخی از آزمایش‌ها با استانداردهای ملی و بین‌المللی و تایید آن در بخش علمی ارسال گزارش به مدیریت آزمایشگاه صدور صورت‌حساب و تسویه آن توسط امور مالی و ارایه به مدیر و یا سرپرست آزمایشگاه برای صدور تهیه جواب نهایی آماده‌سازی گزارش شامل امضاء درج مهر و در صورت نیاز نصب هولوگرام تحویل جواب آزمایش به متقاضی به صورت حضوری» ارسال با نمابر» ارسال با پست الکترونیکی» پست و یا توسط پیک شکل ۴-۲- پذیرش نمونه و انجام فرآیندهای مختلف تا ارایه نتایج -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ راهنمای پذیرس و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی ۲-۸-۲ پیگیری نمونه به صورت پیشرفته برای پیگیری کامل نمونه در طول مراحل آزمایشگاهی و امکان دسترسی سریع به گزارش‌های بازرسی و حسابرسی و نتایج آزمایش‌ها از روش برچسب‌زنی (بارکد) به شرح زیر استفاده می‌شود (شکل ۵-۲): الف- نصب برچسب بارکد بر روی کیسه‌هاء بسته‌هاء ظروف اصلی و اولیه نمونه ب- برداشت (اسکن) اطلاعات بارکد به وسیله اسکنر و ثبت آن‌ها در رایانه پ- فرآیند برداشت در کلیه عملیات بعدی مانند آماده‌سازی» آزمایش‌هاء آنالیزهاء انبار و دفع مواد زاید نیز تکرار می‌شود. این سیستم قابلیت پذیرش برچسب درج شده توسط متقاضی در محل نمونه‌برداری را نیز دارد. ت- سایر مراحل مشابه مرحله اول است. ۰ ِ ط 1 ای ۳ 5 ا ۱ ۱ : ع - نع ۹ ز سور لام خی ۱ ۳۳ ۱ ۳ هه 1 ار ی 5 وه ,۷ ک مسج ۱ 3 ًّ ۱ 1:1 تک و هم متا وس 111 ۳ ۴ ۹ ویس و نس کی ۳ اموماا! ها هه و ۳ کت ا ۱ ای اه خش اه واه هر را 1 ۱:۱ شکل ۵-۲- برچسب و اسکن آن به هنگام پذیرش نمونه ۹-۳- نحوه ارایه و تحویل گزارش نتایج آزمایش نمونه‌ها الف- اخذ معرفی‌نامه" ب- اخذ رسید "دریافت نمونه" از متقاضی " پ- ارایه اسناد مربوط به تشریفات انجام امور مالی ت- امضای مدارک و اسناد تحویل گزارش نتایج آزمایش " همراه با باقی‌مانده نمونه‌های اضافی ۱- نتیجه گزارش با ارایه مشخصات و مدارک معتبر تنها به آورنده رسید تحویل داده می‌شود. در صورتی که نماینده شرکت درخواست‌کننده انجام آزمایش یا متقاضی, رسید خود را به همراه نیاورده و یا مفقود کندء اصل گزارش در مقابل معرفی‌نامه رسمی از طرف شرکت درخواست‌کننده یا متقاضی با ذکر مشخصات نماینده خود و با ارایه کارت شناسایی؛ قابل تحویل است. ۲- در بعضی از آزمایشگاه‌ها و در درگاه اینترنتی آن‌ها در قسمت اطلاعات نمونه‌های دریافتی, متقاضیان با در دست داشتن شناسه نمونه و کلمه عبور که توسط بخش تحویل و ترخیص در اختیار متقاضیان در هنگام تحویل نمونه قرار داده می‌شود. می‌توانند اطلاعات مربوط به نمونه ارسالی خود را در مورد اینکه آیا آزمون انجام شده است یا خیر و یا اینکه در کدام مرحله از انجام کار است. کسب کنند. در زمانی که متقاضیان می‌خواهند نسبت به دریافت نتیجه آزمون خود اقدام کنند لازم است ابتدا از طریق درگاه اینترنتی یاد شده مطمئن شوند که حتما نمونه آن‌ها مورد آزمون قرار گرفته است و یا با شماره تلفن‌های آزمایشگاه تماس حاصل کنند. ۳- نتایج آزمایش نمونه‌های پذیرش شده و گزارش آن» پس از تسویه حساب مالی با مهر و امضا و در صورت نیاز برچسب هولوگرام به متقاضی یا نماینده وی تحویل داده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- پذیرش نمونه ۹ ۱۰-۲ ملاحظات مهم در تحویل گزارش ملاحظات مهم در تحویل گزارش به شرح زیر است: الف- برای صدور گزارش المثنی» ارایه درخواست کتبی و رسمی در سربرگ شرکت همراه با مهر و امضا ضروری است. ب- به دلیل مکانیزه بودن سیستم نمابر و آدرس الکترونیکی گزارش‌هاء در صورت نیاز به ارسال گزارش از روش‌های یاد شده» مراتب به مسوول پذیرش اطلاع داده شود. پ- گزارش نتایج آزمایش فقط در یک نسخه و در صورت درخواست متقاضی نسخه المثنی با تقاضای کتبی و تامین هزینه آن صادر می‌شود. ت- حداکثر مهلت نگهداری گزارش نتایج آزمایش ۲ سال از تاریخ تحویل اولین گزارش است. مگر آنکه در قرارداد به گونه‌ای دیگر توافق شود. بدیهی است گزارش به صورت 217 در آزمایشگاه نگهداری می‌شود. ث- در صورت ضرورت تغییر در برخی آزمایش‌هاء طبق شرایط قرارداد عمل می‌شود. ج- در صورتی که درخواست آزمایش‌های ارایه شده» از مجموعه آزمایش‌های متداول نباشد. برگه آزمایش غیرمتداول برای بررسی و امکان‌سنجی انجام آزمایش تکمیل می‌شود و پس از بررسی‌های لازم و مطالعه استانداردهای مربوطهء امکان‌پذیری انجام آزمایش و هزینه آن حداکثر پس از ۷ روز به اطلاع متقاضی رسانده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- 4 رگ ۹ ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- انبار فصل ۳ ی نمونه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- 4 رگ ۹ ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -انبار و نگهداری نمونه‌ها ۳۳ ۱-۳ پارامترها و مشخصه‌های موثر در طراحی انبار نمونه‌ها الف- ابعاد و حجم انبار ب- نور و روشنایی انبار پ- دمای انبار ت- رطوبت انبار ث- دسترسی به انبار و قسمت‌های مختلف آن ج- موقعیت نسبت به بخش پذیرش و واحدهای آزمایشگاهی (انبار باید در موقعیتی باشد که امکان حمل نمونه تا درب انبار وجود ۲-۳- مشسخصات انبار نمونه در آزمایشگاه کانه‌آرایی انبار نمونه باید مشخصات زیر را داشته باشد. الف- فضای انبار نمونه با توجه به پیش‌بینی تعداد و حجم نمونه‌های آزمایش در طول یک سال و با در نظر گرفتن مدت نگهداری (۶ ماه تا ۲ سال) و توسعه آن» جانمایی و انتخاب می‌شود. ب- کف اتاق‌هاء راهروها و قسمت‌هایی که محل عبور یا حمل و نقل مواد است باید صاف و هموار بوده و عاری از حفره و سوراخ» برآمدگی ناشی از پوشش نامتناسب مجاری» پیچ و مهره و لوله» دریچه یا برجستگی و هر گونه مانعی که ممکن است موجب گیر کردن و یا لغزیدن اشخاص شود. باشد. پ- کف» دیوار و سقف آزمایشگاه و انبار باید قابل شست و شو باشد و در موارد ریخته شدن مایعات باید کف آزمایشگاه شیب کافی داشته باشد تا مواد به طرف مجاری فاضلاب هدایت شود. ت- شرایط جوی و نور در هر انبار و آزمایشگاه باید متناسب با نوع فعالیت و مواد آن و مجهز به روشنایی اضطراری باشد. ث- دستگاه‌های شست و شوی خودکار اضطراری برای چشم» دست و بدن باید در دسترس کارکنان قرار گیرد. ج- در هر آزمایشگاه و انبار باید لوازم اعلام و اطفای حریق سیار و ثابت متناسب با نوع کار نصب شود. چ- لوازم آتش‌نشانی و کمک‌های اولیه در محل‌های مناسب» مشخص و در دسترس کارکنان قرار گیرد. ح- انبار آزمایشگاه باید کمترین درب و پنجره را داشته باشد و در صورت لزوم از پنجره با شیشه مات و مقاوم در برابر شکستگی استفاده شود. خ- محل و موقعیت انبار با علایم هشدار دهنده مشخص شود. د- دما و رطوبت انبار باید متناسب با شرایط ویژه نگهداری هر نمونه یا آزمایش بررسی و کنترل شود. ذ- انبار باید دور از مواد آتش‌زا باشد. ر- برای جلوگیری از به وجود آمدن گاز و بخار "اعم از رادیواکتیو و غیررادیواکتیو "» تهویه مناسب داشته باشد. ز- انبار نمونه باید به گونه‌ای طراحی شده باشد که در مقابل هر گونه تغییرات آب و هواییء دماء رطوبت و همچنین حوادث طبیعی مثل سیل و طوفان مقاوم باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای پذیرس و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی ز- دستورالعمل‌های ایمنی و تلفن‌های اضطراری در تمام نقاط آنبار موجود باشد. س- انبار نمونه باید حداقل دو متر دور از فضایی باشد که افراد عادی حضور دارندء ولی نباید دسترسی به آن سخت باشد. ص- هیچ گونه مواد آتش‌زاء خورنده و سمی در انبار عمومی نمونه‌ها نباید نگهداری شود. برای این گونه مواد محل‌های خاصی بر حسب مورد جانمایی و پیش‌بینی شود. ض- کلید انبار فقط باید در دست کارکنان یاد شده باشد و توصیه می‌شود یک کلید اضافی در جایی خارج از ساختمان در محفظه‌ای مشابه کپسول آتش‌نشانی نگهداری شود. ۳-۳ محل نگهداری نمونه‌های مختلف در انبار نمونه الف - بخش نگهداری نمونه‌های با حجم زیاد (بالای ۵۰ کیلوگرم) -این نمونه‌ها باید در بخش جداگانه‌ای که امکان جابه‌جایی آن‌ها به طور دستی و یا چرخ‌های باربری وجود داشته باشد. نگهداری شوند. -این نمونه‌ها باید بر روی تخته‌هایی " با ارتفاع کم و بر روی هم چیده شوند و هیچ گونه تماسی با کف انبار نداشته باشند تا نمونه‌ها در معرض نفوذ آب قرار نگیرند. البته ارتفاع بسته‌های چیده شده نباید بیشتر از حدی باشد که جابه‌جایی آن‌ها ب- بخش نگهداری نمونه‌های با حجم متوسط -در این بخش باید امکان جابه‌جایی نمونه‌های با ححم متوسط با دست وجود داشته باشد. -این نمونه‌ها باید در داخل ظروف مخصوص پلاستیکی و یا کیسه‌های پلاستیکی در قفسه‌های ثابت و یا متحرک قرار -قفسه‌های نگهداری این نمونه‌ها باید به گونه‌ای نصب شوند که تردد در فضای بین قفسه‌ها و دسترسی به نمونه‌ها به راحتی امکان‌پذیر باشد. -قفسه‌های متحرک دسترسی به نمونه‌ها و جابه‌جایی آن‌ها را آسان‌تر می‌کند. پ- بخش نگهداری نمونه‌های با حجم کم این نمونه‌ها عمدتا شامل نمونه‌های حاصل از آزمایش‌های مختلف است و ذرات ابعاد ریزتری دارند و باید در داخل ظروف مخحصوص پلاستیکی و ی کیسه‌های پلاستیکی کوچک در قفسه‌های ثابت و ی متحرک چیده شوند (شکل‌های ۱-۳ و ۲-۳). ۱- در صورت نیاز باید از وسایل جابه‌جایی و حمل بار مانند لیفتراک برای جابه‌جایی نمونه‌ها استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم -انبار و نگهداری نمونه‌ها ۳۵ شکل ۳-۳- نمایی از قفسه‌های متحرک برای نگهداری نمونه‌های با حجم کم تا متوسط ت- بخش نگهداری نمونه‌های پالپ» اسلاری یا محلول -بسته به نوع نمونه‌هاء باید آن‌ها را در داخل ظروف پلاستیکی (پلی‌اتیلن) یا داخل کیسه‌های چند جداره پلی‌اتیلنی نگهداری کرد. -محل نگهداری این نمونه‌ها باید از اشیای تیز و محل عبور و مرور تجهیزات حمل نمونه به دور باشد. -در داخل انبار آزمایشگاه باید محل مشخصی برای نگهداری این نمونه‌ها در نظر گرفته شود. ث- بخش نگهداری نمونه‌های فاسد شونده در دمای معمولی -نمونه‌های فاسد شونده مانند محلول‌ها یا نمونه‌های مایع که ممکن است در دمای معمولی یا دمای انبار خاصیت خود را از دست بدهند. باید در یخچال‌های مخصوص نگهداری شوند. دمای یخچال باید در دمای مورد نظر تنظیم و به طور مرتب کنترل شود و باید بخش جداگانه‌ای از انبار برای استقرار یخجال‌های نگهداری نمونه اختصاص داده شود. -مقررات ایمنی لازم نیز باید به منظور نگهداری نمونه‌ها و نیز تردد افراد برنامه‌ریزی و اجرا شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی ۳-۳- عوامل موثر در چیدمان و محل نگهداری نمونه‌ها در انبار عوامل موثر در چیدمان و محل نگهداری نمونه‌ها در انبار به شرح زیر است: الف - حالت نمونه که ممکن است جامد.ء پالپ, اسلاری و محلول باشد. ب- نوع نمونه کانسنگ که ممکن است بار اولیه» کنسانتره و از سد باطله باشد. پ- مقدار نمونه و اندازه بسته‌بندی‌هاء زیر نحوه انبار و نگهداری نمونه با حجم‌های مختلف نیز متفاوت است. ت- حساسیت ویژه نمونه از قبیل قابلیت اکسیداسیون» قابلیت احتراق» سمیت. رادیوا کتیویته» قابلیت اسیدزایی» تردی و نظایر آن ث- برنامه زمانی آزمایش‌ها و مدت زمان انبار کردن نمونه‌ها ج- ابعاد ذرات و قطعات نمونه چ- نوع و کیفیت وسایل نگهداری نمونه‌ها مانند کیسه‌های پلاستیکی» ظروف شیشه‌ای و پلاستیکی ح- نحوه قرارگیری کیسه‌ها و ظروف نمونه‌ها در قفسه‌های آزمایشگاه ۵-۳- نحوه دسترسی آسان به اطلاعات و محل قرارگیری نمونه‌ها در انبار آزمایشگاه به منظور دسترسی آسان به اطلاعات و محل قرارگیری نمونه‌ها در انبار آزمایشگاه موارد زیر باید رعایت شود: الف - درج مشخصات زیر بر روی برچسب نمونه -شماره قبض رسید نمونه -نام متقاضی - کد مخصوص نمونه -تاریخ و زمان تحویل نمونه -نام ماده معدنی -خطرناک یا سمی بودن -دما و نور لازم -مشخصات محل نگهداری نمونه در انبار - تاریخ انجام آزمایش -مقدار نمونه - هشدارهای ایمنی -محل نگهداری نمونه ب - حداقل اطلاعات لازم در دفتر آزمایشگاه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -انبار و نگهداری نمونه‌ها ۳۷ - نام و درس متقاضی (شخص یا سازمان) - دما و نور لازم - تاریخ و زمان تحویل نمونه و دریافت نتایج و نیز مدت زمان نگهداری نمونه‌ها - نام ماده معدنی و نوع آزمایش‌ها - خطرناک یا سمی بودن نمونه - مشخصات محل نگهداری نمونه در انبار - علت نگهداری نمونه بیش از مهلت مقرر روش نگهداری نمونه‌ها در انبار اهمیت ویژه دارد و همواره باید توسط مدیر انبار یا مسوولان دیربط مورد کنترل و بازرسی قرار گیرد و در صورت مشاهده مشکلاتء نسبت به رفع آن‌ها اقدامات لازم به عمل آید. در صورت عدم مراجعه حضوری, باقی‌مانده نمونه حداکثر به مدت دو ماه بر اساس مقررات آزمایشگاه در انبار نگهداری و سپس به قسمت ضایعات منتقل می‌شود. ۶-۳ شرایط استقرار و چیدمان نمونه‌ها در انبار آزمایشگاه کانه‌آرایی برای شرایط استقرار و چیدمان نمونه‌ها در انبار آزمایشگاه کانه‌آرایی موارد زیر باید رعایت شود: الف - محل‌ها و قفسه‌های مورد استفاده برای نگهداری نمونه‌ها باید تمیز و مرتب باشند. ب- قفسه‌ها و تحهیزات نگهداری باید به گونه‌ای در انبار قرار گیرند که مانع از دسترسی به تحهیزات ایمنی مانند کپسول‌های آتش‌نشانی» شیرهای آب و موارد مشابه نشوند. پ- مسیرهای خروجی و تردد پرسنل در داخل انبار نباید مسدود شوند. ت- قفسه‌ها و تجهیزات نگهداری نمونه‌ها باید به نحوی نصب شوند که با اتصال آن‌ها به دیواره سقف و یا کف انباری از لرزش و سقوط نمونه‌ها جلوگیری شود و قلاب‌هاء گیره‌ها و تجهیزات دیگر به صورت دوره‌ای مورد بازرسی قرار گیرند. ث- چیدمان و قرارگیری نمونه‌ها در قفسه‌هاء کمدها و کابینت‌ها باید به نحوی باشد که نقل و انتقال و جابه‌جایی دیگر نمونه‌ها به آسانی انجام گیرد و یا بر دیگر نمونه‌ها تاثیر نداشته باشد. در بعضی مواقع لازم است که ظروف یا کیسه حامل نمونه‌ها به وسیله گیره یا قلاب در مکانی خاص آویزان شوند. ج - نمونه‌ها باید از یکدیگر و از دیوار فاصله مناسب را داشته باشند. چ- نمونه‌ها باید در محل نگهداری به نحوی قرار گیرند که برچسب آن‌ها قابل رویت باشد. ح- نمونه‌هایی که تاریخ نگهداری آن‌ها گذشته و یا به هر نحوی سیب دیده‌اند» باید بازرسی» جمع‌آوری و تخلیه شوند. خ- نمونه‌ها نباید روی هم انباشته شوند تا کنترل و نظارت بر آن آسان‌تر باشد. د- نمونه‌ها باید در ظروف سربسته و بدون نشتی» شکستگی و یا انتشار احتمالی نگهداری شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳/۸ راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی ۷-۳- مشخصات و شرایط نگهداری نمونه‌ها در انبارهای روباز و سرپوشیده ۱-۷-۳ انبارهای روباز الف - نمونه‌هایی که باید در انبار روباز نگهداری شوند: -نمونه‌های با حجم و وزن زیاد که نگهداری از آن‌ها در انبار سرپوشیده مقدور نیست. -نمونه‌هایی که نگهداری از آن‌ها در انبار سرپوشیده به لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست. ب- شرایط نگهداری نمونه در انبار روباز -نمونه‌ها باید در انبار محوطه از نظر نوع» اندازه و دیگر مشخصات به گونه‌ای قرار داده شوند که قابل شمارش باشند. -نمونه‌ها به فواصل مناسب از یکدیگر قرار داده شوند تا در صورت لزوم امکان برداشتن و تخلیه آن‌ها وجود داشته باشد. -تا جایی که به نمونه‌ها سیب وارد نشود باید آن‌ها را روی هم قرار داد تا سطح کمتری را اشغال کنند. - کلیه مشخصات نمونه‌ها مانند نام» شناسه» محل نمونه‌گیری و نظایر آن به وسیله کارت شناسایی به صورت خوانا در محلی که به راحتی قابل رویت باشد نصب شود. هر نمونه باید با رمز و شناسه خاصی انبار شود که معمولا معرف زمان ورود به انبار است. -در زیر تمام نمونه‌هاء پالت یا بلوک‌های سیمانی گذاشته شود تا از سطح زمین بالاتر قرار گیرند. این کار باعث می‌شود تا در صورت آب گرفتگی انباره خسارت جدی به نمونه‌ها وارد نشود. -نمونه‌هایی مانند گچ» سیمان, بنتونیت» دیاتومیت و نظایر آن که در مقابل شرایط جوی آسیب‌پذیرند باید با نایلون» برزنت و یا سقف‌های موقت محافظت شوند. ۲-۷-۳- انبار سرپوشیده الف - نمونه‌هایی که باید در انبار سرپوشیده نگهداری شوند: - کلیه نمونه‌های کم حجم که می‌توان آن‌ها را در قفسه‌بندی داخل انبار قرار داد. -نمونه‌هایی که به دلیل ارزش اقتصادی باید به دقت نگهداری شود. - کلیه نمونه‌هایی که در مقابل شرایط نامساعد جوی آسیب‌پذیرند. ب- شرایط نگهداری نمونه‌ها در انبار سرپوشیده -در انبار سرپوشیده باید فضایی را به نمونه‌های حجیم اختصاص داد و این قسمت نباید قفسه‌بندی شود و تا حد امکان به درب اصلی انبار نزدیک باشد تا تخلیه و بارگیری از آنجا آسان‌تر انجام گیرد. -قفسه‌بندی انبار باید به لحاظ اندازه, وزن و نوع نمونه‌ها متنوع باشد تا تردد. جابه‌جایی و بازرسی لازم نمونه‌ها به آسانی انجام گیرد. -قفسه‌ها باید بر اساس نوع نمونه‌ها مانند جامدء مایعء پالپ, اسلاری و نظایر آن با شماره و حروف الفبا کدگذاری شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم -۱ کانه‌آرایی الزا ۸-۳- عوا الف- خر بی‌توجهی به ۱- بعضی از اط نبار و نگهداری نمونه‌ها ۳۹ مامی نمونه‌ها باید مشخصات کامل شامل نام» شناسه, محل نمونه‌گیری و نظایر آن را داشته باشند و از نوشتن شخصات یاد شده بر روی بسته‌بندی آن‌ها خودداری شود. رچسب ظروف حاوی نمونه‌های جامد معدنی باید مطابق با شکل ۳-۳ باشد. فرم برچسب ظروف حاوی نمونه جامد معدنی ۱-نام ماده معدنی و همراه: را ار رن را رن ۲- مقدار: دا ۳- تاریخ تهیه / نمونه‌برداری: ری ۵- تاریخ ورود نمونه به آزمایشگاه: موم ۶- تاریخ انجام آزمایش: و ۸- نام متقاضی: و -٩‏ نکات ایمنی: ی شکل ۳-۳- برچسب ظروف حاوی نمونه‌های معدنی ت تا در آزمایشگاه کانه‌آرایی مواد معدنی برای کلیه مواد معدنی با توجه بده خصوصیات آن‌ها فرم شماره ۱-۳ تهیه! و به منظور تسهیل در روند امور» در اختیار پرسنل موظف آزمایشگاه باشد. داشتن چنین فرمی در کلیه آزمایشگاه‌های مل موثر در عدم امکان ازمایش نمونه اب شدن و یا تغییر ترکیب شیمیایی نمونه‌های مایع» پالپ و یا اسلاری به دلیل نگهداری در شرایط دمایی نامناسب یا مدت زمان نگهداری آن‌ها لاعات این فرم در زمان پذیرش نمونه و دیگر اطلاعات آن پس از انجام آزمایش‌های لازم تکمیل می‌شود. بنابراین تا تکمیل شدن اطلاعات, آن نمونه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای پذیرس و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی ب- چیدن بیش از اندازه کیسه‌های حاوی مواد جامد معدنی روی یکدیگر و سیب دیدن بسته‌های زیرین و تغییر شکل و شکستن آن‌ها در اثر ایجاد بار وارده ناشی از نمونه‌های بالایی پ- سیب دیدن نمونه‌ها در شرایط بد جوی مانند گرد و خاک تابش نور مستقیم خورشید و یخزدگی ت- غیرقابل استفاده شدن برخی از نمونه‌ها به دلیل نگهداری در مجاورت موادی که بو گاز و نظایر آن از خود متصاعد می‌کنند. ث- تداخل غیرقابل تفکیک نمونه‌ها با یکدیگر ۹-۳- شرایط ایمنی نگهداری نمونه‌ها در انبار آزمایشگاه‌ها الف- انبار نمونه‌ها باید همواره پاکیزه و تمیز بوده 9 درب و پنجره‌های آن کاملا پوشیده باشند ید نحوی که از ورود هر گونه الودگی جلوگیری شود. ب- انبارها باید در صورت نیاز» محهز به زنگ خطرء دستگاه کنترل, ثبت دما و رطوبت باشند. ت- پنجره‌ها مجهز به توری ریز بافت و قابل شستشو باشند. ث- انبارها باید مجهز به سیستم مناسب ایمنی به ویژه اطفای حریق باشند. ج- در کلیه انبارها وجود تهویه مناسب ضروری است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -انبار و نگهداری نمونه‌ها فرم شماره ۱-۳- کاربرگ نگهداری و انبار کردن نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه ۶- نام متقاضی (شخص یا سازمان) ۷- نوع ماده معدنی: زغال‌سنگ |[ ] کانسنگ رادیواکتیو [_] کانسنگ سولفیدی [_] کانسنگ اکسیدی و سیلیکاتی [ ] کانسنگ نمکی [_] سایر [] ٩‏ نوع نمونه: ماده میتی طیی ۲ کشاتره ‎ ]3‏ خدواسط [] باطه میتی[ باطه فرآوری [] ۰- هدف از انجام آزمایش: الف) نمونه ماده معدنی زغال‌سنگ: آنالیز شیمیایی نمونه ل] ‏ تعیین میزان رطوبت ل] تعیین میزان گوگرد ل] تعیین میزان مواد فرار ] تعیین کربن [ ] تعیین خاکستر [_] آزمایش دانه‌بندی [_] کک‌سازی [_] تعیین ارزش حرارتی [_] گوگردزدایی [ ] پرعیارسازی ل] سایر ل] (توضیح داده شود.) ب) یا نمونه ماده معدنی خاصیت رادیواکتیو دارد: خردایش نمونه | آنالیز شیمیایی نمونه ل] اندازه‌گیری تشعشعات آلفاء بتا و گاما ل] آزمایش دانه‌بندی ل] کانی‌شناسی نمونه ل] پرعیارسازی به روش فیزیکی [ ] پرعیارسازی به روش شیمیایی [_] تغلیظ و تخلیص نمونه [_] سایر [_] (توضیح داده شود) پ) سایر مواد معدنی: خردایش نمونه | آنالیز شیمیایی نمونه ل] آزمایش دانه‌بندی ل] کانی‌شناسی نمونه ل] تعیین میزان رطوبت [ ] پرعیارسازی به روش فیزیکی [] پرعیارسازی به روش ۱- محل قرارگیری نمونه در انبار (طبق پیشنهاد مسوول نمونه و تایید سرپرست آزمایشگاه): ۲- نحوه بسته‌بندی نمونه: کیسه‌های پلاستیکی [_] ظروف پلاستیکی [] ظروف شیشه‌ای [_] فله‌ای و روباز | سایر [ ] ۳- دلایل نگهداری نمونه مطابق با مقررات آزمایشگاه: - لازم است که آزمایش بر روی نمونه انجام گیرد.[ ] - نمونه کنترلی, مشابه نمونه‌هایی است که بر روی قسمتی از آن‌ها آزمایش انجام شده و باقی مانده آن برای مقایسه و کنترل نتایج نمونه‌ای که آزمایش بر روی آن انجام شده و لازم است که آزمایش‌های دیگری نیز بر آن انجام شود.[_] - روال طبیعی نگهداری نمونه از زمان ورود نمونه به آزمایشگاه تا انجام آزمایش بر روی آن‌ها طی شده باشد.[ ] تعمیر یا خراب بودن تجهیزات آزمایش [ ] - حضور نداشتن متخصص یا کارشناس آزمایشگاه برای انجام آزمایش‌های مورد نظر [_] - مناسب نبودن شرایط آزمایش برای نمونه مورد نظر [ ] - درخواست مشتری برای نگهداری نمونه در آزمایشگاه و آزمایش آن در زمان دیگر [_ ] - پسماندهای حاصل از انجام آزمایش‌ها [ ] ۳- تاریخ شروع نگهداری و مدت زمان نگهداری نمونه مطابق با مقررات آزمایشگاه: ی ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- 4 رگ ۹ ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ های خاص -------- صفحهٔ بعد -------- 4 رگ ۹ ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - پذیرشس و انبار نمونه‌های خاص ۳۵ ۱-۴- پذیرش و انبار نمونه‌های زغال سنگ ۱-۱-۴- پذیرش نمونه‌های زغال‌سنگ الف- تکمیل فرم شماره ۱-۲ ب- رعایت کلیه ارد مندرج در ردیف ۵-۲۳ که برای سایر مواد معدنی به کار برده می‌شود. پ- اطمینان کامل از عدم تغییر قابل توجه ابعاد نمونه ت -اطمینان کامل از عدم اکسیداسیون زغال‌سنگ" ث- درج و حک کردن شماره پیگیری نمونه (شناسه نمونه) بر روی آن ۳-۱-۴ انبار و نگهداری نمونه‌های زغال‌سنگ نگهداری و بسته‌بندی نمونه‌های زغال‌سنگ در کیسه‌های پلاستیکی چند لایه‌ای و فویل‌های آلومینیمی به دلیل هیچ‌گونه تغییراتی در میزان رطوبت» ارزش حرارتی» میزان مواد فرار و نظایر آن با مشخصات زیر: - دیواره این کیسه‌ها از سه لایه به صورت ورقه‌ای از فیبرهای پلی‌اتیلن؛ فویل آلومینیم و مجددا لایه پلی‌اتیلن با ضخامتی در - لایه‌های این کیسه‌ها در برابر خراش و سوراخ‌شدگی مقاوم باشند. - از فویل آلومینیمی به منظور جلوگیری از نشت و نفوذ گازها از داخل و خارج فویل استفاده شود. - با استفاده از لایه‌های پلی‌اتیلن از ورود حرارت از محیط پیرامون نمونه به محتوای زغال‌سنگ داخل کیسه جلوگیری شود. - ظرفیت کیسه‌های پلاستیکی چند لایه‌ای- فویل آلومینیمی با ابعاد ۸و ۶۲ ۷ ۴۰ سانتی‌متر باید به نحوی باشد که به ترتیب حدود ۲ و ۵ کیلوگرم زغال‌سنگ را در خود جای دهد. - بسته‌بندی نمونه‌های جامد زغال‌سنگ به وسیله کیسه‌های پلاستیکی انجام گیرد. - نگهداری طولانی مدت زغال‌سنگ در آزمایشگاه برای آزمایش‌های بسیار حساس باید در کیسه‌های حاوی یخ خشک. شیشه‌های آزمایشگاهی مهر و موم شده و یا در سیستم خلا انجام گیرد. ۱- مسوول پذیرش نمونه باید مطمین شود که ابعاد به هنگام جابه‌جایی تغییر قابل توجهی پیدا نکرده باشد. این مساله با دریافت اطلاعات نمونه ارسالیء شرایط و نحوه حمل نمونه‌هاء مشخصات مسیر حمل و وسیله حمل و نظایر آن مورد بررسی قرار می‌گیرد. بنابراین اگر تغییرات ابعاد در نمونه قابل توجه باشد. نباید مورد پذیرش قرار گیرد. ۲- اکسیداسیون سریع زغال‌سنگ در مجاورت هوا و آب. نتایج برخی از آزمایش‌های کانه‌آرایی مانند فلوتاسیون را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بنابراین ضروری است به هنگام پذیرش اطمینان حاصل شود که نمونه‌ها در معرض هوا و رطوبت قرار نگرفته باشند. بدین منظور باید بشکه‌هاء کیسه‌ها و یا ظروف حمل نمونه‌ها کنترل شود. در صورت وجود علایمی که نشان دهند نمونه برای مدت زمان طولانی با هوا یا رطوبت در تماس بوده باید از پذیرش نموته امتناع شود مگر اینکه آزمایش‌های مورد نظر به گونه‌ای باشند که نتایج, حساسیت چندانی به اکسیداسیون زغال‌سنگ نداشته باشند. ۳- نمونه‌های زغال‌سنگ در طول نگهداری در آزمایشگاه به دلیل ماهیت آن‌ها تمایل به تغییر خاصیت فیزیکی و شیمیایی مانند کاهش وزن» خروج مواد فراره کاهش ارزش حرارتیء قابلیت شناورسازی» کاهش رطوبت و سفت‌شدگی در اثر نگهداری طولانی مدت از خود نشان می‌دهند. این شرایط موقعی پیش می‌آید که در نتیجه اکسیداسیون کانی‌های سولفیدی مانند (پیریت) موجود در آن. میزان سولفات افزایش پیدا می‌کند. بنابراین تغییرات خصوصیات فیزیکی و شیمیایی در نمونه‌های زغال‌سنگ بیشتر ناشی از -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی - نمونه‌های زغال‌سنگ با ابعاد ریزتر از ۶۰ مش (/۸518) باید در کمترین زمان ممکن بعد از نمونه‌برداری در بسته‌بندی مناسب در ظروف مخصوص فولادی دربسته یا کیسه‌های مخصوص به آزمایشگاه کانه‌آرایی منتقل شوند. - جلوگیری از قرار دادن نمونه‌های زغال‌سنگ در ظروف و کیسه‌های سرباز و نیز تماس با آب و مواد مرطوبء این امر به ویژه در مواقعی که فاصله بین زمان نمونه‌برداری و تحویل در آزمایشگاه زیاد است. اهمیت دارد. - جلوگیری از تماس زغال‌سنگ با گرد و غبارء» مواد شیمیایی و دیگر موارد - انبار نمونه‌هاء باید دور از نور مستقیم آفتاب و شعله‌های آتش قرار گیرد و همچنین میزان رطوبت و تهویه آن نیز باید به نحوی باشد که برای نمونه‌هایی که در کیسه‌ها و یا ظروف باز نگهداری می‌شوند تغییراتی ایجاد نشود. - در مواردی که حجم نمونه زیاد است و در بسته‌های پلاستیکی به آزمایشگاه منتقل می‌شود. باید از روی هم انباشتن نمونه‌ها جلوگیری کرد. به ویژه در مواقعی که آزمایش‌های خردایش, دانه‌بندی» آزمایش غرق و شناورسازی و نظایر آن درخواست - نمونه‌ها به گونه‌ای چیده شوند که عواملی مانند گرما و یا رطوبت موجب احتراق خودبه‌خودی و یا اکسیداسیون زغال‌سنگ - رعایت کلیه موارد مندرج بند ۲-۳ فصل سوم - تکمیل فرم نگهداری و انبار کردن نمونه‌های زغال‌سنگ در آزمایشگاه کانه‌آرایی طبق فرم ۱-۳ برای نگهداری در انبار نمونه ۲-۴- پذیرش و انبار نمونه‌های رادیواکتیو ۱-۳۲-۳۴ پذیرزش نمونه‌های رادیواکتیو الف- تکمیل فرم شماره ۱-۲ پ- رعایت کلیه موارد مندرج در بند ۵-۲ ت- استفاده از وسایل ایمنی ث- مهر علایم هشدار دهنده یا درج آن با مازیک ضد آب در کلیه قسمت‌های ظرف نمونه ۳-۲-۳ انبار و نگهداری نمونه‌های رادیواکتیو - ظروف حاوی مواد مایع باید حتما در یک پاکت با قدرت جذب بالا قرار گیرند سپس آن را در یک پلاستیک قرار دهند و محکم ببندند و در نهایت پلاستیک در یک جعبه فلزی قرار داده شود که در صورت ریختن مشکلی ایجاد نشود. - ظروف نگهداری مواد رادیواکتیو باید با علایم و یا برچسب‌های هشدار دهنده مخاطره‌آمیز رادیواکتیو نشان داده شوند. ظرف حامل ماده رادیواکتیو باید برچسب‌گذاری شده باشد. این برچسب‌گذاری به صورت زیر انجام می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - پذیرش و انبار نمونه‌های خاص ۳۷ - برچسب سفید: در صورتی که اندازه یا مقدار مواجهه در سطح بسته از ۵ (میکروسیورت بر ساعت) تجاوز نکند و اندیس انتقال ‏ صفر باشد. - برچسب زرد با دو خط قرمز: در صورتی که اندازه یا مقدار مواجهه در سطح بسته از ۵ و اندیس انتقال از یک برچسب زرد با دو خط قرمز: : - برچسب زرد با سه خط قرمز: در صورتی که اندازه یا مقدار مواجهه در سطح بسته از ۲ و اندیس انتقال از ده - ظروف نگهداری و بسته‌بندی نمونه‌های رادیواکتیو باید آسیب‌پذیر نباشند. - بسته‌بندی ظروف به نحوی باشد که حمل و نقل آسان باشد. - تحمل و نگهداری حداقل ۳ ماه مواد بدون هیچ گونه نشت و آسیب‌پذیری - تحمل فشار زیاد طی عملیات حمل و نقل و احتمال واژگون‌شدگی ظروف - عدم واکنش ظروف با مواد شیمیایی محتوی آن‌ها (نظیر نگهداری اسیدها و قلیاها در ظروف پلاستیکی و بشکه‌های فولادی - درب کلیه ظروف نگهداری شده باید بسته باشد و ذخیره کردن مواد رادیواکتیو در ظروف در باز غیرمجاز است. سرپوش‌ها (ظروف) مناسب باشند و به طور محکم بسته شوند تا در اثر چرخش (تکان خوردن) محتویات آن‌ها به بیرون نریزد. - هماهنگی با عوامل و کار کنان بهداشت. برای جابه‌جایی نمونه‌های با حداقل فعالیت (اکتیویته) در داخل خود ساختمان - شخص حامل حتما باید آموزش‌های لازم را دیده باشد. - از کوتاه‌ترین مسیر ممکن استفاده شود. - ماده رادیواکتیو باید در درون ظرف مناسبی قرار گیرد. پیش از حمل نمونه باید از عدم نشتی ظروف و بسته بودن درب آن‌ها اطمینان حاصل شود. - افرادی که در حمل و نگهداری شرکت می‌کنند باید در مقابل تابش‌های رادیواکتیو محفوظ باشند. این مواد رادیواکتیو باید در ظروفی حمل شوند که علاوه بر جلوگیری از انتشار پرتوها در اثر حوادث نیز نشکنند. - میزان اکتیویته از فاصله یک متری ظرف نباید بیشتر از ۲۰۰ میلی‌گرم باشد. - در زمان حمل نمونه حضور یکی از کارشناسان مربوطه الزامی است. - افراد حمل کننده ماده رادیواکتیو باید از روپوش,» دستکش و دستگاه رادیواکتیوسنج شخصی مناسب استفاده کنند. - در هنگام حمل ماده رادیواکتیو در راهروهاء باید به افراد داخل راهرو اطلاع داده شود تا از ماده رادیواکتیو فاصله بگیرند. - برای محدود کردن پرتوگیری خارجی در موقع حمل و نقل مواد پرتوزا باید سه عامل زمان» فاصله و حفاظ‌گذاری مناسب در ۱- شماره‌ای است که با استفاده از آن می‌توان کنترل لازم برای جلوگیری از کاهش پرتوگیری و بحرانی شدن را پیش‌بینی کرد. برای بسیاری از بسته‌ها این اندیس یک صد برابر اندازه پا مقدار مواجهه بر حسب میلی‌سیورت در ساعت در فاصله یک متری بسته است. با ضرب عدد میزان مواجهه در عدد ۱۰۰ مقدار اندیس انتقال به دست می‌آید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ راهنمای پذیرشس و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی - در صورت بروز حادثه در حین جابه‌جایی برای نمونه‌ها باید سریعا دسته‌ای از کاغذهای مخصوص را بر روی محل آلودگی ریخته و سپس با دستکش جمع‌آوری کرد. همچنین این ناحیه باید با علایم هشدار دهنده مشخص شود. - برای هرگونه جابه‌جایی مجوز مسوول مربوطه الزامی است. - انبار مواد رادیواکتیو باید سرپوشیده باشد. - انبار نمونه حاوی مواد رادیواکتیو باید همانند سایر نمونه‌ها با توجه به حجم نمونه انتخاب شود.ء به نحوی که فضای کافی برای قرار دادن نمونه وجود داشته باشد. - انبار ذخیره باید دور از دسترس دیگران باشد. - در احداث ساختمان انبار باید شرایط جوی و اقلیمی مدنظر قرار گیرد و از مصالح نسوز و ضد حریق استفاده شود. - مصالح به کار رفته در انبار نباید جاذب مواد رادیواکتیو باشد. - مواد رادیواکتیو باید پس از بسته‌بندی در کمدهای فولادی محکم نگهداری شوند که در صورت وقوع حوادئی مانند آتش‌سوزی» سیل و نظایر آن به راحتی بتوان به آن‌ها دست یافت و احتمال بیرون ریختن آن‌ها در این مواقع کمتر باشد. - به طور مرتب باید جای مواد در انبار به وسیله دستگاه‌های مختلف بررسی شود تا در صورت انتشار مواد رادیواکتیو اقدامات لازم انجام گیرد. - در درون آزمایشگاه‌ها نگهداری مواد رادیواکتیو در کمدهای فولادی مخصوص انجام شود (شکل ۱-۴) و برای آگاهی افراد از برچسب‌های مخصوص شامل برچسب زرد برای مواد با خطرات کمتر و برچسب قرمز برای مواد با خطرات بیشتر استفاده شود (شکل ۲-۴). مواد رادیوا کتیو ۱ فقط برای کاربران مجاز -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - پذیرش و انبار نمونه‌های خاص ۳۹ ۳-۳- پذیرش و انبار نمونه‌های سولفیدی ۱-۳-۲ پذیرزش مراحل پذیرش نمونه‌های سولفیدی به شرح زیر است: الف- تکمیل فرم شماره ۱-۲ ت - تسریع در انجام آزمایش با توجه به اکسیداسیون کانی‌های سولفیدی ث- مهر علایم هشدار دهنده یا درج آن با مازیک ضد آب در کلیه قسمت‌های ظرف نمونه ۳-۳-۳ انبار و نگهداری - برای جلوگیری از اکسیداسیون» کانی‌های سولفیدی در ظروف مقاوم و غیر قابل نفود نظیر کیسه‌های بدون منفذ خالی از هوا قرار می‌گیرند و مهر و موم می‌شوند. - نمونه‌های سولفیدی در ظروف پلاستیکی ضخیم برای جلوگیری از نفوذ اکسیژن نگهداری شوند. - سطح کانی‌ها به وسیله پلی‌اتیلن آمید به تنهایی و یا ترکیب آن با پتاسیم آمیل گزانتات پوشانده شود. - بهترین وسیله حمل نمونه‌های سولفیدی» فریزرهای قابل حمل و یا جعبه‌های حاوی یخ خشک است. - نمونه‌های پالپ که در آن درصد جامد نسبت به مایع کمتر است و در اثر افزایش دما احتمال تغییر واکنش شیمیایی و خصوصیات ماده معدنی وجود دارد. به منظور کاهش احتمال اکسیداسیون ترکیبات سولفیدی باید در دمایی کمتر از ۴ درجه سانتی گراد تا رسیدن به آزمایشگاه نگهداری شوند. - فریزرهای قابل حمل و یا جعبه‌های حاوی یخ خشک به عنوان کارآمدترین وسایل سردکننده استفاده می‌شوند. در صورتی که این وسایل در دسترس نباشند می‌توان از ی معمولی استفاده کرد. با توجه به این شرایط برچسب‌های مورد استفاده باید ضد آب باشند و نمونه‌ها در کمتر از ۲۴ ساعت به آزمایشگاه مربوطه برسند. - برای حمل و نقل کوتاه مدت نیز نمونه‌ها باید سرد و در ظروف عایق نگهداری شوند. اگر مدت زمان رسیدن نمونه‌ها به آزمایشگاه بیشتر از ۲۴ ساعت طول بکشد با روش‌های زیر می‌توان میزان اکسیداسیون را به حداقل رساند: - قرار دادن نمونه در خشک‌کن در دمای ۸۰ تا ۸۵ درجه سانتی‌گراد و سپس نگهداری آن‌ها در ظروف سر بسته "- همچنین مطالعات نشان داده است که پوشاندن سطح کانی سولفیدی از تکثیر باکتری‌های اسیدوباسیلیوس فرواکسیدان که به عنوان کاتالیزور در اکسیداسیون کانی‌های سولفیدی عمل می‌کنند. جلوگیری می‌کند. می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی - حمل نمونه در آتومبیل‌های سردخانه دار - نمونه‌های حاوی کنسانتره سولفید آهن به سرعت در حین خشک کردن اکسید می‌شوند که با استفاده از نمونه‌گیری ویژه و فریزر می‌توان بر این مشکل غلبه کرد. - برخی از کانه‌ها که ترکیب گوگردی دارند (مانند ژاروسیت)» بعد از نمونه‌برداری تا زمان آزمایش در یک محدوده مناسب دمایی و در داخل یک ظرف یا کیسه که هیچ گونه نفود هوا نداشته باشد.ء نگهداری شوند. - نمونه‌های سولفیدی» پالپ و یا اسلاری باید در محل‌های خنک با دمای کمتر از ۴ درجه سانتی‌گراد نگهداری شود. - باید نمونه در خلا در آون خشک نگهداری شود (برای جلوگیری از جذب رطوبت و انتشار اکسیژن هوا به نمونه). - رعایت کلیه موارد بند ۲-۳ فصل سوم - نمونه‌های سولفیدی باید به نحوی در داخل قفسه‌هاء کمد و یا کابینت قرار گیرند که امکان نفوذ یا چکه کردن آب بر روی آن‌ها وجود نداشته باشد. همچنین این نمونه‌ها باید حتی‌المقدور در تماس با هوا نباشند. - نمونه‌هایی که احتمال خروج گوگرد به طور خودبه‌خود در آن‌ها وجود دارد؛ باید در محیط سرد (دمای کمتر از ۴ درجه سانتی گراد) قرار داده شوند. ۴-۴- پذیرش و انبار نمونه‌های پالپ» اسلاری؛ مایعات و یا محلول‌ها پذیرش نمونه‌های پالپ, اسلاری و مایع مشابه نمونه‌های جامد است و کلیه مواردی که در فصول بخش پذیرش دکر شده است. در مورد نمونه‌های پالپ, اسلاری و مایع نیز باید رعایت شود. ۲-۳-۳ انبار و نگهداری - استفاده از ظروف درب‌دار از جنس ۰0۷60 فلزی و گاه شیشه‌ای با توجه به خواص شیمیایی پالپ, اسلاری و مایع - نگهداری نمونه‌های مایع در بطری‌های درب‌دار با حجم دو تا سه لیتر - انتخاب جنس و حجم ظروف بسته‌بندی و نگهداری به عوامل زیر بستگی دارد: - ابعاد ذرات جامد موجود در پالپ یا اسلاری: معمولا هر چه ابعاد دذرات جامد موجود در پالپ یا اسلاری بزرگتر باشد برای انجام مطالعات مختلف به حجم نمونه بیشتری نیاز است که این موجب افزایش حجم و ابعاد ظروف می‌شود. - خورندگی پالپ» اسلاری و یا مایعات: بسته به نوع ماده معدنی و نیز اجزای تشکیل دهنده محلول و یا مایع ممکن است پالپ» اسلاری و محلول و یا مایعات مورد نظر با ظروف مورد استفاده واکنش دهند و یا باعث خوردگی آن‌ها شوند که این مساله منجر به تغییر خواص شیمیایی پالپ. اسلاری یا محلول و مایع مورد مطالعه می‌شود. - سایندگی مواد جامد موجود در پالپ و یا اسلاری: سایندگی مواد معدنی موجود در نمونه‌های پالپ یا اسلاری نیز ممکن است در انتخاب جنس ظروف مورد استفاده موثر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - پذیرشس و انبار نمونه‌های خاص )۳ - حجم نمونه مورد مطالعه: معمولا" برای حجم‌های مختلف از ظروف فلزی و پلاستیکی استفاده می‌شود ولی از ظروف شیشه‌ای نیز می‌توان برای نمونه‌هایی با حجم کم استفاده کرد. - هرگز ظروف حاوی پالپ اسلاری یا محلول و مایع بدون درپوش محکم نگهداری نشوند تا ضمن جلوگیری از آلودگی هوای آزمایشگاه» از آلودگی نمونه‌ها با مواد خارجی نیز جلوگیری شود. - بسته‌بندی نمونه‌های پالپ, اسلاری یا محلول و مایع نباید نشتی داشته باشد و در هنگام حمل حتما باید از دستکش استفاده - بعد از هر بار استفاده» قبل از گذاشتن ظرف حاوی محلول شیمیایی در قفسه»ء جداره بیرونی آن‌ها با دستمال کاغذی تمیز شود و دستمال کاغذی با احتیاط دور انداخته شود. - تمام ظروفی که برای نگهداری پالپ. اسلاری یا محلول و مایع به کار می‌روند باید دارای برچسب همراه با اسامی و مشخصات دقیق آن‌ها باشد. در مورد این نوع از نمونه‌ها نیز باید علاوه بر درج شناسه و شماره نمونهء علایم هشدار و ایمنی استاندارد نیز در محل ورودی بخش نگهداری آن‌ها و در موقعیت مناسب و معرض دید نصب شوند. - برچسب ظروف نمونه باید مطابق شکل ۳-۴ باشد. ۳-۳-۴ شسرایط محل نگهداری و انبار الف - محل نگهداری و مشخصات آن - نمونه‌های محلول باید در داخل کابینت‌های درب‌دار و یا در قفسه‌های محکم لبه‌دار که لبه آن‌ها حدود ۱۸۵ سانتی‌متر است. - محل نگهداری این نمونه‌ها باید خارج از محل حضور پرسنل آزمایشگاه و آزمایش کننده‌ها باشد. - در صورت نگهداری نمونه‌های سمی در انبار باید مجهز به سیستم تهویه باشد. - نمونه‌های قابل اشتعال را باید در جعبه‌های آهنی نگهداری کرد و روی آن برچسب مواد آتش‌گیر چسباند. - محلول‌های شیمیایی را نباید در قفسه‌های بالاتر از سطح چشم قرار داد. - تمام محل‌های نگهداری قفل داشته باشند. - این نوع نمونه‌ها باید در یک انبار جداگانه و یا اینکه در یک بخش جداگانه از انبار نمونه نگهداری شوند. - محل نگهداری ظروف محتوی محلول‌های اسیدی و قلیایی قوی و نیز محلول‌های خطرناک باید دور از دستگاه‌ها و وسایل تولید - محلول‌های آتش‌گیر باید به دور از دستگاه‌های حرارتی نگهداری شوند. - نمونه‌های محلول نباید در کف انبار قرار داده شوند. - ظروف بزرگ و سنگین نباید در قفسه‌های بالاتر نگهداری شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ راهنمای پذیرش و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌آرایی ب- چگونگی نگهداری - قفسه‌ها و تجهیزات نگهداری به نحوی قرار گیرند که مانع از دسترسی به تجهیزات ایمنی مانند کپسول‌های آتش‌نشانی» شیرهای آب و موارد مشابه آن‌ها نشوند. - قفسه‌ها و تجهیزات نگهداری نمونه‌ها باید به نحوی نصب شوند که با اتصال آن‌ها به دیوار» سقف و یا کف انباری از لرزش و سقوط نمونه‌ها جلوگیری شود و به طور محکم به دیوار و کف آزمایشگاه متصل باشند. قلاب‌هاء گیره‌ها و تجهیزات دیگر باید به صورت دوره‌ای بازرسی شوند. - قفسه و یا کابینت و کمد باید ظرفیت نگهداری نمونه را داشته باشند و برچسب آن‌ها قابل رویت باشد. پ- ملاحظات نگهداری - نمونه‌ها اعم از نمونه‌های تهیه شده از فرآیندهای کانه‌آرایی» آب» زهاب‌های اسیدی, محلول‌هاء لجن‌ها و نظایر آن باید بلافاصله پس از نمونه‌برداری برای مطالعه به آزمایشگاه ارسال شوند. - نمونه‌هایی که امکان ارسال سریع آن‌ها به آزمایشگاه وجود ندارد باید در یک محل خنک و تاریک نگهداری شوند تا تغییرات آن‌ها در اثر نور آفتاب» گرما و فعالیت باکتری‌ها به حداقل برسد. - شرایط بهینه برای نگهداری نمونه‌ها در یخچال‌های دارای قفل ضد انفجار است که دمای آن بین ۸ تا ۱۰ درجه سانتی‌گراد باشد. معمولا" دمای یخجال‌ها باید بین ۲ تا ۷ درجه سانتی‌گراد و دمای فریزر باید زیر صفر درجه سانتی‌گراد باشد. ت - چیدمان نمونه‌ها - چیدن و قرارگیری نمونه‌ها در قفسه‌ها, کمدها و کابینت‌ها باید به نحوی باشد که نقل و انتقال و جابه‌جایی دیگر نمونه‌ها به آسانی انجام گیرد و یا بر دیگر نمونه‌ها تاثیر نداشته باشد. - محلول‌های شیمیایی باید با توجه به نوع ترکیب آن‌ها مرتب شوند. - نمونه‌ها باید از محل نگهداری نیتریک اسید جداگانه نگهداری شوند. - محلول‌های سمی باید در کابینت مخصوص مواد سمی نگهداری شوند و برچسب علایم سمی بودن آن‌ها به طور واضح بر روی آن‌ها درج شود. - محلول‌های بدبو و فرار در داخل کابینت‌های مجهز به سیستم تهویه نگهداری شود. - محلول‌های قابل اشتعال باید مشابه مواد اشتعال‌پذیر مایع نگهداری شود. - ظروف مختلف نباید بر روی هم چیده شوند. - الگوی پیشنهاد شده برای قفسه‌بندی و چیدمان نمونه‌های محلول‌های معدنی و آلی در جداول ۱-۴ و ۲-۴ نشان داده شده است. نحوه چیدمان نمونه‌های مایع یا محلول با حجم نسبتا زیاد در شکل ۳-۴ و نمونه‌های با حجم کم در شکل ۴-۴ نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - پذیرش و انبار نمونه‌های خاص ۴۳ جدول ۱-۳- الگوی بیشنهادی برای قفسه‌بندی محلول‌های مواد معدنی گروه ۱۰ # محلول معدنی گروه ۷ # محلول معدنی آرستیک. فسفرء فسفرپنتاکسید و گوگرد آرسنات‌هاء سیانات‌ها و سبانیدها گروه ۵ # محلول معدنی گروه ۲ # محلول معدنی کاربیدهاء نیتریدهاء فسفیدهاء سلنیدها و سولفیدها هالیدهاء هالوژن‌هاء فسفات‌هاء سولفات‌هاء سولفیت‌ها و تیوسولفات‌ها گروه ۸ # محلول معدنی | گروه۳ # محلول معدنی بورات‌هاء کرومات‌هاء منگنات‌ها و پرمنگنات‌ها آمیدهاء آزیدهاء نیترات‌ها (به جز آمونیوم نیترات)» نیتریت‌ها و نیتریک اسید گروه #۶ محلول معدنی گروه #۱ محلول معدنی کلرات‌هاء کلریدهاء هیدروژن پراکسیدها, هیپوکلریت‌هاء پر کلرات‌هاء پرکلریک اسید و افلزات و هیدریدها پراکسیدها کربن کربنات‌هاء هیدرو کسیدها, اکسیدها و سیلیکات‌ها هی ره کابینت ویزه نگهداری اسیدها کلیه اسیدها (به جز نیتریک اسید)» نیتریک اسید باید به تنهایی نگهداری شود. مگر اینکه یک قسمت خاصی در کابینت برای آن تعبیه شده باشد. جدول ۲-۴- الگوی پیشنهادی برای قفسه‌بندی محلول‌های مواد آلی کرزول‌هاء فنل‌ها الکل‌ها. آمیدهاء آمین‌هاء گلیکول‌هاء ایمیدها و ایمین‌ها آزیدهاء هیدروپراکسیدها و پراکسیدها الدهیدهاء استرها و هیدروکرین‌ها اسیدهاء انیدریدها و پراسیدها اترهاء اتیلن اکسید. هیدرو کربن‌های هالوژن‌دارء کتین‌ها و کتون‌ها ترکیب‌های اپوکسی و ایزوسیانات‌ها نیتریل‌هاء پلی‌سولفیدهاء سولفیدها و سولفو کسیدها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ راهنمای پذیرشس و نگهداری نمونه‌های معدنی در آزمایشگاه کانه‌ارایی ۱ سح دج جر ۳ ۳ ی :۱ 7 سرووسشسشستت--۳-۳ ۱ ۳ : ۱ ۱ َ ۹ تس ۱ ۹ ۱ ۲ ۱ 3 اس 9 پا ۱ ِْ 1 7 ۱ ۹ هرت سر ۳ . ی ی َ, چچت سای | / ا 7 ۴ ۳ ۶ 2 ۹ اد منم ۱ 9 ی ۱ ۱ ۰ سس ی رن 1:1 ۱ اک ۱ ۲« ۱ ٩ص‏ ری ۹ , 1 ۶۴۹ ۱ ۳ ۱ ۱ [/ ۹ ۱ خر رس اس 1 ۱ ۰ ,۴ 5 9 ۴ ی ۳ 1 ار ری 6۳ 8 | اس پا ۹ پر" ۳ ۰ 7 مس ۳ 5 4 ز] ۱ ۴۵1 1 ند ۱ | با سوت و تالا کیت ی ی ۶۲ ۹ سا ب سک ۰ ۱ : ح ۳ بسن ۶ ۳ اس هن سیر ماس ی ۰ ت وس شکل ۳-۴- چیدمان نمونه‌های مایع با محلول با حجم نسبتا زیاد جدچ دک وج هب رد3 ِ- ی هسبی : ۱ و و سا ود ۹ ۰.۳۰۹ و ۱ ۱ ی ۸ 0 ۹3 ۹ ی و ‌ 9 ۷ ۹ ما ۰ ای و ۱ از ی ری مه ۳ 1 ۱ ۹ ۹ ید ار رت ۹ 9 ی َ 1۹ ۹ اس م 9 یا 7:3 ۲ پم : ۹ او ۹ خر دْ ۸ ۱ ی ‎٩‏ ۹ : ات ۱ پس۲ ۱ ۱ ۹ ۹ داش ور ۷ شکل ۴-۴- چیدمان نمونه‌های مایع یا محلول با حجم کم -------- صفحهٔ بعد -------- امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود. افزون بر ششصد عنوان ضابطه تخصصی- فنیء در قالب آیین‌نامه, معیار» دستورالعمل, مشخصات فنی عمومی» نشریه و مقاله, به صورت تالیف و ترجمهء تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده» تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست ضوابط منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی136721711211111.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. امور نظام فنی و اجرایی -------- صفحهٔ بعد -------- 0 0۴ م۳ 1۹1216 ۳۶60 200 ۲۵۵ ب ب 240 ۸0060121۳6 0۳] عوناع نی ۰ ب ۵665 2؟ [2 3117 ‎٩۶‏ ۹۲۵۳2۶ ب ب 58 ]۷11۵۳۸ عغ]] 1 ۱01 (68۷ ۲۷0۰ 6 200 ۷116 ,10۹۲۳۷۰ ۵1 ۱111۹۷ 40 1631621 1۵۳ م16 01 01166 ٩1۲ 116 ۸11۵1۲5 200 ۱116۲۵[‏ م1 5 16۷610016۲ 111۳۵۹1۳۵ 1۳105 40 506۳۷1810 3/۵۵8 ۵۳ 01666 40 16121 01 16027161 ۳0 5 ۳0۲۱۷۵ 13333 ,133333333333 2017 -------- صفحهٔ بعد -------- اطلاعات و راهنمایی‌های لازم برای پذیرش و نگهداری نمونه‌های مختلف ارسالی به آزمایشگاه کانه‌آرایی شامل نمونه‌های جامد. پالپ و محلول را قبل و بعد از انجام