معلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران معلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهور اجرا شنایی راه ها خراآنی روسانی رز فشریه شماره ۶۱۴ معاونت نظارت راهبردی وزارت نیرو امور نظام فنی دفتراستانداردهای فنی مهندسی,اجتماعی و زیست محیطی برق و آنرزی گ 0 یداه ایس با ۱۳۹۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 1 سم محاونن یام ری و ارت را رویز س مور شمار ه۵: بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکاران 1 1 ۸۳۲ ۱ !۲۳ 1 رخ ۱۳۹۲/۰۳/۹۵ | موضوع : مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها | به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و مواد (۶) و (۷) آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی- مصوب سال ۱۳۵۲و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویب‌نامه شماره ۴۲۳۳۹ /ت ۳۳۴۹۷ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیأت محترم وزیران)» به پیوست نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. رعابت مفاد این ضابطه برای دستگاه‌های اجرابی. مشاوران. پیمانکاران و سایر عوامل ذی‌نفع نظام فنی و احرابی در صورت نداشتن ضوابط معتبر دبفتر. از تاریخ ۱۳۹۳/۱ اجباری است. این دستورالعمل جایگزین دستورالعمل شماره ۱۰۲/۱۳۱۱-۵۴/۹۹۵ مورخ ۱۳۷۹/۳/۱۱ می‌شود. ۰ ِ وز دی ا شش ش: ۳۱۱۶۶ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی امور نظام فنی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه کرده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان؛ این اثر مصون از از این‌رو» از نسما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و اشسکال فضی مراب را به صورت زیر گزارتس فرمایید: ۱- سماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان من اصلاح تسده را برای جایگزینی ارسال نمایید. 2- نشانی خود را برای نماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. تشالنی برای مکانیه: تهران؛ میدان بهارستان» خیابان صفی علی‌شاه» مر کز تلفن ۱ معاونت برنامه‌ریزی 9 نظارت راهبردی رییس جمهور. آمور نظام فنی ی ۳ ۳: ۲2 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- در اجرای ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور(مصوبه شماره ۴۲۳۳۹ /ت ۲۳۴۹۷ه مورخ ۰ هیأت محترم وزیران) و به منظور تعمیم استانداردهای صنعت برق و ایجاد هماهنگی و یکنواختی در طراحی و اجرای پروژه‌های مربوط به تولید» انتقال و توزیع نیروی برق» معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور (معاونت نظارت راهبردی-دفتر نظام فنی) با همکاری وزارت نیرو (دفتر استانداردهای فنیء مهندسی, اجتماعی و زیست محیطی) اقدام به تهیه مجموعه کاملی از استانداردهای مورد لزوم نموده است. نشریه حاضر با عنوان «مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها» نشریه‌ای است که مورد بازنویسی,تجدید نظر و تکمیل قرار گرفته و در راستای اهداف یاد شده تهیه و تدوین و به هنگام شده است. این نشریه جایگزین نشریه شماره ۱۹۵ با عنوان " مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راههای شهری " است که در سال ۱۳۷۹ با همکاری سازمان توانیرءمعاونت تحقیقات و تکنولوژی,دفتر استانداردهاءدر دفتر امور فنی و تدوین معیارها(وقت)تهیه و ابلاغ گردید. قرارداد تهیه نشریه مزبور با مرکز تحقیقات نیرو(وقت) بوده و توسط آقای مهندس داود جلالی با همکاری آقایان مهندسین علی عرشیان و فرخ امینی انجام گردید و از دفتر امور فنی و تدوین معیارها آقای مهندس پرویز سیداحمدی به عنوان کارشناس مسوول پروژه» هماهنگی طرح با اهداف دفتر و ویراستاری آن را به عهده داشته اند. در تجدید نظر این نشریه علاوه بر به روز آوری ضوابطمعیارها واستانداردهای راههای درون شهری» مبحث مکان یابی روشنایی در راههای برون شهری نیز افزوده شده است. نورپردازی مطلوب و در حد نیاز در کلیه راه‌ها ضمن جلوگیری از هزینه‌های اضافی و مصرف بی‌رویه انرژی» نه تنها از نظر تردد روان و ایمن وسایل نقلیه آمد و شد افراد پیاده و زیبایی و جذابیت محیط اهمیت دارد. بلکه از جنبه کاهش جرائم و بزهکاری‌ها نیز حائز ارزش و درخور توجه است. در طراحی سیستم روشنایی کلیه معابرء طبقه‌بندی راه‌ها و خیابان‌ها با توجه به ویژگی‌ها و نقش آنهاء تعیین میزان نور لازم» انتخاب نوع چراغ‌ها براساس توزیع نور مورد نیازء تعیین ارتفاع نصب چراغ‌ها و مشخص نمودن آرایش و فواصل نصب پایه‌هاء از جمله مواردی است که باید مورد عنایت و توجه قرار گیرد. این نشریه دربرگیرنده مشخصات» ضوابط و دستورالعمل‌های فنی لازم در زمینه طراحی» اندازه‌گیری و اجرای سیستم‌های روشنایی انواع مختلف راه‌ها براساس طبقه‌بندی آنها و مطابقت با استاندارد روشنایی می‌باشد. این مجموعه همجنین علاوه بر دستورالعمل مکان‌یابی روشنایی در راه‌های برون شهری» طراحی و اندازه‌گیری روشنایی میادین» تقاطع‌های همسطح و غیرهمسطح, پل‌های ویژه عبور وسایل نقلیه و عابرین» راه‌های مرتفع تونل‌ها و زیرگذرهاء راه‌های مجاور محل‌های خاص و همچنین جلوگیری از آلودگی نوری ناشی از سیستم‌های روشنایی معایر را نیز دربر می‌گیرد. در این نشریه علاوه بر ضوابط طراحی و اندازه‌گیری روشنایی راه‌هاء مشخصات فنی و استاندارد تجهیزات مورد استفاده در چراغ‌ها و انواع پایه‌ها و همچنین روش نصب تیرهاء سیستم توزیح و برق‌رسانی به شبکه روشنایی معابر» ضوابط ایمنی و دستورالعمل‌های نگهداری سیستم روشنایی و نیز دستورالعمل‌های اندازه‌گیری نوری لامپ و چراغ و مشخصات فنی دستگاه‌های اندازه‌گیری مربوطه ارائه شده است. معاونت نظارت راهبردی به این وسیله از پژوهشگاه نیرو(پژوهشکده برق) که مسوولیت قرارداد انجام این پروژه را به عهده داشته -------- صفحهٔ بعد -------- مصطفوی» کارشناسان امور نظام فنی ونیز نهادهاءوزارت خانه ها,وشرکت های مهندسی مشاور که با اظهارنظرهای سازنده خود این معاونت را در جهت غنا بخشیدن به آن یاری نموده‌اند سپاسگزاری و قدردانی نموده و توفیق روزافزون آنان را از درگاه ایزد یکتا ارزومند است. معاون نظارت راهبردی بهار ۱۳۹۲ الک -------- صفحهٔ بعد -------- اعضای تمهیه کننده: این مجموعه در پژوهشگاه نیرو (پژوهشکده برق) توسط افراد زیر تهیه شده است: - داود جلالی رییس پژوهشکده برق و قایّم مقام معاون پژوهشی - نیکی مسلمی مدیر گروه مطالعات در تهیه این مجموعه, نفرات زیر نیز با تهیه‌کنندگان آن همکاری داشته‌اند: - اعظم جلالوندی کارشناس زبان انگلیسی - معین چوبینه کارشناس ارشد مهندسی برق - محمد حیدری‌زاده کارشناس ارشد مهندسی برق - طاهره رستمی کارشناس آرشد مهندسی برق - طاهره عبدالرزاق‌زاده کارشناس ارشد مهندسی برق - محمدعلی عباسی کارشناس ارشد مهندسی برق - امیررضا قلی‌زاده کارشناس ارشد مهندسی برق - میلاد مقسم حمیدی کارشناس ارشد مهندسی برق اعضای کنترل کننده: وزارت نیرو سید محمد صادق زاده» رضا عفت نراد و عباس محمد صالحیان وزارت راه و شهرساری-اداره ایمنی راه و حریم مهران قربانی» سید احمد هاشمیان, علی علیزاده و حسین اعلمی میلانی هدایت و راهبری پروژه: علیرضا توتونجی معاون امور نظام فنی پرویز سیداحمدی کارشناس عالی آمور نظام فنی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشنایی معابر ۱-۱- تعاریف ار ۲-۱- اصول کلی در روشنایی معابر و ۳-۱- توصیه‌های سیستم تامین روشنایی معابر همهم 6 ۱ پیوست ۱- انتخاب لامپ‌های خیابانی همم مهم ۱ فصل دوم- پوشنس سطح معبر و تاثیرآن بر روشنایی ۱-۲- ویژگی‌های انعکاسی سطح معابر ۳۳ ۲-۲- ویژگی‌های بازتاب سطح معبر ۳ ۳-۲- دسته‌بندی سطوح معابر ۳ پیوست ۲- جداول بازتاب روشنایی برای دسته‌های مختلف سطوح معبر (ع۲]201) یار را فصل سوم- تعیین کلاس‌های روشنایی ۱- ۳- تعیین کلاس روشنایی با استفاده از مشخصات معابر اه ۲-۳- تعیین کلاس روشنایی با استفاده از طبقه‌بندی معابر ره ها ۳-۳- توصیه‌های عمومی روشنایی ۱ پیوست۳- جداول شرایط کاربری روشنایی ی ی ری ری پر ری رو ی ی ی نها فصل چهارم- معیارهای سنجش روشنایی ۱- ۴- تعاریف و 60 ۲-۴- کلاس‌های روشنایی سری ۸1۳/۸۲۷۷ ۹ ۳-۴- کلاس‌های روشنایی سری 2۳ ۹ ۴-۴- کلاس‌های روشنایی سری 5 ۹ پیوست ۴- کلاس‌های روشنایی برای محدود کردن خیرگی و کنترل نور مزاحم ی ی رای فصل پنجم- محاسبات روشنایی معابر ۱- ۵- تعاریف ۵ ۲-۵- پیش‌فرض‌های محاسباتی ۱ ۳-۵- داده‌های سنحش نوری وروی یویر رورا ۱۵ ۴-۵- محاسبه (۲. ۷) ] ۳ 0 ۵-۵- محاسبه کمیت‌های فوتومتریک ۱ ۶-۵- محاسبه مشخصات روشنایی ی ی ی ی ی و وی ویر ری ری ی ی ی ی و۳ ۱۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۵- داده‌های تکمیلی ی یی وی یویر یور ۱۵۱۸ فصل ششسم- اصول طراحی روشنایی برای معابر با کاربری اصلی وسایل نقلیه ۱- ۶- روش محاسبه ۱ ۲-۶- مراحل طراحی روشنایی برای راه‌های شریانی درجه ۲ یبرچ ۱۵ ۳-۶- مراحل طراحی روشنایی برای راه‌های شریانی درجه۱ یی یوربور ۵ ۴-۶- طراحی روشنایی پیچ‌ها در راه‌های شریانی ۱۳2 فصل هفتم- اصول طراحی روشنایی برای معابر با کاربری اصلی اشخاص پیاده ۱- ۷- توصیه‌های کلی برای تامین روشنایی در راه‌های فرعی با دسترسی محلی و نواحی وابسته و۱۵۵ ۲-۷- توصیه‌های کلی برای تامین روشنایی در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی ۸ اوه( ۳-۷- طراحی روشنایی برای راه‌های فرعی با دسترسی محلی و راه‌های وابسته به آن ره ۴-۷- طراحی روشنایی در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی ۱ فصل هشتم- روشنایی تقاطع‌های همسطح و میادین ۱- ۸- اصول کلی هو ۱۳ ۲-۸- عوارض همسطح راه با وجود شبح جزیره یا جزایر ترافیکی یر پر ۱۱۸ ۳-۸- محل چراغ‌ها در تقاطع‌های هم‌سطح همم 0 0 ۱ ۴-۸- محل نصب پایه‌های روشنایی در میدان‌ها ۱۵ ۵-۸- ارتفاع نصب ۱ ۶-۸- محل عبور عابرین پیاده از عرض معبر ۱8۴ فصل نهم- روشنایی پل‌هاء راه‌های مرتفع و تقاطع‌های غیر هم سطح ۱- ۹- روشنایی پل‌ها ۱ ۲-۹- روشنایی معابر مرتفع یه ۵ ۳-۹- تقاطع‌های غیر هم سطح ۵ ۵ فصل دهم- روشنایی معابر مجاور فرودگاه‌هاء. خطوط راه‌آهن» بنادر و آب‌های قابل کشتیرانی ۱-۰- روشنایی در مجاورت فرودگاه‌ها ی ی ره ۵ ۱۵ ۲-۰ روشنایی در مجاورت خط راه‌آهن ۱۵ ۳-۰ روشنایی در مجاورت آب‌های ساحلی م۱۵ ۴-۰ روشنایی در مجاورت بندرگاه‌ها ان ۵ ۵-۰- روشنایی در مجاورت راه‌های آبی قابل کشتیرانی ره ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم- روشنایی تونل‌ها و زیرگذرها ۲-۱- شرایط تونل ی ی ی ی ریپ ی ی یر نر ری ار را را را ار لنوت ییانشور یحارط -۱-۳ ۴-۱- اندازه‌گیری و محاسبه یر ری پیوست ۱-۱- ملاحظاتی در طراحی تونل و تأثیر آن بر میزان روشنایی ری پیوست ۲-۱- طراحی سیستم روشنایی موم پیبوست ۳-۱- روشنایی روز در تونل‌های کوتاه کر ۳ ۵ ما پیوست ۴-۱۱- تعیین درخشندگی ناحیه دسترسی به وسیله اندازه‌گیری مستقیم یرا هر۱ پیوست ۵-۱۱- تعیین درخشندگی ناحیه دسترسی به روش شبکه ۳ پیوست ۶-۱۱- تخمین درخشندگی ناحیه دسترسی (0ما) ۵ ۱۵ پیوست ۷-۱۱- عدم قطعیت در اندازه‌گیری شدت روشنایی ور ۸ ۱۵۱ فصل دوازدهم- توصیه‌های عمومی ایمنی و نگهداری سیستم روشنایی معابر ۲-۲- معرفی صریب نگهداری و ۳-۲- اهمیت و لزوم نگ‌هداری تحهیزات روشنایی معابر مش ۴-۲- عوامل مور بر ضریب نگهداری یر یرپ ی ۷-۳۲- سرویس سیستم‌های روشنایی یر نر رز تر ی تر تا لا رز تا تا نا تا را تا تا تا تا یا ار از تا تا تا ار تا تا تا زا تا تا تا ات تا تا ار تا تا تا تا تا ار تا ار تا ات ار ناتخرد طسوت روت شبات زا یریگولج -۸م-۳ یر رز را رز رز رز را تر یر را را ار را را را ار ار ار ات تا ات را ار ا ا ااا ا ا اا روتکلفر و هدننک شخپ کالهتسا -۲-۹ ۱۰-۲- دستورالعمل تعویض لامپ موم همم ۱۱-۲ دفع تحهیزات دم ۱۲-۲۳- تامین ایمنی در تعمیر و نگهداری سیستم روشنایی یر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم- دستورالعمل اندازه‌گیری روشنایی در معابر ۱-۳ اندازه‌گیری‌های نوری مس ۳۳ ۲-۳ شرایط انداژه گیری و ۳0 ۳-۴۳ اندازه‌گیری‌های غیرتوری سس ۳ ۷-۳- دستورالعمل اندازه‌گیری " درخشندگی مس ۳0 ۸-۳- دستورالعمل اندازه‌گیری " شدت روشتایی مس ۹-۳- گزارش آزمون و ۳00 پیوست ۱-۱۳- حداقل مشخصات فنی دستگاههای اندازه‌گیری روشنایی در معابر و راهنمای انتخاب مناسب آنها ۲۵۳ پیوست ۲-۱۳- نمونه گزارش از مون سس 1 فصل چهاردهم- مشخصات فنی استاندارد تجهیزات مورد استفاده در روشنایی معابر ۱۴ تعار یف نس ۱۳0 ۲-۴ لامپ‌های بخار سدیم پرقشا ر سس ی ۳ ۳-۴ بالاست لامپ‌های تخلیه در گاز (به غیر از لامپ فلورسنت )۳ ۴-۴۳۴- جرقه‌زن (وسیله راه‌انداز ی ) مس ۳۱ ۵0۴ خاژ نس ۱۳۳ ۶-۴- چراغ‌های خیابانی م ی ی ی ی ی ۳0 ۷-۴- مشخصات فنی و استاندارد پایه‌های روشنایی سس ی ی ی ۳ فصل پانزدهم- اندازه‌گیری نوری لامپ و چراغ ۱-۵- نورسنج زاویه‌ای ( گونیوفتومت رس و ۳ ۲-۵- نورسنج جمع کننده (کره البریخت )ی ۱۳۳۳ ۳-۵- ضرایب تصحیح انداژه گیر ی سس ی ۱۳۳۳ ۴-۵- گزارش آزمون سس ۱۳۳۳ فصل شسانزدهم- سیستم توزیع و برق‌رسانی به شبکه روشنایی معابر ۱-۶- کلیات و تعریف‌ها ۳۹ ۳-۶ پست توزیع هوایی سس ۱۳۳0 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۶- شبکه روشنایی معابر هوایی وابسته ۸ ۱۵ ۵-۶- شبکه روشنایی معابر هوایی مستقل ار ۶-۶- شبکه روشنایی معابر زمینی مستقل ۳۳۹ ۷-۶ انتخاب سطح مقطع سیم یا کابل تغذیه کننده 6 ۱۳۳ ۸-۶ مسیر تغذیه انشعاب هر چراغ ۳۳۹ ۹-۶ مسیر تغذیه از پست تا سر خط او ۳۳۳ ۱۰-۶- سیستم حفاظت و زمین مورد استفاده در شبکه‌های روشنایی معابر ۳۳ ۱۱-۶- سیستم کنترل و فرمان روشنایی معابر ار فصل هفدهم- آلودگی نوری ۱-۷- تعاریف ار ۲-۷ نور مزاحم رد را ۳-۷ برافروختگی آسمان رم فصل هجدهم- مکان‌یابی روشنایی معابر برون شهری ۱-۸- تعاریف ام هرا ۲-۸ انواع طبقه‌بندی چراغ‌ها و کاربرد آنها را ۱۵ ۳-۸- شرایط تأمین روشنایی معابر برون شهری ها ۴-۵۸ روشنایی با دکل بلند ار سر را در یراک ی‌هقطنم رد تقوم ییانشور ۸-۵ ۶-۸ روشنایی گردنه‌های مه‌گیر ۳ ۷-۸ بهره‌برداری از سیستم روشنایی معابر برون‌شهری ار منابع و مراجع ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- شکل (۱-۱): مشخصات قسمتهای مختلف پایه ۴ شکل (۲-۱): روش نصب چراغ در شیب‌ها ۵ شکل (پ-۱-۱): مفهوم بهره نوری لامپ ۱۳۳ شکل (پ-۲-۱): روند بهبود ضریب بهره نوری برخی منابع نوری از سال ۱۹۵۰ تاکنون ی ی یه ها شکل (پ-۲۳-۱): محدوده ضریب بهره نوری قابل دسترس برای برخی از لامپ‌ها ی ۱ شکل (۱-۲): سطح "۲" شکل روشن شده توسط یک چراغ ۳۳ شکل (۲-۲): پوشش سطح معبر با خواص ماکروسکوپی ناهموار؛ میکروسکوپی زبر ۸ ۱ شکل (۳-۲): پوشش سطح معبر با خواص ماکروسکوپی ناهموار؛ میکروسکوپی صیقلی بر شکل (۴-۲): پوشش سطح معبر با خواص ماکروسکویی صاف؛ میکروسکویی زبر ۱۳۵ شکل (۵-۲): پوشش سطح معبر با خواص ماکروسکویی صاف؛ میکروسکویی صیقلی ۱۳۵ شکل (۳-۵): روابط زاویه‌ای برای چراغ, ناظر و نقطههٌ مشاهده ۱۵ شکل (۳-۵): حوره محاسبات درخشندگی روی معبر پر رپ ۱۰۷ شکل (۵-۵): موقعیت نقاط محاسباتی در هر باند ترافیکی ما۱۵ شکل (۶-۵): مثال‌هایی از موقعیت‌های نقاط مشاهده نسبت به حوزه محاسباتی ۱ شکل (۷-۵): مرز ناحیه برای لحاظ شدن چراغ در محاسبه درخشندگی یک نقطه ۱ شکل (۸-۵): اطلاعات مورد نیاز برای محاسبات شدت روشنایی و نقاط محاسباتی روی ناحیه مورد مطالعه ۱۵ شکل (۹-۵): مکان و پهنای باریکه‌ها برای محاسبه ضریب محیط در سه حالت مختلف ۱ شکل (۱-۶): نمونه منحنی درخشندگی ثابت ی ی یه ۱۵۵ شکل (۲-۶): پوشش روشنایی ناکافی در سطح معبر رو شکل (۳-۶): نصب چراغ اضافی برای پوشش روشنایی ناحیه‌ی تاریک معبر ۱۳۹ شکل (۴-۶): تنظیم فاصله نصب چراغ برای آرایش نصب در وسط ره ۵ شکل (۵-۶): نصب چراغ‌های اضافی در محیط خارجی راه برای پوشش ناحیه تاریک ۱۳۹1 شکل (۱-۷): روندنمای طراحی سیستم روشنایی در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی ۱۳0 شکل (۱-۸): سیستم روشنایی تقاطع 7 در معابر مستقیم ۱00 شکل (۲-۸): تقاطع‌های ] در درون و بیرون انحنا یب از ۱۱۸۵ شکل (۳-۸): تقاطع زیگزاگ رز -------- صفحهٔ بعد -------- شکل (۵-۸): تقاطع لا سس ۱00 شکل (۷-۸) : تقاطع‌هایی با جزایر مثلنی (اتصال معبر فرعی با زاویه متقرچه]) ‏ ی ۱ شکل (۸-۸): تقاطع‌هایی با جزایر مثلنی (اتصال معبر فرعی با زاویه حاد۵) ی شکل (4-۸): سیستم روشنایی تقاطع‌های شامل جزایر ترافیکی و یا شبح جزیره همراه با خطوط گردش به چپ در راه اصلی .......۱۵۹ شکل (۱۳-۸): دو میدان کوچک هم سطح با دو فضای گردش بزرگ متصل به جم ی شکل (۱-۱۱): انتخاب کلاس روشتایی توتل سس سس ۱۹ شکل (۲-۱۱): منحنی کاهش در خشند گی سس ۱۹0 شکل (۲-۱۱): زوایای مورد استفاده در محاسبات شدت روشنایی نیمه‌استوانه‌ای 3 شکل (پ-۸-۱۱): حوزه دید ۲۰ درجه که به سطوحی با مشخصات متفاوت تقسیم شده است ۳ کل (پ-4-۱۱): مضال‌هایی از انواع مختلف راه‌های دسترسی به تونل, همراه با میزان درخشندگی آن شکل (۱-۱۴): پایه‌های بدون باز و ی ۳ شکل (۲۳-۱۴): پایه‌های پا ودار سس ۱۳0 شکل (۳-۱۴): دریچه پایه و سوراخ ورودی کابل (ابعاد به میلیمتر ]۳ د -------- صفحهٔ بعد -------- شکل (۴-۱۴): نمای مقابل برای آزمون ضربه دریجه را و شکل (۵-۱۴): نمای بالا برای آزمون ضربه درب دریجه ان را شکل (۶-۱۴): گودی کاشت و صفحه زیر پایه ی ری ۱ شکل (۷-۱۴): طرح صفحه فلنج ی ی ری پر ری ی ور ور ی ی یر یور ره بدا شکل (۸-۱۴): نصب چراغ روی پایه بدون بازو ۳۹ شکل ‎:)٩-۱۴(‏ نصب چراغ روی بازو ۳۹ شکل (۱۰-۱۴): تغییر مکان پایه از حالت عمودی ۳ شکل (۱۱-۱۴): ضریب [(] برای رفتار دینامیکی پایه‌های روشنایی ۳۹ شکل (۱۲۳-۱۴): ضریب در معرض وزش باد بودن (ریع-)) ۳ شکل (۱۳-۱۴): ضریب شکل برای سطوح مقاطع دایره‌ای و هشت ضلعی منتظم ۳ شکل (۱۴-۱۴): شاخص فلزی برای بررسی راستایی ۱۳۹ شکل (۱۵-۱۴): طرح نمونه جعبه تغذیه پایه‌های فلری ۳۳ شکل (۱-۱۵): نحوه قرار گرفتن صفحات ح و تغییرات زاویه تابش (۷) حول محورهای چراغ برای نورسنجی زاویه‌ای 7 و ح....... ۳۱۸ شکل (۱-۱۶): نقشه تک‌خطی پست توزیع زمینی با یک ترانسفورماتور ۳۳ شکل (۲-۱۶): نقشه تک‌خطی پست توزیع زمینی با دو ترانسفورماتور ۳۳ شکل (۲-۱۶): نشانه‌های ترسیمی پست‌های توزیع برق ۳۳۳۳ شکل (۴-۱۶): سیستم زمین نوع 11-5 ۳۳ شکل (۵-۱۶): سیستم زمین نوع 11-۳" ۳۳۹ شکل (۶-۱۶): دیاگرام مدار فرمان تعدادی چراغ روشنایی به کمک عملکرد مستقیم فتوسل ۸۵ ار شکل (۷-۱۶): دیاگرام مدار فرمان روشنایی معابر با استفاده از کنتاکتور ۳ شکل (۸-۱۶): دیاگرام مدار فرمان روشنایی معابر با استفاده از سیستم کنترل از راه دور ۳ شکل (۴-۱۷) ار درا شکل (۱-۱۸): نمای سه بعدی برای روشنایی مناطق مخصوص نصب زنحیر چرخ ی ۵ را شکل (۲-۱۸): طرح روشنایی مناطق محصوص نصب زنجیر چرخ و ۵ وا -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جدول‌ها جدول (۱-۱): گروه‌های وضوح رنگ نور لامپ‌ها ۱۵ جدول (۲-۱): کمترین فاصله قرارگیری پایه‌های روشنایی از لبه معبر ور ۱۵ جدول (پ-۱-۱): نام تجاری رنگ نور و اثر آن بر چشم تاره جدول (پ-۲-۱): مقدار ضریب برگردان رنگ م۳۳ جدول (پ-۲۳-۱): میزان استفاده از لامپ‌ها در روشنایی معابر آروپا تا سال ۲۰۰۸ میلادی رن ۱ جدول (پ-۴-۱): پارامترهای مهم لامپ‌های معمول در روشنایی معابر ۳ جدول (۱-۲): سیستم دسته‌بندی استاندارد ره هرا جدول (۲-۲): سیستم دسته‌بندی + ره هرا جدول (۲-۲): سیستم دسته‌بندی ۲۷ یر ۱ جدول (۴-۲): تقسیم بندی رویه‌های سطح معابر منطبق بر دسته‌بندی +[ ی رت از جدول (۵-۲): سیستم دسته‌بندی ۷۷ برای معابر با سطح مرطوب ۳ جدول (۶-۲): مطابقت رویه‌های سطح معابر با دسته‌بندی ۷۷ ۳۹ جدول (پ-۱-۲): جدول بازتاب استاندارد ان 0,<0. 1) با جدول (پ-۲-۲): جدول بازتاب استاندارد ۳-2 000-0. 07) تب در جدول (پ-۳-۲): جدول بازتاب استاندارد ‎1٩|‏ 00-0. 1) با با اب اه هر ۱ جدول (پ-۴-۲): جدول بازتاب استاندارد 12 0. 07-,0) ۳۹۳ جدول (پ-۵-۲): جدول بازتاب استاندارد ‎٩3‏ 0. 07-,00) ره جدول (پ-۶-۲): جدول بازتاب استاندارد 4 0. 08-,0) ۸ ۱ جدول (پ-۷-۲): جدول بازتاب استاندارد ]۸ 00,<0.[1) دم ۳ جدول (پ-۸-۲): جدول بازتاب استاندارد 12 0,<0. 07) یه هرا جدول (پ-۹-۲): جدول بازتاب استاندارد ‎۷٩3‏ 00.07 با ۱ جدول (پ-۱۰-۲): جدول بازتاب استاندارد 14 00<0.08) ۱ جدول (پ-۱۱-۲): جدول بازتاب استاندارد ۷۷1 (سطح مرطوب)» 0.114 > 00 ۸ جدول (پ-۱۲۳-۲): جدول بازتاب استاندارد ۷۷/2 (سطح مرطوب)» 0.150 > 0 ۸۵ جدول (پ-۱۳-۲): جدول بازتاب استاندارد ۷/3 (سطح مرطوب)» 0.196 > 0 ۸۵ جدول (پ-۱۴-۲): جدول بازتاب استاندارد ۷۷/4 (سطح مرطوب)» 0.247 > 0 هر ۸ جدول (۱-۳): گروه‌بندی شرایط کاربری روشنایی ۵ جدول (۲-۲): پارامترهای ارزیابی خاص دا -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان جدول (۲-۲): کنترل فعالیت‌های اصلی در راه‌ها ارت تا رل ات ار را ار رن یر ری جدول (۳-۲۳): سرعت‌های محاز و سرعت‌های طرح برای انواع راه‌ها هم جدول (۵-۳): مقایسه کلاس‌های روشنایی مختلف از لحاظ سطح روشنایی و جدول (۶-۲): کلاس‌های روشنایی معابر برای راه‌های شریانی و جدول (۷-۳): کلاس‌های روشنایی برای عوارض راه و جدول (۸-۲۳): کلاس‌های روشنایی راه‌های محلی موه جدول (۹-۳): حوزه‌های محیطی روشنایی موم جدول ۰-۲۱ ۵ کلاس‌های روشنایی برای راه‌های مراکز تجمع شمری و جدول (پ-۱-۲): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه (دسته ۸1 جدول (پ-۲-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی (دسته ۸1( دا جدول (پ ۳۳ -۳): : انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی (دسته ۸2 دا جدول (پ-۵-۲): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه (دسته ۸3).. جدول (پ-۶-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی (دسته ۸3) ی جدول (پ-۷-۲): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه (دسته 1 ).. جدول (پ-۸-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی (دسته 1 دا جدول (ب ن-۲۳۳- -۹): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه (دسته 2 جدول (پ-۰-۳ ۱ انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی (دسته 2 و جدول (پ ۳۳ -۱۲): : انتخاب کلاس مناسب از ر محدوده پیشنهادی (دسته اِ( و جدول (پ-۱۴-۲): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی (دسته 11,12) و جدول (پ ۳۳ -۱۶): انتخاب کلاس مناسب از ر محدوده پیشنهادی (دسته 14 3( دا جدول (پ ۳۳ -۱۷): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه (دسته ۳۱( جدول (پ ۳۳ -۱۸): انتخاب کلاس مناسب از ر محدوده بیشنهادی (دسته ۳1 و جدول (پ ۳۳ ۲۳۰( : انتخاب کلاس مناسب از ر محدوده پیشنهادی (دسته ۳2 و :01 ی 03 ی -------- صفحهٔ بعد -------- جدول (۱-۴): کلاس‌های روشنایی سری ۸1۳ ی ی ی ی ی ی ری ری ۵یا جدول (۲-۴): کلاسهای روشنایی سری ۱۷1۳۷۷ 0 جدول (۳-۴): کلاس روشنایی سری ۳ ۳ جدول (۴-۴): کلاس‌های روشنایی سری 5 ۹ جدول (پ-۱-۴): کلاس‌های شدت نور نرمالیزه شده ی ی ۳ جدول (پ-۲-۴): کلاس‌های شاخص خیرگی ی ی ی ی یی ری و یی رو 6 ۵یا جدول (۱-۵): فواصل زاویه‌ای و جهات مورد استفاده در جمع‌آوری اطلاعات انعکاس سطح معبر ۱۸ جدول (۱-۷): سطح روشنایی بازارهای سرپوشیده و نواحی سایبان‌دار ی ری ی ی ری ودره ۱ جدول (۲-۷): سطوح روشنایی برای زیرگذرهاء پل‌های عابرین پیاده» راه‌پله‌ها و سطوح شیب‌دار رن برد( جدول (۳-۷): سطوح روشنایی پارکینگ‌های باز یی ی یی ی ی راب۱۵ جدول (۱-۱۱): فاصله توقف برای سرعت طرح‌های مختلف 0850 جدول (۲-۱۱): حجم ترافیک ی یر یی ری یی ی ی ری ری ی ی ری ری ۱۱ جدول (۳-۱۱): مقدار ۲ برای محدوده‌های مختلف سرعت مجاز و کلاس‌های روشنایی تونل ری ۱۵ جدول (۴-۱۱): درخشندگی سطح معبر در ناحیه داخلی ی رو از ۵ ۱۵ جدول (۵-۱۱): یکنواختی درخشندگی سطح معبر یی ۱۵ جدول (پ-۱-۱۱): موقعیت عرضی جسم و ناظر هه جدول (پ-۲-۱۱): مقادیر معمول درخشندگی ۳ جدول (پ-۲۳-۱۱): مثالی ازمحاسبه درخشندگی ناحیه دسترسی (20]) مربوط به شکل (پ-۸-۱۱) ار ۵ ۱۵ جدول (پ-۴-۱۱): عدم قطعیت‌های معمول در پارامترها و مثال‌هایی از اثرات آن‌ها بر روی مقدار شدت روشنایی ادها جدول (۱-۱۲): ضرایب نگهداری لومن لامپ (۸/۳]آ]) ۳۳ جدول (۲-۱۲): نام کامل لامپ‌ها به‌همراه علائم اختصاری آن‌ها ۱۳۳ جدول (۳-۱۲): ضرایب بقای لامپ (5۳.]) ۳۳ جدول (۴-۱۲): ضرایب نگهداری جراغ (۸/۳]) ۳۳ جدول (۵-۱۲): ساعات کار سالانه لامپ ۳۳۳ جدول (پ-۱-۱۳): محدوده‌های خطای تعریف شده برای معیارهای خطای دستگاه اندازه‌گیری شدت روشنایی (لوکس‌متر) در ۳۹۵۳ یر تر زر تر تر رز تر ترا تا تا ترا ترا تا تا تا ترا ترا یا ات ترا ار تا ترا ترا تا تا ار تا ترا تا تا از تا تا ترا ترا یا تا تا ار ات تا تا ار ترا یر زا ترا تا ار تا تا ترا تا نا تا تا تا ات تا تا تا ار ۵ 0 ۹ ۸ 5 .تقفد یاه‌سالک جدول (پ-۲-۱۳): محدوده‌های خطای تعریف شده برای معیارهای خطای دستگاه اندازه گیری درخشندگی‌متر در کلاس‌های دقت. ۸ ای ارزو جدول (پ-۳-۱۳): پارامترهای خطای قابل قبول دستگاه سنجش شدت روشنایی براساس استاندارد ۲18 ری تس -------- صفحهٔ بعد -------- جدول (۶-۱۴): مشخصات قتی خاز نس ۱۳0 جدول (۱۰-۱۴): ارتفاع نامی برای پایه‌های بدون بازو ی ۳ جدول (۱۱-۱۴): ارتفاع نامی برای پایه‌های بازودار سس ۳ جدول (۱۳-۱۴): زاویه نصب چراغ مس ۳ جدول (۱۴-۱۴): ابعاد دریچه بای ی ۳ جدول (۱۷-۱۴): فاصله مر کز پیچ‌های نصب 2۱ و 22 به میلیمتر ۳ جدول (۱۸-۱۴): ابعاد محل اتصال چراغ روی پایه بدون با زو ۳ جدول (۲۴-۱۴): تعداد نمونه‌های بازرسی نسبت به تعداد پایه‌های هر محموله ۳ صس -------- صفحهٔ بعد -------- جدول (۴-۱۶): ضرایب تصحیح دمای خاک اطراف کابل‌های ۳۷ فشار ضعیف (۴۰۰) ولت ره جدول (۵-۱۶): ضرایب تصحیح تعداد کابل‌های محتمع در یک کانال (اعم از فشار متوسط و فشار ضعیف) ۳۳ جدول (۶-۱۶): ضرایب تصحیح نوع خاک اطراف کابل با مقاومت حرارتی مشخص ۱۳۳ جدول (۷-۱۶): ضریب تصحیح کابل در معرض هوا ۳۳۹۱ جدول (۸-۱۶): ضریب ۴ برای خطوط هوایی با هادی مسی ره جدول ‎:)٩-۱۶(‏ ضریب ۴ برای کابل زمینی با هادی مسی و عایق ۳۷/۲ ۳۳۹ جدول (۱-۱۷): حوزه‌های محیطی روشنایی ۳ جدول (۲-۱۷): مقادیر حداکثر مجاز شدت روشنایی عمودی در املاک مجاور ۳ جدول (۲-۱۷): مقادیر حداکثر مجاز شدت نور چراغ‌هاء تابیده شده به پنجره املاک محاور ۳ جدول (۴-۱۷): تأثیر تغییر پارامترهای طراحی روشنایی معبر روی نور پخش شده ۱۳0 جدول (۵-۱۷): مقادیر حداکثر مجاز درخشندگی متوسط سطوح روشن شده با نور مصنوعی ۳ جدول (۶-۱۷): حداقل فاصله مجاز شهر از محل رصدخانه ۳ جدول (۷-۱۷): مشخصه چراغ‌های روشنایی مناسب جهت برآوردن محدودیت‌های برافروختگی مصنوعی آسمان ۳ جدول (۸-۱۷): کمترین فاصله مجاز بین حدود مرزی نواحی تا نقطه مرجع (۴۱1۱) ری یر یر ره هر جدول (۱-۱۸): شدت روشنایی و ضریب یکنواختی کلی برای مراکز رفاهی اش را جدول (۲-۱۸): درخشندگی و ضرایب یکنواختی برای مراکز رفاهی ۳ جدول (۲-۱۸): معیار تاأمین روشنایی برای نقاط مخصوص بستن زنحیر چرخ رازن بر -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- علایم اد نماد 2 ۳ را ۳ ۲ ] - نا ۳ نا سا ۳ ۷1۳ ستفاده شده در معادلات کمیت نام یا توضیحات مساحت بخشی از تصویر پرسپکتیو ورودی تونل- سن ناظر زاویه افقی سنجش نوری- کنتراست فاصله بین نقاط محاسبانی در جهت طولی- هزینه دفع لامپ خراب فاصله بین نقاط محاسباتی در جهت عرضی- فاصله نقطه اندازه‌گیری تا چراغ شدت روشنایی افقی- هزینه تجهیزات دسترسی به چراغ کمترین شدت روشنایی افقی در بین نقاط اندازه‌گیری شدت روشنایی تضمین شده دیواره تونل طول فاصله کانونی نز دوربین شدت نور شدت نور در جهت نقطه‌ای روی دیواره تونل نسبت درخشندگی ناحیه آستانه به درخشندگی ناحیه دسترسی درخشندگی ناحیه آستانه درصد دقت دید درخشندگی تضمین شده دیواره تونل ضریب نگهداری کل ی ی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۰. «۰ ۰ ۱ 3 ۳ نام یا توضیحات تعداد نقاط در جهت طولی تعداد چراغ‌هایی که در محاسبات در نظر گرفته می‌شوند ارتفاع نقطه محاسباتی بر روی دیواره بالای سطح معبر ضریب وضوح کنتراست ضریب برگردان رنگ فاصله بین پایه‌ها یا فاصله نصب- هزینه شخص تعویض کننده لامپ نقطه‌ای فاصله توقف زمان آستانه افزایش یکنواختی کلی یکنواختی طولی عرض باند ترافیکی عرض ناحیه مورد مطالعه عرض باریکه عرض مسیر عبور وسایل نقلیه مربوطه عرض نقطه در سیستم مختصات (لا. ۷) زاویه دید ورودی آشکار در یک سطح عمودی زاویه دید خروجی آشکار در یک سطح عمودی زاویه انحراف زاویه دید ورودی آشکار در یک سطح افقی زاویه دید خروجی آشکار در یک سطح افقی زاویه سنجش نوری عمودی زاویه چراغ در محاسبات (مقدار زاویه بازو هنگام محاسبات که برابر اختلاف زاویه بازوی نصب شده در سایت با زاویه بازو در زمان اندازه‌گیری است) گ معکوس استرادیان معکوس استرادیان متر- ریال درصد درجه درجه درجه درجه درجه درجه در جه -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ . ۰" ۰ نام یا توضیحات شار نوری اولیه لامپ یا لامپ‌های چراغ زاویه بسط یافته با ارتفاع تونل ارتفاع زاویه‌ای چاپ زاویه بازو در زمان اندازه‌گیری ضریب انتشار انعکاس دیواره تونل زاویه بین شعاع نوری تابیده و بازتاب شده غ درجه کیلولومن درجه درجه درجه درجه درجه درجه درجه درجه لومن بر وات درجه ریال ریال ریال ریال لوکس -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشنایی معابر -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشسنایی معابر ۳ ۱-۱- تعاریف ۱-۱-۱ سیستم روشنایی راههای عمومی شسهری سیستمی که برای تأمین روشنایی معابر عمومی شهری در اوقات تاریکی هوا ایجاد می‌شود. این سیستم متشکل از چراغ و لوازم ۳-۱-۱ چراغ روشنایی معابر وسیله‌ای که لامپ و لوازم مربوط در داخل آن قرار داده می‌شود. این وسیله» شار نوری یک یا چند لامپ را توزیع» فیلتر و یا تبدیل نموده و از قسمتهای مختلفی برای نگهداری, محکم کردن و حفاظت لامپ‌ها تشکیل می‌گردد. ۳-۱-۱- پایه وسیله‌ای که به منظور نصب چراغ در راههای عمومی (در ارتفاع و مکان مناسب) مورد استفاده قرار گرفته و می‌تواند فلزی» بتنی» چوبی و یا کامپوزیتی باشد. ۴-۱-۱ سبکه تغذیه کننده روشنایی معابر سیستمی متشکل از اجزاء مختلف که از خروجی پستهای توزیع به بعد را شامل شده و به منظور برق‌رسانی و تغذیه لامپ‌های آرایش نصب به نحوه قرارگرفتن پایه‌های روشنایی نسبت به یکدیگر اشاره دارد. آرایش نصب پایه‌ها شامل چهار حالت نصب فاصله بین دو پایه متوالی در هر حالت نصب.ء فاصله نصب نام دارد. این فاصله به موازات خط مرکزی معبر اندازه‌گیری می‌شود. ۷-۱-۱- مرکز فتومتریک در صورتی که لامپ را یک منبع نور متمرکز» به صورت یک نقطه نورانی در نظر بگیریم آن نقطه مرکز فتومتریک نامیده می‌شود. اگر در یک چراغ بیش از یک لامپ وجود داشته باشد.ء مرکز هندسی آن‌ها به عنوان مرکز فتومتریک چراغ در نظر گرفته فاصله عمودی بین مرکز فتومتریک چراغ روشنایی معبر و سطح معبرء ارتفاع نصب نام دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۱-۱- بازو بخشی از پایه که به صورت افقی و یا زاویه‌دار از خط عمودی گذرنده از مرکز مقطع پایه در سطح زمین منحرف شده و تا نقطه اتصال چراغ به آن ادامه می‌یاید (شکل (۱-۱)). ۱ طول بازو مرکز فتومتریک چراغ ۱۰-۱-۱- طول بازو تصویر بازوی پایه بر روی سطح افق و یا به عبارت دیگر فاصله افقی بین ابتدای چراغ و خط عمودی که از مرکز مقطع پایه در سطح زمین می‌گذرد طول بازو نام دارد (شکل (۱-۱)). ۱۱-۱-۱- زاویه بازو زاویه‌ای است که بین امتداد بازو در راستای محور لوله‌گیر چراغ نسبت به سطح افق تشکیل می‌شود. با تغییر این زاویه.» شدت ۱۳-۱-۱- پیش‌آمدگی (۸) فاصله افقی بین مرکز فتومتریک چراغ و لبه جاده» پیش‌آمدگی نام دارد. اگر تصویر مرکز فتومتریک چراغ بر سطح جاده جلوتر از -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روسنایی معابر ۵ ۱۳-۱-۱- عقب‌روی فاصله افقی بین لبه جلویی پایه با لبه سواره‌روی معبرء عقب‌روی پایه نام دارد (شکل(۱-۱)) ۱۴-۱-۱- شار یا جریان نوری (0) کلیه تشعشعات یک منبع نور توسط چشم قابل رویت نبوده بلکه با توجه به منحنی حساسیت چشمء فقط قسمتی از تشعشعات الکترومغناطیسی یک منبع نور قابل رویت است. شار نوری عبارتست از توان تشعشعات الکترومغناطیسی قابل رویت که از منبع نور ۱۵-۱-۱- ضریب بهره نوری (11) ضریب بهره نوری یک منبع نور برابر است با نسبت شار نوری خروجی از منبع به توان الکتریکی آن. این ضریب یکی از پارامترهای مهم لامپ می‌باشد و واحد آن لومن بر وات است. 1۳ لش سم توان آلکتریکی ۱۶-۱-۱۹ شدت نور (1) شدت نور برابر است با تراکم شار نوری در فضا و یا نسبت شار نوری به زاویه فضایی. (۲-۱) ۳2 10 واحد شدت نورء کاندل" است. طبق تعریف هرگاه در زاویه فضایی یک استرادیان جریان نوری یک لومن وجود داشته باشدء شدت نور در این فضا یک کاندل است. زاویه فضایی زاویه‌ای است که راس آن در مرکز یک کره باشد و اندازه آن برابر نسبت سطحی که از کره جدا می‌کند به مجذور شعاع کره است. استرادیان زاویه فضایی است که از سطح کره‌ای به شعاع یک متر»ء سطحی برابر یک متر مربع جدا می‌کند. ۱۷-۱-۱- درخشندگی یا تراکم نور 10) درخشندگی یک صفحه کوچک نورانی در یک جهت معین» برابر است با نسبت شدت نور آن صفحه در این جمت به مساحت مولفه سطح مزبور در راستای عمود بر آن جهت معین (سطحی که توسط ناظر دیده می‌شود). مر 1 11 )۳۳۱) ال (م 0 0۸ 41۸ ۱ ۵( " 11 -------- صفحهٔ بعد -------- شدت روشنایی در یک نقطه واقع بر یک سطح برابر است با نسبت شار نوری تابیده به جزء کوچک سطح که نقطه مزبور در آن (۴-۱) ٩ج 1۸ نوری. ۱۹-۱-۱- توزیع نور توزیع نور عبارت است از توزیع شدت نور خروجی از یک چراغ در جهات مختلف فضا. ۲۰-۱-۱- خبرگی خیرگی عامل کاهش تمایز میان اشیاء و زمینه آن (سطح زمین) است و در واقع تراکم نور سطح شیء و زمین را به یکدیگر نزدیک می‌کند. در شرایطی که خیرگی به حدی برسد که شیء قابل تشخیص نباشد و دیده نشودء خیرگی مطلق ایجاد می‌گردد. در این صورت درصدی که باید مقدار درخشندگی زمینه شیء (سطح زمین) افزایش یابد تا شیء دیده شود " آستانه افزایش" نام دارد. ۲۱-۱-۱- هندسه معبر ۲۲-۱-۱- حجم ترافیک ۲۳-۱-۱- باند اضطراری موازی باند ترافیکی بوده که برای حرکت معمول خودروها در نظر گرفته نشده استء بلکه برای عبور اضطراری خودروها (پلیس) و یا توقف ماشین‌های آسیب‌دیده می‌باشد. باند اضطراری معمولاً همان شانه راه می‌باشد. 4 1] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشسنایی معابر ۲ ۳۲۳۴-۱-۱ ناحیه حفاظت شده ناحیه‌ای که برای حفظ ویژگی‌های معماری آن» نیاز به توجهی ویژه به طراحی سیستم روشنایی مطابق با قوانین خاص آن ناحیه ۲۵-۱-۱- پل عبور عابرین پلی است که فقط برای عبور عابرین پیاده و برای گذر از عرض معبر ساخته می‌شود. ۲۶-۱-۱- در خسس به سهم هر چراغ در روشن کردن میدان دید راننده بدون ایجاد مزاحمت یا خیرگی» درخشش گویند. ۱-۹-/۲۹۷- ره منطقه مسکونی غیرمرتبط با منطقه از آن عبور می‌کنند. ۲۸-۱-۱- سطح مشسترک ۳۹-۱-۱- پل عبور وسایل نقلیه سازه حامل راه که بر روی مسیر متقاطع دیگری مانند راه آهن, رودخانه و سایر موارد مشابه ساخته می‌شود. ۳۰-۱-۱- دید پل از پایین به دیدکامل پل یا راه مر تفع از هر نقطه‌ای از پایین پل گفته می‌شود. ۳۱-۱-۱- دید از روی پل به هر نقطه روی پل یا راه مرتفع که از آنجا سازه پل قابل رویت باشد. ۳۳-۱-۹- روشنایی با دکل بلند نوعی از سیستم روشنایی معابر برای نواحی بزرگ می‌باشد که پایه‌های روشنایی آن» دکل‌های بلندی است که بر روی آن چندین چراغ (نورافکن) قرار دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳-۱-۱- کنتراست (0)) کنتراست عامل تعیین کننده‌ی مهمی برای رویت اشیا بوده به نحوی که مشخص کننده میزان تمایز درخشندگی هر شیء با محیط پس‌زمینه‌ی آن می‌باشد. اگر درخشندگی یک شیء را سا و درخشندگی پس‌زمینه‌اش را سا بنامیم» کنتراست بصورت زیر تعریف می‌گردد: انا - ]1 ۵-۱ م۵ (۵-۱) ۳-۱- اصول کلی در روشنایی معابر ۱-۲-۱ اهداف روشنایی معابر روشنایی معابر شامل روشنایی انواع معابر عمومی بوده و به منظور کمک به رفت و آمد ایمن و سهولت گذر برای تمامی کاربران در این معابر تعبیه می‌گردد. این امر علاوه بر ایجاد ایمنی در جابجایی وسایط نقلیه نقش اجتماعی گسترده‌ای داشته و کمک به‌سزایی درکاهش جرائم و احساس امنیت شهروندان می‌کند»ء همچنین موجب رونق اجتماعی و بازرگانی مراکز شهرها در شب و افزایش گردشگری می‌شود. روشنایی معابر باید به‌گونه‌ای باشد که تمامی ویژگی‌های مهم معبر و ترافیک آن را برای گروه‌های مختلف کاربران معبر از جمله وسایط نقلیه. عابرین پیاده و نیروی پلیس آشکارکند. همچنین این روشنایی باید محدودیت‌های موجود در بخش‌های سواره‌رو و پیاده‌روی راه» موانع و مشکلات. شکل و خصوصیات آن را برای کاربران معبر مشخص کند. از طرف دیگرء علیرغم اینکه هدف اصلی در نصب سیستم روشنایی معابر» مشخص کردن مسیر معبر نبوده» بهتر است در صورت امکان» سیستم روشنایی معابر به مسیریابی نیز کمک کند. بدین منظور محل نصب پایه‌های روشنایی باید طوری انتخاب گردند تا از بروز اشتباه رانندگان در چگونگی ادامه مسیر راه جلوگیری نمایند. همچنین با توجه به اینکه سیاست‌های محیطی و حمل و نقل با روند رو به رشد خود.ء در صدد بهبود شرایط برای عابرین پیاده و دوچرخه‌سواران هستندء یکی از فاکتورهای مهم در برآورده کردن این هدف, بهبود کیفیت مسیر عبور دوچرخه و پیاده‌رو می‌باشد. در این راستا سیستم روشنایی معابر نقش مهمی در ایحاد شرایط مناسب پس از تاریکی هوا برعهده دارد. البته در ایجاد این سیستم معمولا به روشنایی پیاده‌روها کمتر از روشنایی معابر مخصوص عبور وسایل نقلیه اهمیت داده می‌شود. اما با این وجودء روشنایی آن‌ها نیز باید به‌گونه‌ای باشد که علاوه بر ایجحاد محیطی مطبوع و مناسب, اهداف اصلی روشنایی را نیز برآورده کند. ایجاد چنین محیط مطلوبی, تحت تاثیر فاکتورهایی مانند ظاهر پایه‌های روشنایی و چراغ متناسب بودن شکل و ابعاد تجهیزات روشنایی با ساختار آن ناحیه هماهنگی با ساختمان‌های اطراف» دمای رنگ و همچنین ضریب برگردان رنگ منبع نور می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشنایی معابر ۹ ۳-۲-۱ قواعد کلی روشنایی معابر برای رفت و آمد وسایل نقلیه ۱-۲-۲-۱- ملاحظات دید راننده راننده باید اطلاعات کافی از محیط اطراف خود و تغییرات آن داشته باشد.ء به‌طوری که بتواند با ایمنی کامل و سرعت مطمئنه حرکت کرده و در مواقع لزوم» ضمن رعایت علائم راهنمایی و رانندگی کناره راه» عکس العمل مناسب و به موقعی را از خود نشان دهد. ولی از آنجا که راننده فقط به قسمت مرکزی حوزه دید خود توجه دقیق می‌کند. اطلاعات او از محیط اطراف بسیار کلی می‌باشد. به همین دلیل اگر جسمی در حوزه دید راننده قرار گیرد. باید توجه او به آن جلب شود. به این منظور باید کنتراست لازم بین جسم و زمینه آن (سطح زمین) وجود داشته باشد. این امر هم در هنگام شب و هم درهنگام روز صادق است. البته تطابق چشم راننده در شب به دلیل نور کمترء ضعیف‌تر از روز بوده و به همین دلیل می‌بایست سیستم روشنایی معبر در شب وجود داشته باشد. میزان این روشنایی باید به اندازه‌ای باشد که علاوه بر تامین نور کافی در شبء کنتراست بین جسم و زمینه را افزایش دهد. در این خصوص لازم به ذکر است که وقتی شیئی تیره در مقابل یک زمینه روشن قرار گیرد. کنتراست منفی بوده و هنگامی که نور مستقیمء شیء را از زمینه روشن‌تر کند. کنتراست مثبت اصولاً در اغلب سیستم‌های روشنایی هدف روشن‌کردن اجسام بوده و روشنایی زمینه آنها مد نظر نمی‌باشد. در صورتی که در روشنایی معابر در بیشتر موارد کاملا برعکس است. بدین نحو که به استثنای روشنایی موارد محدودی همچون معابر فرعی با دسترسی محلی, بعضی از عوارض راه و نواحی عبور عابرین پیاده و پارکینگ‌ها در مراکز شهری, در بقیه موارد طراحی سیستم روشنایی معابر با هدف روشن نمودن زمینه می‌باشد. در این حالت که روشنایی زمینه مدنظر می‌باشدء از روشنایی تعبیه شده برای سطح معبر به منظور روشن کردن نواحی اطراف استفاده می‌شود. در چنین حالتی» اجسام در روشنایی نواحی اطراف به صورت سایه ظاهر می‌شوند. موفقیت در این نوع سیستم روشنایی» به طراحی نحوه توزیع نور در چراغ‌ها به منظور استفاده از خواص انعکاس نور از سطح معبر بستگی دارد. ۲-۲-۲-۱ راهنمای دید راننده نسبت به مسیر سیستم روشنایی معابر باید راننده را از مسیر و حدود را» خصوصا در تقاطع‌ها و پیچ‌هاء آگاه کند. به همین دلیل یکی از مشخصه‌های سیستم روشنایی معابر باید این باشد که راهنمایی کاملی برای دید راننده نسبت به مسیر عبور وسایل نقلیه و لبه‌های آن ایجاد کند. بدین منظور هنگامی که وضعیت مسیر معبر برای عبور وسایل نقلیه عوض می‌شود. سیستم روشنایی و علائم هشداردهنده مکمل آن باید به گونه‌ای قرار گیرند که بتواند لبه‌های مسیر و حدود راه در هر وضعیتی مشخص گردد. در انجام این کار می‌بایست از گسستگی‌های ناخواسته در سیستم روشنایی معابر اجتناب گردد. این کار با ادامه دادن سیستم روشنایی هر بخش از معبر به اندازه یک یا دو پایه بعد از هر تغییر وضعیت از جمله عبور از پل علائم ترافیکی نصب شده بالای معبر و علائم ترافیکی بزرگ انجام می‌شود تا راننده‌ها دید واضحی از معبر داشته باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- 2 مضخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۳-۲-۲-۱ روشنایی اطراف معابر با پیاده‌روها اشیاء در پیاده‌رو یا کناره‌های مسیر عبور وسایل نقلیه و یا مرکز آنها در پیچ‌هاء به خوبی دیده نمی‌شوند و باید نور کافی برای تامین روشنایی زمینه دریافت کنند. این نور برای کمک به درک راننده از سطح پیاده‌رو موانع و افراد پیاده و همجنین برای آگاه کردن رانندگان از ورود افراد پیاده به مسیر عبور وسایل نقلیه و یا آگاه کردن افراد پیاده از خروج وسایل نقلیه از لبه‌های معبر ضروری می‌باشد. به همین منظور در کلیه مسیرهای ترافیکی به‌جز معابری که در پیاده‌رو مجاور» مسیر دوچرخه و یا در مسیر اورژانس» ترافیک سنگینی دارنده می‌بایست میزان روشنایی پیاده‌روها یا نواحی مجاور آن‌ها با استفاده از ضریب محیطی (514) سنجیده شوند. برای مسیرهایی هم که ترافیک سنگین در پیاده‌رو یا مسیر دوچرخه مجاورشان برقرار است. می‌بایست پس از تعیین کلاس روشنایی مناسب برای پیاده‌رو یا ناحیه مجاور مسیر عبور وسایل نقلیه, طراحی روشنایی انجام پذیرد. در بزرگراه‌هایی هم که مسیر ویژه اورژانس دارند» کلاس روشنایی مناسب برای مسر اورژانس باید طوری انتخاب شود که روشنایی مطمئنی روی سطح معبر برای تشخیص اشیائی که به‌سمت لبه خارجی قسمت ماشین رو معبر در حرکتندء ایجاد گردد. بدین منظور می‌بایست در محاسبات» مسیر ویژه اورژانس به صورت ناحیه جداگانه‌ای در نظر گرفته شود. در این معابر اگر مسیر ویژه اورژانس وجود نداشته باشد. می‌بایست با استفاده از ضریب محیط میزان روشنایی حاشیه معبر (شانه‌راه) سنجیده شود. ۳-۲-۱- خیرگی خیرگی پدیده‌ای است که موجب کاهش تمایز بین شیء و زمینه آن شده و به‌همین دلیل در صورت ایجاد این پدیده, قابلیت دیده شدن اشیاء کم می‌شود. آستانه افزایش (1])» پارامتری است که برای سنجش ناتوانی دید ناشی از خیرگی» در روشنایی برخی از انواع معابر (معابری با کلاس‌های روشنایی ۸1 و ۱۸]۷۷) استفاده می‌شود (فصل سوم). در عوارض راه استفاده از چنین پارامتری برای کنترل محدودیت خیرگی مقدور نبوده و در چنین مواردی باید محدودیت‌های شدت روشنایی چراغ‌ها به کار گرفته شوند. در معابر مجاور نواحی مسکونی و معابر فرعی با دسترسی محلی نیز که برای کاهش بار ترافیکی تعبیه شده‌اند. برای کنترل خیرگی ناشی از تابش مستقیم نور چراغ‌هاء باید از محدودیت‌های شدت روشنایی استفاده گردد. ۳-۱- توصیه‌های سیستم تامین روشنایی معابر ۱-۳-۱- نمای ظاهری در یک سیستم روشنایی معابر قابل قبول می‌بایست از لحاظ زیبایی ظاهری توصیه‌های استاندارد ملحوظ شده باشد. البته لازم به ذکر است که در مقام مقایسه بین دو فاکتور زیبایی و ایمنی برای یک سیستم روشنایی معابر» ایمنی آن از اولویت بالاتری برخوردار است. برای زیبایی ظاهر سیستم روشنایی» توصیه‌های استاندارد می‌بایست برای دو حالت وضعیت ظاهری در روز و وضعیت ظاهری در شب مراعات گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی رونسنایی معابر 2 ۱-۱-۳-۱ نمای ظاهری سیستم روشنایی معابر در روز طراحی و نصب تجهیزات روشنایی معابر و سایر تاسیساتی که به جهات مختلف در معابر استفاده می‌شوند.ء تأثیر به‌سزایی در تغییر نمای ظاهری و منظره معبر در روز دارد. به عنوان مثال نحوه طراحی و انتخاب محل مناسب جهت نصب پایه‌های روشنایی در یک معبر عمومی و یا یک پل تاریخی می‌تواند منجر به دید جالب‌تر آن گردد. در چنین مواقعی برای تعیین محل مناسب نصب تجهیزات روشنایی معابر» هماهنگی کامل بین معماری معبر یا پل و سیستم روشنایی در نظر گرفته می‌شود به‌طوری که حتی در بعحضی موارد رعایت این امر طراحی مخصوصی برای تجهیزات روشنایی معابر طلب می‌کند. البته باید توجه داشت که در اغلب موارد ساختمان‌هاء فضای سبزء سطوح معبر و خود مردم» زیبایی و هماهنگی لازم در معابر را تامین می‌کنند. لذا تجهیزات و تاسیسات لازم روشنایی معابر برای نصب در معبر باید طوری ساخته شوند که حتی‌الامکان موجب بروز مزاحمت یا ممانعت در اجرای این امر نگردند. ۳-۱-۳-۱ نمای ظاهری سیستم روشنایی معابر در شب یکی از اهداف طراحی سیستم روشنایی معابر» کمک به بهبود دید محیط اطراف در هنگام شب است. در هنگام طراحی سیستم روشنایی معابر باید این نکته را برای محل‌هایی که از نظر شهری اهمیت دارند. کاملا رعایت کرد. البته باید توجه داشت که هر چند وجود نور کافی» برای روان شدن ترافیک و ایمنی افراد پیاده بسیار مهم و ضروری است. اما نورپردازی مناسب و خوش‌رویت بودن قسمت‌های مختلف معابر در شب نیز اهمیت خاصی دارد. بنابراین باید به کیفیت نور و ملاحظات محیط اطراف توجه کرده و در نظر داشت که طراحی مناسب سیستم روشنایی در کاهش اعمال خلاف تاثیر به‌سزایی دارد. به همین دلیل در انتخاب سیستم روشتایی معابر باید به ضریب برگردان رنگ نور لامپ (,16) توجه زیادی داشت. بر این اساس و با توجه به کاربری محیط اطراف معبر توصیه می‌گردد که در اکثر معابر شهری و در کلیه آزادراه‌هاء بزرگراه‌هاء راه‌های محلی و همچنین راههای واقع در مناطق روستایی» منبع نور مورد استفاده دارای (۲۰ 2 ,16) باشد. فقط برای خیابانهای واقع در مراکز شهری که دارای مراکز خرید شلوغ می‌باشند.ء پارکهاء گردشگاه‌ها و مکان‌های عمومی دیگری که مرکز فعالیت‌های اجتماعی بوده و افراد پیاده در شب استفاده زیادی از آن‌ها می‌کنند. منبع نور دارای (۶۰ < ,۹) مناسب‌تر بوده و هنگامی که در معبری جرائم خیابانی زیادی اتفاق می‌افتد و پلیس برای تعقیب مجرمین از دوربین مدار بسته استفاده می‌کند. بکارگیری منبع نوری با (۸۰ 2 ,16) ارجح‌تر است. همچنین در انتخاب منابع نوری باید دقت گردد که علاوه بر ضریب برگردان رنگ نور لامپ‌ها (,1۹)» ضریب وضوح رنگ نور آنها نیز بر اساس دمای رنگ نور (۳-)1) مربوطه و منطبق با یکی از گروه‌های جدول (۱-۱) باشد. تعاریف ضریب برگردان» ضریب وضوح و دمای رنگ در پیوست ۱ آمده است. جدول (۱-۱): گروه‌های وضوح رنگ نور لامپ دمای رنگ نور (۳-) ]) بر حسب کلوین (1) گروه وضوح رنگ نور لامپ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۲-۲-۱- پایه‌ها و چراغ‌ها ۱-۳-۳-۱ جانمایی پایه‌های روشنایی جانمایی پایه‌های روشنایی در مسیرهای مستقیم معبر و یا در تقاطع‌هاء. محل‌های عبور عابرین پیاده از عرض معبر, پیچ‌هاء شیب‌ها و شیب پل‌ها (سراشیبی‌ها و سربالایی‌ها) ممکن است با توجه به نیاز آنها به تأمین روشنایی ویژه‌ای» صورت پذیرد. به‌علاوه ممکن است ناشی از موانع موجود در روی زمین یا به دلیل عدم امکان دسترسی برای تعمیر و نگهداری سیستم روشنایی و یا جهت باید طوری باشد که مانعی در جلوی نور چراغ‌ها وجود نداشته باشد و برای کاربران بالای پل نیرز مشکل خیرگی ایحاد نگردد. همچنین پایه‌های روشنایی باید طوری نصب شوند که در صورت امکان روّیت ساختمان‌ها یا آثار تاریخی و معماری شهر مخدوش از طرف دیگر اگر از نظر طراحی روشنایی لازم باشد که پایه‌ای در مسیر دید منظره‌ای زیبا قرار گیرد. می‌توان آن را در مقابل تعدادی از درختان قرار داد تا اثر پایه بر روی زیبایی منظره کمتر شود. در مورد درختان, از آنجا که تأثیر زیادی در زیبایی معابر دارند.ء لازم است که ملاحظات خاصی در مورد آن‌ها اعمال شود. بدین منظور می‌بایست دقت گردد که اولاً محل نصب پایه‌های روشنایی طوری انتخاب گردند تا از بریدن شاخه‌های درختان اجتناب شده و ثانیاً اگر طراحی سیستم روشنایی برای بلوارها و یا خیابان‌هایی که طرفین آن درختکاری شده باشد.ء مدنظر باشد.ء آرایش نصب در وسط مناسب‌تر بوده و در این شرایط باید ارتفاع نصب چراغ‌های روشنایی از اندازه معمول کوتاهتر در نظر گرفته شود تا نور چراغ‌ها توسط شاخ و برگ درختان مسدود نگردد. برای معابری هم که ۱-۱-۳-۳-۱- جلوگیری از برخورد با پایه‌های روشنایی بسیاری از تصادفات در اثر خروج وسایل نقلیه از مسیر حرکت خود صورت می‌پذیرد. در چنین مواقعی اگر وسیله نقلیه با پایه‌های به دیوار متصل می‌شوندء نصب گردند. در معابر شریانی درجه۱ اعم از درون‌شهری و برون‌شهری که سرعت مجاز حرکت در آنها بالا می‌باشد و یا در معایری که بدلیل وجود محدودیت‌های فیزیکی, امکان رعایت حداقل فاصله نصب پایه از لبه معبر (انتهای محدوده عبور وسایط نقلیه در حالت عادی و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشسنایی معابر ۳ ذکر است که در معابر برون‌شهری لبه معبر کناره خارجی شانه راه می‌باشد. جدول (۳-۱): کمترین فاصله قرارگیری پایه‌های روشنایی از لبه معبر ۸/ ۵۰ ۱ ۸۰ ۱/۵ ۱.۰ ۱/۵ ۱۳۰ همچنین در سیستم روشنایی منتخب برای هر معبرء پایین‌ترین نقطه پیش‌آمدگی چراغ یا بازو که تصویر آن بر روی قسمت ماشین‌رو معبر می‌افتد.ء باید از سطح معبر,ء حداقل ارتفاعی معادل با ۵/۷ متر داشته باشد مگر اینکه محدودیت ارتفاع عبور وسایل نقلیه در آن معبر تعریف شده باشد. ولی اگر چنین محدودیتی نباشد.» هیچ بخشی از پایه یا چراغ نباید بر روی قسمت ماشین‌رو معبر به طور مشابهء ارتفاع نصب برای چراغ‌های روشنایی در پیاده‌روهای مجاور بزرگراه‌ها که قابل دسترس برای حرکت وسایل نقلیه موتوری نیستند. نباید از ۲/۱ متر کمتر باشد. در معابر مجاور مناطق مسکونی هم که دارای پیاده‌روهایی با عرض ۳ متر یا کمتر هستند و این پیاده‌روها به‌طور فیزیکی از قسمت ماشین‌رو معبر جدا نشده‌اند» پایه‌های روشنایی باید در صورت امکان در پشت پیاده‌رو و دور از مسیر تردد وسایل نقلیه قرار گیرند. در این صورت آن‌ها کمتر در معرض ضربه‌های ناشی از برخورد وسایل نقلیه گذری قرار می‌گیرند. جانمایی پایه‌ها نیز باید به گونه‌ای باشد که کمترین محدودیت را برای عرض مفید پیاده‌روها ایجاد کنند و علاوه بر آن باید برای وسایل نقلیه‌ای که از علاوه بر آن در معابر مجاور مناطق مسکونی,» جانمایی پایه‌های روشنایی نباید به‌گونه‌ای باشد که مقابل پنجره‌ها و ورودی منازل ۳-۱-۲-۲-۱- پایه‌های شسکننده و انعطاف پذ بر همانطور که در بخش بالا" اشاره شدء هنگامی که وسایل نقلیه با پایه‌های روشنایی برخورد می‌کنند سرنشینان خودرو خسارت در مناطقی که احتمال برخورد وسایل نقلیه با پایه‌های روشنایی زیاد باشدء نصب پایه‌های شکننده و یا انعطاف‌پذیر نسبت به پایه‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روتشنایی راه‌ها نوع ثابت به دلیل کاهش شدت جراحات برتری دارد. در چنین مواقعی» نوع مناسب پایه باید طوری انتخاب گردد تا علاوه بر توجه به حفاظت آن» شرایط ایمنی نیز ملحوظ شده باشد. ۳-۲-۳-۱ ارتفاع نصب هنگام انتخاب ارتفاع نصب علاوه بر ملاحظات فنیء باید محدودیت اقتصادی و نمای ظاهری سیستم روشنایی در روز را نیز در نظر گرفت. به دلیل حفظ زیبایی نمای ظاهری, ارتفاع پایه‌های روشنایی و چراغ‌ها نباید بلندتر از ساختمان‌های مجاور آن‌ها باشد. از آنجا که ارتفاع متداول برای یک ساختمان دو طبقه تقریبا ۶ متر است؛ بنابراین ارتفاع مناسب نصب پایه‌های روشنایی در معابر مجاور مناطق مسکونی و راه‌های محلی» ۵ و یا ۶ متر می‌باشد. این ارتفاع نصب مناسب برای معابر شریانی درجه دو ۱۰۸ ویا ۱۲ متر بوده و در مسیرهای دو بانده با سرعت بالا و یا معابر شریانی درجه یک ۱۲ و یا ۱۵ متر می‌باشد. اما در شرایط خاص اگر زیبایی طرح یا سایر فاکتورهای محیطی ایحاب کند. استفاده از ارتفاع‌های نصب دیگر مجاز می‌باشد. فقط باید دقت گردد که در صورت کاهش ارتفاع نصب پایه, پارامترهای دیگر طراحی مثل تعداد چراغ‌ها مجدداً تنظیم شود. همچنین بدلیل اینکه در مکان‌هایی در اطراف پایه که رنگ زمینه‌ی ثابت و تیره‌ای ندارند. پایه‌های روشنایی و چراغ‌ها در زمینه دید ناظر در روز که آسمان است. دیده می‌شوند؛ می‌توان با زیاد کردن ارتفاع و افزایش فاصله نصبء این مشکل را کم کرد به طوری که با کاهش تعداد پایه‌هاء نمای ظاهری مناسب‌تری از آنها در روز ایجاد گردد. ۳-۲-۳-۱ مونتاژ واحدهای روشنایی یک واحد روشنایی حتی اگر شامل بخش‌های جداگانه‌ای متشکل از پایه‌های روشنایی» بازو و چراغ باشد. باز هم به عنوان یک مجموعه منفرد تلقی می‌شود. یک چراغ که با یک پایه خاص از نظر زیبایی تناسب دارد, ممکن است با پایه‌های روشنایی دیگر هماهنگی نداشته باشد. از آنجا که اغلب چراغ‌ها و پایه‌های روشنایی توسط کارخانجات مختلف ساخته می‌شوند. به هنگام انتخاب آن‌ها باید ملاحظات خاصی را از نقطه نظر زیبایی مجموعه لحاظ نمود. در روشنایی با پایه‌های بلند باید دقت داشت که نمای ظاهری مجموعه دکل, سازه استقرار و چراغ هماهنگی لازم را داشته باشند. منظور از سازه استقرار» تجهیزاتی می‌باشد که چراغ‌ها در آن قرار گرفته و به دکل متصل می‌شوند. ۱-۳-۲-۳-۱- اندازه و نوع چراغ‌ها ابعاد و شکل چراغ‌ها باید متناسب با زمینه دید آزها انتخاب شود. ممکن است در فضای باز» چراغ‌های گود و دراز جالب به نظر نرسند اما همین چراغ‌ها در زمینه و مجاورت ساختمان‌های بلند منظره مناسبی داشته باشند. ۲-۳-۲-۳-۱- فرم و شکل بازو وقتی ارتفاع نصب کم باشد. معمولا پایه‌های بدون بازو زیباتر به نظر می‌رسند. اما در حالت کلی هنگامی که از بازو استفاده می‌شود کمان‌های بزرگ» زیباتر از خطوط مستقیم به چشم می‌خورندء چون تطابق بهتری با خطوط بام‌های ساختمان‌های اطراف ایجاد می‌کنند. بازوهای بلندی که بدلیل نصب پایه در انتهای پیاده‌رو از آن‌ها استفاده می‌شود. ظاهر مناسبی ندارند و باید تا آنجا که -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشنایی معابر ۵ ممکن است از به‌کارگیری آزها خودداری کرد. البته در بعضی مواقع به دلیل مسائل ایمنی و یا وجود اشیاء در اطراف پایه که منجر به کاهش نمای بد پایه می‌شودء می‌توان از این بازوها بهره برد. طول بازو باید در حد ممکن کوتاه باشد و توصیه می‌شود که به منظور محدود کردن ارتعاش و لرزش پایه» از ۲۵ درصد ارتفاع ۳-۳-۳-۳-۱- جنس پایه و بازو جنس پایه و بازو روی شکل ظاهری آن اثر می‌گذارد. برای داشتن ظاهر زیباتر ترجیحا پایه و بازوی آن باید تا حد امکان بارییک باشند., به همین دلیل استفاده از پایه‌های فلزی به پایه‌های بتونی ارجحیت دارد. ۳-۳-۲-۳-۱- رنگ تجهیزات روشنایی رنگ و پوشش نهایی تجهیزات روشنایی معابر باید با رنگ محیط متناسب باشد. باید توجه داشت که استفاده از رنگ روغن شدیداً ۴-۲-۳-۱ آرایش سیستم روشنایی در طراحی سیستم روشنایی معابر باید توجه داشت که مجموعه پایه بازو و چراغ علاوه بر همگون بودن با یکدیگر با محیط اطراف آن نیز سازگار باشد. ممکن است قرار گرفتن تعدادی از آنها در کنار هم که تشکیل یک مجموعه واحد و هماهنگ را داده باشند منجر به یک ترکیب ناهمگون به‌خصوص در خیابان‌های طولانی و دارای پیچ و خم یا فراز و نشیب ملایم شود. برای مثال استفاده از بازوهای کمانی برای پایه‌های سیستم روشنایی در یک خیابان طولانی و صاف می‌تواند تصویر زیبایی ایجاد کند ولی در یک خیابان با فراز و نشیب ملایم ممکن است منجر به ایجاد تصویری ناهمگون از سیستم روشنایی شود. در تقاطع‌های پیجیده برای اجتناب از در هم پیچیده شدن بازوهای منحنی شکل با پیش‌آمدگی‌های زیاد که در امتدادها و جهت‌های مختلف قرار می‌گیرند. باید از بازوهای صاف و بدون انحنا با ارتفاع یکسان استفاده کرد. در چنین مواقعی استفاده از تعداد پایه‌های کمتر و بلندتر که در آن‌ها چندین چراغ با بازوهای کوتاه بر روی هر دکل قرار داده می‌شود. استفاده از پایه‌های بدون بازو و یا استفاده از سیستم روشنایی با پایه بلند» همگی راه‌حل‌هایی برای کاهش این مشکل می‌باشند. علاوه بر ایجاد همگونی در پایه‌هاء برای سیستم‌های روشنایی معابر می‌بایست یکی از آرایش‌های زیر در نظر گرفته شود: الف- نصب در وسط: این نوع آرایش نصب معمولا برای معابر ماشین‌روی دو بانده و یا آزادراه‌ها و بزرگ‌راه‌ها مناسب می‌باشد. این آرایش در تقاطع‌های ] شکل راهنمایی واضحی از شکل مسیر ارائه می‌دهد. ب- نصب روبرو: این نوع آرایش نصب در معابر عریض و یا در معابر ماشین‌رو دو بانده که در آن‌ها آرایش نصب در وسط به دلایل مختلف مناسب نباشد کاربرد دارد؛ این دلایل عبارت از کم عرض بودن رفوزء وجود محدودیت‌های ناشی از شرایط زمین با محدودیت‌های دسترسی به منظور تعمیر و نگهداری می‌باشد. ج- نصب زیگزاگ: این نوع آرایش نصب به طور عمده در معابر مجاور نواحی مسکونی و راه‌های محلی کاربرد دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها د- نصب در یک طرف: این نوع آرایش نصب در معابر باریک. معابر عریض با باندهای حرکتی مجزاء راه‌های اتصالی مارپیچ وجاده‌های لغزنده کاربرد دارد. ه- ترکیب نصب در وسط و نصب روبرو: این نوع آرایش نصب برای معابری که قسمت ماشین‌رو بسیار وسیع داشته باشند و یا برای استفاده در نقاط اتصال یا انفکاک دو معبر کاربرد دارد. همجنین هنگامی که آرایش نصب در وسط یا روبرو به‌تزمهایی کفایت نکند. می‌توان از این نوع آرایش نصب استفاده کرد. و- روشنایی محوری معبر: این نوع آرایش نصب برای معابری که قسمت ماشین‌رو عریض داشته و یا پر درخت باشند. کاربرد دارد. در معابر عریض» این آرایش جایگزینی برای آرایش نصب در وسط یا نصب روبرو می‌باشد به شرطی که از نظر رویت در روز مشکلی نداشته باشد. در این نوع آرایش نصب» منحنی پخش نور چراغ‌ها باید دارای مولفه عرضی قوی باشد. در این حالت» چراغ‌ها با استفاده از سیم مهاری متصل شده به دو پایه واقع در طرفین معبرء بر روی محور مرکزی معبر قرار می‌گیرند. ز- روشنایی با پایه بلند: این طریقه نصب تنها در مواقعی استفاده می‌شود که عواملی مانند شکل راه» محدودیت‌های موجود در نصب پایه‌ها و عوامل محدودکننده محیط اطراف راه» استفاده از سایر روش‌های نصب معمول را امکان‌پذیر نسازد. مثال‌هایی از کاربرد این نوع آرایش نصب عبارتند از "تقاطع‌های غیر هم‌سطح پیچیده" و "محل‌های دریافت عوارض در راهها. ۵-۲-۳-۱ چیدمان چراغ‌های روشنایی در معابر پس از انجام طرح روشنایی در هر معبرء چیدمان چراغ‌ها باید ابتدا برای تقاطع‌های هم‌سطح, پیچ‌ها و سایر عوارض معبر انجام شود. چیدمان چراغ‌ها در قسمت‌های پیوسته معبر بعد از چیدمان در عوارض معبر انجام می‌شود. در این خصوص باید توجه گردد که نصب پایه‌های روشنایی معابر باید علاوه بر اقتصادی بودن» نیازهای محیطی را تامین کرده و زیبایی ظاهری معبر را نیز حفظ کند. چیدمان چراغ‌ها در مناطق روستایی, بدلیل اینکه عموماً محدودیت‌های فیزیکی کمتری نسبت به محیط‌های شهری دارند. راحت‌تر صورت می‌پذیرد. اما با وجود این» اصول یکسانی برای طراحی سیستم‌های روشنایی در هر دو آن‌ها اعمال می‌شود. نکته مهمی که در هر طرح روشنایی باید در نظر گرفته شودء چیدمان مناسب آن با توجه به مسیر راه می‌باشد به طوری که می‌بایست اطمینان حاصل گردد تا آرایش پایه‌های روشنایی در مسیر راه موجب دریافت اطلاعات اشتباه از کلیات مسیر توسط راننده نشده و درک درستی را از شکل مسیر برای راننده ایجاد کند. زیرا که آگاهی دادن به رانندگان از امتداد مسیر راه به کمک سیستم روشنایی معابر» به‌خصوص در معابر مارپیچ و تقاطع‌های پیچیده و هوای مه‌آلود (بخش ۶-۱۸) بسیار مهم می‌باشد. ۱-۵-۲-۳-۱- آرایش نصب مناسب برای معابر یک‌طرفه در این نوع معابر عموماً می‌توان از آرایش نصب‌های زیر برای پایه‌های روشنایی استفاده نمود: الف- نصب زیگزاگ ب- نصب روبرو چ- نصب در یک‌طرف البته در معابر عریض یک‌طرفه, بسته به ارتفاع نصب و نوع چراغ و لامپ منتخبء دو یا هر سه آرایش فوق الزامات کلاس روشنایی مربوطه را تامین می‌کنند ولی انتخاب نهایی برای آرایش روشنایی مناسب بر اساس ملاحظات اقتصادی و با در نظر گرفتن جنبه‌های محیطی و ظاهری صورت می پذیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- نعاریف و ضوابط عمومی طراحی رونسنایی معابر ۲ ۳۲-۵-۲-۳-۱- آرایش نصب مناسب برای معابر دو طرفه در این نوع معابر» هنگامی که عرض رفوز وسط راه زیاد باشد.ء باید روشنایی هر طرف از معبر به طور مستقل طراحی شده و در اینصورت آرایش نصب نیز مطابق با بند بالا تعیین می‌گردد. ولی اگر در این نوع معابرء فاصله بین لبه‌های پیاده‌روی طرفین معبر از هم خیلی زیاد نبوده و رفوز وسط راه نیز عریض نباشد.ء می‌توان راه دوطرفه را به عنوان یک معبر یک‌طرفه عریض در نظر گرفت. در چنین حالتی» با توجه به ارتفاع نصبء نوع لامپ و چراغ انتخاب شده» می‌توان از آرایش نصب زیگزاگ یا نصب روبرو در لبه خارجی معبر استفاده کرده و یا با استفاده از پایه‌های دو چراغه در رفوز وسط راه (نصب در وسط)» روشنایی مناسبی را برای معبر تامین نمود. ۳-۵-۲-۳-۱- ملاحظات روشنایی در شیب پل‌ها و سراشیبی‌ها در کلیه شیب‌ها اعم از سراشیبی‌ها و شیب پل‌هاء هر پایه باید عمود بر سطح افق نصب گردیده ولی چراغ مربوطه باید با زاویه‌ای برابر با زاویه شیب راه نسبت به سطح افق بر روی پایه مستقر شود به طوری که سطح چراغ موازی با سطح راه باشد (شکل (۲-۱)). چراغ چراغ‌های نصب شده در قله شیب کنترل گردیده و در صورت غیر مجاز بودن آن؛ نسبت به محدود نمودن خیرگی ناشی از آن اقدام 4) 05 و 06)) استفاده گردد (فصل جهارم). این ملاحظات برای نصب پایه‌های روشنایی بر روی بعضی از پل‌ها نیز صادق می‌باشد. ۴-۵-۲-۳-۱- روشنایی پل‌ها در طراحی سیستم روشنایی پل‌ها می‌بایست توجه ویژه‌ای به مواردی همچون وجود هماهنگی لازم بین تجهیزات روشنایی و سازه پل و همجنین متناسب بودن تحهیزات روشنایی منتحب با خصوصیات معماری و9 تاریخی پل صورت پذیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ مسخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۵-۵-۳۲-۳-۱- روشنایی محل عبور پیاده‌ها از عرض معبر روشنایی محل عبور پیاده‌ها از عرض معبر نیاز به اعمال ملاحظات خاصی دارد بدین منظور در برخی معابر که درخشندگی سطح معبر به اندازه کافی زیاد باشد.ء می‌توان چراغ‌های روشنایی معمول معبر را طوری قرار داد تا برای دید راننده نسبت به عابرین پیاده گذرنده از عرض معبر کنتراست منفی ایجاد گردد به نحوی که عابرین به صورت اجسام تاریک در یک زمینه روشن نمایان شوند. در برخی دیگر از معابر نیز می‌توان با نصب پایه‌های روشنایی اضافی در ادامه محل‌های عبور عابرین پیاده از عرض معبر باعث نشان دادن آن‌ها در این محل‌ها و جلب توجه رانندگان وسایل نقلیه موتوری به وجود چنین تقاطع‌هایی شد. در چنین حالتیء نوع چراغ‌های اضافی» محل نصب و جهت آن‌ها نسبت به محل عبور عابر پیاده از عرض معبر باید طوری انتخاب شود که به ایجاد کنتراست مثبت کمک کند. در ضمن سیستم روشنایی نصب شده نباید موجب ایجاد خیرگی اضافی برای راننده‌ها شود. بدین منظور یکی از روش‌های مورد استفاده» نصب چراغ‌ها در فاصله کمی قبل از محل عبور عابرین پیاده در جهت نزدیک شدن وسایل نقلیه موتوری بوده به طوری که باعث تاباندن مستقیم نور به عابران پیاده‌ای که در مقابل رانندگان مدکور قرار دارندء می‌شود. در این روش برای یک معبر دو طرفه, چراغ‌ها باید قبل از محل عبور عابر پیاده در هر دو سمت معبر نصب شوند. چراغ‌هایی هم که پخش نور نامتقارن دارندء به دلیل ایجاد خیرگی کمتر برای این کار مناسب‌تر می‌باشند. همچنین جهت تامین کافی روشنایی در پیاده‌روهای اطراف محل عبور پیاده‌ها از عرض معبرء می‌توان روشنایی اضافی نصب کرد به طوری که باعث گردد تا در دو آنتهای محل عبور عابرین پیاده از عرض معبر که عابرین پیاده منتظر ورود به قسمت ماشین‌رو معبر می‌باشندء شدت روشنایی به اندازه‌ی کافی تامین گردد. زیرا تامین روشنایی برای محدوده باریکی در مجاورت محل عبور پیاده‌ها از عرض معبرء تأثیر زیادی در بالابردن میزان توجه و دقت رانندگان به این نواحی دارد. ۳-۳-۱ کنترل جهت نامناسب تابش نور کنترل جهت تاش نور چراغ‌ها در سیستم‌های روشنایی معابر از آلودگی نوری که شامل نورهای مزاحم و برافروختگی آسمان است. جلوگیری می‌نماید. کم کردن برافروختگی آسمان در تمامی سیستم‌های روشنایی معابر می‌تواند با حداقل کردن پرتوهای نور تابیده به بالاای سطح افق صورت پذیرد. نور مزاحم نیز که وارد محیط اطراف معبر از جمله املاک خصوصی و با مناطق زیست محیطی می‌گردد. می‌بایست حداقل گردد. این کار با انتخاب چراغ‌هایی با منحنی پخش نور مناسب (کلاس‌های 04 005 و 06) ۳-۳-۱ ساعت‌های بهره‌برداری از سیستم روشنایی معابر سیستم روشنایی معابر باید در زمان‌های کاهش نور معبر و بدون توجه به جریان ترافیک که معمولاً از سی دقیقه بعد از غروب آفتاب تا سی دقیقه قبل از طلوع آن می‌باشد. مورد بهره‌برداری قرار گیرد. بدین منظور معمولاً کنترل ساعات روشن و خاموش شدن سیستم روشنایی معابر نه بر اساس تنظیم ساعت بلکه بر اساس مقدار شدت روشنایی موجود معبر صورت می‌پذیرد. در این معابر وجود روشنایی در تمام ساعات تاریکی برای کاهش جرائم حفظ نظم و آرامش و همچنین امنیت عمومی و راحتی افراد جامعه مهم و ضروری بوده و در هیچ زمانی مجاز به خاموش کردن آن نمی‌باشیم. فقط در برخی از معابر که در استاندارد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- نعاریف و ضوابط عمومی طراحی رونسنایی معابر ۹ معبر (همچون میزان ترافیک)» نور آن را با استفاده از سیستم تضعیف نور و یا کلیدزنی به مقدار مصرح در کلاس روشنایی جدید تغییر داد (بند(۲-۲-۳)). ۵-۳-۱- توصیه‌هایی جهت انتخاب لامپ برای روسنایی معابر با توجه به مطالب فوق و موارد مهم در انتخاب لامپ که در پیوست ۱ آمده است.؛ توصیه‌های زیر برای انتخاب لامپ روشنایی معابر صورت می‌پذیرد. الف- بکارگیری لامپ بخار جیوه با توجه به ممنوع شدن استفاده و تجارت آن و مشخصاتی که داردء در معابر جدید ممنوع بوده و در معابر موجود نیز باید به مرور جایگزین شود. ب- لامپ بخار سدیم پرفشار بهترین گزینه برای استفاده در روشنایی معابر بوده و در اکثر آنها توصیه می‌گردد. فقط در معابری که ضریب برگردان رنگ بالایی مورد نیاز بوده و این لامپ نیز نتواند آن را پوشش دهد.ء می‌توان از لامپ‌های متال‌هالید و یا پرفشار نیز نتواند آن را تا حوالی مقدار مورد نظر تامین نمایدء می تواند استفاده گردد. در این صورت این لامپ در معابر اصلی که نیاز به توان‌های بالا برای تولید نور دارندء می‌تواند بکار گرفته شود. د- لامپ فلورسنت آن هم از انواع با ضریب بهره نوری بالا می‌تواند در معابر محلی که نیاز به توان‌های پایین (حدود ۴۰ وات و یا کمتر) دارندء استفاده گردد. ه - لامپ بخار سدیم کم فشار می‌تواند در معابر برون شهری و بخصوص در محدوده رصدخانه‌هاء تقاطع‌های واقع در معابر اصلی و همجنین آزادراه‌ها و یا بزرگراه‌های عبوری از حومه شهرها مورد استفاده قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ مشخصات قنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها مقدمه با توجه به تنوع لامپ‌های مورد استفاده در روشنایی معابرء وجود اطلاعات کافی برای انتخاب لامپ آمری ضروری است. در این پیوست در مورد انواع لامپ‌های متداول در سیستم روشنایی معابرء نحوه انتخاب و معیارهای انتخاب آن‌ها اطلاعاتی ارائه می‌شود. از آن‌جا که یکی از مهمترین گام‌ها در طراحی سیستم روشنایی معابرء انتخاب لامپ می‌باشد. انتخاب لامپ باید با توجه به ملاحظات اقتصادی» زیبایی و نیز عملکرد سیستم روشنایی انجام شود. پ-۱-۱- معرفی لامپ‌های چراغ‌های خیابانی مطالعات و بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهند که در سیستم روشنایی معابر از لامپ‌های زیر استفاده می‌شود: - لامپ‌های بخار جیوه پرفشار - لامپ‌های فلورسنت - لامپ‌های بخار سدیم پرفشار - لامپ‌های بخار سدیم کم فشار - لامپ‌های متال هالید در گذشته در سیستم‌های روشنایی معابرء از لامپ‌های رشته‌ای نیز استفاده می‌شد. اما امروزه منسوخ شده است. پ-۳-۱- انتخاب لامپ یکی از عوامل مهم در انتخاب لامپ انرژی مصرفی آن است. این عامل باید با توجه به فاکتورهای دیگری مثل ضریب برگردان رنگ.» دمای محیط و ضریب تعمیر و نگهداری,» متعادل شود. انتخاب لامپ باید با توجه به مشخصه‌هایی نظیر راندمان نوری» کارایی؛ طول عمر لامپ و همچنین ضریب برگردان رنگ نور لامپ و به‌گونه‌ای صورت پذیرد که رنگ اجسام مانند رنگ آن‌ها در زیر نور روز باشد. امروزه میزان مصرف آنرژی سیستم روشنایی معابر بسیار بهبود یافته است. این امر مرهون تولید لامپ‌هایی با صرفه اقتصادی و فناوری سیستم‌های روشنایی جدید است. بهبود کارایی و اقتصادی بودن سیستم روشنایی معابر» نیازمند وجود یک سیستم روشنایی لذا معیار اصلی انتخاب لامپ‌های روشنایی در معبرء موازنه بین بهره نوری لامپ و طول عمر سرویس‌دهی آن است. این مساله بر انتخاب توان لامپ اثر می گذارد. اهمیت مشخصات مربوط به رنگ نور و ضریب برگردان رنگ نور لامپ در روشنایی معابر نسبت به روشنایی داخلی ساختمان ها کمتر است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی رونسنایی معابر )۳ پ-۳-۱- فاکتورهای مهم در انتخاب لامپ قبل از مطالعه اجمالی عملکرد لامپ‌های فوق‌الکرء به معرفی و تشریح برخی از فاکتورهای مهم مرتبط با منابع نوری پرداخته می‌شود. پ-۱-۳-۱- طول عمر برای تعریف طول عمر لامپ یک عبارت واحد وجود ندارد. اما اساسا مبنای تعریف طول عمرء کاهش شار نور خروجی از منبع نور و یا خاموش شدن‌(از کار افتادن) آن است. برای طول عمر لامپ تعاریف متفاوتی ارائه شده است. مثلاً "زمانی که ,۵۰ از کل لامپ‌های نمونه از کار بیافتند" و یا "زمانی که ,۵1 لامپ‌های نمونه از کار بیافتند" . از نظر کاهش شار نوری نیز برای طول عمر لامپ تعاریف مشابهی انجام شده است. مثلا "مدت زمانی که شار نوری لامپ به ۸۰/۸ مقدار نامی افت کند" . استاندارد 15981۸ زمان خاموش شدن ۵۰1 لامپ‌ها را طول عمر می‌نامد و منظور از متوسط طول عمر لامپ که توسطا سازندگان ارائه می‌شود نیز همان مدت زمان سوختن ۵۰/۸ لامپ‌هاست. برای لامپ‌های فلورسنت و (آتالا ۰ طول عمر لامپ بر مبنای کاهش شار نوری اولیه آن‌ها تعریف می‌شود. بر این اساس طول عمر یک لامپ فلورسنت مدت زمانی است که شار نوری لامپ به ۸۰/۸ میزان شار اولیه افت می‌کند. در لامپ های آتآآ طول عمر براساس افت شار به میزان ۷۰/۸ یا ۵۰ تعریف می‌شود. طول عمر یک لامپ رشته‌ای مدت زمانی است که ۵۰ کل لامپ‌های نمونه از کار بیفتد. برای لامپ‌های گازی پرفشار انتهای عمر آن‌ها وقتی است که: - رنگ نور لامپ به شدت تغییر کند؛ - نور لامپ کاهش یابد؛ - لامپ به صورت متناوب روشن و خاموش شود. پ-۲-۳-۱- بهرهٌ نوری لامپ بهره نوری لامپ کمیتی است که بازدهی لامپ را نشان می‌دهد و در واقع ضریب تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی نورانی است (شکل (پ-۱-۱)). واحد ضریب بهرهٌ نوری» لومن بر وات است یعنی به ازاء یک وات مصرف انرژی برق چه میزان شار نوری بر حسب لومن از لامپ خارج می‌گردد. هر چه نسبت لومن بر وات بزرگتر باشدء نوری که یک لامپ از انرژی مصرفی خود تولید می‌کندء بیشتر خواهد بود. یک لامپ با فیلامان تنگستن معمولی فقط دارای بهره نوری ۱۲ لومن بر وات است» در حالی که بهره نوری لامپ‌های تخلیه‌ای چندین برابر بیشتر است. لامپ‌های تخلیه‌ای که با بالاست‌های الکترونیکی کار می‌کنند بازده بیشتری دارند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ متسخصات فنی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها #سه شکل (پ-۱-۱): مفهوم بهره نوری لامپ پ-۳-۳-۱- کیفیت رنگ برای ارزیابی منابع نوری علاوه بر میزان شار خروجی منبع» کیفیت رنگ نور آن نیز مهم است. از این رو برای بررسی کیفیت رنگ نور منبع دو پارامتر زیر معرفی می‌شوند: - درجه حرارت رنگ نور - ضریب برگردان رنگ (۲11) یا (,8) پ-۱-۳-۳-۱- درجه حرارت رنگ نور اساس تعریف درجه حرارت رنگ نورء نور منتشره از یک جسم سیاه بر اثر افزایش درجه حرارت می‌باشد. یک جسم سیاه بر اثر دریافت حرارت. از خود نور منتشر می‌کند. هرچه میزان حرارت بیشتر باشد» طول موج‌های کوتاه‌تر (به سمت رنگ آبی) در طیف خروجی بیشتر خواهد بود. بر این اساس رنگ نور منبع با درجه حرارت نور در ارتباط است. چشم انسان نورهای منتشره از جسم سیاه در دماهای بین ۳۰۰۰ تا ۶۵۰۰ کلوین را به رنگ سفید می‌بیند. اما می‌تواند تفاوت بین آن‌ها را درک نماید. جدول (پ-۱-۱) نام تجاری رنگ نور (گروه وضوح رنگ نور) و همچنین اثر آن بر چشم را نشان می‌دهد. جدول (پ-۱-۱) : نام تجاری رنگ نور و اثر آن بر چشم نام تجاری درجه خرارت اثر بر روی اسان ۳ نایب فضاهای علی سفید سرد (نور روز) باعث سر حالی و نشاط می‌شود. ۰ تا ۷۰۰۰ لامپ‌های فلورسنت ۳۲۰۰ تا ۶۵۰۰و لامپ‌های 810 نیز درجه حرارتی بین ۲۷۰۰ تا ۶۰۰۰ کلوین در محدوده نور -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشنایی معابر ۳۳ پ-۲-۳-۳-۱- ضریب برگردان رنگ رنگی که از اجسام به چشم بیننده می‌رسد. یا از رنگی بودن نور منبع و یا از انعکاس طیف های خاصی از نور منبع توسط جسم ناشی می‌شود. بنابراین برای اینکه یک جسم به رنگ واقعی خود دیده شود باید منبع نوری که به آن می تابده کلیه طول موج‌های رنگی را داشته باشد. اگر منبع نوری فاقد تمام طیف نور مرئی باشدء رنگی که از اجسام به چشم می رسدء رنگ واقعی آن‌ها نخواهد بود. از این رو کمیتی به نام ضریب برگردان رنگ تعریف می‌شود که مقدار آن در جدول (پ-۲-۱) ارائه شده است. جدول (پ-۳-۱) : مقدار ضریب برگردان رنگ ضریب برگردان رنگ اصطلاح متداولی برای بیان تأثیر نور منبع بر روی وضوح رنگ اشیاء است که به شکل آگاهانه یا ناآگاهانه با وضوح رنگ آن‌ها زیر نور منابع دیگر مقایسه می‌شود. روش‌های اندازه‌گیری و مشخص نمودن ویژگی برگردان رنگ منابع نورء وابسته به وضوح رنگ‌های استاندارد است. ویژگی برگردان رنگ یک منبع نور نمی‌تواند با بررسی چشمی منبع یا با شناسایی رنگ آن ارزیابی شود. به این منظور شناسایی کامل توزیع توان طیفی (5۳10) آن لازم است. زیرا ممکن است اشیاء در زیر نور لامپ‌هایی با ظاهری کاملاً مشابه, به رنگ‌های کاملاً متفاوتی دیده شوند. به‌عنوان مثال, زیر نور یک لامپ بخار سدیم کم فشار و یک لامپ فلورسنت زرد که رنگ نور یکسانی دارند» رنگ‌های قرمزء زرد سبزء آبی و یا ارغوانی به رنگ‌های متفاوتی دیده می‌شوند. زیرا تحت نور لامپ بخار سدیم آشیاء رنگی را که زیر نور روز داشتند از دست می‌دهند. در حالی که زیر نور لامپ فلورسنت زرد بیشتر رنگ‌ها پ-۴-۳-۱- تأثیر بر محیط 6 دست از مسائل مهمی که در خصوص منابع نوری مطرح می‌شود.ء تأثیر این منابع بر محیط زیست است. زیرا در اکثر موارده مواد اولیه به کار گرفته شده در آنها کاملاً بازیافت نشده و بعد از پایان عمر منبع در طبیعت رها می‌شوند. در اکثر منابع نوری جهت افزایش بازدهی و همچنین کیفیت رنگ, از جیوه استفاده می‌شود. جیوه برای انسان ماده‌ای سمی و برای محیط زیست و لایِهٌ ازن ماده‌ای مخرب است. به همین دلیل سازندگان سعی می‌کنند تا آنجایی که ممکن است از این ماده استفاده نکرده و یا مقدار آن را کم کنند. از طرف دیگر چون حشرات به سمت نور مصنوعی جذب می‌شوند. منابع روشنایی بر رفتار حیوانات نیز تأثیر می‌گذارد. نور با طیف غالب زرد/نارنجی برای حشرات جاذب نیست. آن‌ها بیشتر نسبت به نوری که ترکیبی از نور لامپ‌های فلورسنت» لامپ‌های بخار جیوه پر فشار و لامپ‌های متال هالید باشدء از خود حساسیت نشان می‌دهند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ متسخصات فنی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها پ-۵-۲-۱- تأثیر درجه حرارت محیط بر عملکرد به دلیل آنکه در لامپ‌های کم فشار به خاطر وابستگی میزان فشار درون لامپ به درجه حرارت محیط میزان فشار گاز و به تبع آن شار نوری خروجی با تغییرات درجه حرارت» تغییر می‌کند. فشار گاز درون لامپ را برای یک درجه حرارت خاص (مثلا ۴" ۲۵) برای رسیدن به حداکثر شار خروجی در توان نامی تنظیم می‌کنند. پ-۶-۳-۱- توانایی تضعیف نور است. لامپ‌های گازی تخلیه‌ای تا حدود ۵۰/۸ این قابلیت را دارا هستند اما بازدهی و کیفیت رنگ آن‌هاء به شدت از تضعیف نور تاثیر در ۰.۰ ۱ ۰ در این بخش در مورد لامپ‌های مرسوم در روشنایی معابر به اختصار توضیحاتی ارائه می‌شود. پ-۱-۴-۱- لامپ‌های بخار سدیم لامپ‌های بخار سدیم معمولاً به دو دسته تقسیم می‌شوند: لامپ بخار سدیم پر فشار و لامپ بخار سدیم کم فشار. پ-۱-۱-۴-۱- لامپ بخار سدیم پرفشار اساس عملکرد این لامپ و سایر لامپ‌های گازی, تخلیه الکتریکی می‌باشد. در این لامپ‌ها اتم گاز تحریک شده و نتیجتاً الکترونی از یک مدار پایین به مدار بالاتر که ناپایدارتر است» حرکت می‌کند. الکترون جهت پیدا کردن یک موقعیت پایدارتر مجدداً به حالت اولیه یا یک مدار پایین‌تر برمی‌گردد. این عمل با آزاد شدن انرژی به صورت انرژی نورانی و گرمایی همراه است. لامپ‌های گازی بخار سدیم پرفشار به دلیل اینکه فشار درون محفظه آنها بیش از ۰/۱ بار (۱۰۰۰۰ پاسکال) است به پرفشار معروف هستند. البته هنگام روشن شدن» فشار گاز داخل آنها تا ۸1۳۵ ۱۰ افزایش می‌یابد. درون محفظه از بخار گاز سدیم و گزنون تخلیه تا چندین هزار درجه سلسیوس بالا" می‌رود. بهرهٌ نوری این لامپ‌ها در حالت معمول تا ۱۳۰ و در شرایط خاص تا ۱۵۰ لومن بر وات ثبت شده است. طول عمر این لامپ‌ها نسبتاً بالا بوده به طوری که لامپ‌های با طول عمر متوسط ۳۲۰۰۰ نیز ارائه شده است. با توجه به درجه حرارت داخلی بالای این لامپ‌هاء درجه حرارت محیط بر عملکرد آن‌ها بی‌تأثیر است. ضریب برگردان رنگ این لامپ‌ها پایین و دارای طیف زرد و کمی طیف آبی بوده و در نتیجه رنگ قرمز زیر این لامپ‌ها به خوبی قابل روْیت نمی‌باشد. کاربرد اصلی این لامپ‌ها جهت روشنایی خیابان‌ها بوده و برای این کار بسیار مناسب می‌باشند. لامپ های سدیم پرفشار با توان بین ۳۵ تا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشسنایی معابر ۳۵ اما از معایب این لامپ‌ها علاوه بر پایین بودن ضریب برگردان رنگ» می‌توان به بالاا بودن زمان روشن و خاموش شدن مجدد آن‌ها اشاره کرد. زیر در موقع روشن شدن. حدوداً ۴ دقیقه زمان لازم می‌باشد تا شار نوری لامپ به حالت نرمال برسد. در ضمن نمی‌توان این لامپ را بلافاصله بعد از خاموش کردن روشن کرد و باید تا کاهش فشار بخار سدیم و سرد شدن لامپ منتظر ماند. بعد از خاموش شدن نیز زمانی بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه لازم است (زمان خنک شدن) تا لامپ دوباره روشن شود. پ- ۳-۱-۴-۱ لامپ بخار سدیم کم فشار لامپ بخار سدیم کم‌فشار متشکل از یک لوله داخلی با دو الکترود اصلی بوده که درون آن با گاز بخار سدیم پر شده و داخل آن قوس الکتریکی ایجاد می‌شود. به همین دلیل و با توجه به وقوع قوسء درجه حرارت این لوله بالا بوده (در حدود ۲۷۰ درجه) و نتیجتاً برای جلوگیری از اتلاف حرارتی» از یک حباب خارجی استفاده می‌شود. درون این حباب خلاء می‌باشد و سطح داخلی آن نیز با یک الکتریکی, طول لوله داخلی نیز بلند بوده و نتیجتاً به منظور اشغال فضای کوچکترء آن را به شکل [] می‌سازند. با این عمل, هم حجم لامپ کم می‌شود و هم از تلفات انرژی حرارتی جلوگیری می‌شود. این لامپ فقط در وضعیت افقی روشن می‌شود. در لامپ‌های سدیم کم‌فشار حدود ۹۹/۵ درصد از تشعشعات مرئی در ناحیه زرد رنگ با طول موج ۵۸۹ تا ۵۸۹/۶ نانومتر می‌باشد. در شروع کار (زمان استارت)» نور قرمزی تولید می‌گردد که ناشی از تخلیه در گاز نئون بوده ولی کم کم به نور زرد ناشی از بخار علی‌رغم ضریب بهره نوری بالای این لامپ‌هاء ضریب برگردان رنگ آن‌ها خیلی پایین است(کمتر از ۲۰). به همین علت به حالت تک رنگ (رنگ زرد) نیز شناخته می‌شوند. درجه حرارت محیط مانند سایر لامپ‌های گازی کم‌فشارء بر عملکرد این لامپ‌ها تأثیر می‌گذارد. این لامپ‌ها پس از خاموش شدن می‌توانند فرمان وصل بگیرند. درحالت عادی زمانی تا حدود ۲۰ دقیقه طول می‌کشد تا لامپ به شار نوری نامی خود برسد. از دیگر نقاط ضعف لامپ‌های بخار سدیم کم فشارء طول عمر آن‌ها بوده (حدوداً ۰ ساعت) که در مقایسه با لامپ‌های بخار سدیم پرفشار پایین تر می‌باشد. همچنین این لامپ‌ها ابعاد بزرگی دارند. با توجه به دلایل ذکر شده» استفاده از لامپ بخار سدیم کم فشار فقط در معابری که کاربری اصلی آنزما جابجایی است. امکان‌پذیر است. زیرا در چنین معابری نیازی به نور با ترکیب رنگ‌های مختلف نمی‌باشد. اما در سایر معابرء از جمله معابری که از مراکز خرید و مراکز فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی شهری و غیره می‌گذرند. استفاده از لامپ‌های بخار سدیم پر فشار که ترکیب مناسبی از رنگ نور را دارا هستندء مناسب‌تر است. از مزایای بکارگیری لامپ بخار سدیم کم‌فشار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: - نوری که این لامپ‌ها تولید می‌کنند. زرد رنگ است. چشم انسان بیشترین حساسیت را به این رنگ دارد. - حشرات به نور آبی علاقه دارند و از نور زرد فرار می‌کنند. به همین دلیل در تابستان حشرات دور این لامپ‌ها جمع نمی‌شوند. - درخشندگی این لامپ در حدود ۱۰ استیلب می‌باشد. لذا باعث خیرگی نمی‌شود. - در صورتی که به هر دلیل لامپ را خاموش کنیم» می‌توان در سرعت کمتر از یک دقیقه آن را روشن کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- عم مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها - تأثیر این لامپ بر برافروختگی آسمان بسیار کمتر از لامپ‌های دیگر بوده و بنابراین بهترین لامپ جهت نصب در معابر اطراف رصدخانه‌ها آنهم بدون فیلتر می‌باشد. - ضریب بهره نوری لامپ بالا است و نور آن در تمام عمر لامپ» تقریبا ثابت می‌باشد. پ-۲-۴-۱- لامپ بخار جیوه پرفشار لامپ‌های بخار جیوه از نسل‌های اولیه لامپ‌های گازی بوده و امروزه خیلی کمتر مورد استفاده هستند. به خاطر وجود جیوه در این لامپ‌هاء کاربرد آن‌ها علی‌رغم قیمت پایین». محدود است. ضریب بهره نوری لامپ‌های بخار جیوه تا ۷۰ لومن بر وات می‌باشد. این لامپ‌ها که در روشنایی معابر بکار برده می‌شوند. از خانواده لامپ‌های پرفشار هستند و ضریب برگردان رنگ در آن‌ها از ۶۰ نیز بالاتر می‌رود. لامپ بخار جیوه را نمی‌توان بلافاصله بعد از خاموش کردن, روشن نمود. برای روشن کردن دوباره‌ی آن باید مانند لامپ بخار سدیم پرفشار ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کرد. ضریب توان و ضریب نگهداری این لامپ‌ها پایین است. از این لامپ‌ها بیشتر برای روشنایی خیابان‌هاء میادین» معادن و کارخانه‌ها استفاده می‌شود. در توان الکتریکی برابر» نور لامپ جیوه‌ای بیش از سه برابر نور لامپ رشته‌ای است. پارلمان آروپا به دلیل مضرات زیست محیطی جیوه استفاده و خرید و فروش این لامپ‌ها را از سال ۲۰۱۵ در اروپا ممنوع نموده است. طول عمر این لامپ‌ها نیز مانند لامپ‌های بخار سدیم کم فشار بالغ بر ۱۶۰۰۰ ساعت می‌باشد. پ-۳-۴-۱- لامپ متال هالید درون محفظه‌ی جرقه‌ی این لامپ‌های پرفشار از گازهای هالوژنه که عمدتاً گزنون (و یا نئون) می‌باشد. پر شده است. بزرگترین مزیت این لامپ‌ها ضریب نمود رنگ بسیار بالای آن‌ها می‌باشد به طوری که تا سقف ۹۶ نیز برای آن ثبت شده است. ضریب بهرهٌ نوری این لامپ‌هاء ۷۵ تا ۱۲۵ لومن بر وات (باستثنای تلفات بالاست) است. از مزایای دیگر این لامپ‌ها.ء درجه حرارت رنگ آن‌هاست که از 1 ۳۰۰۰ تا 6 ۷۰۰۰ قابل تغییر است. لامپ‌ها بیشتر است. کاربرد اصلی این لامپ‌ها در فروشگاه‌ها و محل‌های خرید می‌باشد. با راه‌اندازی الکترونیکی» در زمانی حدود ۴۰ ثانیه پس از روشن شدن به ۹۰/۸ شار نامی خود می‌رسند. زمان خنک شدن (کلیدزنی مجدد) آنها مانند لامپ‌های بخار سدیم پرفشار حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه می‌باشد. پ-۳-۴-۱- لامپ فلورسنت ضریب بهره نوری لامپ‌های فلورسنت از اکثر لامپ‌های مورد استفاده در روشنایی معابر کمتر بوده و حداکثر مقدار آن حدود ۷۰ لومن بر وات می‌باشد. بستگی شدید شار نوری این لامپ‌ها به درجه حرارت محیطء یکی از ایرادهای آنزما است. از این رو جچمت استفاده از لامپ‌های فلورسنت در روشنایی معابر باید از نوع آمالگام استفاده شود تا میزان شار نوری خروجی در برابر تغییرات درجه حرارت محیط پایدار گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی رونسنایی معابر ۳۲ دو نقطهٌ قوت این لامپ‌ها ضریب نمود رنگ بیش از ۸۰ و نیز امکان دستیابی به لامپ‌هایی با توان‌های پایین است. قیمت این لامپ‌ها نیز مناسب می‌باشد. راه‌انداز لامپ‌های فلورسنت تلفات متفاوتی داشته به طوری که تلفات بالاست‌های القایی تا ۳۰ نیز رسیده و تلفات بالاست‌های الکترونیکی حدود ۱۰ می‌باشد. لامپ‌های فلورسنت نیز به خاطر دارا بودن بخار گاز جیوه برای محیط زیست مضر هستند. همچنین لامپ‌های فلورسنت به خاطر داشتن طول بلند و نور خروجی مطبوع و ملایم» برای روشنایی ناحیه داخلی تونل در روز و نیز روشنایی تمام تونل در طول شب مناسب هستند. استفاده از این نوع لامپ‌ها در امتداد محور تونل در ردیف‌های پیوسته یکنواختی بسیار خوب نور و جلوگیری از فلیکر را تضمین می‌کند. ولی باید دقت شود که در مواقع کاهش دمای داخل تونل به زیر صفرء روشن شدن این لامپ‌ها با مشکل مواجه نگردد. کاربرد اصلی این لامپ‌ها در روشنایی داخل ساختمانها است. پ-۵-۱- انتخاب لامپ مناسب برای استفاده در سیستم روشنایی معابر در این بخش با در نظر گرفتن مشخصه‌های مهم لامپ‌ها و مقایسه مزیت‌های نسبی آنهاء گزینه‌های برتر و موارد کاربرد هر یک تعیین گردیده است. در این خصوص مهمترین معیار» ضریب بهره نوری لامپ می‌باشد. در اشکال زیر روند بهبود این ضریب و محدوده قابل دسترسی آن برای مقایسه بین برخی از منابع نوری متداول ارائه شده است. ۱۴۳۰ لامپ بخار سدیم پرفشار ۱۳۰ لامپ فلورسنت 0 ی پیش : * بد ای به 2 (۸ لامپ رشته‌ای سس ۶ ۲۶۶۶ ۱۹۹۶ ۱۹۸۶۰ ۱۹۷۰ ۹۰ ۱۹۵۰ سال شکل (پ-۲-۱): روند بهبود ضریب بهره نوری برخی منابع نوری از سال ۱۹۵۰ تاکنون -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ متسخصات فنی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها بهره نوری منبع لامپ بخار سدیم پر فشار ۹ ۳ لامپ متال هالید , ۱ لامپ بخار جیوه پر فشار ۲۴۰ ۲۳۰ ۳۰۰ ۱۸۰ ۱۶۳۰ ۱۳۴۰ ۱۳۰ ۱۰۰ ۸۰ ۶۰ ۳۴۰ ۲۰ ارت/ ای وأات/ لومن شکل (پ-۳-۱): محدوده ضریب بهره نوری قابل دسترس برای برخی از لامپ‌ها می‌دهد. جدول (پ-۳-۱): میزان استفاده از لامپ‌ها در روشنابی معابر اروپا تا سال ۲۰۰۸ میلادی تعداد لامپ بکار رفته در معابر ۵ میلیون در حال حاضر لامپ‌های بخار سدیم پرفشار به علت طول عمر و ضریب بهره نوری بالا و همچنین ضریب برگردان رنگ قابل قبول,» بهترین گزینه جمت استفاده در معابرء در سراسر جهان می‌باشند. اما در جدول بالا علت قابل مقایسه بودن تی‌داد لامپ‌های گازی بخار جیوه نسبت به لامپ‌های بخار سدیم پرفشارء قدمت بیشتر آن‌ها می‌باشد. زیرا این لامپ‌ها حدوداً ۳۰ سال قبل از لامپ‌های بخار سدیم پرفشار به بازار آمده و بخش قابل توجهی از سیستم روشنایی معابر را به خود اختصاص داده‌اند. البته به دلیل مشکلات زیست محیطی استفاده و تجارت آن‌ها از سال ۲۰۱۵ در اروپا ممنوع شده است. از طرف دیگر در معابر واقع در مراکز تجاری و پر رفت و آمد شهری» لامپ‌هایی مورد نیاز است که ضریب برگردان رنگ آن‌ها مناسب باشد (۶۰ < ,1). از آنجایی که لامپ‌های متال هالید و فلورسنت چنین خصوصیتی دارند. در توان‌های بالا لامپ‌های متال هالید و در توان‌های پایین (زیر ۷۷ ۴۰)» از لامپ‌های فلورسنت استفاده می‌شود. لامپ‌های بخار سدیم کم فشار نیز علیرغم ضریب بهره نوری بالاترء به علت پایین بودن ضریب برگردان رنگ آن‌هاء فقط قرار گیرند. از موارد کاربرد این لامپ‌ها می‌توان به روشنایی راههای برون شهری بخصوص در محدوده اطراف رصدخانه‌هاء تقاطع‌ها و همچنین آزادراهها و یا بزرگراههای عبوری از غیر مراکز شهری اشاره نمود. در جدول زیر برخی پارامترهای مهم برای مقایسه لامپ‌های مختلف معمول در روشنایی معابر آورده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- تعاریف و ضوابط عمومی طراحی روشسنایی معابر ۳۹ جدول (پ-۴-۱): پارامترهای مهم لامپ‌های معمول در روشنایی معابر لل روط (ساعتا ی در جه حوارت رنگ نور( کلوین) کارود | ربرد اصلی ساختمان‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ تاثیر آن بر روشنایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- پوشسس سطح معبر و تأثی رآن بر روشنایی ۳ مقدمه آنچه که چشم از یک منبع نوری ثانویهء مانند یک سطح روشن شده» دریافت می‌کند.ء نه تما به شدت روشنایی بلکه به سیاه خالص شود. در واقع درکی که چشم از یک مانع بر روی معبر دارده حاصل تصوری است که ذهن از کنتراست روشنایی و مقدار کنتراست و سطح درخشندگی حاصل می‌شود به نحوی که مانع بر روی معبر قابل رویت می‌گردد. با توجه به این موارد نور تامین شده در روشنایی معابر می‌بایست در جهت حداکثر نمودن روشنایی زمینه و سطحی که جسم بر روی آن قرار دارد. استفاده شود. دستیابی به این هدف, نشان‌دهنده اهمیت ویژگی‌های انعکاسی سطح معابر می‌باشد. ۹-۲- ویژگی‌های انعکاسی سطح معابر ویژگی‌های انعکاسی سطح معابر به ترتیب اهمیت به موارد زیر بستگی دارد: ۲) وضعیت فیزیکی پوشش سطح معابر از لحاظ فرسودگی» رطوبت ۳) زوایای تابش نور از چراغ به هر نقطه از سطح معبر و همچنین زوایای بازتابش آن به چشم راننده ۱-۱-۲- ترکیب بندی سطح معابر شن مورد استفاده و همچنین نوع و میزان ماده چسباننده به کار رفته درسطح معبر اعم از سیمان یا قیر تاثیر به‌سزایی در میزان و یک چراغ نصب شده بر روی یک پایه که بر فراز معبری قرار گرفته است قسمتی از معبر و پیاده‌روی نزدیک به پایه را روشن نموده و به محیط اطراف نیز نور محدودی می‌دهد. برای راننده‌ای که به این پایه نزدیک می‌شودء ناحیه نورانی معمولاً به شکل حرف ۳ است (شکل (۱-۲)) فرم و میزان درخشندگی این ناحیه, بستگی به نحوه توزیع نور چراغ و انعکاس نور از سطح معیر دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ِ 2 ص_ _ شکل (۱-۲): سطح 1" شکل روشن شده توسط یک چاغ ویژگی‌های فیزیکی مواد پوشش‌دهنده سطح معبر به واسطه شکل و میزان درخشندگی هر یک از قطعات ریز تشکیل‌دهنده آن مشخص می‌شود. این ویژگی‌هاء به شرح زیر بوده و در اشکال (۲-۲) (۲-۲) (۴-۲) و (۵-۲) نیز نشان داده شده است: الف- بافت ماکروسکوپی سطح» به واسطه اندازه و گوشه‌دار بودن ذرات یا قطعات قرار گرفته در سطح معبر که توسط فشردن با کوبیدن» به هم چسبیده و متراکم گردیده است. مشخص می‌شود. بافت ماکروسکوپی سطح از نظر چگونگی رویت آن به دو دسته "ناهموار" و "صاف" تقسیم می‌شود. ب- بافت میکروسکوپی سطح. به واسطه میزان صیقلی بودن هر یک از قطعات تشکیل‌دهنده آن مشخص می‌شود. این بافت. به ج- میزان روشنایی سطح» همواره به واسطه رنگ تکه سنگ‌های قرار گرفته در بخش بالایی پوشش آن تعیین می‌شود. اثرات ویژگی‌های فوق الذکرء در عملکرد سیستم روشنایی معابر به شرح زیر است: الف- برای سطوح خشک؛ پهناء طول و درخشندگی هر یک از قطعات ریز تشکیل‌دهنده آن بر هر سه ویژگی مزبور اثر می‌گذارد. این خواص» به دو کران زیر محدود می‌شود: دریک کران» وجود سنگریزه‌های تیره رنگ و صیقلی باعث کاهش درخشندگی در بخش بالایی 77 ( شکل پخش نور چراغ) و تولید دنباله روشن بلند بر روی سطح می‌شود. در این حالتء نوار روشن طولی بر روی سطح به وجود آمده ولی متوسط درخشندگی سطح» پایین نخواهد آمد. روشنایی بخش بالایی *7" کم شده و نیاز به جبران این کمبود روشنایی خواهد بود. درکران دیگرء بافت ناهموار و زیر سطحی که از سنگریزه‌های سفید تشکیل شده» تولید بخش بالایی عریض برای ۲ نموده و در عوض دنباله آن کوتاه خواهد بود. در این حالت. متوسط درخشندگی کل معبر بالا بوده ولی در عوض یکنواختی طولی آن کوچک خواهد بود. اکثر سطوح راه‌هایی که امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرد از نظر عملکرد سیستم روشنایی بین این دو کران قرار دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- پونسس سطح معبر و تأثی رآن بر روشنایی ۳۵ بارندگی و لایه آب کشیده شده بر روی سطح مشخص می‌شود. این لابه آب از نظر روشنایی؛ همجون سطح صیقلی رفتار می‌کند. نوع بافت میکروسکوپی سطح. باعث بلند شدن دنباله سطح روشن می‌شود. این عمل باعث ایجاد لایه یا نوار روشنی بر روی سطح می‌شود. در این حالتء وجود بافت ماکروسکوپی ناهموارء باعث محدودیت این اثر حتی در شرایط بد هوا می‌گردد. اه ۵ شکل مس پوششس سطح معبر با خواص شکل (۳-۲): پوشس سطح معبر با خواص ماکروسکوپی: ناهموار میکروسکویی: زبر ماکروسکوپی: ناهموار میکروسکوپی: صیقلی را رر شکل (۴-۲): پوشس سطح معبر با خواص شکل (۵-۲): پوشس سطح معبر با خواص ماکروسکوپی: صاف ‏ میکروسکوپی: زبر ماکروسکوپی: صاف میکروسکوپی: صیقلی با توجه به مطالب ذکر شده مشاهده می‌شود که نوع پوشش سطح معبر تاثیر مستقیم بر عملکرد د سیستم روشنایی ز بیصب شده در افزایش ناهمواری سطح (از نظر بافت ماکروسکوپی)» اثرات و شرایط ایجاد شده در سطوح خیس یا هوای بارانی را گسترش سفید بر روی سطح باعث افزایش درخشندگی و یکنواختی روشنایی آن می‌شود. ۴-۱-۲ ناهمواری سطح معبر همواری طولی و عرضی یک معبرء در هر لحظه معین بستگی به پروفیل اولیه سطح معبر دارده چرا که بدتر شدن سطح و یا اهمواری ساختار سطح, به‌دلیل فرسودگی آن ظاهر می‌شود. این ناهمواری بر میزان و چگونگی بازتابش نور از سطح معبر تاثیر در معابر أسفالت, ناهمواری عرضی می‌تواند به طور محسوس با ظهور پدیده گودی چرخ گسترش یاید. درست مخلوط به خصوص استفاده از ماده چسبنده مناسب و فشردگی آن؛ از وقوع چنین پدیده‌ای جلوگیری نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ متسخصات فنی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها ۵-۱-۳- مرطوب بودن سطح معبر ناحیه نورانی ایجاد شده توسط یک چراغ بر روی سطح معبرء به شکل حرف ] است. زمانی که سطح معبر مرطوب یا نمناک می‌شود. خواص بازتابی آن تغییر می‌کند و سر حرف آ باریک‌تر شده و دنباله آن ضخیم‌تر و بلندتر می‌شود. وقتی چنین تغییراتی روی می‌دهد. از ترکیب نواحی نورانی ایجاد شده توسط تاسیسات روشنایی معبر» یک الگوی درخشندگی با یکنواختی کمتر بر روی سطح ایجاد می‌شود. در این حالت یکنواختی کلی کاهش بیشتری می‌یابد در حالی که یکنواختی طولی کمتر ۳-۲- ویزگی‌های باز تاب سطح معبر کلیه ویژگی‌های بازتاب از سطح معبر با استفاده از مجموعه‌ای از ضرایب درخشندگی مشخص می شوند. ضریب درخشندگی »4 به صورت نسبت بین درخشندگی آ درنقطه‌ای از سطح معبر به شدت روشنایی افقی ۳ در همان نقطه برای یک منبع نور واحد. تعریف می‌شود. ضریب درخشندگی بستگی به نوع و ماهیت مواد به‌کار رفته در سطح معبرء موقعیت ناظر و محل منبع نور نسبت به نقطه مورد بررسی در سطح معبر دارد. (۱-۲) و ضریب درخشندگی برای انواع مختلف رویه‌های سطح معابرء از طریق اندازه‌گیری و در قالب جداولی بدست می‌آید. این جداول که در زمان انجام محاسبات درخشندگی معبر مورد استفاده قرار می‌گیرند» میزان این ضرییب را در نقاط مختلف معبر مشخص می‌کنند. در این جداول به منظور سهولت محاسبات. ضرایب درخشندگی کاهش یافته (۲) داده می‌شود که به جداول بازتاب معابر ۱ (۵016]-۲) مشهور هستند. در این جداول, مقادیر ۲ به دلیل کوچک بودن» با ضرب در ۱۰۰۰۰۲" نشان داده می‌شوند. (۲-۲) از 0.05 < ۲ ۳-۲- دسته‌بندی سطوح معابر با توجه به عوامل موثر در میزان بازتابش نور از سطوح معابر» پارامترهایی تعریف شده و سطوح بر مبنای این پارامترها دسته‌بندی شده‌اند و سپس با انجام اندازه‌گیری» جداول بازتاب مربوطه حاصل گردیده‌اند. این پارامترها که ویژگی‌های بازتاب از سطح معبر را به‌طور کامل توصیف می‌کنندء براساس میزان روشنی (درجه سفیدی یا تیرگی) سطوح و همچنین خواص آینه‌ای ( انعکاسی) سطح معبر به‌شرح زیر تعریف می‌گردند: الف - متوسط ضریب درخشندگی (00)) نشان‌دهنده درجه روشنی سطح معبر ب - ضریب انعکاس ‎)٩1(‏ نشان‌دهنده خواص آینه‌ای سطح معبر از آنجا که درمعابر مرطوبء میزان بازتاب آینه‌ای به‌دلیل پوشیده شدن سطح معبر توسط لایه‌ای از آبء متفاوت با بازتاب آینه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- پوسشس سطح معبر و تأثی رآن بر روشنایی ۳۷ ۱-۳-۲ دسته‌بندی سطوح معابر خشک با انجام دسته‌بندی سطوح معابر» می‌توان برای هرسطح و براساس خواص بازتاب آن» دسته مناسب را انتخاب و در درخشندگی معبر به‌کار گرفت. در چنین حالتی» نیاز به تعداد زیادی جداول بازتاب نبوده وکار طراحی روشنایی نیز ساده‌تر خواهد بود. در این سیستم دسته‌بندی» سطوح معابر براساس مقدار ضریب انعکاس (51) گروه‌بندی می‌گردند. در این گروه‌بندی» با پذیرش مقدار مشخصی خطاء معابر با مشخصات نزدیک به هم در یک دسته قرار گرفته و تنها با یک جدول بازتاب مشخص می‌گردند. به عبارت دیگر می‌توان به هر دستهء» یک جدول بازتاب استاندارد معین اختصاص داد تا در محاسبات درخشندگی سطوح معابر واقع در آن دسته از جدول بازتاب مربوطه استفاده شود. البته هر چه تعداد دسته‌های معابر موجود در یک سیستم دسته‌بندی کمتر باشد کار با آن راحت‌تر بوده و درعوض هر چه تعداد دسته‌های یک سیستم دسته‌بندی بیشتر باشد دقت نتایج به دست آمده نیز بیشتر خواهد بود. ۱-۱-۳-۲ سیستم دسته‌بندی استاندارد ن) در این سیستم» سطوح معابری با مقدار 51 کمتر از ۰/۴ متعلق به کلاس آح و سطوحی با 51 بیشتر از ۰/۴ متعلق به کلاس 1[ می‌باشد. جداول بازتاب استاندارد دسته‌های ۲1 و ۲11 نیز به ترتیب با ۲۱ و ۲2 نشان داده می‌شوند. جدول (۱-۲): سیستم دسته‌بندی استاندارد سک ۲-۱-۳-۲ سیستم‌های دسته‌بندی 1 و ۷ علاوه بر سیستم دسته‌بندی استاندارد ن) دو نوع دسته‌بندی 1[ و ۸ نیز تعریف شده‌اندء به نحوی که هر کدام از آزها برای سطوح برای این دسته‌بندی‌ها نیز دو مجموعه مختلف از جداول بازتاب استاندارد ‎[٩‏ و ۲ وجود دارد. جدول (۲-۲): سیستم دسته‌بندی +1 سک کح کل اک کح کح سک حکس حلص -------- صفحهٔ بعد -------- جدول (۳-۲): سیستم دسته‌بندی 8 از مقایسه جداول (۱-۲) و (۲-۲) می توان دریافت که حدود آلح در سیستم دسته‌بندی استاندارد. تقریباً همانند دسته ]ما از سیستم دسته‌بندی ۲6 بوده و دسته‌های |۳1 ‎٩11]‏ و ۳1۱۷ نیز تقریباً با دسته [آن) در سیستم دسته‌بندی استاندارد مرتبط هستند. ۳-۱-۳-۲ انتخاب سیستم دسته‌بندی سطوح معابر خشک به منظور انتخاب سیستم دسته‌بندی مناسبء مشاهده می‌گردد که سیستم دسته‌بندی 6 و ‎[٩‏ مشابه هم بوده» زیرا از یک حد [5 برای دسته‌بندی استفاده می‌کنند. ولی از آنجا که تعداد دسته‌های سیستم ۲ بیش از سیستم اج می‌باشد. لذا دقت محاسبات درخشندگی با استفاده از سیستم | بیشتر است. از طرف دیگر سبستم دسته‌بندی ۷[ نیز فقط در کشورهای اسکاندیناوی مورد استفاده لذا با توجه به موارد فوق‌الذ کر در اکتر کشورها از سیستم دسته‌بندی 1 استفاده گردیده و در کشور ما نیز ملاک عمل می‌باشد. در این سیستم» به منظور مطابقت نوع رویه‌های سطح معابر با دسته‌بندی صورت گرفتهء جدول (۳۴-۲) می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. جدول (۴-۲): تقسیم بندی رویه‌های سطح معابر منطبق بر دسته‌بندی 14 - رویه بتتی ساخته شده از سیمان بر پراکندگی بخش اعظم نور از ۸1 / - رویه آسفالتی با حداقل ۱۵ درصد مواد مصنوعی افزوده شده برای روشن سطح کردن رنگ آن (همچون کوارتزیت. لابرا دوریت و ۰۰) - رویه اسفالتی با ترکییی متشکل از حداقل ۶۰ درصد شن و ماسه دانه‌بندی بزرگتر از ۱۰ میلیمتر 2 1۷ دنه ۳ و ۱ پراکندگی و انعکاس توام نور روشن کننده رنگ رویه (معمولاً استفاده نمی‌شود) - رویه أسفالتی با مواد ترکیبی تیره‌رنگ ( همانند سنگ خارا و یا خاکستر ده ۷ آنشفشانی خرد شده) و دارای مواد پوشش‌دهنده برای صیقلی کردن سطح., تعکاس ضیف نور پس از چندماه استفاده از این رویهسطح آن زیر می‌شود (رویه معمول در سطح بزرگراهها) :ْ 00 نشان‌دهنده متوسط ضریب درخشندگی رویه سطح معبر می‌باشد. ۲-۲-۲ دسته‌بندی سطوح معابر مرطوب -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم- پوسس سطح معبر و تأثی رآن بر روشنایی ۳۹ می‌گردد به‌طوری که تا خشک شدن سطح معبرء درجه بازتاب آینه‌ای آن به شکل پیوسته و یکنواخت کاهش می‌یاید. ریزش باران یا بلافاصله بعد از آن است. البته این درجه به سطح معبر و شدت ریزش باران نیز بستگی دارد. به همین دلیل در طراحی روشنایی معابر»ء می‌بایست از دو جدول بازتاب معبر (ع۲-1201) یکی برای شرایط خشک و دیگری برای شرایط مرطوب سطح معبر استفاده گردد. ۱-۲-۳-۲ سیستم دسته‌بندی سطوح معابر مرطوب ۱۷ این سیستم برای معابر با سطوح مرطوب تعریف گردیده و متشکل از چهاردسته می‌باشد. جدول (۵-۲): سیستم دسته‌بندی ۷۷ برای معابر با سطح مرطوب 5 ۳ 0 در این سیستم» مطابقت نوع رویه‌های سطح معابر با دسته‌بندی آن می‌تواند مطابق با جدول (۶-۲) صورت پذیرد. جدول (۶-۲): مطابقت رویه‌های سطح معابر با دسته‌بندی ۱۷ دسته استاندارد 1۳ رویه آسفالتی با دانه‌بندی کوچکتر از ۱۰ میلیمتر رویه آسفالتی با دانه‌بندی ۱۰ میلیمتر و یا بزرگتر سطوح پوشیده شده با تراشه‌هایی با دانه‌بندی ۱۰ مبلیمتر و یا بزرگتر رویه بتنی با ناهمواریهای کوچک در سطح آن رویه بتنی با ناهمواریهای ایجاد شده در سطح آن بوسیله جاروب کشیدن, برش و یا سایر روشها سطح پوشیده شده با مواد مناسب برای شرایط مرطوب سطوح منفذدار و هدایت کننده آب ۲-۲-۳-۲ ملاحظاتی در به‌ کار گیری سیستم دسته‌بندی ۲۱۷ اگر سطح معبر مرطوب باشد. با زتاب از . ن بازتاب آینه‌ای بوده و دراین حالت میزان درخشندگی متوسط معبر افزایش یافته و در نتیجه خیرگی ناشی از تأسیسات روشنایی کم می‌گردد. همچنین یکنواختی طولی اغلب خوب بوده و تضعیف نمی‌گردد ولی به‌دلیل افرایش درخشندگی متوسط. همزمان با کاهش درخشندگی مینیمم» کاهش شدید در یکنواختی کلی (0مل]) ظاهر می‌گردد. ۵ می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ته ایی راد‌ها و7 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم ۴) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ایی راد‌ها و7 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ایی راد‌ها و7 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ایی راد‌ها و7 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ایی راد‌ها و7 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- 2۰ ایی راد‌ها و7 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم ۵) -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۳ ایی راد‌ها و7 -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل دوم ۵۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ تعبین کلاس‌های روشنایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- تعیی ن کلاس‌های روشنایی 2۷ مقدمه برای تأمین روشنایی معابر» باید معیار مناسب و مطلوب سنجش روشنایی در معابر مختلف تعیین شود. به این منظور باید بر اساس نوع کاربران معبر» کلاس روشنایی مناسب برای آن معبر مشخص شده و سپس با توجه به کلاس روشنایی انتخاب شده» معیار سنجش روشنایی در معبر و مقدار مطلوب برای آن تعیین شود. معیار این سنجش می‌تواند درخشندگی یا شدت روشنایی متوسط باشد. بدین منظور و برای تعیین کلاس روشنایی هر معبر دو روش وجود داشته که در این فصل به آنها پرداخته می‌شود: الف- تعیین کلاس روشنایی با استفاده از مشخصات معبر ب- تعیین کلاس روشنایی با استفاده از طبقه‌بندی معابر درون‌شهری و برون‌شهری. در روش اول» کلاس روشنایی هر معبر اعم از درون‌شهری و برون‌شهری, با استفاده از مشخصات معبر و به‌طور مستقیم تعیین می‌شود. این مشخصات دربرگیرنده کاربری معبر اعم از نوع و حجم ترافیک, هندسه ناحیه اعم از نوع, تعداد و چگونگی عوارض و همچنین تاثیر محیط و عوامل خارجی تاثیرگذار بر روشنایی معبر می‌باشد. در روش دوم ابتدا برای معابر طبقه‌بندی انجام می‌گیرد. این طبقه‌بندی برای معابر شهری براساس آیین‌نامه طراحی راه‌های شهری مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری |۱۶]| صورت پذیرفته و برای معابر برون‌شهری نیز از آیین‌نامه طرح هندسی راه‌های ایران مصوب معاونت نظارت راهبردی ریاست جمهوری |۱۵] استفاده می‌گردد. با انجام این طبقه‌بندی» هر یک از معایر درون‌شهری بر اساس مشخصاتشان در یک گروه خاص قرار می‌گیرند و سپس کلاس روشنایی مناسب برای هر گروه از معبر تعیین می‌گردد. برای راه‌های برون‌شهری نیز با توجه به آیین‌نامه مربوطه و در صورت نیاز به تامین روشنایی (مطابق فصل ۱۸)» کلاس روشنایی مناسب از بین کلاس‌های راه‌های شریانی درجه ۱ و راه‌های شریانی درجه ۲ فرعی روستایی انتخاب شده و طراحی روشنایی مطابق با ضوابط و معیارهای حاکم بر این نوع از راه‌ها صورت می‌پذیرد. بنابراین در این فصل با توجه به دو روش دکر شده در بالا و در دو بخش جداگانه, ابتدا نحوه تعیین کلاس‌های روشنایی معایر با استفاده از مشخصات معبر بیان می‌گردد. در بخش بعدی» نحوه طبقه‌بندی معابر مبتنی بر آیین‌نامه‌های وزارت راه و شهرسازی و انتخاب کلاس روشنایی مناسب منطبق بر این نوع طبقه‌بندی مورد بحث قرار می‌گیرد. در بخش سوم نیز توصیه‌های عمومی برای تامین روشنایی در آنواع راه‌ها صورت می‌پذیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳- تعیین کلاس روشنایی با استفاده از مشخصات معابر در این بخش نحوه تعیین کلاس‌های روشنایی برای معابر عمومی مختلف. براساس پارامترهای مرتبط با روشنایی معبر ذکر شده شورای عالی مسکن و شهرسازی و معاونت نظارت راهبردی ریاست جمهوری می‌باشد و بر اساس مشخصات اولیه معبر و نوع کاربری آن است. در این دسته‌بندی معابر و انتخاب کلاس مناسب برای هر دسته, دو هدف عمده زیر دنبال می‌شود. الف) انتخاب معیار روشنایی مناسب برای هر معبر با در نظر گرفتن پارامترهای زیر: - شرایط هندسی ناحیه مورد مطالعه - کاربری ناحیه - تأثیر محیط اطراف ب) انتخاب معیار روشنایی مناسب برای معبر به منظور استفاده بهینه از انرژی الکتریکی ۱-۱-۳- تعاریف ۱-۱-۱-۳ نوع کاربر به دسته‌ای از اشخاص یا وسایل نقلیه در یک ناحیه ترافیک عمومی بیرونی گفته می‌شود. ۲-۱-۱-۳ ترافیک موتوری (1) ۳-۱-۱-۳- وسایل نقلیه با سرعت کند (5) این دسته شامل وسایل نقلیه موتوری» وسایل نقلیه‌ای که توسط یک حیوان کشیده می‌شوند و یا حیوانی که شخصی بر آن سوار ۴-۱-۱-۳- دوچرخه سوارها 0) ۵-۱-۱-۳ عابرین پیاده (8) اشخاصی که به صورت پیاده یا با استفاده از صندلی چرخ‌دار در پیاده‌روها حر کت می‌کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیین کلاس‌های روشنایی ۵2۹ ۶-۱-۱-۳ سرعت متداول کاربران اصلی سرعتی که برای کاربران اصلی ناحیه مورد مطالعه؛ در نظر گرفته شده است. در معابری که ترکیبی از ترافیک موتوری و یک یا چند نوع دیگر از ترافیک وجود دارد ترافیک موتوری به عنوان کاربر اصلی پیش از طراحی سیستم روشنایی معبرء تعیین محدوده سرعت حرکت در معابر مختلف ضروری است. این سرعت در معابر مختلف اندازه‌گیری نمی‌شود.ء بلکه با استفاده از قوانین تردد در هر یک از انواع معابر تعیین می‌شود. ۷-۱-۱-۳ ناحیه مورد مطالعه بخشی از ناحیه مورد مطالعه که در آن جریان‌های ترافیک موتوری یکدیگر را قطع می‌کنند و یا متشکل از نواحی مشترکی است که دیگر کاربران نیز در ان تردد می‌کنند. ۹-۱-۱-۳ تقاطع غیرهم سطح تقاطعی که در آن حداقل یک راه از روی راه دیگر عبور کرده و برای تغییر مسیر حرکت» دارای یک یا چند معبر ماشین‌رو پیچ‌دار ۱۰-۱-۱-۳- تقاطع هم سطح امکانات کنار جاده جهت کمک به حرکت ترافیک می‌باشد. ۱۱-۱-۱-۳- حجم تردد وسایل نقلیه تعداد وسایل نقلیه‌ای که از یک نقطه مشخص, در یک زمان معین» از هر دو جهت معبر عبور می‌کنند. این مفموم با شاخص میانگین ترافیک روزانه اندازه‌گیری می‌شود. این امکان وجود دارد که مسئولین راه برای محاسبه حجم تردد وسایل نقلیه, از حجم رفت و آمد در هر باند ترافیکی استفاده کرده و سپس حجم تردد باندهای مختلف را با هم ترکیب کنند. ۱۲-۱-۱-۳- میانگین ترافیک روزانه (۸1(7) نسبت کل حجم ترافیک در تمامی روزهای یک دوره زمانی مشخص, به تعداد روزهای آن دوره زمانی. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۱۳-۱-۱-۳- سختی هدایت وسایل نقلیه اطلاعات است. ۱۴-۱-۱۳ احتمال وقوع جرم عبارت از مقایسه احتمال وقوع جرم در ناحیه ترافیکی مورد نظر با احتمال وقوع جرم در نواحی بزرگتر از آن است. از لحاظ تئوری این شاخص با داشتن آمار جرائم به دست می‌آید. ولی در عمل دست یافتن به یک راهکار واقعی برای تعیین این ۱۵-۱-۱-۳- پیچیدگی حوزه دید گاهی سیستم روشنایی معبر و یا دیگر علائم موجود در حوزه دید کاربر معبرء باعث بروز اشتباه» گیج شدن و یا لذیت او می‌شود. بروز این مساله را پیچیدگی حوزه دید می‌گویند. نمونه‌هایی از این علائم مشکل‌سازء آگهی‌های تبلیغاتی؛ پایه‌های روشنایی»؛ ساختمان‌های روشن شده و یا روشنایی زمین‌های ۱۶-۱-۱-۳- سطح درخشندگی محیط پیرامون ۱۷-۱-۱-۳-نوع آب و هوای غالب ۳۲-۱-۳- خلاصه‌ای از مراحل لازم برای تعیین کلاس روشنایی یک معبر با استفاده از مشخصات آن برای دست‌یابی به سطح روشنایی مورد نیاز هر معبرء ابتدا باید کلاس روشنایی آن معبر تعیین شود. به این منظور باید پس از مشخص کردن ناحیه ترافیک عمومی معبرء مراحل زیر دنبال شوند: الف) در این ناحیهء با توجه به وضعیت کاربران معبرء یک دسته شرایط کاربری روشنایی انتخاب می شود (جدول(۱-۳)) ب) بر اساس دسته شرایط کاربری روشنایی منتخب, ناحیه مورد مطالعه برای هر دسته تعیین می‌گردد (بند(۲-۲-۱-۲)). ج) در ناحیه مورد مطالعه با توجه به بخشی از پارامترهای ارزیابی (جدول(۲-۳)) یک محدوده احتمالی از کلاس‌های روشنایی د) با بررسی سایر پارامترهای ارزیابی (جدول(۲-۳)) و به کمک جداول با شماره زوج از پیوست ۳ یک کلاس روشنایی از محدوده کلاس‌های روشنایی مذکورء انتخاب می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ برا لاس‌های روشسنایی وشنایی را می‌توان بر اساس جدول انواع کاربر غیر مجاز دوچرخه‌سواران عابران پیاده دوچرخه‌سواران عابران پیاده ترافیک موتوری دوچرخه‌سواران ترافیک موتوری دوچرخه‌سواران ی روشنایی پارامترهای اساسی که در < رایط کاربری روشنایی مناس (۱-۳): گروه‌بندی شرایط کار کاربران در یک ناحیه مورد مه دیگر کاربران مجاز دوچرخه‌سواران عابران پیاده دوچرخه‌سواران دوچرخه‌سواران ترافیک موتوری دوچرخه‌سواران دول (۱-۳) ارائه شده‌اند, ط ب را تعریف می‌کند. بری روشنایی العه کاربر اصلی ترافیک موتوری ترافیک موتوری ترافیک موتوری دوچرخه‌سواران دوچرخه‌سواران ترافیک موتوری ترافیک موتوری دوچرخه‌سواران ترافیک موتوری دوچرخه‌سواران ۶ سرعت متداول کاربر اصلی (/) >» ۰و۶ ک > ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ مسخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۲-۲-۱-۳ ناحیه مورد مطالعه ۱-۲-۲-۱-۳- کلیات هر معبر عمومی معمولاً شامل بیش از یک ناحیه ترافیکی است. در اغلب موارد هر معبرء از یک قسمت ماشین‌رو که در مجاورت آن پیاده‌رو یا مسیر دوچرخه قرار گرفته است. تشکیل می‌گردد. هنگامی که ناحیه مورد مطالعه طوری تعریف می‌شود که تمامی قسمت‌های معبر را شامل می‌شودء توصیه‌های ذکر شده برای طراحی سیستم روشنایی نیز باید به کل ناحیه مورد مطالعه اعمال و محاسبات مربوطه نیز در آن ناحیه انجام شود. ولی اگر نواحی ترافیکی به‌صورت مجزا در نظر گرفته شوندء باید هر ناحیه‌ای جداگانه و مستقل از دیگری تعریف شده و برای هر ناحیه نیز روند محاسبات جداگانه انجام شود. برای عوارض‌راه و یا نواحی با تدابیر فیزیکی کنترل ترافیک نیز که کاربر اصلی آنها وسایل نقلیه موتوری و دوچرخه‌سواران هستند.ء جهت به‌کارگیری کلاس روشنایی توصیه شده» باید مرزهای این نواحی تعیین شوند. ۲-۲-۲-۱-۳- نواحی مورد مطالعه برای شرایط کاربری روشنایی در دسته ۰.۸1 ۸2 و ۸3 اگر در مجاورت معبرء باند اضطراری, مسیر عبور دوچرخه و یا پیاده‌رو وجود نداشته باشد. ناحیه مورد مطالعه شامل کل عرض مسیر ماشین‌رو معبر است. برای مسیرهای ماشین‌روی دوطرفه که ترافیک رفت و برگشت به‌طور فیزیکی از هم جدا شده‌اندء ناحیه مورد مطالعه شامل تمام عرض معبر با احتساب رفوژ وسط راه می‌باشد. البته اگر عرض رفوز وسط راه زیاد باشدء می‌توان دو مسیر ماشین‌رو را به‌صورت جداگانه در نظر گرفت. در صورت وجود باند اورژانس در مجاورت معبرء برای تعیین ناحیه مورد مطالعه دو راه وجود دارد: در این حالت ناحیه مورد مطالعه شامل عرض قسمت ماشین‌رو معبر به انضمام باند اورژانس می‌باشد. ب) مسیر ماشین‌رو و باندهای اورژانس جداگانه در نظر گرفته می‌شوند: در این حالت ناحیه مورد مطالعه برای مسیر ماشین‌روء کل عرض باند ترافیکی و ناحیه مورد مطالعه برای باند اورژانس» کل عرض باند اورژانس است. در صورت وجود مسیرهای عبور دوچرخه و پیاده‌رو در مجاورت معبرء برای تعیین ناحیه مورد مطالعه دو راه وجود دارد: الف) ناحیه مورد مطالعه تنها برای قسمت ماشین‌رو معبر در نظر گرفته شود. در این حالت ناحیه مورد مطالعه برای مسیر ماشین‌روء شامل عرض قسمت ماشین‌رو معبر بین جداول دو سمت معبر است. برای قسمت دوچرخه‌رو و یا پیاده‌رو معبر نیز ضریب محیط استفاده می‌شود. در مواقعی که کلاس روشنایی معبر ]۸1 بوده و در مجاورت آن نیز هیچ ناحیه ترافیکی وجود نداشته باشدء مقدار عرض باریکه محاسباتی باید با عرض باند اول ترافیکی برایر در نظر ب) مسیر ماشین‌رو و مسیرهای مربوط به عبور دوچرخه و پیاده‌رو به صورت جداگانه در نظر گرفته شود. در این حالت ناحیه مورد مطالعه برای مسیر ماشین‌رو شامل کل عرض قسمت ماشین‌رو معبر بوده و برای مسیر دوچرخه و پیاده‌رو نیز مطابق با بخش (۴-۲-۲-۱-۳) تعیین می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- تعیین کلاس‌های روسنایی ۳ ۳-۲-۲-۱-۳- نواحی مورد مطالعه برای شرایط کاربری روشنایی در دسته 1 و ۲2 اگر مسیر عبور دوچرخه یا پیاده‌رویی در مجاورت معبر وجود نداشته باشد. ناحیه مورد مطالعه» کل ناحیه ماشین‌رو معبر می‌باشد. در اینحالت» در صورت استفاده از ضریب محیط و هنگامی که کلاس روشنایی معبر ]۸۸ بوده و هیچ ناحیه ترافیکی در مجاورت آن نیز وجود نداشته باشد.ء مقدار عرض باریکه محاسباتی باید برابر با عرض باند اول ترافیکی در نظر گرفته شود. ولی اگر در مجاورت معبرء مسیر ویژه عبور دوچرخه یا پیاده‌رو وجود داشته باشد. باید مسیر ماشین‌رو معبر جدا از مسیر پیاده‌رو با دوچرخه‌رو در نظر گرفته شوند. در این حالت ناحیه مورد مطالعه برای قسمت ماشین‌رو معبر شامل کل عرض آن قسمت خواهد بود که بین جداول دو طرف معبر قرار می‌گیرد. برای قسمت پیاده‌رو و دوچرخه‌رو نیز این ناحیه مطابق با بخش (۴-۲-۲-۱-۳) تعیین می‌گردد. ۴۳-۲-۲-۱-۳- نواحی مورد مطالعه برای شرایط کاربری روشنایی در دسته ۲1 و 1 و 12 در این دسته‌ها ناحیه مورد مطالعه شامل کل عرض پیاده‌رو یا مسیر عبور دوچرخه است. برای مسیرهای عبور دوچرخه یا پیاده‌روهایی که دور از قسمت ماشین‌رو معبر هستندء می‌توان ناحیه مورد مطالعه را تا حدی که شامل یک باریکه ۲ متری در هر طرف مسیر گرددء وسعت داد. در جاهائی هم‌که مسیرهای عبور دوچرخه و پیاده‌رو در مجاور هم قرار دارند» کل عرض هر دو مسیر را می‌توان به‌صورت یک ناحیه در نظر گرفت. ۵-۲-۲-۱-۳- نواحی مورد مطالعه برای شرایط کاربری روشنایی در دسته 101و ۱2 و 13 اگر مسیر پیاده‌رو به‌صورت مجزا وجود نداشته باشد. ناحیه مورد مطالعه متشکل از کل سطح مشترکی خواهد بود که توسط کاربران معبر استفاده شده است و به ساختمان‌ها و املاک اطراف» محدود می‌گردد. ولی در صورت وجود مسیر پیاده‌رو در مجاورت معبرء برای تعیین ناحیه مورد مطالعه دو راه موجود است: در این حالت ناحیه مورد مطالعه شامل کل عرض قسمت ماشین‌رو معبر و پیاده‌رو است که می‌تواند شامل شانه‌راه یا حاشیه معبر نیز باشد. این ناحیه به ساختمان‌های اطراف یا املاکی که مستقیما در مجاورت ناحیه هستندء محدود می‌شود. ب) مسیر ماشین‌رو و پیاده رو جداگانه در نظر گرفته می‌شوند: ناحیه مورد مطالعه برای مسیر ماشین‌رو معبر شامل کل عرض مسیر ماشین‌رو بین حاشیه‌های معبر است. ۶-۲-۲-۱-۳- ناحیه مورد مطالعه برای شرایط کاربری روشنایی در دسته 14 در این دسته» ناحیه مورد مطالعهء کل سطح مشترکی است که به ساختمان‌ها یا املاکی که مستقیما در مجاورت ناحیه قرار دارند. محدود می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ مشخصات قی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۷-۲-۲-۱-۳- ناحیه مورد مطالعه برای عوارض راه اگر هیچ مسیر عبور دوچرخه یا پیاده‌رو در مجاورت معبر قرار نداشته باشد. ناحیه مورد مطالعه شامل کل عرض مسیر ماشین‌رو معبر است. همچنین اگر وسایل نقلیه در بعضی شرایط کاربری» مجاز به عبور از روی جزیره مرکزی یک میدان یا تقاطع باشندء ناحیه مورد مطالعه باید شامل جزیره مرکزی نیز باشد. در این حالات, مرز بین ناحیه مورد مطالعه و ناحیه دسترسی معبر باید مشخص شود. ولی درصورت وجود مسیر عبور دوچرخه یا پیاده‌رو در مجاورت معبرء تعیین ناحیه مورد مطالعه به دو طریق می‌تواند صورت پذیرد: در این حالت, ناحیه مورد مطالعه شامل کل عرض قسمت ماشین‌رو معبر و پیاده‌رو است که می‌تواند شامل حاشیه معبر یا شانه راه نیز باشد. این ناحیه به ساختمان‌های اطراف یا املاکی که مستقیما در مجاورت ناحیه هستندء محدود می‌شود. ب) مسیر ماشین‌رو و مسیرهای عبور دوچرخه یا پیاده‌رو به صورت جداگانه در نظر گرفته می‌شوند: در این حالت, ناحیه مورد مطالعه برای مسیر ماشین‌رو معبر شامل کل عرض مسیر ماشین رو معبر بوده و برای مسیر دوچرخه‌رو یا پیاده‌رو نیز مطابق با بخش (۴-۲-۲-۱-۳) تعیین می‌گردد. ۸-۲-۲-۱-۳- ناحیه مورد مطالعه برای محل‌های اعمال تدابیر کنترل ترافیک در این حالت ناحیه مورد مطالعهء همان محلی است که تدابیر کنترل ترافیک در آن اعمال شده است و باید مرز بین این ناحیه و راه دسترسی به آن تعیین شود. همچنین اگر بین محل‌های اعمال تدابیر کنترل ترافیک در یک معبرء فاصله قابل توجهی وجود داشته باشدء باید هر کدام از آن‌ها به عنوان ناحیه مورد مطالعه مجزا در نظر گرفته شوند. در این صورت» نواحی مورد مطالعه دقیقا در محل‌های اعمال تدابیر کنترل ترافیک خواهند بود. در جایی هم که محل‌های اعمال تدابیر کنترل ترافیک نزدیک به هم هستندء این محل‌ها و معبر بین آن‌ها را می‌توان در یک ناحیه» به‌صورت مجتمع در نظر گرفت تا کلاس روشنایی یکسانی برای آن‌ها اعمال شود. ۹-۳۲-۳۲-۱-۳- ناحیه مورد مطالعه برای محل عبور عابر پیاده از عرض معبر در این حالت ناحیه مورد مطالعهء شامل سطح مشخصی از قسمت ماشین‌رو معبر که با خطکشی مشخص گردیده به همراه امتداد این ناحیه در عرض پیاده‌رو می‌باشد. ولی اگر عرض ناحیه خطکشی کمتر از عرض پیاده‌رو باشدء امتداد این ناحیه به جای کل عرض پیاده‌ری فقط به اندازه عرض ناحیهٌ خط‌کشی ادامه می‌یاید. ۳-۱-۳- تعیین کلاس‌های روشنایی در هر دسته از سرایط کاربری روشنایی برای هر دسته از شرایط کاربری روشنایی مشخص شده در جدول (۱-۳) و با توجه به برخی پارامترهای ارزیابی مشخص شده در جدول (۲-۳)» کلاس روشنایی مربوطه با استفاده از جدول‌های پیوست (جداول (پ-۱-۳) تا (پ-۲۰-۳)) تعیین می‌گردد. ۱-۳-۱-۳ پارامترهای ارزیابی برای تعیین کلاس‌های روشنایی نیاز به مشخص کردن پارامترهای ارزیابی معبر می‌باشد. بدین منظور در جدول (۲-۳) لیستی از این پارامترها به همراه حالت‌ها و مقادیر احتمالی آن‌ها ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم - تعیی نکلاس‌های روشنایی تأثیر محیط و عوامل خارجی جدول (۲-۳): پارامترهای ارزیابی پارامتر انواع تقاطع‌ها فاصله تقاطع‌های غیرهم‌سطح و تراکم تقاطع‌های هم سطح وجود عوارض راه وجود تدابیر کنترل ترافیک فیزیکی در معبر حجم تردد وسایل نقلیه موتوری در یک روز پارک وسایل نقلیه احتمال وقوع جرم سطح درخشندگی محیط اطراف نوع آب و هوای غالب خاص تقاطع‌های هم‌سطح زره وود کمتر از ۳ تقاطع هم‌سطح در هر کیلومتر بزرگتر یا مساوی ۳ تقاطع هم‌سطح در هر کیلومتر بلی بلی بد که 5 بالا بالا بیش از نرمال مجاز ضروری بیش از نرمال بالا در روستا (کم) در شهر (متوسط) در مرکز شهر (زیاد) ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ مسخصات فنی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها ۳-۳-۱-۳ روش تعیین کلاسهای روشنایی در جداول پیوست۳ به ازای هر کدام از دسته های شرایط کاربری روشنایی (جدول (۱-۳)) و با توجه به برخی از پارامترهای زوج )) در جدول شماره فردء با توجه به برخی از پارامترهای ارزیابی ناحیه (جدول( ۲-۳)) ۳ کلاس روشنایی برای ناحیه مورد نظر توصیه شده است. سپس با توجه به برخی دیگر از پارامترهای ارزیابی ناحیه مربوطه(جدول(۲-۳))» از جدول با شماره زوج» یکی از جدول فرد به روش زیر انتخاب می‌گردد: - اگر در جدول زوج» جهت پیکان منتخب به سمت چپ باشد. در جدول فرد مربوطه, کلاس روشنایی منتخب, کلاس واقع در سمت چپ از بخش انتخاب شده» خواهد بود. - اگر در جدول زوج» جهت پیکان منتخب به سمت راست باشد.ء در جدول فرد مربوطه» کلاس روشنایی منتخب» کلاس واقع در سمت راست از بخش انتخاب شده» خواهد بود. انتخاب شده» خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- تعیی ن کلاس‌های روشنایی ۷ ۳-۳ تعیین کلاس روشنایی با استفاده از طبقه‌بندی معابر در این بخش روش تعیین کلاس روشنایی با استفاده از طبقه‌بندی معابر ارائه می‌شود. بدین منظور برای تعیین کلاس هر معبر ابتدا روش طبقه‌بندی معابر توضیح داده شده و سپس جداول لازم برای تعیین کلاس روشنایی برای معبری که در هر طبقه قرار گرفته استء ارائه می‌شود. ۱-۲-۳- طبقه‌بندی معابر این بخش به طبقه‌بندی معابر درون‌شهری و برون‌شهری بر اساس دو آیین‌نامه طراحی راه‌های شهری, مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری [۱۶] و همجنین آیین‌نامه طرح هندسی راه‌های ایران [۱۵] اختصاص دارد. به کمک مفاهیم ارائه شده در این بخش می‌توان معابر موجود را طبقه‌بندی نمود و سپس با مشخص بودن طبقه هر معبر و مشخصات آن. کلاس روشنایی مناسب آن را تعیین نمود. معیار روشنایی برای کلاس روشنایی مربوط به هر معبر از جدول مربوطه که در فصل چهارم ارائه شده است. انتخاب می‌گردد. ۱-۱-۲-۳- تعاریف ۱-۱-۱-۲-۳- راه و خیابان مجموعه‌ای است که برای عبور وسایل نقلیه موتوری» دوچرخه و پیاده ساخته می‌شود. به راه» در داخل آبادانی‌هاء خیابان نیز اطلاقی می‌شودء مگر در مورد راه‌هایی که عملکرد برون شهری داشته ولی از داخل این مناطق می‌گذرند (راه‌های شریانی درجه 4۱ که اطلاق خیابان به آنها معمول نیست. ۲-۱-۱-۲-۳- راه شریانی راهی است که در طراحی و بهره‌برداری از آن» به نیازهای وسایل نقلیه موتوری برتری می‌دهند. برای رعایت این برتری» عبور پیاده از عرض راه کنترل و تنظیم می‌شود. ۳-۱-۱-۲-۳- خیابان محلی خیابانی است که در طراحی و بهره‌برداری از آن نیازهای وسایل نقلیه موتوری» دوچرخه‌سوار و پیاده با اهمیت یکسان رعایت می‌شود. برای رعایت حال پیاده و دوچرخه‌سواران» سرعت وسایل نقلیه موتوری در خیابان‌ها پایین نگهداشته می‌شود. ۴-۱-۱-۲ هسته شهری قطعه‌ای از شهر است که هیچ راه شریانی از داخل آن نمی‌گذرد. ۵-۱-۱-۲-۳- راه شریانی درجه ۱ راهی است که در طراحی و بهره‌برداری از آن به جابجایی وسایل نقلیه موتوری برتری داده می‌شود. برای رعایت این برتری, دسترسی وسایل نقلیه موتوری و همچنین عبور پیاده‌ها از عرض راه تنظیم می‌شود. راه‌های شریانی درجه ۱ دارای عملکرد برون‌شهری است. اینگونه راه‌ها با اعمال درجات مختلفی در کنترل دسترسی, به آزادراه» بزرگراه و راه عبوری دسته‌بندی می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۱-۱-۲-۳- آزادراه راهی است که در تمام طول آن ترافیک دو طرف به طور فیزیکی از یکدیگر جداست و جریان ترافیک در آن بدون وقفه (آزاد) است. یعنی وسایل نقلیه موتوری جز در تصادف‌ها و راه‌بندان‌هاء ناچار به توقف نمی‌شوند. برای تأمین چنین وضیتی» وجود تقاطع همسطح مجاز نیست و نحوه صحیح ورود و خروج وسایل نقلیه طراحی می‌شود. ۷-۱-۱-۲-۳- بزرگ‌راه راهی است که ترافیک دو طرف آن به طور فیزیکی از یکدیگر جداست و در طول‌های قابل ملاحظه‌ای از آن می‌توان جریان ترافیک را پیوسته فرض کرد. برای تأمین چنین وضعیتی نحوه صحیح ورود و خروج وسایل نقلیه طراحی می‌شود. بزرگ‌راه می‌تواند معدودی تقاطع همسطح داشته باشد. به شرطی که فاصله تقاطع‌ها از یکدیگر حداقل ۲/۵ کیلومتر باشد. ۸-۱-۱-۲-۳-راه عبوری ادامه راه‌های برون شهری دوخطه دوطرفه در داخل شهرها (شهرهای معمولاً کوچک و متوسط) یا روستاها در زمره راه‌های درون‌شهری هستندء به شرط آن‌که عملکرد عبوری آن در داخل شهر یا روستا نیز حفظ شود. برای حفظ این عملکرد. ورود و خروج وسایل نقلیه به آن کاملاً تنظیم و طراحی می‌شود و فاصله تقاطع‌های همسطح آن از یکدیگر کمتر از حدود ۲/۵ کیلومتر است. در راه‌های برون شهری نیز در صورت نیاز به تامین روشنایی» راه‌های اصلی در این طبقه قرار می‌گیرند. ۹-۱-۱-۲-۳- راه شریانی درجه دو راهی است که در طراحی و بهره‌برداری از آن» به جابجایی و دسترسی وسایل نقلیه موتوری برتری داده می‌شود. برای رعایت این برتری» حرکت پیاده‌ها از عرض خیابان کنترل می‌شود. راههای شریانی درجه ۲ معمولا دارای کاربری درون شهری است و شبکه اصلی راه‌های درون شهری را تشکیل می‌دهد. ولی در راه‌های برون‌شهری, راه‌های شریانی درجه ۲ فرعی روستایی در زمره راه‌های فرعی آن می‌باشد. ۱۰-۱-۱-۲-۳- سرعت مجاز حداکثر و یا حداقل سرعتی است که رانندگان وسایل نقلیه به موجب قوانین و مقررات موظف به رعایت آن هستند. ۱۱-۱-۱-۲-۳- سرعت طرح حداکثر سرعت ایمن وسایل نقلیه در بهترین وضعیت جوی و ترافیکی است. سرعت طرحء مبنای طرح هندسی راه است. ۱۳-۱-۱-۲-۳- حوزه‌های محیطی نواحی و یا محدوده‌هایی که به دلیل فعالیت‌های خاص صورت گرفته و یا برنامه‌ریزی شده در آنها محدودیت‌هایی برای نورهای مزاحم توصیه می‌گردد. این مناطق طبق طبقه‌بندی‌های انجام شده با ,۳ تا رت نشان داده می‌شوند. ۱۳-۱-۱-۲-۳- راه مرکز تجمع شهری راهی بسیار پر رفت و آمد که در مرکز تجمع شهری قرار داشته و کاربری اصلی آن برای اشخاص پیاده و دوچرخه‌سوار می‌باشد. ۲-۱-۳-۳ طبقه‌بندی راه‌های درون‌شهری و برون‌شهری این طبقه‌بندی با توجه به عوامل و مشخصه‌های زیر صورت می‌گیرد: - از نظر عملکرد ترافیکی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیی ن کلاس‌های روشسنایی ۸۹ - از نظر نقش راه‌های شهری در فعالیت‌های روزمره شهری و محیط اطراف آن الف- عملکرد ترافیکی طراحی شبکه راه‌های درون‌شهری و طرح‌ریزی یا سامان‌دهی آبادانی‌های اطراف آن (شهرسازی) باید به صورت یکپارچه انجام گیرد. بدون رعایت این یکپارچگی, آبادانی‌های جدید گرفتار مشکلات ترافیکی بافت‌های پر خواهند شد و طرح‌های سامان‌دهی بافت‌های پر به نتایج مورد نظر دست نخواهد یافت. لذا در این راستاء طرح‌ریزی توام شهر و شبکه راه‌ها به طبقه‌بندی نباز دارد تا بدون آن که وارد جزئیات شهرسازی و مهندسی ترافیک شود. بتواند این دو تخصص متفاوت را بر پایه مفاهیمی مشترک به یکدیگر مرتبط کند. علاوه بر این» طبقه‌بندی باید برای رانندگان وسایل نقلیه موتوری گویا باشد. طبقه‌بندی روشن به رانندگان آموزش می‌دهد که می‌کند. بر این مبناء راه‌های درون‌شهری از نظر عملکرد ترافیکی به دو طبقه کلی شریانی و محلی تقسیم می‌شوند. در صورتی که در راه‌های برون‌شهری طراحی معبر بر اساس عملکرد ترافیکی آن صورت می‌پذیرد. از نظر نحوه تعیین مشخصات هندسی, راه‌های درون‌شهری به سه گروه کلی "راه‌های شریانی درجه ۰*۱ آراه‌های شریانی درجه ۲" و "خیابان‌های محلی " تقسیم می‌شوند. راه‌های برون‌شهری نیز فقط در گروه "راه‌های شریانی درجه ۱" و آراه‌های شریانی درجه ۲ فرعی روستایی" قرار می‌گیرند. ج- نقش‌های مختلف راه‌های درون‌شهری و برون‌شهری برای راه‌های درون‌شهری شش نقش اصلی» به شرح زیرء مورد نظر است: ۱- فراهم آوردن امکان جابجایی سریع برای وسایل نقلیه موتوری (نقش جابجایی) ۲- فراهم آوردن امکان دسترسی وسایل نقلیه موتوری به بناها و تأسیسات (نقش دسترسی) ۳- ایجاد بستری برای ارتباط‌های اجتماعی نظیر کار» گردش, بازی و ملاقات (نقش اجتماعی) ۴- شکل دادن به ساختار معماری (نقش معماری شهری) ۵- تأثیر در آب و هوای محیط اطراف راه (نقش تأثیرات آب و هوایی) برای راه‌های برون‌شهری دو نقش جابجایی و دسترسی مدنظر بوده که نقش اصلی در این نوع معابر جابجایی می‌باشد. برای کلیه راه‌ها معمولا بیش از یک نقش مورد نظر می‌باشد و بعضی از این نقش‌ها با یکدیگر در تعارض خواهند بود. تعیین گروه‌بندی و اجزای راه در هنگام طراحی آن و با توجه به همه نقش‌هایی که عملا برای آن در نظر گرفته می‌شود. صورت -------- صفحهٔ بعد -------- نقش جابجایی را می‌توان با سرعت و میزان ترافیک موتوری سنجید. هرچه تعداد وسایل نقلیه زیادتری بتوانند با سرعت بیشتری جایجا شونده نقش جابجایی راه بیشتر است. نقش دسترسی را می‌توان برحسب تعداد دسترسی‌ها و امکانات پارکینگ حاشیه‌ای سنجید. هر چه تعداد تقاطع‌ها و ورودی‌ها و خروجی‌ها در راهی زیادتر باشد. نقش دسترسی آن بیشتر است. جابجایی و دسترسی با یکدیگر در تعارض می‌باشند و با افزایش نقش نقش اجتماعی خیابان را می‌توان برحسب میزان جداکنندگی آن سنجید. هرچه پیاده‌ها و دوچرخه‌سواران بتوانند آسان‌تر از عرض خیابان عبور کنندء نقش اجتماعی خیابان بیشتر است. نقش اجتماعی با نقش جابجایی به شدت تعارض دارد. هرچه عرض سواره‌رو و حجم ترافیک موتوری زیادتر باشد. آزادی حرکت پیاده‌ها از عرض خیابان کمتر است. بنابراین طبقه‌بندی راه‌ها براساس اهمیت هر یک از سه نقش فوق‌الذکر و با توجه به تقسیم‌یندی مشخصه‌های هندسی آنهاء به شرح زیر تعریف می‌شود: الف- در راه‌های شریانی درجه ۱ء تنها جابجایی نقش اصلی است و نقش‌های دسترسی و اجتماعی به نفع آن تنظیم می‌شوند. ب- در راه‌های شریانی درجه ۲ نقش‌های جابجایی و دسترسی هر دو اصلی هستند و نقش اجتماعی راه به نفع این دو نقش چ- در خیابان‌های محلی, هر سه نقش جابجایی» دسترسی و اجتماعی اصلی هستند و به آن توجه یکسان می‌شود. از انجا که به‌طور طبیعی غلبه با وسایل نقلیه موتوری است. رعایت نقش اجتماعی ایجاب می‌کند که سرعت و حجم ترافیک موتوری به شدت ۱-۲-۱-۲-۳- راه‌های شریانی درجه ۱ در راه‌های شریانی درجه ۱ به نقش جابجایی برتری اصلی داده می‌شود. بنابراین عملکرد اصلی راه‌های شریانی درجه ۱ عبارت از ارتباط دادن مناطق دور شهرهای بزرگ با یکدیگر و اتصال شبکه راه‌های درون شهری به شبکه راه‌های برون شهری در شهرهای کوچک است. اهم راه‌های برون‌شهری در دسته راه‌های شریانی درجه ۱ می‌باشند. همجنین آن دسته از راه‌های شریانی درجه ۱ که از داخل شهرها گذشته و عملکرد اصلی آن یعنی جابجایی سریعء حفظ گرددء در زمره راه‌های درون‌شهری خواهد بود. حداکثر سرعت مجاز در راه‌های شریانی درجه ۱ در شب بیش از ۷۰ کیلومتر در ساعت تعیین می‌شود. ب- نقش دسترسی کنترل دسترسی‌ها اساسی‌ترین مشخصه هندسی این نوع راه‌هاست. در این راه‌هاء پارکینگ حاشیه‌ای مجاز نیست. تقاطع‌های همسطح نیز برای اینگونه راه‌ها مناسب نمی‌باشند و در مواردی که به ناچار از این نوع تقاطع‌ها استفاده شود.ء باید حتی‌المقدور به تعداد کم و فواصل زیاد باشد. همچنین شمار ورودی‌ها و خروجی‌ها باید محدود بوده و چنان طراحی شود که ترافیک ورودی و خروجی موجب وقفه در ترافیک عبوری نشود. به این ترتیب» کنترل دسترسی‌ها به نحوی است که می‌تواند در طول‌های قابل ملاحظه‌ای از رأه» جریان ترافیک را پیوسته فرض کرد. با اعمال درجات مختلفی از کنترل دسترسی, راه‌های شریانی درجه ۱ به آنواع زیر دسته‌بندی می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیین کلاس‌های روشنایی ۳۱ - آزادراه - بزرگ‌راه - راه عبوری هر سه نوع راه شریانی درجه ۱ قبلاً تعریف شده است. در اینجا توضیح بیشتری در مورد راه‌های عبوری درون‌شهری» یعنی ادامه راه‌های دو خطه دو طرفه برون شهری در داخل شهرها داده می‌شود. اغلب راه‌های برون شهری,» صرفنظر از استاندارد هندسی آنها دارای عملکرد شریانی درجه ۱ می‌باشند. اماء آن دسته از این راه‌ها که جزء آزادراه و بزرگ‌راه محسوب نمی‌شوند. معمولاً هنگام عبور از داخل شهرهاء به دلیل عدم کنترل دسترسی‌هاء عملکرد شریانی درجه ۱ خود را از دست می‌دهند و به صورت راه شریانی درجه ۲ یا محلی درمی‌آیند. بنابراین در صورتی که کنترل دسترسی به راه‌های دو خطه دو طرفه, حداقل در حدود استانداردهای کنترل دسترسی برای بزرگراه‌ها در نظر گرفته شودء جریان ترافیک» پیوستگی و سرعت خود را حفظ می‌کند و این راه‌ها در داخل شهرها نیز به صورت شریانی درجه ۱ عمل خواهند کرد. راه‌های عبوری برون‌شهری نیز فقط مشتمل بر راه‌های اصلی می‌باشد. نقش اجتماعی با عملکرد اصلی راه‌های شریانی درجه ۱ عمیقاً تضاد دارد و برای این راه‌ها هیچ نقش اجتماعی در نظر گرفته نمی‌شود. این راه‌ها مانند کانال‌های جداکننده‌ای» ارتباط بین دو طرف خود را قطع می‌کنند. برای کنترل کردن نقش اجتماعی راه‌های شریانی درجه ۱ء پیاده‌ها و دوچرخه‌سواران نبایده جز به صورت غیر همسطح, از عرض راه بگذرند. ۲-۲-۱-۲-۳- راه‌های شسریانی درجه ۲ (خیابان‌های شریانی) الف- نقش جابجایی و دسترسی در راه‌های شریانی درجه ۲ جابجایی یک نقش اصلی است ولیء برخلاف راه‌های شریانی درجه ۱ تنها نقش اصلی نیست و باید با نقش دسترسی که آن هم اصلی است رقابت کند. به دلیل تعارضی که بین نقش‌های دسترسی و جابجایی وجود دار هرچه دسترسی بیشتری فراهم شود. از کارایی راه در جابجا کردن وسایل نقلیه کاسته می‌شود. سرعت مجاز حرکت وسایل نقلیه در راه‌های شریانی درجه ۲ در شبء بین ۳۰ تا ۷۰ کیلومتر در ساعت می‌باشد. راه‌های شریانی درجه ۲ شبکه اصلی ارتباطی درون‌شهری را تشکیل می‌دهد. چنین شبکه‌ای, تا حدی که برای محدود نگهداشتن تعداد دسترسی‌ها در این راه‌ها ضرورت داردء می‌تواند ساختاری سلسله مراتبی داشته باشد. در ساختار سلسله مراتبی» خیابان‌های شریانی کم اهمیت‌تر (با طول کوتاه‌تر و حجم ترافیک کمتر) از خیابان‌های مهم‌تر (با طول و حجم ترافیک بیشتر) منشعب می‌شوند. اجزای ساختار سلسله مراتبی را می‌توان به ترتیب اهمیت با نام‌های اصلی و فرعی (انشعابی) مشخص کرد. وجود سلسله مراتب در شبکه راه‌های شهری نه به دلیل ساخت خوشه‌ای ارتباطات شهری, بلکه به دلیل تعارض دو نقش جابجایی و دسترسی با یکدیگر است. به عبارتی دیگرء ساختار سلسله مراتبی راه‌ها به خودی خود ضابطه‌ای نیست که در نظر گرفتن همه مراتب آن در همه جا ضروری باشد. بلکه» رعایت کردن ضوابط کنترل دسترسی‌ها ممکن است چنین ساختاری را به شبکه راه‌های شهری بدهد. شبکه راه‌های شریانی درجه ۲ درون‌شهری به راه‌های شریانی درجه ۱ و بین شهری, شبکه خیابان‌های محلی و سایر جاذبه‌های مهم ترافیکی متصل می‌شود. در راه‌های برون‌شهری» شریانی درجه ۲ فرعی روستایی در زمره راه‌های فرعی آن می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳/۳ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها در راه‌های شریانی درجه ۲ برتری به جابجایی و دسترسی وسایل نقلیه موتوری داده می‌شود. چون نقش اجتماعی با نقش جابجایی در تعارض است. باید از ظهور وضعیتی که چنین نقشی را به خیابان تحمیل می‌کند. جلوگیری شود. زیرا اگر خیابان دارای نقش اجتماعی شود از انجام نقش‌های اصلی که برای آن احداث شده باز می‌ماند. برای کنترل نقش اجتماعی در راه‌های شریانی درجه ۲ دو دسته راه‌حل وجود دارد: - کنترل نوع کاربری‌های اطراف و میزان تراکم آنها - تنظیم عبور پیاده‌ها از عرض خیابان در طراحی آبادانی‌های جدید.ء برای ساماندهی بافت‌های پر و تغییر کاربری‌ها باید کاربری‌هایی در اطراف خیابان‌های شریانی قرار داده شود که سفرسازی کمتری داشته باشد. مخصوصاً باید رعایت شود که فعالیت‌های مربوط به کاربری‌های واقع در یک سمت عبور پیاده‌ها از عرض راه‌های شریانی درجه ۲ باید تنظیم شود. نحوه تنظیم و نوع تأسیساتی که برای عبور پیاده‌ها از عرض معبر تعبیه شده است. به حجم و سرعت ترافیک موتوری و همچنین میزان آمد و شد پیاده‌ها از عرض خیابان بستگی دارد. برای ایمنی و تنظیم عبور پیاده‌ها از خط کشی, تابلو چراغ راهنماء چراغ مخصوص پیاده‌هاء روگذر یا زیرگذر و نرده‌کشی استفاده می‌شود. ۳-۲-۱-۲-۳- خیابان‌های محلی حرکت وسایل نقلیه موتوری در خیابان‌های محلی باید به نحوی تنظیم شود که این خیابان‌ها به صورت عاملی جداکننده در سرعت حرکت وسایل نقلیه در خیابان‌های محلی باید کم و به اندازه‌ای باشد که خیابان بنواند به نقش اجتماعی خود عمل کند. حداکثر سرعت مجاز برای خیابان‌های محلی واقع در مناطق مسکونی و تجاری و سایر مناطق پر آمد و رفت پیاده‌هاء ۳۰ کیلومتر در یکی از نقش‌های اصلی خیابان‌های محلی» فراهم آوردن دسترسی برای وسایل نقلیه موتوری است. اما این نقش باید با توجه به نقش اجتماعی خیابان و نیازهای محیطی هسته شهری تنظیم شود. برای این منظور شبکه خیابان‌های محلی باید طوری طراحی شود که وسایل نقلیه موتوری که کاری در محل ندارند از پارکینگ حاشیه‌ای این خیابان‌ها استفاده نکنند. ممکن است تنظیم دسترسی‌ها و همچنین رعایت شرایط زیست محیطی ایجاب کند که شبکه خیابان‌های محلی در داخل هسته‌های شهری بزرگترء از یک ساختار سلسله مرآتبی پیروی کند. به این معنی که خیابان‌های محلی کم اهمیت‌تر (با طول کوتاه‌تر و حجم ترافیک کمتر) از خیابان‌های مهمتر (با طول و حجم ترافیک بیشتری) منشعب شود. اجزای ساختار سلسله مراتبی را می‌توان به ترتیب اهمیت با نام‌های اصلی و فرعی (انشعابی) مشخص کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- نعیی ن کلاس‌های روشنایی ۳۳ در خیابان‌های محلی» پیاده‌ها مجازند در هر نقطه‌ای که بخواهند از عرض خیابان عبور کنند. به منظور آسان و ایمن کردن عبور پیاده‌ها از عرض خیابان‌های محلی, عرض سواره‌رو این خیابان‌ها کم در نظر گرفته می‌شود. حداکثر ظرفیت در خیابان‌های محلی نه براساس راحتی عبور وسایل نقلیه موتوری, بلکه با رعایت حال پیاده‌ها در عبور از عرض خیابان تعیین می‌شود. مشخحص و9 جداً از سواره‌رو است. در خیابان‌هایی که ترافیک موتوری.؛ دوچرخه‌ها و پیاده‌ها از سطح مشترکی استفاده می‌کنند (کوچه‌ها)» حداکثر سرعت مجاز وسایل نقلیه موتوری ۱۵ کیلومتر در ساعت تعیین می‌شود. چنین خیابان‌هایی باید با طرح متفاوت خود از سایر خیابان‌های محلی متمایز شوند. ۳-۱-۲-۳ معیارهای طبقه‌بندی معابر فعالیت‌های اصلی در راه‌ها می‌باشد. این معیارهاء در جداول (۳-۲۳) و (۳-۲) جمع‌بندی گردیده است. جدول (۳-۳): کنترل فعالیت‌های اصلی در راه‌ها فعالیت طبقه‌بندی راه جدول (۴-۳): سرعت‌های مجاز و سرعت‌های طرح برای انواع راه‌ها ۰. محا: ۰.۰ طبقه‌بندی راه سرعت مجار سرعت طرح (کیلومتر در ساعت) (کیلومتر در ساعت) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۲-۲-۳ مطابقت کلاس روشنایی معابر با طبقه‌بندی آن‌ها در این بخش نحوه انتخاب کلاس‌های روشنایی ک ۳ 9 ۱1۲۳ برای معابر مختلف که بر اساس آیین‌نامه‌های وزارت راه و9 بخش, می‌توان کلاس روشنایی معبر را به‌صورت مستقل و بدون انجام مراحل ذکر شده در بخش (۱-۳) تعیین کرد. همچنین برای ۱-۲-۲-۳ مقایسه کلاس‌های روشنایی مختلف از لحا ظ سطوح روشنایی گاهی در طراحی روشنایی» ممکن است پارامترهای طراحی معبر اصلی با پارامترهای طراحی نواحی مجاور آن مانند پیاده‌روها و مسیرهای مخصوص دوچرخه متفاوت باشد. در چنین موقعیت‌هایی لازم است که کلاس‌های روشنایی برای نواحی مجاور هم تعیین شود. در جدول (۵-۳) کلاس‌های روشنایی استاندارد از لحاظ سطح روشنایی با هم مقایسه شده‌اند. برای این مقایسه در هر ردیف جدول (۵-۳): مقایسه کلاس‌های روشنایی مختلف از لحاظ سطح روشنایی 0 0 1 کت تا تا -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم- ۲-۲-۲-۳ در جدول طبقه‌بندی شریانی درجه #توجه: در راه‌ها بزرگراه در این . راه‌های ارتباط د می‌باشد. تعیی ن کلاس‌های روشسنایی - کلاس روشنایی برای راه‌ها (۶-۳) کلاس‌های روشنایی برا جدول( - دسترسی محدود - معابری برای حرکت ترافیک با سرعت بالا و در مسافت‌های طولانی؛ برای کاربران راه‌های شهری طولانی» سرعت محاز ۴۵ تا ۰۷۰1111/10 حاشیه‌ای ممنوع و یا محدود. عبور پیاده از عرض راه به صورت غیر هم‌سطح و یا کنترل‌شده - راه‌های ارتباط دهنده ما بین راه‌های اصلی شهری و یا بین روستا و راه‌های شهری, دارای ترافیک عبوری محلی, امکان دسترسی به محیط اطراف و دارای تقاطع‌های زیاد ی برون شهری و با توجه به طبقه‌بندی ا: جدول خواهند داشت. راه‌های برون شهری کلاس روشنایی راه‌های برون شهری فر. هنده روستاهای بزرگ به راه‌های شهری : سس سریانی ارائه شده است. های روشنایی معابر برای راه‌های شریانی غیر هم‌سطح می‌باشد. فاصله بین تقاطع‌های هم‌سطح بزرگتر یا مساوی ۳۸۲ فاصله بین تقاطع‌های هم‌سطح بین ۲/۵ تا ۳ کیلومتر برای بزرگراه» کمتر از ۲/۵ کیلومتر برای راه عبوری باندهای اضطراری یا شانه‌راه واقع در کنار باندهای ماشین‌رو اصلی معبر - سرعت مجاز ۳۰ تا /۴۵1۱. با رفت و آمد زیاد اشخاص - راه‌های ارتباط دهنده مناطق مسکونی یا صنعتی با سرعت محاز ۳۰ تا ۰۴۵1۱۱۱/1۱ رفت و آمد بسیار کم اشخاص پیاده و پارکینگ‌های حاشیه‌ای بدون کنترل - راه‌های ارتباط دهنده روستاهای بزرگ به راه‌های شهمری - راه‌های ارتباط دهنده روستاهای کوچک به راه‌های شهری» این راه‌ها معمولا" کم‌عرض و قابلیت عبور دو خودرو از کنار هم را ندارند ۴ راه‌های شریانی اعم از آزادراه و بزرگراه» کلاس روشنایی هه و درجه ۲ نیز کلاس روشنایی همانند شریانی درجه ۱ بزرگراه! نی درجه ۲ فرعی روستایی می‌باشد به طوریکه راه‌های فرعی ۳۵ ت75 کلاس روشنایی 2 با ۱۷1۳4۳ ۱۷1۳3 جه ۱ آزادراه و دول خواهند اس روشنایی اه‌های شهری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ متسخصات فنی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها ۳-۲-۲-۳ کلاس روشنایی برای عوارض راه جدول (۷-۳) با استفاده از کلاس‌های تنل کلاس‌های روشنایی عوارض راه واقع در مسیرهای ترافیکی (راه‌های شریانی) را ارائه می‌دهد. همچنین در این جدول چگونگی ارتباط کلاس روشنایی راه‌های دسترسی به عوارض راه نیز مشخص می‌گردد. در اینحالت وقتی مسیرهای ترافیکی مختلفی با کلاس‌های روشنایی متفاوت با هم تقاطع دارندء معمول" کلاس روشنایی بالاتر به عنوان کلاس روشنایی ناحیه عوارض راه انتخاب می‌شود. همچنین هنگامی که تمام معابر منتهی به یک میدان فاقد سیستم روشنایی عمومی میدان را برآورده می‌سازند. جدول (۷-۳): کلاس‌های روشنایی برای عوارض راه کلاس‌های روشنایی عوارض راه ‏ کلاس‌های روشنایی مسیر ترافیکی ۴-۲-۲-۳ کلاس روشنایی برای راه‌های محلی جدول (۸-۳) کلاس‌های روشنایی راه‌های محلی شامل پیاده‌روهاء پل‌های عابر پیاده و مسیرهای ویژه دوچرخه را طبقی است. جدول (۸-۳) نیز با توجه به جریان ترافیکی این کاربران ارائه شده است. جدول (۸-۳): کلاس‌های روشنایی راه‌های محلی کلاس روشنایی مقدار ,1 حجم ترافیک کم * حجم ترافیک نرمال ** حجم ترافیک زیاد *** 2 با ۲۳:1 4 با۲3 2 با۲.1 4 با۲۳:35 2 با۲1 4 با۲3 ۰( 55 6 53 ۹4 ۰ ۹52 ۹52 ۳۰ نکته ۱: نرخ جرائم» محلی بوده و سطح کشو ری نمی‌باشد در این مورد می‌تو ور سر کی وت نکته ۲: سطوح روشنایی ارائه شده در این جدولء می‌توانند در مجاورت محل‌های اعمال تدابیر کنترل ترافیک, به یک کلاس بالاتر ارتقا داده شوند. نکته ۳: توصیه می‌شود که یکنواختی کلی شدت روشنایی ولا » در حد امکان بالا باشد. نکته ۴: کلاس‌های 81 ۳2, ۳3 84 در جدول (۹-۳) معرفی شده‌اند. # حجم ترافیک کم به مناطقی اتلاق می‌شود که نرخ تردد. فقط مربوط به املاک مجاور معابر مسکونی باشد. 8 حجم ترافیک نرمال به مناطقی اتلاق می‌شود که نرخ تردد. مربوط به راه‌های دسترسی به آملاک مسکونی بوده و ناشی از وجود اماکن عمومی محلی مانند باشگاه‌هاء مراکز خرید و غیره باشد. حجم ترافیک زیاد به مناطقی اتلاق می‌شود که نرخ تردد در آن‌ها بالا بوده و مربوط به اماکن عمومی محلی مانند باشگاه‌هاء مراکز خرید و غیره باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیی ن کلاس‌های روشنایی ۳۲۷ جدول (۹-۳): حوزه‌های محیطی روشنایی ۵-۲-۲-۳ کلاس روشنایی برای راه‌های مراکز تجمع شهری جدول (۱۰-۳) کلاس‌های روشنایی پیاده‌روها و نواحی دارای ترافیک ترکیبی عابرین پیاده و وسایل نقلیه» واقع در مراکز تحمع شهری را ارائه می‌دهد. ولی در مورد معابری از مراکز تجمع شهری که در اصل محل عبور وسایل نقلیه هستند باید به جدول (۶-۳) جدول (۱۰-۳): کلاس‌های روشنایی برای راه‌های مراکز تجمع شهری نوع ترافیک تک از وسایا نقلیه و عایری. بیاده با ترکیبی از وسایل نقلیه و عابرین پیاده : دس 0 اخ 0 پیاده‌رو مجزا تک از وسایا نقلیه و عایری: بیاده که ترکیبی از وسایل نقلیه و عابرین ب دس اخ 0 0 از یک سطح مشترک استفاده می‌کنند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳/۸ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۳-۳- توصیه‌های عمومی روشنایی پس از تعیین کلاس روشنایی معبرء تعیین میزان روشنایی در بخش‌های مختلف آن با توجه به توصیه‌های عمومی روشنایی صورت می‌پذیرد. ۱-۳-۳ نواحی مجاور کلاس‌های روشنایی قابل مقایسه در جدول (۵-۲) ارائه شده‌اند. در این حالت. ناحیه‌ای که دارای سطح روشنایی توصیه شده بالاتر می‌باشد. ناحیه مرجع در نظر گرفته می‌شود. ولی اگر در یک ناحیه, قسمت ماشین‌رو معبر به صورت مجزا تعریف شده باشد و در مجاورت آن هیچ ناحیه ترافیکی وجود نداشته و دارای کلاس روشنایی (]۸1) نیز باشد.ء برای بررسی روشنایی نواحی مجاورء از ضریب محیط (51) استفاده می‌شود. ۳-۳-۳ کنترل خیرگی برای هر کدام از دسته‌های کاربری روشنایی» باید کنترل خیرگی انجام شود. به این منظور در هنگام استفاده از کلاس روشنایی ت[/۸ کنترل خیرگی با استفاده از حد آستانه افزایش (11) و طبق توصیه‌های جدول (۱-۴) صورت می‌گیرد ولی در صورت استفاده از سایر کلاس‌های روشنایی» کنترل خیرگی باید با استفاده از مقادیر توصیه شده در پیوست (۴) و به‌کارگیری کلاس‌های شدت نور و ۳-۳-۳ تغییر کلاس‌های روشنایی در ساعات تاریکی پارامترهای ارزیابی مربوط به ناحیه مورد مطالعه تنها برای ساعات تاریکی مناسب می‌باشند. این مقادیر می‌توانند در طول شب و نیز در فصول متفاوت سال تغییر کنند. بنابراین می‌توان گفت با تغییر پارامترهای ارزیابی» مقادیر توصیه شده برای تامین روشنایی در زمان‌های مختلف متفاوت می‌باشند. بر این اساس فقط برای دو کلاس روشنایی ۸۸1 و ۸11-2 تغییرات قابل توجهی در مقادیر بعضی از پارامترهای ارزیابی به‌ویژه سطح درخشندگی محیط پیرامون و حجم تردد وسایل نقلیه در ناحیه مورد مطالعه, در زمان‌های مختلف شب رخ می‌دهد. به همین دلیل و با تغییر این پارامترهاء فقط در دو کلاس روشنایی مزبورء می‌توان سطح روشنایی شبانه این نوع معابر را به یک کلاس پایین‌تر تنزل داد. بدین ترتیب برای ناحیه مورد مطالعه‌ای که دارای این نوع کلاس‌های روشنایی باشند.ء می‌توان با استفاده از روش‌های مختلف, سطح روشنایی و در نتیجه مصرف انرژی را به یک کلاس پایین‌تر کاهش داد. -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل سو پ- ۱-۳۲ نوع آب و هوای غالب م- نعیی نکلاس‌های روشسنایی ۳- جداول سرایط کاربری رون ۱- شرایط کاربری روشنایی- د جدول (پ-۱-۳): مح انواع تقاطع‌ها غیرهم‌سطح ۱ هم‌سطح جدول (پ * برای عوارض راه» درخشندگی به عنوان فاکتورهای دیگر از به کارگیری معیار درخ ۳۹ نایی سته ۸1 دوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه حجم تردد روزانه وسایل نقلیه ۰ [ زگ 1 4 | ۱/55 ۱52 ۱53 14 |۱۱62 | ۱۱53 4 گزینه‌های بالا در نظر گرفته شده ولی کلاس‌هاء ۸1:۱۷ انتخاب شوند. رشام اه -۲-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی کا دا را معیار طراحی پیشنهاد شده است. ولی در شرایطی که فواصل دید کم بوده ویا شندگی ممانعت می‌کنند»ء ممکن است از معیار شدت روشنایی استفاده شود. مقایسه -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ مشخصات فنی عمومی و اجرایی رونشسنایی راه‌ها پ-۲-۲- شرایط کاربری روشنایی - دسته ۸2 جدول (پ-۳-۳): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه را تعداد تقاطع‌های حجم تردد وسایل نقلیه کیلومتر ۱ جدول(پ-۴-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی وجود عوارض راه ۱ بیچیدگی حوزه دید سختی هدایت نرمال سس ٍ خیر زیاد * برای عوارض راه» درخشندگی به عنوان معیار طراحی پیشنهاد شده است. ولی در شرایطی که فواصل دید کم بوده و یا فاکتورهای دیگر از به کارگیری معبار درخشندگی ممانعت می‌کنند»ء ممکن است از معیار شدت روشنایی استفاده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم- تعیین کلاس‌های روشنایی ۸۱ پ-۲-۲- سرایط کاربری روسنایی- دسته ۸3 جدول(پ-۵-۳): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه ۱ | بودر نوع آب و ی تعداد تقاطع‌های ۷ 2۷ سر 5 ۳۵ ۵ < هوای ۱ . هم‌سطح 1 1 ۰ ماسین‌روی 5 غالب معبر در هر کیاومتر جدول(پ-۳- ۶( انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی وجود پیچیدگی حوزه پارک وسایل سطح درخشندگی محیط اطراف اه 2 ختی هدایت وجود دار در وجود دار ِ خبر ۵ وجود ندارد ۱ وجود دارد * برای عوارض راه» درخشندگی به عنوان معیار طراحی پیشنهاد شده است. ولی در شرایطی که فواصل دید کم بوده و یا فاکتورهای دیگر از بکارگیری معیار درخشندگی مماأنعت می‌کنند. ممکن است از معیار شدت روشنایی استفاده شود. مقایسه کلاسهای روشنایی 02 با -------- صفحهٔ بعد -------- پ-۳-۳- شرایط کاربری روشنایی - دسته 171 جدول (پ-۷-۳): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه حجم ترافیک وسایل نقلیه کیلومتر و ۳ نر گزینه‌های بالا عیناً در نظر گرفته شوند فقط در نواحی با مجوز تدابیر کاهش ترافیکی؛, کلاسی از همان نوع ولی با شماره ۱ انتخاب گردد. گزینه‌های بالا در نظر گرفته شده ولی کلاس‌هاء ۸1۲:۷۷ انتخاب شوند. * در شرایطی که استفاده از معیار درخشندگی عملی نباشدء معیار شدت روشنایی بکار گرفته می‌شود. مقایسه کلاسهای روشنایی ۴-3 با کلاسهای روشنایی ۸/1۳ در جدول(۳- ۳) آورده شده است. جدول(پ-۸-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی سطح درخشندگی محیط اطراف حجم ترافیک : حجم ترافیک 0 0 0 0 0 ی ی وجودنارد | 0 ال ال ال 0 0 و و ی ی ی ی ی * برای عوارض راه» درخشندگی به عنوان معیار طراحی پیشنهاد شده است. ولی در شرایطی که فواصل دید کم است و یا دیگر فاکتورها از بکارگیری معیار درخشندگی ممانعت می‌کنند» ممکن است از معیار شدت روشنایی استفاده شود. مقایسه کلاس‌های روشنایی لح با کلاس‌های روشنایی ۸/۳ در جدول (۳-۲) آورده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- جدول (پ-۹-۳): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه حجم ترافیک وسایل نقلیه ۰ رصه اه در نر گزینه‌های بالا عیناً در نظر گرفته شوند فقط در نواحی با محجوز تدابیر کاهش ترافیکی* کلاسی از همان نوع ولی با شماره ۱ انتخاب گردد. گزینه‌های بالا در نظر گرفته شده ولی کلاس‌هاء ۸11:۷۷ انتخاب شوند. * در شرایطی که استفاده از معیار درخشندگی عملی نباشدء معیار شدت روشنایی به کار گرفته می‌شود. مقایسه کلاس‌های روشنایی ۴۳ با کلاس‌های روشنایی ۸16 در جدول(۳- ۳) آورده شده است. جدول (پ-۱۰-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی سطح درخشندگی محیط اطراف نرمال هد دهع ی ی ی وجودارد | 0 لا لا ال لا 0 زیاد * برای عوارض راه» درخشندگی به عنوان معیار طراحی پیشنهاد شده است. ولی در شرایطی که فواصل دیدن کم است و یا دیگر فاکتورها از بکارگیری -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ مشسخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها پ-۶-۲- سرایط کاربری روشنایی- دسته ۲1 جدول (پ-۱۱-۳): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه معبر رجا اج با کتک جدول (پ-۱۲-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی سطح درخشندگی محیط اطراف -------- صفحهٔ بعد -------- جدول (پ-۱۳-۳): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه حجم تردد عابرین پیاده‌رو د هت صروری گزینه‌های بالا عیناً در نظر گرفته شوند فقط در نواحی با مجوز تدابیر کاهش ترافیکی, کلاسی با شماره ۴ > انتخاب گردد. جدول (پ-۱۴-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ مضشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها پ-۸-۲- سرایط کاربری روشسنایی- دسته 13 و 14 جدول (پ-۱۵-۳): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه معبر [ جالع جع وجود ندارد > گزینه‌های بالا عیناً در نظر گرفته شوند فقط در نواحی با مجوز تدابیر کاهش ترافیکی» کلاسی با شماره ۴ > انتخاب گردد. جدول (پ-۱۶-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی 9 اس سس 9 ی ضروری -------- صفحهٔ بعد -------- فقصل سوم- تعیین کلاس‌های روشنایی ۸۷ پ-۹-۲- سرایط کاربری روشنایی- دسته ۲.1 جدول(پ-۱۷-۳): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه جع دا نرمال ضروری جدول (پ-۱۸-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی -------- صفحهٔ بعد -------- پ-۰-۲ ۱- شسرایط کاربری روشنایی- دسته ۲.2 جدول (پ-۱۹-۳): محدوده کلاس‌های روشنایی پیشنهادی برای هر ناحیه مورد مطالعه حجم تردد عابرین پیاده سس اس سس ۳ 1 جدول (پ-۲۰-۳): انتخاب کلاس مناسب از محدوده پیشنهادی سطح درخشندگی محیط اطراف -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ معیارهای سنحش روشنایی -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- معیارهای سنجش روشنایی ۹ مقدمه کلاس‌های روشنایی ۸/1۳ برای تأمین دید رانندگان وسایل نقلیه موتوری است که با سرعت‌های متوسط یا بالا در مسیرهای ترافیکی در حال حرکت می‌باشند. کلاس‌های روشنایی تال برای تأمین دید رانندگان وسایل نقلیه موتوری در عوارض راه مانند معابر دارای مرکز خرید. تقاطع‌های عابرین پیاده و دوچرخه‌سواران نیز به کار می‌روند. کلاس‌های روشنایی ک برای تأمین دید عابرین پیاده 0 دوچرخه‌سواران در پیاده‌روها 0 مسیرهای مخصوص دوچرخه. باندهای اورژانس و سایر نواحی معبر که به‌طور مجزا یا در امتداد قسمت ماشین‌روی معبر قرار دارند و همچنین برای معابر مسکونی» از آنجا که الزامات نوری کلاس‌های روشنایی ناشی از نوع کاربری معبر و یا نوع سطوح آن است. لذا معیار اصلی سنجش روشنایی در کلاس‌های ]۸1 درخشندگی سطح معبر و در کلاس‌های تألح و 5, شدت روشنایی افقی می‌باشد. ۱-۴- تعاریف ۱-۱-۴- متوسط درخشندگی سطح معبر (۳) میانگین درخشندگی در سطح ماشین‌روی یک معبر که واحد آن کاندل بر متر مربع است (*04/0). ۳-۱-۴- یکنواختی طولی باند ترافیکی نسبت کمترین مقدار درخشندگی سطح معبر به بیشترین مقدار آن» در طول محور مرکزی باند ترافیکی. ۳-۱-۴ یکنواختی طولی معبر ((ن]) کمترین مقدار یکنواختی طولی باندهای ترافیکی موجود در قسمت ماشین‌رو معبر. ۴-۱-۴- آستانه افزایش (71) معیاری برای سنجش میزان کاهش حوزه دید ناشی از خیرگی ایجاد شده توسط چراغ‌های روشنایی معبر. ۵-۱-۴- ضریب محیط (514) -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۳ مضشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها طراحی روشنایی یک معبر برای حداقل مقدار مجاز روشنایی در طول زمان بهره‌برداری از آن صورت می‌پذیرد. معیار سنجش آن با توجه به نوع معبر یکی از پارامترهای فوق‌الذ کر می‌باشد. بدین منظور محاسبات طراحی برای پرنورترین زمان انجام شده ولی با اعمال ضریب نگهداری, تاثیر استهلاک تجهیزات در روشنایی معبر لحاظ شده و در نتیجه حداقل مقدار روشنایی معبر حاصل می‌گردد. ۲-۴- کلاس‌های روشنایی سری ۱11/۱17۷۷ در جداول (۱-۴) و (۲-۴) معیارهای سنجش روشنایی در کلاس‌های روشنایی ۱1۳ و ۱1۳۷ ارائه شده است. این کلاس‌ها برای رانندگان وسایل نقلیه موتوری است که با سرعت‌های متوسط یا بالا در مسیرهای ترافیکی در حال حرکت می‌باشند. در این جداول برای هر یک از معیارها مشخص گردیده که مقدار داده شده در جدول حداقل و یا حداکثر می‌باشد. جدول (۱-۴): کلاس‌های روشنایی سری ۷111 رشتای اطاق) ‏ رال (حاکا (دای) ۱ در شرایطی که از منابع نوری با درخشندگی پایین استفاده می‌شود ماکزیمم ۵ درصد افزایش ]1 محاز است. (به نکته ۶ مراجعه شود). این معیار تنها زمانی کاربرد دارد که هیچ ناحیه ترافیکی در مجاورت مسیر ماشین‌رو معبر وجود نداشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- یی یی یی یی 3۹لا نکته ۱: راهنمای انتخاب این کلاس‌ها در فصل سوم ارائه شده است. مقادیر متوسط درخشندگی سطح معابر (آ)» یکنواختی کلی درخشندگی (0[])» یکنواختی طولی درخشندگی (1[])» آستانه افزایش (11) و ضریب محیط (514)» باید مطابق با روش‌های فصل پنجم محاسبه و فصل سیزدهم اندازه‌گیری شوند. نکته ۲: میزان درخشندگی سطح معبر تابع میزان شدت روشنایی سطح معبرء پارامترهای انعکاس سطح معبر و موقعیت هندسی ناظر می‌باشد. فرض بر این است که راننده‌ای که در طول معبر در حال رانندگی می‌باشد. از فاصله بین 60 11۱ تا 1860 13 بتواند اجسام با سایر موانع روی معبر را تشخیص دهد. (فصل پنجم و سیزدهم) نکته ۳: درخشندگی متوسط (])» مقدار درخشندگی لازم برای رانندگی در معابر است. در سطح روشنایی پایین‌ترء درخشندگی با نکته ۴: یکنواختی کلی (,ل])» مقدار تغییرات درخشندگی در سطح معبر و کیفیت عملکرد آن را به عنوان پس‌زمینه خطکشی‌های انجام شده بر روی سطح معبرء آشیاء و دیگر کاربران معبر نشان می‌دهد. نکته ۵: یکنواختی طولی (,ل])» معیاری برای تعیین یکنواختی درخشندگی و تشخیص وجود قسمت‌های تاریک و روشن متوالی در سطح یک معبر است. دید راننده از قسمت‌های طولانی و پیوسته معبر متاثر از این معیار می‌باشد. نکته ۶۶ اگر چه تامین روشنایی معابر موجب بهبود دید راننده در شب می‌گردد. اما بسته به نوع چراغ لامپ و موقعیت نصب آن, می‌تواند باعث ایجاد خیرگی شود. معمولاً لامپ‌های بخار سدیم کم فشار و لامپ‌های فلورسنت. جزء لامپ‌هایی با درخشندگی کم محسوب می‌شوند. برای این دسته از لامپ‌ها و یا چراغ‌هایی که درخشندگی آن‌ها کمتر و یا معادل درخشندگی لامپ‌های مذکور باشد. با توجه به زیرنویس ۱ از جدول (۱-۴) و زیرنویس ۲ از جدول (۲-۴) مقادیر بالاتر از حد آستانه افزایش(11) مجاز هستند. نکته ۷: روشنایی محدوده مسیر ماشین‌روی معبر برای روشن کردن محیط مجاور معبر و کاربرانی که از فضای پشت جدول مسیر معیارهای سنجش روشنایی خاص خود مثل مسیرهای پیاده‌رو دوچرخه‌سواری و باند اورژانس در اطراف مسیر ماشین‌رو معبر وجود نکته۸: در برخی مناطق کشورء در بخش قابل توجهی از ساعات تاریکی» سطح معبر نم‌دار یا مرطوب می‌باشد. معیار یکنواختی کلی (0ل])» در شرایط مرطوب برای جلوگیری از افت شدید کارایی سیستم روشنایی معبر به معیارهای شرایط خشک معبر اضافه می‌گردد. در جدول (۳-۴) این معیارها ارائه شده است. نکته ‎:٩‏ طراحی روشنایی معبر با توجه به حداقل میزان مجاز آن صورت می‌پذیرد. در این طراحی به منظور داشتن کمترین هزینه رعایت این حداقل الزامی است. ولی در مواردی همچون عدم دسترسی به چراغ مناسبء عدم امکان استفاده از ارتفاع نصب بالاتر و یا لزوم استفاده از شبکه تغذیه مشترکین به عنوان شبکه تامین روشنایی که امکان کاهش نور به حداقل میزان مورد نیاز آن میسر نباشد. می‌توان مقدار نور را تا حداکثر میزان مجاز در آن نوع معبر که در جداول (۱-۴) و (۲-۴) آورده شده است. افزایش داد. در این صورت» حداکثر میزان مجاز نور نیز همانند حداقل آن پس از اعمال ضرایب نگهداری حاصل می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ متسخصات فنی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها جدول (۲-۴): کلاسهای روشنایی سری ۷11۷۷ درخشندگی سطح ماشین‌رو معبر برای شرایط خشک و مرطوب معبر روشنایی محیط ارچ ون در شرایط مرطوب اطراف بو ۷ ۱ ]آ بر حسب ۹ (حاق) (حداقل) (حداقل) مه صد اک لص اس " استفاده از این معیار اختیاری است. اما می‌بایست در راه‌های شریانی درجه ۱از آن استفاده کرد. در شرایطی که از منابع نوری با درخشندگی پایین استفاده می‌شودء ماکزیمم ۵ درصد افزایش 71 مجاز است. (به نکته ۶ مراجعه شود). "این معیار تنها زمانی کاربرد دارد که هیچ ناحیه ترافیکی در مجاورت مسیر ماشین‌رو معبر وجود نداشته باشد. ۳-۴ کلاس‌های روشنایی سری ۲۳ میزان روشنایی کلاس‌های ثأل) مطابق با جدول (۳-۴) تعیین می‌گردد. این کلاسها که بر اساس توصیه‌های فصل سوم مشخص می‌گردند عموماً برای رانندگان وسایل نقلیه و دیگر کاربران معبر در عوارض راه که شامل خیابان‌های دارای مراکز خرید. تقاطع‌های هم‌سطح پیچیده» میادین و همچنین نواحی که کاربران معبر در آنها تشکیل صف می‌دهند. بکار برده می‌شوند. همچنین این کلاس‌ها را می‌توان برای معابری مانند زیرگذرها که توسط عابرین پیاده و دوچرخه‌سواران استفاده می‌شود نیز به‌کار گرفت. در معابری از این نوع کلاس, محاسبه و اندازه‌گیری شدت روشنایی متوسط ( تا ) و یکنواختی کلی (10]) به ترتیب مطابق با فصول پنجم و سیزدهم صورت می‌پذیرد. همچنین کنترل خیرگی در این نوع معابر عموماً با انتخاب چراغ از بین کلاس‌های 01 2 03 04 05 یا 06 که در پیوست (۴) مشخص شده‌اند. انجام می‌شود. جدول (۳-۴): کلاس روشنایی سری114-) (حداقل) ۳ البته در این نوع معابر اگر امکان ارزیابی عملی مقادیر [] در تمامی وضعیت‌های جهتی و موقعیت ناظر وجود داشته باشدء می‌توان برای کلاسهای روشنایی همتراز (جدول (۷-۳)) از مقادیر 11 که در جدول(۱-۴) آمده است. استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- معیارهای سنجش روشنایی 1۵ نکته ۱: طراحی روشنایی معبر با توجه به حداقل میزان مجاز آن صورت می‌پذیرد. در این طراحی به منظور داشتن کمترین هزینه. رعایت این حداقل آلزامی است. ولی در مواردی همچون عدم دسترسی به چراغ مناسب, عدم امکان استفاده از ارتفاع نصب بالاتر و یا لزوم استفاده از شبکه تغذیه مشترکین به عنوان شبکه تامین روشنایی که امکان کاهش نور به حداقل میزان مورد نیاز آن میسر نباشد. می‌توان مقدار نور را تا حداکثر میزان مجاز در آن نوع معبر که در جدول (۳-۴) آورده شده استء افزایش داد. در این صورتء حداکثر میزان مجاز نور نیز همانند حداقل آن پس از اعمال ضرایب نگهداری حاصل می‌گردد. ۴-۴- کلاس‌های روشنایی سری 5 میزان روشنایی کلاس‌های روشنایی 5 مطابق با جدول (۴-۴) تعیین می‌گردد. این کلاسها که بر اساس توصیه‌های فصل سوم مشخص می‌گردند عموماً برای عابرین پیاده و دوچرخه‌سواران در حال تردد در پیاده‌رو یا مسیرهای دوچرخه‌سواری و یا باندهای اورژانس و سایر نواحی معبر که به‌طور مجزا یا در امتداد قسمت ماشین‌روی معبر قرار دارند و همچنین برای معابر محلی» معابر ویژه افراد پیاده» پار کینگ‌های وسایل نقلیه و یا محوطه مدارس کاربرد دارند. در معابر از این نوع کلاس» محاسبه و اندازه‌گیری شدت روشنایی متوسط ( ۳ ) و شدت روشنایی حداقل (۳۰: ۰) به ترتیب مطابق با فصول پنجم و سیزدهم صورت می‌پذیرد. همچنین کنترل خیرگی در این نوع معابر با انتخاب نوع چراغ از بین کلاس‌های 01 02 03 04 05 یا 06 که در پیوست(۴) مشخص شده‌اند. انجام می‌شود. جدول (۴-۴) : کلاس‌های روشنایی سری 5 بر حسب لوکس ۱ برای تامین یکنواختی و رسیدن به ,:,«ا مورد نظرء مقدار شدت روشنایی متوسط ( ۴( نکته ۱: طراحی روشنایی معبر با توجه به حداقل میزان مجاز آن صورت می‌پذیرد. در این طراحی به منظور داشتن کمترین هزینه رعایت این حداقل الزامی است. ولی در مواردی همجون عدم دسترسی به چراغ مناسبء عدم امکان استفاده از ارتفاع نصب بالاتر و یا لزوم استفاده از شبکه تغذیه مشترکین به عنوان شبکه تامین روشنایی که امکان کاهش نور به حداقل میزان مورد نیاز آن میسر نباشد. می‌توان مقدار نور را تا حداکثر میزان مجاز در آن نوع معبر که در جدول (۴-۴) آورده شده استء افزایش داد. در این صورت» حداکثر میزان مجاز نور نیز همانند حداقل آن پس از اعمال ضرایب نگهداری حاصل می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ متسخصات فنی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها پیوست ۴- کلاس‌های روشنایی برای محدود کردن خیرگی و کنترل نور مزاحم پ-۱-۴- کلاس‌های شدت نور بعضی اوقات در حالی که محدود کردن خیرگی ناشی از تجهیزات روشنایی معابر ضروری استء امکان محاسبه آستانه افزایش (11) وجود ندارد. در چنین مواقعی از کلاس‌های شدت نور [ن) 602 3ن) 204 605 و 006 چراغ که در جدول (پ-۱-۴) ارائه شده است. با توجه به الزامات کنترل خیرگی و یا نور مزاحم استفاده می‌گردد. جدول (پ-۱-۴): کلاس‌های شدت نور نرمالیزه شده آکلاس حداکثر شدت نور بر حسب (:4/11)) زاویه‌ای که پرتو نور با خط عمود بر محور طولی چراغ و سطح معبر می‌سازد. نکته ۱: از آنجا که درخشندگی خیرگی با درخشندگی متوسط سطح معبر متناسب استء میزان نور خروجی از چراغ بر درخشندگی خیرگی و درخشندگی متوسط سطح معبر اثر یکسانی می‌گذارد. به همین دلیل برای کنترل خیرگی در شرایطی که امکان محاسبه [] که پارامتری برای کنترل درخشندگی خیرگی می‌باشدء وجود نداشته باشدء می‌توان از شدت نور خروجی چراغ (نرمالیزه شده نسبت به شار نوری خروجی از لامپ) در زوایای مشخص, مطابق با جدول (پ-۱-۴) استفاده نمود. نکته ۲: کلاس‌های 01 02 و 003 در این جدول با مفاهیم قدیمی *]01-]:0 ۹۵11" و 01-011" و کلاس‌های 04 05 و 6 نیز با مفهوم *1-011:» 111" متناظر می‌باشند. پ-۲-۳- کلاس‌های ساخص خیرگی مناسب می‌توان الزامات لازم برای محدود کردن خیرگی ر برآورده کرد. برای این کلاسها شاخص خیرگی از رابطه 1۱۸ بدست ظاهری قسمت‌های نورانی دا در صفحه عمود بر جهت ] (بر حسب متر مریع) می‌باشد. نکته۱: اگر در جهت آء قسمت‌هایی از منبع نور چه به صورت مستقیم و چه در عکس‌های چراغ دیده شود. باید از کلاس 120 استفاده گردد. نکته ۲: مساحت ظاهری ۸۸ که در جهت افقی تعیین می‌شود. می‌تواند به اندازه کافی دقیق باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم- معیارهای سنجش روشنایی ۲۴ نکته ۳- از جدول پخش نور چراغ مقدار [ بدست می‌آید. جدول (پ-۲-۴): کلاس‌های شاخص خیرگی در دو مثال زیر نحوه بدست آوردن شاخص خیرگی برای تعیین کلاس خیرگی چراغ آمده است: مثال ۱- یک کره نوری دارای قطری معادل ۰/۶ متر و شدت نوری برابر ۶۰ کاندل (00) در هر ۱۰۰۰ لومن (170) خروجی لامپ در هر جهت می‌باشد. میزان مساحت ظاهری کره معادل با "۳2۵ ۰/۲۸ - ۲2 ۰/۶۲(/۴) 1:۷" و مقدار ضریب خیرگی برابر با ۳۳ ۰/۵- ۶۰۴۰/۲۸ در هر ۱۰۰۰ لومن خروجی لامپ می‌باشد. با مقادیر خروجی در نظر گرفته شده برای این لامپ, در صورتی که در داخل چراغ لامپ‌های بخار سدیم پر فشار ۵۰۷۷ و ۷۰۷۷ بکار گرفته شوندء جلوگیری از خیرگی به ترتیب به کلاس‌های 116 و 15 منحر می‌شود. همچنین در این چراغ استفاده از لامپ‌های بخار جیوه ۵۰ و ۸۰ و ۱۲۵ وات به ترتیب منجربه استفاده از کلاس‌های 06 176 یا 125 می‌شود. مثال ۲- یک چراغ دارای حبابی برآمده به شکل مستطیلی با ارتفاع ۰/۱ مترء طول ۰/۳ متر و عرض ۰/۲ متر می‌باشد. برای بدست آوردن ضریب خیرگی در این چراغ می‌بایست مقدار ماکزیمم *" 1*۸ در جهت ۸۵ درجه نسبت به خط عمود به سمت پایین در یک صفحه عمود بر محور طولی حباب چراغ تعیین شود. بدین منظور داریم: - پارامتر ] به میزان ۵۰ کاندل (26) در هر ۱۰۰۰ لومن (10) خروجی لامپ می‌باشد. - پارامتر ۸ دارای مقدار زیر می‌باشد: 05 > تور( :85 - 90)د0 0.1 0.3 + 085 0.30.2 بنابراین مقدار ضریب خیرگی برابر با 267 - *" 500.035 در هر ۱۰۰۰ لومن (110) خروجی لامپ است. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- محاسبات روئسنایی معابر ۰ ۱-۵- تعاریف ۱-۱-۵- زاویه سنجش نوری عمودی یا زاویه تابش (۷) زاویه بین شعاع تابش نور و محور سنجش نوری چراغ (خطی که از مرکز چراغ گذشته و بر سطح چراغ عمود است) بر حسب درجه (زشکل (۲-۵)). ۲-۱-۵- زاویه سنجش نوری افقی(2) به زاویه بین نیم صفحه عمودی که از شعاع تابش نور می‌گذرد و نیم صفحه‌ای که از محور مرجع صفر و محور سنجش نوری چراغ می‌گذرد. زاویه سنجش نوری افقی گویند (شکل (۲-۵)). ۳-۱-۵- زاویه برخورد (ع) زاویه بین شعاع تابش نور و خط عمود بر سطح در هر نقطه از آن بر حسب درجه که با زاویه تابش برابر است (شکل (۳-۵)). ۴-۱-۵- زاویه انحراف (0) مکمل زاویه بین دو صفحه عمود بر سطح معبر بر حسب درجه, که یکی از آن‌ها از چراغ و نقطه مشاهده گذشته و صفحه دیگر از ۵-۱-۵- ضریب درخشندگی (0) (معکوس استرادیان) می‌باشد. 7 (۱-۵) < » ۳ در این رابطه: 4 : ضریب درخشندگی بر حسب معکوس استرادیان؛ درخشندگی بر حسب کاندل بر متر مربع؛ ۶-۱-۵- ضریب درخشندگی کاهش یافته (۲) حاصل‌ضرب ضریب درخشندگی در مکعب کسینوس زاویه برخورد نور در هر نقطه از سطح بوده و واحد آن "8۸ می‌باشد. (۲-۵) ع 005 < ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنابی راه‌ها در این رابطه: ضریب درخشندگی بر حسب معکوس استرادیان؛ ۵ زاویه برخورد بر حسب درجه. زاویه دید که با۵ در شکل (۳-۵) مشخص شده است. بر مقدار ۲ تأثیر می‌گذارد. در محاسبات روشنایی معابرء این زاویه به‌صورت قراردادی, ۱ درجه در نظر گرفته می‌شود. زیرا برای راننده خودروء سطحی که مشاهده آن اهمیت دارد. در فاصله ۶۰ الی ۱۶۰ متری جلوی راننده بوده و در محاسبات روشنایی معابر نیز محل ناظر در این فاصله در نظر گرفته می‌شود. در این محدودهه» مقدار ۲ برای ۷-۱-۵- زاویه نصب در زمان اندازه گیری (,0) زاویه بین محور مبنای چراغ و سطح افق بر حسب درجه. هنگامی که چراغ برای اندازه‌گیری نوری نصب شده باشد (شکل(۱-۵)) محور مبنا ممکن است از هر یک از اجزای چراغ انتخاب شود. اما به‌طورکلی برای چراغ‌هایی که بر روی دیوار نصب شده‌اندء محور مبناء همان محور دهانه قاب چراغ در نظر گرفته می‌شود که در راستای محور لوله‌گیر چراغ قرار دارد. همچنین می‌توان محور مبنا را همان محور لوله‌گیر چراغ انتخاب کرد. درجه است (شکل(۱-۵)) تعریف محور مبنا همانند تعریف انجام شده در بند (۷-۱-۵) می‌باشد. زاویهٌ چراغ هنگام محاسبات بر حسب درجه بر حسب درجه : زاویه بازو در زمان اندازه‌گیری بر حسب درجه شکل(۱-۵): زاویه بازو -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- محاسبات روئسنایی معابر ۱۳ ۹-۱-۵- جهت طولی جهت موازی با محور معبر را جهت طولی می‌گویند. ۱۰-۱-۵- جهت عرضی جهت عمود بر محور معبر را جهت عرضی می‌گویند. ۳-۵- پیش‌فرض‌های محاسباتی در این فصلء» موارد زیر به عنوان پیش‌فرض در محاسبات به کار گرفته می‌شوند: - چراغ به عنوان یک منبع نور نقطه‌ای در نظر گرفته می‌شود. - از انعکاس نور محیط اطراف و انعکاس نور در محیط داخلی صرف‌نظر می‌شود. - از موانعی که برای رسیدن نور چراغ وجود داردء مانند درختان یا سایر اشیاء صرف‌نظر می‌شود. - جذب جوی» صفر در نظر گرفته می‌شود. - سطح معبر» صاف, مسطح و تراز در نظر گرفته می‌شود و خواص انعکاس در کل سطح., یکنواخت می‌باشد. ۳-۵- داده‌های سنجش نوری ۱-۳-۵- کلیات در این فصل از استاندارد برای محاسبهٌ شاخص‌های کیفی نورء داده های سنجش نوری مربوط به توزیع پخش نور چراغ مورد نیاز است. این داده ها مقادیر شدت نور ساطع شده از چراغ در زوایای مختلف را در قالب جدولی به نام جدول آ نشان می‌دهند. برای محاسبه درخشندگی سطح معبر مشخصه‌های مربوط به بازتاب نور از سطح معبر مورد نیاز است که این مشخصه‌ها در جدولی به نام جدول ۲ آمده است. برای استفاده از این دو جدول و به دست آوردن مقادیر در جهات مختلف, لازم است که بین زوایای ارائه شده در جدول درون‌یابی انجام شود. ۳۲-۳-۵- جدول ۱ پخش نور چراغ‌های خیابانی» همان‌طوری که در شکل (۲-۵) نشان داده شده است. سیستم مختصات ۲ و 7 متداول می‌باشد. در این شکل, زاویه چراغ, برابر با زاویه بازو در زمان اندازه‌گیری است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.۴ مشخصات قی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۱ چراغ با زاویه بازو در زمان اندازه گیری ۲ جهت طولی ۳: محور سنجش نوری ۴ جهت شدت نور شکل (۲-۵): موقعیت سیستم مختصات ) و[ نسبت به جهت طولی معبر در این جدول, شدت نور منابع نوری درون چراغ بر حسب کاندل بر کیلولومن (04/100) بیان می‌شود. همچنین در موقع تعیین این به همین دلیل در سیستم مختصات (7 و ۴) برای چراغهای مختلف فواصل زاویه‌ای به طریق زیر مشخص می‌گردد: فواصل زاویه‌ای در صفحات عمودی (7) همه چراغ‌ها باید نهایتا ۲/۵ درجه باشد و از ۰ تا ۱۸۰ درجه تغییر کند. فواصل زاویه‌ای در صفحات افقی/) باید بر اساس تقارن توزیع نور چراغ به شکل زیر تغییر کند: الف- چراغ‌های نامتقارن نسبت به صفحه (*0 < ۳) : فواصل باید نهایتا به اندازه ۵ درجه باشد. همچنین اگر زاویه چراغ همان زاویهٌ ب- چراغ‌های متقارن نسبت به صفحه (*270-*90 < ۲) : فواصل باید نهایتا به اندازه ۵ درجه باشد. همچنین اگر زاویه چراغ همان زاویهٌ بازو در زمان اندازه‌گیری باشد. این فواصل از ۲۷۰ درجه شروع شده و به ‎٩۰‏ درجه ختم می‌شوند. ج- چراغ‌های متقارن نسبت به صفحه (*270-*90 < 2) و (*180- "0 <۲) : فواصل باید نهایتا به اندازه ۵ درجه باشد. همچنین اگر زاویه چراغ همان زاویه بازو در زمان اندازه‌گیری باشد.ء این فواصل ازصفر درجه شروع شده و به ۹۰ درجه ختم می‌شوند. د- چراغ‌هایی که در تمام صفحات ۴ دارای توزیع نور مشابه هستند: در این حالت فقط یک سری اندازه‌گیری در یک صفحه عمودی (صفحه ح) لازم است. ۳-۳-۵- درون‌یابی در جدول شدت نور اگر شدت نور در راستای مورد نیاز در جدول ثبت نشده باشد. برای تخمین آن باید از درون‌یابی خطی یا درون‌یابی مرتبه دوم استفاده -------- صفحهٔ بعد -------- چچچچچچههجهجچههز>«چ<چجچجچجچجچجچجچججججججججججججججججججججججججججممممممث_-_-_-_-_>»>»>ج«<<«<گ<گ<«<ه<«<«<گحححححددددت۳ ۳-۳-۵- جدول۲ همانطور که در شکل(۳-۵) آمده است. داده‌های مربوط به انعکاس سطح معبر باید در فواصل زاویه‌ای جدول (۱-۵) و در جهاتی که در این جدول برای زاویه‌های 6 و 1 نشان داده شده است. بر حسب ضریب درخشندگی کاهش یافته ضرب در۰۰* ۱۰۰ بیان شوند. 7 : ارتفاع نصب چراغ ار ۷ : /۲۸ عمود بر سطح معبر در نقطهٌ ۲ کچ : مرکز فوتومتریک چراغ پا 7 : اولین محور فوتومتریک چراغ : زاویه انحراف ی 2 : زاویه برخورد برابر با زاویه تابش( ۱ ) 4 6 : 3 : زاویه شعاع تابش با امتداد معبر ۸ ۱ جراغ سس ۹ ۲ : مسیبر نور 2 شکل (۳-۵): روابط زاویه‌ای برای چراغ, ناظر و نقطه مشاهده جدول (۱-۵): فواصل زاویه‌ای و جهات مورد استفاده در جمع‌آوری اطلاعات انعکاس سطح معبر ۱ کو و ۸۶۱۱ 130۰ 0 | 1۵65 ۱ ۱۱150 ۱35 | ۱120 65 ۱90 75 6۵۵ ۱45 ۱۹۵ 36| 30| ۱25 20 15 ۵ 0۱2۱5۱ 7 1 3 7 ۳ 7 7 7 ۳۹ ۸ ۸ ۸ ۸ 3 2 2 2 4 + 0 4 1 4 1 ۸ 4 ۸4 1 1 2 2 1 1 7 ۳ 7 4 1 025 2 1 2 2 ۸ ۸ ۸ ۳3 7 ۳ 3 2 1 4 4 2 4 2 2 24 0.5 5 2 7 8 ۸ 3 ۸ 7 ۸ 7 ۸ 7 ۸ ۸ 7 7 بل با اب 075 4 1 7 ۳ ۳3 ۳ ۸ ۳ 7 ۳ ۳ ۳ ۳ 2 ۳3 2 چا بت ۱ 1 ۳ 2 »2 3 ۸ ۸ 7 ۳ ۸ 1 7 27 ۸ »2 2 »2 0 4 2 135 1 ۳ ۸ 7 2۸ ۸ 4 ۸ ۸ ۸ 2 ۸ ۸ ۸ ۸ ۸ 4 2 1.5 7 7 7 ۳ ۳ ۸ ۳ ۳ 7 7 7 7 ۳3 1 ۳ 7 4 4 2 175 ۳ 2 7 7 ۳3 ۳۹ 7 3 ۳۹ ۸ 3 ۸ ۸ 2 2 2 2 9 2 1 ۸ 7 ۱ 7 1 1 ۸ ۸ ۳ ۸ ۸ ۸ ۳ ۳ ۳ 4 4 4 25 ۳ ۳ 7 7 ۳3 ۳ ۳3 7 ۸ ۳ 7 3 ۸ 2 ۳3 2 2 3 ۳ 4 3 2 ۸ ۳ ۳ ۳ 2 27 7 ۳ ۸ 7 2 4 4 0 بل 35 7 ۳ 7 ۸4 4 ۸ 2 1 1 ۸ ۸ ۳ ۳ 7 ۷ 7 4 2 4 2 4 2 2 ۹ 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 4 4 2 .4 2 4 2 ۳ 7 ۳ 7 7 ۸ ۸ 7 2 ۸ + ۳ > 9 2 ۸ 5 ۳ ۸ 7 7 7 2 2 5.5 ۳ ۳ ,7 2 2 4 4 2 6 7 1 1 7 لک 2 6.5 1 ۸ 7 ۳ 8 4 * 7 2 4 2 4 4 24 75 7 ۸ 7 2 8 ۸ ۹ 2 4 4 2 ۸5 > ۸ لا 2 بل 9 7 ۳ 4 اب با 9.5 1 24 4 2 10 1 ۸ 4 0 اب 10.5 7 7 2 1۱ 4 9 1 ۸ 11.5 > 4 24 12 نکته- در عمل به دلیل مساوی بودن ۶ و 4 جداول ۲ بر حسب 1۵0۷ داده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴-۵- محاسبه (بی) ] برای تعیین شدت نور خروجی از چراغ تا یک نقطه ابتدا زاویه سنجش نوری عمودی (0) و زاویه سنجش نوری افقی(۲) برای مسیر نور خروجی از چراغ تا نقطه مورد نظر تعیین می‌شود. سپس از جدول اصلاح شده |[ که با اعمال زاویه نصب چراغ به جدول]| (حاصل از اندازه گیری) بدست آمده» میزان شدت نور خروجی از چراغ در جهت نقطه مورد نظر حاصل می‌گردد. ۵-۵- محاسبه کمیت‌های فوتومتریک ۱-۵-۵- درخشندگی ۱-۱-۵-۵- درخشندگی در یک نقطه ] ۳۷ ۵ ۸/۳۱۰ )۳-۵( 77 7 - که در آن: مقدار درخشندگی بر حسب کاندل بر متر مربع : شدت نور چراغ در جهت (۲,)) است که در شکل‌های (۲-۵) و (۳-۵) نشان داده شده است. این شدت نور بر حسب کاندل بر کیلولومن بوده و از جدول ] چراغ بدست می‌آید. ۲ ضریب درخشندگی کاهش یافته برخورد شعاع نور به سطح معبر 0 شار نوری اولیه منبع در هر چراغ بر حسب کیلولومن ۳ : حاصل‌ضرب ضریب نگهداری شار لامپ در ضریب نگهداری چراغ ۳۲-۱-۵-۵- درخشندگی کل در یک نقطه درخشندگی کل در یک نقطه (ا) ناشی از مجموع درخشندگی تمام چراغ‌های تاثیر گذار (ما.....ا ,ِا .۱ا) بر روشنایی آن نقطه (۴۳۵) - نا + اج +با+باما [- ۴ ۳-۱-۵-۵- حوزه محاسبات در خشندگی در جهت طولی ناحیه مورد مطالعه» حوزه محاسبه باید دو چراغ متوالی از یک ردیف را در بر داشته باشد و اولین چراغ در ۶۰ متری -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- محاسبات روسنایی معابر 4 باید بین دو چراغ در ردیفی که فاصله بزرگتر یا بزرگترین فاصله را داردء در نظر گرفته شود. البته لازم به توضیح است که در این ۱ لبه ناحیه مورد مطالعه ۲ حوزه محاسبه ۳ پهنای ناحیه مورد مطالعه ,۷۷ ۴ آخرین چراغ در حوزه محاسبه ۵ اولین چراغ در حوزه محاسبه ۶ ناظر ۷ جهت مشاهده شکل (۴-۵): حوزه محاسبات درخشندگی روی معبر ۳-۱-۵-۵- موقعیت نقاط محاسباتی در حوزه محاسباتی باید نقاط محاسبه در فواصل مساوی قرار داشته باشند (شکل (۵-۵)) و فاصله اولین و آخرین ردیف عرضی نقاط ۱ لبه باند ۲ آخرین چراغ در حوزه محاسبه ۳ حوزه محاسبه ۴ خط مرکزی باند ۵ اولین چراغ در حوزه محاسبه ۶ جهت مشاهده ۷ مکان طولی ناظر نشان‌دهنده نقاط محاسبه در جهت‌های عرضی و طولی شکل (۵-۵): موقعیت نقاط محاسباتی در هر باند ترافیکی فواصل نقاط در جهات طولی و عرضی به صورت زیر محاسبه می‌شوند. الف- در جهت طولی (۵-۵) گید ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷ : تعداد نقاط محاسبه در جهت طولی بوده که برای 1۱ 5>30, ۳-10 در نظر گرفته می‌شود و برای1 5<30 نیزء ۷] کوچکترین عدد صحیحی منظور می‌گردد که در آن 1317 باشد. همچنین اولین ردیف عرضی در فاصله 0/2 از اولین چراغ (پس از ناظر) در حوزه‌ی محاسبه قرار می‌گیرد. ب< در جهت عرضی فاصله 4 در جهت عرضی از رابطهٌ زیر بدست می‌آید: (۵-ع) ۷۳ همچنین نقاط محاسبه مجاور دو لبه‌ی باند حرکتی در فاصله 4/2 از این لبه‌ها قرار می‌گیرند. در جایی هم که شانه راه وجود دارد و اطلاعات درخشندگی مورد نیاز باشد.ء تعداد و فاصله‌ی نقاط محاسبه باید مشابه باند ترافیکی ۵-۱-۵-۵- موقعیت ناظر برای محاسبات درخشندگی» چشم ناظر باید ۱/۵ متر بالاتر از سطح معبر در نظر گرفته شود. در جهت عرضی نیز ناظر به ترتیب در مرکز هر باند قرار گرفته و درخشندگی متوسطء یکنواختی کلی و آستانه افزایش برای کل قسمت ماشین‌رو معبر و برای هر موقعیت ناظر محاسبه می‌شود. همچنین یکنواختی درخشندگی در جهت طولی برای هر کدام از خطوط مرکزی نیز محاسبه می‌گردد. شکل ۱ معبر شش بانده با رفوژ وسط ۲ معبر سه بانده با نصب یک طرفه 1 ۵ : معبر دو بانده با نصب یک طرفه ۶ معبر دو بانده با نصب دو طرفه 4 ۸: مکان ناظر 3 ٩‏ حوزه محاسباتی :۳ و ]7 شکل (۶-۵): مثال‌هایی از موقعیت‌های نقاط مشاهده نسبت به حوزه محاسباتی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- محاسبات روئسنایی معابر ۳*۹ مرزهای ناحیه‌ای که چراغ‌های موجود در آن باید در محاسبات درخشندگی در یک نقطه وارد شوند.ء به شکل زیر در نظر گرفته می‌شود (شکل (۷-۵)): الف- مرزهای دو طرف نقطه محاسبه: حداقل پنج برابر ارتفاع نصب 77 در هر دو طرف نقطه محاسبه؛ ب- مرز دور نسبت به ناظر: حداقل ۱۳ برابر ارتفاع نصب 77 از نقطه محاسبه در جهتی که از ناظر دور می‌شود؛ ج - مرز نزدیک نسبت به ناظر: حداقل پنج برابر ارتفاع نصب 7/ از نقطه محاسبه به سمت ناظر؛ حد این مرزها توسط ناحیه‌ای از معبر که توسط جدول 7 پوشش داده شده است. تعیین می‌شود. 5۳ 112 سک ۲ مرز حوزه محاسبه ک با ۳ مرز ناحیه برای مکان چراغ تسه گت 5 ۹ ۹ ج5 ۳ هر 1 2 3 شکل (۷-۵): مرز ناحیه برای لحاظ شدن چراغ در محاسبه درخشندگی یک نقطه ۱-۳-۵-۵- کلیات در این فصل با توجه به معیارهای طراحی بیان شده در فصل سوم» شدت روشنایی افقی مبنای محاسبات روشنایی برای برخی از نواحی معابر بوده که در این بخش به آن پرداخته می‌شود. ۲-۲-۵-۵- شدت روشنایی افقی در یک نقطه شدت روشنایی افقی در یک نقطه واقع در روی سطح زمین و در ناحیه مورد مطالعه با استفاده از رابطه زیر محاسبه می‌گردد: (۷-۵) ۶۷07 *0۹ 7۷ جر 77 که در آن: : شدت روشنایی افقی در نقطه مورد نظر بر حسب لوکس؛ ] : شدت نور تابیده در جهت نقطه مورد نظر بر حسب کاندل بر کیلولومن؛ 2 زاویه برخورد نور در نقطه مورد نظر بر حسب درجه؛ ارتفاع نصب چراغ بر حسب متر؛ : شار نوری اولیه لامپ یا لامپ‌های داخل چراغ بر حسب کیلو لومن؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ : ضریب نگهداری کل که عبارت از حاصل ضرب ضریب نگهداری شار لامپ در ضریب نگهداری چراغ است. ۳-۲-۵-۵- شدت روشنایی کل در یک نقطه شدت روشنایی کل در یک نقطه (م13)» مجموع شدت روشنایی تمام چراغ‌ها (,3 ...8,۰ ,وتا 5(۰) است. (۸۳۵) ,5 و5 + رد ۴۳-۲-۵-۵- حوزه محاسبات شدت روشنایی حوزه محاسباتی شدت روشنایی همانند حوزه‌های محاسباتی آمده در شکل (۶-۵) است. نکته- در نصب زیگراگ برای بهینه‌سازی زمان پردازش کامپیوتر» حوزه محاسبه می‌تواند بین دو چراغ متوالی در دو سمت مخالف معبر باشد. ۵-۲-۵-۵ موقعیت نقاط محاسباتی نقاط محاسبه باید در فواصل مساوی در حوزه محاسباتی (مطابق شکل (۸-۵)) قرار گرفته و تعداد نقاط آن نیز به صورت زیر بدست 7 ۱ چراغ ۲ : عرض ناحیه مورد مطالعه ( ۷۷۲) ۳ : حوزه محاسبه 72 ۷ نقاط محاسباتی در جهت‌های طولی و عرضی 0 2 ۹ ۹ شکل (۸-۵): اطلاعات مورد نیاز برای محاسبات شدت روشنایی و نقاط محاسباتی روی ناحیه مورد مطالعه الف- در جهت طولی فاصله نقاط در جمهت طولی با استفاده از رابطهٌ زیر بدست می‌آید: 5 )۹-۵( -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- محاسبات روئسنایی معابر )۱ ۷ : تعداد نقاط محاسبه در جهت طولی بوده که برای 1۱ 530 ۲1-10 در نظر گرفته می شودو برای 1 5<30 نیل۷! کوچکترین عدد صحیحی منظور می‌گردد که در آن 1317 باشد. همچنین اولین ردیف عرضی در فاصله 10/2 از اولین چراغ (پس از ناظر) در محدوده‌ی محاسبه قرار می‌گیرد. ب- در جهت عرضی (۱۰-۵) -ل عرض ناحیه مورد مطالعه بر حسب متر؛ 1 تعداد نقاط در جهت عرضی که بزرگتر یا مساوی ۳و یا کوچکترین عدد صحیحی می‌باشد که بواسطه آنء 0< 1/5 متر شود. همچنین فاصله نقاط از لبه ناحیه, 10/2 در جهت طولی و 4/2 در جهت عرضی است (مطابق شکل (۸-۵)) ۶-۲-۵-۵- چراغ‌هایی که در محاسبات وارد می‌شوند در نواحی با شکل نامنظم» حوزه محاسباتی مستطیل شکل انتخاب می‌شود بطوری که ناحیه مورد مطالعه در داخل آن قرار می‌گیرد. در چنین حالتی می‌بایست نقاط مورد استفاده برای محاسبه مشخصات روشنایی درون مرزهای ناحیه مورد مطالعه واقع شده باشند. همچنین اگر فاصله نصب چراغ‌ها منظم نباشندء نمی‌توان ارتباطی با فاصله نقاط محاسباتی برقرار نمود. در چنین حالتی فاصله این نقاط از یکدیگر در هر جهت نباید بیشتر از ۱/۵ متر باشد. ۶-۵- محاسبه مشخصات روشنایی ۱-۶-۵- کلیات برای محاسبه یکنواختی طولی, اگر نقاط محاسباتی روی مرکز باند عبور نباشندء باید درخشندگی نقاط واقع بر روی خط مرکزی هر باند و شانه راه مطابق بند (۴-۶-۵) محاسبه شود. همچنین در موقع محاسبه شدت روشنایی اولیه یا درخشندگی اولیه, ۸4 برابر با یک بوده و از مقادیر شار نوری اولیه لامپ یا مربوط به آن مدت زمان استفاده می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۲-۶-۵- متوسط درخشندگی ۳-۶-۵- یکنواختی کل در درخشندگی یکنواختی کل در درخشندگی, نسبت بین کمترین درخشندگی ایجاد شده در حوزه محاسباتی به متوسط درخشندگی در آن حوزه است. ۴-۶-۵- یکنواختی طولی نیز نسبت کمترین درخشندگی به بیشترین درخشندگی در جهت طولی شانه‌را» یکنواختی طولی آن است (شکل (۵-۵)). در این نیز در راستای نقاط محاسبه قرار داده می‌شود. ۵-۶-۵- حد آستانه افزایش حد آستانه افزایش (77) با استفاده از روابط زیر بدست می‌آید: 05 (۱۳۳۵) 3 3 2 2 بر کج با 10 خرن 10 ما 0 0 0/0 ات که در آزها: 71 : درخشندگی متوسط بر حسب*01/۲ بوده و درحالتی محاسبه می‌شود که چراغ‌ها تازه نصب شده‌اند و لامپ‌ها نیز شار اولیه خود را ساطع می‌کنند؛ : زاویه بین خط دید ناظر و خط گذرنده از چشم ناظر و مرکز چراغ »اام. (۱/۵ - )۲/۷۵ نسبت به اولین چراغ در نظر گرفته می‌شود. خط دید ناظر نیز ۱ درجه زیر افق فرض می‌شود. در این محاسبهء» شدت روشنایی چراغ‌های هر ردیف در جهت مشاهده ناظر از اولین چراغ تا چراغ‌های بعد از آن» حداکثر تا فاصله ۰ متری با هم جمع می‌شوند. در این میان اگر درخشندگی خیرگی چراغی به کمتر از ۲/ مجموع درخشندگی خیرگی چراغ‌های قبلی برسد.ء این کار متوقف می‌شود. همچنین چراغ‌های بالای صفحه‌ی اندازه‌گیری نیز در محاسبات وارد نمی‌شوند. صفحه‌ی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- محاسبات روئسنایی معابر ۱۳ اندازه گیری» صفحه‌ای است که نسبت به افق زاویهٌ ۲۰ درجه داشته» از چشمان ناظر عبور کرده و معبر را در جچهت عرضی قطع می‌کند. معتبر است. البته در این معادله برای سایر سنین به عوض عدد ثابت ۱۰ می‌توان از رابطه زیر استفاده نمود: ۱ + ۸۱ ۱ )۱۳۳۵( ۶-۶-۵- ضریب محیط ضریب محیط. مجموع متوسط شدت روشنایی افقی روی دو باریکه طولی واقع در پیاده‌رو دو طرف معبرء تقسیم بر مجموع متوسط شدت روشنایی افقی روی دو باریکه طولی مجاور واقع در قسمت سواره‌رو معبر است. در این محاسبه. عرض هر چهار باریکه باید یکسان و برابر با کمترین مقدار از موارد زیر باشد: ۵ متر یا نصف عرض قسمت ماشین‌رو معبر و یا عرض باریکه‌ای که بدون حصار در پیاده‌رو مجاور قرار گرفته باشد. همچنین برای معابر دو بانده» هر دو باند در مجموع مانند یک معبر تک بانده رفتار می‌کنندء مگر اینکه با فاصله بیشتر از ۱۰ متر از هم جداشده شدت روشنایی افقی» حوزه محاسبه و موقعیت نقاط محاسبه درون هر باریکه نیز باید مطابق روش‌های ذکر شده مشخص گردد. شکل (۹-۵) نمونه‌هایی از موقعیت باریکه را برای محاسبه ضریب محیط (مطابق با رابطه زیر) ارائه می‌دهد. شدت روشنایی متوسط باریکه ۱+ شدت روشنایی متوسط باریکه۴ حضرب محبط -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها 1 2 : رمرم رال ۹۱۱۹۱ 11( ۰< 3 1 ان 5 5 الف- پهنای باریکه ۵ متر است 7 2 1110 (( ۱۱۳۱۱۱۱۱1 |] وووو ویو > ۱۱۱۸۱۸۸۸۸۸۸۸۱۸۱۱ مه ۹ رک کر که که که که رک ک کی ی ی 5 5 ب- پهنای باریکه به علت وجود مانع کمتر از ۵ متر است 2 1 ۱ باریکه ۱ سس ۳ ۲۰ ۱۷۱۱۱۱ ۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱ 6 ی ۱۹۱ ۹ ۶ لب قسمت سواره‌رو معبر ۵ 3 1 . 0 باریکه 3 2 ج- پهنای باریکه کمتر از ۵ متر است» زیرا پهنای قسمت سواره‌رو معبر کمتر از ۱۰ متر است شکل(۹-۵): مکان و پهنای باریکه‌ها برای محاسبه ضریب محیط در سه حالت مختلف ۷-۶-۵- متوسط شدت روشنایی ۸-۶-۵- یکنواختی کل در شدت روشنایی یکنواختی کل در شدت روشنایی نسبت کمترین شدت روشنایی در مستطیل محاسباتی به متوسط شدت روشنایی است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- محاسبات روشنایی معابر ۱۵ ۷-۵- داده‌های تکمیلی پس از انجام محاسبات روشنایی» به همراه نتایج آن, اطلاعات تکمیلی زیر نیز باید اعلام شوند: - مشخصات منابع نور(لامپ) داخل چراغ؛ - شار نوری منابع نور؛ - مشخصات جدول پخش نور چراغ (/) ؛ - مشخصات جدول ۲ با اعلام مقدار , استفاده شده به طور مشخص؛ - زاویه بازو در زمان اندازهگیری؛ - زاویه بازوی نصب شده در سایت؛ - ضرایب تعمیر و نگهداری به کار رفته (:۸11) برای چراغ و لامپ؛ - تعریف حوزه محاسبه؛ - آرایش نصب؛ - ارتفاع نصب؛ - فاصله نصب؛ - هر گونه انحرافی که از روش‌های استاندارد صورت گرفته است., شامل محاسبه آستانه افزایش برای ناظر بیش از ۲۳ سال؛ - مکان و پهنای باریکه‌ها برای محاسبه ضریب محیط. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ٍ فصل ۶ صول طراحی روشنایی برای معابر با کاربری اصلی وسایل نقلیه -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل تسنسم-اصول طراحی روشسنایی برای معابر با کاربری اصلی وسایل نفلیه مقدمه این فصل به روشنایی مسیرهای ترافیکی شامل راه‌های شریانی درجه۱ و درجه ۲ اختصاص دارد. کلاس روشنایی مناسب برای این دسته از معابرء باید مطابق با توصیه‌های فصل سوم انتخاب شود. برای روشنایی عوارض راه» شامل تقاطع‌های هم‌سطح و غیرهم‌سطح» محل‌های عبور عابرین پیاده از عرض معبر و معابری که در آن‌ها کنترل ترافیک صورت گرفته است. باید به فصول هشتم و نهم مراجعه گردد. برای محاسبه حداکثر فاصله‌ی نصب بین دو چراغ متوالی از روش ارائه شده در فصل ۵ استفاده می‌شود. جداول مربوط به اطلاعات بازتاب سطح معبر (جدول ۲) در فصل دوم ارائه شده است. در انجام محاسبات باید طراح از جدول ۲ مناسب برای قسمت سواره‌رو معبر مورد نظر استفاده کند. باید دقت کرد که جدول ۲ انتخاب شده» خصوصیات انعکاسی سطح معبر موجود یا سطح معبری که قرار است احداث شود را نشان دهد. زیرا به عنوان مثال در صورت استفاده از سنگریزه‌های متفاوت در داخل آسفالت و یا سطوح بتونی» تغییرات قابل‌توجهی درمیزان بازتاب نور از سطح معبر روی می‌دهد. به همین دلیل در کشور ما که در آن» جدول (۴-۲) ملاک عمل می‌باشد فقط درمواقعی که معابری با آسفالت متخلخل وجود داشته باشد.ء باید از جدول بازتاب استاندارد 162 ولی با (00-0. 05) استفاده شود. همچنین لازم به توضیح است که به طور معمول جدول ۲ برای معابری با سطوح خشک ارائه می‌شود. ولی در فصل دوم مقادیر مجاز پارامترهای روشنایی برای کلاس روشنایی مربوط به معابری با سطح مرطوب نیز آرائه شده است. سطح معبر زمانی مرطوب در نظر گرفته می‌شود که اغلب اوقات شب‌هنگام مرطوب باشد. در اینحالت محاسبات هم برای شرایط خشک و هم برای شرایط مرطوب با جداول ۲ متفاوتی که برای هر یک از آنها تعریف گردیده, انجام می گیرد. ۳-۶ مراحل طراحی روشنایی برای راه‌های شریانی درجه ۲ طراحی سیستم روشنایی برای راه‌های شریانی درجه ۲ شامل ۵ مرحلهٌ اصلی است: الف-انتخاب کلاس(کلاس‌های) روشنایی مناسب و تعیین ناحیه (نواحی) مورد مطالعه؛ ب-تعیین اطلاعات اولیه؛ د-تعیین موقعیت چراغ‌ها بر روی نقشه؛ ه-تعیین مکان پایه‌های روشنایی جهمت نصب در محل. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنابی راه‌ها در ابتدا کلاس روشنایی قسمت‌های سواره‌رو معبر با توصیه‌های فصل سوم مشخص گردیده و سپس میزان روشنایی مطلوب هر کلاس با استفاده از جدول (۱-۴) تعیین می‌شود. حال اگر سطح معبر در ساعت‌های زیادی از شب مرطوب باشد. میزان روشنایی برای آن کلاس نیز در شرایط مرطوب با استفاده از جدول (۲-۴) تعیین می‌شود. همچنین در صورتی که امکان محاسبه 11" وجود نداشته باشد.ء به منظور محدود کردن خبیرگی, کلاس شدت نور مناسب برای انتخاب چراغ با استفاده از جدول (پ-۱-۴) تعیین می‌گردد. ۳-۱-۳-۶ نواحی مجاور معبر برای روشنایی هر ناحیه‌ای که در مجاورت قسمت سواره‌رو معبر وجود داردء مانند پیاده‌روه مسیر تردد دوچرخه و شانه‌ی‌راه باید یکی از تصمیم‌های زیر اتخاد گردد: الف- با تعیین محدوده‌ی ناحیه مجاور معبر» کلاس شدت روشنایی مناسب برای این ناحیه انتخاب گردد؛ ب- با تعیین عرض باریکه مجاور معبر» ضریب محیط برای این باریکه محاسبه شده و با مقادیر مجاز مربوطه مقایسه گردد. البته در بیشتر مواقع» صرف‌نظر از به‌کارگیری هر کدام از روش‌های فوق» در صورت برآورده شدن الزامات کلاس روشنایی مربوطه می‌توان برای روشن نمودن نواحی مجاور معبر از روشنایی قسمت سواره‌رو استفاده نمود. برای روشنایی عوارض راه در این گونه معابر باید یکی از تصمیم‌های زیر اتخاد گردد: الف- از کلاس درخشندگی مسیر اصلی گذرنده از آن استفاده گردد؛ در صورت انتخاب روش "آب" برای طراحی, ابتدا باید ناحیه مورد مطالعه برای هر یک از عوارض راه تعیین شده سپس با توجه به کلاس روشنایی مناسب برای ناحیه مربوطه میزان روشنایی از جدول (۳-۴) و کلاس شدت نور مناسب از جدول (پ-۱-۴) ۳-۱-۳-۶ محل عبور عابرین پیاده از عرض معبر در طراحی سیستم روشنایی برای راههای شریانی درجه ۲ باید محل‌های عبور عابرین پیاده از عرض معبر مشخص شده و سپس برای تامین روشنایی آنها یکی از استراتژی‌های زیر انتخاب گردد: الف- استفاده از روشنایی معمول مسیر اصلی گذرنده از معبر؛ ب- استفاده از سیستم روشنایی جداگانه برای این محل‌ها با معیار شدت روشنایی افقی؛ ج- استفاده از سیستم روشنایی مربوط به عوارض راه مجاور برای تامین روشنایی این قسمت از معبر. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سشسم-اصول طراحی روشنایی برای معابر با کاربری اصلی وسایل نقلیه )۱۳ در صورت انتخاب روش "الف "» کلاس روشنایی مناسب برای این محلهاء. کلاس درخشندگی مربوط به قسمت سواره‌رو معبر یا یک کلاس بالاتر در جدول مربوطه خواهد بود. همچنین در صورت انتخاب روش "آب"» با توجه به کلاس مناسب. میزان شدت روشنایی افقی برای این محل‌ها از جدول (۳-۴) انتخاب می‌شود. ۳۲-۲-۶- تعیین اطلاعات اولیه ۱-۳-۲-۶ قسمت سواره‌رو معبر بعد از انتخاب کلاس روشنایی و در صورت لزوم کلاس شدت نور مناسب و قبل از شروع محاسبات طراحی روشنایی» باید اطلاعات اولیه زیر تعیین گردند: ۱- عرض قسمت ماشین‌رو معبر (: ۷۷)؛ ۲- عرض باند رانندگی (,۷۷)؛ ۳- جدول ضریب انعکاس ( ۲ ) سطح معبر؛ ۴- ارتفاع نصب (1])؛ ۵- آرایش نصب چراغ؛ ۶- زاویه‌ی بازو؛ ۷- نوع چراغ و نحوه پخش نور آن و در صورت لزوم انتخاب آن با در نظر گرفتن کلاس شدت نور مناسب؛ ۸ نوع لامپ؛ -٩‏ شار نوری اولیه لامپ یا لامپ‌های چراغ (0)؛ ۰- فواصل زمانی تعویض لامپ؛ ۱- ضریب نگهداری شار لامپ در فواصل زمانی تعویض لامپ؛ ۲-درجه حفاظت (1۳) محفظه لامپ چراغ؛ ۳- انتخاب دوره تناوب نظافت چراغ‌ها؛ ۴- میزان آلودگی محل؛ ۵- ضریب نگهداری چراغ؛ ۶- ضریب نگهداری (۸1۳)؛ ۷- عرض پیاده‌رو مجاور قسمت سواره‌رو معبر برای تعیین ضریب محیط یا کلاس روشنایی آن. ۲-۲-۲-۶ عوارض راه برای انجام محاسبات روشنایی در عوارض راه عموما اطلاعات اولیه‌ای مورد نیاز است. این اطلاعات مشابه اطلاعات لازم برای محاسبات روشنایی قسمت سواره‌رو معبر می‌باشد با این تفاوت که: الف- احتمال دارد ناحیه‌ی مورد مطالعهء شکل هندسی منظمی نداشته باشد؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ متسخصات نی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها ۳-۲-۲-۶ محل عبور عابرین پیاده از عرض معبر چراغ مورد استفاده و نیز موقعیت و9 شکل محل عبور عابرین پیاده» اطلاعات مشابیهی مورد نیاز خواهد بود. در این حالت ناحیه‌ی مورد ۲-۲-۶-محاسبه فاصله نصب در قسمت مستقیم معابر در قسمت مستقیم معابرء برای محاسبه فاصله نصب پایه‌های روشنایی و تاأمین همه الزامات نوری کلاس درخشندگی انتخاب شده برای سطح معبرء باید از روش ذکر شده در فصل ۵ استفاده شود. در این روش برای برآوردن الزامات نوری معبر و رسیدن به پاسخ بهینه, نیاز به حل مکرر معادله با ارتفاع نصبء فاصله نصبء آرایش نصبء چراغ‌های مختلف و لامپ‌هایی با شار نوری متفاوت می‌باشد. البته برای به‌دست آوردن پاسخ بهینه علاوه بر تامین الزامات نوری معبرء میزان هزینه‌ی سرمایه‌گذاری, هزینه‌ی بهره‌برداری» هزینه مصرف آنرزی و ملاحظات محیطی و زیبایی نیز باید در نظر گرفته شوند. ۳-۳-۶ تعیین موقعیت چراغ‌ها بر روی نقشه پس از انجام محاسبه و تعیین فاصله نصب در قسمت مستقیم معبر می‌بایست به ترتیب زیر موقعیت چراغ‌ها بر روی نقشه معبر الف- ابتدا برای کلیه عوارض راه موجود در معبر محل چراغ‌ها طبق توصیه‌های فصول ۸ و ‎٩‏ تعیین می‌شوند. ب- اگر محل عبور عابرین پیاده از عرض معبر با استفاده از روشنایی معمولی معبر روشن می‌شودء الویت چیدن چراغ‌ها بر روی نقشه پس از عوارض راه» با محل عبور عابرین پیاده از عرض معبر خواهد بود. جچ- سپس محل چراغ‌ها در پیچ‌ها با استفاده از روشی که در همین فصل آارائه شده» تعیین می‌گردد. د- در انتها محل نصب چراغ‌ها برای بخش‌های به‌هم پیوسته و مستقیم معبر تعیین می‌شود. البته برای انتخاب محل نصب چراغ‌ها در مسیرهای مستقیم واقع در حدفاصل بین این عوارض باید توجه گردد که فاصله نصب در هر یک از این مسیرها از میزان بدست ۵-۲-۶ تعیین مکان پایه‌های روشنایی جهت نصب در محل با توجه بهک این که مکان نصب یایه‌های روشنایی ی نگهدارنده چراغ, تعیین کننده محل استقرار چراغ‌ها است. برای کسب اطمینان از عملی و زیبا بودن طرح باید مکان پایه‌های روشنایی موجود در محل و همچنین مکان پایه‌های روشنایی در حال احداث در نقشه‌ی معبر مورد بررسی و اصلاح احتمالی قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۶- مراحل طراحی روشنایی برای راه‌های شریانی درجه ۱ طراحی سیستم روشنایی برای راه‌های شریانی درجه ۱ شامل ۶ مرحله اصلی زیر می‌باشد: الف- انتخاب کلاس (کلاس‌های) روشنایی و تعیین ناحیه (نواحی) مورد مطالعه؛ ج- تعیین اطلاعات اولیه؛ د- محاسبه فاصله‌ی نصب در قسمت مستقیم معابر؛ ه- تعیین موقعیت چراغ‌ها بر روی نقشه؛ و- تعیین مکان پایه‌های روشنایی جهت نصب در محل. کلاس روشنایی برای قسمت سواره‌رو معبر براساس توصیه‌های فصل سوم تعیین گردیده و سپس میزان روشنایی آن از جدول (۱-۴) استخراج می‌شود. البته در صورتی که سطح معبر در اکثر ساعات شب مرطوب تشخیص داده شود. باید با توجه به کلاس روشنایی مربوطهء میزان روشنایی در شرایط مرطوب از جدول (۲-۴) استخراج گردد. همچنین در صورتی که امکان محاسبه []" میسر نباشد»ء جهت محدودکردن خیرگی باید چراغ منتخب با توجه به کلاس شدت نور مناسبء از جدول (پ-۱-۴) انتخاب شود. ۲-۱-۳-۶ نواحی مجاور معبر منظور از روشنایی نواحی مجاور معبرء روشنایی باند اضطراری یا شانه‌راه است که در مجاورت قسمت سواره‌رو معبر واقع شده‌اند. برای تامین روشنایی این نواحی باید به یکی از روش‌های زیر عمل گردد: تب استفاده از کلاس درخشندگی مناسب برای تامین روشنایی باند اضطراری؛ چ- استفاده از ضریب محبط برای تامین روشنایی شانه‌راه فاقد باند اضطراری با تعیین عرض باریکه کنار معبر. برای تامین روشنایی نواحی محاور معبر, می‌تواند از روشنایی نصب شده درقسمت سواره‌رو معبر استفاده گردد. ۳-۱-۳-۶ عوارض راه برای تامین روشنایی عوارض راه در این گونه معابر باید از یکی از روش‌های زیر استفاده گردد: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ متسخصات نی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها در صورت استفاده از روش "آب" ابتدا باید برای هر یک از عوارض راه» ناحیه مورد مطالعه تعیین شده و سپس با توجه به کلاس روشنایی مناسب» میزان نور از جدول (۳-۴) و کلاس شدت نور مناسب چراغ برای کنترل خیرگی نیز از جدول (پ-۱-۴) انتخاب گردد. ۲-۳-۶ انتخاب آرایش نصب سیستم روشنایی انتخاب آرایش نصب سیستم روشنایی معمولا بر اساس ملاحظات فصل اول انجام می‌شود؛ اما برای قسمت‌های اصلی ماشین‌رو معبر و راه‌های فرعی یا شیب‌دار ملاحظات مجزایی نیز وجود دارد. از آنجا که این انتخاب معمولا از مجموعه عواملی همچون عوامل فنی, عملیاتی اقتصادی و محیطی تأثیر می‌پذیرد به همین دلیل جهت تصمیم‌گیری بهتر» نیاز به انجام محاسبات اولیه برای تعدادی از آرایش‌های ممکن نصب می‌باشد. ۳-۳-۶- تعیین اطلاعات اولیه پس از انتخاب کلاس روشنایی و در صورت لزوم کلاس شدت نور مناسب و قبل از شروع محاسبات طراحی روشنایی» باید اطلاعات اولیه زیر تعیین گردند. ۳- جدول ضریب انعکاس( ۲) سطح معبر؛ ۵-آرایش نصب چراغ؛ ۶- زاویه‌ی بازو؛ ۷ نوع چراغ و نحوه پخش نور آن و در صورت لزوم انتخاب آن با در نظر گرفتن کلاس شدت نور مناسب؛ ۸- نوع لامپ؛ -٩‏ شار نوری اولیه لامپ یا لامپ های چراغ (0)؛ ۰- فواصل زمانی تعویض لامپ؛ ۱- ضریب نگهداری شار لامپ در فواصل زمانی تعویض لامپ؛ ۵- ضریب نگهداری چراغ؛ ۶- ضریب نگهداری (۱1۳)؛ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نسنسم-اصول طراحی روسنایی برای معابر با کاربری اصلی وسایل نفلیه ۱۳۵ ۷- عرض باند اضطراری مجاور قسمت سواره‌رو معبر برای تعیین ضریب محیط یا کلاس روشنایی آن. ۲-۳-۳-۶ عوارض راه انجام محاسبات روشنایی عوارض راه عموما نیاز به اطلاعات اولیه‌ای دارد که مشابه موارد اشاره شده در بند (۱-۳-۳-۶) می‌باشد. با این تفاوت که: الف- احتمال دارد ناحیه‌ی مورد مطالعهء شکل هندسی نامنظمی داشته باشد؛ ب- ممکن است ناحیه‌ی مورد مطالعه, شامل نواحی مجاور قسمت سواره‌رو معبر نیز باشد. ۴-۳-۶ محاسبه فاصله نصب در قسمت مستقیم معابر به منظور تامین شرایط نوری کلاس درخشندگی منتخب برای معبرء باید فاصله نصب چراغ‌ها مطابق روش ذکر شده در فصل ۵ محاسبه شود. در این محاسبات» برای رسیدن به پاسخ بهینه باید یک فرآیند تکراری برای یافتن ارتفاع» فاصله» آرایش نصب و چراغ مناسب به همراه شار نوری لامپ انجام و نتایج حاصل با الزامات نوری معبر مقایسه شود. در این روندء برای انتخاب پاسخ بهینه» باید علاوه بر ملاحظات فنی تامین الزامات نوری معبرء میزان هزینه‌ی سرمایه‌گذاری» هزینه‌ی بهره‌برداری» هزینه مصرف آنرژی و ۵-۳-۶ تعیین موقعیت چراغ‌ها بر روی نقشه پس از انجام محاسبه و تعیین فاصله نصب در قسمت مستقیم معبر می‌بایست به ترتیب زیر موقعیت چراغ‌ها بر روی نقشه معبر الف- ابتدا محل چراغ‌ها در عوارض راه طبق توصیه‌های فصل‌های ۸ و ‎٩‏ تعیین شود. ب- در محل‌های عبور عابرین پیاده از عرض معبرء باید محل چراغ‌ها با استفاده از روشنایی معمول معبر تعیین شود. ج- محل چراغ‌ها در پیچ‌ها با استفاده از روش آرائه شده در همین فصل تعیین شود. د- در انتها محل نصب چراغ‌ها برای بخش‌های به‌هم پیوسته و مستقیم معبر تعیین می‌شود. البته برای انتخاب محل نصب چراغ‌ها در مسیرهای مستقیم واقع در حدفاصل بین این عوارض باید توجه گردد که فاصله نصب در هر یک از این مسیرها از میزان بدست آمده از محاسبات برای مسیر مستقیم معبر بیشتر نشود. ۶-۳-۶ تعیین مکان پایه‌های روشنایی جهت نصب در محل با توجه به اینکه مکان نصب پایه‌های روشنایی یا نگهدارنده‌های چراغء محل استقرار چراغ‌ها را تعیین می‌کند. بنابراین برای کسب اطمینان از عملی و زیبا بودن طرحء باید مکان هر پایه روشنایی موجودء در محل و همچنین مکان پایه‌های روشنایی در حال احداث, بر روی نقشه معبر مورد بررسی و اصلاح احتمالی قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روتشنایی راه‌ها ۳-۶- طراحی روشنایی پیچ‌ها در راههای سریانی برای انجام طراحی و محاسبات روشنایی در پیچ‌هاء ابتدا مراحل گفته شده در همین فصل در خصوص روشنایی مسیرهای مستقیم» عینا مورد استفاده قرار گرفته و فاصله نصب مناسب برای چراغ‌ها حاصل می‌شود. این فاصله نصبء حداکثر فاصله مجازی کاهش درخشندگی متوسط آن‌ها نشده بلکه یکنواختی کلی می‌تواند تحت تاثیر گردش معبر در پیچ‌ها قرار گیرد. به همین دلیل در مرحله بعدی طراحی» از منحنی‌های درخشندگی ثابت چراغها برای اصلاح طرح روشنایی و اطمینان از برآورده شدن یکنواختی کلی استفاده می‌گردد. ۱-۴-۶ ساختار منحنی‌های درخشندگی ثابت منحنی‌های درخشندگی ثابت برای استفاده در قسمت‌های کمان‌دار (خم‌دار) معبرء باید در ۱۲/۵ و ۲۵ درصد حداکثر درخشندگی ناشی از یک پایه تک چراغه در ارتفاع نصب ۸ ۱۰و ۱۳ متر تهیه شود. سومین منحنی نیز برای پایه‌های دوچراغه که در آرایش نصب در وسط استفاده می‌گردندء در ۱۳/۵ درصد از درخشندگی حداکثر جدول توزیع پخش نور آن تهیه می‌شود. این جدول از میانگین جدول توزیع پخش نور برای پایه تک چراغه و جدولی که از چرخش آن به اندازه‌ی ۱۸۰ درجه حول محور عمود بر سطح به‌دست آمده» حاصل می‌شود. این منحنی نشان‌دهنده‌ی توزیع پخش نور مرکب دو چراغ در آرایش نصب در وسط خواهد بود. ناظر در فاصله‌ی ‎٩۰‏ متری چراغ و در امتداد آن قرار داده شده و مقادیر درخشندگی در ناحیه‌ی وسیعی محاسبه می‌شوند تا بتوان منحنی‌ها را به صورت کامل ترسیم نمود. بدین منظور ناحیه‌ای با ابعاد (۴۰۱۱ * ۱۳۰1۱ ) برای این امر در نظر گرفته می‌شود. همچنین محل چراغ در مختصات ( ‎٩۰‏ و ۰ ) مشخص شده و دایره ناظر نیز حول نقطه ( ۰ و ۰ ) و به قطری برابر با نصف ارتفاع نصب چراغ رسم می‌شود. البته باید توجه داشت که برای تعیین نقاط مختلف در منحنی مزبورء عموما در دو جهت مختلف درون‌یابی خطی انجام شده و پس از مشخص شدن کلیهٌ نقاط دو منحنی ۱۲/۵ و ۲۵ درصد حداکثر درخشندگی از آن گذرانده می‌شود تا منحنی‌های نمونه آماده بعنوان نمونه شکل (۱-۶) که دارای مقیاس *۵۰۰:۱" است برای ارتفاع نصب ۱۰ متر و متشکل از سه منحنی (۴ , 3 , ۸) آورده شده است. استفاده از این مقیاس برای منحنی‌های درخشندگی ثابت مناسب می‌باشد. ۲-۴-۶ استفاده از منحنی‌های درخشندگی ثابت برای طراحی روشنایی در پیچ‌هاء پس از تعیین فاصله‌ی نصب پایه‌ها در مسیرهای مستقیم» در ابتدا باید محل پایه‌ها بر روی نقشه‌ی مسیر راه و بر مبنای فاصله‌ی نصب مزبور تعیین و سپس با استفاده از منحنی‌های درخشندگی ثابت» محل پایه‌هایی که در پیچ‌ها و یا قسمت‌های کمان‌دار راه قرار گرفته‌اندء اصلاح شود. بدین منظور باید چراغ واقع در منحنی» بر روی محل چراغ واقع در نقشه مسیر قرار داده شود (در روش نصب در وسط بر روی پایه قرار می‌گیرد) و دایره‌ی ناظر نیز بر لبه‌ی دور قسمت سواره‌رو معبر مماس گردد. در این حالت منحنی درخشندگی ثابت بر روی -------- صفحهٔ بعد -------- ایحاد گرددء باید فاصله‌ی بین این دو چر آن تکرار می‌شود. همچنین این دستورالی ۱ چراغ ۲ سمت نزدیک به ناظر و چراغ در معبر ۳ دایره ناظر به شعاع یک چهارم ارتفاع نصب ۸ منحنی درخشندگی ثابت ۱۲,۵/ تک‌چراغه منحنی درخشندگی ثابت ۱۲,۵ دو چراغه که برروی یک پایه به صورت پشت به پشت هم نصب شده‌اند. زاویه‌ی نصب : ۵ درجه نوع چراغ : 50(]7/1 ۷۷ ۱۵۰ ارتفاع نصب : ۱۰ متر ۱ در استفاده از منحنی‌های درخشندگی (مانند شکل(۱-۶)) تهیه می‌شوند اما در منحنی مزبور باید مورد استفاده قرار گیرد ناحیه‌ی بدون پوشش بین منحنی‌های قرار گر غ تا اندازه‌ای کاهش یابد تا ناحیه بدون پوشن ی اضافی استفاده گردد. این عمل برای تمامی مل در مورد هر دو جهت عبور وسایل نقلیه نی 0 ِ ۵1 ۱ :۱ 558 هم ۱ 9 با ۰ ]| 2 10 پم 10 0 3 شکل (۱-۶): نمونه منحنی درخشندگی ثابه ثابت باید توجه گردد که این منحنی‌ها با در صورتی که در معبری محل چراغ در سمت مد ۱۳۷ فته بر روی هر دو چراغ مجاور (زشکل (۲-۶)) ن از بین برود. در مواقعی نیز ممکن است برای چراغ‌های موجود در پیچ و چراغ‌های هم‌جوار 120 ۹110 109 90 80 60 50 30 20 10 0۵ 2 نظر گرفتن محل چراغ در سمت محل ناظر -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸( مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۱( چراغ‌ها : ۲ دایره ناظر ۳ بخشی از معبر که پوشش ط ۱ روشنایی مناسبی ندارد ۳ ار در ۸۱۲/۵ حداکثر درخشندگی یک پایه تک چراغه 3 شکل (۲-۶): پوشش روشنایی ناکافی در سطح معبر رعایت گردند. الف - آرایش نصب زیگزاگ در صورتث استفاده از این روش نصب در بخش مستقیم معبرء به شرطی که شعاع خم راه کمتر از ۰ برابر ارتفاع نصب چراغ‌ها باشد.ء باید در ناحیه‌ی خم‌دارء کلیه‌ی چراغ‌ها در محیط بیرونی پیچ قرار داده شوند. در این حالت. تعداد پایه‌ها در واحد طول قسمت با استفاده از منحنی درخشندگی ثابت که برای ۱۲/۵ درصد حداکثر درخشندگی ناشی از یک پایه تک چراغه به‌دست آمده ( منحنی نوع ۸ )» تعیین می‌شود. در معابر عریض هم به منظور آیجاد پوشش روشنایی کافی در سطح راه» در صورت نیاز می‌توان در محیط داخلی خم از چراغ اضافی استفاده نمود ( شکل (۲-۶)). همچنین برای دستیابی به مقادیر روشنایی مطلوب در سطح معبر,ء ممکن در این صورت تصحبح مورد نیاز با استفاده از منحنی درخشندگی ثابت نوع ۸ انجام می‌شود. ب- آرایش نصب روبرو ج- آرایش نصب در یک طرف باشد.ء باید در ناحیه‌ی خم‌دارء کلیه‌ی چراغ‌ها در محیط بیرونی پیچ مستقر شوند و فاصله‌ی نصب پایه‌ها نیز باید با استفاده از منحنی نصب چراغ‌ها باشد.ء باید در ناحیه‌ی خم‌دار» یک ردیف چراغ در محیط خارجی هر طرف راه نصب شود (استفاده از آرایش نصب در یک طرف به طور مستقل برای هر یک از طرفین راه). ولی در صورتی که شرط بالا برقرار نبوده و از آرایش نصب در وسط برای قسمت خم‌دار استفاده شودء برای تصحیح فاصله نصب پایه‌ها باید از منحنی درخشندگی ثابت نوع 3 استفاده گردد ( شکل(۴-۶)). در -------- صفحهٔ بعد -------- سا رس اک سس و اینجا نیز در صورت عدم پوشش سطح راه توسط منحنی‌های درخشندگی ثابت دو پایه مجاور در هر دو طرف راه» باید فاصله‌ی پایه‌ها کاهش داده شود. البته گاهی ممکن است بدلیل کافی نبودن پوشش روشنایی در محیط خارجی خم» این اشکال با نصب یک پایه جداگانه رفع گردد. در اینحالت برای تعیین محل نصب این پایه از منحنی درخشندگی ثابت نوع لح استفاده می‌گردد (شکل (۵-۶)). در این آرایش نصب نیز در صورت نیاز می‌توان فاصله‌ی نصب پایه در قسمت مستقیم راه که در مجاورت قسمت خم‌دار واقع شده است را با استفاده از منحنی‌های درخشندگی ثابت نوع 7 اصلاح کرد. ۱ چراغ‌های نصب شده در محیط بیرونی پیچ 1 ۲ چراغ اضافی نصب شده 1 ۱ ۳ دایره ناظر / ۴ نواحی تاریک معبر که با چراغ اضافی پوشش ۱ 4 می‌شو ی 8 سس هه 0 سب ۸: منحنی درخشندگی ثابت ۱۲/۵ تک چراغه ۱ چراغ‌ها ۲ دایره ناظر داخل معبر ۳ هیچ ناحیه تاریکی داخل معبر باقی نمانده ۴ معبر 3 : منحنی درخشندگی ثابت 1۱۲/۵ دو چراغه نصب شده‌اند ۱ چراغ‌های نصب شده در رفوژ وسط راه ۲ دایره ناظر در محیط بیرونی معبر 8 با پ 2 ۳: پوشش ناکافی روشنایی در محیط بیرونی مرو 3 و۱ 2 ناشی از چراغ‌های نصب شده در رفوژ وسط راه ۳ ۷ > ی 2 ۴ چراغ اضافی که روشنایی ناحیه با پوشسش / چا ۳ سس ناکافی را تامین می‌کند. مس مه 3 : منحنی درخشندگی ثابت ۸۱۲/۵ دو چراغه ما سگگ ]7 1 -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ ۱ صول طراحی روشنایی برای معابر با کاربری اصلی اشخاص ساده -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- اصول طراحی روشنایی برای معابر با کاربری اصل ی اسخاص پیاده ۳۳ مقدمه در این فصل ابتدا کلیه نکاتی که برای تامین روشنایی در راه‌های فرعی با دسترسی محلی و نواحی وابسته به آن همچون مسیرهای عبور دوچرخه و افراد پیاده و همچنین روشنایی مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی مردم مهم می‌باشندء در دو بخش جداگانه آمده است. سپس در دو بخش بعدی روش طراحی سیستم روشنایی برای این دو دسته معبر ارائه شده است. ۱-۷- توصیه‌های کلی برای تامین روشنایی در راه‌های فرعی با دسترسی محلی و نواحی وابسته ۱-۱-۷- کلیات در این بخش توصیه‌هایی برای تامین روشنایی راه‌های فرعی با دسترسی محلی مانند راه‌های دسترسی به مناطق مسکونی و یا راه‌های مجاور آنها و همچنین نواحی وابسته به این مناطق همچون مسیرهای عبور دوچرخه و پیاده‌روها ارائه شده است. روش طراحی روشنایی برای این نوع معابر نیز در بخش (۳-۷) بیان شده است. در راههای فرعی با دسترسی محلیء هدف اصلی از تأمین روشنایی کمک به مسیریابی اشخاص پیاده و ریت وسایل نقلیه و سایر موانع توسط آن‌ها می‌باشد. با تأمین روشنایی مناسب در این نوع راه‌هاء میزان وقوع جرایم نیز کاهش می‌یاید. به همین دلیل روشنایی در این راه‌ها به اندازه‌ای است که به راهنمایی رانندگان وسایل نقلیه کمک کرده ولی ممکن است این رانندگان نتوانند بدون استفاده از نور چراغ خودروء اشیاء را بر روی سطح راه تشخیص دهند. در مسیرهای عبور دوچرخه و پیاده‌روهایی نیز که مستقیماً به معبر متصل نمی‌باشند, هدف اصلی تامین روشنایی, نشان دادن مسیر به عابرین پیاده یا دوچرخه‌سوار می‌باشد به نحوی که مسیر خود را پیدا کرده و در صورت وجود موانع یا خطرهای احتمالی, آن‌ها را تشخیص دهند و از مردم و اموال آن‌ها در مقابل وقوع جرم نیز محافظت شود. برای این گونه معابر» کلاس روشنایی مناسب مطابق با توصیه‌های فصل ۳ انتخاب می‌شود. در این نوع معابر اگر پیاده‌رو در مجاورت معبر باشدء توصیه می‌گردد که از یک کلاس روشنایی واحد برای معبر و هریک از پیاده‌روهای مجاور آن و حاشیه‌های راه استفاده شود. همچنین به منظور ایجاد میدان دید وسیع‌تر برای عابران پیاده و دوچرخه‌سواران» می‌تواند عرض ناحیه مورد مطالعه برای پیاده‌روها و مسیرهای عبور دوچرخه از عرض واقعی آنها بیشتر در نظر گرفته شود. در این‌گونه معابرء معیار طراحی روشنایی بر اساس کلاس‌های سری 5 و مطابق با جدول (۴-۴) می‌باشد. در این کلاسها متوسط شدت روشنایی افقی ملاک عمل بوده و در آنها 0 حاصل از سیستم روشنایی معبر نباید بیش از ۱/۵ برایر 5 مشخص شده در جدول باشد. همچنین به منظور کنترل خیرگی مستقیم ناشی از چراغ‌های با حباب شفاف از کلاس ,20 ویا یک کلاس بالاتر در جدول (پ-۱-۴) و برای چراغ‌های با حباب مات از کلاس‌های جدول (پ-۲-۴) استفاده می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ متسخصات فنی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها ۲-۱-۷ معابر با تدابیر کنترل ترافیک تدابیر کنترل ترافیک اغلب در راه‌های فرعی با دسترسی محلی و به خصوص در راه‌های مجاور مناطق مسکونی وجود داشته و در آن‌ها از سرعت‌گیر برای کاهش سرعت حرکت استفاده می‌شود. میزان روشنایی مناسب در این گونه معابرء از جداول فصل چهارم ۳-۷ جلوگیری از وقوع جرم و ایمنی عابرین پیاده در مکان‌هایی که احتمال وقوع جرم زیاد است باید دقت شود که این نواحی به‌طور صحیحی در ناحیه‌ی مورد مطالعه قرار گیرند و کلاس روشنایی مناسب برای آن‌ها اعمال گردد تا هیچ ناحیه تاریکی که زمینه‌ساز جرم باشد.ء در آن‌ها وجود نداشته باشد. همجنین در این نواحی ضریب برگردان رنگ نور منبع روشنایی می‌تواند موجب شناسایی بهتر اشیاء و افراد شده و به تشخیص جرم کمک کند. به همین علت این شاخص می‌تواند در انتخاب منبع نور برای تامین روشنایی در نظر گرفته شود. ۴-۱-۷- عوارض راه در تقاطع‌های واقع در راه‌های فرعی با دسترسی محلی, نصب یک چراغ در تقاطع ] شلوغ و به بیان دیگر کاهش فاصله نصب و همچنین نصب یک چراغ بر پل‌های عابر پیاده یا مسیرهای عبور دوچرخه‌ای که مستقیماً به معبر وصل نیستند. مفید می‌باشد. در این تقاطع‌ها می‌بایست الزامات کلاس روشنایی مناسب برای آن‌هاء مطابق فصل چهارم رعایت گردد. همچنین طراحی روشنایی میادینی که در درون معابر فرعی با دسترسی محلی واقع شده‌اندء باید منطبق با توصیه‌های فصل هشتم باشد. در طراحی روشنایی راه‌های فرعی با دسترسی محلی و نواحی وابسته» پیاده‌روها و مسیرهای عبور دوچرخه. از معیار شدت ۶-۱-۷ یکنواختی شدت روشنایی کلی در راه‌های فرعی با دسترسی محلی» پیاده‌روها یا مسیرهای عبور دوچرخه. یکنواختی شدت روشنایی کلی (0لا) از اهمیت فراوان برخوردار است. عابرین پیاده و دوچرخه‌سواران برای احساس امنیت بیشترء جهت‌یابی صحیح در شب و رویت مناسب محیط اطراف نیازمند سطح قابل قبولی از یکنواختی کلی شدت روشنایی می‌باشند. در صورتی هم که ناحیه‌ای با دوربین‌های مداربسته کنترل شود به‌منظور حفظ تصویر در حال حرکت. به سطح بالاتری از یکنواختی شدت روشنایی کلی نیاز می‌باشد. زیرا با کم بودن آن» وضوح تصویر کاهش ییافته و شکل‌گیری دوباره تصویر با تأخیر همراه می‌گردد. به همین دلیل در این گونه معابر یکنواختی شدت روشنایی کلی (0م[]) نباید از نسبت حداقل مقدار شدت روشنایی به شدت روشنایی افقی متوسط توصیه شده در جدول (۴-۴) کمتر باشد. هنگام تعیین سطح مطلوب یکنواختی شدت روشنایی کلی» باید به الزامات اقتصادی ناشی از افزایش این معیار و اثر آن بر محیط به‌دلیل ایجاد افزایش انتشار نورء آلودگی نوری و ارتفاع پایه توجه داشت. به هر حال ممکن است در صورتی که امکان وقوع جرم و یا حرکت عابران پیاده و سالخوردگان در معبری بیشتر باشد. ایجاد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- اصول طراحی روشنایی برای معابر با کاربری اصلی انسخاص پبیاده ۱۳۵ سطح بالاتری از یکنواختی شدت روشنایی کلی مفید باشد. اقتصادی‌ترین طرح روشنایی با تضمین عدم تجاوز سطح روشنایی تأمین شده از مقادیر ذکر شده در جدول (۴-۴) به دست می‌آید. تا حد امکانء حداقل شدت روشنایی افقی متوسطء نباید از مقادیر مشخص ۳-۷- توصیه‌های کلی برای تامین روشنایی در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی ۱-۲-۷ -کلیات در این بخش توصیه‌هایی برای روشنایی مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی برای تمامی کاربران معابر شامل وسایل نقلیه, دوچرخه‌ها و عابرین پیاده ارائه می‌شودء به طوری که تمامی نواحی عمومی که بعد از تاریکی هوا برای همه مردم در دسترس هستند را شامل می‌شود. از آنجا که جهت‌یابی و شناسایی موقعیت محل توسط رانندگان» دوچرخه‌سواران و عابرین پیاده در مراکز شهری مهم است» توصیه‌هایی برای روشنایی تابلوهای اماکن و محل‌های مختلف در شب نیز در این بخش ارائه شده است. همچنین بدلیل اینکه در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی مردم جذب مناظر دلپذیر و مطبوع می‌شوند. در طول ساعات تاریکی هوا لازم است که مردم و محیط اطراف به سادگی قابل تشخیص باشند. به همین دلیل در ساعاتی که مراکز تجاری و کسب‌وکار باز هستندء نیاز به تأمین سطح بالایی از روشنایی با ترکیب کلاس روشنایی عمومی مناسب و مقداری روشنایی اختصاصی می‌باشد. به همین منظور روشنایی عمومی باید به گونه‌ای باشد که ناحیه مورد نظر را بیشتر از مسیر تردد مشخص نماید. در ابتدای غروب» زمانی که پنجره همه مغازه‌ها و همه علائم روشن می‌شوند. همه آن‌ها باید به عنوان بخشی از محیط دارای روشنایی تلقی شوند. هر چند یادآوری این نکته نیز مهم است که پس از غروب و در طول شب که مغازه‌ها بسته می‌شوند و روشنایی مراکز تجاری کاهش یافته و یا خاموش می‌شوند.ء روشنایی عمومی باید به خوبی به ایمنی تردد وسایل نقلیه, امنیت اموال مردم و سلامت عابرین پیاده نیز کمک کند. ۲-۲-۷ اهداف روشنایی در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی» روشنایی مور سطح معبر برای حرکت ترافیک. تنها یا حتی اصلی‌ترین هدف نیست. باید توجه داشت که این مراکز کاربران زیادی دارند و هر کدام نیازهای متفاوت و گاه متضادی دارند و باید تعادلی بین این جنبه و سایر جنبه‌های روشنایی ایجاد شود. در طرح تامین روشنایی این مناطق باید تمامی اهداف مربوط به جنبه‌های مختلف کاربری با توجه به اهمیت آن‌ها برآورده شود. این طرح می‌تواند شامل بخشی یا تمامی موارد زیر باشد: الف- تامین روشنایی به‌منظور ایجاد امنیت عابرین پیاده در برابر وسایل نقلیه در حال حرکت؛ ب- تأمین روشنایی به شکل جذاب و مناسب به منظور رونق کسب و کار و تجارت؛ ج- تامین روشنایی متناسب با حجم تردد و ویژگی‌های وسایل نقلیه و دوچرخه‌سواران؛ د- طراحی روشنایی و انتخاب تجهیزات متناسب با معماری و مناظر شهری؛ ه- کنترل تبلیغات روشن شده با تأسیسات روشنایی برای جالب جلوه نمودن محل‌های تفریحی؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها و- کنترل و اضافه نمودن تأسیسات روشنایی با نورافشانی دائمی در طرح اصلی؛ ز- کنترل منابع روشنایی زودگذر در نورافشانی‌ها و تزئینات جشن‌ها؛ ح- کنترل معبر و علائم دیگر راه و ارتباط آن‌ها با سایر اجسام روشن شده؛ ط- کنترل و ترکیب نور منابع روشنایی موجود در اماکن عمومی و اختصاصی با یکدیگر مانند جایگاه اتوبوس و کیوسک تلفن؛ ی- حفاظت از محیط‌های عمومی و املاک خصوصی در برابر آلودگی نوری؛ ک- حفاظت از تأسیسات موجود در معبر در برابر تصادفات و عملیات خطرناک؛ ۳-۲-۷- روشنایی برای رفع نیازهای ترافیکی ۱-۳-۲-۷ انواع ترافیک ایحاد تعادل نسبی بین اهداف مختلف تامین روشنایی بستگی به نوع ترافیک داشته که به گروه‌های زیر تقسیم می‌شود: الف- تردد عمده وسایل نقلیه ب- تردد ترکیبی از عابرین پیاده و وسایل نقلیه ج- فقط تردد عابرین پیاده و دوچرخه‌سواران به همین دلیل بسته به نوع ترافیک. کلاس روشنایی مناسب معبر با استفاده از توصیه‌های فصل سوم انتخاب می‌شود. ۲-۳-۲-۷ نواحی که عمدتاً وسایل نقلیه در آن تردد می‌کنند میزان نور در این نواحی و کلاس روشنایی مناسب برای آنهاء بر اساس متوسط درخشندگی راه عبوری وسایل نقلیه و یکنواختی آن تعریف شده و می‌بایست از جدول (۱-۴) انتخاب شود. در این نواحی می‌تواند روشنایی پل‌های عابر پیاده و همچنین مناطق عبور پیاده‌ها و دوچرخه‌سواران که در کناره‌های معبر و در مجاورت مسیرهای عبور وسایل نقلیه قرار دارندء به طور جداگانه بررسی شوند. در چنین حالتی» میزان نور مناسب برای کلاس روشنایی منتخبء بر حسب شدت روشنایی افقی و یکنواختی آن بوده و از جدول (۳-۴) انتخاب می‌شود. در این نوع معابر می‌توان از سیستم روشنایی به منظور تأکید بر تغییر کاربری معبرء از جایی که عمدتاً محل عبور وسایل نقلیه موتوری است به جایی که تعداد فعالیت‌های عابرین پیاده در آن رشدی قابل توجه داشته, استفاده کرد. یک روش برای نشان دادن این تغییر کاربری» تغییر نمای ظاهری تجهیزات روشنایی به شکلی زینتی‌ترء تغییر در ارتفاع نصب یا تغییر در رنگ نور منبع روشنایی می‌باشد. ۳-۲-۲-۷ ناحیه مشترک عبور عابرین پیاده و وسایل نقلیه میزان نور مناسب در این نواحی و کلاس روشنایی آنها براساس شدت روشنایی افقی و یکنواختی کلی و از جدول (۳-۴) انتخاب می‌گردد. در بعضی مواقع با انتخاب هر دو ناحیه عبور عابرین پیاده و وسایل نقلیه به عنوان ناحیه مورد مطالعه» می توان به آن‌ها کلاس روشنایی یکسانی اعمال کرد. در سایر مواقع. به خصوص در جایی که نواحی مربوط به وسایل نقلیه و عابرین پیاده به خوبی از -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- اصول طراحی روشنایی برای معابر با کاربری اصل ی اسخاص پیاده ۳۷ در این نواحی به منظور جلوگیری از ایجاد خیرگی نیز باید از چراغهایی با کلاس شدت نور مناسب ( جدول (پ-۱-۴)) استفاده شود. ۴-۳-۲-۷ نواحی خاص عبور عابرین پیاده روشنایی در نواحی خاص عبور عابرین پیاده باید موجب افزایش سهولت حرکت عابرین» احساس امنیت عمومی و رفاه اجتماعی و برای عابر پیاده» شناسایی رفتار و مقاصد سایر عابرین آمری مهم بوده و به همین منظور می‌توان از شاخص برگردان رنگ نور لامپ مطابق با توصیه‌های فصل ۱ استفاده کرد. شدت روشنایی کافی برای معبر نیز مطابق با توصیه‌های بند (/۱-۴-۲-۱) تامین گردیده و کلاس روشنایی مناسب آن نیز مطابق با توصیه‌های فصل سوم انتخاب می‌شود. ۴-۲-۷ اهداف دیگر تامین روشنایی ۱-۴-۲-۷ سلامتی و ایمنی می‌کند. به همین دلیل استفاده از تأسیسات روشنایی در تمامی ساعات تاریکی توصیه شده است. طوری که تشخیص مهربانی» بی تفاوتی و یا عصبانی بودن اشخاص جهت دادن پاسخ مناسب و به موقع به آن‌ها امکان‌پذیر باشد. بدین منظور سیستم روشنایی که بر اساس معیار شدت روشنایی افقی در کلاس روشنایی مناسب طراحی می‌گردد. معمولا با ارتفاع ۲-۴-۲-۷- افزایش جذاییت مناظر استفاده از سیستم روشنایی می‌تواند موجب افزایش علاقه مردم به دیدن برخی نواحی شود. همچنین این سیستم می‌تواند با ۵-۲-۷- روشنایی بازارهای سر پوشیده و نواحی سایبان‌دار داشته باشد. همجنین در این مناطق می‌بایست از منبع نوری با شاخص برگردان رنگ ۶۰ > ۳ استفاده شود. جدول (۱-۷): سطح روشنایی بازارهای سرپوشیده و نواحی سایبان‌دار ِ 9 طق ی را کت بر کت بح ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۶-۲-۷- روشنایی زیر گذرهاء پل‌های عابرین پیاده» راه‌پله‌ها و سطوح شیب‌دار ۱-۶-۲-۷ کلیات روشن شوند. در زیرگذرها از آنجا که سطوح عمودی باید به خوبی روشن شوند.ء بهتر است همه سطوح در حد امکان دارای رنگ روشن باشند. همچنین در موقع انتخاب لامپ باید به دمای رنگ و ضریب برگردان رنگ لامپ‌ها توجه نمود. زیرگذرها محل مناسبی برای خرابکاری هستند و چراغ‌های انتخاب شده برای آن‌ها باید از لحاظ شیشه و بدنه از استحکام کافی برخوردار باشند. به همین دلیل برای جلوگیری از خرابکاری در یک زیرگذر موجودء طراحی روشنایی و چراغ‌ها باید به گونه‌ای باشد که کانال‌های عبور کابل در داخل سازه قرار داشته و حداقل فضای ممکن را اشغال کنند. در زیرگذرهای طولانی یا پیجیده» باید سیستم روشنایی در تمام مدت شبانه‌روز روشن باشد. تأسیسات روشنایی می‌توانند به گونه‌ای طراحی شوند که در طول روز سطح روشنایی بالاتری را ایجاد کرده و در ساعات تاریکی به سطح روشنایی پائین‌تری برسند. این کار می‌تواند با کمک کلیدهای زمانی یا فتوسل (سنسورهای حساس به نور) انجام شود. در پل‌های عابر پیاده و راه پله‌هاء حتی در صورتی که اختلاف ارتفاع پله‌ها با استفاده از مواد متفاوت مشخص شده باشد.ء قسمت عمودی پله‌ها باید به شکلی متفاوت با کف پله روشن شود تا پله‌ها را برجسته نماید و تطابق دید مناسبی ایجاد شود. در پل‌های عابر پیاده باید دقت کرد که در نصب واحدهای روشنایی از روشی استفاده گردد تا واحدهای روشنایی,» مکمل سازه ساختمان پل باشند.ء البته باید مسائل مربوط به تعمیر و نگهداری آن‌ها در آینده نیز در نظر گرفته شود. جدول (۲-۷): سطوح روشنایی برای زیرگذرهاء پل‌های عابرین پیاده» راه‌پله‌ها و سطوح شیب‌دار ند / زیرگذر با 5 ۳۵ ۵۰ سرپوشیده" ۵۰ ۳۵۰ 2 ۱۰ با ۵ :۳ سرپوشیده" ۵۰ ۳۵۰ :۵ ۱۰ باز" ۱۵ ۳ سرپوشیده" ۵۰ ۳۵۰ ۵ ۱۰ 2 برای نواحی "باز " میزان نفوذ نور روز بالا فرض می‌شود. : برای نواحی "سرپوشیده" در صورتی که در بخشی از مسیر خروج اضطراری یک مرکز خرید. پارکینگ اتومبیل و یا محل حمل و نقل کال" باشدء می‌بایست روشنایی اضطراری در نظر گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- اصول طراحی روسنایی برای معابر با کاربری اصلی انسخاص بیاده ۱۳۹ ۲-۶-۲-۷- روشنایی اضطراری برای زیرگذرهای طولانی و پیچیده باید سیستم روشنایی اضطراری که واحدهای روشنایی آن مستقل می‌باشند. در نظر گرفته شود. همچنین اگر یک زیرگذرء بخشی از مسیر خروج اضطراری یک مرکز خرید. پارکینگ اتومبیل و یا محل حمل ونقل کال باشد. ۷-۲-۷- روشنایی پارکینگ‌های اتومبیل ۱-۷-۲-۷ کلیات هدف از تامین روشنایی پارکینگ‌ها این است که همه کاربران آن شامل عابرین پیاده و رانندگان با سلامت از آن محل عبور کنند و ترس از وقوع جرم نیز کاهش داده شود. در پارکینگ‌ها روشنایی محل پرداخت پول باید دارای شاخص برگردان رنگ مناسب باشد تا مبالغ دریافتی به خوبی قابل تشخیص بوده و تقلبی روی ندهد. همچنین به منظور صرفه‌جویی در مصرف آنرژی و جلوگیری از آلودگی نوری» سیستم روشنایی تعبیه شده در محوطه‌ی عمومی هر پارکینگ می‌بایست قابل کنترل باشد. ۲-۷-۲-۷- پار کینگ‌های سرپوشیده در پارکینگ‌های سرپوشیده معیار شدت روشنایی متوسط به اندازه ضریب یکنواختی کلی شدت روشنایی (0ل]) مهم نمی‌باشد. زیرا یکنواختی خوبء شرایط را برای راحتی دید فراهم کرده, تاثیر نقاط نسبتاً تاریک را خنثی می‌کند و اثر آن مانند اثر محیطی با شدت روشنایی بالاتر است. در این نوع پارکینگ‌ها ضریب یکنواختی کلی شدت روشنایی باید تا حد امکان زیاد بوده و کمتر از ۰/۳ نباشد. همچنین در این پارکینگ‌ها می‌بایست از رنگ روشن برای همه سطوح موجود در حوزه دید استفاده کرد و لامپ‌هایی با رنگ نور گرم ( جدول (۱-۱)) به کار برد. در این پارکینگ‌ها جهت و محل قرارگیری چراغ‌ها در خط دید راننده باید به گونه‌ای باشد که خیرگی حداقل شود. بدین منظور و در صورت استفاده از منابع نور خطی در وسط خط دید راننده که موجب ایجاد خیرگی می‌گردند. باید از تیغه نورگیر لامپ استفاده شود. ۳-۷-۲-۷ پا رکینگ‌های باز این پارکینگ‌ها باید روشنایی مستقلی داشته باشند و انتخاب و نصب چراغ‌ها در آنها نیز باید به‌گونه‌ای باشد که نور مزاحم تولید سطح روشنایی مناسب در این نوع پارکینگ باید از جدول (۳-۷) انتخاب گردیده و در تمام ساعاتی از شب که مورد استفاده قرار -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنابی راه‌ها جدول (۳-۷): سطوح روشنایی پارکینگ‌های باز ترافیک پارکینگ و نوع کاربری آن ترافیک متوسطء به عنوان مثال پارکینگ‌های انبارهای سازمانیء ساختمان‌های اداری, کارخانه‌هاء ورزشگاه‌ها و مجتمع‌های ساختمانی با کاربری چندگانه ساختمانی و ورزشگاه‌هایی با کاربری چندگانه ۴-۷-۲-۷ روشنایی اضطراری مسیر خروجی عادی عابرین پیاده از پارکینگ‌های سرپوشیده باید به راحتی قابل تشخیص بوده و روشنایی آنها مشابه مسیرهای خروج اضطراری از اماکن عمومی غیر مسکونی تامین گردد. ۵-۷-۲-۷- روش محاسبه روش انجام محاسبات روشنایی برای پارکینگ‌ها طبق فصل ۵ بوده به جز در موارد زیر: الف- مرزهای مستطیل محاسباتی در ناحیه مورد مطالعه که شامل همه قسمت‌های پارکینگ می‌گردد. نباید از دیوار یا نرده‌های موجود در محل فاصله‌ای بیش از ۰/۵ متر (برای پارکینگ‌های سرپوشیده) و یا ۱ متر (برای پارکینگ‌های باز) داشته باشد. ب- در ناحیه مورد مطالعه, فاصله نقاط محاسبه واقع در مستطیل محاسباتی باید کمتر از ۱ متر (برای پارکینگ‌های سرپوشیده) یا ۵ متر (برای پارکینگ‌های باز) باشند. ج- در صورت وجود موانع قابل توجه و یا داشتن شکل هندسی نامنظم در هر ناحیه به منظور حصول اطمینان از تامین شدت روشنایی و یکنواختی مناسبء می‌بایست در تمامی قسمت‌های ناحیه مورد مطالعه از مجموعه‌ای از مستطیل‌های محاسباتی که در هر ۸-۲-۷ روشنایی مناطق تاریخی و حفاظت شده کلاس روشنایی مناسب برای این مناطق باید مطابق توصیه‌های فصل چهارم و متناسب با نیاز عبور و مرور عابرین پیاده و بنابراین در طراحی آن می‌بایست به شکل ظاهری» اندازه و محل نصب پایه‌ها اهمیت ویژه‌ای داد. همچنین در این مناطق» کیفیت روشنایی» رنگ منبع نور» دمای نور و شاخص برگردان رنگ آن بر میزان تاثیر شبانه تاسیسات روشنایی بسیار موثر بوده و می‌بایست در این مناطق باید دقت زیادی در انجام عملیات نصب سیستم روشنایی به عمل آید به نحوی که با بذل توجه خاص به مسیر بروز تغییر» در صورتی که به دلیل خرابی و یا به دلایل دیگر نیاز به تعویض تجهیزی باشد. این تجهیز باید با تجهیزی همسان یا مشابه عوض گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم- اصول طراحی روشنایی برای معابر با کاربری اصلی اسخاص بیاده ۳ ۹-۲-۷ روشنایی پارک‌ها وچشم اندازهای زیبا روشنایی شب‌هنگام پارک‌هاء باغ‌ها و چشم‌اندازهای زیبای طبیعی که در محل‌های تفریحی جذاب واقع شده باشند.ء می‌تواند موجب مطبوع شدن این نواحی تاریک و افزایش کاربری آنها گردیده و باعث می‌شود تا کاربران هنگام استفاده از آنها تهدیدی برای سلامت و امنیت‌شان احساس نکنند. در این مناطق برای ایجاد محیطی با چشم‌انداز مناسب در شب» می‌توان از نورپردازی مناسب بر روی شاخ و برگ درختان» آن هم با بکارگیری چراغ‌ها و منابع نور رنگی استفاده کرد. همچنین می‌توان با تغییر نور» سایه و تصاویر سایه‌نما که با زاویه دید تغییر کرده و معمولا تاثیر مثبتی دارند» محیط لذت‌بخشی را ایجاد کرد. در این مناطق, نورپردازی ویژه شاخ و برگ درختان نیز می‌تواند یک منظره تماشایی ایجاد کند. این کار می‌تواند به وسیله یک نورافکن که در محلی دور نصب شده و پس زمینه موثری را ایجاد می‌کند. انجام شود. ولی اگر در صحنه مجاورء درختانی با شاخه‌های فرو ریخته باشند.ء نورافکن باید در زیر درخت یا در لابلای آن قرار گیرد. ۱-۱۰-۲۷ کلیات در محیط‌هایی که از لحاظ معماری خاص می‌باشند. برای حصول اطمینان از محل نصب تجهیزات روشنایی و هماهنگی شکل آن‌ها با معماری ناحیه. باید با مسئولین معماری و برنامه‌ریزی آن ناحیه مشورت شود. از آنجا که روشنایی معبر به عنوان یک بخش حیاتی باید مکمل محیط اطرافش باشد.ء به همین دلیل کار گروهی از متخصصین مختلف شامل طراحء معمار و مهندس می‌تواند منجر به دست‌یابی به یک طرح کارآمد و اقتصادی شود به نحوی که با انجام طراحی با کیفیت و بکارگیری تحهیزات خوب. نیاز به تعمیر و نگهداری سیستم نیز کمترگردد. ۲-۱۰-۲-۷- ارزیابی محل ارزیابی محل باید قبل از نصب سیستم روشنایی» در حین نصب و بلافاصله پس از آن؛ در روز و شب انجام شود تا از برآورده شدن کلیه اهداف سیستم روشنایی اطمینان حاصل گردد. برای مناطق ویژه یا حساس توصیه می‌گردد که سیستم روشنایی بهه صورت آزمایشی نصب شود تا صحت دست‌یابی به اهداف آن بررسی گردد. همجنین در طول نصب,ء باید از محل بازدید به عمل آید تا از مشکلات پیش‌بینی نشده اجتناب شود و از انطباق آن با اهداف طراحی اطمینان حاصل گردد. در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی قابلیت روشن کردن ناحیه و هماهنگی ظاهر تجهیزات روشنایی با محیط اطراف از محیط اطراف گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ متسخصات نی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها همچنین شاخص برگردان رنگ نور یک سیستم روشنایی در اغلب موارد مهم است. زیرا در نواحی با ترافیک ترکیبی وسایل نقلیه و عابرین پیاده» تمایز رنگ‌هاء قابلیت تشخیص هدف را به شکل قابل ملاحظه‌ای هم برای نیروی انتظامی و هم برای عموم مردم بهبود می‌دهد. از طرف دیگر مهندسین روشنایی نیز می‌توانند از اختلاف وضوح رنگ منابع نور» جهت ایجاد تنوع در طرح‌های مناظر در این مناطق چراغ‌ها و نگهدارنده‌های آن‌ها نیز باید به عنوان یک واحد در نظر گرفته شده و انتخاب آن‌ها به‌گونه‌ای باشد که با محیط اطراف هماهنگی داشته باشند. همچنین در صورت استفاده مجدد از چراغ‌های قدیمی» باید به عملکرد نوری و ظاهری آن‌ها توجه شده و در صورت نیاز به محفظه‌ی لوازم کنترلی اضافی, باید تا حد امکان مخفی گردند. اگر پیاده‌رو موازی مسیر عبور وسایل نقلیه بوده و به وسیله درختان از معبر جدا شده باشد. باید از چراغ‌هایی که در ارتفاع پایین‌تر در پشت پایه‌های روشنایی معابر نصب می‌شوند و یا از سیستم روشنایی مجزا برای تامین روشنایی پیاده‌روها استفاده کرد. ۳-۷- طراحی روشنایی برای راه‌های فرعی با دسترسی محلی و راه‌های وابسته به آن طراحی سیستم روشنایی برای راه‌های فرعی با دسترسی محلی و راه‌های وابسته به آن شامل ۵ مرحله زیر است: الف- انتخاب کلاس (کلاس‌های) روشنایی و تعیین ناحیه (نواحی) مورد مطالعه؛ ب- تعیین اطلاعات اولیه؛ د- مشخص کردن محل نصب چراغ‌ها بر روی نقشه؛ ه- تعیین محل پایه‌های روشنایی جهت نصب در محل. کلاس روشنایی مناسب با توصیه‌های فصل سوم مشخص گردیده و میزان روشنایی آن نیز با استفاده از جدول (۴-۴) تعیین می‌شود. همچنین به منظور تعیین ناحیه مورد مطالعه برای کلاس‌های روشنایی منتخب و محاسبات مربوط به آن‌هاء باید فاکتورهای زیر الف- اگر معبری دارای قسمت سواره‌رو در مجاورت پیاده‌رو یا مسیر عبور دوچرخه باشدء ناحیه مورد مطالعه به اندازه تمامی عرض راه از یک مرز تا مرز دیگر آن درنظر گرفته می‌شود. اسیج اگر معبرء سطح مشترکی با یک معبر منطقه مسکونی داشته و یا دارای یک راه باریک خدماتی باشد.ء ناحیه مورد مطالعه کل ج- برای پیاده‌رو یا مسیر عبور دوچرخه., ناحیه مورد مطالعه می‌تواند عرضی بیشتر از عرض واقعی پیاده‌رو یا مسیر عبور دوچرخه را در بر بگیرد (فصل سوم). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفتم - اصول طراحی روسنایی برای معابر با کاربری اصل ی اسخاص پیاده ۱۳۳ ۲-۳-۷ - تعیین اطلاعات اولیه پس از انتخاب کلاس (کلاس‌های) روشنایی و در صورت لزوم کلاس شدت نور مناسب و قبل از انجام محاسبات طراحی روشنایی باید اطلاعات اولیه زیر تعیین گردند: - عرض ناحیه مورد مطالعه در معبر(:/۷)؛ - ارتفاع نصب (1])؛ - آرایش نصب چراغ؛ - پیش‌آمدگی چراغ؛ - نوع چراغ و نحوه پخش نور آن؛ - نوع لامپ؛ - شار نوری اولیه لامپ یا لامپ‌های چراغ (0)؛ - 1۳ محفظه لامپ چراغ؛ - فواصل زمانی انتخاب شده برای نظافت چراغ‌ها؛ - میزان آلودگی محل؛ - ضریب نگهداری چراغ؛ - فواصل زمانی تعویض لامپ؛ - ضریب نگهداری شار لامپ در فواصل زمانی تعویض لامپ؛ - ضریب نگهداری(۱11۰)؛ ۳-۲-۷ محاسبه فاصله نصب در قسمت مستقیم معابر به منظور محاسبه فاصله نصب چراغ‌های روشنایی در قسمت مستقیم راه‌های فرعی با دسترسی محلی, از روش ارائه شده در فصل ۵ استفاده می‌شود. در اینجا نیز برای برآوردن الزامات نوری معبر نیاز به تکرار محاسبات و مقایسه نتایج می‌باشد. این محاسبات در محدوده متغیری از ارتفاع نصبء فاصله نصبء زاویه‌ی بازو و شار نوری لامپ تا رسیدن به پاسخ مطلوب تکرار می‌گردد. همچنین برای رسیدن به پاسخ بهینه می‌بایست ضمن تامین الزامات نوری معبرء میزان هزینه سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری سیستم» هزینه مصرف آنرژی و ملاحظات محیطی و زیبایی در نظر گرفته شوند. ۴-۳-۷- مشخص کردن محل نصب چراغ‌ها بر روی نقشه پس از انجام محاسبه و تعیین فاصله نصب در قسمت مستقیم معبر می‌بایست به ترتیب زیر موقعیت چراغها بر روی نقشه معبر تعیین گردند: الف- ابتدا محل چراغ‌ها در کلیه تقاطع‌های موجود در معبر مشخص می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۴( مشسخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها می‌شود. ج- محل چراغ‌ها در سایر عوارض معبر همچون پیچ‌ها بر روی نقشه مشخص می‌شود. د- در انتها چیدمان چراغ‌ها در بخش‌های مستقیم معبر بدون افزایش در فاصله نصب محاسبه شده برای پایه‌ها انجام می‌گیرد. در بند "الف"/ اگر چیدمان چراغ‌ها در موقعیت‌های مقابل تقاطع‌های 7 شکل اقتصادی نباشد می‌تواند از آن موقعیت‌ها صرفنظر ۵-۳-۷ تعیین محل پایه‌های روسنایی جمت نصب در محل محل چراغ‌ها در نهایت توسط محل پایه‌های روشنایی یا سایر سیستم‌های نگهدارنده تعیین می‌شود. برای اطمینان از امکان‌پذیر روشنایی به صورت مجزا در معابر موجود یا معابر جدیدالاحداث بررسی شود. همچنین ممکن است در معابر مسکونی و به دلایل زیبایی و یا وجود محدودیت‌های عملی و یا اجتناب از ایجاد مزاحمت برای ساختمان‌های مجاورء تغییرات کوچکی در طرح روشنایی ۴-۷- طراحی روشنایی در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی طراحی سیستم روشنایی در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی شامل ۵ مرحله اصلی زیر است: الف- تعیین اطلاعات اولیه؛ ب- تعیین نیازهای روشنایی معبر؛ ه- مشخص کردن محل نصب چراغ‌ها بر روی نقشه با در نظر گرفتن مشخصات ناحیه و تعمیر و نگهداری آن‌ها در آینده. در شکل (۱-۷) روندنمای طراحی سیستم روشنایی در این مناطق ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- رحس دس سل ی سس ال انتخاب تجهیزات و تأسیسات سا ارجاع به دیگر بخش‌های این استاندارد رک وت یی را ز ۳ باه حول اگ ۱۱و۴۱ ۲۳) کلاس ۹۹۶ 71 زا یساس ها 11 سک سارت ۴ حیه‌های وبزه سر وم ام سوت در وی ی بیس وم 7 تاش سر و کلم اوه داده شده ۳ برنامه‌ربری! و با مقررات ساختمان ها حصول بردامه‌ربری و با مقررات س‌ختمان شکل (۱-۷): روندنمای طراحی سیستم روشنایی در مراکز شهری و محل‌های تفریح عمومی ۱-۴-۷- تعیین اطلاعات اولیه - نوع ناحیه برای تعیین هسته شهری بودن آن که مشتمل بر مراکز تجمع شهری» خیابان‌های محل خرید برون شهری و مراکز روستا می‌باشد. - اندازه ناحیه؛ - ارتفاع متوسط ساختمان‌های اطراف معبر؛ - نوع ترافیک ناحیه (تنها وسایل نقلیه» ترکیبی از وسایل نقلیه و عابرین پیاده» تنها عابرین پیاده) - سبک معماری ناحیه (باستانی» قدیمی» مدرن» سایر حالت‌ها) - شرایط ویژه در ناحیه (نیازهای اجتماعی, ناحیه حفاظت شده» سایر حالت‌ها) - نوع آلودگی در محل؛ - امکان دسترسی به چراغها برای تعمیر و نگهداری؛ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ متسخصات نی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها - محل نصب ترجیحی برای چراغ‌ها (پایه» بازوی دیواری)؛ - حصول برنامه‌ریزی و یا رعایت مقررات ساختمان‌ها. ۲-۴-۷- تعیین نیازهای روشنایی قبل از انجام محاسبات می‌بایست کلاس‌های روشنایی مناسب برای ناحیه از فصل سوم انتخاب شده و سپس میزان روشنایی آنها از جداول (۰)۱-۴ (۲-۴) و (۲۳-۴) تعیین گردد. همچنین می‌بایست برخی اطلاعات نوری لامپ و چراغ همچون درجه حرارت رنگ» ضریب برگردان رنگ, فواصل زمانی نظافت چراغ و یا میزان درخشش آن مشخص گردند. -۳-۴۳- انتخاب تجمیزات مناسب قبل از انجام محاسبات. انتخاب تجهیزات مناسب و همچنین شرایط سیستم روشنایی همچون ارتفاع نصب مطلوب و یا چگونگی - ارتفاع نصب مطلوب با توجه به ارتفاع ساختمانزهای موجود در ناحیه؛ - نوع چراغ؛ - نوع لامپ؛ - نوع استفاده از چراغ‌ها بصورت همزمان و یا دوره‌ای؛ - چگونگی استفاده از پایه‌های روشنایی یا بازوهای دیواری برای نصب چراغ؛ رفت و آمد دارند. محاسبات بر اساس درخشندگی انجام می‌شود. اما در معابری که علاوه بر وسایل نقلبه. عآابرین پیاده نیز از آن استفاده می‌کنند. محاسبات بر اساس شدت روشنایی افقی انجام می‌گیرد. در این مرحله باید جزئیات طرح جهت حصول اطمینان از در دسترس بودن محل نصب چراغ‌ها از نظر فیزریکی و قابل قبول بودن طرح از نظر معیارهای زیبایی بررسی نهایی شود. در صورت عدم برقراری این شرایط باید بررسی‌ها دوباره انجام گرفته و همه مراحل طراحی تکرار شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۸ روشنایی تقاطع های همسلح و میلدین -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشستم-روشنایی تقاطع‌های همسطح و میادین ۳۹( ۱-۸- اصول کلی ۱-۱-۸ کلیات در این فصل, توصیه‌هایی برای روشنایی در عوارض همسطح راه همچون تقاطع‌هاء میادین و یا محل‌های عبور عابرین پیاده از عرض معبر بیان می‌گردد. در چنین محل‌هایی, فاصله نصب چراغ‌های روشنایی یا با استفاده از فاصله نصب در مسیر اصلی که از آن ناحیه می‌گذرد. تعیین می‌گردد (همچون تقاطع‌های همسطح) و یا زمانی که بیش از یک جهت دید وجود داشته باشد (همچون میادین)» با استفاده از کلاس‌های شدت روشنایی که در جدول (۳-۴) آمده» مشخص می‌شود. در این محل‌هاء روشنایی مورد نیاز معمولاً با نصب چراغ‌ها بر روی پایه‌هایی با ارتفاع ۱۰ و یا ۱۲ متر حاصل می‌گردد. در میادین این پایه‌ها در شعاع بیرونی میدان نصب شده و تشکیل حلقه‌ای روشن در اطراف آن را می‌دهند. ۲-۱-۸- وظایف سبستم روشنایی ۱-۲-۱-۸ تقاطع‌های همسطح سیستم روشنایی تقاطع‌های همسطح باید به گونه‌ای باشد که موقعیت جداول کنار معبر, خط کشی‌هاء وجود عابر پیاده یا موانع و9 در حال نزدیک شدن به تقاطع هستند بتوانند وسایل نقلیه‌ای را که از جهت‌های دیگر به تقاطع نردیک می‌شوند.ء ببینند. ۲-۲-۱-۸ میادین روشنایی یک میدان نباید کمتر از روشنایی هر یک از راه‌های منتهی به آن باشد. روشنایی میدان باید رانندگانی را که در آستانه ورود به میدان هستند قادر نماید تا به وضوح هر نوع ترافیکی را که در سمت چپ ورودی یا ورودی‌های قبلی میدان جریان داشته و نیز ترافیک موجود در سیستم چرخشی میدان را ببینند. همچنین باید دید کافی نسبت به جلو برای رانندگانی که در میدان هستند. روشنایی نشان داده شود. در این راستاء سیستم روشنایی نصب شده در میدان باید به صورتی باشد که رانندگان در مدت زمان کافی به وجود میدان پی ببرند. توجه به این مسئله بسیار حائز اهمیت می‌باشدء زیرا شماری از رانندگان به علائمی که قبل از رسیدن به میدان نصب شده» بی‌توجه‌اند. ۳-۱-۸- روشنایی محیط اطراف عوارض همسطح راه روشنایی محیط اطراف معبر برای تأمین نیازهای رانندگان و عابرین پیاده ضروری است. در عوارض همسطح راهء این کار یا با اعمال کلاس روشنایی مناسب برای پیاده‌روها و سایر نواحی موجود در مجاورت قسمت سواره‌رو معبر و یا با افزودن این نواحی به ناحیه مورد مطالعه در عوارض همسطح راه انجام می‌شود. بدین منظور برای تامین روشنایی محیط اطراف معبر یکی از روشهای زیر استفاده می‌گردد: -------- صفحهٔ بعد -------- الف- اگر هیچ مسیر دوچرخه یا پیاده‌رویی در مجاورت معبر وجود نداشته باشدء تدبیر خاصی برای روشنایی اطراف معبر لازم ب- اگر در پیاده‌رو مجاور معبر» رفت و مد کمی وجود داشته باشدء تدبیر خاصی برای روشنایی اطراف معبر لازم نیست. ج- اگر در پیاده‌رو مجاور معبرء رفت و آمد زیادی وجود داشته باشد. یا باید کلاس روشنایی مناسب برای پیاده‌رو انتخاب شود و یا ناحیه مورد مطالعه برای روشنایی عوارض راه به گونه‌ای انتخاب شود که پیاده‌رو را نیز شامل شود. د- اگر مسیر ویژه عبور دوچرخه و یا مسیر مشترک دوچرخه و عابرین پیاده وجود داشته باشدء یا باید کلاس روشنایی مناسب برای مسیر عبور دوچرخه انتخاب شود و یا اینکه ناحیه مورد مطالعه برای روشنایی عوارض راه طوری انتخاب شود که این مسیر را همچنین از آنجا که برای رانندگان عبوری از تقاطع‌های پیچیده شامل تقاطع‌هایی با شبح جزیره یا جزیره ترافیکی, دیدن تمام تقاطع مهم است» به همین دلیل نواحی مربوط به شبح جزیره, جزایر ترافیکی و یا رفوز معبر بخشی از ناحیه مورد مطالعه عوارض همسطح راه در فرآیند محاسبه روشنایی می‌باشند. به طور مشابه» جزیره‌های مرکزی میدان‌های کوچک نیز جزء عوارض راه محسوب می‌شوند, حتی اگر این نواحی تنها با نشانه‌گذاری راه» برآمده کردن یا گذاشتن جدول مشخص شده باشند. از طرف دیگر باید محدوده عوارض معبر در طول راه‌هایی که به تقاطع‌ها نزدیک می‌شوند.ء نیز تعیین شود. بدین منظور برای میدان‌هاء مدخل هر یک از معابر خروجی باید جزء عوارض راه محسوب شده و کلاس روشنایی منتخب برای آن‌ها نیز اعمال شود تا خروج وسایل نقلیه از میدان تسهیل گردد. همچنین در صورت وجود جزیره ترافیکی و یا رفوز مخصوص عابرین پیاده در ناحیه مورد مطالعه, باید جزء عوارض راه قرار گیرند. ۳-۱-۸- محدود کردن خبرگی در هر کدام از عوارض همسطح راه» خیرگی باید حداقل در مسیرهای دسترسی به خوبی کنترل شود تا راننده دید خوبی داشته بدین منظور در عوارضی که درخشندگی مبنای طراحی روشنایی در مسیر اصلی می‌باشد. حد آستانه افزایش (11) کلاس روشنایی مربوطه برای کنترل خیرگی استفاده می‌شود. در این حالت معمولاً استفاده از نور چراغ‌های مسیر اصلی در عوارض راه نیز کفایت می‌کندء ولی اگر لازم باشد از چراغ‌های دیگری استفاده شودء چراغی با کلاس شدت نور مناسب از جدول (پ-۱-۴) انتخاب می‌شود. برای عوارضی هم که شدت روشنایی مبنای طراحی در مسیر اصلی است» کنترل خیرگی با 1[ صورت نمی‌پذیرد بلکه محدود کردن آن با انتخاب چراغ مناسب از جدول (پ-۱-۴) انجام می‌شود. بدین منظور انتخاب چراغی از کلاس‌های ۰04 05 و یا 06 ۳-۸ عوارض همسطح راه با وجود شبح جزیره با جزایر ترافیکی به منظور حداقل کردن توقف ترافیک و کاهش خطر تصادفات, ممکن است طرح یک تقاطع شامل جزایر ترافیکی و یا شبح جزایر باشد. این شبح جزایر اغلب به منظور انحراف یک باند ترافیکی از مسیر قبلی آن تعبیه شده‌اند به طوری که با استفاده از فلش‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- لمات و ۲ می‌شوندء به خوبی قابل روْیت باشند. همجنین بافت و رنگ ماده‌ای که برای این علائم استفاده می‌گردد باید بر رژیت‌پذیری آزبا تحت نور روشنایی معبر موثر باشد. ۳-۸- محل چراغ‌ها در تقاطع‌های هم سطح ۱-۳-۸- تقاطع 7 ۱-۱-۳-۸ تقاطع 7 در معابر مستقیم محل‌های متداول برای نصب چراغ‌ها در این تقاطع در شکل (۱-۸) نشان داده شده است. در این تقاطع ۴ چراغ به شرح زیر وظیفه روشن کردن تقاطع را بر عهده دارند. نقلیه‌ای که در ورودی راه فرعی است. روشن می‌کند. ج- چراغ نج حرکات چرخشی ترافیک را به وسایل نقلیه‌ای که در راه اصلی و از سمت راست نزدیک می‌شوندء نشان می‌دهد. د- چراغ (] ترافیک را در ورودی مسیر فرعی به وسایل نقلیه‌ای که از راه اصلی وارد راه فرعی می‌شوندء نشان می‌دهد. ۱ موقعیت چراغ ۲ :راه اصلی ۳ راه فرعی 5 فاصله بین دو پایه متوالی در راه اصلی شکل (۱-۸): سیستم روشنایی تقاطع | در معابر مستقیم -------- صفحهٔ بعد -------- 2۲ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۳-۱-۳-۸ تقاطع‌های ]در پیج‌ها محل متداول نصب چراغ‌ها در تقاطع ] در پیچ‌ها در شکل (۲-۸) نشان داده شده است. در این شکل, اگر راه فرعی در قسمت قسمت درونی انحنای راه اصلی قرار گرفته باشد.ء روشنایی تقاطع همچون شکل (۲-۸-ب) انجام می‌شود. اه الف تغاع 1 با راد فرعی در یرون انحنا ۱ د ۱ ۱ ۱۸| " سس و 1 1 1 ( ۳9 ( ی 1 2 2 1 ب تغاطع 1 با راد قرعی در درون انحنا - .وی 2 ۱ ی کته وا جع سران ۱ ۹ ۱ ۱ ْ وم 3 ۱ 2 ۳ مر ۱ ۱ 1 شکل (۲-۸): تقاطع‌های 1 در درون و بیرون انحنا -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۳-۸- تقاطع زیگزاگ تقاطع همسطحی متشکل از سه راه می‌باشد که در آن. راه اصلی مسیر پیوسته خود را در تقاطع ادامه می‌دهد و راه‌های فرعی با اتصالی به راه اصلی تشکیل دو تقاطع ] متقابل را می‌دهند. در شکل (۲-۸) دو تقاطع ] در دو محل ۸ و ۷ در جهت‌های مخالف با مسیر اصلی نشان داده شده‌اند که باید مستقل از هم در نظر گرفته شوند. اما اگر این دو تقاطع به هم نزدیک باشند (فواصل کمتر از ۶۰ متر) یکی در نظر گرفته شده و محل پایه‌های تا و ۸ به تناسب تغییر می‌کند. ۱ موقعیت چراغ ۲ راه اصلی ۳ راه فرعی ٩‏ فاصله بین دو پایه متوالی در راه اصلی شکل (۳-۸): تقاطع زیگزاگ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲۳-۸-چهارراد‌ها محل نصب پایه‌های روشنایی در چهارراه‌ها در شکل (۴-۸) نشان داده شده است. در هر یک از راه‌های متصل به این تقاطع» یک پایه ۸ در فاصله حدوداً 5/3 و در کناره باند عبور خودرویی که چهارراه را ترک می‌کند» نصب می‌شود. چراغ‌های نصب شده روی این چهار پایه‌ی روشنایی باید مشابه بوده و ارتفاع نصب آنها نیز یکسان باشد. همچنین در صورتی که عرض چهارراه زیاد بوده و یا محل عبور عابرین پیاده از عرض معبر وجود داشته باشد.ء فاصله نصب می‌تواند کاهش یابد. در هر یک از این راه‌هاء پایه بعدی 7 بوده که فاصله آن از پایه ۸ نباید بیش از 25/3 باشد. پایه 8 در هر یک از این راه‌هاء در کناره باند مقابل خودرویی خواهد بود که چهارراه را ترک می‌کند. ۱:موقعیت چراغ ۲ : راه اصلی ۳ راه فرعی ٩‏ : فاصله بین دو پایه متوالی در راه اصلی شکل (۴-۸): چهارراه‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۲-۸ تقاطع‌های ۷ و چنگالی ۱-۴-۳-۸- تقاطع ۷ تقاطع همسطحی که در آن راه فرعی به صورت اریب به راه اصلی پیوسته و در آن نقطه به پایان می‌رسد. محل نصب چراغ‌ها در این تقاطع مشابه تقاطع ] بوده و در شکل (۵-۸) نشان داده شده است. همچنین اگر یک تقاطع ۷ در یک معبر وسیع قرار گرفته باشد.ء برای اجتناب از فاصله نصب بیش از حد چراغ‌هاء از یک پایه روشنایی در رفوز راه یا جزیره ترافیکی مدخل معبر ورودی استفاده می‌شود. در این تقاطعء آرایش عمومی پایه‌ها در راه اصلی باید در تقاطع نیز حفظ شود. البته در قسمت‌های لازم می‌تواند فواصل بین پایه‌ها به منظور افزایش نور تقاطع» کاهش داده شود. در هر حال باید دقت گردد که میزان روشنایی در این تقاطع نباید کمتر از روشنایی ۱ موقعیت چراغ ۲ اه اصلی ۳ راه فرعی ٩‏ فاصله بین دو پایه متوالی در راه اصلی 1 الف- تقاطع ۷ که راه فرعی در سمت راست راه اصلی قرار دارد ب- تقاطع ۷ که راه فرعی در سمت چپ راه اصلی قرار دارد شکل (۵-۸): تقاطع ۷ ۲-۴-۳-۸ تقاطع چنگالی در این حالت. فاصله بین پایه‌ها کمتر از فاصله بین دو پایه متوألی در قسمت‌های مستقیم راه اصلی می‌باشد. در این تقاطعء محل نصب پایه‌های روشنایی (برای طریقه نصب زیگزاگ) مطابق با شکل (۶-۸) می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵۶ یی ۴ ۱ / رل ۱ د ۹۴ ر ا ۱ : ۱ 3 ا ۱ ۱ ٍ ۱ / ۱ / ی ْ ۱ ۱ ۱ ا ۱ ۱ ٍ ۱ ۱ / / اض ۱ ۱ ۱ ۹ 0 ۱ ح ۱ / 8 ۱0 ۱ ۱ ول / چپ ۱0 ۱ ۱ ۷۷ ۱ م [ ۱ ۱ 3 ۱ 1 را 7 ۱ ۳ ر/ ۵ 1 ر/ ۵ ۹ و 7 ۹ ۱ : ی ۳ نا ۹ ۹ ۱ ا ۱ ۰ ۱ 0 ْ و ۱ 4 ۱ ۱ : ۱ ۱ 1 2 ۱ > 4 ۱ ۱ ۱ ۱ 1 / ۱ ٍ ۱ ۱ ۷1 6 ۱ ۲ راه اصلی ۳ راه فرعی 6 8 : فاصله بین دو پایه متوالی در راه اصلی ر ۱ الف- تقاطع چنگالی با انحراف راه اصلی به راست ه ب- تقاطع چنگالی با انحراف راه اصلی به چپ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۳-۸- تقاطع‌هایی با جزایر مثلثی در بعضی تقاطع‌ها ترافیک معابر اصلی و فرعی توسط جزایر مثلثی از هم جدا می‌شوند. شکل‌های (۷-۸) و (۸-۸) نحوه نصب پایه در شرایطی که معبر فرعی به ترتیب تحت زوایای ۱۳۵ درجه و ۴۵ درجه به معبر اصلی نزدیک می‌شوند را نشان می‌دهند. ۱موقعیت چراغ ۲ راه اصلی ۳ راه فرعی ۴ راه ار تباطی یک‌طرفه ۵ چراغ‌های ‎٩‏ و بسته به اندازه جزیره می‌توانند به صورت مجزا و یا ترکیبی باشند ۶ چراغ‌های ۲ و ۱ بسته به اندازه جزیره می‌توانند به صورت مجزا و یا ترکیبی باشند :٩‏ فاصله بین دو پایه متوالی در راه اصلی شکل (۷-۸) : تقاطع‌هایی با جزایر مثلثی (اتصال معبر فرعی با زاویه منفرجه) -------- صفحهٔ بعد -------- 6 3 ۱موقعیت چراغ ۲ :راه اصلی ۳ راه فرعی ۴ می‌توان یا از چراغ 103 استفاده کرد و یا از چراغ 13 اما چراغ 13 بهتر است. ری ۵ چراغ‌های ۲ و ۱ بسته به اندازه جزیره می‌توانند به صورت مجزا و یا ترکیبی باشند 2 73 8 فاصله بین دو پایه متوالی در راه اصلی مر , / / 7 07 ۳ / > ام ۳ 4 ۳ را را 1 5 7 کر 3 / ۱ رِ 1 ۱ / 3 ۱ رِ 3 / و03 ۱ ۹ ۵ رِ ۳ در / ۹ ۰ اد : ۳2 ۰ 6 سر ۴/۴ را 1 رن ۰ ل اش سس رل وا که هی ۵ 0 2 3 3 5 5*5 5 و 2 شکل (۸-۸): تقاطع‌هایی با جزایر مثلثی (اتصال معبر فرعی با زاویه حاده) -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۳-۸- تقاطع‌هایی با شبح‌جزیره یا جزایر ترافیکی محل متداول برای نصب چراغ‌ها در یک تقاطع با وجود جزیره ترافیکی, شبح جزیره و یا باندهای حرکتی با امکان حرکت به چپ در شکل (۹-۸) نشان داده شده است. به منظور حداقل کردن توقف ترافیک و تصادفات, این تقاطع می‌تواند شامل جزایر ترافیکی و یا میادین باشد که معمولاً با علائم دقیق راهنمایی و رانندگی همراه می‌باشد. این علائم باید به سهولت برای رانندگان قابل روْیت باشند. همچنین از آنجا که سرعت وسایل نقلیه در خطوط مختلف ترافیک. متفاوت است. تقاطع باید به حد کافی برای رانندگان روشن باشد. در این موارد درخشندگی سطح راه باید بالا بوده و در عین حال حداقل خیرگی وجود داشته باشد که این امر با استفاده از چراغ‌های مناسب میسر می‌باشد. در شرایطی هم که تقاطع شامل بزرگراه‌هایی با عرض زیاد باشد. ارتفاع نصب پایه در تقاطع باید بیش از ارتفاع نصب در راه‌های منتهی به آن باشد. این مسأله به خصوص در مواقعی که به جای جزیره ترافیکی از شبح‌جزیره استفاده شده باشدء حائز اهمیت است. همچنین در صورتی که از جزیره ترافیکی استفاده شده باشدء پایه‌ها باید در داخل آن نصب شوند. به شرطی که امکان برخورد غیرعادی به پایه وجود نداشته و دید رانندگان نیز مختل نشود. ولی در شرایطی که به دلیل کم عرض بودن بزرگراه خطر برخورد وسایل نقلیه به پایه وجود داشته باشد. پایه‌های روشنایی نباید در جزیره ترافیکی نصب شوند و مکان مناسب برای نصب آن‌ها در کناره راه است. همچنین اگر در تقاطعی» یک خط گردش به چپ برای وسایل نقلیه‌ای که می‌خواهند به سمت چپ بپیچند. پیش‌بینی شودء باعث می‌گردد تا عبور با سرعت برای سایر خطوط آن سمت از راه» امکان‌پذیر گردد. به همین دلیل در چنین مواقعی و به منظور تأمین دید رانندگانی که در خط گردش به چپ قرار می‌گیرندء باید روشنایی کافی فراهم باشد. ۱ موقعیت چراغ ۳ راه اصلی ۳ راه فرعی شکل (۹-۸): سیستم روشنایی تقاطع‌های شامل جزایر ترافیکی و یا شبح‌جزیره همراه با خطوط گردش به چپ در راه اصلی -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۸- محل نصب پایه‌های روشنایی در میدان‌ها ۱-۴-۸- میادین باجزیره ترافیکی مرکزی شکل‌های (۱۰-۸) و (۱۱-۸) نمونه‌هایی از محل‌های متداول برای نصب چراغ‌ها در میادین با تعداد راه‌های دسترسی متفاوت را الف] راه دسترسی یک طرقه ب) راه دسترسی یک طرفه و دوطرفه شکل (۱۰-۸): میادین در تقاطع‌های سه راهه شکل (۱۱-۸): میادین در تقاطع‌های چهار راهه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم-روشنایی تقاطع‌های هم‌سطح و میادین 2 ۲-۳۸- میادین کوچک ۱ ۱ 1 ٩ 1 ۱ ز را / 0 ۱ ۱ ۱ !۱ ۱ ۱ ۱ ۱ شکل (۱۲-۸): میادین کوچک در تقاطع ]" ۱ ۱ ۱ 7 ۹ | الا ۱ لو مک : سس ی او با 0 ۹ چا 7 / 5 ۱ ۱ ۱ ۱ شکل (۱۳-۸): دو میدان کوچک هم سطح با دو فضای گردش بزرگ متصل به هم جزیره مرکزی : 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ متسخصات نی عمومی و اجرایی رونسنایی راه‌ها پایه‌های روشنایی نباید در جزیره ترافیکی واقع در مرکز میدان و در مقابل هر یک از راه‌های ورودی به میدان نصب شوندء زیرا در اینحالت ضمن اینکه سیستم روشنایی» مشخص کننده محدوده میدان برای رانندگانی که از دور به میدان نزدیک می‌شوند.ء نبوده» البته در میادینی که عرض قسمت ماشین‌رو معبر در آن‌ها از ۱۵ متر بیشتر است. می‌توان در جزیره ترافیکی مرکزی» پایه‌های روشنایی کمکی نصب کرد. این کار را به شرطی می‌توان انجام داد که سرعت مجاز در راه‌های دسترسی به میدان کم باشد و یا اینکه برای کم کردن خسارت‌های ناشی از برخورد احتمالی وسایل نقلیه با پایه از تدابیری مانند نصب گاردریل و یا از پایه‌های شکننده یا ضربه گیر استفاده شود. همجنین در میادین کوچک با جزایر ترافیکی مرکزی جدول‌بندی شده. راه حل مناسب استفاده از یک پایه روشنایی نصب شده در مرکز میدان است. در این موردء معبر خروجی,» جزیره‌ها و رفوژها باید به دقت در محدوده ناحیه مورد مطالعه عوارض راه» به صورتی که در بند (۳-۱-۸) آمده است. در نظر گرفته شوند. ارتفاع نصب باید در سراسر عوارض راه ( از جمله میادین) یکسان باشد و نباید کمتر از ارتفاع پایه‌های هر کدام از راه‌های دسترسی باشد. البته این ارتفاع نصب با کاهش تعداد پایه‌ها می‌تواند بیشتر گردد. ۶-۸- محل عبور عابرین پیاده از عرض معبر ۱-۶-۸ محل عبور عابرین پیاده دور از تقاطع‌ها محل عبور عابرین پیاده از عرض معبر اگر در فاصله‌ای دور از تقاطع قرار داشته باشد.ء به یکی از دو طریق زیر روشن می‌گردد: الف- استفاده از سیستم روشنایی معمول معابر برای ایجاد کنتراست منفی خوب؛ ب- استفاده از روشنایی اضافی در محل عبور عابرین پیاده برای رسیدن به‌روشنایی خوب در این محل. روش اول در جایی استفاده می‌گردد که معبر تقریباً مستقیم و مسطح بوده و سطح درخشندگی آن نیز بالا باشد. ولی روش دوم در پیچ‌هاء پل‌ها و یا در جاهایی که درخشندگی سطح معبر از کلاس روشنایی ۸۸3 (جدول (۱-۴)) پایین‌تر باشد.ء مورد استفاده قرار می‌گیرد. ۱-۱-۶-۸ استفاده از روشنایی معمول معابر از آنجا که سیستم روشنایی معبر برای تشخیص عابرین پیاده‌ای موّثر است که برای عبورء از محلی که به طور متقارن در هر دو جهت طولی معبری دو طرفه قرار گرفته باشد.ء استفاده می‌کنند. به همین دلیل این سیستم روشنایی در این روش باید طوری -------- صفحهٔ بعد -------- ما مات و تنظیم شود که محل عبور عابرین پیاده در وسط فاصله بین دو چراغ قرار گیرد. مراعات این مطلب ممکن است باعث شود تا چراغ‌های روشنایی نصب شده برای این محل‌ها فاصله‌ای کمتر از فاصله نصب محاسبه شده داشته باشند. در این روش» در صورت استفاده از آرایش نصب زیگزاگ. می‌بایست دو پایه روشنایی در فواصل مساوی از مرکز محل عبور عابرین پیاده» در دو طرف معبر قرار گرفته باشد. در این حالت. پایه‌های روشنایی واقع در هر طرف معبر باید پس از محل عبور عابرین پیاده در جهتی که راننده به آن نزدیک می‌شود.ء باشند. همچنین در صورت استفاده از روش نصب روبرو می‌بایست دو جفت پایه روشنایی در فواصل مساوی از مرکز محل عبور عابرین پیاده نصب شوند. ۲-۱-۶-۸ استفاده از روشنایی اضافی رانندگان به آن محل نزدیک می‌شوند. می‌گردد. ۲-۶-۸- محل عبور عابرین پیاده در تقاطع‌های همسطح و میدان‌ها در مواقعی که محل عبور عابرین پیاده نزدیک تقاطع‌ها و میادین است. استفاده از روش طراحی با در نظر گرفتن درخشندگی سطح معبر عملی نمی‌باشد. در چنین حالتی می‌بایست محل عبور عابرین پیاده از عرض معبرء در ناحیه مورد مطالعه در میدان و تقاطع قرار گرفته و کلاس روشنایی مبتنی بر شدت روشنایی افقی برای آن انتخاب و در محاسبات طراحی بکار گرفته شود. -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ٩ ‏فصل روشنایی پل‌ها» راه‌های مرقغع و تقاطع های غبر هم‌سعلح -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- روشنابی پل‌هاء راه‌های مرتفع و تقاطع‌های غیر همرسطح ۳ مقدمه این فصل شامل توصیه‌هایی جهت طراحی روشنایی پل‌هاء پل‌های مخصوص عابرین پیاده» راه‌های مرتفع و تقاطع‌های غیر هم‌سطح با در نظر گرفتن ملاحظات فنی و زیبایی می‌باشد. در این عوارض» طراحی روشنایی باید به‌گونه‌ای باشد که الزامات کلاس روشنایی انتخاب شده برای هر ناحیه (مطابق فصل سوم)» شامل قسمت ماشین‌رو معبرء پیاده‌روها و مسیرهای ویژه عبور دوچرخه را با دادن اولویت بالاتر به ملاحظات ایمنی و نگهداری تامین کند. این طراحی در معابر منتهی به پل‌ها و راه‌های مرتفع با استفاده از معیار درخشندگی انجام شده و معمولا بر روی این عوارض نیز همین روش به‌کار گرفته می‌شود. در این عوارض با توجه به این که امکان خطر برخورد وسایل نقلیه با پایه‌های روشنایی بسیار بیشتر است. باید در انتخاب محل و چگونگی نصب پایه‌ها و حفاظت از آن‌ها با گاردریل یا دیگر وسایل مناسب. دقت لازم را مبذول کرد. همچنین در عین حال که ملاحظات ایمنی و نگهداری سیستم روشنایی در آنها از اولویت بالایی برخوردار است» باید خوش روّیت بودن سیستم روشنایی در روز و شب از روی پل یا اطراف آن نیز در نظر گرفته شود. در این عوارض برای تامین روشنایی پل‌ها یا راه‌های مرتفع می‌توان از سیستم‌های روشنایی مختلفی مانند سیستم‌های روشنایی با پایه‌های متداول» روشنایی با پایه‌های بلند.ء روشنایی با استفاده از نورافکن‌هاء نصب چراغ‌های روشنایی توسط سیم مهار نصب روشنایی در یک سمت معبر و یا تامین روشنایی پل با استفاده از نصب پایه بر روی معبر پایینی استفاده نمود. -۱-۹٩‏ روشنایی پل‌ها ۱-۱-۹- مشخصات پل‌ها و ویژگی‌های محیط اطراف طراحی روشنایی پل‌ها باید برگرفته از خصوصیات و ساختمان پل و محیط اطراف آن باشد. اگر ترافیک مسیر منتهی به پل بدون تغییر درحجم یا مسیر ترافیک در طول آن ادامه پیدا کنده سیستم روشنایی معبر منتهی به پلء می‌تواند در طول پل نیز ادامه یابد. در پل‌هایی که محیط اطراف پل یا پس‌زمینه آن ویژگی بارزی ندارد و یا پل‌هایی که خم و کمان دارند. ممکن است برای رانندگان پدیده خیرگی رخ دهد و در نتیجه قدرت دید آن‌ها کاهش یابد. همچنین رانندگانی که به مرتفع‌ترین نقطه‌ی پل نزدیک می‌شوندء ممکن است در اثر نور چراغ‌های نصب شده بر روی پایه‌های موجود در این نقطه و بعد از آن دچار خیرگی شوند. پس از عبور از این نقطه و سرازیر شدن از پل نیز ممکن است حوزه دید رانندگان در اثر نور چراغ‌های نصب شده بر روی پایه‌های روشنایی و اتومبیل‌هایی که در جهت مخالف حرکت می‌کنند. کاهش یابد. به همین دلیل می‌توان در طراحی روشنایی پلهاء با انتخاب کلاس مناسب چراغ از جدول (پ-۱-۴)» خیرگی ایجاد شده را کاهش داد. همچنین با توجه به وجود قوانین خاص, باید در نصب تجهیزات روشنایی بر روی پل‌های مجاور مناطق ویژه‌ای مانند راه‌آهن و بنادر» توزیع و رنگ نور ساطع شده از تجهیزات مربوطه در نظر گرفته -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱-۹ ملاحظات سازه‌ای در ساختار پل یافتن محل مناسب جهت نصب پایه‌های روشنایی بر روی پل‌های موجود گاهی با دشواری‌هایی همراه است و حتی ممکن است محل مناسب پایه توسط سرویس دیگری اشغال شده باشد و یا سازه به اندازه کافی محکم نباشد. از این رو در موقع طراحی ساختمان پل باید محل‌های مناسبی جهت نصب پایه‌های روشنایی و تجهیزات حفاظتی آن و همچنین استقرار کابل‌های تغذیه کننده. پیش‌بینی شود. همچنین پل باید توانایی تحمل بار مکانیکی ناشی از پایه‌ها را داشته باشدء هر چند که بار مکانیکی ناشی از نصب به‌منظور حصول اطمینان از عدم وجود نوسانات نامناسب بررسی شود. در طراحی روشنایی پلهاء معمولاً به خاطر وجود ملاحظات طراحی و سایر ملاحظات, محل استقرار پایه‌ها در پشت قسمت پیاده‌روی پل بر روی دیواره پل و یا پشت آن در نظر گرفته می‌شود. ۳-۱-۹ روْیت تجهیزات روشنایی پل توصیه‌های عمومی درمورد ظاهر مناسب تجهیزات روشنایی معابر در روز و شب در فصل ۱ آمده است. با این حال به خاطر تنوع بالای آن را در بر می‌گیرد. ۱-۳-۱-۹ دید پل از روی آن (دید از بالا) پایه‌ها و چراغ‌های واقع بر روی پل‌هاء معمولا خیلی بیشتر از پایه‌های نصب شده در سایر مکان‌ها به چشم می‌آیند (به دلیل اینکه در زمینه آسمان قرار دارند)» بنابراین بهتر است تجهیزات روشنایی مورد استفاده روی پل با تجهیزات سایر قسمت‌ها متفاوت باشند. در مواقعی که پایه‌های اصلی پل, بالاتر از سطح عبوری پل قرار داشته باشدء تجهیزات مورد استفاده در سیستم روشنایی باید هماهنگ با زمانی که پایه‌های اصلی پل کاملا زیر سطح عبوری پل قرار داشته باشد. سیستم روشنایی پاید به گونه‌ای انتخاب گردد که با دیواره کناری پل هماهنگ باشد. در صورتی که پهنای پل زیاد نباشدء بهتر است پایه‌ها روی دیواره کناری پل نصب شود. البته باید توجه داشت که در همه حالات. ارتفاع نصب متناسب با ابعاد پل باشد. در صورتی که چنین آرایشی غیر عملی باشد» باید پایه‌ها را با فاصله مناسبی از دیواره کناری پل نصب کرد. البته در این حالت» در صورت عملی بودن, آرایش نصب در وسط پل به دلیل زیبایی ترجیح دارد. اگر طراحی روشنایی به صورتی باشد که در آن از نصب ترکیبی پایه‌های روشنایی در کناره‌ها و وسط پل استفاده شود. تجهیزات سیستم روشنایی باید هماهنگی لازم را با کل سازه پل (از نظر روّیت) و همچنین دیواره آن داشته باشد. ۲-۲-۱-۹- دید پل از پایین روْیت پل از پایین بسیار مهم بوده و در طراحی سیستم روشنایی پل باید به آن توجه نمود. در حقیقت تجهیزات سیستم روشنایی توجه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل نهم- رونشنایی بل‌هاء راه‌های مرتفع و تقاطع‌های غیر همسطح ۹ در پل‌های خیلی بزرگ, ابعاد تجهیزات به کار رفته در سازه پل که بالاتر از دیواره کناری پل واقع شده است. یک عامل تعیین‌کننده در طراحی و نصب پایه‌های روشنایی می‌باشد. هر چه ابعاد این تجهیزات بزرگتر باشد. آزادی عمل در طراحی سیستم روشنایی نیز بیشتر خواهد بود. در پل‌های کوچک‌تر ممکن است بتوان به طور مثال با استفاده از سیم مهار کشیده شده بین هر دو ستون بلند پل» نسبت به آویزان کردن چراغ از بالای پل اقدام کرده و بدین طریق با حذف پایه‌های روشنایی» رویت پل از کناره‌های آن را در طول روز بهتر کرد. در موارد دیگر نیز برای حذف پایه‌های روشنایی و مناسب کردن دید پل» ممکن است اتصال چراغ به سازه روی دیواره پل (در صورت وجود)» امکان‌پذیر باشد. ولی در صورت عدم وجود سازه‌ای بر روی دیواره» با نصب پایه‌های روشنایی, تجهیزات سیستم روشنایی در روّیت جانبی پل برجسته و واضح به نظر خواهد رسید. در پل‌های طولانی» وضوح و برجستگی پایه‌ها در رویت پل اهمیت خود را از دست داده و در این حالت مسئله مهم در طراحی روشنایی» فاصله بین پایه‌ها و آرایش نصب می‌باشد که نسبت به ارتفاع نصب اولویت بالاتری دارد. در پل‌هایی که سازه آن از فرم خاصی تبعیت می‌کندء به عنوان مثال ساختار پل دارای قوس‌های یکنواخت و متوالی باشدء فاصله نصب پایه‌ها باید هماهنگ با قوس‌ها انتخاب شود. آرایش نصب پایه‌ها بر روی پل نیز پارامتر مهم دیگری است که به علت روّیت مناسب از جوانب» باید در نظر گرفته شود. نصب زیگزاگ منجر به ایجاد رویت مناسب از کناره‌ها نمی‌شودء در حالی که نصب روبرو روّیت مناسبی را ایجاد می‌کند. خصوصا این که در این روش می‌توان ارتفاع نصب پایه‌ها را کاهش داد. نصب در وسط نیز منجر به رویت مناسب از چهات مختلف پل شده و در آن, تعداد پایه‌های مورد نیاز کمتر از روش نصب روبرو می‌شود. زمانی که ارتفاع پایه‌های روشنایی به اندازه‌ای باشد که منجر به ریت مناسب شود بهتر است این پایه‌های روشناییء بالای پایه‌ها و ستون‌های پل نصب شود. البته در صورتی که فاصله بین ستون‌ها و پایه‌های پل زیاد باشد, ممکن است نصب پایه روشنایی بین ستون‌ها نیز لازم شود. در پل‌های خیلی کوتاه مناسب‌تر است که پایه‌های روشنایی روی پل نصب نشود. حتی اگر این امر مستلزم ارتفاع نصب بیشتر برای پایه‌های طرفین پل گردد. -۳-۱-۹٩‏ پل‌های خاص و مورد توجه از نظر تاریخی و یا معماری در طراحی سیستم روشنایی برای پل‌هایی که به دلایل مختلفی مثل قدمت تاریخی» اسلوب معماری و غیره مورد توجه خاص می‌باشند.ء باید با کارشناسان و متخصصان مشورت شود تا ویژگی‌های خاص پل بر اثر نصب سیستم روشنایی تحت تاثیر قرار نگیرد. در طراحی سیستم روشنایی برای پل‌های خاص موارد زیر باید در نظر گرفته شود: الف- آیا پلء قدمت تاریخی دارد؟ ب- آیا نصب سیستم روشنایی در دو انتهای پل» جهت اجتناب از نصب پایه‌های روشنایی بر روی پل کافی است؟ در پل‌های قدیمی» معمولا بر روی پایه‌های موج‌شکن پل منافدی وجود دارد که ممکن است نصب پایه‌های کوتاه در درون بعضی از این منافد برای تامین روشنایی مناسب باشد. به ندرت طراحی پایه‌های روشنایی موجود برای پل‌های تاریخی قابل قبول است و معمولا پایه‌های روشنایی باید متناسب با معماری آن طراحی گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ مشخصات فنی عمومی و اجرایی روشنایی راه‌ها ۵-۱-٩‏ روشنایی پل‌های مخصوص عابران در طراحی روشنایی یک پل عابر پیاده باید توصیه‌های لازم برای ملاحظات ساختاری و ظاهری سیستم رعایت گردد. در این طراحی باید به شدت روشنایی پله‌های پل توجه کافی شود. اگر پل عابرین پیاده از روشنایی مناطق اطراف خود بهره‌مند بوده و یا روی راهی که سیستم روشنایی بر روی آن نصب شده» قرار گرفته باشدء در طراحی روشنایی آن باید روشنایی ناشی از محیط اطراف پل نیز در نظر گرفته شود. در پل‌هایی که بر روی راه دارای سیستم روشنایی نصب می‌شوندء ممکن است روشنایی ناشی از سیستم روشنایی راه» برای پل و راه‌های منتهی به آن نیز کافی باشد. در شرایطی که راه عبوری از زیر پل مجهز به سیستم روشنایی نباشد و دیواره پل» مانع عبور نور نشودء روشنایی پل باید به نحوی تامین شود که مزاحمتی برای رانندگان وسایل نقلیه زیر پل (از نظر خیرگی) ایجاد نکند. تجهیزات سیستم روشنایی پل باید خوش روّیت بوده و هماهنگی کاملی با سازه و ساختار پل داشته باشد. در طراحی پل‌های جدید. مناسب است که سیستم روشنایی پل از ابتدای طراحی مدنظر قرار گرفته و اقدامات احتیاطی لازم برای جلوگیری از وقوع برخورد با تجهیزات روشنایی و صدمه دیدن آن منظور شده باشد. کابل‌های تغذیه و تابلوهای مربوط به سیستم روشنایی پل نیز باید دارای محل‌های مناسبی باشد تا در معرض دید مستقیم قرار نگیرد. ۳-۹ روشنایی معابر مرتفع راه‌های مرتفع با پل‌ها تفاوت‌هایی دارند. این تفاوت‌ها عبارتند از: الف- راه‌های مرتفع معمولا" طولانی‌تر از پل‌ها هستند و فراز و نشیب متوالی (به صورت سینوسی) دارند؛ ب- عموما راه‌های موازی با راه‌های مرتفع در سطح پایین‌تر وجود دارد. همچنین علاوه بر موارد بالا؛ معمولاً راه‌های مرتفع توسط راه‌های فرعی شیب‌دار به راه‌های واقع در سطح پایین متصل می‌شوند. ترافیک راه‌های مرتفع معمولا سنگین است و فضای مناسب و کافی برای تعمیر و نگهداری سیستم روشنایی ندارند. به همین علت تعمیر و نگهداری سیستم روشنایی در این معابر بسیار دشوار است» زیرا مسدود کردن حتی یکی از باندهای عبور راه به منظور انجام عملیات تعمیر و نگهداری سیستم روشنایی» مشکلات ترافیکی فراوانی ایجاد می‌کند. ۱-۳-۹- انواع ترکیبات راه‌های مر تفع راه‌های مرتفع ترکیبات متفاوتی دارند و برای هر کدام از انواع این معابر که در زیر آمده است., باید از سیستم روشنایی خاصی استفاده شود. الف- راه‌های مرتفعی که از روی خاکریز می‌گذرند و راه‌های موازی آن در سطح زمین وجود دارد؛ ب- راه‌هایی که از روی پل می‌گذرند و مسیرهای موازی آن در سطح زمین وجود دارد. ۱-۱-۳-۹ راه‌های ساخته شده بر روی خاکریز با وجود راه‌های موازی آن در سطح زمین در این نوع راه‌هاء به دلیل وجود توده خاک ریخته شده برای ساختمان راه» بین راه پایینی و بالایی فاصله افقی و عمودی وجود خواهد داشت. برای طراحی روشنایی چنین راه‌هایی می‌توان به روش‌های زیر عمل نمود: