سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور راهنمای اندازه گبری مشخصه‌های زیست دریایی : معاونت فنی, امور زیربنایی و تولیدی سازمان بنادر و دریانوردی : امور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران اداره کل مهندسی سواحل و بنادر ُ 133۳23 داد مرهرهنه رس 8۱۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- :ش ش 3790295 با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران :شماره 98/638337 :تاریخ 05 / 11 / 1398 :موضوع راهنمای اندازه گیری مشخصه های زیست دریایی در چارچوب ماده ( 34 )قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور موضوع نظام فنی و اجرایی یکپارچه، ماده( 23 )قانون برنامه و بودجه و آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های ،عمرانی به پیوست ضابطه شماره795 امور نظام فنی اجرایی ، مشاورین و پیمانکاران با عنوان«راهنمای اندازه گیری مشخصه های زیست دریایی» از نوع گروه سوم ابالغ می.شود رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 01 / 1399 .الزامی است امور نظام فنی اجرایی، مش اورین و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی .در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواهد کرد محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی: امور نظام فنی آجرایی» مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور. با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این ضابطه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان, این اثر مصون از ایراد و اشکال نیست. از آین‌رو. از شما خواننده گرامی صمیمانه نقاضا دارد در صورت مشاهده ه رگونه ایراد و اشکال فنی مرانب را به صورت زیر ا- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۳- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکانبه: تهران. میدان بهارستان. خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ سازمان برنامه و بودجه کشورء آمور نظام فنی اجرایی, مشاورین و ۷0222 وا رم نا را 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره ۴۲۳۳۹/ت ۵۳۳۴۹۷ مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیات وزیران) به کارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تاکید جدی قرار داده است و این آمور براساس نظام فنی اجرایی یکیارچه. موضوع ماده ۳۴ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور, ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و آیین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران» تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی طرح‌های توسعه‌ای کشور را به عهده دارد. سازمان بنادر و دریانوردی کشور در چارچوب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی مدیریت سواحل, تهیه ضابطه حاضر را در قالب مجموعه اندازه گیری مشخصه‌های دریایی از شماره ۷۹۲ تا ۷۹۶ با هماهنگی امور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور در دستور کار قرار داد. ضابطه حاضر به شماره ۷۹۵ با عنوان «راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست دربابی» در قالب برنامه کار گروه تخصصی ضوابط و معیارهای فنی و اجرایی سازه های ساحلی و دریایی کشور تهیه شده است. با همه تلاش‌های انجام شده قطعا هنوز کاستی‌هایی در متن موجود است که امید است. کاربرد عملی و در سطح وسیع این ضابطه توسط مهندسان موجبات شناسایی و برطرف نمودن آن‌ها را فراهم آورد. پیشنهادهای دریافت شده بررسی شده و در صورت نیاز به اصلاح در متن ضابطه., نسبت به تهیه متن اصلاحی, اقدام و از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهره‌برداری عمومء اعلام خواهند شد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آخرین ضوابط ابلاغی معتبرء در بالای صفحات. تاریخ تدوین مطالب آن صفحه درج شده است که در صورت هرگونه تغییر در مطالب هر یک از صفحات. تاریخ آن نیز اصلاح خواهد شد. ازاین‌رو همواره مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر حمیدرضا عدل معاون فنی. امور زیربنایی و نولیدی زمستان ۱۳۹۸ -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل «راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زبست دربابی» [ ضابطه شماره ۷۹۵ ] اعضای گروه تهیه کننده: اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان بنادر و دریانوردی): محمدرضا اله‌یار معاون مهندسی و توسعه آمور زیربنایی حمید خلیلی مدیر کل مهندسی سواحل و بنادر محمدحسین نعمتی رئیس اداره مهندسی سواحل عباس عینعلی کارشناس اداره مهندسی سواحل اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان برنامه و بودجه کشور): علیرضا توتونچی معاون امور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران فرزانه آقارمضانعلی رئیس گروه آمور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران حمیدرضا خاشعی کارشناس آمور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران محمدامیر طباخها کارشناس آمور راه و ترابری و مدیریت عمران شهری و روستایی -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان مقدمه فصل اول - کلیات ۱-۱- مقدمه ۳-۱- اندازهگیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های گوناگون دریایی ۱-۳-۱ اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای طراحی و بهره‌برداری بنادر و زیرساخت‌های معمول ۳-۳-۱ اندازه گیری‌های مورد نیاز برای طراحی سازه‌های فراساحلی و خطوط لوله دریایی ۳-۲-۱- اندازه گیری‌های مورد نیاز برای طراحی آبگیرهای دریایی ۴-۲-۱ اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های لایروبی و استحصال زمین‌ساحلی ۵-۲-۱- اندازه گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های شیلاتی و آبزی‌پروری ۶-۲-۱ اندازهگیری‌های مورد نیاز برای ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فصل دوم - زیست دریا ۱-۲- روش‌های عملیاتی استاندارد فیتوپلانکتون ۱-۱-۲ ابزار موردنیاز ۳-۱-۲- روش نمونه‌برداری ۳-۱-۲ تهیه محلول فرمالین ۴-۱-۲ تهیه محلول لوگل ۵-۱-۲۳- منجمد کردن ۶-۱-۲- عملیات آزمایشگاهی ۷-۱-۲ کالیبراسیون میکروسکوپ ۸-۱-۲- آماده‌سازی اسلاید نمونه ۹-۱-۲ نمونه فیتوپلانکتونی فیلتر شده ۱۰-۱-۲- محاسبه تعداد فیتو پلانکتون‌ها فصل سوم - تعیین کلروفیل ۱-۳- مقدمه ۳-۳ تعیین کلروفیل-2 به روش اسپکتروفتومتری ۱-۲-۳ ابزار موردنیاز ۱۱ ۱۳ ۱۵ ۱۵ ۱۷ ۱۹ ۱۹ ۱۹ ۳۱ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۲ ۳۷ ۳۹ ۳۹ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۳-۲-۳- نکات ضروری ۳-۳- تعیین کلروفیل-2 به روش فلورومتری ۴-۳- سامانه یکپارچه نقشه‌کشی دریایی فلورومتری 1051۸1]-) فصل چهارم - تولید اولیه ۱-۴۳- مقدمه ۲-۴ ابزار کار ۳-۴۳ روش کار ۱-۳-۴- روش نمونه‌برداری ۲-۳-۴ روش آزمایشگاهی ۳-۳ بطری نیسکین ۱-۴-۴ ابزار مورداستفاده ۲-۴-۴ عملیات نمونه‌برداری توسط بطری نیسکین ۵-۴- روزت یا خوشه ۱-۵-۴- مراحل انداختن روزت در دریا فصل پنجم - زئوپلانکتون‌ها ۱-۵- مقدمه ۳-۵ ابزار موردنیاز ۳-۵- روش کار ۳-۵ تعیین زی‌توده زئوپلانکتون ۱-۳-۵ ابزار موردنیاز ۲-۳-۵- روش کار ۵-۵- تور مولتی نت هیدروبیوز ۱-۵-۵- روش کار ۶-۵- نوستون جانوری ۱-۶-۵- ابزار مورداستفاده ۲-۶-۵- روش کار ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۵ ۳۵ ۳۶ ۳۶ ۳۷ ۳۹ ۴۱ ۴۱ ۴۲ ۴۳ ۴۵ ۴۵ ۴۶ ۴۹ ۴۹ ۴۹ ۳ ۳ ۵۵ ۵۵ ۵۶ ۵۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۱-۶- مقدمه ۲-۶- نمونه‌برداری از کفزیان ماکروبنتوز ۱-۳-۶ ابزار موردنیاز در بسترهای نرم برای نمونه‌برداری از کفزیان ماکروبنتوز ۳-۲-۶ روش کار ۳-۶- اندازه‌گیری زی‌توده ۴-۶- موجودات میوفونا ۱-۴-۶ ابزار موردنیاز ۵-۶- لایروب یا درج ۱-۵-۶- ابزار موردنیاز ۶-۶- تور ترال کفی ۱-۷-۶- ابزار موردنیاز برای اندازه‌گیری زی‌توده و ترکیب گونه‌ای پریفیتون‌ها ۲-۷-۶- روش کار ۳-۷-۶ پردازش نمونه‌های پریفیتون ۸-۶- تخمین پوشش مرجانی ۱-۸-۶- روش مانتا تو ۹-۶- بررسی ماهیان مرجانی ۱-۹-۶- شمارش بصری سریع ماهیان مرجانی ۲-۹-۶ انتخاب زیستگاه ۳-۹-۶ تخمین فراوانی ماهیان مرجانی ۴-۹-۶- سامانه‌های ویدئویی در زیر دریا برای بررسی مرجان‌ها و ماهیان مرجانی فصل هفتم - بررسی جزر و مدی ۱-۷- بررسی جزر و مدی ۲-۷ مراحل انجام نقشه‌برداری برای بررسی نیمرخ ساحلی موجودات کفزی ۳-۷- تقسیم‌بندی زیستگاه‌ها فصل هشتم - مطالعات مولکولی ۶۱ ۳ ۳ ۳ ۳ ۶۶ ۷ ۷ ۷۶ ۷۶ ۷۸ ۷۹ ۸۱ ۸۴ ۸۴ ۸۹ ۸۹ ۹1۲ ۹۵ ۹۷ ۹۸ ۹۹ ۱۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۱-۸- مقدمه ۳-۸ مزایای استفاده از ژنوم میتوکندری ۱-۱-۸ ابزار موردنیاز ۱-۲-۸ نمونه‌برداری ۲-۲-۸ استخراج 01[۸] پیوست ۱- دستگاه اندازه گیری تولید اولیه منابع و مراجع عنوان شکل ۱-۲- محفظه ۲۵112۲ 50000۷۷1 شکل ۲-۲- محفظه 1110۲۳۹۱۱۱ شکل ۱-۳- دستگاه فلورومتر ۸۱-10 111۵۲ شکل ۲-۳- دستگاه فلورومتر ۲-۳1۱5 شکل ۳-۳- نحوه استفاده از فلورومتر زیردریایی ۳۵ 11۷1۳8 شکل ۱-۴- دستگاه شمارشگر مایع سینتیلاسیون 44301 ‎۲٩[3‏ 1۳1-0۸ 1۲201۵70 شکل ۲-۴- بطری نمونه بردار نیسکین و وزنه شکل ۳-۴- روزت یا خوشه شکل ۱-۵- تور زئوپلانکتون گیر بونگو شکل ۳-۵- فلومتر شکل ۳-۵- محل نصب عمق‌سنج دستی و فلومتر شکل ۴-۵- زاویه‌سنج یا کلینومتر شکل ۵-۵- باگت شکل ۷-۵- محفظه پلانکتونی بوگوروف ۱۰۳ ۱۰۳ ۱۰۴ ۱۶ ۱۰۷ ۱۱۱ ۱۱۵ ۱۳۱ ۱۷ ۱۷ ۱۸ ۳۱ ۳۲ ۳۲ ۳۶ ۴۳۲ ۵۱ ۵۹۱ ۹۱ ۲ ۲ ۲ ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان شکل ۸-۵- تور مولتی نت شکل ۹-۵- استقرار تور مولتی نت در دریا شکل ۱۰-۵- وزنه ۷ شکل شکل ۱۱-۵- دستگاه هدایت‌کننده در عرشه شکل ۱۳-۵- تور نوستون در حال کشیده شدن شکل ۱۳-۵- پیپت استمپل شکل ۱۳۴-۵- دستگاه ثبت پلانکتونی در پشت کشتی (تصویر از 5۳۷۵۷ ۸۳1۵۲۵116 1115 13) شکل ۱-۶- گرب ون وین شکل ۲-۶- نحوه شستن و الک کردن کفزیان شکل ۳-۶- گر ب ۲۹611ع]۵] شکل ۴-۶- گرب 5۱1-6 شکل ۵-۶- نمونه‌گیر 201۵۶۲ 1707 شکل ۶-۶- نمونه‌برداری از میوفونا در نواحی جزر و مدی ماسه‌ای شکل ۷-۶- الف- نمونه‌ها از سری الک ۱ میلی‌متر و ۶۳ میکرون عبور داده شد. ب- باقیمانده آ میکرومتر شستشو و به لوله‌آزمایش منتقل شد و به مدت ۲ دقیقه بر روی ورتکس قرار داده شدند. شکل ۸-۶- نمونه‌برداری از بستر توسط اسنورکل شکل ۹-۶- مراحل نمونه‌برداری میوفونا از بستر شکل ۱۰-۶- مغزه‌گیر ۲۲۵۱۳ شکل ۱۱-۶- لایروب یا درجی که در بستر دریا کشیده می‌شود شکل ۱۲-۶- تورترال کفی در بستر دریا شکل ۱۳-۶- جمع‌آوری ترال کفی در کشتی شکل ۱۳-۶- پریفیتون‌ها بر سطوح صخره‌ها شکل ۱۵-۶- موجودات میکروسکوپی در پریفیتون شکل ۶- ۱۶- نحوه انجام مانتاتو شکل ۱۷-۶- نحوه عمل مانتا تو (اقتباس از اینترنت) شکل ۱۸-۶- تخته مانتا تو ۵۴ ۵۴ ۵۵ ۵۵ ۵۷ ۵۸ ۵۹ ۴ ۴ ۶۶ ۶۶ ۷ ۷۱ الک ۶۳ ۷۳ ۷۴ ۷۳۵ ۵ ۷۸ ۷۸ ۷۹ ۸۱ ۸۵ ۸۵ ۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان شکل ۱۹-۶- نحوه قرار گرفتن ترانسکت بر روی مرجان‌های سخت در بستر دریا شکل ۲۰-۶- بررسی به روش فتوکوادرات از مرجان‌ها شکل ۲۱-۶- فتوکوادرات از مرجان‌ها شکل ۲۲-۶- پس از نصب تصویر فتوکوادرات در کامپیوتر شکل ۲۳-۶- شمایی از یک ترانسکت و نحوه شمارش ماهیان مرجانی توسط عملیات غواصی شکل ۲۴-۶- نحوه ثبت اطلاعات ماهی در زیر دریا شکل ۲۵-۶- نحوه عملکرد ویدئو ترانسکت در بستر مرجانی شکل ۱-۷- نمونه‌برداری در مناطق جزر و مدی شکل ۲-۷- تکنیک فتوکوادرات تصادفی برای شمارش سریع موجودات جزر و مدی شکل ۳-۷- برداشت نیمرخ طولی با استفاده از دستگاه توتال استیشن و رفلکتور شکل ۴-۷- نیمرخ تهیه‌شده در نرم‌افزار اکسل (منطقه صفین) شکل ۱-۸- ابزار مورد نیاز شکل ۲-۸- دستگاه سانتریفیوژ شکل ۳-۸- همزن برقی شکل ۴-۸- دستگاه ۳۲1 شکل ۵-۸- دستگاه الکتروفورز شکل ۶-۸- آماده‌سازی در میکرو تیوب شکل ۷-۸- تصویر ژل شکل ۸-۸- مراحل ۳۲1 (تکثیر 7۸ با استفاده از واکنش زنجیره‌ای پلیمراز) شکل پ.۱-۱- اینکوباتور 55| فهرست جدول‌ها عنوان جدول ۱-۲- روش و واحد شمارش جدول ۱-۶- مقایسه تعیین زیست‌توده موجودات کفزی جدول ۲-۶- تعداد ماهی‌ها در گروه‌های فراوانی بر اساس لگاریتم ۴ رتبه فراوانی د ۸۷ ۸۸ ۸۸ ۸۹ ۹۱ ۹۱ ۹۴ ۹۷ ۹۸ ۹۹ ۹۹ ۱۰۹ ۱۱۰ ۱۱۳ ۳۲ ۳۷ ۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۹۸/۱۰/۰۱ ۱ مقدمه زیست دریا به بررسی موجودات دریایی» رفتار و اندرکنش آن ها با طبیعت می‌پردازد. زیست شناسان دریایی به مطالعه اقیانوس شناسی زیستی و جنبه‌های وابسته به آن شامل شیمی, فیزیک و زمین شناسی دریایی می‌پردازد. در این مطالعات. موجودات کفزی (گیاهی و جانوری) در نواحی جزر و مدی و بستر دریاء شناورزی‌ها (فیتو و پلانکتون) شناسایی شده و اکولوژی آن‌ها بررسی می‌شود. همچنین, اندرکنش پارامترهای فیزیکی (عمق, شوری و دما)» شیمیایی (اکسیژن محلول, 14م) و زیستی (کلروفیل-2 و رقابت برای فضا و غذا) در نظر گرفته می‌شوند. این اطلاعات اغلب در غالب مطالعات اکولوژیک. ارزیابی‌های زیست محیطی و گشت‌های دریایی جمع‌آوری شده و تجزیه و تحلیل آماری می‌شوند. زیست‌شناسی دریایی یک بررسی کلی است و از این‌رو» هر یک از پژوهشگران موضوع خاصی را برگزیده و در آن تخصص می‌گیرند. برای مثال. تخصص می‌تواند بر مبنای شناسایی گونه. گروه. رفتارء روش یا اکوسیستم باشد. شاید یکی از مهم‌ترین موضوعات در زیست دریاء بررسی پستانداران دریایی (دلفین و نهنگ‌ها) باشد. در اینجاء از روش‌های استاندارد نمونه‌برداری در نقاط مختلف جهان و به ویژه از منطقه خلیج فارس و دریای عمان اقتباس شده و تلاش گردیده تا جای ممکن از تصاویر مختلف برای نشان دادن دستگاه‌ها و روش‌های مختلف نمونه‌برداری استفاده شود تا درک مطالب برای خواننده با سهولت بیش‌تری صورت گیرد. با رشد جمعیت در کره زمین, توانایی ما برای تولید غذاء آب و پناهگاه دچار استرس شده و انسان الزاما به اقیانوس‌ها روی می‌آورد تا نیازهای اولیه خود را فراهم کرده و پایدار نگاه دارد. پیشرفت‌های فناوری و افزایش درخواست برای آن‌هاء توانایی انسان‌ها برای فراهم کردن غذاء آب. منابع انرژی, دفع زباله و حمل و نقل در اقیانوس‌ها را بهبود می‌بخشد. این به عهده ما و نسل‌های بعدی است تا بر اساس دانش فعلی از اقیانوس‌ها و پتانسیل آن‌ها نیازهای ساکنین کره زمین را -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ کلیات -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۹۹/1 ۵ ۱-۱ مقدمه بررسی ویژگی‌های زیستی, شیمیایی» فیزیکی و زمین‌شناسی دریایی می‌پردازند به‌طوری‌که همانند سایر رشته‌های علمی, زیست دریا نیز از روش‌های علمی تبعیت می‌کند و به دنبال کشف حقیقت است. زیست‌شناسی دریایی رشته بسیار وسیعی است. به‌طوری که بسیاری از محققان. یک‌رشته خاص از علاقه خود را انتخاب کرده و در آن تحخصص می‌گیرند و به مطالعه یک‌گونه. گروه. رفتار» روش و یا اکوسیستم می‌پردازند. در ادامه اندازه گیری های مورد نیاز برای انجام مطالعات و احداث زیرساخت‌های گوناگون دریایی به تفکیک ارائه ۳-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های گوناگون دریایی در این بخش اندازه گیری‌های مورد نیاز پیشنهادی برای فعالیت‌های گوناگون دریایی به تفکیک ارائه شده است. شایان ذکر است برخی از این آندازه‌گیری‌ها ضروری و برخی در شرایط خاص مورد نیاز است. ۱-۳۲-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای طراحی و بهره‌برداری بنادر و زیرساخت‌های معمول ساحلی ۱-۱-۲-۱ بندر بندر به مکانی گفته می‌شود که محیطی حفاظت شده در برابر امواج بلند و جریان‌های قوی ایجاد می‌کند و به‌اندازه‌ای عمیق است که کشتی‌ها بتوانند در آن پهلو بگیرند. قبل از شروع به ساخت چنین سازه‌ای چندین مشخصه فیزیکی باید سنجیده شود: الف - بازدیدمیدانی و غواصی ب- جریان محیطی که بندر در آن ساخته می‌شود دارای زیست‌بومی حساس است که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم تحت تاثیر تخلیه پسماندهای صنعتی و خانگی است. همچنین رنگ کردن» تمیز کردن و برطرف نمودن رسوبات زیستی از کشتی‌ها و هرز آب‌های حاصل از آن‌ها از منابع مهم آلودگی در بندرها هستند. به منظور برآورد محصولات حاصل از تغییرات فیزیکی» شیمیایی و زیستی که تحت فرآیندهای فرارفت و پخش, تمامی محیط بندر را تحت تاثیر قرار می‌دهند. اطلاعات دقیق از الگوی هیدرودینامیکی گردش جریان در منطقه ضروری است. همچنین یکی از عوامل -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۶‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی تاثیرگذار بر الگوی جریان. طریقه‌ی طراحی بنادر و موج‌شکن‌ها است که باید مدنظر قرار گیرد. مطالعه‌ی الگوی گردش < نیمرخ سرعت - اندازه‌گیری باد - نیمرخ دما و شوری در عمق علاوه بر موارد ذکرشده. به منظور شبیه‌سازی جریان. دست‌یابی به نتیجه بررسی‌های زیر الزامی است: ۰ ۳ ۰ ۱ - ژرفاسنجی - سنجش تراز آب (جزرومد) موح طراحی دهانه‌ی بندر مستلزم شناخت دقیق جهت موج غالب است. همجنین امواج. تعیین کننده طراحصی میزان د- جنس و نرخ انتقال رسوب در منطقه با توجه به این که ساخت هرگونه سازه ساحلی به خصوص موج‌شکن بندر به علت تغییرات هیدرولوژیکی که به منطقه ضروری است. ه- عمق سنجی با افزایش تقاضا و نیاز به توسعه و افزایش کارآیی هر چه بیش‌تر بنادرء کشتی‌ها روزبه‌روز بزرگ‌تر و ظرفیت آن‌ها بیش‌تر می‌شود. درنتیجه هیدروگرافی بنادر برای تعیین مسیر امن ناوبری کشتی‌ها در درجه‌ی اول اهمیت قرار دارد. ابزار موردنیاز در این مورد. شامل طیف وسیعی از عمق‌سنج‌هایی است که تراز آب را در هر موقیت جغرافیایی مشخص و ثبت می‌نمایند. ثبت رکوردهای عمق‌سنجی در زمان‌های مختلف برای تخمین میزان انتقال رسوبات ساحلی و ارزیابی تغییرات مورفودینامیک مورد نیاز است. و- کدورت |- ۵16۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۹۹/1 ۷ ز- دورسنجی برای تخمین نرخ انتقال رسوب و نیز تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان می‌تواند موثر باشد. ۲-۱-۲-۱- موج‌شکن با ساخت موج‌شکن. حوضجه‌ای در دل آن ایجاد می‌شود که از موج در آمان است و درنتیجه قایق‌ها می‌توانشد در آن پهلو بگیرند. رانه گیرها" نیز سازه‌هایی هستند که از لحاظ ساختاری به موج‌شکن‌ها شباهت داشته اما عملکرد متفاوتی دارند. از جمله تمهیدات مربوط به اندازه گیری برای این سازه‌ها عبارتند از: الف - بازدید میدانی و غواصی شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه الزامی است. ب- تهیه هیدروگرافی دقیق از منطقه بررسی هیدروگرافی منطقه به منظور استفاده در شبیه‌سازی‌ها و محاسبه احجام لایروبی و مصالح موردنیاز برای به منظور مشخص کردن نوع بنیان سازه و میزان گستردگی آن» به بررسی ژئوتکنیکی بستر دریا نیاز است. نتیجه این بررسی» ارتباط مستقیم با میزان پایداری نوع موادی دارد که برای ساخت موج‌شکن استفاده می‌شود. د- اندازه‌گیری امواج و پیش‌بابی و تعیین ارتفاع موج طرح ارتفاع موجی که به موج‌شکن برخورد می‌کند. تعیین کننده اندازه و عملکرد موج‌شکن است؛ بنابراین به دست آوردن مقادیر واقعی موج مورد انتظار در منطقه از اهم اقدامات است. اندازه‌گیری امواج برای صحت‌سنجی و واسنجی مدل‌ها مورد نیاز است. ه- نمونه‌برداری از رسوب بستر و انجام آزمایش‌های مرتبط با دانه‌بندی تعیین مشخصات دانه‌بندی رسوبات در حوالی محل احداث بندر یا موج‌شکن مورد نیاز است. |- (۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۸‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی و- اندازه‌گیری تراز آب اندازه‌گیری تراز آب برای تعیین ترازهای طراحی مورد نیاز است. ز- دورسنجی برای تخمین نرخ انتقال رسوب و نیز تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان می‌تواند موثر باشد. ۳-۲-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای طراحی سازه‌های فراساحلی و خطوط لوله دریایی ۱-۲-۲-۱- خطوط لوله زیردریایی شاخص‌هایی همجون خصوصیات موج, جریان. هواشناسی, هیدروگرافی و چگونگی شکل و جنس بستر در تعیین مسیر خط لوله حائز اهمیت است به‌طوری که شرایط دریا بر روش نصب خط لوله, انتخاب شناور لوله‌گذار و زمان مناسب برای نصب تاثیرگذار است. به منظور شناسایی مکان‌های مناسب برای عبور خطوط لوله ثبت مشخصه‌های زیر الزامی است: الف - بازدیدمیدانی و غواصی ب- موج و جریان تحلیل پایداری در کف برای اطمینان از پایداری خط لوله. زمانی که در معرض آمواج» نیروهای جریان و دیگر بارهای داخلی و خارجی (مثل بارهای خمش در قسمت‌های خمیده خط لوله) قرار می‌گیرد. انجام می‌شود. بار جریان معمولا در ج- باد و پارامترهای هواشناسی اطلاعات مربوط به باد به علت ارتباط نزدیک بین باد و جریان اغلب مورد نیاز است. برخی پارامترهای هواشناسی از جمله دماء رطوبت و بارش برای طراحی لوله در مناطق نزدیک ساحل کاربردی است. د- دما و شوری به منظور تعیین تغییر شکل‌های ناشی از تغییرات دماء تغییرات شار حرارتی انتقالی به/ از خط لوله و نیز واداشت‌های جریان ناشی از این دو کمیت اندازه‌گیری دما و شوری ممکن است مورد نیاز باشد. ۱- برای اطلاعات بیش‌تر از نحوه هیدروگرافی به دستورالعمل همسان نقشه‌برداری نشریه ۹۹-۷ ۷مراجعه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۹۹/1 ۹ ه- تراز آب و نقشه کف دریا تراز سطح آب به همراه داده‌های عمق‌سنجی, برای بسیاری از فعالیت‌های طراحی مانند محاسبه موج و جریان سیال در محل استقرار خط لوله لازم است. جاگذاری لوله‌ها تحت تاثیر ویژگی‌های خاک و پدیده‌هایی مثل آب شستگی, ناهمواری بستر می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. و- جنس و نرخ انتقال رسوب ج- هدایت الکتریکی خوردگی خارجی خط لوله در آب دریا یک فرآیند الکتروشیمیایی است. زمانی که یک جریان الکتریکی میان یک ناحیه آندی و یک ناحیه کاتدی جریان می‌یابد (که در آن آب دریا به‌عنوان یک الکترولیت عمل می‌کند) یک عنصر گالوالنیک ساخته می‌شود؛ بنابراین هدایت الکتریکی آب یکی از عوامل موثر در پیش‌بینی میزان خوردگی لوله خواهد بود. ط - دورسنجی برای تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان و تعیین تغییرات دمای سطح آب می‌تواند موثر باشد. ۲-۲-۲-۱- سکوهای نفت و گاز - بازدیدمیدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه - دمای متوسط سالیانه و دمای فصول مختلف موعح < نیم‌رح جریان - باد و پارامترهای هواشناسی - مقاومت خاک - جنس رسوبات - نیم‌رخ‌های عمقی دما و شوری - دورسنجی برای تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان و تعیین تغییرات دمای سطح آب می‌تواند موثر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست دریایی ۳-۲-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای طراحی آبگیرهای دربایی - بازدیدمیدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه - موج - نیم‌رخ جریان - باد و پارامترهای هواشناسی - مقاومت خاک - نیم‌رخ‌های عمقی دما و شوری بر روی پلیگون برای مطالعه پخش شوری و دما - دورسنجی برای تخمین نرخ انتقال رسوب., تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان و تعیین تغییرات دمای سطح آب می‌تواند موثر باشد ۴-۲-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های لا بروبی و استحصال زمین‌ساحلی - بازدید میدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه موعح < نیم‌رخ جریان - باد - عمق سنجی (پیش و پس از لایروبی) - جنس رسوبات بستر - میزان رسوبات معلق (در حین لایروبی) - آلاینده‌های رسوب - دورسنجی برای تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان و بررسی اولیه حوزه تاثیر پلوم‌های رسوبی در آب می‌تواند موثر باشد. ۵-۲-۱- اندازه گیری‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های شیلاتی و آبزی‌پروری در زمینه شیلات (برای نمونه پرورش ماهی در قفس) اندازه‌گیری مشخصه‌های فیزیکی از قبیل دماء شوری و جریان الزامی است. با توجه به این مشخصه‌ها امکان معرفی گونه‌های مناسب پرورش در محیط آبی فراهم می‌شود. همچنین اندازه گیری شاخص‌های هواشناسی, عمق. موج و بستر از عواملی هستند که با موقعیت قرارگیری یک قفس در منطقه ارتباط دارد که در ذیل به شرح آن‌ها پرداخته شده است: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول - کلیات ۹۸/۱۰/۰۱ از - بازدیدمیدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه - جریان آب - امواج امواج از دو منظر طراحی سازه و بهره‌برداری از مزارع دریایی مد نظر قرار دارند. - دما و شوری اندازه گیری دما در حوضچه‌های پرورش ماهی به منظور نگه‌داشتن دما در شرایط مطلوب انجام می‌پذیرد. نوسانات بیش از حد دمای آب باعث تاثیر نامطلوب بر بدنه حوضچه. وارد شدن تنش به میگو و از بین رفتن جلبک‌ها می‌شود. ماهی و دیگر ار گانیسم‌های آبزی, وسیله‌ای برای کنترل دمای بدن ندارند و دمای بدن آن‌ها با دمای محیط تغییر می‌کند. افزایش دما موجب افزایش سرعت سوخت‌وساز و مصرف مداوم اکسیژن می‌شود که به دنبال آن تولید آمونیاک و دی‌اکسید کربن در محیط افزایش می‌یابد. شوری نیز مقیاسی از مقدار مواد جامد محلول در آب است که معمولا با واحد قسمت در هزار بیان می‌شود. اصولا ارتباط شوری با آبزی‌پروری در مسئله کنترل فشار اسمزی است زیرا شوری می‌تواند روی تعادل یونی جانداران آبزی اثرگذار باشد. - باد و پارامترهای هواشناسی - پارامترهای کیفی آب قبل از احداث و حین بهره‌برداری - پارامترهای شیمیایی آب قبل از احداث و حین بهره‌برداری - شناخت وضعیت موجودات کف زی قبل از احدات و حین بهره‌برداری - اندازه‌گیری‌های فیزیکی» شیمیایی رسوبات - دورسنجی برای تخمین غیر مستقیم الگوهای جریان. تعیین تغییرات دمای سطح آب و میزان کلروفیل می‌تواند موثر باشد. همچنین برای هشدار پدیده کشند قرمز می‌توان از دورسنجی بهره برد. ۶-۲-۱- اندازه‌گیری‌های مورد نیاز برای ارزیابی اثرات زیست محیطی - بازدیدمیدانی و غواصی برای شناخت عمومی منطقه مورد مطالعه - جریان آب - امواج - باد و پارامترهای هواشناسی - پارامترهای کیفی آب - پارامترهای شیمیایی آب - شناخت زیست‌بوم‌های منطقه -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ زیست دریا -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - زیست دریا ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ ۵ دیاتمه‌هاء تازکداران و کو کولیتوفوریدها" دسته‌بندی می‌شوند. تولیدات و ساختار جمعیتی آن‌ها بر روی جانداران دیگر به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم همانند. تولید مواد غذایی برای زئوپلانکتون‌ها و ماهیان, جذب و پخش نور و یا انتشار مواد آلی حل‌شده.» تاثیر دارد. فیتوپلانکتون‌ها به تغییر در غلظت مواد مغذی بسیار حساس و تحت تاثیر تغییرات هیدرولوژیکی و آب و هوایی می‌باشند به‌طوری‌که افزایش مواد غذایی و یا حتی تولیدات مواد رادیواکتیو. موجب افزایش تولید اولیه و حتی انفجار جمعیتی آن‌ها می‌شود (2008 ,51271). نرخ رشد این گونه از آغازیان بسیار زیاد است به‌طوری که جهت ادامه حیات خود مواد مغذی لازم را از آب جذب کرده و درنتیجه اکسیژن محلول محیط کاهش می‌یابد و موجب خفگی و مرگ‌ومیر موجودات درون آب به خصوص ماهی‌ها می‌شود (2004 ,1۶۵ 2۳۵ ۷۵۲1۵۵۲). اگرچه اندازه گیری میزان کلروفیل-2 سنجش دقیقی برای اندازه‌گیری توده زیستی به شمار نمی‌رود. اما به دلیل اندازه گیری راحت به‌طور گسترده‌ای مورداستفاده قرار می‌گیرد (2008 ,5127). فیتوپلانکتون‌ها علاوه بر نور و اکسیژن. به مواد مغذی اصلی همانند فسفات (,۳0)» نیترات («و۱10) و کربن به شکل دی‌اکسید کربن ((0)) نیازمند هستند. فیتوپلانکتون‌ها نقش مهمی در چرخه غذایی دریا دارند و مواد را به مولکول‌های آلی پیچیده برای سطوح تغذیه‌ای بالاتر در شبکه غذایی همانند زئوپلانکتون‌هاء ماهیان و پستانداران تبدیل می‌نمایند. برخی فیتوپلانکتون‌ها همانند دیاتومه‌ها به دلیل ساختن پوسته «شیشه مانند» خود نیازمند به سیلیکون (سیلیکات. ,510) نیز هستند (2004 ,16۹۵1 2۵ ۵۲ع۷۵۲101). اتمسفر ایفا می‌نمایند؛ می‌توان از مضرات آن‌ها به تولید آنواع ترکیبات سمی دریایی اشاره کرد. این مواد سمی در آب‌های اطراف منتشر شده 9 با ورود به شبکه غذایی. در ماهی و صدف جمع می‌شوند و حتی موجودات زنده در چرخه غذایی موارد نوع سم زیستی تولیدشده توسط این فیتوپلانکتون‌ها را تنها می‌توان از طریق تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی شناسایی نمود (2004 ,16۶۵ 20 ۷۵۲106۵۲). ۱-۱-۲- ابزار موردنیاز س تور ساده - بطری نیسکین [- 00000111110010۳5 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۶‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی - بطری نمونه‌برداری - سامانه موقعیت‌یاب جهانی " - محلول لوگل - محلول فرمالین - برگه‌های نمونه‌برداری - طناب - برچسب و چسب و تور اضافه - وزنه رها کننده" - برس پلاستیکی ۳ - میکروسکوپ معکوس - محفظه ۲۵112۲ 500480۷۱0 (شکل ۱-۲) - محفظه 21121۳6۲ []110۳۵] (شکل ۲-۲) ۳ نک 5 -| او 6 1۷۵۲۱۵ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - زیست در با ۲-۱-۲- روش نمونه‌بر الف - بطری نیسکین ۱(- دو درب بطری : ۲- بطری برای نمون ۳- با قرارگیری بطر: ۳ بطری به‌آرامی و (۸ شیری در بختّر ۶ باید ده قطره م۳ ۹۸/۱۰/۰۱ شکل ۱-۲- محفظه ۲۵۲۲ 5۵080۱۱۷ شکل ۲-۲- محفظه ۲11۲۸۵۱ اری هبرداری از ستون آب توسط وینچ به عمق مورد نظر فرستاده می‌شود. ی در عمق مورد نظرء وزرنه رها کننده ارسال و با برخورد به دریچه‌های بط 4 عرشه شناور انتقال داده می‌شود. پایین بطری قرار دارد که با باز کردن آن. آب,پرداشت‌شده به درون بط علول لوگل به نمونه‌ها اضافه گردد. ۷ ری» دریچه‌ها را می‌بندد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۷- برچسب اطلاعات بر روی بطرو ۸- نهایتا نمونه‌ها به کلمن انتقال . ۲- از کل ستون آب نمونه‌برداری . ۳ زمان حرکت پمپ در هر یک | ۴- آب انتقال‌یافته به عرشه شناورء ۵- اضافه نمودن ده قطره محلول ۶- در این مرحله نمونه‌ها بر چسب ۷- نمونه‌ها باید در جای تاریک و ۹۹/۰1 ره داده شده و در جای خنک نگهداری می‌سو ونه‌برداری از ستون آب به اعماق پایین فرست ز لایه‌ها توسط کرونومتر ثبت می‌شود. فیلتر" شده و به تفکیک لایه‌های عمقی در لوگل به نمونه‌ها سنمای اندازهگیری مشخصه‌های زیبست دریایی ج3چ23232323ججججججججججججججججججججججججججججججججججججججججتتتت ۵ اده و یمپب روشن می‌شود (شکل ۲-۲ ظروف پلی‌اتیلنی جمع‌اوری می‌شود. |- ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - زیست دریا ۹۸/۱۰/۰۱ ۹ ج- تور پلانکتون ۱- از تور پلانکتون مخروطی برای نمونه‌برداری از لایه‌های آب به‌طور افقی و عمودی استفاده می‌شود. ۲- تور پلانکتون توسط سیم بوکسل و وینچ به همراه یک فلومتر در یک عمق مشخص با سرعت یکسان کشیده می‌شود. ۳- تور پلانکتون ساده توسط سیم بوکسل و وینچ هیدرولیک به همراه یک وزنه متصل به تور برای نمونه‌برداری از ستون آب به اعماق پایین‌تر فرستاده شود. ۴- با قرار گیری تور پلانکتون در عمق موردنظر, تور با سرعت ۱17/5 بر روی عرشه شناور بالا کشیده شود. ۵- تور از بخش بیرون از بالا به پایین با آب دریا شسته شود. ۶- مخزن پایین تور جداشده و به بطری‌های از پیش برچسب خورده انتقال می‌یابد. ۷- ده قطره محلول لوگل به بطری‌ها اضافه و به شدت تکان داده شود. ۸- سپس نمونه‌ها را به کلمن انتقال داده و در جای خنک نگهداری می‌شود. ۳-۱-۲- نهیه محلول فرمالین فرمالین. یک تثبیت کننده و نگه‌دارنده موثر برای نگهداری انواع مختلفی از موجودات ازجمله پلانکتون‌ها به حساب می‌آید. فرمالین تجاری از فرمالدئید ۴۰/ (اشباع) محلول در آب به دست می‌آید. فرمالین را باید در ظروف شیشه‌ای با پلاستیکی ذخیره کرد. ظروف فلزی برای این مرحله مناسب نیست زیرا محلول با فلز واکنش می‌دهد. برای حفظ و نگهداری نمونه‌های فیتوپلانکتون از فرمالدئید ۲/ استفاده می‌شود (2004 ,۷۵۲106۵۲). ۳-۱-۲- تهیه محلول لوگل لوگول یک ماده نگه‌دارنده خوب به خصوص برای فیتوپلانکتون‌های تاذک‌دار و مزه‌دار به منظور حفظ تازک و مزذک است. این محلول از ۱۰ گرم ید. ۲۰ گرم یدور پتاسیم محلول در ۲۰۰ میلی‌لیتر آب مقطر و ۲۰ گرم اسید استیک تشکیل شده است. این محلول می‌تواند چند روز جلوتر ساخته‌شده و در یک بطری تیره ذخیره شود (2004 ,۷۵۲10116۵۲). با انتقال نمونه‌ها به بطری‌های موردنظر ۱۰ الی ۲۰ قطره محلول لوگل به آن اضافه شود. درنهایت ظرف نمونه تا جایی تکان داده شود تا کل نمونه کاملا همسان شود. شایان‌ذکر است که بطری‌ها باید تا زمان انتقال به آزمایشگاه در جای خنک و تاریک نگهداری شوند. ۵-۱-۲ منجمد کردن اگر لازم است تا نمونه‌های جمع‌آوری شده برای آنالیز زنده باشند. آن‌ها را می‌توان داخل یخدان یا یخچال برای چند ساعت ذخیره و سپس برای تجزیه و تحلیل آماده نمود در غیر این‌صورت برای نگهداری بلند مدت باید فیتوپلانکتون‌ها با -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۳۰‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی ۶-۱-۲- عملیات آزمایشگاهی ۱-۶-۱-۳ روش تغلیظ نمونه متداول برای تغلیظ فیتوپلانکتون‌ها موجود است که شامل ته‌نشینی, فیلتر کردن و سانتریفیوژ کردن است. ۲-۶-۱-۲- روش ته‌نشینی! اگرچه در روش ته‌نشینی نانوپلانکتون‌هاء پیکوپلانکتون‌ها و تازکدارها با شنای فعال نمی‌توانند ته‌نشین شوند. اما این روش از لحاظ غیرانتخابی (برخلاف فیلتر نمودن) و غیر مخرب بودن (برخلاف فیلتر نمودن و سانتریفیوژ)» روش مناسبی است. درجه می‌تواند باشد. زمان ته‌نشینی برای یک تا دو لیتر نمونه ۱۶ الی ۲۴ ساعت در نظر گرفته می‌شود (2007 ..ا2 21 22107 ]). ۳-۶-۱-۲ روش فیلتراسیون روش فیلتراسیون امکان دستیابی به پلانکتون‌های کوچک همانند سیانوباکترها و تازک‌داران شناور را فراهم می‌کند اما باید این مهم را در نظر داشت که تازک‌داران ظریف به‌وسیله هرگونه فیلتراسیون. حتی آهسته. آسیب می‌بینند. زمانی که نمونه فیلتر شود.ء میزان مواد معلق افزایش یافته و فیلتر را مسدود و موجب گیر کردن موجودات در بین مواد معلق می‌شود؛ اندازه روزنه‌های فیلتر ۰/۳۵ میکرومتر است. بهتر است در زمان فیلتر نمودن نمونه کم‌تر از ۵۰ کیلو پاسکال خلا ایجاد شود تا زمانی که فقط ۵ سانتی‌متر از میزان نمونه باقی‌مانده باشد. سپس محیط خلا را به حدود ۱۲ کیلو پاسکال تقلیل داده و اجازه خروج نمونه را تا زمانی که فیلتر کاملا خشک نشود می‌بایست ادامه داد. ۴-۶-۱-۲- روش سانتر بفیوژ این روش برای جداسازی گونه‌های متحرک کاربرد فراوان دارد. در این روش ۱ میلی‌لیتر از نمونه فیتوپلانکتون, با حصدود ۵ میلی‌لیتر محیط کشت" در سانتریفوژ به مدت ۳۰ دقیقه با سرعت ۲0۱ ۱۰۰۰ قرار داده می‌شود. اطراف لوله سانتریفوژ باید طوری با یک فویل آلومینیوم پوشانده شود که قسمت کمی از محیط کشت در بالای ظرف در معرض نور قرار گیرد. پس از مدتی که تراکم فیتوپلانکتون‌ها در بالای لوله زیاد شد به‌وسیله یک پیپت استریل آن را برداشت کرده و9 برای شناسایی 9 یا کشت می‌توان استفاده نمود. 0 0 ای -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - زیست در با ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ ۳۱ ۷-۱-۲- کالیبراسیون میکروسکوپ (برای کالیبره کردن عدسی در بزرگنمایی‌های مختلف) ع ۱ , ۲- جایگزینی اکولر مدرج به جای عدسی چشمی ۳- لام مدرج را روی صفحه میکروسکوپ قرار داده و با تنظیم وضوح مناسب در بزرگ‌نمایی ۴* و سپس ۱۰* بخش مدرج لام را یافت. ۴ با چرخش اکولر مدرج و حرکت لام پاید دو درجه‌بندی را برهم منطبق کرد به طوری که از سمت چپ صفحه. اولین درجه لام مدرج, دقیقا در راستای اولین درجه اکولر مدرج باشد. ۶- در بزرگ‌نمایی ۷۱۰ از سمت راست. دو درجه‌ای را که دقیقا باهم انطباق دارند را شمرده و هر درجه از لام مدرج که شمرده می‌شود باید در ۱۰* ضرب شود تا با توجه به توضیحات. اندازه لام مدرج برحسب میکرون به‌دست آید. ۷- این اندازه را باید معادل تعداد درجه شمرده شده از اکولر مدرج قرار داد و در تناسب یک درجه از اکولر محاسبه کرد. ۸- عددی که به‌دست می‌آید عدد کالیبره اکولر مدرج در بزرگ‌نمایی ۱۰ است. یعنی فاصله یک درجه از اکولر نسبت عکس دارد. است؛ بنابراین عدد کالیبره ر برای بزرگنمایی‌های مختلف می‌توان به‌دست آورد. ۸-۱-۲- آماده‌سازی اسلاید نمونه ۱- نمونه را به‌شدت تکان داده تا محلول همسان شود. ۲ ۰/۱ میلی‌لیتر از نمونه توسط پییت کالیبره شده (از قبل تمیر شده) بیرون کشیده و درون اسلاید شیشه‌ای قرار داده شود. ۳- روی نمونه با یک درپوش یا پارافیلم برای جلوگیری از بخار شدن پوشانده شود. ۴- دور آن‌را با یک حلقه چسب همانند لاک ناخن زده و سپس به اسلاید نمونه یک قطره گلیسیرین اضافه شود. 7 ۳۷۵۳۱۵06 -| 2-01 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۳۲۳‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی ۹-۱-۲ نمونه فیتوپلانکتونی فیلتر شده ۱- پس از فیلتر کردن, سریعا فیلتر بر روی یک قطره روغن ایمرسیون قرار داده شود. ۲- سپس دو قطره روغن روی آن ریخته تا فیلتر کاملا اشباع و شفاف شود این فرآیند حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول ۳- با قرار دادن فیلترها در دمای ۷۰ درجه سانتی گراد. این روند می‌تواند در حدود ۱ الی ۲ ساعت انجام شود. ۴- در آخر دو طرف فیلترء اسلاید قرار داده شود. ۱۰-۱-۲۳ محاسبه تعداد فیتوپلانکتون‌ها ۱-۱-۱-۲ شمارش واحد برخی از فیتوپلانکتون‌ها تک سلولی و برخی دیگر به‌صورت کلنی هستند. تنوع در فرم قرارگیری در شمارش گونه‌ها مشکل ایجاد می‌نماید. به‌عنوان‌مثال. یک کلنی چهار سلولی باید یک کلنی و یا چهار سلول تک سلولی شمرده شود. جدول ۱-۲- روش و واحد شمارش ۲-۱۰-۱-۲- مراحل شمارش به منظور شمارش پلانکتون‌ها می‌توان از سلول‌های حجم فضای محفظه" که برای شمارش جمعیت آماده شده است. استفاده نمود. سلول‌هایی که دیواره آن‌ها شکسته شده و یا تاک خود را از دست داده‌اند به هیچ عنوان در شمارش محاسبه نمی‌شوند (1998 ,۸۳]1۸). ۳-۱۰-۱-۲- روش بزرگ‌نمایی پابین (تا ‎)٩۲۰۰ برای شمارش پلانکتون‌ها می‌توان از یک شمارنده عرضی " ‎)5-1٩(‏ استفاده کرد (شکل ۱-۲). بزرگ‌نمایی برای شناسایی و شمارش بسیار حائز اهمیت است که در +[-5 معمولا از بزرگ‌نمایی 100 و یا 200 استفاده می‌شود. فضای ۲ -| 5600106 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - زیست دربا ۹۸/۱۰/۰۱ ۳۳ میلی‌مترمربع و حجم ۱۰۰۰ میلی‌مترمکعب (۱ میلی‌لیتر) می‌شود بنابراین ضروری است این وسیله قبل از استفاده با میکرومتر اندازه‌گیری و سپس کالیبره شود. تنها عیب استفاده از این قطعه عدم کارایی آن در بزرگنمایی‌های بالا است؛ بنابراین برای شناسایی نانوپلانکتون‌ها کاربردی ندارد. برای استفاده, باید قبل از انتقال نمونه به داخل ا-5 پوشش را بر روی آن تا نیمه قرار داد و بعد از انتقال کامل, به آهستگی پوشش را روی آن کشید این فرآیند به منظور جلوگیری از ورود حباب بر روی نمونه است. شایان ذکر است که قبل از شروع به بررسی باید ۱۵ دقیقه فرصت تهنشینی به نمونه داده شود (1998 ,۸]7]1۸). ۶ 01000 (۱-۳۲) سا ]رو / 0[ را 9 ۱ ن)- تعداد موجودات شمارش شده ۲ طول یک سلول 5-8 پرحسب میلی‌متر < عمق هر سلول 5-16 برحسب میلی‌متر عرض هر سلول 5-8 برحسب میلی‌متر 5 - تعداد سلول‌های ‎٩-8 در نمونه‌هایی با تراکم پلانکتونی بالاء شمارش سلولی سریع‌تر از شمارش خطی است. تعداد سلول‌های شمارش شده: ارتباط مستقیم با تراکم پلانکتون‌ها و دقت آماری مورد نظر دارد. پس از شمارش, نتیجه‌گیری نهایی از طریق رابطه ۲-۲ انجام می‌گیرد (1998 ,۸11۸ 01000 ۲ ۸] ۳ ۴ - تعداد موجودات شمارش شده ۸ - محیط یک سلول برحسب میلی‌متر مربع ۴-۱۰-۱-۲۳- روش بزرگ‌نمایی متوسط (کم‌تر از ۵۰۰ ۷) برای شمارش نانوپلانکتون‌ها با بزرگ‌نمایی متوسط می‌توان از قطعه (1-۸1) 211۵۲-۸2106 استفاده کرد. این دایره‌ای شکل به قطر ۱۷/۹ میلی‌مترء عمق ۰/۴ میلی‌متر و حجم ۰/۱ میلی‌لیتر است. تنها عیب این قطعه عدم کارایی آن -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زپست دریایی در قدرت بزرگ‌نمایی بیش از ۴۰۰ الی ۴۵۰ است که این میزان برای شناسایی و شمارش نانوپلانکتون‌ها کافی نیست (1998 ,۸۳1]1۸). ۱- ابتداء نمونه از کانال ۲ الی ۵ میلی‌متری اسلاید وارد شود. ۲- پوشش شیشه‌ای بر روی نمونه قرار داده شود. ۳- باید به مدت ۱۰ دقیقه اجازه ته‌نشینی به نمونه‌ها را داد. ۵- پس از شمارش, نتیجه‌گیری نهایی از طریق رابطه (۳-۲) قابل محاسبه است (1998 ,۸۳11۸). (۳-۲) 00 او / .و ۳ 1 ۸ ۲ - تعداد موجودات شمارش شده ۸ - محیط یک سلول برحسب میلی‌مترمربع 0 - عمق یک سلول برحسب میلی‌متر ۲ < تعداد سلول‌های شمارش شده ۵-۱۰-۱-۲- روش بزرگ‌نمابی بالا به منظور بزرگ‌نمایی بالا نیاز به استفاده از روغن ایمرسون است در این مرحله لازم است از میکروسکوپ معکوس. فیلتر غشایی, اسلاید ته‌نشینی و روش 4۳0۳ 120 استفاده شود (1998 ,۸11۸). الف - میکروسکوپ معکوس ابتدا نمونه به محفظه انتقال داده شده و زمانی به منظور ته‌نشین شدن آن در نظر گرفته می‌شود. سپس محفظه را به زیر میکروسکوپ انتقال داده و شمارش و شناسایی نمونه‌ها را از خطوط عمودی شروع می‌شود. جهت شمارش باید از صفحه مشبک ۷۷۲1۳010 و یا چشمی مخصوص که دارای خطوط عمودی قابل تنظیم که همراه با یک صلیب در مرکز قرار دارد استفاده نمود. پس از شمارش خطی, نتیجه‌گیری نهایی از طریق رابطه (۴-۲) قابل محاسبه است (1998 ,۸۳۲1۸ (۴-۲) (/۷ ۳۷ ۷ م۸) /( ۸ 0)) < (]/. 10) اصبامه ما5 ۲ - تعداد موجودات شمارش شده , < محیط زمینه محفظه برحسب میلی‌متر مربع ۲ < طول یک خط برحسب میلی‌متر 5 - تعداد خطوط شمارش شده ۷۷ حجم نمونه وارد شده به محفظه برحسب میلی‌لیتر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - زیست دریا ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ ۳۵ انجام می‌گیرد (1998 ,۸۳11۸ ۸ ید0 : (۵-۲) شتسه ( ۸10۰/11 )60۵۱ 51۳0 ارت هد که ها ۲ - محیط سلول برحسب میلی‌مترمربع ۴ - تعداد سلول‌های شمارش شده -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- قصل سوم - نعیی ن کلروفیل (۹۸/۱۰/۰ ۳۹ ۱-۳ مقدمه سبزینه یا کلروفیل, رنگینه‌ای سبز رنگ است که در اکثر گیاهان, خره‌ها و سیانوباکتری‌ها یافت می‌شود. سبزینه بخش اعظم نور آبی و قرمز را جذب و نور سبز و زرد را از بین طیف‌های الکترومغناطیسی منعکس می‌کند؛ رنگ سبز گیاهان به دلیل انعکاس نور سبز از کلروفیل‌ها است. وظیفه سبزینه, نورساخت (فتوسنتز) در یاخته است که گیاه را قادر می‌سازد از نور خورشید آنرژی کسب کند. درواقع کلروفیل ماده‌ای شیمیایی است که تقریبا در برگ و ساقه تمام گیاهان وجود دارد و رنگ آن‌ها را سبز می‌کند. گیاهان. برای ساختن غذایشان به کلروفیل نیاز دارند به‌طوری‌که نور خورشیدی که روی برگ درختان می‌تابد با کلروفیل واکنش می‌دهد تا دی‌اکسید کربن موجود در هوا و آب مکش شده به‌وسیله ریشه گیاه از زمین را به غذای حاوی قند و نشاسته تبدیل کند. ۳-۳- تعیین کلروفیل-2 به روش اسپکتروفتومتری این روش توسط گروه ‎٩۳01/1۳50‏ توافق شده و در مونوگراف روش‌های دریایی 1181500 به چاپ رسیده است. ۱-۲-۳ ابزار موردنیاز - دستگاه‌های صافی کردن شامل اقلام ذیل: * منی فولد (۳ یا ۶) 9 قیف بوخنر (۲ یا ۶) - بطری استوانه‌ای پلی‌اتیلنی یک لیتری - بطری استوانه‌ای پلی‌اتیلنی دو لیتری - کاغذ فیلتر سلولزی با چشمه ۴۵ میکرومتری - اسپکتروفتومتر با سلول‌های ۱ و ۱۰ سانتی‌متر - ویال‌های سمباده‌دار پلی‌اتیلن با حجم ۱۵۰۰ میلی‌لیتر - بطری نیسکین - مواد شیمیایی موردنیاز کربنات منگنز: ۱ گرم کربنات منگنز را به ۱۰۰ میلی‌لیتر آب یون‌زدایی شده در فلاسک ارلن اضافه کرده و آن را تکان دهید به طوری که پودر آن کاملا حل شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی میلی‌لیتر استن خالص اضافه می‌شود تا دقیقا به یک لیتر برسد. محلول حاصل به بطری شیشه‌ای کهربایی انتقال و درب آن باید محکم بسته شود. ۲-۲-۳- روش کار بطری نیسکین به عمق موردنظر انتقال داده شده و پس پر شدن به کشتی منتقل شود. بعد از بالا آوردن آن به عرشه کشتی یا شناورء محتویات آن باید به یک ظرف پلاستیکی تیره ریخته و به‌سرعت فیلتر شود. در غیر این صورت این محلول را تنها برای برای مدت محدودی می‌توان در مکانی تاریک گذاشته و سپس فیلتر نمود. ۳-۲-۳ نکات ضروری ۱- میزان حجمی نمونه منوط به مقدار فیتوپلانکتون در نمونه است. در آب‌های اقیانوسی ۴ تا ۵ لیتر نمونه باید فیلتر شود اما در آب‌های ساحلی گاهی یک‌دهم این مقدار نیز کافی است. ۲- یک سیستم فیلتر در داخل شناور و یا آزمایشگاه نصب و قیف بوخنر را در منی‌فولد نصب شود. در صورت ممکن از قیف بوخنر مغناطیسی استفاده شود تا نیازی به گیره برای نگه‌داشتن قیف نباشد. ۳- حجم نمونه آب موردنیاز باید در یک لوله استوانه‌ای پلی‌اتیلنی اندازه‌گیری و به یک ظرف پلی‌اتیلنی انتقال داده شود و قبل از صاف کردن به خوبی مخلوط (تکان داده) شود. ۴- نمونه آب را از میان یک تور نایلونی با چشمه ۰/۳ میلی‌متر عبور داده تا زئوپلانکتون آن برداشته و آب در درون ۵ قبل از پایان فیلتر کردن ۱ میلی‌لیتر از محلول کربنات منگنز به چند میلی‌لیتر نمونه آب مانده اضافه شود. ۶ پس از فیلتر کردن نمونه آب کاغذ صافی توسط پنس به چهار قسمت تا و برای انتقال به آزمایشگاه درون ورق الومینیومی قرار می گیرد. ۷- ورق آلومینیومی باید در یک مکان تاریک و در دمای پایین (ترجیحا یخچال) نگهداری شود. ۸- زمانی که تمام نمونه‌های یک ایستگاه فیلتر شدند. لازم است کاغذهای صافی درون ورق آلومینیومی گذاشته و سپس ورقه‌ها توسط نوارچسب بسته‌بندی و برچسب زده شوند. -٩‏ شماره ایستگاه و تاریخ برداشت بر روی نمونه‌ها درج و سپس به یخچال منتقل شود. ۰-کاغذ صافی در یک ویال ۱۵ میلی‌لیتری گریز از مرکز قرار داده شود. 61۵۵ -| -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم - نعیی ن کلروفیل ۹۸/۱۰/۰۱ ۳ ۱- بر مبنای نوع کاغذ صافی که در این مرحله استفاده می‌شود. میزان استون افزوده شده متغیر خواهد بود. به عنوان نمونه, اگر از کاغذ صافی میلی پور" استفاده می‌شود. ۸ میلی‌لیتر استون ۹۰ درصد به آن افزوده سپس درب آن را بسته و محلول را تا اختلاط کامل تکان دهید. در این مرحله. نمونه در دستگاه گریز از مرکز با تنظیمات زمان ۱۰ دقیقه در ۴۰۰۰ دور بر دقیقه قرار داده می‌شود. ۳-از اسپکتروفتومتری با مشخصات طول باند ۳ نانومتر یا کم‌تر برای قرائت ضریب جذب در طول موج‌های ۶۶۳ به ۵و ۶۲۰و ۷۵۰ نانومتر در برابر شاهد (استون ۹۰ درصد) استفاده شود. ۳-۳- تعیین کلروفیل-2 به روش فلورومتری روش فلورومتری برای سنجش رنگینه‌های کلروفیل (کلروفیل- 2 و فئوپیگمنت‌ها) به کار می‌رود. دستگاه ۸۱-0 ۳10۳01۱۵۲۵۲ برای اندازه گیری کلروفیل در آزمایشگاه و در عملیات میدانی به کار می رود و می‌تواند به‌طور مداوم میزان کلروفیل را در آب دریا اندازه‌گیری کرده و با نصب فیلترهای خاص به‌آسانی ترکیبات متفاوتی را سنجش نماید. همجنین با این دستگاه, کلروفیل-] و رنگینه‌های فئوپیگمنت طبق روش ۷۷۵1۹01۳۵۲۷۵۲ (1994) قابل اندازه‌گیری است. دستگاه فلورومتر 10-۸ تا محدوده "81| ۰/۰۲۵۰ کلروفیل را طبق روش 455.5 1۳۸ تشخیص می‌دهد. شکل ۱-۳- دستگاه فلورومتر ۸۱۲-10 1۳۲۱۵۳" 1- ۱1] 10 2- )۳1۵۲۵ ۵۵۲ 10-۸0( 1۳6۲۳ 7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۹.۹/1 راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست دربایی ۴-۳- سامانه یکپارچه تقشه‌کشی دریایی فلورومتری ۲۰118157 در این سامانه. خروجی داده‌های فلورومتر زیردریایی با سامانه موقعیت یاب جهانی ادغام می‌شود تا بد سهولت نقکشه داده‌ها مشاهده شود. یک ماژول نرم‌افزاری سامانه ۲-1879 را با ۸۲۵015 ادغام می‌کنند تا نقشه فلورسنت. دماء عمق و کدورت نشان داده شود. شکل ۲-۳- دستگاه فلورومتر ۲-۳185 ۰ ۰ ۱ 0 ۰ اس 0 ۰ اخیرا دستگاه فلورومتر زیردریایی (شکل ۲-۳) برای بررسی میزان فتوسنتز گیاهان زیر دریا که شامل علف‌های دریایی» جلبک‌ها و زئوزانتلا در مرجان‌ها است ابداع شده و به کار می‌رود. در این دستگاه. به‌غبراز کلروفیل, حسگرهای دما و عمق نیز تعبیه‌شده که به‌طور خودکار این پارامترها را سنجیده و ثبت می‌کند. ۳ 8 # یوار ارچ که 8 شکل ۳-۳- نحوه استفاده از فلورومتر زبردریابی :۳۵17 101۷18 ۱- 11۷۱۳۶ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ تولید اولیه -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نولید اولیه ۹۸/۱۰/۰۱ ۳۵ ۱-۴ مقدمه موجودات میکروسکوپی به نام فیتوپلانکتون صورت می‌گیرد و نقش مهمی در شبکه غذاییء چرخه زیست. زمین» شیمی و شیلات ایفا می‌کند (2014 ..ا2 ۵1 ۲100۲)). ۲-۴- ابزار کار استن - دستمال کاغذی - کاغذ صافی (نوکلئوپر) با چشمه ۰/۳ میکرومتر و قطر ۲/۵ سانتی‌متر - استوانه مدرج - فلاسک شیشه‌ای دسته‌دار - سیستم فیلتر کردن (0ع761) ۲۵۰۵) - لوله پلاستیکی به قطر ‎٩‏ میلی‌متر - پنس برای گرفتن کاغذ صافی - ویال‌های ۲۰ میلی‌لیتری ۱- این دستورالعمل مربوط به دستگاه )443 ]7111-2۸ ۳۵۵۸۲۵ است در صورت استفاده از دیگز دستگاه‌ها بهتر است به دفترچه راهنما مراجعه شود. -۳[010 ۳:[]۵۳۲ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- سم +۳ : نوچ شرس یه ما ۹ و۳ ال ی ۹ ۹ ۹ شکل ۱-۴- دستگاه شمارشگر مایع سینتیلاسیون 44301 1131-2۸113 1۳202۳۵ ۳-۴- روش کار ۱-۳-۴۳ روش نمونه‌برداری ۱- نمونه‌برداری به‌طور تقریبی ۳ ساعت باید قبل از طلوع آفتاب انجام شود. ۱۲ لیتر آب توسط بطری نیسکین ۲- در شرایط نور کم نمونه‌های آب به بطری‌های تفریخ پلی‌اتیلنی (۵۰۰ میلی‌لیتر) منتقل شده و در تاریکی نگهداری شوند. در موقع نمونه‌برداری از دستکش‌های پلی‌اتیلنی استفاده شود. ۳- به منظور دوره تفریخ» سه بطری سفید و سه بطری تاریک به همراه یک بطری شاهد در هر عمق از هر ایستگاه برداشت شود و در کیف‌های دولایه‌ای مخصوص گذاشته شود. پس ازآنکه آب همه نمونه‌ها از بطری نمونه‌برداری برداشت شد. با پیپت تمیز مخصوص, ۲۵۰ میکرو لیشر از محلول مادر کربنات سدیم نشان‌دار با ۱۶ برداشته و به هر یک از نمونه‌ها اضافه می‌گردد. نمونه‌ها پیش از غروب در روی بویه‌ی شناور قرار داده می‌شوند. در زمان غروب خورشید. بطری‌ها از بویه‌ها برداشت شده و به‌سرعت در تاریکی قرار داده شود؛ تمامی بطری‌ها در مکان نمونه‌برداری در تاریکی قرارگرفته و به‌سرعت بررسی و زمان بازگشت ثبت شود. |] - 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نولید اولیه ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ ۳۷ ۲-۳-۴- روش آزمایشگاهی الف - معرف‌ها آب بافر شده: آب یون‌زدایی شده با کیفیت آزمایشگاهی تهیه شده و سدیم هیدروکساید ۰/۱۸ نرمال قطره به قطره به آن افزوده شده تا 1م به ۹/۵ افزایش یابد. به ازای هر آمپول *۳. ۴۰۰ میلی‌لیتر از این بافر موردنیاز است. محلول تهیه شده در یخچال و در دمای ۵ درجه‌ی سانتی‌گراد نگهداری شود. برای تهیه معرف اسید هیدروکلریک ۰/۵ نرمال باید ۵ میلی‌لیتر هیدروکلریک اسید غلیظ به ۸۰۰ میلی‌لیتر آب یون‌زدایی شده افزوده و به حجم ۱ لیتر برسد. به‌محض بازیابی بطری‌های اتیکول شده. فیلترکردن نمونه‌ها در شرایط نوری کم آغاز می‌شود. نمونه‌های آب باید بلافاصله بعد از تکمیل زمان دوره تفریخ در محیطی تاریک فیلتر شوند. فشار پمپ به‌کار رفته برای این عمل نباید از ۰/۳ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع تجاوز کند. اندازه‌ی چشمه‌های فیلتر یا صافی شده نباید از ۰/۴۵ میکرومتر بیش‌تر باشد همچنین کل زمان فیلتراسیون برای تمام بطری‌ها نباید از ۱ ساعت بیش‌تر شود. درصورتی که نمونه‌ها تا مدت ۲ ساعت پس از پایان انکوباسیون فیلتر نشوند. برای جلوگیری از اتلاف *ح در اثر تنفس, نمونه‌ها باید در فرمالین ۴۰ درصد (۰/۵ میلی‌لیتر به‌ازای هر ۱۰۰ میلی‌لیتر) تثبیت شود. این نمونه‌ها در محیط تاریک و دماهای پایین تا دو روز قابل - از پاکیزگی کامل ظروف شیشه‌ای اطمینان حاصل شده و بعد از نمونه‌برداری آن‌ها را در پوشش‌های تیره پیجیده و در دماهای بالا استریل" شوند. ظروف همجنان در داخل پوشش‌های تیره رنگ خود تا لحظه‌ی استفاده نگهداری شوند. - ادوات فیلتراسیون آماده و از فیلتر ۰/۲ میکرومتر (ع100007ع1<) استفاده شود. - محلول بافری خنک شده را به داخل قیف فیلتر ریخته و پمپ روشن شود. در مدت زمان فیلتراسیون, قیف با - پس از فیلتراسیون» ادوات فیلتراسیون را جدا کرده و ظرف فیلتر با پارافیلم تا لحظه‌ی آنالیزها پوشیده شود. 1-16 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۳۸‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی برای شمارش تعداد واپاشی‌های !۲ در هر ثانیه. تکنیک شمارشگر آشکارسازهای (سنتیلاسیون) مایع توصیه می‌شود. بعد از فیلتراسیون,» فیلترها باید بلافاصله در معرض هیدروکلریک اسید برای مدت ۵ دقیقه قرارگرفته و سپس در ظروف شمارشگری قرار گذارده شوند. - درصورتی که فیلترهای به‌دست‌آمده مستقیما برای شمارشگری استفاده نشود. فیلترها باید در بخار فرمالین ۴۰ درصد قرار داده شوند. - ویال‌های شمارشگر آشکارساز (سینتیلاسیون) را از سمت دریچه نگهداشته و دیواره‌ی خارجی آن را توسط دستمال کاغذی آغشته به استون پاک و با یک دستمال تمیز خشک شود. به علت قابلیت اشتعال بالای استون» این کار باید در زیر هود انجام شود. - ویال‌های شمارشگر سینتیلاسیون به سینی‌های سینتیلاسیون منتقل و به منظور سازگاری به مدت ۲۴ ساعت در تاریکی واقع شود. - اطمینان حاصل شود که شماره‌ی روی دریچه‌ی ویال‌ها خوانا بوده و به ترتیب نوشته شده باشد. - ویال‌ها از سمت دریجه در شمارشگر قرار داده شود. - هر سری از نمونه‌هاء استانداردهای میدانی و پایه (شاهدهای آزمایشگاهی) باید به مدت ۲۰ دقیقه شمارش شوند. - راندمان شمارشگر باید تعیین شود تا نتایج در برنامه مدیریت حفاظت از داده‌ها" (/1(80) گزارش شود. اکثر شمارشگرهای آشکارساز سنتیلاسیون نتایج را به‌صورت مدیریت داده‌ها درصورتی که مجموعه‌ای از استانداردها د- محاسبه نمونه جذب کربن» به وسیله رابطه ۱-۴ قابل محاسبه است: (۱-۴) ۵ *ه)) /(1.06« هد کار -غل 1 * زمان تماس (ساعت) ۶ - نرخ جذب کربن (۳۵//1/11۳») *ا) - فعالیت نمونه (/1۳۱) *۸)- فعالیت اضافه شده (/0۳۱) ۱- 1013 ۳۳۵1۵0110 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نولید اولیه ۹۸/۱۰/۰۱ ۳۹ کرین معدنی موجود برحسب میلی گرم بر لیتر که توسط میانگین قلیائی و 11 و یا اندازه‌گیری مستقیم کربن معدنی کل به‌دست‌آمده است. ۶ ثابت تاثیر ایزوتوپ نرخ جذب کربن با غلظت کلروفیل نرمال شده: ال / دایعا ۲ < غلظت کلروفیل برحسب میلی‌گرم بر لیتر برای هر یک از نمونه‌های آنکوبه شده, موارد زیر باید گزارش شود: - نرخ تولید تعدیل نشده (1/17/ل) ۱8) - نرخ تولید نرمال شده (.[ 23 11/137/8/)) - شدت نوری که در آن نمونه تفریخ شده - مدت‌زمان تفریخ اطلاعات مربوط به میزان کربن دی‌اکسید کل, دماء [ام و شوری نمونه‌های آب و نیز شرایط هواشناسی محل (باد. موج و صافی آسمان) در طی نمونه‌برداری باید ثبت گردد. باید عمق نمونه‌برداری و عمق روْیت دیسک سشی یادداشت شود. زمان دقیق جمع‌آوری نمونه. زمان دقیق اضافه کردن *۲ و مدت زمان اینکوباسیون و زمان شروع و پایان شماره‌ی فیلتر و نیز اندازه‌ی چشمه‌های تور ذکر گردد. ۱- نرخ تولید تعدیل نشده در واحد 1118/1/۳۳ ۲- نرخ تولید نرمالیزه شده در واحد .[ نج 1186:/1]/17/1۵ ۳- میزان نوری که در آن نمونه تفریخ شده است. ۴۳- مدت زمان تفریخ شدن (برای توضیحات بیش‌تر به پیوست آلف مراجعه شود) ۴-۴- بطری نیسکین بطری نیسکین نوعی بطری از جنس پی‌وی‌سی (شکل ۲-۴) است که برای نمونه‌برداری از آب استفاده می‌شود. بطری نیسکین یک استوانه پلاستیکی با دو دریچه در هر طرف است. دریچه‌ها توسط کش‌های لاستیکی با یک مکانیزم ساده -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ (۹۸/۱۰/۰ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست دربایی باز می‌شود. یکی از دریچه‌ها در بالا و یکی در پایین بطری است که توسط یک کش لاستیکی به بطری متصل هستند. در پایین بطری یک شیر به منظور تخلیه نمونه آب برداشته شده وجود دارد. تمامی فلزات ساخته شده در این بطری‌ها از استیل ضدزنگ است. نحوه نمونه‌برداری با بطری نیسکین به این‌صورت است که بطری با دو سر باز و توسط سیم بوکسل وینچ هیدرولیک به پایین فرستاده می‌شود. لازم به ذکر است برای جلوگیری از تکان خوردن بطری براثر جریان آب. به انتهای آن یک وزنه ۳ الی ۴ کیلوگرمی وصل می‌شود. زمانی که بطری در عمق مورد نظر قرار گرفت. با ارسال وزنه رها کننده (شکل ۲-۴) و برخورد با سر بطری, دهانه بالایی آن بسته شده و دهانه پایینی توسط طناب داخل بطری کشیده می‌شود و دو سر بطری بسته و آب عمق مورد نظر برداشته خواهد شد و درنهایت به عرشه شناور منتقل می‌شود. نمونه برداشته شده باید به‌آرامی به ظروف خاص که از قبل مشخصات ایستگاه و عمق نمونه‌برداری بر روی آن مشخص شده - بطری نیسکین - طناب یا کابل - وزنه رها کننده شکل ۲-۴- بطری نمونه بردار نیسکین و وزنه وتا تا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - نولید اولیه ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ )۴ ۲-۴-۴- عملیات نمونه‌برداری توسط بطری نیسکین ۱- پیش از انجام نمونه‌برداری» تمامی سطوح بطری چک شود تا از عدم سوراخ شدن آن اطمینان حاصل شود. اگر سوراخی مشاهده شد و یا بخشی از آن مشکل داشته به طوری که امکان جمع‌آوری نمونه آب فراهم نباشد. این مهم باید در برگه میدانی ثبت شود. ۲- عملیات نمونه‌برداری معمولا توسط دو نفر انجام می‌شود. فرد نمونه‌بردار ۸ وینچ رااداره می‌کند و به سوار کردن بطری بر روی طناب کمک می‌کند؛ فرد نمونه‌بردار 3 بطری را بر روی طناب سوار کرده» وزنه رها کننده را بر روی طناب فرستاده, محتویات آن را در ظروف مختلف ریخته و دمای آب پس از بالا آمدن بطری مورد سنجش قرار می‌گیرد. درصورتی که نمونه‌های فسفات گرفته شود. از دستکش‌های پلاستیکی تمیز استفاده شود تا مانع از آلودگی نمونه‌ها با دست گردد. ۳- درصورتی‌که جریان آب نسبتا زیاد باشد. یک وزنه ۵ کیلوگرمی به انتهای طناب و به فاصله حدود :۵۱۲ ۳۰ از انتهای بطری متصل می‌شود تا براثر ضربه, بطری سیب نبیند. ۴- بعد از نمونه‌برداری, برچسب ظروف نمونه‌برداری باید شامل شماره ایستگاه. عمق, شماره بطری و سایر ۵-۴- روزت با خوشه" فریم روزت (شکل ۳-۴) چهارچوبی است که به آن تعدادی بطری نیسکین یا بطری‌های نمونه‌بردار دیگرء متصل است. در نمونه‌بردار روزت از ابزار نمونه‌برداری برای جمع‌آوری آب برای سنجش پارامترهای زیستی (فیتوپلانکتون, کلروفیل-2. شیمیایی (اکسیژن محلول, مواد مغذی و فلزات سنگین) و پارامترهای فیزیکی (دماء کدورت. 1[ و شوری) استفاده می‌شود. به همراه این سیستم. طول و عرض جغرافیایی, تاریخ و ساعت و تعداد بطری‌هایی که نمونه گرفته‌اند به‌طور خودکار ثبت می‌شود. روزت می‌تواند تا ۳۶ بطری را حمل کند. نمونه‌ها از یک سری اعماق مختلف جمع‌آوری می‌شود. اعماق موردنظرء تابع ایستگاه. فصل نمونه‌برداری عمق ایستگاه و نیمرخ دمایی است. پیش از انداختن خوشه یا روزت. تمامی دریچه‌های بطری نیسکین باید بازمانده و به یک مکانیسم آزاد کردن دریجه‌ها متصل شوند. اگر دریجه‌های بطری‌های نیسکین در زمان انداختن روزت به دریا بسته باقی بمانندء فشار زیاد در اعماق زیاد موجب خورد شدن بطری‌ها می‌شود. 1-16 -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۳-۴- روزت یا خوشه ۱-۵-۴ مراحل انداختن روزت در دربا ۱- دکمه مغناطیسی قبل از شروع به فعالیت " نرم‌افزار چرخانده شود. ۲- روزت به کمک وینچ در سطح نگه‌داشته و زمانی برای ثبت داده‌های عمق و شوری در نظر گرفته شود حدود ۵ ۳- کابل متصل به روزت با سرعت ۱۰ متر در دقیقه یا کم‌تر به منظور ارسال به عمق موردنظر آزاد شود. ۴- با رسیدن روزت به عمق موردنظرء تکنسین یا محقق ساکن بر روی شناور با فشار دکمه‌ای تعبیه شده بر روی تجهیزات دستور بسته شدن اولین بطری را دهد تا آب جمع‌آوری شود. ۵- روزت به عرشه کشتی انتقال داده و دستگاه با پیچاندن دکمه مغناطیسی خاموش شود. ۶ نمونه‌های آب با باز کردن شیر بطری‌های در نیسکین در ظروف از پیش آماده شده جمع‌آوری و به آزمار نشگاه انتقال یابد. [| - 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ زئوپلانکتون‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - زئوپلانکتون‌ها ۹۸/۱۰/۰۱ را ۱-۵- مقدمه زئوپلانکتون به پلانکتون‌ها یا شناورزی‌های جانوری گویند که به‌صورت سرگردان در محیط‌های آبی زیست کرده» قادر به شنا کردن نیستند و از فیتوپلانکتون‌ها و یا زئوپلانکتون‌های دیگر تغذیه می‌کنند و خود توسط ماهیان و زئوپلانکتون‌های دیگر شکار می‌شوند. این موجودات توسط تورهای پلانکتون گیر به‌صورت افقیء مورب. مورب پلکانی و عمودی در دریا صید می‌شوند. ۳-۵- ابزار موردنیاز تور پلانکتون (تور بونگو) با چشمه ۱ ۳۰۰ یا ۵۰۰۲۲ (شکل ۱-۵) - طناب - فلومتر (شکل ۲-۵) - عمق‌سنج دستی (شکل ۳۲-۵) - وزنه ۱۰ الی ۱۵ کیلوگرمی برای سنگین کردن تور - دبه‌های کیپ پلاستیکی - فرمالین /۴ بافر شده - ماژیک ضد آب - شگل! - اکوساندر دستی - کورنومتر - کابل متر - برس پلاستیکی 5۵ -1 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۳۶‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی - کاربین پیچ‌دار - تور پلانکتون در تکه‌های مختلف برای چسب زدن تور پاره شده - ساک کتانی برای نگهداری از تور - زاویه‌سنج " (شکل ۴-۵) ۳-۵- روش کار الف - جهت کشش تور به‌صورت عمودی ۱- کشتی به حالت توقف باشد. ۳- بر روی فریم یا چهارچوب تور یک عمق‌سنج دستی نصب شود. ۴- ارقام روی فلومتر در برگه میدانی ثبت شود. ۵- در بخش پاشنه کشتی واقع در سمت راست آن» تور با سرعت ۷/5 ۱ به کمک وینچ به عمق موردنظر فرستاده شود. ۷- قبل از رسیدن تور به عرشه. دو بار آن را از بیرون با آب دریا شسته تا زئوپلانکتون‌ها به درون بخش انتهایی" تور (شکل ۵-۵) رانده شود. ۸- سپس شماره فلومتر و عمق حقیقی از روی عمق‌سنج دستی خوانده شده و در برگه میدانی یادداشت شود. (برچسب خورده) با استفاده از قیف ریخت و به‌اندازه ۱/۲ تا ۱/۳ از حجم ظرف به آن محلول فرمالین بافر شده با بوراکس اضافه و حجم آن تا سه برابر پر شود تا موقع حمل‌ونقل نمونه‌ها صدمه نبیند. یک تا ۲ بار به آهستگی دبه چرخانده شود تا نمونه تثبیت شود. دبه‌ها باید به‌دقت برچسب خورده و اطلاعات برچسب به‌اندازه کافی نمونه را مشخص کند. برچسب باید شامل اسم شناورء شماره گشت. تاریخ زمان. شماره ایستگاه. عمق کش تور زمان کشت ۰ نام نمونه‌بردار 9 تعداد نمونه‌ها در هر ایستگاه باشد. |] - ۲ 2- 0001-40 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - زنوپلانکتون‌ها ۹۸/۱۰/۰۱ ۳۷ درصورتی که دو تور با چشمه مختلف استفاده شود. برای مثال, تور ۲ ۰/۳۰۰ و تور ۸۲ ۶۴ بهتر است رنگ ب- کشش تور به‌صورت مورب درصورتی که تور به‌طور مورب کشیده شود. باید از زاویه‌سنج استفاده نمود. توصیه می‌شود که تور از پاشنه کشتی بین ۱ الی ۳ گره باشد تا زاویه تور متصل به کابل با کشتی به حدود ۴۰ تا ۴۵ درجه برسد. ۱- پس از رسیدن به ایستگاه مورد نظرء عمق آب از اتاق فرمان درخواست و ثبت گردد. عمق آب عمقی است که تور باید در نزدیکی آن فرود آید و تعیین‌کننده طول کابلی است که باید رها شود. ۳- یک وزنه ۱۰ الی ۲۰ کیلوگرمی به تور متصل شده تا سنگین شود. ۴- تور بونگو به کابل متصل شود. ۵- زاویه‌سنج به کابل نصب شود. به‌اندازه کافی کابل رها شود تا زاویه مورد نظر کشش به دست آید. ۶- ابتدا کابل متر را صفر نمایید و به اتاق فرماندهی علامت دهید (توسط بیسیم) تا کشیدن تور آغاز شود. توصیه می‌شود که سرعت کشتی بین ۱ الی ۲ گره باشد که البته این مهم تابع وضعیت دریا است. زاویه کابل باید بین ۰ تا ۴۵ درجه حفظ شود. ۷- انتهای تورها به‌آرامی وارد دریا شده و به‌محض آنکه از گره نخوردن تور اطمینان حاصل شد. کابل را رها کرده تا تور به عمق موردنظر برسد. ۸- شمارش کرنومتر از زمانی که فلومتر به زیر دریا می‌رود آغاز می‌شود. کرنومترء زمان فرورفتن و کشیدن تور را با ثانیه نشان می‌دهد و این اطلاعات باید در برگه میدانی ثبت شود. زمان طی شده با محاسبه مسافت طی شده در زمان کشش تور و سرعت تور محاسبه می‌شود. ۹- زمان وارد شدن تور باید به‌صورت زمان ۲۴:۰۰ تا آخرین ۵ دقیقه ثبت شود. زمان روز و شب می‌تواند برای مقایسه راندمان صید به کار رود. ۰-زمانی که کابل به‌اندازه کافی رها شد. کرنومتر زده و زمان سقوط تور ثبت شود و مجددا شروع به کار می‌کند. به لحاظ آن‌که تور در زمان سقوط هم نمونه‌برداری می‌کند. زمان سقوط. به‌اندازه کشیدن آن حائز اهمیت است. ۱-موقعی که کرنومتر مجددا شروع به کار کرد. تورها پس از ۳۰ ثانیه کشیده شوند. در این زمان» تورها در زیر آب از حالت سکون خارج شده و به حالت کشیده در می‌آبند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای انداز ه‌گیری مشخصه‌های زیست دریایی ۲- پس از ۳۰ ثانیه. کرنومتر مجددا شروع به کار کرده, زاویه کابل در آن عمق ثبت و کشیدن تور آغاز می‌شود. توصیه می‌شود که کشیدن تور به مدت ۱۰ دقیقه به طول بیانجامد. اگر در یک ناحیه. شکوفایی فیتوپلانکتونی رخ دهد. زمان تور کشی باید به ۵ دقیقه تقلیل یابد تا مانع از گرفتگی تور شود. نرخ تورکشی باید در صورت آمکان به‌طور ثابت باشد تا از کشیدن تور به مدت ۱۰ دقیقه اطمینان حاصل شود و از تمام اعماق مورد نظر نمونه‌برداری شود. حفظ کابل در زاویه (۳ -2 ۴۵) درجه حائز اهمیت است تا میزان آب به‌اندازه کافی فیلتر شود. به نظر نگارنده حفظ زاویه ۵ درجه همیشه امکانپذیر نیست و تابع وضعیت آب‌وهواء امواج و تجربه کافی ناخدای کشتی است. ۳-تورها باید با سرعت ثابتی به بالا کشیده شود و نباید زمان زیادی در سطح آب کشیده شوند. زیرا سبب نمونه‌برداری بی‌رویه از سطح آب شده که از لحاظ آماری صحیح نیست. زمانی که فلومترها به سطح آب برسند. کرنومتر متوقف و زمان کشش تور به ثانیه ثبت شود. ۵-تورها از بیرون شسته شوند تا تمامی زئوپلانکتون‌ها به داخل محفظه انتهایی تور رانده شود. به این منظور از یک شیلنگ آب دریا با فشار متوسط استفاده شود. این عملیات معمولا چند دقیقه به طول می‌انجامد. ۶-بعد از شستن تورهاء آن‌ها را بالا کشیده و محفظه انتهایی‌شان جدا شود . باید دقت لازم را به منظور جلوگیری از هدر رفتن نمونه‌ها بر اثر بی احتیاطی پا حرکت کشتی اعمال نمود. ۷-نمونه‌ها در ظروف از پیش آماده شده با فرمالین ۴/ بافر شده با بوراکس تثبیت شود. ۸دپس از آنکه نمونه‌ها تثبیت شد. دبه‌ها برچسب گذاری شده و در جای مناسب نگهداری شوند. محفظه‌های انتهایی تور شسته شده و برای نمونه‌برداری بعدی به تور متصل شود. ۹-زمان کشیدن تور زمان سقوط تور + زمان صعود تور ۰-معمولا اکثر تغییرات زمانی در موقع سقوط تور رخ می‌دهد که در آن کابل کندتر یا سریع‌تر سقوط می‌کند. جریان مخالف زیر آب. تور را در زمان سقوط تحت تاثیر قرار می‌دهد. اپراتور وینچ باید مواظب باشد که تور گره نخورد و در صورت گره خوردن تور باید آن را یادداشت نمود. ۱-زمان کل کشیدن تورء زمانی است که تور از آب خارج شده باشد. ناخدای کشتی گرفته می‌شود. ۳-در آزمایشگاه» هر نمونه در جایی که نیاز شود توسط تقسیم‌گر پلانکتونی (۳015010) (شکل ۶-۵) تا حد ج تا لح تقسیم می‌شود. هر زیر نمونه در یک بشر ریخته شده و توسط یک همزن برقی به آهستگی به هم زده شود. ۴۳-سه نمونه ۱۰ میلی‌لیتری به‌طور زیگزاگ از محتویات بشر برداشتو در محفظه بوگوروف (شکل ۷-۵) ریخته شده و توسط استریوسکوپ یا میکروسکوپ نوری شمارش و شناسایی می‌شوند. از پنس سر ریز برای تشریح, -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - زئوپلانکتون‌ها (۹۸/۱۰/۰ ۴۳۹ جدا کردن و شمارش زئوپلانکتون‌ها استفاده می‌شود. کشش عمودی تور که از عمق انتخابی یا بستر شروع و از ستون آب برداشت می‌شود. این روش به گونه‌ای طراحی شده است که در آن می‌توان پلانکتون‌ها را در همه اعماق نمونه‌برداری کرد. روش کشش عمودی تور عموما برای مطالعات کمی پلانکتون‌ها به کار می‌رود. ج- محاسبات داده‌های اطلاعاتی را می‌توان با محاسبه حجم آب نمونه‌برداری شده به طرز زیر محاسبه نمود: طولی که تور کشیده شده است * 7 * شعاع دهانه تور < حجم نمونه برای فلومتر هیدروبیوز: شماره خوانده شده فلومتر* ۰/۳ *«مساحت دهانه تور (*۲۱) < حجم نمونه ۳-۵- تعیین زی‌توده زئوپلانکتون ۱-۴-۵- ابزار موردنیاز - لوله استوانه‌ای مدرج - قیف بوخنر - الکل - ترازو - آب‌پاش دستی ۳-۳-۵- روش کار الف - روش حجمی سریع‌ترین روش در کشتی است و اگر نمونه‌ها برای شناسایی بکار روند. بهترین روش محسوب می‌شود. ۱- نمونه‌های تثبیت شده در یک لوله استوانه‌ای مدرج ۵۰ الی ۱۰۰ میلی‌لیتری با ۵۰۰ میلی‌لیتری ریخته (1966 ,16۱20۲ 200 111210۳۵ ا) و به‌دقت مخلوط شود. زئوپلانکتون‌های باقی‌مانده در ظرف نمونه توسط آب -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ 2۰‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی دریای فیلتر شده با آب‌پاش دستی شسته شده و به لوله استوانه‌ای اضافه شود. ۲- زئوپلانکتون‌ها به آهستگی توسط نیروی جاذبه نشست می‌کند. زمان نشست ۲۴ ساعت به طول می‌انجامد (19086 ,011۵]). در این مرحله باید از حرکت و ارتعاش اجتناب شود. میزان حجمی زئوپلانکتون درصورتی که اندازه آن‌ها بزرگ نباشد قابل قبول است. برای مثال. در صورت حضور موجودات ژلاتینی. روش کار با دفقت کم‌تری انجام می‌شود (۱976 ,1700۲5) و بهتر است که این موجودات به‌صورت جداگانه سنجیده شوند. ب- روش تعیین زی توده تر (بیومس تر) زی‌توده تر نمونه‌های زئوپلانکتونی تثبیت شده. با کاهش زیست توده (بیومس) مواجه است که این امر تابع زمان نیب - است. ۱- نمونه‌های زئوپلانکتونی که فاقد ژله ماهی است. بر روی یک فیلتر ۳۰۰ میکرومتری ریخته شود. ۲- پمپ خلا را روشن کرده و محتویات ظرف پلانکتون در آن ریخته و پیش از آنکه عمل فیلتر کردن تمام شود. به آن چند ۱۰ میلی‌لیتر الکل ۷۰/ اضافه گردد تا آب‌شور باقی‌مانده بر فیلتر شسته شود 1982 ,0۲ع3۵11]. ۳- کاغذ فیلتر با ترازو تا ۱1۳۵/ ۰ وزن شود. ۱- نمونه‌های زئوپلانکتونی فیلتر شده در فوق را در ظروف آلومینیومی گذارده تا به مدت ۱ الی ۲ روز در دمای ۴۳ در خشک شود (1964 ,16602 200 [01۵1). ۲۳- کاغذهای فیلتر را به مدت ۴ ساعت در دسیکاتور گذارده تا به دمای اتاق برسند. ۳- هرایک از ظروف حاوی کاغذ فیلترء توسط ترازوی دقیق تا 1۳8 ۰/۱ وزن شود. ۳ محاسبه وزن خشک آوزن نمونه خشک شده با کاغذ فیلتر در ظرف آلومینیومی (08] / [حجم آب فیلتر شده (*۳)] < (7 8۱ ۳) د- روش بیومس فاقد خاکستر ۱- نمونه زئوپلانکتونی خشک و وزن شده در روی فیلتر که در ظروف آلومینیومی قرار دارند به مدت ۱۲ ساعت در کوره در دمای ۵۰۰۲۲ سوزانده شوند (1976 ,.[۵ 61 58101161). ۳ هر یک از ظروف حاوی کاغد فیلتر توسط ترازوی دقیق تا 1 ۰/۱ ورن شود. ۴ وزن فاقد خاکستر آوزن خشک نمونه با کاغذ فیلتر در ظرف آلومینیومی]-[وزن فاقد خاکستر بر روی فیلتر در ظرف آلومینیومی (0. 8)] / احجم آب فیلتر شده (* )| - (* 81 ۳) -------- صفحهٔ بعد -------- زئوپلانکتون‌ها ۹۸/۱۰/۰۱ 33333 : 19 11 تم ۰ ۰ ی که ۱ ۹ ۹ ۱ 0 1 ۷ ۱ ی ۹ ی : مش ره از 2 ۹ س ۳ ۱ ک ۱ ۱ ۳ شکل ۱-۵- تور زئوپلانکتون گیر بونگو 1 , ۱ ر . ۱ ای ۹ ۱ ۳۹ ۰ ۱ ۳ ار * ۰ شکل ۲-۵- فلومتر فلا / موه رم ۱ ۳5 ۲۳۲ ( ِ ۹1 ۱ ۱ / ۷ ۹ ی ۹ 1 ۸ ,۳۳۵ ۲+۰ ۰ ۹۹ ۱ 1 نش ۰ او ۵ ۸.1 اه کم ۲ ورن هه ۱ 4 سس سوت :1 وت ور اد کم پیجججوجوه کت وه امه 1 سس مت سوک وک ۰ : هر رها و رپس ۲ 7 ام -------- صفحهٔ بعد -------- اه ۸ ‎٩۹۸/۱۰/۰(‏ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست در بایی شکل ۴-۵- زاویه‌سنج با کلینومتر -------- صفحهٔ بعد -------- قصل پنجم - زئوپلانکنون‌ها ۹۹/1 2۳ ۰.۰ ۰.۰ ۰ ۱ ۵-۵- تور مولتی نت هیدروبیوز تور مولتی نت (شکل ۸-۵ و شکل ۹-۵) برای نمونه‌برداری همزمان به‌طور افقی و عمودی در لایه‌های مختلف آب دریا به کار می‌رود. تورها توسط زیپ شدن به فریم یا چهارچوب تور متصل می‌شوند. تورها به‌صورت الکترونیک باز و بسته می‌شوند. برای جمع‌آوری نمونه‌های زئوپلانکتونی به‌صورت افقی, پیشنهاد می‌شود از تور با چشمه ۲ ۳۰۰ استفاده شود. برای نمونه‌برداری به‌صورت عمودی, بهتر است از تورهایی با چشمه‌های ۲۲۱ ۵۵ آلی ۷۱| ۷۸۰ استفاده شود. یک فشارسنج متصل به تورء عمق را به‌طور مداوم سنجش کرده و اطلاعات را به آتناق فرمان در عرشه منتقل می‌کند. فلومترها و تصحیح کننده خودکار زاویه در درون چهارچوب تور تعبیه می‌شود. برای نمونه‌برداری به‌صورت افقی, از یک وزنه ۷ شکل (شکل ۱۰-۵) که به چهار چوب تور متصل است. استفاده می‌شود. ۱-۵-۵- روش کار ۱- در ابتداء تور مولتی نت به کمک وینچ به آب انداخته می‌شود و تمامی تورها بسته مانده و آب به‌طور آزاد از ۲- تور باید با سرعت زیاد به عمق موردنظر برسد. ۳- اولین تور توسط فشار دکمه به دستگاه هدایت‌کننده (شکل ۱۱-۵) در عرشه بسته می‌شود. ۳- دومین تور باز می‌شود. ۵- این روش برای سایر تورها به اجرا در می‌آید. ۶ آخرین تور کم‌ترین عمق موردنظر را تا سطح دریا جمع‌آوری می‌کند. 1-11۷80005 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴ - برنامه‌نویسی شود. تورها حافظه داخلی ۱۶ مگابا, ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای | در شناور موجود نباشدء عمق‌های مورد نظر می‌تواند | به‌طور خودکار در فواصل عمقی فعال می‌شوند. در مو ی ذخیره و در ی کشت توسط کامپیو تر خوانده می‌شود شکل ۸-۵- تور مولتی نت شکل ۹-۵- استقرار تور مولتی نت در دریا ز پیش توسط کامپیوتر شخصی قع عملیات. تمامی داده‌ها در یک -------- صفحهٔ بعد -------- قصل پنجم - زئوپلانکنون‌ها ۹۹/1 2۵ شکل ۱۱-۵- دستگاه هدابت کننده در عرشه ۶-۵- نوستون جانوری نوستون به پلانکتون‌های سطحی آب (تا ۵۱ ۱۰) گویند که شامل فیتو و زئوپلانکتون می‌شود. در اینجا تنها به زئونوستون اکتفا می‌شود. ۱-۶-۵ ابزار مورداستفاده ۱(- تور نوستون به ابعاد 21۳ ۲۰ ۷ ۱۲۰ که شامل فلوتر است (شکل ۱۲-۵). ۲ فلوتر -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ 2۶‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی ۳- طناب ۴- دبه‌های کیپ پلاستیکی ۵- فرمالین بافر شده با بوراکس ۸- ماژیک ضد آب -٩‏ موقعیت‌یاب جهانی ۰-برس پلاستیکی ۱-شیلنگ آب ۳-تخته شاسی ۴۳- کورنومتر ۵-لوپ دوچشمی ۶-میکروسکوپ نوری ۷-پنس سر ریز ۲-۶-۵- روش کار ۱- هماهنگی کاملی باید بین ناخدای شناور و فردی که تور را می‌کشد وجود داشته باشد. تور را باید از سمت پاشنه کشتی به آرامی در دریا انداخته تا با سینه کشتی زاویه ۳۰ الی ۴۰ درجه تشکیل داده و سپس کشیده شود. برای انجام این کار به دو نفر نیاز است. یک نفر برای کشیدن تور با دست یا وینچ و دیگری برای یادداشت کردن داده‌ها. ۳- تور با سرعت ۵ الی ۱۰ دقیقه با سرعت ثابت ۱ تا ۳ گره کشیده شود. ۲ الی ۳ تکرار نیاز است. تور را به‌آرامی ۴- محتویات تور ر در ظروف از پیش آماده شده اضافه کرده و به آن محلول بوراکس اضافه شود. باید هر یک از ظروف را به‌آرامی دو تا سه بار به هم زده تا محتویات آن با محلول بوراکس مخلوط شود. ۵- ظروف فوق در جای محفوظی مثل یونولیت و ترجیحا به دور از نور خورشید نگهداری شود. ۶- احتیاط شود که چیزی از داخل تور به بیرون ریخته نشود. به عبارت دیگر تور وارونه نشود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - زئو بلانکنون‌ها ‎٩۹۸/۱۰/۰(‏ 2۱۷ ۳۳0 آن به داخل محفظه انتهایی منتقل شود. ۸- شماره فلومتر ثبت شود. -٩‏ دکمه شروع به کار کرنومتر از زمانی که فلومتر زیر آب می‌رود باید زده شود. این زمان. فرورفتن و کشش تور را در ثانیه نشان داده و باید ثبت شود. زمان کشش تور برای محاسبه سرعت کشش به کار می‌رود. ۰-نمونه‌ها پس از انتقال به آزمایشگاه توسط تقسیم‌گر پلانکتونی موتودا یا فولزوم تقسیم و در یک شیشه قرار داده شود و توسط همزن برقی به‌ارامی مخلوط گردد. برداشته و در محفظه بوگوروف ریخته می‌شود و توسط استریوسکوپ یا لوپ چشمی شمارش و شناسایی شود و برای شناسایی بیش‌تر از میکروسکوپ نوری استفاده می‌شود. ۲۳-برای شناسایی برخی از موجودات زئوپلانکتونی, به خصوص پاروپایان به تشریح آن‌ها در زیر میکروسکوپ با استریوسکوپ نیاز است تا در حد جنس یا گونه شناسایی شوند. ام مر 2 2 َ 2 اس 5 - ۹ ما< ۴ اس ۱ ی ی ۴ د 5 - ص سا را 2 ّ تسه روم [ گر گر کر یی : ۳ : 1 ی ی 1 سر ۹ ۸ ِ سر ۰ ۱ اف ۱ ۰ ی روا وا اه ید ات 2 8 ۳ ام که << مهب : ی 7 ی َ 7 را 7 4 َ 9 هر ی ی شکل ۱۳-۵- تور نوستون در حال کشیده شدن 16 6[ 510 -[ -------- صفحهٔ بعد -------- 4۸ ۹۸/۱/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست دربایی ۵ ۵ هه : 3 : ۱ ٍ ۷-۵- دستگاه ثبت پلاتکتونی! نمونه‌ای از این دستگاه در شکل (۱۳-۵) نشان داده‌شده است که شامل چهار چوبی است که در آن تور زئوپلانکت ون پلانکتون در دو لایه تور ریز جمع‌آوری می‌شود. این دستگاه قادر است پلانکتون را از عمق ۱۰۰۰ متری تاسطح آب سری از نمونه‌های زئوپلانکتونی ر تست کند. دستگاه 111۳۳ مجهز به گیرنده‌های مختلفی برای ثبت پارامترهای فیزیکی ۱- در این دستورالعمل از دستگاه ]1۳| 30007407۲ 1۳1۵10 1270 ]-1 1.0811۵ استفاده شده است. در صورت استفاده از دستگاه‌های دیگر به دفترچه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - زئو بلانکنون‌ها ۹۸/۱۰/۰۱ ۸ شکل ۱۴-۵- دستگاه ثبت پلانکتونی در پشت کشتی (تصویر از 50۳۷۲ ۸۲۵۳۸۱۲ 13۳(115) -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۶ کفزیان -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - کفزیان ۹۹/1 ۶۳ ۱-۶ مقدمه به مجموعه‌ای از موجودات دریایی که شامل گیاهان, جانوران و دیگر جانداران دریایی است. کفزیان" گویند. کفزیان در بسترهای نرم رسی, گلی, سیلتی و همچنین بسترهای سخت مثل صخره‌های جزر و مدی و یا دریایی زیست می‌کنند. برای شناسایی این جانداران دستگاه‌های مختلفی طراحی شده که نمونه‌ای از آن دستگاه برای نمونه‌برداری کمی از کفزیان گرب نام دارد. ۳-۶- نمونه‌برداری از کفزیان ماکروبنتوز ۱-۳-۶ ابزار موردنیاز در بسترهای نرم برای نمونه‌برداری از کفزیان ماکروبنتوز - گرب ون وین 1 ۵ با 1 ۱ (شکل ۱-۶) (۱984 ,۱12119۲6 200 1016 1) و وزنه‌های متصل به آن در صورت نیاز - طناب - اکوساندر دستی یا عمق‌سنج - وینچ در صورت نیاز ۳-۳-۶ روش کار در آغاز بهتر است یک بررسی اولیه در نواحی تحت بررسی انجام شود. ۱-۲-۲-۶- روش کار میدانی به کمک وینچ. گرب به‌صورت عمودی از شناور ساکن رها شده و به بستر اصابت می‌کند. در صورت وجود جریان تند در زیر آب. باید از گربی استفاده شود که به آن وزنه اضافه شده باشد یا از گرب بزرگ‌تر مثل گرب 7 ۱ استفاده نمود. پس از اصابت گرب به بستر (شکل ۱-۶)» آن را باید به‌آرامی بالا کشید و به کمک شلنگ آب از یک الک ۲ ۰/۵ با و در ظروف مجزا قرار گیرد و با فرمالین بافر شده (بوراکس) تثبیت شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ تمامی ظروف باید حاوی برچس شامل شرایط جوی و جزر و مد نیز آن بهتر است بر روی آن‌ها برچسب ۹۸/۰/۰1 راهنماو - ص شکل ۱-۶- گرب ون وبن شکل ۲-۶- نحوه شستن و الک کردن کفزیان باید ثبت شود. برای عدم تداخل ظروف با یکدیگر ب زمان و تاریخ باشد. سایر اطلاعات تشخیص هر ظرف و شرایط جوی روی ظروف بادداشت شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - کفزیان ۹۸/۱۰/۰۱ ۶۵ در نمونه‌هایی که حاوی مواد آلی پوسیده" زیاد مثل جنگل‌های حرا است و دارای رسوبات سیلتی است. می‌توان از محلول‌های رنگ‌آمیزی, مانند رز بنگال, 3 10042۳16 ۳0۵۱ استفاده کرد. در میان مواد رنگ‌آمیزی و تثبیت‌کننده» رز بنگال (11 ۴6 از ۳۶/ فرمالدهاید) از همه بیش‌تر مورد استفاده است. ۲-۲-۲-۶- روش کار آزمایشگاهی ۱- در آزمایشگاه برای سهولت کارء نمونه‌های جمع‌آوری شده در فرمالین ] باید با آب شسته شود. فرمالین را باید ۲- نمونه‌های تثبیت شده در الکل نیز به همین طریق شسته شود. ۳- در صورت امکان از محلول‌های تثبیت‌کننده استفاده شود. ۴- باید موجودات کوچک‌تر را در گروه‌های خاص خود و موجودات بزرگ‌تر مثل مرجان‌ها و جلبک را در تشت‌های جدا قرار داد. ۵- نمونه‌های ریزتر باید به‌دقت برداشت شود (کرم‌ها)؛ به منظور سهولت در کار می‌توان از پنس‌های سر ریز استفاده نمود. ۶- شناسایی موجودات کفزی حداقل تا حد خانواده و در صورت امکان تا گونه انجام شود. ۷- محتویات ظروف پلاستیکی حاوی کفزیان را در ظروف پتری ریخته و با پنس و به کمک لوپ دو چشمی (استریوسکوپ) به‌طور کامل جداسازی و شمارش کرده و یا در صورت ازدیاد موجودات زیر نمونه کرده و سپس شمارش و شناسایی انجام می‌شود. از گرب‌های متفاوتی برای نمونه‌برداری از بستر استفاده می‌شود که در اینجا تنها به ذکر نام آن‌ها اکتفا شده است: - گرب 17۵10۲30۲ (شکل ۲-۶) برای نمونه‌برداری از فیوردهای دانمارک. - گرب 01027 که شبیه گرب ۷۵۵۲ ۷2 است. اما عملکرد آن بهتر است. - گرب 5111-۸/120111۷۲0 (شکل ۴-۶) که در شرایط دشوار دریا از آن استفاده می‌شود. از نمونه‌گیر جعبه‌ای ۵۲۵۲) 1307 (شکل ۵-۶) برای نمونه‌برداری از مناطق عمیق و نمونه‌های دست نخورده استفاده می‌شود. 12011۵ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ ۹۹/۰ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست دریایی - مغزه‌گیر در مورد مغزه‌گیرها در بخش راهنمای زمین‌شناسی دریایی توضیحات کامل داده شده است. مغزه‌گیرکارایی بیش‌تری در فرو رفتن در بستر نرم نسبت به گرب را دارند. در بعضی از آنواع مغزه‌گیرها ممکن است رسوبات ماسه‌ای در هنگام بالا کشیدن مغزه‌گیر به سمت بالا تا اندازه‌ای از آن بریزد. البته در صورت عمق نسبتا کم. فرد غواص می‌تواند مغزه‌گیر را در بستر فرو کرده و درپوش آن را بگذارده و به سطح آب بیاورد. بهترین مغزه گیرهاء آن‌هایی هستند که بتوانند به‌طور عمیق در بستر فرورفته و از بسترهای نسبتا دست‌نخورده نمونه‌برداری کنند. ۳-۶- اندازه‌گیری زی نوده اندازه گیری زیست‌توده به‌طور منظم در مطالعات کفزیان به کار می‌رود که شامل وزن ترء وزن خشک و وزن بدون خاکستر است. برای موجودات صدف‌دارء توده صدف به‌طور جداگانه تعیین می‌شود. سپس وزن بدون خاکستر از وزن خشک کم می‌شود. روش‌های متفاوت تعیین زی‌توده‌ها در جدول (۱-۶)» نشان داده شده است. شکل ۴-۶- گرب ع31071:17۳- ۹۱711111 -------- صفحهٔ بعد -------- ورن وزن " گروهی از موجودات کفز ۱-۴-۶- ابزار موردنیاز - مغزه‌گیر ۹۸/۱۰/۰۱ شکل ۵-۶- نمونه‌گیر ۱۳۵۲ 1307 جدول ۱-۶- مقایسه تعیین زبست نوده موجودات کفزی خیر روش استاندارد ن ار خشکاندن در دمای :)"۶۰ طی مدت ۲۴ ساعت خشک سوزاندن در کوره در دمای ۵۵۲6 طی مدت ۴ ساعت حاکستر سوزاندن در کوره در دمای "۵۷۰-۵۸۰ طی مدت ۴ ساع: ۱ هستندکه از مکروفونا کوچک‌ترء اما از میکروفونا بزرگ‌تر هس نودات کفزی که بر الک با چشمه ۶۳ میکرومتر باقی می‌مانند را ۶۷ ند و جثه آن‌ها بین ۲ الی 1-4 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۶۸‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی - رزبنگال - الک ۶۲ میکرومتر - فرمالین بافر شده - ظروف پلاستیکی - دستگاه ورتکس ۱-۱-۴-۶- روش کار رسوبات در سه تکرار به کمک گرب برداشت می‌شود. گرب از رسوبات سطح ضخامتی حدود ۴ الی ۵ سانتی‌متر برداشت می‌کند. نمونه حاصله توسط فرمالین بافر شده با بوراکس و محلول رزبنگال تثبیت می‌شود. ۲-۱-۴-۶- روش‌های آزمایشگاهی بررسی میوفونا روش‌های استخراج متعددی برای جداسازی میوفونا از رسوبات وجود دارد. از جمله: ۱- تخلیه کردن" ۲- خاک‌شست" ۳- جداسازی توسط شیب چگالی با استفاده از1007] (1988 ,1116 20 ع1ع۳1۵1). هیچ‌کدام از این روش‌ها به‌تنهایی قادر به جداسازی همگی نمونه‌های گروه‌های مختلف نیستند (2000 ,[5011644) درنتیجه. الک کردن و جداسازی توسط دست و در زیر میکروسکوپ با بزرگ‌نمایی کم بهترین روش استخراج میوفونا از یک نمونه تثبیت شده است. برای سنجش اندازه میوفونا و همجنین سهولت در روند جداسازی, عموما رسوبات از یک سری الک‌ها عبور داده می‌شوند. به‌طوری که چشمه این الک‌ها از بالا به پایین کاهش می‌یاید. کم‌ترین چشمه به‌کاررفته 1] -[- 2-۳0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - کفزیان ۹۸/۱۰/۰۱ ۶۹ در مطالعات میوفونا بین ۳۲ الی ۷۴ میکرون است؛ اما محققین در مطالعات میوفونا معمولا از الک ۴۰ الی ۴۵ میکرون استفاده می‌کنند (2000 ,5011۷0061) رنگ‌آمیزی کارایی جداسازی میوفونا را افزایش می‌دهد. باقیمانده رسوبات روی الک عموما با رزبنگال رنگ‌آمیزی می‌شود. بیش‌تر جانوران تنها پس از چند دقیقه به‌خوبی رنگ می‌گیرند. به‌عنوان‌مشال, پروتوپلاسم نوعی از روزنه داران است که به‌خوبی رنگ می‌گیرد. اما در بسیاری موارد تشخیص زنده‌بودن نمونه در زمان جمع‌آوری مشکل است؛ زیرا رزبنگال می‌تواند لایه درونی سخت روزنه‌داران را رنگ‌آمیزی کند. درنتیجه تشخیص زنده‌بودن جانور را با تردید مواجه می‌سازد (1979 ,1(0۷8125) این موضوع می‌تواند علی‌رغم اهمیت بوم‌شناختی این جانوران» یکی از دلایل عدم به‌حساب آوردن آن ها در بیش‌تر مطالعات میوفوناشناسی باشد. دلیل دیگرء عدم احتساب روزنه داران با روش‌های مطالعاتی میوفونا این است که این جانداران به‌درستی قابل‌شمارش نیستند (2000 ,1ع5011۵0). ۸۲۳۳۵۱۵۲۵۶ همکاران (2009) در مطالعه خود بر روی میوفونای جمع‌آوری‌شده از خلیج مکزیک از سه روش جداسازی میوفونا در آزمایشگاه استفاده کردند که شامل روش‌های ذیل می‌باشد: الف - روش تکان دادن و تخلیه" برای جداسازی نمونه‌ها از رسوبات شنی (میانگین درصد گل و رس ( 5/6 ۸/۵/؛ بین ۱/۱ الی ۱۲/۱ /) از روش تکان دادن و تخلیه استفاده می‌شود. برای هر یک از نمونه‌های رسوب. مواد باقی‌مانده در الک ۶۲ میکرون به یک ویال منتقل و به ازای هر بخش از نمونه رسوب حدود ۱۰ برابر رسوب. آب اضافه می‌شود و هر یک از لوله‌های آزمایشگاهی به مدت ۳ دقیقه و با سرعت زیاد توسط دستگاه ورتکس مخلوط می‌شود. پس‌ازآن. ظرف حاوی آب و رسوب ۲ تا ۲ تانیه ثابت میکرون عبور داده می‌شود. این روند ۱۰ مرتبه تکرار شده و درنهایت مواد باقی‌مانده بر روی الک در یک ظرف و رسوبات در ظرف دیگری قرار داده می‌شود. رسوبات باقی‌مانده در زیر یک لوپ دو چشمی مشاهده می‌شوند. سپس موجودات جداشده در ربر میکروسکوپ وارونه با بزرگ‌نمایی ۳۵ برابر مشاهده‌شده تا گروه‌های اصلی بیش تری شناسایی شود. ب- روش محلول شکر یک الک ۴۵ میکرونی را عبور داده و به یک فلاسک ۲۰۰ میلی‌لیتری منتقل و آب بالای آن که در انتهای آن توری با چشمه ۲۳۵ میکرون تعبیه‌شده توسط پیپتی خارج می‌شود. به محلول شکر فوق اشباع. به‌اندازه ۶ برابر رسوب اضافه شود. فلاسک حاوی نمونه به روش قبلی مخلوط و به مدت ۳۰-۲۰ دقیقه برای ته‌نشین شدن رسوبات در مکان آرامی قرار داده [- ۸211۵110 20 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ (۹۸/۱۰/۰ راهنمای انداز هگیری مشخصه‌های زیست درپایی شود» سپس آب بالای آن, به‌دقت در الک ۴۵ میکرون تخلیه شده و مواد باقی‌مانده به فلاسک دیگری منتقل شود. این روند ۳ بار برای هر نمونه تکرار می‌گردد. درنتیجه از هر نمونه ۳ ظرف حاوی آب بالای سطح و ۱ ظرف حاوی رسوب باقی می‌ماند. استفاده از روش محلول شکر یا نمک این محدودیت را دارد که فقط می‌تواند جانداران گروه‌های خاصی از جانوران را جداسازی نماید. برای مثال محلول شکر می‌تواند کرم‌های کم تار و نرم‌تنان را جداسازی کند. اما جداسازی نماتدها در این روش تقریبا غیرممکن است. محلول نمک برای جداسازی کوپه‌پود و کنه‌های آبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما نمی‌توان با استفاده از این روش استراکدهاء کرم‌های کم تار و نماتدها را جداسازی نمود. وقتی رسوبات به‌طور کامل ته‌نشین شدند (حدودا ۱۵ آلی ۲۰ دقیقه) آب بالای رسوب توسط پیپت جمع‌آوری شده و محلول شکر فوق اشباع (مانند روش ۱) به میزان ۴ برابر رسوب به آن اضافه می‌شود. پس از آن» هر لوله توسط دستگاه ورتکس با سرعت‌بالا به مدت ۳ دقیقه مخلوط شده و به مدت ۲۰ الی ۳۰ دقیقه در مکانی آرام نگه‌داشته. سپس آب بالای آن در داخل الک ۴۵ میکرون ریخته می‌شود؛ این روند باید ۳ مرتبه برای هر نمونه تکرار شود. نهایتا نتیجه آن ۴ ظرف برای هر نمونه است. روش تحریک و تخلیه که در استخراج میوفونا استفاده می‌شود. کارایی بالاتری دارد. این روش برای نمونه‌هایی با درصد ۳ ۲۰ یا کم‌تر از آن مناسب است. درحالی که در مقادیر 5/2 بیش‌تر میزان ذرات ریز رسوباتی که هنگام تخلیه به داخل الک می‌ریزند. زمان مشاهده زیر استریو میکروسکوپ را افزایش داده و تشخیص جانوران را با مشکل مواجه می‌سازد. ج- روش سانتریفیوژ در این روش مواد باقی‌مانده باید از یک الک ۴۵ یا ۶۳ میکرومتری عبور داده شده و محتویات آن را به ۴ الی ۵ ویال هم وزن گریز از مرکز منتقل نمود. به‌طوری‌که در هر لوله ۱۰ الی ۱۳ میلی‌لیتر رسوب نگهداری شود و هر یک از آن‌ها به مدت ۱۰ دقیقه. در ع ۱۸۰۰ سانتریفیوژ می‌شود. نهایتا آب بالای این محلول از یک الک ۶۳ میکرومتری عبور داده شود. ۳-۱-۴-۶ نمونه‌برداری کمی میوفونا در سواحل ماسه‌ای در معرض قرارگرفته نمونه‌برداری کمی از سواحل ماسه‌ای در معرض قرارگرفته. به سهولت توسط یک مغزه‌گیر کوچک انجام می‌شود. به این منظورء انتهای یک سرنگ پلاستیکی کنده می‌شود (شکل ۶-۶). در این روش تعداد زیادی از نمونه‌های ریز به تیداد کمی از نمونه‌های بزرگ ارجحیت دارد. در این روش معمولا ۵۰ میلی‌لیتر نمونه در ۳ الی ۵ تکرار برداشت می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - کفزیان ۹۸/۱۰/۰۱ )۳ شکل ۶-۶- نمونه‌برداری از میوفونا در نواحی جزر و مدی ماسه‌ای 11 و همکاران (1974) از روش گریز از مرکز برای جداسازی نماتدها استفاده نمودند. در این روش ابتدا نمونه‌ها رقیق و از شن‌ها جدا شده و پس‌ازآن نمونه‌ها از الک عبور کرده و در محلول ساکارز ۹۰۰ الی ۱۰۰۰ گرم بر لیترء قرار داده می‌شود. در ادامه. نمونه‌ها در دستگاه گریز از مرکز با سرعت ۶۰۰۰ در دقیقه به مدت ۵ دقیقه قرار داده می‌شود. آب بالای نمونه بلافاصله در الک ۰/۰۳۸ میلی‌متری ریخته شده تا ساکارز موجود در آن زدوده شود. استفاده از محلول ب‌ بت ر بسیاری آزمایشگاه‌ها محدود می‌کند. روش‌های جداسازی دیگری توسط ۲0ع71) (2009) در کتابی با عنوان ۱01106 ۱10۲0۹010 116 :/زع ۱۷10100011010 ٩۲۸0۹۵۱1 0‏ ۳2۳۵ بیان‌شده است. روش‌های مختلف استخراج میوفونا به طبیعت و ساختار رسوبات بستگی دارد که برای جداسازی میوفونا در مطالعات کیفی, باید رسوبات مرطوب را به مصدت یک روز در دمای معمولی اتاق نگهداری کرد. این عمل موجب می‌شود تا بیش‌تر موجودات میوفونا در نزدیکی سطح متراکم شوند؛ می‌توان برای بررسی نمونه‌های غنی» از سطح رسوب آن ها را برداشت کرد. برای نمونه‌های بزرگ ماسه ای مناسب‌ترین روش برای به نمونه‌های چسبیده.ء ریختن آن‌ها در آب شیرین, تخلیه در الک و بلافاصله با زگرداندن آن‌ها در آب دریا است. شوک آب شیرین باعث جدا شدن جانوران از بستر می‌شود. الف - روش تخلیه کردن روش تخلیه که توضیح داده شد اگر با تکرار همراه باشد و نمونه به قسمت‌های کوچکی تقسیم شود. خصوصا اگر نمونه با رزبنگال رنگ‌آمیزی شده باشد می‌تواند منجر به شمارش کمی خوبی شود (1976 ,۳1۵۲۵۳ 2۵00 ۸۵۳). -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ ۹۸/۱/۰ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز بست دربایی رسوبات گلی و رسی را می‌توان پس از ته‌نشین شدن به مدت ۱۰ ثانیه. به‌آرامی الک کرده و جانوران باقی‌مانده را مشاهده نمود (1989 ,۳10080۲ 20 |[]۱1۲۲۵). اگر این روند چندبار تکرار شود. کارایی بالاتری دارد. در این روش از جریان آب برای جداسازی نمونه‌ها از رسوب استفاده می‌شود. استفاده از محلول ۷/ ,۷1801 در نمونه‌هایی که در رزبنگال نگه‌داری شده و بررسی کمی می‌شود. مفید است. برای از دست نرفتن نمونه‌ها بهتر است که آن‌ها از سری الک عبور داده شوند. این روش درصورتی‌ که دقیق انجام گیرد از روش دکانت کردن مفیدتر است. اما در مورد نمونه‌های نرم به دلیل احتمال آسیب به نمونه‌ها این روش خیلی کارآأمد نیست. ر ۰ ۲ ج- روش آب بخ دریایی این روش برای میوفونایی نظیر تازک‌داران» مزکداران و کرم‌های پهن مناسب است. ولی برای گونه‌هایی نظیر نماتود- هالاکارید. تاردیگرادهاء کرم‌های حلقوی و برخی پاروپایان هارپاکتیکوئید کارآمد نیست. مهم‌ترین ویژگی این روش این است که باید بر روی نمونه‌های تازه با جانوران فعال اعمال شود (1964 ,118 (ال]). ری ۰ و ۳ د- روش شناور شدن در این روش که جایگزین روش جداسازی توسط دست شده است. نمونه‌ها در ماده‌ای که وزنی نزدیک به وزن گونه‌ها را دارا می‌باشد. معلق و توسط دستگاه گریز از مرکز از رسوب جدا می‌شود. ماده‌ای که به‌طور سنتی در این روش به‌کار می‌رود. محلول شکر است که فراوانی و دسترسی آسان, آن را بسیار قابل‌استفاده ساخته است (1998 ,1۷۵ز٩‏ 0۵ 200 ۲۹1۵۷۵۵]). بااین‌حال, امروزه محلول شکر با محلول 1:40 که یک محلول سیلیکات کلوئیدی است جایگزین شده است. ازاأنجایی که افزودن مستقیم این محلول به آب دریا موجب رسوب سیلیکای معلق می‌شود. بنابراین نمونه‌های موجود در آب دریا باید 65 و ۲1011۳18 (1987) برای جداسازی نمونه‌های میوفونا از روش دکانت کردن و به هم زدن شدید استفاده نموده‌اند. به‌طوری که نمونه‌های رسوب را در درون بشر ریخته و سپس آب‌شور فیلتر شده به آن اضافه شود. سپس. محتویات بشر به‌آرامی تکان داده شده و آب قرارگرفته بر روی رسوب به‌آرامی به بشر دیگری منتقل می‌شود. این روند همراه با تکان دادن و چرخاندن ظرف ۱۰ مرثبه تکرار می‌شود. در دو مرتبه آخر شستشو توسط آب شبرین به‌جای - | 0 06| ۷۷/۵۱۵۲ 56۵ -2 40 ۳1۵1۵110 -3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - کفزیان ۹۸/۱۰/۰۱ ۳۳ وارد نشود. درنهایت آب شناور بر روی سطح از الک ۵۰۰ و ۴۰ میکرون عبور داده شود تا جانوران موجود در آن غلظت بیش‌تری یابند. محتویات الک توسط آب دریا به پتری دیش منتقل و رسوب باقی‌مانده در بشر نیز به ۲ الی ۲۰ عدد پتری دیش مدرج دیگر منتقل می‌شود. سپس, گروه‌های مهم میوفونا از تمام بشرها قابل تفکیک است. ۴-۱-۳۴-۶- روش به‌کاررفته در جداسازی میوفونا در دو روش قبلی, تعداد محدودی از جانوران جداسازی شده‌اند بنابراین با توجه به نوع رسوبات و حجم نمونه‌هاء این روش‌ها از کارایی کافی برخوردار نیستند. هنگام استفاده از روش تحریک و تخلیه. زمانی که این مراحل با تکرار انجام شود. به دلیل کم بودن حجم نمونه. از تعداد گونه‌ها به‌طور چشم‌گیری کاسته می‌شود. بنابراین برای جداسازی نمونه‌ها استفاده از روش زیر که فاقد تکرار مفیدتر است (2008 ..[2 ۵1 ۸۲۱۳(۵۱116۲۵۶) ۱- هرایک از نمونه‌ها از سری الک ۱ میلی‌متر و ۶۳ میکرون عبور داده و باقیمانده آن‌ها در الک ۶۳ شستشو و به لولها زمایش منتقل می‌شود (شکل ۷-۶). ۲- لوله‌آزمایش محتوی رسوب و میوفونا به مدت ۳ دقیقه باید بر روی ورتکس قرار گرفته تا جانوران موجود در رسوب در آب بالای آن معلق شود (شکل ۷-۶). ۳- آب پالای رسوب را از الک ۶۳ عبور داده و موجودات بر جای مانده در الک در زیر لوپ مجزا شود. ۵- موجودات جداسازی شده در زیر میکروسکوپ وارونه مورد بررسی و تصویربرداری قرار می‌گیرند. شکل ۷-۶- الف - نمونه‌ها از سری الک ۱ میلی‌متر و ۶۳ میکرون عبور داده شد. ب - باقیمانده آن‌ها در الک ۶۳ میکرومتر شستشو و به -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۹۹/۰ راهنمای انداز ه‌گیری مشخصه‌های زیست دریایی ۵-۱-۳-۶ نمونه‌برداری میوفونا از رسوبات عمیق نمونه‌برداری کمی به کمک مغره‌گیر قابل انجام و حجم مغزه‌گیر رسوب مشخص است. در صورت امکان. نمونه‌ها باید توسط عملیات غواصی (1988 ..| ۵1 1۳102807) یا اسنورکل برداشت شود (شکل ۸-۶ و شکل ۹-۶). غواصان معمولا نمونه‌های خوبی را برداشت می‌نمایند. زیرا می‌توانند به‌دقت و آهستگی مغزه‌گیر را در رسوبات فرو کنند و آن را ببندند (1971 ,۱/01019۳۵) درزمانی که عملیات غواصی مقدور نباشد. از مغزه‌گیر ۲۵ (شکل ۱۰-۶) استفاده می‌شود. در آزمایشگاه» دریچه پایینی مغزه‌گیر باز شده و برای از دست ندادن نمونه, دریچه پایینی توسط پیستون مغزه‌گیر جایگزین می‌شود. سپس دریجه فوقانی مغزه‌گیر برداشت شده تا آب‌های بالاتر توسط یک سرنگ به یک ظرف نمونه انتقال یابد. زیرا برخی از موجودات میوفونا ممکن است از رسوبات به سمت آب حرکت کرده باشند. سپس رسوبات از مغزه‌گیر خارج شده و ۱۰ سانتی‌متر از رسوبات بخش فوقانی مغزه‌گیر به ظروف از پیش برچسب خورده منتقل می‌شود. یک محلول بی‌حس‌کننده (۷/ ([۸186) ( 61120 و «[6ع۱18 ۵۷ گرم محلول در ۱۰ میلی‌لیتر آب مقطر) به‌عنوان بی‌حس کننده به ظروف نمونه اضافه و محول هم زده شود. سپس ۱۰ دقیقه به محلول زمان داده شود تا واکنش‌ها به طور کامل انجام پذیرند. نهایتا محلول به فرمالین بافر شده (با ۲۰۰ گرم بوراکس در لیتر) اضافه شود تا غلظت نهایی به ۰ برسد (باید حجم رسوب. حجم آب و و۷186 را در نظر داشت). ظروف نمونه با چند بار تکرار (به سمت بالا و پایین) تکان داده شود که این عمل منجر به مخلوط شدن کامل مواد تثبیت کننده با رسوبات می‌شود. نهایتا محول را مدتی در دمای آزمایشگاه گذارده تا هم دمای محیط شود. شکل ۸-۶- نمونه‌برداری از بستر توسط اسنورکل -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۱-۴-۶- سنجش زی: کوچک بودن اندازه مر ۱(- زی‌توده موجودا: (1959 ,۷۷۵۱۹۵۲ ۲- برای گروه‌های ۱ حجم هر یک از ۲۴ - مرتبط با شکل با گروه استفاده می‌شود. ی ۰ ۰ شکل ۹-۶- مراحل نمونه‌برداری میوفونا از بستر وده موجودات میوفونا جودات میوفونا سبب محدودیت‌هایی در اندازه گیری مستقیم زی‌توده سط وزن و تعیین کربن انجام نمی‌شود. ت میوفونا از طریق سنجش حجمی آن‌ها با مراجعه به وزن مخصوص : (سخت». تخمین حجمی از طریق طول بدن (1) و حداکثر پهنای جان ۳۵ ور (۱۷۷) صورت می‌گیرد؛ تخمین عددی ۲ هر -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۳۶‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی از نست ورن تر به ورن خشک کم‌تر برای اکثر گروه‌های میوفونا استفاده می‌شود. تحمین ورن خشک نماندها بین ۰ تا ۳۰/ وزن تر در نوسان است (1971 ,[ع70712)). این تبدیل برای سایر موجودات میوفونا نیز قابل استفاده است. ۵-۶- لایروب یا درج! موجودات کفزی (کفشک ماهی, دوکفه‌ای‌هاء ستارگان دریایی) را صید می‌کند. لایروب سبب اختلال در سطح رسوبات شده و موجب آسیب‌های جدی به موجودات بستر زی می‌شود. شایان ذکر است که برای بسترهای نرم از لایروب ۱-۵-۶ ابزار موردنیاز - درج تور دار با چشمه ۲ سانتی‌متر - طناب و شیلنگ آب - ظروف نگهداری برچسب خورده - دوربین عکاسی - دفتر شاسی ۱(- درج توسط وینچ شناور به آب انداخته و در بستر کشیده می‌شود. برای به حداقل رساندن سیب به بستر زمان ۲- با انتقال درج به عرشه کشتی محتویات آن در داخل یک تشت بزرگ حاوی آب روان دریا تخلیه شود. در این مرحلهء جانوران موجود در تشت به‌سرعت پخش می‌شوند تا مانع از خفگی شود. یک سطل آب خنک و تمیز نیز باید تهیه شود تا به توان موجودات شکننده را به منظور وارد شده آسیب در آن قرار داد. |- 86 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - کفزیان ۹۸/۱۰/۰۱ ۳۷ جانوران به‌صورت توده‌ای شانس بقاء آن‌ها را در مقایسه با رها کردن آن‌ها به‌صورت انفرادی افزایش می‌دهد. زیر رها کردن یک جانور به‌طور انفرادی در دریا شانس شکار توسط سایر جانوران را افزایش می‌دهد. ۴- درصورتی‌ که کیسه هوایی ماهی منبسط شده باشد. نباید آن‌ها را به دریا انداخت. چون قادر به شنا کردن نخواهند بود و آن‌ها را در معرض شکار قرار می‌دهد. در برخی نقاط دنیاء جانوران مجروح را به ظروف مخصوصی منتقل و پس از بهبودی در دریا رها می‌شوند. ۵- می‌توان از یک چارچوب فلزی یا چوبی که در آن یک الک استیل یک میلی‌متری تعبیه شد است برای جداسازی نمونه‌ها استفاده کرد. این فرایند به وسیله فشار متوسط آب دریا که موجب شستشوی رسوبات و جدا نمودن موجودات می‌شود امکان‌پذیر است. ۶- جانوران هدف‌بندی شده در بررسی توسط پنس برداشت و در ظروف پلاستیکی ریخته می‌شوند و با فرمالین ۳./ بافر شده تثبیت و به آزمایشگاه منتقل می‌شوند. ۷- در آزمایشگاه. برای بررسی دقیق‌ترء نمونه‌های برداشت شده توسط استریوسکوپ و میکروسکوپ نوری مشاهده و درنهایت شناسایی تا حد جنس و گونه انجام می‌شود. درصورتی که لایروب به‌سرعت پر شود. شاید لازم باشد تا زمان کشش لایروب را کوتاه کرد. ۸ آماده نمودن یک سری از الک‌ها از قبل که شامل الک‌های ۲ ۳ ۴ و ۵ میلی‌متری است. -٩‏ پس از ۵ تا ۱۰ دقیقه لایروب یا درج را به کمک وینچ بالا آورده و در چهارچوبی از جنس چوب که الک به آن ۰-شیلنگ آب به‌آرامی روی چهارچوب چوبی گرفته و در حین شستن رسوبات. نمونه‌های بزرگ‌تر جدا می‌شوند. ۱-نمونه‌های کوچک‌تر از الک عبور کرده» سپس با پنس جدا و به ظروف خاص منتقل می‌شوند. ۲-خارپوستان و مرجان‌های نرم و اسفنج‌ها در الکل .۷۰/۰ و مابقی جانوران باید در محلول فرمالین بافر شده ۱۰/ ۲-۱-۵-۶- نکات موردتوحه - موقعیت جغرافیایی ایستگاه توسط موقعیت‌یاب جهانی مشخص می‌شود. - داده‌های مرتبط با پارامترهای مکان, تاریخ زمان» عمق و دستگاه استفاده شده, تعداد تکرار و سایر داده‌ها - کشیدن درج عمود بر ترانسکت‌ها و یا به‌موازات آن انجام می‌شود. - حداقل باید ۲ تکرار از هر ایستگاه برداشت گردد. - توجه به محفظه انتهایی تور درج. الزامیست تا گیر نداشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۷۸‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های زیبست دریایی - لایروب در بستر (شکل ۱۱-۶) دریا باید با سرعت ۲ گره به مدت ۱۰ دقیقه به‌موازات ساحل یا در امتداد یک شیب عمقی یکنواخت کشیده شود. زمان کشش از زمانی که کابل به‌اندازه کافی در آب رها شد. آغاز می‌شود. شکل ۱۱-۶- لا بروب یا درجی که در بستر دریا کشیده می‌شود ۶-۶- تور قرال کفی استفاده از تور ترال کفی (شکل ۱۳-۶ روش دیگری برای نمونه‌برداری و صید نیمه کمی از موجودات کفزی بستر است. در این روش» کفزیان بیش‌تری صید می‌شوند؛ اما انجام این روش» تخریب بسیاری در بستر ایجاد می‌نماید. شکل (۱۳-۶) جمع‌آوری ترال کفی در کشتی را نشان داده است. | (6۵110۲۱) ۲۵۲۹۵۱ع] ۷۹۷/۵3۲0 5 ۳ ۵6 ۲۱۵۵۵۱۱۵ , ۱ ۳ ۴ *مچ ری + ۳ ۹ ۵۵۵ مکی 0027 0۲0۵ ۳ ۳ ه 01۱۵۲ 308 شکل ۱۳-۶- تورترال کفی در بستر دریا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - کفزیان ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ ۳۹ شکل ۱۳-۶- جمع آوری ترال کفی در کشتی در کتاب روش‌های استاندارد» پریفیتون به اجتماعی از گیاهان و جانوران میکروسکوپی اطلاق می‌شود که بر سطوح اشیاء غوطه‌ور در آب می‌چسبند (شکل ۱۴-۶). تعدادی از موجودات به آن متصل بوده و بعضی دورتادور آن در حال سنگ‌هاء چوب‌هاء ماکروفیت‌های آبزی و دیگر سطوح غوطه‌ور در آب به‌طور قابل‌توجهی کیفیت آب را تحت تاثیر قرار داده و در آرزیابی اثرات آلاینده‌ها بر روی دریاچه‌ها و رودها بسیار مفید هستند. این موجودات نقش بسیار مهمی در اکوسیستم‌های آبی ایفاء می‌کنند و در افزایش تولیدات بیولوژیکی و در مرحله خود پالایی آب بسیار موثر می‌باشند. حلقه‌ها در زنجیره زیستی بین پلانکتون و کفزیان هستند. 1- 51۵1۵۲۵ ۱1۵11005 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ میمش راهنمای انداز ه‌گیری مشخصه‌های زیست دریایی ۱-۷-۶ ابزار موردنیاز برای اندازه‌گیری زی‌توده و ترکیب گونه‌ای پریفیتون‌ها - تله به حجم ۱ مترمکعب - کیسه‌های زیپ کیپ - استوانه مدرج سوراخ شده (حفره‌دار) به حجم ۲۰۰۰ میلی‌لیتر - کلمن با یخ - مداد. کاغذ ضد آب و ماژیک - 1 متر/ شوری‌سنج/ دماسنج - دوربین دیجیتالی ضد آب - حسگر خاک ۲-۷-۶- روش کار ۱(- ثبت میدانی توسط مداد بر روی کاغذ ضد آب انجام می‌شود و پس از بازگشت به آزمایشگاه فتوکپی و در ۲- هر یک از چهارچوب‌های ۱ مترمربعی به‌صورت تصادفی در یک مختصات خاص پرتاب می‌شود. از چهارچوب با شکل ۱۶-۶- پریفیتون‌ها بر سطوح صخره‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم -کفزیان ۹۸/۱۰/۰۱ ! شکل ۱۵-۶- موجودات میکروسکوپی در پریفیتون ۳- پارامترهای محیطی شامل جنس بستر (صخره» مارل) و صفات غالب پریفیتون (آهکی و آلی. آهکی)» عمق آب ۳- پوشش پریفیتون بر مبنای بستر چسبیده تخمین زده می‌شود و شامل: درصد رسوب صخره‌ای که از پریفیتون پوشیده شده است. درصدی که ساقه گیاه از پریفیتون پوشیده شده و شناسایی سه گیاه اپی‌فیت با بیش‌ترین فراوانی» درصد آب سطحی که توسط پریفیتون پوشیده شده و شناسایی بستر شناور (در صورت وجود) است. ۵- تمامی پریفیتون‌ها و مواد گیاهی چسبیده به آن از تله خارج‌شده و در یک استوانه مدرج حفره‌دار ۲ لیتری قرار داده می‌شود و حجم کل ثبت می‌شود. ۶- مواد گیاهی چسبیده از استوانه مدرج برداشته شده و حجم پریفیتون مجددا اندازه گیری می‌شود. ۷- نمونه پریفیتون توسط جنس بستر و صفات دیگر (درصد بستر آهکی. اپی‌فیت‌های آهکی و مواد آهکی شناورء جلبک‌های سبز و یا دتریتوس‌های کرکی) توصیف می‌شود. ۸- ۵۰۰ میلی‌متر زیر نمونه از پریفیتون در یک کیسه برچسب خورده گذارده و با کلمن یخ دار به آزمایشگاه ۳-۷-۶- پردازش نموته‌های پریفیتون ۱-۳-۷-۶ ابزار موردنیاز - محفظه‌های پلاستیکی ۲۰۰ میلی‌لیتری ادرار با دریچه آن -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۸۲۳‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی کاغذ آلومینیومی - همزن برقی - میکروپیپت کالیبره شده - ویال‌های پلاستیکی ۱۴ میلی‌لیتری - یخدان استون - ویال شیشه‌ای ۱۰ میلی‌لیتری با درپوش - اسیدسولفوریک ۷۰ درصد - اسید اگسالیک کریستالی - شیشه‌های لامل (۲۲ میلی‌متری) - لاک ناخن - دستگاه فلورومتر - آب یون‌زدایی شده/ آب فیلتر شده - هود. دستکش‌های آزمایشگاهی, روپوش و عینک آزمایشگاهی - گرماساز برقی و ترازوی آزمایشگاهی ۲-۳-۷-۶ روش‌های زیر نمونه گرفتن و تعیین زی‌توده ۱- ثبت در آزمایشگاه با مداد بر روی برگه‌های ضد آب انجام پذیرد. از برگه کپی تهیه شود و به‌صورت الکترونییک در رایانه ثبت گردد. ۲- در طی ۲۴ ساعت پس از نمونه‌برداری: - وزن تر نمونه‌های پریفیتون در کیسه‌های توزین شده» تعیین شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - کفزیان ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ ۸۳ - یک زیر نمونه تر ۱۳۰ میلی‌لیتری در یک ظرف پلاستیکی (که از قبل توزین شده است) با درپوش محکم قرار داده شده و وزن آن ثبت شود. - داده‌های میدانی به‌صورت الکترونیکی ثبت و تصاویر گرفته‌شده دانلود و توسط شماره سایت یا اسم آن نام‌گذاری شود. ۳ پریفیتون‌ها توسط یک میکروسکوپ نوری قابل مشاهده است. - ذرات بزرگ ماکروفیت توسط ینس برداشت و در یک پوش‌برگ گذارده و در دمای ثابت ۵۰ درجه - بی‌مهرگان برداشت شده و دور ریخته شوند. ۵- پریفیتون‌های تمیز شده به یک بشر ۲۵۰ میلی‌لیتری منتقل و توسط یک هموزژنیایزر زیستی» همگن شوند. ۶- نمونه به یک استوانه مدرج منتقل شده (با استفاده از آب فیلتر شده برای تمیز کردن تمامی سطوح) و حجم آن ۷- یک مغناطیس در بشر انداخته و بر روی یک همزن برقی قرار داده شود. ۸- از یک پیپت کالیبره شده برای برداشت ۱ میلی‌لیتر از زیر نمونه برای سنجش کلروفیل- 2 استفاده می‌گردد. سپس., از یک فیلتر ]ن) ۲۵ میلی‌متری عبور داده‌شده و در یک میکرو ویال ۲ میلی‌لیتری قرار داده و منجمد می‌شود. -٩‏ از پیپت کالیبره شده برای برداشت ۱ میلی‌لیتر جلبک نرم و آنالیز آن استفاده می‌گردد. زیر نمونه در یک میکرو ۰-از پیپت کالیبره شده برای برداشت ۱۰ میلی‌لیتر دیاتمه استفاده می‌شود. زیر نمونه در یک ویال ۱۴ میلی‌لیتری ۴۰-۱ میلی‌لیتر از نمونه هموژنایزر شده و به یک استوانه مدرج ریخته و نهایتا به ظرف از پیش توزین شده منتقل گردد. ۲-مابقی نمونه در یک ظرف پلاستیکی ریخته می‌شود و به منظور آنالیز مواد مغذی در دمای ثابت ۵۰ درجه ۳-ظروف و پریفیتون در دمای ثابت ۵۰ درجه سانتی‌گراد خشکانده شده و وزن خشک نهایی آن‌ها اندازه گیری شود. ۴-ظروف نمونه در کوره به مدت ۱ ساعت در دمای ۵۰۰ درجه سانتی‌گراد قرار داده شده و وزن خاکستر آن‌ها ۵-نمونه‌های خشک شده خراشیده و در ویال شمارشگر سنتیلاسیون برچسب خورده و برای سنجش فسفر کل نگهداری می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۸۴‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی ۸-۶- تخمین پوشش مرجانی ۱-۸-۶- روش مانتا توا این روش توسط 101210 2۵ ۱10۲۵ (1992) شرح داده شده است. در این روش فرد غواص با سرعت ثابت در پشت قایق به کمک طناب یا تخته مانتا کشیده می‌شود و در توقف‌های منظم و با توجه به خصوصیات بستر داده‌ها را ثبت می‌نماید (شکل ۱۶-۶ و شکل ۱۷-۶). این روش بهترین راه برای کسب توصیف کلی درباره یک منطقه بزرگ. با اندازه گیری تغییرات کلی در فراوانی و پراکنش موجودات زنده است به طوری که بررسی در فواصل زیاد یا برای انتخاب منطقه مورد مطالعه بسیار مفید است و یک تخمین نیمه کمی از داده‌ها را ارائه می‌دهد. برای به‌دست آوردن نتایج مطلوب‌ترء روش‌های مانتا تو و غواصی باید باهم ترکیب شود؛ به‌طورکلی از این روش برای بررسی مرجان‌ها در مقیاس بزرگ استفاده می‌گردد. برای اجتناب از اشتباهات احتمالی و خطاهای فردی, ترجیحا باید از یک نفر غواص در تمامی مراحل کار استفاده نمود و این فرد نباید تعویض شود. کشیدن غواص بدین طریق توسط شناور تنها در آب‌های کم‌عمقی که فرد غواص دید کافی داشته باشد میسر و مناسب است. مختصات جغرافیایی تمام ایستگاه‌های مورد بررسی در طول مسیر مانتا تو به کمک موقعیت‌ یاب جهانی گارمین اندازه‌گیری و در برگه‌های مخصوص ثبت می‌شود. ۱-۱-۸-۶ ابزار موردنیاز - ۱۷ متر طناب به قطر ۱۰ میلی‌متر - گره اتصال طناب به پشت شناور - تخته مانتا (شکل ۱۸-۶) و مداد - نقشه هوایی سنگفرش مرجانی تحت بررسی - ساعت یا کرنومتر ضد آب برای اندازه‌گیری زمان کشش طناب در زیر آب برای مانتاتو |- ۱۷/1۵01] -------- صفحهٔ بعد -------- ۹. اقا 80 ی ۱ 6 موس ۵ موه 6 مک ۱6 شکل ۶- ۱- نحوه انجام مانتاتو شکل ۱۷-۶- نحوه عمل مانتا تو (اقتباس از اینترنت) ۵1 ۵[[ شکل ۱۸-۶- تخته مانتا تو ۸۵ جچج -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای انداز ه‌گیری مشخصه‌های زیست درپایی ۲-۱-۸-۶- روش کار ۱- فرد غواص را به مدت ۲ دقیقه کشیده و پس از هر کشش دو دقیقه‌ای, فرد غواص از مشاهدات خود در زیر آب یادداشت برداری می کند و یا برای تسریع کارء آن را برای فرد باتجربه‌ای در قایق می‌خواند. قایقران تعداد کشش‌ها و مختصات جغرافیایی را یادداشت می‌نماید. این روند چندین بار تکرار می‌شود تا سنگفرش‌های موردنظر بررسی شود. ۲- مسیر شناور به‌موازات خط ساحل و در دو عمق ۵-۴۳ و ‎۱۰-٩۹‏ متر انجام می‌شود. ۳- سرعت قایق باید ثابت بوده و بین ۳ الی ۵ کیلومتر در ساعت باشد. پارامترهایی مثل شرایط دریا و جریانات ۴- فرد مشاهده کننده در زیر آب یک پهنای ۱۰ تا ۱۲ متر را برحسب شفافیت آب در نظر گرفته و پراکندگی و فراوانی موجودات را به‌طور اجمالی بررسی و تخمین می‌زند. ۵- مسیر بررسی تحت تاثیر پارامترهایی مثل بادء جریانات دریایی و زاویه خورشید است. مسیر بررسی باید طوری استاندارد باشد تا نیازی به بررسی مجدد نباشد (1998 ,۸4۱110۲ 2۵ 132855 :1997 ..ا۵ ا2 دای ۳۳) . ۳-۱-۸-۶- روش ترانسکت خطی پس از یک بررسی اولیه توسط مانتا تو در اطراف مکان موردنظر به کمک شناور و اشنورکل, محدوده تراکم پوشسش مرجانی یا سنگفرش مرجانی مشخص و موقعیت جغرافیایی هر ایستگاه به‌وسیله دستگاه مختصات یاب جغرافیایی جهانی ردیابی و در برگه‌های مخصوص عملیات میدانی ثبت شود. سپس توسط عملیات غواصی ترانسکت‌های خطی (شکل ۱۹-۶) در ایستگاه‌هایی که دارای سنگفرش هستند در فاصله عمقی ۴ الی ‎٩‏ متر به‌موازات ساحل نصب و موجودات کفزی زیر ترانسکت طبق روش (2004) .2 ,۷۷1161۹0 ..ل ,1111 تا حد سانتی‌متر بررسی شود. ازآنجایی که پوشش مرجان‌ها در آب‌های خلیج‌فارس بیش‌تر و به‌طور عمده در فاصله عمقی ۵ تا ۱۰ متر قرار دارندء بررسی بیش‌تر در این فاصله عمقی انجام می‌شود. بدین منظور از ۳ الی ۵ ترانسکت خطی ۲۰ متر (درمجموع ۸۰ تا ۱۰۰ متر) در هر دامنه عمقی و در هر ایستگاه استفاده می‌شود. این اطلاعات به شرح ذیل است: مرجان‌های سخت (10]) که خود شامل مرجان‌های شاخ گوزنی (٩1ن)۸)»‏ مغزی (13) فویا (۳2۷) و توده‌ای (۳۵۲) مرجان‌های نرم 5)» مرجان‌های مرده (16). جلیک‌های مکرو و آهکی (۸1) و غیر زیستی‌ها شامل ماسه (5)» خرده و تکه‌های مرجانی ‎)]٩0(‏ اسفنج (5[7). صخره (-)]» سیلت ([5). جلبک شاخص مواد مغذی (1۸ل۷) و سایر موجودات (1) که شامل نرم‌تنان, آبفشانیان» شقایق‌های دریایی می‌شود. است. علاوه بر این» صفات عمومی زیست‌محیطی مرجان‌ها.ء گونه‌های مرجانی و سایر مشاهدات نیز به اطلاعات حاصل شده اضافه خواهد شد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - کفزیان ۹۸/۰/۰1 ۸۷ ۴-۱-۸-۶- کوادرات و فتوکوادرات استفاده از کوادرات و فتوکوادرات برای نمونه‌برداری تمامی شاخه‌های اکولوژی کاربرد دارد (19863 ,0۳618-5111[0)). برای ارزیابی سنگفرش‌های مرجانی, هر کورادرات معمولا دارای سطحی است که به‌صورت یکنواخت به یک شبکه ۱۰۰ قسمتی تقسیم شده است (هر کوادرات دارای ۴ ضلع است که به شبکه‌های *۵ ۱۰ * ۱۰ تقسیم‌شده است). هر بخشی از شبکه نشان‌دهنده ۱/ پوشش است. برای بررسی پوشش جلبک‌هاء اندازه کورادرات می‌تواند به 1*۶ ۰/۲۵ کاهش یابد. استفاده از فتوکوادرات برای بررسی مرجان‌ها و جلبک‌ها مفید است و اطلاعات دقیقی را درزمینه‌ی پوشش آن‌ها فراهم می‌آورد (2014 ..ا2 ۵1 11080۴۶5). کوادرات یک واحد مربع یا مستطیل شکل است که در آن موجودات شمرده شده و با درصدگیری (مثل جلبک‌ها) می‌شوند. ندازه مناسب کوادرات تابع اندازه و فراوانی مکانی موجودات در آن است. از تصویر برداری زیر آبی توسط دوربین دیجیتالی و فیلم‌برداری زیر آبی در برخی از ترانسکت‌ها و مرجان‌ها برای تکمیل‌تر شدن اطلاعات استفاده می‌شود. بدین طریق, تجزیه‌وتحلیل‌های بعدی نیز با سهولت بیش‌تری امکان‌پذیر است. مدت زمان عملیات غواصی باید در هر نوبت نمونه‌برداری, در برگه‌های از پیش آماده شده ثبت شود. برای تسریع در کار و مقایسه با روش ترانسکت خطی, در برخی ایستگاه‌ها از فن فتوکوادرات (شکل ۲۰-۶ و شکل ۲۱-۶) استفاده می‌شود تا در فرصت بعدی در صفحه نمایش کامپیوتر سنجش شوند (شکل ۲۲-۶). این روش به‌غیر از تسریع در کارء از دقت بیش‌تری نیز برخوردار است. تمامی اطلاعات جمع‌آوری شده در مورد مرجان‌ها به کمک سامانه اطلاعات جغرافیایی" و نرم‌افزار ۸۲015 مورد پردازش قرار می‌ گیرد. نقاط مطالعه شده و داده‌ها به نرم‌افزار موردنظر داده شده و نهایتا نقشه‌ای کلی از چگونگی پراکنش مرجان‌ها تهیه می‌شود. شکل ۱۹-۶- نحوه قرار گرفتن ترانسکت بر روی مرجان‌های سخت در بستر دریا 5٩اب‏ -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ و ۹/۰ راهنمای اند سم شکل ۲۰-۶- بررسی به روش فتوکوادرات از مرجان‌ها 9 7 ۹ ل ۲ ۰ ۰ - ۰ هه ی وخ اس ۵ ا ۰ یک .۰ نک ی نس ۴ ۱ ۹ : زا در سر ۹ َ ۰ 9 هم . ۰ سس بو و ۹ ۰ : [ 4 سر ۰ ۰ َ ۶ ۰ 2 ۹ " 5 ای ۰ ۱ ۰ ۰ ی 1" ۰ ضا ۰ َ ۰ ِ + لماش اه شکل ۲۱-۶- فتوکوادرات از مرجان‌ها وت -------- صفحهٔ بعد -------- غواصان در طول متر بالاتر از لایه زیر مواقع عملیات غواص ۱-۹-۶- شمارش ۱ با شنای دلخواه بدور ۹۸/۱/۰۱ شکل ۲۲-۶- پس از نصب تصویر فتوکوادرات در کامپیوتر فیان مرجانی ترانسکت در یک متری بالای متر نواری شنا می‌کنند و در فاصله ۲/۵ متری از ط ین (شکل ۲۳-۶ فراوانی گونه‌های شاخص را ثبت می‌کنند (جدول ۲-۶). این ۲ می‌شود. فراوانی گونه‌های شاخص بدون در نظر گرفتن اندازه بر روی یک صفحه ! ۲). گروه در شروع غواصی, یک نشانه ۲/۵ متری در زیر آب را مشاهده می‌کند تا : طح آب سنجش شود. نمونه‌برداری در فصول مختلف و با استفاده از ماسک و اس در مناطق کم‌عمق ۰ تا ۲ متری و یا عمیق‌تر ۴ الی ۸ متری در ایستگاه‌های م بصری سریع ماهیان مرجانی سریع در مناطقی قابل استفاده است که زمان و منابع لازم برای به‌دست آوردن اط استفاده از ترانسکت‌ها و یا نوار متری این روش را انجام می‌دهند. غواص‌ها بر ر زمان مشخصی شنا کرده و گونه‌های ماهی و فراوانی آن‌ها را یادداشت می‌کنند. ۸۹ رفین متر نواری و ۵ ار تا تمام شدن ۵۰ ستاندارد پادداشت این ترتیب مقیاس نورکل و در برخی للاعات جزئی (مانند ام می‌گیرد. غواصان وی سنگفرش‌های -------- صفحهٔ بعد -------- 1 ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای انداز هگیری مشخصه‌های زیست دربایی همچنین این روش برای آموزش غواصان برای به‌دست آوردن اطلاعاتی مانند (گونه‌های ماهی. فراوانی و طول آن‌ها) مفید است. از مزایای این روش می‌توان به ارزیابی منطقه وسیعی بدون از دست دادن زمان (برای ترانسکت‌های تکراری) اشاره کرد. این روش برای گونه‌هایی که بسیار متحرک و ترسو می‌باشند و ممکن است در هنگام نصب ترانسکت‌ها از منطقه فرار کنند. مناسب است. با توجه به تفاوت‌هایی مانند قدرت دید در زیرآب. مهارت غواص و توانایی وی احتمال جمع‌آوری اطلاعات مختلفی امکان پذیر است. به‌طورکلی روش شمارش بصری سریع در موارد خاصی مانند تفسیر الگوهای پراکندگی و فراوانی ماهی‌هایی که بر روی انواع مختلفی از سنگفرش‌های مرجانی می‌زیند کاربرد دارد. در این بررسی غواص‌ها بر روی شیب خارجی سنگفرش‌های مرجانی, به‌صورت زیگزاگی از سطح تا عمق ۱۳ متری و در ۵ متری هر سمت شنا و ماهی‌های مشاهده شده را یادداشت می‌کنند. ۲-۹-۶ انتخاب زیستگاه در هنگام ارزیابی‌ها و برنامه‌های پایش, ماهی‌های مرجانی و تمام انواع صخره‌های مرجانی منطقه مورد مطالعه قرار گیرند. لازم است لیستی از تمامی مرجان‌های موجود در منطقه تهیه شود که این اطلاعات ممکن است از تصاویر ماهواره‌ای و تجربیات گروه ارزیاب و اطلاعات قبلی حاصل شود. در مورد ارزیابی گونه‌های شاخص در زیستگاه‌ها (برخی ماهی‌های آکواریومی ساکن در زیستگاه‌های مسطح مرجان) یا بررسی رابطه بین زیستگاه و تراکم ماهی‌هاء لازم است زیستگاه‌های بیش‌تری موردمطالعه قرار گیرد. ۳-۹-۶ تخمین فراوانی ماهیان مرجانی برخی ماهی‌ها به صورت گروه‌های بسیار بزرگی هستند که در چنین حالتی برای غواص ناظر بدون تجربه. شمارش آن‌ها کار مشکلی است. شمارش کامل این ماهی‌هاء زمان‌بر است و احتمال عدم شمارش دیگر گونه‌ها وجود دارد. بنابراین برای شمارش آن‌ها از جداول لگاریتمی استفاده می‌شود (جدول ۲-۶). در این روش تعداد ماهی در یک گروه بر اساس گروه‌های فراوانی لگاریتمی تخمین زده می‌شود. به‌طوری‌که از کوچک‌ترین مقدار عددی برای گروه فراوانی به منظور نمایش گرافیکی نتایج تحقیق در روش گروه‌های فراوانی استفاده می‌شود. در هنگام آنالیز نتایج حاصل از این روش پیش از انجام کارهای آماری» رتبه‌های فراوانی با استفاده از میانگین رتبه فراوانی هر گروه به فراوانی تبدیل می‌شود. برای مثال رتبه فراوانی در گروه ۴ به فراوانی ۱۹ ماهی تبدیل می‌شود. به‌علاوه, شمارش ماهیان توسط شنا کردن به مدت ۵ دقیقه از مکان‌های مختلف سنگفرش مرجانی انجام می‌پذیرد و فراوانی و اسم گونه ماهیان در کاغذ زیر آبی که نام ماهیان مرجانی پیش از انجام عملیات غواصی در آن به‌چاپ رسیده است. ثبت می‌شود. در این روش ماهیان پنهان و ماهیان شبانه تخمین کم‌تری دارند. اما این نواقص برای همه سنگفرش‌ها صدق کرده و مقایسه میان سنگفرش‌ها را امکان‌پذیر می‌سازد. برای کاهش خطاء همیشه بهتر است نمونه‌برداری توسط یک فرد غواص انجام شود و غواص با فرد دیگری تعویض نشود. -------- صفحهٔ بعد -------- ی سم - کفزبان ‎٩۸/۱۰/۰۱ ۹ ۳ ۰ ۰ امه ۹ ۹ و۹ 3 1< ۱ ۹ / ۱ هک ۱ احه 9 1 عم ۱ ل ۰.۹ ۱ 5 ۳ ۱ اف ۱ راز« بز سیک ی ۱ 9 زر 1 اس ۷ 8 ا 2.5 ال 1 ۶*۹ ز.حا سا ای 1 ۰ سس :و ۱ اً ز ۳ ۴ ۰.۱ میست ۱ ِ کم ها :(۲ ۱ 8 ۱ ِ عی ۱ 9 هه ۰ 4 ۱ / 0 ۷ ۳ 1 او 0 اس سای ما رتم رپس ۳ ۰ ۱ م1 : | 11۷6۲ یس پا ۱ ۱ ی شن ۹ ۱ ۱ 2.5 رکرک ول ۸ کر 1 ری مه ۹یا ارگ پ ۹ ۹ ۳۹ ۹ ۵ ۱ ۰ ۳ میم از ۱ پا و7 ‎٩‏ ۳ ۱ شکل ۲۳-۶- شمابی از یک ترانسکت و نحوه شمارش ماهیان مرجانی توسط عملیات غواصی جدول ۲-۶- تعداد ماهی‌ها در گروه‌های فراوانی بر اساس لگاریتم ۴ رتبه فراوانی ۰ فراوانی : ۹ ره 1 ۳ اش ۴۰ :۱۹ مه سک من له ید ان , والسن, که سول ۳ ۸۳ ی ۰ ار 4 ۳21 ی ۹ که ۹ او ۱ / ۸ مد ۹ ی سس هه ۱ ی چ۸ ۷.۴ ۱ شکل ۲۴-۶- نحوه ثبت اطلاعات ماهی در زبر دریا ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰( ۲‏ راهنمای انداز هگیری مشخصه‌های زیست دریایی ۴-۹-۶- سامانه‌های وبدئوبی در زیر دریا برای بررسی مرجان‌ها و ماهیان مرجانی فیلم‌برداری برای ثبت ظاهری زیستگاه‌ها و بازرسی از وضعیت لوله‌ها یا کابل‌های موجود در بستر بسیار مفید است. با فیلم‌برداری در یک سمت (در جهت یک ترانسکت خطی) اطلاعات مفیدی از یک ایستگاه ثبت می‌شود. سامانه‌های ویدئویی تصویر بهتری را از دوربین‌های عکاسی در نور کم فراهم می‌کنند. ۱-۴-۹-۶ ابزار موردنیاز - دوربین فیلم‌برداری - قفسه دوربین - فلاش دوربین - کابل برق سیار در صورت نیاز - شناور و قایقران - ۲ نفر برای همکاری - عمق‌سنج - عمق‌سنج توسط کامپیوتر مچی غواصی - نصب کلوز آپ در صورت نیاز برای شناسایی برخی گونه‌ها - نصب لیزر برای نشان دادن اندازه مرجع - نصب حسگر اضافه برای سنجش اکسیژن محلول - سامانه موقعیت‌یاب جهانی - شارژر باطری - کنترل از راه دور برای دوربین - دو دست کامل وسایل غواصی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم - کفزیان ۹۸/۱۰/۰۱ ۹۳ - صفحه‌نمایش بزرگ در آزمایشگاه - کامپیوتر با پخش‌کننده 0۷7 ۲-۴-۹-۶- روش کار ۱- مکان موردنظر را با استفاده از سامانه موقعیت‌یاب جهانی یا اطلاعات قبلی از توپوگرافی سنگفرش مرجانی مشخص کنید با رسیدن به موقعیت مورد نظر غواص اسنورکل ابتدای ترانسکت خطی اول را توسط بویه شناور با طناب ۳۰ متری متصل به یک وزنه مشخص می‌کند. سپس شناور در محلی لنگر می‌اندازد که خسارتی به ترانسکت اول نزند و اگر غواصان برای شمارش ماهیان وارد شوندء موجب فرار ماهیان نگردند. ۲- چهار غواص وارد آب شده و غواص مراقب در قایق می‌ماند. غواص اول که کار شمارش ماهی را انجام می‌دهد مجهز به یک تخته یادداشت زیر آبی . مداد و فرم عملیاتی ضد آب است. غواص دوم متر پلاستیکی ۵۰ متری را در بستر پهن می‌کند. غواص سوم مجهز به دوربین فیلم‌برداری, مدادء تخته یادداشت زیر آب و دفترچه است. زیرآبی است. ۳ در آغاز ترانسکت اول, غواص اول با حمل میله‌ای صلیب‌شکل در امتداد ترانسکت خطی ۵۰ متر و به ۲/۵ متر در هر جهت از ترانسکت شنا کرده و به شمارش ماهیان می‌پردازد. ۳- پس از طی مدت ۱۵ دقیقه. غواص دوم متر پلاستیکی ۵۰ متری را در بستر مستقر می‌کند. ۵ ۵ الی ۱۵ دقیقه بعد. غواص محقق جانوران کفزی مشل ستاره دریایی. شکم پا۲ و جانداران دیگر را ثبت می‌نماید (1996 ,۸/۱۱10 200 5ف132) و غواص چهارم پشت سر غواص محقق به فیلم‌برداری می‌پردازد. ۶ پس از تکمیل ۵ ترانسکت ۵۰ * ۵ متری توسط غواص شمارشگر ماهی» وی به ابتدای ترانسکت بازگشته و ماهیان ۳۵۱۳۱۵20۲1۲1۵ را شمارش می‌نماید. ۷- پس از تکمیل پنجمین ترانسکت. غواص محقق با جمع‌آوری متر پلاستیکی به ابتدای ترانسکت بازمی‌گردد. در طی این مدت. غواص فیلم‌بردار از موجودات کفزی فیلم‌برداری کرده و اطلاعاتی را که با فیلم‌برداری غیرممکن ۸- پس از اتمام عملیات فوق, غواصان به ابتدای ترانسکت بر گشته و از آب خارج می‌شوند. 0 -[ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ ۹.۹/1 راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست دربایی الف- ثبت اطلاعات ویدئویی ۱- اطلاعات ترانسکت را که شامل نام سنگفرش مرجانی, تاریخ. شماره سایت. شماره ترانسکت و نام فرد ثبت‌کننده است باید در فرم عملیاتی ثبت نمود. ۲۳- در سمت راست جدول, شناسه زمان ثبت می‌شود (01 ,00 ,11). ۳- دکمه روشن را در دوربین فشار داده و اطلاعات ویدئو در فرم صحرایی ثبت شود. ب- ترانسکت ۱- باید دوربین در فاصله ۵۰ سانتی‌متر از بستر نگه داشته شود. سپس (شکل ۲۵-۶) دکمه فوکوس را زده تا فاصله کانونی بین ۰/۵ الی ۱ متر لحاظ شود. ۲- مدت زمانی که در منظره یاب مشاهده می‌شود. ثبت شود. ج- سرعت ویدئو متفاوت تنها با تمرین حاصل می‌شود. 19 3 وا 2 زر ۳ ی مر 7/7 ۹ ۰ .۰ سع.. ۹ ین ۰ ۰ را 1 1 1 ۹ ْ تا ۲۱۶ ۰ ۹ و ی وم // ۰ 1 و ی ی ۵ : ۰ ۸ ۳ ده ی هه 0 ۹ پاک ۳ :4 ‌ یه ( وا هرن 5 1۱۸ 1 م/ 7 ی سور رزیت نویه پا بو شکل ۲۵-۶- نحوه عملکرد ویدئو ترانسکت در بستر مرجانی ی ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۷ فررسی زر و مذدی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هفنم - بررسی جزر و مدی ۱-۷- بررسی جزر و مدی به دلیل آنکه رشد و رویش بهتر است زمان نمونه‌برداری در گشت مقدماتی برحسب جنس ایستگاه‌ها توسط دستگاه مختم جزر و مدی به‌وضوح مشاهده و به منظور نمونه‌برداری» از رو (1990 ...اه 21 در هر ایستگاه اس سطح مقطع * ۱۳ ۵ در امت میانی و تحتانی)» کوادرات‌هایی به‌غیراز تسریع در کارء از دقت ب 1 ۵ سنجش خواهد شد.. ۹۸/۱۰/۰۱ جلیک‌ها و بی‌مهرگانی که از جلیک‌ها تغذیه می‌کنند در ذ فصل بهار برگزیده شود. بررسی به‌طور کمی در نواحی سا بستر 9 نوع ساحل (دهانه‌ای و دماغه‌ای) برگزیده و سیس ۱ بات‌یاب جغرافیایی ثبت شود. نمونه‌برداری در موقع جزر ز ش کوادرات‌های تصادفی 13277۵11 :19854 ,281۳16-۳۵9) :6 تفاده می‌شود به‌گونه‌ای که با شرایط منطقه سازگار باشد. بد اد ترانسکت خطی (شکل ۱-۷) استفاده می‌شود و در هراب کل ۲-۷) نیز استفاده نمود تا در فرصت بعدی در صفحه کاه بش‌تری نیز برخوردار است. در این روش» میزان پوشش - لیکن فراوانی جانوران به‌استثنای زئوانتیدها در مترمربع قابل را هو ۷ص ناموت7 شکل ۱-۷- نمونه‌برداری در متاطق جزر و مدی ۹۷ صل بهار به حداکثر می‌رسد. باد انجام می‌شود تا ساختارهای 71 ,5ع6 01121[ 200 ۱0۵04۵۳1؟5) ین منظورء از یک کوادرات به از نواحی جزر و مدی (فوقانی, ر کارء در برخی ایستگاه‌ها از جلیک‌ها به‌صورت درصد در -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ ۹۹/1/1 راهنمای انداز ه‌گیری مشخصه‌های زیست دریایی ۰ ۷ ۰ ۰ 4 7 ی ی او ۹ تم ۰ دیس ی ۰ : 2 ۰ ۳ اوح ۹ وا کر و مت ۲ 2 شکل ۲-۷- تکنیک فتوکوادرات تصادفی برای شمارش سریع موجودات جزر و مدی ۲-۷- مراحل انجام نقشه‌برداری برای بررسی نیمرخ ساحلی موجودات کفزی برای تولید نیمرخ‌های ساحلی از دستگاه‌های مختلفی استفاده می‌شود. به عنوان نمونه توتال استیشن 1۳407 1۵122 نمونه‌ای از این دستگاه‌ها است که در این عملیات استفاده می‌شود (شکل ۲-۷). همچنین برای تعیین مختصات جهانی از نسبت به شمال, نقطه‌ای دیگر به‌عنوان نقطه نشانه و بافاصله‌ای در حدود ۱۰۰ متر با نقطه پایه و در مکانی مشخص انتخاب و مختصات آن نیز با موقعیت‌یاب جهانی برداشت می‌شود. در ادامه با استقرار از دستگاه بر روی نقطه پایه و قراول‌روی به نقطه نشانه و همچنین صفر-صفر کردن دستگاه, نقاط نیمرخ برداشت می‌شود. درنهایت با پیاده کردن این امتداد بر روی نقشه تمامی نقاط نیمرخ دارای مختصات. جهانی می‌شود. اطلاعات توصیفی مربوط به هر نیمرخ را (جنس بسترء تاریخ و ساعت مشاهده) باید به آن الصاق نمود. در این راستاء سعی می‌شود تا انواع سواحل ازنظر جنس بستر و شکل برای برداشت نیمرخ مدنظر قرار گیرد. یک نمونه از این نیمرخ‌ها در شکل (۴-۷) که مربوط به منطقه صفین است در نرم‌افزار اکسل" تهیه‌شده به تصویر آمده است. |- ۳۳۰۵| -------- صفحهٔ بعد -------- 0 ۱ هی ۱ ای سع2 کی 5 ۱ ن ۱ ۰ شکل ۳-۷- برداشت نیمرخ طولی با استفاده از دستگاه توتال استیشن و رفلکتور ۳۲۵۵ ۲1اه ۹0 160 140 ۱20 00 80 00 40 20 0 ی خی 7 0 سس 2 1 رها ۱ سا ْ. 7 ی ول 1 1 ۱ 15 را 2 [1 شکل ۴-۷- نیمرخ تهیه‌شده در نرم‌افزار اکسل (منطقه صفین) ساختارهای بستر یا اجتماعات مشابه مرزبندی شود. اطلاعات حاصل از گرب. مشاهدات غواصان و سایر عملیات میدانی به منظور توصیف زیستگاه‌ها و رنگ‌های مناسب برای به تصویر درآوردن زیستگاه‌ها در مقیاس‌های متفاوت به کار می‌رود. نقشه‌های تولیدشده توسط این روش‌ه در معرض خطای مختصات جغرافیایی قرار دارند. دقت نقشه نزهایی تابع دامنه پارامترهایی همانند دقت سیستم ناوبری, زمان» تاثیرات جوی و غیره است. شایان‌ذکر است. دقت مختصات کشیده شده -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مطالعات مو لکو نی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم - مطالعات مولکولی ۹۸/۱۰/۰۱ ۳ ۱-۸ مقدمه روش‌های مولکولی به خصوص مطالعات فیلوژنتیکی,» به منظور تکمیل و تایید نتایج حاصل از مطالعات مورفولوژیکی بسیار مفید و موثر است (2010 ..[2 ۵1 32(12]). از مار کرهای ژنتیکی مولکولی برای شناسایی گونه‌ها در زمانی که شباهت‌های مورفولوژیکی بسیاری بین آن‌ها وجود دارد. استفاده می‌شود. ۸ میتوکندریایی یکی از مار کرهای عملی در علوم شبلاتی. حفاظتی و مدیریتی است ( 20 1۳۵0۷۶۱۹۱ 4 ,00۳65 200 با :2003 منعاانب) 200 فسوا0 :2002 موباوا0 200 نعاانب :1987 ,90۵ 12608). در سال‌های اخیر. مشخص شدن این مطلب که میتوکندری‌ها و اندامک‌های دیگر سلول می‌توانند درجاتی از استقلال را داشته باشند موجب آغاز مرحله کاملا جدیدی در مطالعه این اندامک‌ها شده است. میتوکندری اندامک نیمه‌خودکاری است. زیرا واجد یک 1701۸ به وزن مولکولی ۱۰ به توان ۷ کیلو دالتون است که در حدود ده کپی از آن در میتوکندری وجود دارد. در بسیاری از گونه‌های بررسی شده. 10۳1۸ میتوکندری (1۸11۳۸) طول ثابتی حدود ۵ میکرومتر دارد. از واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز یا ‎۳-٩‏ برای تکثیر دو ژن آ00 و ۲۸۸ 265 استفاده می‌شود. تکثیر ژزن 265 با استفاده از آغا زگرهای (8220۳80102280117222101-31-*5) [۸۵-1]285-2 و ( 120-31 2011222222220280 222-"5) 85-1078 ۸۵-112 (2010 ,.اه ۵1 172(12۵) انجام می‌شود. ۳-۸ مزایای استفاده از ژنوم میتوکندری از دلایل موردتوجه قرار گرفتن ژنوم میتوکندری به‌عنوان نشانگر ژنتیکی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: ۱- میتوکندری که در تمامی رده‌های جانوری موجود است نقش و خصوصیات مشابهی را در تمامی جانوران بر عهده دارد. ۲- ژنوم میتوکندری ازنظر ساختار و عملکرد در مقایسه با نوم هسته ساده‌تر است. ۳- برخلاف ژنوم هسته. عناصر ژنوم میتوکندری در هنگام میوز دچار نوترکیبی" نمی‌شود (1989 ..ا۵ 61 51010). گزارش شده است (1997 ,[71[10126)-11672۷۵111). ۵- نرخ تکامل ژنوم میتوکندری در پستانداران ۵ تا ۱۰ برابر سریع‌تر از بخش مشابه در ژزنوم هسته است. ۶- اندازه‌گیری تفاوت ژنتیکی بین جمعیت‌ها مزیت بزرگ تحلیل‌های 1112۳1۸ است. این مزیت به دلیل توارث 1-0 2- 04 3- ۱1۷۶۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ «۴‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی مادری و نرخ سریع تکامل است (1994 ..[2 61 128 -)). ۷- 11111۸ حاوی اطلاعاتی است که در نشانگرهای هسته‌ای نمی‌تواند نگهداری شود (21.1994 ۵1 12(8-)). ۸- گمان می‌رود ژنوم میتوکندری ترمیم و همانندسازی را با دفت کم‌تری نسبت به ژنوم هسته انجام دهد (2005 .اه اع [ع۱/120). ٩‏ ژنوم میتوکندری تداخل شناخته شده‌ای با محیط ندارد. به‌طوری‌که ظاهرا تنوع ژنتیکی بین افراد درواقع بازتابی از وجود جدایی تولیدمثلی است (2005 ..[2 61 ((ع۷120). ۰-یکی از ژن‌های میتوکندریایی ژن [0-) است که با داشتن ۳۲۱۳۱۵۲ [101۷۵۲۹۵] در مطالعات فیلوژنتیکی نسبت به دیگر ژن‌های میتوکندری بیش‌تر استفاده شده است :1997 ]۲10۷11 200 7۳208 :1994 ,.ل2 ۵1 ۳۵۱۵۲) ۰( ...له 61 ۲100671 ۱-۱-۸ ابزار موردنیاز در شکل (۱-۸)» برخی از ابزار موردنیاز نشان داده شده است. - الکل اتیلیک - میکروتیوب - گریز از مرکز (شکل ۲-۸) - همزن برقی (شکل ۳۲-۸) - دستگاه ۳۳1 (شکل ۴-۸) - دستگاه الکتروفورز (شکل ۵-۸) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم - مطالعات مولکولی ۹۸/۰/۰1 سس ۶ یسح ۱7۶ ۸7 9 7 اض که سا ۹ ۱ ۳ 5 6 ّ ۸ و۱ شید پاس ی وس سس 8 1 ی ۹۹۳۵ و ۱۹۱/۳ ایهم ی او وه ‎٩‏ امس ۱ ۱ ِ . رها ۱ شکل ۱-۸- ابزار مورد نیاز یی سی 42 / ۱ ۱ ۸ و ار 11۸ ی یا یا 7 | ما ۳ ۳ ۱ 2:9 رن ُ ود رگ مه / 14 زر ال 1 ۹ ی ۱ ۱ بان 7 ۱ / ۱ رن ار ۳ چا ج ی 5 جیهم یی ی ۳ سا // ۱۲۸۱۱۶ سم مک دک ال 1 79 سس سس ۰ ۳ اظ سر ۳۳ 9 ۳ ین ِ ای ی ار "میج ۰ شکل ۳-۸- همزن برقی ۵ و -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست دربایی هه ۰ ۹ ۳ 9 ٍ که و ْ ۱ ۷ ی روا )۲ و ی شکل ۴-۸- دستگاه ۲۳۲1 ۱ 7 ۹ 7 ۱ ر ۱ 1 ٩ ْ ِ‏ امش ِْ 1 1 [5 م ما / 15 شکل ۵-۸- دستگاه الکتروفورز ۱-۲-۸- نمونه‌برداری برای انجام آنالیزهای مولکولی, بخش‌های موردنظر (گناد عروس دریایی و یا بازوهای دهانی آن) از جانور جدا و بر ۱۳۹0( تثبیت شده و به آزمایشگاه منتقا شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم - مطالعات مولکولی ۹۸/۱۰/۰۱ ۷ ۲-۲-۸ استخراج ۸ برنامه به کار گرفته شده در دستگاه ۳۲ برای ژن آ0-) عبارت است از مرحله واسرشت سازی اولیه به مدت ۱۲۰ ثانیه در حرارت ‎٩۹۴‏ درجه سانتی‌گراد»ء سپس ۳۵ چرخه که شامل واسرشتگی در دمای ۹۴ درجه سانتی‌گراد برای ۴۵ تانیهء اتصال آغاز گرها در ۴۸ درجه برای ۶۰ ثانیه. بسط در ۷۲ درجه برای ‎٩۰‏ ثانیه و بسط نهایی در ۷۲ درجه برای ۰ تثانیه است. درنهایت محصول به‌دست‌آمده در ۴ درجه سانتی‌گراد نگهداری شود. تکثیر ژن 20 با اس‌تفاده از آغا زگرهصای (31-ع51-0810220222102122282121188222) 1601490 و (2-3ع16 82218200222222 12220116282- ۰ 5) 1002198] انجام می‌شود (1994 ..ا2 ۵1 ۳۵111۵۲). برنامه به کار گرفته شده در ۹( برای ژن 5 ۲۸ عبارت است از مرحله واسرشت سازی اولیه به مدت ۸ دقیقه در حرارت ۹۴ درجه سانتی‌گراد. ۲ دقیقه در ‎۴۹٩‏ درجه سانتی‌گراد. ۲ دقیقه در ۷۲ درجه سانتی‌گراد. ۴ دقیقه در ۹۴ درجه سانتی‌ گراد. دو دقیقه در ۵۰ درجه سانتی گراد.۲ دقیقه در ۷۲ درجه سانتی‌گراد و سپس ۲۳ چرخه که شامل واسرشتگی در دمای ۹۴ درجه سانتی گراد برای ۴۵ ثانیه, اتصال آغاز گرها در ۴۵ درجه برای ۵۱ ثانیه. بسط در ۷۳۲ درجه برای ۶۰ ثانیه و بسط نهایی در ۲ درجه برای ۱۰ دقیقه است. درنهایت محصول به‌دست‌آمده در ۴ درجه‌ی سانتی‌گراد نگهداری خواهد شد. کیفیت محصولات ۳۳14 هر دو ژن بر روی ژل آگارز ۱( بررسی می‌شود (11110://۷/۷۷۷۷/۰11120۳08611.60113). ۱-۲-۲-۸ مراحل استخراج 1۱71۸ برای استخراج ۳۸] از پروتکل استاندارد فنول-کلروفرم استفاده می‌شود. مراحل استخراج به شرح ذیل است: ۱(- نمونه‌ها پیش از استخراج در دمای اتاق به منظور خشک شدن الکل آن قرار داده شود. ۲- مقداری از نمونه به میکروتیوب‌های شماره‌گذاری شده با حجم |1۳ ۲ ریخته شود (شکل ۶-۸). ۳- برابر حجم نمونه تامپون لیز درون لوله‌ها ریخته و ۱۵ تا ۲۰ میکرو لیتر پروتئیناز ۲ به آن اضافه شود. ۴- نمونه‌ها به مدت ۲ ساعت در حمام خشک با دمای ۵۵ درجه سانتی گراد تفریخ می‌شود. ۵- نمونه‌ها به مدت ۲۴ ساعت در دمای ۶۰ درجه سانتی‌گراد درون گرم‌کن نگهداری شود. ۶ ۲۵۰ میکرولیتر فنول و ۲۵۰ میکرولیتر کروفرم ایزو امیل الکل به نمونه‌ها اضافه می‌شود. ۷- نمونه‌ها به مدت ۱۵ دقیقه در همزن قرار داده شود. ۸- نمونه‌ها به مدت ۱۵ دقیقه در دستگاه گریز از مرکز با دور ۱۳۰۰۰ قرار داده شود. ۹- پس‌ازان فاز رویی به میکروتیوب‌های جدید منتقل شده و هم‌حجم آن کلروفرم ایزو امیل الکل به آن اضافه می‌شود. ۸ -| 3 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱.۸ ۹۸/۱۰/۰۱ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیست دریایی ۰-نمونه‌ها مجددا به مدت ۱۵ دقیقه در همزن قرار داده شود. ۱-در این مرحله مجددا نمونه‌ها به مدت ۱۵ دقیقه در دستگاه گریز از مرکز با دور ۱۲۰۰۰ قرار داده می‌شود. ۲۳-مجددا فاز رویی به میکرو تیوب‌های جدید انتقال داده شده و این بار دو برابر حجم اتانول مطلق سرد اضافه شود. در این مرحله هاله شیری رنگ 1۳۸ دیده می‌شود. ۳-نمونه‌ها به مدت ۵ دقیقه در دستگاه سانتریفیوژ با دور ۷۰۰۰ قرار داده شود. ۴-محلول رویی دور ریخته و ۵۰۰ میکرو لیتر الکل ۷۰/ به آن‌ها اضافه شود. ۵-مجددا نمونه‌ها به مدت ۵ دقیقه در دستگاه گریز از مرکز با دور ۷۰۰۰ قرار داده شود. ۶-الکل رویی دور ریخته می‌شود و میکرو تیوب‌های حاوی 10۸ در دمای اتاق قرار گیرد. ۷-سپس, ۴۰ الی ۷۰ میکرو لیتر محلول ]1 (۱۸) به میکروتیوب‌ها اضافه شود و برای حل شدن رسوب 1001۸ نمونه‌ها در دمای ۰ ۲- درجه سانتی‌گراد قرار گیرد. شکل ۶-۸- آماده‌سازی در میکرو تیوب ۲-۲-۲-۸ مراحل ۱۳۲ ۱- به منظور انجام ۳21 به 101۸ استخراج شده., آب مقطر استریل, محلول 3/1۷ 1128107 و ۳۵۳۷۷/۵۲۵ ۳۳1۵۲ و 7 ۳۵۷۵۲۹۵[ اضافه می‌شود. ۲- محلول حاصل در داخل دستگاه :)۳ قرارداده و بر اساس مقالات مشابه برنامه موردنیاز شامل زمان و تعداد واکنش‌های پی‌سی ار به دستگاه داده شود. |- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل هشتم - مطالعات مولکولی ۹۸/۰/۰1 ۹ ۳- پس از پایان کار دستگاه نمونه‌ها خارج و برای بررسی کیفیت 0۸(] تکثیر شده» بر روی ژل آگارز در دستگاه الکتروفورز نشان داده شود. حرکت آن‌ها بر روی ژل بر اساس وزن مولکولی است. درصد ژل اگارز بسته به سایز باند ژن مربوطه متفاوت است. ۴- با استفاده از دستگاه ۷ل] از ژل عکس‌برداری شود (شکل ۷-۸)» زیرا رنگ موجود در محلول ۲11۷ ۸12816۲ که پیش از ۳۲۱۹ به نمونه‌ها اضافه‌شده توسط اشعه 7۷] قابل مشاهده است. ۵- پس از تایید کیفیت ل؛ لات ۳۲13 به منظور انحام ترتیب‌دهی به آزمایشگاه‌ها ط فرستاده شود. وس رق طوبرم ی را هب یهد‌بینرت ماجنار : وصحم »لزر را سپ شکل ۷-۸- تصویر ژل کلیه مراحل فوق به‌طور خلاصه در شکل (۸-۸) نشان داده شده است: 1-8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ره مد ۵ راهنمای اندازه‌گیری مشخصه ۵ 976 000/۵ 0 ااها0ع) ۳۵۱۷۲۵۲۵5۵ اقلا 1۱۵11۵۵زام ۸۲۳ 0۸ ۸ ۳۸۳۵۵۴۲ اغ 13/0 000121885 ۲۳۲۵ 0ص اامدغ ۴ م۳ , !امه هد ماع راومه 0۸ گم 11۱۱۱۱۱۱۱118111۱ 117 و (۲۳۶ 5 ۱۵ ها 7/7 - ۵و رام وه واط‌های. اد۸ ۲ دم 3 9 آقه ۲ غا ۳۶۲۵ ۱۵0ا مد ۳ از و ود دک 0 ۱3۲ ۲۵ راه عل ۵ا 95*0 ۵ ۱ 2 ی [ ورن ۵ 0۲۱۳۵۲۶ کواله 37*0 ۵ا ۴ ۱۵۵۵۲۱۵۲۱۵۱۳ فحال ۲۲ "۷ 0/۵ آعق رها ۱۵ که ۵۳۵ 0و ا ۱ ۹ ال سر ۹ 7 00۲0۱۵۲۵۲۱20۷ 05 ۵0اه شکه ۵۷ ۷امم 720 برا* 72 ۵ا هام۱ ۷۳۳۵۵ ۰ ۲ ۳ 5 ۱1۹۲۱ 31130085 ,۵۵ و۹ ۹ ۵11۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۲۱ 777 وت اوعد شلا) غود 9 77 اس یه ۹ له ۹ ی , ۷۳ ۹ ۹ 06۲۸7۴ ای ۱ 0۸ ۰ رک سح 5 ۶ یه ۸ سبه 1 ۲۷۱۹۲۲۲۳۹۲۷۱۲۲ ۱ 20۵۱۱۳۵۹ 5۹ یه ۹ ۷ 5 0 مر 111111۹ ۸ /۸۴۷ ۰ ۷۶ ۸ ٩76۸۸0۹5 7‏ چم اد ۳ ۷ 11111۱ ۱ 5 99 ۵اور0 داعت 5/۱۳ 0 دمم 5 اد 8غا000 آلان! ۵ عااناکت] 04۵ هو 0۸ هو بو 3 .وا۳ ۵هو و مورک 0۸ همررو5 شکل ۸-۸- مراحل ۳214 (تکثیر 1081۸ با استفاده از واکنش زنجیره‌ای پلیمراز) ای زیست در -------- صفحهٔ بعد -------- دستگاه انداز هگیری تولید اولیه -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۱- دستگاه اندازهگیری نولید اولیه ۹۸/۱۰/۰۱ ۱۳ اینکوباتر 10135 دستگاه دیگری ساخت شرکت هیدروبیوز (شکل پ.۱-۱) است که برای سنجش تولید اولیه به کار می‌رود. این دستگاه از تانک پلکسی گلاس شفاف تشکیل شده است که در آن ۱۳ بطری آزمایشگاهی تعبیه شده است. روش ب‌ه‌کاررفتشه ۵ نام دارد که بر مبنای جذب رادیواکتیو 8 ایزوتوپ کرین اس‌توار است (51061320-31161860,1952). ایزوتوپ ۱*۳ که در زی‌توده جلبکی ادغام شده, در یک شمارشگر مایع سنتیلاسیون خوانده می‌شود. شکل پ.۱-۱- اینکوباتور 10135 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- نیو سب ۲ فهرست وازگان -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲- فهرست واژگان ۹۹/۰ ۱۷ ۸ دستگاه اتوکلاو (برای فرآیند استریل کردن) یداه ها کفزیان ۳105 بیومس (زی توده) 6055( محفظه بوخنر |1۵ ۵۲ ع7] قیف بوخنر 601 70800۷6] 8۵ کالیبره کردن (واسنجی) 01010 سانتریفیوژ (گریز از مرکر) 0 کلروفیل یا سبزینه [[بو 010۲۵۵ زاویه سنج 0( کو کولیتوفورها (گیاهان تک سلولی پلانکتونی توسط پلیت‌های آهکی احاطه شده‌اند) ۲0۵۵1106 باگت (بخش انتهایی تور که در آن پلانکتون جمع می‌شود) ۲00-40 مغزه گیر 07 )1 دسیکاتور 07( مدیریت حفاظت از داده‌ها 1 0۳01001100 1212 دتریتوس (مواد آلی پوسیده) 10115 دی آن ای 12۸ لایروب 11 0 دستگاه الکتروفورز ۳100/05 ۲ صافی کردن ۳01 فلومتر ۳۳۳0 فلورسنج نوری ۳0 -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۸‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی ۲ سامانه اطلاعات مکانی (سامانه موقعیت‌یاب جهانی) 015 گرب (نمونه‌بردار رسوب) (و[ یه 6 ۱ انکوباسیون یا تفریخ 11۳0 میکروسکوپ معکوس 6 ]1۱۷۲ 1 منی فلد ۷010 وزنه رها کننده ۷۳0 کفزیان میو فونا نان ری ۵ |۸۷ نوستون (پلانکتونهای نزدیک به سطح دریا) ۳0 نانوپلانکتون (فیتوپلانکتون‌های ریز با اندازه ۲ تا ۲۰ میکرومتر) وداک رانا( ره ندیه بطری نیسکین 6[ مدز ۸ ۳ فیتوپلانکتون (پلانکتون گیاهی) رک 0( ۵ دستگاه پی سی ار (واکنش زنجیره‌ای پلیمراز) اه پیکوپلانکتون (پلانکتون‌های ریز با اندازه ۰/۲ تا ۲ میکرومتر) اورد ای را( رده پلانکتون (شناورزی) 1۳110 دستگاه ثبت پلانکتونی 1۲1310 1 روزت یا خوشه 1011 ۹ ته نشین شدن 0 شگل |51 تخته شاسی زیر دریایی 5110 -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست ۲- فهرست واژگان ۹۹/۰ ‎٩ تقسیم گر 5000 پیپت استمپل 16 510016 7 زئوپلانکتون (پلانکتون جانوری) 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع ومراجع ‎٩۸/۱۰/۰۱‏ )۱۳ منابع و مراجع ۳۷۵ ۸:۲۵ ۷۷/2310216۲ 200 ۷۷/۵10۲ 0۲ ۳۳۵۳۱۵10۵ ۵ط) 1۵۶ ۱005 513004370 ,(1998) ۸۲۲۸ 1 5-۰ 0-97553-23 .50| ۳۵110۰ 2016 21100 نممکک۸ ناه سا ,1137-۸561610 ,.۸.ل ۳۵۲۵7-02612 مها بفع26 ۳۵۳۵۵072-0 مش ,۹۱7-۸010 ۵۰ معا م۸ 2 23 1 16۵10065 1۵۲16 1۳۵-11۷1۵ ام 211605 1001۷0۹1 ,(2009) ۷۷۰ ,100306 ۵ ,۷:1۳ 79-1۰ 00.1 ,85 500066 ۲[ع 5۳ 200 آهاعم0) ,۳۹۵۵۳۵۵۰ هگ 2100620 ,م06 :02۷ 1۳۵۵۱۵ 6 ,69 611۷118[ 211006 ۵ بوانهه!ا ۳ ,(2010) ۱.۲۰ 103500 ,۵۲یا مقحاچهظ 3 200 ۵۳۳۵۱0۵۷ |0۵ عطا ۵ 6۷۵۱۱1۵۵ 65 2ا که 0000 ,(26 10196060۹ تحار یک 9-۰ 00.24 ,219 11610 ابا 810102 7000120610۰ 05 0121ع اه وعمام 1 01۵۰ آ0 اک02ه 506۳۵ 36 0 5065 وا ۵ط) اه وهی آهنعمامه م۸ ,(1984) سا م۲8۵۵ 4 6 1۳0012 ,(2362) ۴۳۸۵-0503-62-09 0۵۵ مغ ۳۳۵۵۵ مععک اهممن۵ط 10۳۲ ما )| روط 40 100۲۶ فعع5 ۲۵10۳۵۱ 10۳۳ ,1986 ,۳۳ 0۳۱۹/۳/۲ /001]] که 00ع0۳4ه) انصنا ماعمععیعها ٩0165 30. 71. 14 (۰ ۷7 1۳۵1۵ 1136 ۹1۵8 ۹۳۷۵۹5 0۲۵ 200 5131150 00-01-1305 ,(1996) بط با ,60| ۱۸:1 بکا 0 ,که 5 ۶ ۲0 50۳ اعمطا ۵۳۳۵۲ 062 عطا ۵۲ ۱0۵0۵۵ 2-0 ما بکع و1۳ هی ما5 200 ۰ 33 ,50060066 ۷/1216 آ0 1۹6 ۸۳۵1120 ۵ ۱۷1266۳5 1۵7 ۱/0100 01۲ ۸11211005 200 کعلزاع 0 هام۳۵ ۳ ,(2002) ۰[ ,و0100 ,۷ بنعاانب 6 ۳ 0۵1[ 15 60661165 ۳۵۵۵1۵00 ۳۵۵ کم کعام۳۵ 1-8 هام۸0 هه دع ۳۹ 145-1۰ .00 ,2 ,5616665 ۸02116 200 ۲۹۳۳6۹ 5[ 1۳36 1۵ ۳۵۵110 ۵۳۱۵ ۳۳۸۷۵۵1۵0 ,(2014) ۸.۳ ,۴۱060 ایک ۳۵۵۵۳ تال ما0 سل 2477-0۰ .00 با 1 فعع ند عمط مدمه آهاقدمه ع دام ی 40 600۱8 01۲ ۳۵۷1۵۷ 2 :02100600102۷ 200 جعمامه [۳۵ا 1۵۳۵۵ عنطاصج ,ر79فل 0 بط مکقاع 1۵ س (.005) .۸ بل ,8۵۵5 مت مها ,فقای 10 بش۸ ۵ بکقتاظ 1 ۷۷/۰ 0ع0ظ با با ,1008 بدا 1161005 ۱۷16۳۵10۰ 200 کادزع ۳۵101010 ۳۵۵۵۵۳۵۵۶ او مک وعمامعمعاهم هه جعمامه ۳۹۵۲۵۵۱۳۵۱ 21-۰ .00 ۲10۹10۰ ,6 .]۷۵ غامد 00۹6 5۳۵۳ 5۰ ۱۷10106 [ 110۵10۵ 1۵۳ [ ۱/120۵ نگ ب,(1997) ۷۰ ,هط بت ,۷۷:10 یگ بحاقاای ۳ 9 ۰ .00 :۸۹1۳۵118۵ ,10۹۷6 .31/250 1.1 م۸ :3550 16100 :3 1۹10 ,1۳ جشخط ال ات0۳ هلا ‎٩‏ 360300 ۷100۵0 ۹۷۷/8461996 ,کلمطاع ۳۲۸ -10 .۰ 6۷15100 ,۳۵1۸1100 ]۳۸۹۵۲ انا 4 1 163106 110131100 5227 آ۵ 062۵10۳ 1۳6 ,(01998) ۷.۱۸۵.۳۰ ب۷8انک ۵ .۸ ,3۳۹10۷68 -1 | 00-263 ,(2) 39 ,.ا۳۵ 1100۰ مکع 0 5:00 ال 1۳۵ 00ج باع(10 و۳ ها بقع نصا ماج عطزامههک ,(0988) ۲ باعنط1 .10 م1۳16 ۷ بل ۱2-۳ ۰ 1.6 ۷۷/25131810 ۳۳۹۹ 1351101100 0312۵0 ]نگ 61012۵ ۵۲ وی ۵۵ ۱۵ 1۳۵۵۵0۵ (عل0ع) ۱5-۰| 0 10۳ 0۲۱۵۲۹ 101۸ ,(1994) .ها ,۷0006 سط متا ,۷۷ بطع10] .۷ ,قاط .0 ,۳۵۱6۲ -13 017 .1۷۵۳1۵0۳2165 1۵7020 01۷656 1۳۵۳۵ | نناک عکقل ۳ 6 عصمحطمای آها لد مطا مان اه ۰ -204 .00 ,3 010100108 200 جعمامنظ ۱۵۳۵۵ 0عل0 20 ۲0310061202 ۳عل عسحلعزایه 07006 106 ,(0953) شک مطعقاهی ‏ -4[ 411-5۰ ,[4 110۲6 7عل 0010216 مس عنعوام 0۵ ۲۲ مطکا0 72 مصعاعبا 200 ,5601-1605 ۸0۵6 ام حقسج۲۳ 0۵۱۵ عزم ۷100 1۳۵ +وعمامطا ۱0 ,(2009) .0 مععلی0 -۱5 ۰ ,0110 معقا ۵ 50۳۱۳۵0۳-۷ 113۳۵۵ 18611110211005 م7010 ,(2003) بل ,06۷/2200 ساب با[قظ بیش 01۹68 ,۳.1.0 11006 -16 313-۰ .00 ,270 .50 مزا .8 .ما بعمک. جا ۳۳۵۵۰ 8۳0065 0۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ٩۸/۱۰/۰۱ ۱۳۲۳‏ راهنمای اندازهگیری مشخصه‌های ز یست در بایی .310 1۵۳ 0062008 ۵۵10065۰ 316 ۵۲ جعمامه 1۳۵ ,(1985) .0 ۷۵۵۶ ۵۰ ۷1۵۲۰ مس ,1100 -7 ۱ 399-۰ .00 ,23 6۷۰ ۸۰ ۸ :1 ۷۵۲۹۱۵ .۲۵1۹ 00۲۵ ۵۲ ۱۷۵۵:۱۲۵۵ آهزم۳۵۱ 1۵۳ ۱005 ,(2004) بل ۷۷:۱۹ بل ۱8-11 ۰ .0 ,۸81۳۵1182 ,105۷16 .131/250 ا ۸ ۱/۵۵5 1۵۳ معا ]133282660۰ 11516۳165 10۳ کعزاعل ی 0606 ,(1987) ماما مدم5طمع3ل .۸ ,م۳۵ -19] 71 16862۳6 60201 :56 ها۵0 ۱1 0۳022۵ عععاام 0۵01 معک هام۱۹ نهک هام۱ 0۲ ۰ ,17 06 ۱ 20011211005 136۳ 200 کعنع ما00 ماه 0۸ ,(2004) بل ,0۲۵68 بل7 بانا -20 ۱-۰ .00 ,236 م6ان۸02 بک116ع 20 4 ک06عع 1۳36 1 016۳1 0۸ 1627 ,(2005) 1۰ ,۸00 ۰ ۱۱۶ لا امک وا بنط ۱/۵0 -ا2 |۱٩, 00. 37-۰‏ میفعطا ۳1201[ .(ع2ع۵۳۵1۵0) 2050۶ 200 ۳۵1211۷6 116 6۵11۵118 1۵۲ ۲۵0۵ ۵۶ ۵1۵ 01۲ بجازازمها ناگ ,(1992) .ی مطا۵ع] ,۳ ۱۵۲۵۵۰ -22 357-۰ .00 ,43 مفعا ۳۳۹۵ 20 هبنش۸ +کاه۲م 300 داماد کد 0-01-10 اه ععصع 20 [۲۵ 00۳۲۱۳۵ ۱۷0۳1600 0۲ ااب0 ۳۵ 0۵ عع 2012 ۱۷1001302 ,(1989) ۷۷۰ بل بجعیما۳ ب ۷ با|۱/۳۳۵ ۰ -23 ۱049-1۰ .رم ,9 ممکعطا ااع اک ام ,۷۵۳۵ 0۶ 00اه ماد 1-7 :1۵۲۵ 0160127 200 کعلاععع |ام ۳۹۵ ,(2003) ۷۰ لالب با بکتا ما0 -24 40 ۳۹۳6۲۶ ۵۲ [۵ ول حاکا 1 20216 200 کعزسطا رز کد 120 امه معط 20 112۵۳۹5 51-7 .00 ,3 ,5060665 ۸02116 ۷ ,50۳5 یک ۷۷:10 100 ۳۵۵10۵۰ 700012000 ۱1۵۵6 1۵ ۱00۹5 ,(1984) 1۰ ,0۵| ۵.۰ ,0۵۳ -25 ۰ 332 ,۷۵۳6 1 ۷۶اب ۵۲ 5۳۵ 06616 اه ویک ۸ ,(2012) با ,5۵120 ناگ ,۲۹۷۵۰ یک بل126ماازی) (صه 7 -26 40 50666 ۸۵0۵ ۵۲ هل ۱/۵05 عازا ۱۸:۹۵ عصلعنا مصممعها ااه2م۸ ۱۵ ها 327-۰ .00 ,14 .1600|02 ۳۵۲8 00۲۵ ,(1994) ۷.۸۰ ,۳۳۵۵۵ .7.0 ,لا ۲11 با ,60۲006 مت 02۳1800 مک مکتعیمط ‏ -27 کل] ,0 0ل با5 ,۳۵۳6 ۲101100۵ 12005 ۷:۳ معزامهاا۸ معا ۷۷ 200 مش ۵طا 1۵۳ |11۵۵ ۰ ,107 ,1۹13005 7 م13۷6 6۶ 0۵۶ ۸1۳1۵1700 [۵ م۲100 ,(1989) ۷/۰ ۷۷۰ م0۵ .0.۴ ,10و13 بط 0 ماگ5 -28 213-۰ .00 ,339 ۲12006 .10۸ 1110۳۵۵۳۵۱ 40 2011۷110۷ 1۵ 0۳201605 ,(2005) کل ق1670[ ۷۵۵ ۲۷ بعاعن۷) م) 1۲1390200 1۰ ,501۷۵6 ۰ -29 40 ۷۷/۹1۳ ورععل عطا 1 مارد اع6 ۵00 2 02اه هامزم عط 0 اههد عطا ام ککق 0 ٩15-۰‏ .00 ,(ک) 52 ۳065 ۲۵ علطامه 0002 :۳۵۳۲ هک 100-560 5 4 1650052۵60 ۷2021160 جع6ل ۳۳۵0۵ 2 ۱۷1006 عطهامنه ۵۵ بر964 1 معناانا -30 ۱76-۰ .00 با ,۱۷100۳۹165 ۷۷/155۰ ۲16120120061 ,4 لع۱۷۵ :۳۵۱0۵ ۳۳۹۲ ,۱12۵ 10011112100 ۳۷۵۵۱۵0 ,(2004) .ک منک ,2.0 ق۷۵۳۱ +31 ۰ 002 ,۳28 10۵ ,066200220۳9۰ 01 1۹16 ۱131100۵1 6 1۳3۵011108 1۷۵۳۵۳۵165 ]۵ 5 01 00 کل 6 0۵ 51726 2۳۵00 اه امعانه 1۳۵ ,(1959) ۷۷۰ ۷/۵۵ -32 161-4 .00 ,4 006208۳ 1101۰ 5۵۵۰ اعع۳۵ اه کعطا 3 40 گآ 5۵۱ 2 اه بجازانا 200 ۱۷۵۳۹۵۱۷ 136 آ۵ ۸655601 ,(1997) 0 ماا10۳1] .0 مع0ق 7۳ -3د3 ۰ -00.143 ,6 رع1010ظ 27ا ۱/0100 133601 کامعز 1۵ ک عم آ00 [۵۳۵ 110۵ -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشورء با گذشت بیش از چهل سال فعالیت تحقیقاتی و مطالعاتی خود. افزون بر هفتصد عنوان نشریه تخصصی - فنی, در قالب آیین‌نامه. ضابطه, معیار, دستورالعمل, مشخصات فنی عمومی و مقاله. به‌صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده. تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت های عمرانی به کار برده شود. فهرست نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 1160721711211111.1۳ قابل دستیابی می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ی 6 ]۷۱ ۱1۳۵0110۹5 ۵۳۵ ۳۵۷۱۵۳۵ 1۳۵۱۳۲ ۵۳۵3018105 3۵1۵6 ۵۲ وی ۵طا کل ما۲۵ ۱۵۳۵۵ |616۵ ۵۲ 5ل|۲۵ 20012160 ۵ 00 رامع هام۵ وی کادای|۱۵ط ۱۷۵۵۵ 61۳۵۲۵ 40 ۷۵۲۷ 8 کل ۵10۵۷ ۷1۵16 5 0۳220151 ۵16 ۵0۹1۵۵0 ۱۵ امه 000 ماع ومع 200 باه۱ 0 6 620 031172211005ع 5 از ۱۵ 5060121176 200 1۳۳۵۲ ام 2۳62 مدا 02 28 امعاعه دام ۵05۲ 50 +2۳6۵ 00000 02اه 108 مه کش عاکر 0 ۵۲ ,1۵1۵۵ ,۵۷10 عط رامع بکعاعع 50 ۵70013۳ 2 ۵۵ ۲2560 6 ۵ 1۵۵ ۵ 0۵۵ [۱ز ۷۷۵ لاد 200 ,۷۷۵ 1۵۵۰ ۳۵۵۵ ۱۵ هنود 0۶۳ هم اند ۵ ماد 6 ]۷۷1۱ ,0020 ۷۷1۸۱ 60۳۳۱۵۵ برع ۳010 دز م۸0 بخ عزقهط 0۳ هه معط ۵ فصقع0 6 1۳۵۱ 1۳3۹007121100 200 ,01300۶۵ ۷2۵16 بکع 50 0 با۵ ۷۷ ال 1۵۵۵ 0016 ۱۵ اناد 0۳ 40 06620 1۳6 آ0 ۳۵10۵6 عدااعای سه0 صممی ۵ات۵ ما 005 عم ۳۵۳۵ 200 ۹ط ما ۱۵ ۳ ۱۳۵۱ 0 ۹13020 باعع۲0[0م کلطا 1۵ ,قاصها 1۳۵ داز 200 ام عطا او مهد عطا امعد معط ما ا2ا0ا0م کاا 6 006020082۳۵01۷ ۵1212 200 0۱۵ ۳۵۵6 ۲اه (الد ۵۱ ال کامعمکه 101 ال اه رک م0۳۵۵ 6 دز 02۳1012۳ 1۵ امه کل00 1 ۲۵01 0 50۲ 1۷۵۵ ۵ عله عجه کا۳ ۲ ماد معصنهامه 85 0101۳65 1330 25 ۲6 1۵۲,۵۵ 1۵ ۳۵۵6 60 ۳۵۷۵ فاوااه 20011100 زا 0۵0۰ اه میک ۳۵ 20 کاس ما۳ 10۵0105 ۳۵ ۳۵0۹1۵00 6۳عط ای تغل عطا مه امه عنام م0 عطا ۵۳۵ عاطزدد00 0( -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ 3۳۵۵۱۱1۲ 151216 8۸00۲3 فعد ۲۳۵۵ 08 ۹3۱۵427 1110102121[ ۲۵۲ ۵01۳65م۲۳۵ 45 . ۲0 ۱10711۳60 یک ۳۵۹۵ 40 101۳۵۹۲۲۵۲۲۲۵ 10010۵ آ0 12 ۹ ۳۳۵۵۲۱۵۱۱ 7 2 اهاحه0 10۳ 000۵ ۳010۵16 واه توص امنصط 7 اه اعد ۳8 ۹ 200 دا )|000۹ اد شرشبه ۳/۵ ۱۹۹ 32323 2019 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 3. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- با عنوان «راهنمای اندازه گیری مشخصه‌های زیست دریایی». موضوعات کلی زیست دریاء اندازه گیری‌های مورد نیاز برای ارزیابی اثرات فیتوپلانکتون و زئوپلانکتون‌ها.ء تعیین کلروفیل, کفزیان. بررسی جزر و مدی. مطالعات مولکولی و تولید اولیه به منظور بررسی‌های زیست دریا مورد