سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ابران سازمان برنامه و بودجه کشور راهنمای معقالعه و احرای عملات بایدا ر سلزی زمین لغزش‌ها (جلد لول -- محقالعات رفتار سنمی زمین لخزش‌ها) آخرین ویرایش: ۱۳۹۹-۰۹-۲۶ سازمان برنامه و بودجه کشور سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور معاونت فنی. امور زیربنایی و تولیدی معاونت آبخیزداری, امور مراتع و امور بیابان امور نظام فنی اجرابی, مشاورین و پیمانکاران دفتر کنترل سیلاب و آبخوان‌داری 3333333 ده ۱ ده مها ۱۳۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- :ش ش 4609255 با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 99/566586 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 23 / 10 / 1399 :موضوع راهنما ی مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین لغزش ها در چارچوب ماده ( 34 )قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور موضوع نظام فنی و اجرایی یکپارچه، ماده( 23 )قانون برنامه و بودجه و آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح های ،عمرانی به پیوست ضابطه شماره829 امور نظام فنی اجرایی ، مشاورین و پیمانکاران با عنوان «راهنما ی مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین لغزش ها» در قالب2 ج لد و از نوع گروه سوم ابالغ می.شود رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 01 / 1400 .الزامی است جلد اول- مطالعات رفتارسنجی زمین لغزش ها جلد دوم- مطالعات پهنه بندی خطر و ریسک زمین لغزش امور نظام فنی اجرایی، مشاورین و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعالم خواه.د کرد محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ 0و -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی: امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران معاونت فنی» امور زیربنایی و تولیدی سازمان برنامه و بودجه کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این ضابطه کرده و آن را برای استفاده به جامعه‌ی مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان, این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی» فنی. ابهام. ایهام و اشکالات موصوعی نیست. از این‌ری از شما خواننده‌ی گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هر گونه اآیراد و اشکال فنی, مراتب را (- در سامانه مدبریت دانش اسناد فنی و اجرایی (سما) ثیت‌نام فرمایید: 581112.1102۵11121111[.1۳ ۳- پس از ورود به سامانه سما و برای نماس احتمالی, نشانی خود را در بخش پروفایل کاربری تکمیل فرمایید. ۳- به بخش نظرخواهی این ضابطه مراجعه فرمایید. ۴- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۵- ایراد مورد نظر را بصورت خلاصه بیان دارید. ۶- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال کنید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشانی برای مکانیه: تهران. میدان بهارستان. خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ سازمان برنامه و بودجه کشورء امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران ۳:۵۱: 1۳22121 7 ۷۷022 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- باسمه تعالی امروزه نقش و اهمیت ضوابط. معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی اجتماعی و زیست‌محیطی ناشی از به کارگیری مناسب و مستمر آن‌ها در پیشرفت جوامع» تهیه و کاربرد آن‌ها را ضروری و اجتناب‌ناپذیر کرده‌است. نظر به گستردگی دامنه فنون در جهان امروزء تهیه ضوابط معیارها و استانداردها در هر زمینه به مجامع فنی تخصصی واگذار شده است. با در نظر گرفتن موارد بالا و با توجه به شرایط اقلیمی» زمین‌شناسی و توپوگرافی کشور پهناور ایران تهیه ضوابط و معیارهای فنی مطالعات زمین‌لغزش‌ها و پایداری آن‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و با توجه به عدم وجود دستورالعملی اختصاصی برای مطالعات رفتارسنجی زمین‌لغزش‌هاء معاونت آبخیزداری سازمان جنگل‌ها. مراتع و آبخیزداری تهیه «راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها» را در قالب ۲ جلد. با هماهنگی امور نظام فنی اجرایی. مشاورین وپیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور در دستور کار قرار داد و پس از تهیه. آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی و اجرایی کشور به این سازمان ارسال نمود: جلد دوم) مطالعات پهنه‌بندی خطر و ریسک زمین‌لغزش‌ها این ضوابط پس از بررسی, براساس نظام فنی اجرایی یکپارچه. موضوع ماده ۳۴ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشورء ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و آیین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران تصویب و ابلاغ گردید. ضوابط حاضر با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است: - استفاده از تخصص‌ها و تجربه‌های کارشناسان و صاحب‌نظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی, - استفاده از منابع و ماخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی, - بهره‌گیری از تجارب دستگاه‌های اجرایی, سازمان‌هاء نهادهاء واحد های صنعتی, واحدهای مطالعه. طراحی و - ایجاد هماهنگی در مراحل تهیه. اجراء بهره‌گیری و ارزشیابی طرح‌هاء - پرهیز از دوباره‌کاری‌ها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور. - توجه به اصول و موازین مورد عمل موسسه استاندارد تحقیقات صنعتی آیران و سایر موسسات معتبر تهیه کننده استاندارد. علیرغم تلاش, دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردید. این مجموعه مصون از وجود اشکال و ابهام در مطالب آن نیست. لذا در راستای تکمیل و پربار شدن این ضابطه از کارشناسان محترم درخواست می‌شود موارد اصلاحی را به آمور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال کنند. کارشناسان سازمان پیشنهادهای دریافت شده را بررسی کرده و در صورت نیاز به اصلاح در متن ضابطه, با همفکری -------- صفحهٔ بعد -------- نمایندگان جامعه فنی کشور و کارشناسان مجرب این حوزه» نسبت به تهیه متن اصلاحی. اقدام و از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهره‌برداری عموم. اعلام خواهند کرد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آخرین ضوابط ابلاغی معتبرء در بالای صفحات. تاریخ تدوین مطالب آن صفحه درج شده است که در صورت هرگونه تغییر در مطالب هر یک از صفحات. تاریخ آن نیز اصلاح خواهد شد. از اینرو همواره مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر خواهد بود. حمیدرضا عدل معاون فنی. آمور زیربنایی و تولیدی -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل «راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها (جلد اول -مطالعات رفتارسنجی زمین‌لغزش‌ها)» اضابطه شماره ۸۲۹-۱] مجری: سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشورء معاونت آبخیزداری, امور مراتع و بیابان اعضای گروه تهیه کننده: مهدی معتق کارشناس مرکز تحقیقات 0۳2 آلمان دکترای نقشه برداری- ژئودزی شهروز دروگریان مهندسین مشاور ایستاسنج دقیق کارشناس ارشد ژئودزی اعضای گروه داوری فنی پروژه: بهمن اکبری دکترای زمین شناسی مهندسی نغمه خوانین زاده کارشناس آرشد نقشه برداری- ژئودزری اعضای گروه مدیریت اجرای پروژه ( سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور): پرویز گرشاسبی دکترای آبخیزداری معاون آبخیزداری» امور مراتع و بیابان خسرو شهبازی دکترای آبخیزداری معاون اسبق آبخیزداری, آمور مراتع و بیابان محمد عقیقی فوق لیسانس آبخیزداری مدیر کل وقت دفترطرح ریزی و هماهنگی ابوالقاسم حسین پور ‏ فوق لیسانس آبخیزداری مدیر کل دفتر کنترل سیلاب و آبخوانداری هوشنگ جزی دکترای برنامه ریزی شهری مدیر کل دفتر آبخیزداری و حفاظت خاک بابک ربیعی‌فر فوق لیسانس مناطق بیابانی مسئول گروه ضوابط و استانداردها اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان برنامه و بودجه کشور): علیرضا توتونچی معاون آمور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران فرزانه آقارمضانعلی رییس گروه آمور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران سیّد وحیدالدین رضوانی ‏ کارشناس آمور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان مقدمه فصل اول - زمین‌لغزش ۱-۱- تعریف زمین‌لغزش ۲-۱- وضعیت زمین‌لغزش در ایران و مرور کوتاهی بر چند زمین‌لغزش رخ داده شده ۱-۲-۱ زمین‌لغزش سیمره ۲-۲-۱ زمین‌لغزش آبیکار کارکن علیا ۳-۲-۱- زمین‌لغزش امامزاده علی ۳-۱- اجزای تشکیل دهنده یک زمین‌لغزش ۴-۱- طبقه‌بندی زمین‌لغزش‌ها ۱-۳-۱- ریزش ۲-۳-۱ وازژگونی ۳-۴-۱ لغزش ۴-۴-۱- گسترش‌ها ۵-۴-۱- روانه‌ها ۵-۱- عوامل موثر در وقوع زمین‌لغزش ۱-۵-۱- عوامل ذاتی ۳-۵-۱ عوامل افزایش دهنده تنش برشی ۳-۵-۱- عوامل کاهش دهنده مقاومت برشی ۶-۱- علایم هشدار دهنده وقوع زمین‌لغزش ۷-۱- نتیجه‌گیری فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۱-۲- تعیین موقعیت ماهواره‌ای (0۳5) ۱-۱-۳- تاریخجه سامانه تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۱-۳-۲ پیغام ناوبری ۲-۲-۲- افمریزها ۱۰ ۱۰ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۵ ۱۷ ۱۸ ۵ ( ۳۱ ۳۱ ۲۳۳ ۳۶ ۳۹ ۳۱ ۳۳ ۳۳ ۳۵ ۳۶ ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۳-۲- گیرنده ۱-۳-۲- گیرنده‌های تک فرکانسه ۲-۳-۲- گیرنده‌های دو فرکانسه ۴-۲- آنتن ۵-۳- مشاهدات شبه فاصله ۶-۲- مشاهدات فاز موج حامل ۷-۲- منابع خطاها در سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۱-۷-۲- بایاس‌های ماهواره‌ها ۲-۷-۲- بایاس ایستگاه‌ها ۳-۷-۳۲ بایاس وابسته به مشاهدات ۴-۷-۲- خطای 5۸ ۵-۷-۲- خطای چند مسیری ۶-۷-۲- خطای طااه 07216 ۷-۷-۲ جابه‌جایی مرکز فاز آنتن ۸-۲۳- ترکیبات خطی مشاهدات ۱-۸-۲- تفاضلی یگانه بین اپک‌ها ۲-۸-۲ تفاضلی یگانه بین گیرنده‌ها ۳-۸-۲- تفاضلی یگانه بین ماهواره‌ها ۴-۸-۲ تفاضلی دوگانه گیرنده- زمان ۵-۸-۲- تفاضلی دوگانه ماهواره- زمان ۶-۸-۲ تفاضلی دوگانه ماهواره- گیرنده ۷-۸-۲- تفاضلی سه گانه گیرنده- ماهواره- زمان ۹-۲- ضریب تعدیل دقت ۱۰-۲- طراحی ۱-۱۰-۲- انتخاب محل ایستگاه ۳۹ ۳۹ ۴۰ ۴۰ ۴۰ ۴۳۲ ۴۴ ۴۵ ۴۶ ۴۶ ۴۹ ۴۹ ۵۰ ۵۱ 1۲ 1۲ ۳ ۵۴ ۵۵ ۵۵ ۵۶ ۵۶ ۵۷ ۵۸۹ ۵۸۹ ۶۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۳-۱۰-۲- شناسایی منطقه ۳-۱۰-۲۳ انتخاب تجهیزات ۱۱-۲- کاربرد مشاهدات 75 آ7) در پایش جابه‌جایی‌های سطحی ناشی از پدیده زمین‌لغزش ۱-۱۱-۲- پیشینه مطالعات رفتارسنجی زمین‌لغزش به کمک ‎67۳۹5٩‏ در ایران ۲-۱۱-۲۳ طراحی نقاط مبنا در پروژه‌های رفتارسنجی به کمک 0۳۹5 ۱۳-۲ معیارهای انتخاب ایستگاه در پروژه‌های رفتارسنجی به کمک ۳5:) ۱-۱۳-۲۳ ماسک افق (۱/12۵516 ۲10۳1701]) ۲-۱۳۲-۲- خطای جچند مسیری ۳-۱۲-۲۳ فرکانس رادیویی محیطی ۴-۱۲-۲- شناسایی محل ایجاد ایستگاه ۱۳-۲ انواع ساختمان ایستگاه‌های 0:۳5 ۱-۱۳-۲- بنای مهارشده با حفاری عمیق (100[ز17 1660 ۱/10۵1 3۳۵000]) ۲-۱۳-۲۳ بنای مهارشده با حفاری کم عمق (1 ۱/10۷/۵۲۱ 13۳۵000 1711100 ۵110۷ 5۳) ۳-۱۳-۲۳ بنای مهارشده بدون حفاری کم عمق (1 ۱101۷۲۵۲۱ 11۵1-۵۲11100 3۳۵000 51۵1[0۷) ۴-۱۳-۲- پایه با پی سطحی (31251 ۳۵۷۲۹۵1101۱ 5۳2110۷) ۵-۱۳-۲- پیلار بتنی ۶-۱۳-۲- پایه فولادی ۷-۱۳-۲- پایه آلومینیومی ۸-۱۳-۲- بنای پیشنهادی ]۲۸/1 در کشور استرالیا ۹-۱۳-۲- بنای پیشنهاد شده توسط ۱005 ۱۰۹۰-۱۳-۲ بنای پیشنهادی ۲1100۳ ۱۱-۱۳-۲- بنای پیشنهادی ۷۷۲۱۱۸ ۱۳-۱۳-۲- پیشنهاد سازمان نقشه‌برداری کشور ۱۴-۲- طراحی نقاط مشاهداتی ۱-۱۴-۲- پیشنهاد سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزدای کشور ۲-۱۴-۲- پیشنهاد دانشکده نقشه‌برداری دانشگاه تکنولوژی مالزی ۶۱ ۶۳ ۶۳ ۶۴ ۷۰ ۷۱ ۷۱ ۷۲ ۷۳ ۷۳ ۷۴ ۷۴ ۷۵ ۷۷ ۷۹ ۸۳ ۸۶ ۸۸ ۹ ۹۱ ۹9 ۹۴ ۹۵ ۹۸ ۹۸ ۱۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۳-۱۳-۲- پیشنهاد موسسه ۷5آن) نیوزلند ۱۵-۲ نتیجه‌گیری و پیشنهاد دستورالعمل ارائه شده ۱-۱۵-۲- پیشنهاد ساخت نقاط مبنا ۲-۱۵-۲۳ پیشنهاد ساخت نقاط مشاهداتی ۱۶-۲- روش قرائت مشاهدات: ۱۷-۲- تعداد مراحل و زمان مشاهدات ۸-۲ خروجی گزارش فصل سوم -اصول و مبانی تداخل‌سنجی راداری ۱-۳- تعریف رادار ۲-۳- تاریخجه رادار ۳-۳- تصویربرداری در راستاهای رنج و آزیموت ۳-۳- سیستم‌های تصویربرداری راداری ۵-۳- توان تفکیک تصاویر راداری ۶-۳- سیستم تصویربرداری راداری با دهانه ترکیبی ۷-۳- اعوجاجات هندسی در تصاویر راداری ۱-۷-۳-سایه ۲-۷-۳- کوتاه شدگی ۳-۷-۳- وارونگی ۸-۳- تداخل‌سنجی دهانه مصنوعی راداری ۱-۸-۳- تداخل‌سنجی تک مسیره ۲-۸-۳ تداخل‌سنجی با تکرار مسیر ۹-۳ تداخل‌سنجی تفریقی ۱۰-۳- شرط تداخل‌سنجی ۱۱-۳- تطابق ۱-۱۱-۳- عدم تطابق مکانی ۲-۱۱-۳- عدم تطابق حرارتی ۱۶ ۱۶ ۱۶ ۱۶ ۱۹۷ ۱۹۹ ۱۹۹ ۱۱۱ ۱۱۳ ۱۱۳ ۱۱۴ ۱۱۶ ۱۱۶ ۱۱۸ ۱۲۰ ۱۲۰ ۱۳۱ ۱۳۱ ۱۳۳ ۱۳۴ ۱۳۵ ۱۳۱ ۱۳۳ ۱۳۳ ۱۳۴ ۱۳۴۳ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۳-۱۱-۳- عدم تطابق زمانی ۱۳-۳- همدوسی تعیین کننده کیفیت اینترفروگرام ۱۳-۳- مزایا و معایب تکنیک تداخل‌سنجی رادار دهانه ترکیبی ۱-۱۳-۳- مزایا ۲-۱۳-۳- معایب ۱۳-۳ رابطه بین زاویه شیب و جهت لغزش با زاویه تابش رادار و راستای دید ماهواره ۱-۱۳-۳- رابطه بین راستای دید ماهواره وجهت لغزش ۲-۱۳-۳- رابطه بین زاویه شیب و زاویه تابش رادار ۱۵-۳- نتیجه‌گیری فصل چهارم - مبانی و تئوری مجموعه کوتاهی خطوط مبنا و روش کم‌ترین مربعات ۱-۳- مقدمه ۳-۴- روش کم‌ترین مربعات ۴-۴- نتیجه‌گیری فصل پنجم - تداخل‌سنجی به کمک پراکنده‌سازهای پایا و آنالیز سری زمانی ۱-۵- مقدمه ۲-۵ مبانی و تئوری روش 50211070۲ ۵۲۵1۵101 10۲۳۵۵1/1 (۳۹5) ۳-۵ آنالیز سری زمانی فصل ششم - رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از تکنیک تداخل‌سنجی راداری ۲-۶- نکات مورد نظر در انجام یک پروژه رفتارسنجی به کمک روش تداخل‌سنجی راداری ۳-۶- هدف از انجام پروژه ۵-۶ مواردی که در پردازش تصاویر راداری بایستی در نظر گرفت منابع و مراجع ۱۳۴ ۱۳۵ ۱۳۵ ۱۳۶ ۱۳۶ ۱۳۶ ۱۳۶ ۱۳۷ ۱۳۹ ۱۳۱ ۱۳۳ ۱۳۳ ۱۳۳ ۱۳۵ ۱۳۷ ۱۳۹ ۱۳۹ ۱۵۹۱ ۱۵۹۵۵ ۱۹۷ ۱۷۷ ۱۷۷ ۱۷۸ ۱/۸۰ ۱۸۹ ۳۰۱ ۳۰۵ -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۱-۱- زمین‌لغزش لاکونچیتا در کالیفرنیا ۵ شکل ۲-۱- زمین‌لغزش السالوادور در تگزاس ۶ شکل ۳-۱- نقشه توزیع زمین لغزش‌های ثبت شده در ایران ۷ شکل ۵-۱- زمین‌لغزش آبیکار که در اثر این لغزش روستای آبیکار با ۵۵ نفر سکنه آن مدفون گردید ۹ شکل ۶-۱- انسداد جاده هراز به مدت ۴۰ روز در اثر وقوع زمین‌لغزش در سال ۱۳۷۷ ۱۰ شکل ۷-۱- اجزای تشکیل دهنده زمین‌لغزش ۲ آمریکا در سال ۲۰۰۵ رخ داد. (عکس از سازمان زمین‌شناسی کلرادو) ۱۴ شکل ۹-۱- الف- نمایی شماتیک از حرکت واژگونی. ب- عکس واژگونی بلوکی در فورت سان جان, بریتیش کلمبیا, کانادا ۱۵ شکل ۱۰-۱- الف- نمایی شماتیک از حرکت لغزش دورانی» ب- یک زمین‌لغزش دورانی که در نیوزیلند رخ داده است. ۱۶ شکل ۱۱-۱- الف- نمایی شماتیک از لغزش انتقالی» ب- یک زمین‌لغزش انتقالی که در سال ۲۰۶۱ در دره رودخانه بیتون» بریتیش کلمبیاء کانادا رخ داد ۱۷ زمین‌لرزه سال ۱۹۹۸ لوما پریتاء کالیفرنیاء آمریکا ۸ شکل ۱۳-۱- الف- نمایی شماتیک از روانه واریزه» ب- خسارت روانه واریزه به شهر کارابالداء در شمال ساحل ونزوئلا. در دسامبر ۱۹۹۹ که ۳۰۰۰۰ نفر را به کام مرگ کشاند ۱۹ شکل ۱۴-۱- الف - نمای شماتیک یک روانه خاک. ب- زمین‌لغزش لمیوکس در سال ۰۱۹۹۳ یک روانه خاک که به دره رودخانه سوز نیشن جریان یافته و سبب مسدود شدن رودخانه گردید. ۱۹ شکل ۱۵-۱- الف- نمایی شماتیک از خزش, ب- آثار خزش در منطقه‌ای نزدیک ساسکس شرقی, بریتانیاء به نام علفزارهای چالک. :۳ شکل ۱۶-۱ وقوع زمین‌لغزش ناشی از تحریک زلزله در شمال تایوان منجر به مسدود شدن اتوبان می‌شود ۲۳۲ شکل ۱۷-۱- ترک خوردگی زمین ۳ شکل ۱۸-۱- عقب نشینی پیاده‌رو از ساختمان ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست شکل‌ها و نمودارها شکل ۱۹-۱- بالا آمدگی غیر معمول جاده ۳۸ شکل ۳۰-۱- کج شدن تیر برق ۳۹ شکل ۱-۲- موقعیت ماهواره‌های 015 در مدار ۳۴ شکل ۲-۲- چگونگی تعیین موقعیت گیرنده توسط ۴ شبه فاصله ۳۴ شکل ۳-۲- موقعیت ایستگاه کنترل اصلی و ایستگاه‌های ردیابی بخش کنترل ۳۸ شکل ۴-۲- موقعیت ایستگاه‌های شبکه زئودینامیکی 105 ۳۹ شکل ۵-۲- خطای چند مسیری ۵۰ شکل ۶-۲- ترکیب تفاضلی یگانه بین ایک‌ها ۵۳ شکل ۷-۲- ترکیب تفاضلی یگانه بین گیرنده‌ها ۵۳ شکل ۸-۲- ترکیب تفاضلی یگانه بین ماهواره‌ها ۹۳ شکل ۹-۲- ترکیب تفاضلی دوگانه ماهواره-گیرنده ۵۶ شکل ۱۰-۲- ترکیب تفاضلی سه گانه گیرنده -ماهواره - زمان ۵۹۷ شکل ۱۱-۲- الف-آرایش ماهواره‌ها در حالت مناسب. ب- آرایش ماهواره‌ها در حالت نامناسب ۵۸ شکل ۱۲-۲- نمای شماتیک از نحوه اندازه گیری ارتفاع سه پایه ۶۲ شکل ۱۳-۲- استفاده از مشاهدات 0۳5 به منظور پایش حرکات سطحی ۶۴ شکل ۱۴-۲- بردارهای جابه‌جایی زمین‌لغزش کهرود در دو راستای افقی و قائم ۵ شکل ۱۶-۲- نمونه‌ای از تخریب به بار آمده توسط زمین‌لغزش دنبلید طالقان ۶ شکل ۱۷-۲- نمایی از زمین‌لغزش دمدول خلخال ۷ شکل ۱۸-۲- نمایی از زمین‌لغزش طارش و استخرسر ۷ شکل ۱۹-۲- نمونه‌هایی از خرابی‌های به وجود آمده توسط زمین‌لغزش طارش و استخرسر ۶۸ شکل ۲۰-۲- نمودار جابه‌جایی ایستگاه ۸1۳10 که بیش‌ترین میزان جابه‌جایی را در بین ایستگاه‌ها به خود اختصاص داده است. ۶۸ شکل ۲۱-۲- نمونه‌ای از بنای /381] ۷۴ شکل ۲۲-۲- نمونه‌ای از بنای ساخته شده از نوع /571831 ۷۵ شکل ۲۳-۲- مقطع ایستگاه با ساختمان 170130 ۷۶ ر -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان شکل ۳۴-۲-ابزار و وسایل جانبی متصل به بنایی از نوع 51213۸4 شکل ۲۵-۲ نمونه از بنای ساخته شده از نوع /5[1۸ شکل ۲۶-۲- نمونه‌ای از بنای در حال ساخت از نوع 5137170۸4 شکل ۲۷-۲- نمای روبروی بنای ایستگاه شکل ۲۸-۲- نمونه‌ای از بنای ساخته شده به صورت پایه با پی سطحی شکل ۲۹-۲- نمونه‌ای از بنای در حال ساخت به صورت پایه با پی سطحی شکل ۳۰-۲- نمونه‌ای از بنای ساخته شده از نوع پایه پیچ شده شکل ۳۱-۲- نمونه‌ای از بنای در حال ساخت از نوع پایه پیچ شده شکل ۳۲-۲- جزییات ساخت پایه شکل ۳۳-۲- نمونه از ایستگاه 5 7) با ساختمان پیلار شکل ۳۴-۲- اجزا سازنده یک پیلار بتنی شکل ۳۵-۲- اجزا سازنده یک پیلار بتنی شکل ۳۶-۲- نمونه‌ای از بنای ایستگاه 0۳5 از پایه فولادی شکل ۳۷-۲- نمونه‌ای از بنای در حال ساخت از نوع پایه فولادی شکل ۳۸-۲- نمونه‌ای از پایه آلومینیومی شکل ۳۹-۲- پایه متصل به بستر سنگی توسط پیچ و مهره‌های فولادی شکل ۴۰-۲- شابلن جهت دریل کاری موقعیت صحیح شکل ۴۱-۲- نمونه‌ای از بنای مورد استفاده شکل ۴۲-۲- اجزا تشکیل دهنده بنا (میله فولادی مرکزی و میله فولادی به کار شکل ۴۲۳-۲- نمونه‌ای از بنای مورد استفاده توسط ۱005 شکل ۴۴-۲- اجزا تشکیل دهنده پایه و نحوه قرارگیری آن در بستر شکل ۴۵-۲- پین پیشنهاد شده توسط 11905 شکل ۴۶-۲- پین پیشنهاد شده توسط ۷]۲7101:۳ شکل ۴۷-۲- بنای پیشنهاد شده توسط ۷/۲10۸ شکل ۴۸-۲- مقطع ایستگاه در مناطق غیرسنگی شکل ۴۹-۲- مقطع ایستگاه در مناطق سنگی ۷۷ ۷۸ ۷۸ ۷۹ ۸۰ ۸ ۸ ۸۲ ۸۳ ۸۴ ۸۵ ۸۶ ۸۷ ۸۸ ۸۸ ۸۹ ۸۹ ۹ ۹۱ ۹1۲ ۳ ۹۴ ۹۴ ۹۵ ۹۶ ۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست شکل‌ها و نمودارها شکل ۵۰-۲- پیلار نقاط پایه ۹۷ شکل ۵۱-۲- مقطع آرماتوربندی پیلار ایستگاه ۹۸ شکل ۵۲-۲- چاله حفر شده ۱۰۱ شکل ۵۳-۲- نمایی از نحوه آرماتوربندی و بتن‌ریزی ایستگاه‌ها ۱۱ شکل ۵۴-۲- نمای کلی ایستگاه ساخته شده و نحوه قرارگیری 0۳5 دو فرکانسه ۱۲ شکل ۵۵-۲ نمایی از مقطع ایستگاه‌های رفتارسنجی زمین‌لغزش (مبنا و شاهد) ۱۳ شکل ۵۶-۲- جزئیات ساختمان میله استیل در مقاطع طولی و عرضی ۱۴ شکل ۱-۳- شمایی از چگونگی کار کرد ابزار رادار ۱۱۳ شکل ۲-۳- شمایی از هندسه تصویربرداری راداری ۱۶ شکل ۳-۳- توان تفکیک در دو راستای آزیموت و رنج ۱۱۸ شکل ۴-۳- نحوه تصویربرداری 5۸13 ۱۹ شکل ۵-۳- تشکیل پدیده سایه در تصویر رادار ۱۳۱ شکل ۶-۳- تشکیل پدیده کوتاه شدگی در تصویر رادار ۱۳۱ شکل ۷-۳- تشکیل پدیده وارونگی در تصویر رادار ۱۳۲ شکل ۸-۳- نمایش سه اعوجاح هندسی ذکر شده در یک تصویر رادار ۱۳۲ شکل ۹-۳- نمایی شماتیک از تداخل‌سنجی در راستای پرواز و راستای عمود بر راستای پرواز ۱۳۵ شکل ۱۰-۳- هندسه تداخل‌سنجی با تکرار مسیر ۱۳۶ شکل ۱۱-۳- هندسه نگاه تداخل‌سنجی 8۸1 در اینجا دو آنتن تداخل‌سنجی ۸1 و ۸2 وجود دارند. متغیر 2 ارتفاع سطح از یک سطح مبنای محلی است. طول خط مبنای عمود 13 حساسیت تداخل سنج به اندازه‌گیری 2 را نشان می‌دهد ۱۳۸ شکل ۱۳-۳- اینترفروگرام آتشفشان ۸10040 که اثر توپوگرافی از روی آن برداشته نشده است ۱۳۹ شکل ۱۳-۳- تداخل نمای تفریقی ۱۳۱ نمودار ۱-۳- مراحل تشکیل اینترفروگرام ۱۳۲ شکل ۱۴-۳- هندسه مشاهده تداخل‌سنجی برای پراکنده‌سازی حجمی که ۸۱ و ۸2 دو آنتن رادار هستند و ۵ ثابت دی الکتریک موثر محیط برف. حاشیه نماینده عنصر تفکیک با محیط برف و یخ دچار شکست شده است ۱۳۴ شکل ۱۵-۳- حالت ایده‌آل جهت لغزش و راستای دید ماهواره ۸۹0/۵18 ۱۳۷ س -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۱۶-۳- حالت نه چندان مناسب جهت لغزش و راستای دید ماهواره ۸۵20۵18 ۱۳۷ شکل ۱۷-۳- حالت ایده‌آل زاویه شیب لغزش و زاویه تابش رادار ۱۳۸ شکل ۱۸-۳- حالت نامناسب زاویه شیب لغزش و زاویه تابش رادار (عدم امکان اندازه گیری) ۱۳۸ شکل ۱۹-۳- حالت نه چندان مناسب زاویه شیب لغزش و زاویه تابش رادار (اندازه‌گیری مولفه موازی با راستای دید ماهواره بردار جابه‌جایی) ۱۳۹ شکل ۱-۴- روی هم قرار دادن نقشه‌های جابه‌جایی اینترفرومتریک در یک سیستم مختصات ۱۳۴ شکل ۱-۵- چگونگی بازتاب سیگنال توسط پراکنده‌سازهای درون یک پیکسل زمینی ۱۵۰ شکل ۲-۵- شبکه اینترفروگرام‌های تولید شده در مرحله 57۸5 ۱۵۹۱ شکل ۳-۵- جابه‌جایی مطلق پیکسل‌های منتخب ۱۹۳ شکل ۴-۵- هم‌پوشانی پیکسل‌های شناسایی شده بر روی تصویر ۳.۵۲۸۳ 6000010 ۱۹۳ شکل ۱-۶- نرخ رشد جابه‌جایی حاصل از تکنیک 5۳7۸5 در سه منطقه 041۳۵۳[0۳1) و 1۹1۵1۳۳۵1006۵ و ۳05 ۱۵۸ شکل ۲-۶- نتایج حاصل از آنالیز سری زمانی برای دو نقطه ۸ و 7 به دو روش 513۸5 و ۱11-5 ۱۵۹ شکل ۳-۶- نتایج حاصل از آنالیز سری زمانی برای دو نقطه 2 و 1 به دو روش 583۸5 و ۱11-0۳5 ۱۳۰ شکل ۴-۶- نتایج حاصل از آنالیز سری زمانی برای دو نقطه ۳ و ۳ به دو روش 53۸5 و ۱11-۳5 ۱۳۱ شکل ۵-۶- تصویر زمینی از محدوده لغزشی ۱۳۲ شکل ۶-۶- نقشه جابه‌جایی مطلق زمین‌لغزش ار[ه1[ به دست آمده از تداخل‌سنجی راداری ۱۶۳ شکل ۷-۶- نتایج حاصل از تداخل‌سنجی راداری در منطقه لغزشی 3۵۲۵412 |۷۵ ۸11۵ ۸) اینترفروگرام ۳۳۹۹5[ در بازه زمانی ۲ جولای تا ۲۸ سیتامبر ۱۹۹۸ 7ا) اینترفروگرام 1:15[ در بازه زمانی ۱۱ آگوست تا ۷ نوامبر ۱۹۹۵ ۲) اینترفروگرام ۳115 در بازه زمانی ‎٩‏ آگوست تا ۱۳ سیتامبر ۱۹۹۷ آ) اینترفروگرام ۳15 در بازه زمانی ۱۳سیتامبر تا ۸ اکتبر ۱۹۹۷ ۱۳۴ شکل ۸-۶- نتایج حاصل از تداخل‌سنجی راداری در منطقه لغزشی ۳۵۲۵۱۵ |۷۵ ۸112 ۸) نقشه جابه‌جایی زمین مرجع شده حاصل از تصاویر ۳115[ در راستای دید ماهواره در بازه زمانی ۲ جولای تا ۲۸ سپتامبر ۱۹۹۸ 7ا) نرخ اندازه‌گیری 75 (در واحد متراماه از سپتامبر ۲۰۰۱ تا سپتامبر ۲۰۰۳) )) مقایسه بین اندازه‌گیری در راستای دید ماهواره‌ای ۳1۹۹5[ بنچ مارک‌های 05) و پیکسل‌های متناظر در نقشه جابه‌جایی ۱۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ذهرست شکل‌ها و نمودارها شناسایی فرینج‌های جابه‌جایی در بخش‌های متفاوت آن ۳۶ شکل ۱۰-۶- فرینج جابه‌جایی در منطقه قیصری ۶ شکل ۱۱-۶- سرعت متوسط سالیانه‌ی پیکسل‌ها در راستای خط دید ماهواره در کوه باباهور بر روی تصویر 1۸ نقاطی که سری زمانی آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته با مثلث و منطقه‌ی مبنا با مربع مشخص شده‌اند ۱۳۸ شکل ۱۲-۶- سرعت متوسط سالیانه‌ی پیکسل‌ها در راستای خط دید ماهواره در کوه باباهور بر روی تصویر 1۸ نقاطی که سری زمانی آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته با مثلث و منطقه‌ی مبنا با مربع مشخص شده‌اند. ۱۳۸ شکل ۱۳-۶- نقشه‌ی حساسیت راستای دید سنجنده‌ی 10۲۳۵۹۵۲-۸ در گذر بالارو از منطقه., به جابه‌جایی زمینی در راستای شیب. اندازه گیری در راستای خط دید سنجنده. در مناطق قرمز رنگ حساسیت بیش‌تر و مناطق آبی رنگ حساسیت کم‌تری به جابه‌جایی در راستای شیب دارند. ۱۶۹ شکل ۱۴-۶- سری زمانی نقاط ۱ تا ۶. جابه‌جایی‌ها در راستای خط دید ماهواره و بر حسب میلی‌متر می‌باشند. نقاط ۱ تا ۳ در شیب‌های کوه پاگیج مشرف به شهر و نقاط ۴ تا ۶ در شیب‌های کوه باباهور قرار دارند. توجه شود که برای نمایش بهتر. بازه‌ی جابه‌جایی برای نقاط ۱ تا ۳ بین ۴۰-تا ۱۰ ۱۶۹ شکل ۱۵-۶- نمای سه بعدی پیکسل‌های پایدار شناسایی شده در شیب کوه پاگیج مشرف به شهر دورود ۱۷۰ شکل ۱۶-۶- نمای سه بعدی پیکسل‌های پایدار شناسایی شده در شیب باباهور مشرف به راه‌آهن دورود ۱۷۱ شکل ۱۷-۶- سرعت متوسط سالیانه‌ی پیکسل‌ها در راستای خط دید ماهواره در منطقه‌ی جبالبارز در دو مقیاس مختلف ۱۷۳ شکل ۱۸-۶- سری زمانی نقاط مورد بررسی در منطقه‌ی جبالبارز. جابه‌جایی‌ها در راستای دید ماهواره و واحد ها بر حسب شکل ۱۹-۶- نمای سه بعدی از زمین‌لغزش در منطقه‌ی جبالبارز. محدوده‌ی زمین‌لغزش با خط سفید. محدوده‌ی مرجع با مربع و نقاطی که سری زمانی آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت با شماره مشخص شده‌اند. ۱۷۵ شکل ۲۰-۶- سرعت متوسط سالیانه‌ی پیکسل‌ها در راستای خط دید ماهواره در منطقه‌ی دلفارد در دو مقباس مختلف ۱۷۶ شکل ۲۱-۶- سری زمانی نقاط نشان مورد بررسی در منطقه‌ی دلفارد. جابه‌جایی‌ها در راستای دید ماهواره و واحد ها بر شکل ۲۲-۶- نمای سه بعدی از زمین‌لغزش در منطقه‌ی دلفارد. محدوده‌ی زمین‌لغزش با خط سفید. محدوده‌ی مرجع با مربع و نقاطی که سری زمانی آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت با شماره مشخص شده‌اند. ۱۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ذهرست شکل‌ها و نمودارها شکل ۲۳-۶- نمونه‌ای از یک نقشه جهت شیب ۱۷۹ شکل ۲۴-۶- نمونه‌ای از یک نقشه زاویه شیب منطقه ۱/۸۰ شکل ۳۵-۶ نمونه‌ای از یک مدل سه بعدی اینترفروگرام که بیانگر قرار گرفتن تغییرات فاز شناسایی شده بر روی سطوح شیب‌دار می‌باشد. ۱۸۳ شکل ۲۶-۶- نمونه‌ای از یک نمودار سری زمانی که جابه‌جایی معادل ۵ سانتی‌متر را در راستای دید ماهواره نشان می‌دهد ۱۸۳ شکل ۲۷-۶- نمونه‌ای از یک نمودار سری زمانی که در آن زمان حرکت لغزش مشخص شده است. ۱۸۳ شکل ۲۸-۶ نمایی از زمین‌لغزش یک دامنه که یک نمونه عینی از زمین‌لغزش چرخشی است ۱۸۴ شکل ۲۹-۶- هم‌پوشانی پیکسل‌های ۳۹5 بر روی نقاط مختلف دامنه لغزشی ۱۸۴ شکل ۳۰-۶- نمای شماتیکی از یک لغزش چرخشی ۱۸۵ شکل ۳۱-۶- سری زمانی نقطه واقع بر قله لغزش ۱۸۵ شکل ۳۲-۶- سری زمانی نقطه میان دامنه لغزشی ۱۸۶ شکل ۳۳-۶- سری زمانی نقطه میانی لغزش ۱۸۶ شکل ۳۴-۶- سری زمانی نقطه واقع بر توده تجمع یافته لغزش ۱۸۷ شکل پ.۱-۱- نحوه شبکه‌بندی منظم و میزان فشردگی شبکه در بخش‌های گوناگون لغزش ۱۹۶ شکل پ.۲-۱- نمونه‌ای از شبکه‌بندی نامنظم. انتخاب جایگزین برای نقطه مبنای پنجم پس ازتخریب ۱۹۸ فهرست جدول‌ها جدول ۱-۱- طبقه‌بندی زمین‌لغزش از دیدگاه وارنز ۱۴۳ جدول ۱-۲- بازه زمانی برداشت مشاهدات در چهار دسته ۶۱ جدول ۲-۲- خلاصه‌ای از نتایج جابه‌جایی به دست آمده در پروژه زمین‌لغزش دنبلید طالقان ۶۶ جدول ۳-۲- خلاصه‌ای از نتایج جابه‌جایی به دست آمده در پروژه زمین‌لغزش دنبلید طالقان ۳۷ جدول ۴-۲- خلاصه‌ای از نتایج جابه‌جایی به دست آمده در پروژه زمین‌لغزش طارش و استخرسر ۸ جدول ۵-۲- خلاصه‌ای از نتایج جابه‌جایی به دست آمده در پروژه زمین‌لغزش کلت علیا ۷۰ جدول ۱-۶- سرعت جابه‌جایی سالیانه حاصل از مطالعه سه زمین‌لغزش مذکور در شمال نروز ۱۳۲ جدول ۲-۶- ماکزیمم مقدار جابه‌جایی در راستای افقی و قائم ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۹۹/۳۶ ا مقدمه رفتارسنجی به معنی نظارت می‌باشد و منظور از آن هشیاری از وضعیت یک سامانه یا پدیده از طریق مشاهده دگرگونی‌هایی است که ممکن است با گذر زمان در آن سامانه یا پدیده رخ دهد. امروزه رفتارسنجی در بسیاری از زمینه‌ها کاربرد دارد. برای نمونه می‌توان به شبکه‌های رفتارسنجی زمین‌لغزش اشاره نمود که به منظور آگاهی از چگونگی حرکت توده ناپایدار ایجاد می‌گردند. بدین منظور بایستی پروژه‌ای تعریف و طراحی شود تا تغییر شکل آن دامنه مورد بررسی قرار گیرد. لیکن پیش از ارائه طرح پروژه بایستی راهنمایی برای آگاهی از نحوه انجام کار در دست باشد. لذا این دستورالعمل برای طراحی و اجرای پروژه‌های رفتارسنجی زمین‌لغزش به کمک روش تعیین موقعیت ماهواره‌ای و تداخل‌سنجی راداری ارائه می‌شود. از آنجا که هیچ‌گونه دستورالعملی در ایران در زمینه رفتارسنجی زمین‌لغزش وجود نداردء بر آن شدیم که دستورالعملی را برای چگونگی انجام مشاهدات رفتارسنجی به کمک دو تکنیک نوین نقشه‌برداری تهیه نماییم. در این راهنما با استفاده از استانداردها و روش‌های موجود در دنیاء سعی در ارائه راهکارهایی متناسب با امکانات موجود در کشور شده است. لازم به ذکر است که سیستم اندازه‌گیری پیش فرض در فرمول‌ها سیستم متریک است و در مواردی که غیر از این بوده واحد مورد نظر ذکر شده است. - دامنه کاربرد دامنه کاربرد این راهنما به ایجاد شبکه مشاهداتی جهت آشکارسازی حرکت دامنه‌های ناپایدار محدود می‌گردد و بررسی پدیده‌های دیگر در حوزه شمول این راهنما قرار نمی‌گیرد. ابتدا در فصل اول مروری بر تعاریف و آنواع زمین‌لغزش خواهیم داشت. سپس در فصل دوم به بحث در زمینه مبانی استانداردهای لازم در عملیات و محاسبات رفتارسنجی به کمک دو تکنیک ارائه شده‌است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹/۳۶ ۵ ۱-۱- تعریف زمین‌لغزش تاکنون تعاریف و اصطلاحات متعددی از قبیل زمین‌لغزش, حرکت شیب. حرکت توده‌ای و... توسط محققین برای توصیف این پدیده زمین‌شناسی ارائه شده است. اما آنچه بیش‌تر مرسوم و متداول می‌باشد. عبارت و اصطلاح زمین‌لشزش است. لذا در این دستورالعمل نیز از این اصطلاح استفاده می‌گردد. به حرکت رو به پایین توده خاک با سنگ از شیب. اصطلاحا زمین‌لغزش گفته می‌شود [۳]. این پدیده بیشتر در مناطق کوهستانی و شیب‌دار رخ می‌دهد. البته عوامل زیادی از قبیل شرایط آب و هوایی, زمین‌شناسی منطقه و... در رخداد این پدیده موثر واقع می‌شوند که در (بخش ۵-۱) به تفصیل توضیح داده خواهند شد. این پدیده همه ساله در اکثر استان‌های کشور موجب خسارت‌های اقتصادی به راه‌هاء خطوط آهن. خطوط انتقال نیرو و ارتباطات. کانال‌های آبیاری و آبرسانی, تاسیسات معدنیء تاسیسات استخراج, پالایش نفت و گازه شبکه شریان‌های حیاتی داخل شهرهاء کارخانه‌ها و مراکز صنعتی, سدها و دریاچه‌های مصنوعی و طبیعی, جنگل‌ها و مراتع و منابع طبیعی,» مزارع و مناطق مسکونی و روستاها گشته یا آن‌ها را مورد تهدید قرار می‌دهد و از آنجایی که زمین‌لغزش از خطرات قابل پیش‌بینی در زمین‌شناسی است می‌توان با شناسایی و بررسی آن‌ها تا حدی از میزان خسارات مالی و جانی ناشی از آن کاست. (شکل ۱-۱) و (شکل ۲-۲) تصاویری از زمین‌لغزش در لاکونچینا و السالوادور را نشان می‌دهد. شکل ۱-۱- زمین‌لغزش لاکونچیتا در کالیفرنیا -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها شکل ۲-۱- زمین‌لغزش السالوادور در تگزاس ۲-۱- وضعیت زمین‌لغزش در ایران و مرور کوتاهی بر چند زمین‌لغزش رخ داده شده ایران از جمله کشورهای زلزله‌خیز جهان با شرایط زمین‌شناسی پیچیده و بارندگی‌های فصلی است. این عوامل در ایجاد مخاطرات طبیعی از قبیل زمین‌لغزش و آنواع حرکات توده‌ای که منجر به تلفات جانی و خسارات مالی می‌شود. موثر می‌باشند. باید توجه داشت که به دلیل وجود شرایط خاص زمین‌شناسی (فعالیت گسل‌هاء سنگ‌شناسی, سازندهای فرسایش پذیر) شرایط آب و هوایی» لرزه‌خیزی, پوشش گیاهی و همچنین کم‌توجهی به قابلیت اراضی در مناطق مختلف. سالیانه بسیاری از کشورهای جهان متحمل هزینه‌های مالی و جانی هنگفتی می‌شوند. و با علم به اینکه زمین‌لغزش در مناطق شیب‌دار به وقوع می‌پیوندد. می‌توان نتیجه‌گیری کرد که ایران یکی از کشورهای مستعد زمین‌لغزش می‌باشد. توزیع زمین‌لغزش‌ها در کشور (شکل ۳-۱) نشان می‌دهد که اکثر زمین‌لغزش‌ها در مناطق حاشیه ارتفاعات البرز و زاگرس قرار دارد. در این بخش به طور اجمالی و مختصر به شرح برخی از این زمین‌لغزش‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹۳۶ ۷ مه که دم 7 ۰ ارس ‌. ۱ ده ۰ اه بر 5 8908784 ۷ شکل ۳-۱- نقشه توزیع زمین لغزش‌های ثبت شده در ایران |۲] ۱-۲-۱ زمین‌لغزش سیمره زمین‌لغزش تاریخی سیمره» بزرگ‌ترین زمین‌لغزش شناخته شده جهان. در آیران در مرز بین استان‌های لرستان و ایلام» در جنوب غربی پلدختر به وقوع پیوسته‌است. بیش از ۱۰۰۰۰ سال قبل, ورقه‌ای از آهک‌های آسماری به طول پوشانده است. با توجه به شیب عادی ۲۰ درجه‌ای این تاقدیس در ضلع شمال شرق, عامل اصلی به وجود آورنده این زمین لغزش می‌بایست زلزله‌ای تاریخی بوده باشد [۳۳]. مصالح لغزشی با مسدود نمودن مسییر رودخانه‌های سیمره. کشکان و ابراهه‌های منطقه باعث ایجاد دریاچه‌هایی در حاشیه محدوده لغزشی شده که در حال حاضر رسوبات این دریاچه‌ها در اطراف مصالح لغزشی قابل مشاهده است (شکل ۴-۱). -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۳۲-۲-۱- در تا سقوط ک و دارایی یخ در باز کارستیک وقوع بهم عوامل ۱ ۰ ۳ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمه بخ دوازدهم فروردین ماه ۱۳۷۷ در منطقه لبد و لملمی (از توابع شهرستان فارسان) واقع در ضلع شمال پارمحال بختیاری, قسمتی از دامنه شمال شرقی کوه کینو پس از جدایی از پیکر کوه به دره رودخ رد و یک بهمن سنگی را به وجود آورد که پس از عبور از دره روستای آبیکار کار کن علیا را با تمامی ۵ 4 یاد شده در زاگرس مرتفع قرار گرفته و با توجه به ویژگی‌های زمین‌ساختی و زمین‌شناختی» این پد تونیزه و خرد شده می‌باشد. این عاملی است که در کنار برخی عوامل دیگر نظیر تناوب پدیده پخبندا, «های زمانی روزانه و فصلی, اختلاف ارتفاع بسیار زیاد بین قله کوه کینو و دره رودخانه لبد. تخلخل بودن آهک‌های کرتاسه مصالح تشکیل دهنده بهمن سنگی, و بارندگی فراوان در روزهای پیش از روید ن سنگی آبیکار شده است. (شکل ۵-۱) نمایی از این زمین‌لغزش و روستای مدفون شده را نشان می‌ده -‏ کوهستانی بودن و وجود پرتگاه مرتفع و زمین ساخت جوان. - گسله بودن, خرد شده بودن واحد آهکی صخره‌ساز و وجود پهنه شکستگی. ن‌گغزش‌ها انه لد 8 و ذوب فراوان و اد سیب -------- صفحهٔ بعد -------- قصل اول- زمین‌لغزش ۴- وجود درزه« ۵- تخلخل فراو ۰ ۰ را نا ۶ بارندگی فرا ضروری اس ۰.۰ شدر: روز گرم به معرفی می؟ ۸- احتمال هم زیاد و زمان کوتاه چند ذ شکل ۵-۱ ۹۹/۳۶ ان و کارستیک بودن آهک‌ها که از نشانه‌های آن می‌توان غارهای فراوا م برد که در کوه کینو به فراوانی دیده می‌شوند. وان به مدت ۵ روز که باعث بالا رفتن سطح آب در حفرات و خلل و فرج : به شدت کاهش می‌دهد و وزن توده را به شدت و با سرعت افزایش می‌ده ن که در مورد بهمن‌ها وجود آب ضرورتی ندارد ولی به عنوان کمک کننده ارتی (نوسانات حرارتی) فصلی و روزانه و تناوب پدیده یخبندان و ذوب ب و جدایش سنگ‌ها می‌شود. انطباق این رویداد دلخراش با زمان تغییرات شب یخبندان و همچنین تبدیل زمستان به بهار این عامل را به عنوان نت هی یک زمین‌لرزه کوچک با زمان رویداد این بهمن سنگی. قرار گیری واحد صخره‌ساز آهکی بر روی واحد نرم و زود فرسای مارنی ش تمامی یا مجموعه‌ای از عوامل معرفی شده فوق عامل ایجاد بهمن گرد انیه‌ای» روستایی را مدفون نمود [۳۴]. | - زمین‌لغزش آبیکار که در اثر این لغزش روستای آبیکار با ۵۵ نفر سکنه آن مدفون ک با هم. ن و وجود حفرات فرو سنگ‌ها شده و اصطکاک . البته ذکر این نکته موثر می‌باشد. ردید |۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۳-۲-۱- زمین‌لغزش امامزاده علی زمین‌لغزش امامزاده علی در خرداد سال ۱۳۷۷ در کیلومتر ۸۰ جاده تهران - آمل (هراز) در جنوب‌شرقی کوه دماوند حدود ۵۰۰ میلی‌متر برآورد شده است (باقریان و همکاران. ۱۳۸۴). براساس بررسی‌های صورت گرفته در اثر این زمین‌لغزش, بقعه امامزاده علی. امامزاده جعفر و آمامزاده شیرین که در پایین‌دست جاده قرار داشته‌اند به طور کامل تخریب شده‌اند. همجنین این زمین‌لغزش باعث تخریب سه باب مغازه خوار و بار فروشی, یک تعمیرگاه, یک واحد رستوران و سالن غذاخوری بین‌راهی. چندین واحد مسکونی, مدفون شدن روستای پیلاقی بشنک امامزاده ۱۵ خانواری (بدون تلفات جانی)» انهدام تعدادی دکل فشار قوی برق و مخابرات. تخریب باغات جاده هراز حدود یک ماه مسدود گردید و منجر به گل آلودگی آب رودخانه در اثر سقوط مواد لغفزشی شد. براساس اطلاعات محلی و نیز بازدید کارشناسان از محل حادئه میزان خسارت مستقیم ناشی از این زمین‌لغزش بالغ بر ۷۷۱۰ میلیون ریال می‌باشد [۳۶]. (شکل ۶-۱) نمایی از این زمین‌لغزش و مسدود شدن جاده هراز را نشان می‌دهد. 113127 40 4 شکل ۶-۱- انسداد جاده هراز به مدت ۴۰ روز در اثر وقوع زمین‌لغزش در سال ۱۳۷۷ ۳-۱- اجزای تشکیل دهنده یک زمین‌لغزش در (شکل ۷-۱) تصویر شماتیکی را مشاهده می‌نمایید که توسط وارنز در سال ۱۹۷۸ ارائه شد که در آن بخش‌های مختلف یک زمین‌لغزش معرفی شده‌اند و در ادامه به توصیف هر یک از اجزا می‌پردازیم. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹۳۶ 1 تاج!: به طور تجربی, بخش جابه‌جا نشده یک زمین‌لغزش است که در مجاورت بالاترین بخش افتگاه اصلی لغزش قرار دارد. افتگاه اصلی آ: سطحی است با شیب تند. واقع در لبه بالایی لغزش که در اثر جدایی قطعه جابه‌جا شده از زمین. قله ": بالاترین نقطه تماس بین توده جابه‌جا شده و افتگاه اصلی لغزش است. سر ا: بالاترین سطح در زمین‌لغزش, در طول سطح تماس بین توده جابه‌جا شده و افتگاه اصلی لغزش است. افتگاه‌های کوچک": سطوحی با شیب تند در توده جابه‌جا شده که در اثر رخ دادن لفزش‌های محلی. در داخل زمین‌لغزش اصلی به وجود می‌آیند. توده اصلی : بخشی از توده جابه‌جا شده یک زمین‌لغزش است که صفحه گسیختگی را در بین افتگاه اصلی و پنجه لغزش پوشانده است. پاشنه لغزش : آن بخش از زمین‌لغزش است که از محدوده پنجه صفحه گسیختگی فراتر رفته و سطح زمین (سطوح خارج از عملکرد زمین‌لغزش) را می‌پوشاند. نوک لغزش*: دور ترین نقطه مواد جابه‌جا شده از قله یک زمین‌لغزش واقع بر پنجه لغزش, نوک لغزش است. پنجه": انحنای لبه توده جابه‌جا شده موادء در پایین‌ترین سطح راء پنجه زمین‌لغزش نامند که بیش‌ترین فاصله را تا افتگاه اصلی دارد. صفحه گسیختگی ": سطحی در زیر توده جابه‌جا شده که حرکت توده مواد در راستای آن صورت می‌پذیرد. پنجه صفحه گسیختگی": محل تلاقی پایین‌ترین سطح صفحه گسیختگی با سطح اولیه زمین است. سطح جدایش ": بخشی از سطح کنونی زمین که توسط پاشنه لغزش پوشیده شده است. توده جابه‌جا شده ": توده‌ای از مواد تشکیل دهنده زمین که در اثر لغزش جابه‌جا شده‌اند. پهنه تهی‌شدگی : پهنه‌ای از لغزش در توده جابه‌جا شده که قبل از رخداد. زیر سطح اولیه زمین واقع بوده است. |] - 2- ۱/1۵ 0 3- 0 4- 40 5- ۱/1۱۵۲ 5 6- ۱/1۵ (۷ 7- 1 6-۳ 9-66 ۱0- 5۳12066 ۵1 ۵ ۱1-106 01 5۷۳1366 0 ۵ ۱2- ‏م5۳۵۵‎ 0 |3- 115012060 ۸1۵161121 ۱4- 7006 ٩۲ 10 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها تهی‌شدگی : حجمی که توسط افتگاه اصلی لغزش, توده جابه‌جا شده از بخش تهی شده و سطح ابتدایی زمین محدود می‌شود. توده تهی شده ؟: بخشی از توده جابه‌جا شده که سطح گسیختگی را همپوشانی کرده و زیر سطح اولیه زمین بوده است. تجمع مواد جابه‌جا شده : حجمی از مواد جابه‌جا شده که بالای سطح اولیه زمین تجمع یافته است. جناحین لغزش *: مواد جابه‌جا نشده مجاور جناحین سطح گسیختگی است که یا جناح راست و جناح چپ نامیده شده و پا با استفاده از جهات جغرافیایی معرفی می‌شوند. ایت ان 0 ۱ 5 ,ووم۸ ۲/0۵ ی سس 0۵5 ده شکل ۷-۱- اجزای تشکیل دهنده زمین‌لغزش اثر لغزش زمین کاهش یافته و در پهنه تجمع ارتفاع سطح زمین افزایش یافته است. در صورتی که نقشه‌های توپوگرافی یا مدل‌های ارتفاعی رقومی زمین‌لغزش مورد بررسی برای هر دو بازه زمینی قبل و بعد از رخداد پدیده موجود باشد. می‌توان پهنه‌های تهی‌شدگی و تجمع را از اختلاف بین نقشه‌ها یا مدل‌ها به دست آورد. حجم در پهنه تهی‌شدگی یا ۸۲0۱۹ آ0 ع706 -۱ 0( -2 3- 16010160 5 4- ۸۲0۱ 5- ۳1۵ 6- 0181۵ 0۳۵۳۵ 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹/۳۶ ۳ همان توده تهی شده» کاهش و در عین حال در پهنه تجمع افزایش یافته است. انتظار می‌رود که حجم پهنه تجمع بزرگ‌تر از حجم پهنه تهی‌شدگی باشد چرا که به طور کلی زمین در طی لغزش اتساع پیدا می‌کند |۳]. ۴-۱- طبقه‌بندی زمین‌لغزش‌ها (سنگ. واریزه» خاک) و درجه شکستگی توده جا به جا شده بیان می‌شود. پس از رویداد یک زمین‌لغزش نیز حفظ و با گذشت زمان کم‌تر دست خوش تغییر میشد (جدول ۱-۱) بدین ترتیب این الف- نوع حرکت مواد ب- نوع مواد درگیر در حرکت این طبقه‌بندی تاکنون به عنوان ساده‌ترین و رایج‌ترین نوع دسته‌بندی زمین‌لغزش‌ها در سراسر دنیا به کار رفته است. همان‌طور که در (جدول ۱-۱) ملاحظه می‌نمایید وارنز پنج نوع حرکت توده‌ای بیان کرده است که هریک بسته به نوع خاک‌های مهندسی خود به دو دسته دانه ریز و دانه درشت" تقسیم می‌شوند. مصالح دانه ریز را به عنوان خاک" و خاک‌های دانه درشت را به عنوان واریزه " نام‌گذاری کرده‌اند. واریزه‌ها شامل یک نسبت اعظمی از مواد درشت دانه هستند. به عبارتی ۲۰ تا ۸۰ درصد از ذرات آن‌ها بزرگ‌تر از ۲ میلی‌متر می‌باشند [۳]. 6 - | 2-6 3 -3 5 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها جدول ۱-۱- طبقه‌بندی زمین‌لغزش از دیدگاه وارنز |۳| لغزش بلوکی در واریزه لغزش در واریزه ۱-۴-۱ ربزش یک ریزش با جدا شدن سنگ یاخاک یا هر دوء ازیک دامنه تند در طول سطحی بدون جابه‌جایی برشی با برش اندک. آغاز می‌ گردد. سپس مواد با افتادن. غلتیدن و یا جهش پایین می‌آیند. به عبارت دیگر اغلب در این نوع حرکت صفحه گسبختگی‌ای وجود ندارد. ریزش حرکات ناگهانی رو به پایین دامنه مواد سنگ. خاک با هر دو هستند که از دامنه‌های تند یا صخره‌ها جدا شده‌اند [۱۳]. مواد افتان معمولا به دامنه پایینی با زوایه کم‌تر از زاویه افتادن برخورد کرده به غلتیدن کند و تا جایی ادامه دهد که زمین هموار می‌شود (شکل ۷-۱). ون ی وب سا کرو چاو ار و ی ۹ : هت و2 درد هر سر خ شکل ۸-۱- الف - تصویری شماتیک از ریزش, ب- سنگ افت/ سنگ لغزش که در نزدیکی دره کلیر کریک. کلرادو آمریکا در سال ۲۰۰۵ رخ داد. (عکس از سازمان زمین‌شناسی کلرادو) |۱۳] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹۳۶ ۵ ۲-۴-۱- واژگونی واژگونی عبارت است از چرخش پیشرونده توده‌ای از خاک یاسنگ بر روی دامنه حول یک محور با نقطه زیر مرکز گرانش توده. واژگونی گاهی در اثر گرانش ناشی از وزن مواد دامنه در بالای توده جابه‌جا شده رخ می‌دهد. بعضی اوقات وا گونی در اثر آب یا یخ درون ترک‌ها در توده اتفاق می‌افتد. وا ژگونی‌ها متشکل از سنگ. واریزه (مواد درشت دانه) یا خاک (ریزدانه) هستند. واژگونی‌ها می‌توانند پیجیده و مرکب باشند [۱۳]. رنج سرعت حرکت واژگونی به شدت آهسته تا سریع, گاهی اوقات. بسته به مسافت در طی حرکت شتاب پیدا می‌کند (شکل ۸-۱). شکل ۹-۱- الف- نمایی شماتیک از حرکت واژگونی, ب- عکس واژگونی بلوکی در فورت سان جان. بریتیش کلمبیا. کانادا ۳-۴-۱- لغزش" دهد لغزش گفته می‌شود. حرکت از ابتدا به طور هم‌زمان در همه آن چیزی که سرانجام به سطح گسیختگی تبدیل حرکت دامنه ناپایدار» وجود ترک‌های ایجاد شده در راستای لبه افتگاه اصلی بر روی سطح اولیه زمین است [۳]. ۱-۳-۴-۱ لغزش دورانی " زمین‌لغزشی که در آن سطح گسیختگی به سمت بالا خمیده است (قاشق مانند) و حرکت لغزش کم و بیش در حول یک محور که موازی با کنتور دامنه است. دورانی است [۱۳]. توده جابه‌جا شده.ء در شرایط مشخصی ممکن است به [| - 0 2- 11013110 ۵[ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها صورت توده‌ای به نسبت منسجمء. در طول سطح گسیختگی با دگرشکلی درونی اندک حرکت کند. سر مواد جابه‌جا شده ممکن است تقریبا به صورت قائم به سمت پایین حرکت کند و سطح بالایی مواد جابه‌جا شده ممکن است به سمت عقب و پله کج شود. اگر لغزش دورانی باشد و چندین صفحه حرکت خمیده موازی داشته باشد به آن اسلامپ گویند [۳]. به این دلیل که لغزش‌های دورانی در مواد همگن بسیار بیش‌تر رخ می‌دهند. آن‌ها معمول‌ترین زمین‌لغزش‌ها در مواد مورد استفاده در خاکریزی‌ها هستند [۳]. این نوع زمین‌لغزش در دامنه‌های با شیب ۲۰ تا ۳۰ درجه رخ می‌دهند رشکل ۱۰-۱) سکس 9 و 1 ۹ ۲۹ 1۹ 5۳ [ ۷ 1 0 گنه ری ۱ شکل ۱۰-۱- الف - نمایی شماتیک از حرکت لغزش دورانی. ب - یک زمین‌لغزش دورانی که در نیوزیلند رخ داده است. ۲-۳-۴-۱ - زمین لغزش انتقالی ! توده در یک زمین‌لغزش انتقالی در راستای یک صفحه گسیختگی مسطح یا مواج با به سمت بیرون بر فراز سطح اولیه زمین حرکت می‌کند. به طور کلی این نوع لغزش‌ها نسبتا کم‌عمق‌تر از لغزش‌های دورانی هستند. این زمین‌لغشزش ممکن است تا مسافت قابل ملاحظه‌ای, اگر سطح گسیختگی شیب کافی داشته باشد. ادامه پیدا کند. در تضاد با زمین‌لغزش دورانی که تمایل دارد به تعادل در لغزش دست یابد [۳]. ماده در این لغزش می‌تواند از خاک‌های سست و نامتراکم تا تیفه‌های گسترده‌ای از سنگ یا هر دو تشکیل شود. زمین‌لغزش‌های انتقالی معمولا در طول ناپیوستگی‌های زمین‌شناسی مانند گسل‌هاء درزه‌هاء سطوح لایه‌بندی و پا سطح تماس بین سنگ و خاک گسیخته می‌شوند [۱۳]. در محیط‌های شمالی لغزش می‌تواند در طول لایه یخبندان دائمی نیز حرکت کند (شکل ۱۱-۱). 1- 1۳۵۹1۵1101۵ [ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش رام ۷ هس سس : که ۷ س : ۹ 2۹ میت 1 4 4 الف ب شکل ۱۱-۱- الف - نمایی شماتیک از لغزش انتقالی, ب- یک زمین‌لغزش انتقالی که در سال ۲۰۰۱ در دره رودخانه بیتون. بریتیش کلمبیا. کانادا رخ داد [۱۳]. ۴-۴-۱- گسترش‌ها" زیرین را گویند. سطح گسیختگی در این نوع حرکت توده‌ای یک سطح با کرنش برشی شدید نیست. گسترش‌ها ممکن است در اثر روان گرایی یا جریان مواد نرم‌تر زیرین ایجاد شوند. انواع گسترش‌ها عبارتند از گسترش بلوکی, گسترش روان گرایی وگسترش جانبی [۳]. یا خاک مقاوم‌تر بالایی دچار کشیدگی شده و بر روی یک لایه نرم‌تر و ضعیف‌تر حرکت کند. چنین گسیختگی‌هایی معمولا با برخی فرو نشست ها درون لایه ضعیف‌تر همراه هستند. درگسترش سنگ. زمین جامد کشیده شده و ترک می‌خورد. به آهستگی از زمین پایدار جدا می‌شود و بر روی لایه نرم‌تر حرکت می‌کند بدون اینکه نیاز به تشکیل سطح را به بلوک‌هایی تقسیم کند. درگسترش خاک لایه پایدار بالایی در طول واحد ضعیف زیرین که پس از روان گرایی یا دگر شکل پلا ستیک جریان یافته است. کشیده می‌شود. 05 -| 40 62اه -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها اگر لایه ضعیف‌تر نسبتا ضخیم باشد. بلوک‌های رویی متحرک و ترک‌دار ممکن است در آن فرونشست کنند. جابه‌جا ۱ 8411]/( ۱۱۵۱ [/ ۹ ۹ ی ی 7 ۵ هم و ۳ وا کت 1 رده 5۵۲ ۱۷۵10۲8 ٩111 20 40 هه ای شکل ۱۲-۱- الف - نمایی شماتیک از لغزش گسترش جانبی. ب- خسارت گسترش جانبی به یک جاده در نتیجه زمین‌لرزه سال ۱۹۹۸ لوما پریتاء کالیفرنیاء آمریکا |۱۳] ۵-۴-۱- روانه ها توده متحرک در یک روانه شبیه به یک مایع ویسکوز است. اغلب. تبدیل تدریجی بین لغزش‌ها و روانه‌ها وجود دارد. ۱-۵-۴-۱ روانه‌های واریزه" نوعی از حرکت توده‌ای سریع است که در آن خاک. سنگ و گاه مواد آلی سست با آب ترکیب شده و دوغابی تشکیل می‌دهند که به سمت پایین دامنه حرکت می‌کند. به طور غیر رسمی و نامناسب به آن‌ها لغزش گل نیز می‌گویند. زیرا حجم زیادی از مواد در روانه وجود دارد. گاه. با سرعت گرفتن یک لغزش انتقالی یا دورانی و از بین رفتن چسبندگی درونی توده یا جذب آب. آن لغزش به یک روانه واریزه تکامل پیدا می‌کند [۱۳]. روانه‌های خشک ممکن است گاه در ماسه‌های بدون چسبندگی تشکیل شوند (روانه ماسه). روانه واریزه می‌تواند مرگ آمیز باشد زیرا سرعت بالا داشته و ممکن است بدون هشدار رخ دهد (شکل ۱۳-۱). - ]| ۳ و160۳ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹/۳۶ اج و وی اه سم ۵ ی زیت مد -, 2 ی : سح مس یرس رس یج ام وی ام ۹ سس ۳ ی ون و هر و ام ۵ چ او کی ۰ ۱ 3 ! چیه ی ی و مها ی 2 پوس ۹ ۱ ال تا ۵ در اس ها اس ۰ هه + ۱ گر ۳ ِ اس اههد کر مد را : سس میا الف ب‌ِ شکل ۱۳-۱- الف - نمایی شماتیک از روانه واریزه, ب - خسارت روانه واریزه به شهر کارابالدا. در شمال ساحل ونزوئلا. در دسامبر ۱۹۹۹ که 0۰ نفر را به کام مرگ کشاند [۱۳]. ۲-۵-۴-۱ روانه خاک روانه خاک بر دامنه‌های با شیب ملایم تا متوسط. در خاک‌های ریزدانه. معمولا رس یا سیلت رخ می‌دهد. ولی در سنگ بستر رس‌دار به شدت هوازده نیز امکان‌ پذیر است. توده در یک روانه خاک همانند یک جریان ویسکوز یا پلاستیک تکامل یابند. روانه‌های خاک از بسیار کند (خزش) تا سریع و ناگهانی نوسان می‌کنند [۱۳]. محرکان این نوع زمین‌لفشزش ساز. بارگذاری بیش از حد بر یک دامنه. زمین‌لرزه. یا لرزش‌های مصنوعی (شکل ۱۳-۱). اس تا را و نو ی بای ۱ 1 ی 1 چا ور ۲ مد و . تا ۱ ۹ ۹ ۹ ۹ اس 1 را : که 3 ی ار رو و هه رو ی سس ین رس که الف ب شکل ۱۴-۱- الف - نمای شماتیک یک روانه خاک. ب - زمین‌لغزش لمیوکس در سال ۱۹۹۳ یک روانه خاک که به دره رودخانه سوز نیشن جریان یافته و سبب مسدود شدن رودخانه گردید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۳-۵-۴-۱ روانه خاک کند (خزش) خزش نامی غیررسمی برای روانه خاک کند می‌باشد و عبارت است از حرکت کند و غیرقابل درک اما پیوسته رو به پایین دامنه خاک یا سنگ تشکیل دهنده دامنه. حرکت در اثر تنش برشی داخلی ایجاد می‌شود که برای اعمال دگر ۱- فصلی, که حرکت در عمقی از خاک است که از تغییرات فصلی رطوبت و دما متاثر می‌شود. ۲- پیوسته. جایی که تنش برشی, پیوسته فراتر از مقاومت ماده است. ۳- پیشرونده» جایی که شیب‌ها به نقطه‌ای می‌رسند که زمان گسیختگی دیگر آنواع زمین‌لغفزش‌ها است «شکل ۱۵-۱). شکل ۱۵-۱- الف - نمایی شماتیک از خزش. ب- آثار خزش در منطقه‌ای نزدیک ساسکس شرقی. بریتانیا به نام علفزارهای چالک. خزش می‌تواند ناحیه‌ای باشد (ده‌ها کیلومترمربع) یا تنها به محدوده‌ای کوچک بسنده کند. تعیین مرزهای خزش امری دشوار است زیرا این رخداد خود چنان کند است که عوارض سطحی نشان‌دهنده دگر شکلی ممکن است بروز نکنند. سرعت این نوع زمین‌لغزش, بسیار کند تا به شدت کند می‌باشد (معمولا کم‌تر از ۱ متر در دهه). برای خزش فصلی بارندگی و ذوب یخ محرکان شاخص هستند. در حالی که برای انواع دیگر خزش عوامل متعددند مانند هوازدگی شیمیایی و فیزیکی, لوله‌های نشت کننده, زهکشی ضعیف. انواع ناپایدارسازی ساخت و ساز و مانند آن.از آنجا که به دلیل کندی حرکت. شناسایی آن در برخی مناطق دشوار است. خزش گاهی تا زمان رسیدن به محل یک ساختمان شناسایی نمی‌شود. خزش می‌تواند به آسانی خطوط لولهء ساختمان‌هاء جاده‌هاء. حصارهاء و مانند آن را پاره کند و می‌تواند به گسیختگی‌های شدیدتر زمین که مخرب‌تر بوده و سرعت بیش‌تری دارند. تبدیل شود [۱۳]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹/۳۶ ۳۱ ۵-۱- عوامل موثر در وقوع زمین‌لغزش چندین عامل مانند شرایط زمین‌شناسی, مورفولوژیکی» هیدرولوژیکی» توپوگرافی منطقه, شرایط آب و هوایی و عوامل بناپراین» عوامل رخداد با یکدیگر ترکیب می‌شوند تا یک شیب را برای گسیختگی آسیب‌پذیر سازند و عامل محرک در نهایت شروع کننده حرکت توده می‌باشد. به عبارت دیگرء عوامل موثر در وقوع لغزش یا همان عوامل ذاتی لازمه لشزش دامنه هستند. در واقع اگر هیچ یک از عوامل ذاتی در یک شیب وجود نداشته باشند عوامل ماشه‌ای نیز نمی‌توانند موجب لغزش شوند [۳]. ۱-۵-۱- عوامل ذاتی عوامل متعددی مانند شرایط زمین‌شناسی, مورفولوژیکی, هیدرولوژیکی» توپوگرافی منطقه.ء شرایط آب و هوایی و هوازدگی موجب ناپایداری شیب و رخداد زمین‌لغزش می‌شوند اما تنها یک عامل موجب شروع لغزش می‌شود. به عواملی که زمینه را برای لغزش آماده می‌کنند و شیب را سیب پذیر می سازند عوامل ذاتی و به عواملی که آغاز کننده لغزش یک توده سنگی یا خاکی در یک سطح شیب‌دار طبیعی در معرض تنش‌های برشی ثقلی قرار دارد که معمولا با مقاومت برشی در حال تعادل است. چناچه تنش برشی دامنه بر مقاومت برشی آن غلبه یابد گسیختگی برشی ایجاد شده و سرانجام لغزش رخ می دهد. به طور کلی عوامل موثر در حرکت مواد توده‌ای را به دو دسته کلی می‌توان تقسیم کرد: الف- عواملی که سبب افزایش تنش برشی می‌شوند. لازم به ذکر است که برخی عوامل هم موجب افزایش تنش برشی و هم موجب کاهش مقاومت برشی می‌گردند. در بخش آتی عوامل تشدید کننده و محرک زمین‌لغزش به تفصیل شرح داده می‌شود [۳]. ۲-۵-۱ عوامل افزایش دهنده تنش برشی تنش برشی ممکن است طی فرآیندهایی چون حذف تکیه‌گاه جانبی, تحمیل بار اضافی بر روی شیب تنش‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۱-۲-۵-۱ حذف تکیه‌گاه جانبی کلیه فعالیت‌هایی که موجب از بین رفتن تکیه‌گاه جانبی و زیرین دامنه می‌شوند منجر به افزایش تنش برشی شده که در نهایت با غلبه بر مقاومت برشی لغزش رخ می‌دهد. پنجه لغزش به وسیله فرسایش برداشته شده و دامنه را پر شیب می‌کند. این فرسایش توسط عوامل طبیعی از قبیل نهرهاء رودخانه‌هاء یخچال‌های طبیعی, امواج و جریانات رخ می‌دهد. علاوه بر عوامل طبیعی برخی عوامل انسانی نیز منجر به لغزش دامنه می‌شوند که از آن جمله می‌توان به حفاری‌های لازم جهت ایجاد معادن. گودال‌ها.ء کانال‌ها و یا به فروکش سطح آب دریاچه‌ها و مخازن آب. ایجاد دریاچه‌های مصنوعی و مخازن و نوسانات سطح آب در آن‌ها اشاره کرد. برداشت بی‌رویه از مخلوط رودخانه‌ای و برهم زدن بستر و تعادل جریان نیز از جمله فعالیت‌های انسانی است که موجب از بین رفتن تکیه‌گاه جانبی شده و جزء عوامل محرک و ماشه‌ای لغزش به شمار می‌روند [۳]. ۳-۲-۵-۱ افزایش روباره افزایش وزن مواد و مصالح شیب منجر به ناپایداری شیب و در نهایت ایجاد لغزش می‌شود. هرگونه فعالیت انسانی و غیر انسانی که منجر به افزایش روباره شود می‌تواند در افزایش تنش برشی دامنه موثر واقع شود. به طور نمونه خاکریزهاء دپو کردن مواد معدنی. سنگ یا مواد باطله حاصل از گودبرداری‌ها. انباشت زباله. ساختمان‌سازی و سازه‌ای دیگر کشاورزی و آبیاری بر روی دامنه. وزن آب ناشی از نشت لوله‌های آب و فاضلاب از جمله فعالیت‌های انسانی هستند که منجر به افزایش روباره دامنه می‌شوند. افزایش وزن مواد ناشی از بارش باران و برف که موجب افزایش سطح آب صورتی که ساختمان‌ها در لبه پالای دامنه احداث شوند امکان لغزش به مراتب بیش‌تر خواهد شد [۳]. شکل ۱۶-۱- وقوع زمین‌لغزش ناشی از تحریک زلزله در شمال تایوان منجر به مسدود شدن اتوبان می‌شود [۲۷]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹/۳۶ ۳۳ ۳-۲-۵-۱ افزایش تنش‌های زودگذر ایجاد ارتعاشات طبیعی مانند زمین‌لرزه. ارتعاشات مصنوعی ناشی از انفجارات و کار ماشین‌آلات ساختمانی در کارهای معدن و ارتعاشات ناشی از ترافیک می‌تواند تنش برشی را در طول یک سطح مستعد گسیختگی افزایش دهد. زلزله سال ۰ در پرو باعث شروع لغزش در کوه هاوس کاران گردید و تدریجا تبدیل به جریان واریزه‌ای شد و به اندازه ای سرعت داشت که توانست از یک پشته ۱۵۰ متری عبور نموده و ۲۰۰۰ نفر را در یانگی مدفون سازد. همچنین وقوع بیش از صد زمین‌لغزش کوچک و بزرگ در پی زلزله ۳۱ خرداد ۶۹ گیلان نمونه‌های بارز از زمین‌لغزش‌های متاثر از این عامل ۵ ریشتر در شمال تایوان در ۲۵ آوریل سال ۲۰۱۰ به وقوع پیوست [۲۷]. مقاومت پایین مواد خاکی یا سنگی که یک توده در حال لغزش را تشکیل می‌دهند ممکن است ناشی از مشخصات ذاتی مواد باشد یا ناشی از وجود ناپیوستگی‌های موجود در توده خاک و سنگ باشد. مشخصات مواد: مصالح و مواد تشکیل دهنده توده خاک یا سنگ ممکن است به طور طبیعی سست باشند و یا در نتیجه فرآیندهای طبیعی از قبیل اشباع توسط آب سست شوند. مواد آلی و رس‌ها به طور طبیعی مقاومت پایینی دارند. سنگ‌هایی که به وسیله هوازدگی به رس‌ها تجزیه می‌شوند (توف‌های آتشفشانی هوازده» شیست‌ها و سرپنتینیت‌ها) نیز خواص متشابهی را ایجاد می‌کنند. علاوه بر طبیعت ذرات تشکیل دهنده مواد و مصالح, آرایش ذرات ممکن است سبب کاهش مقاومت مصالح شود. به طور کلی مصالح حساس که هنگام مختل شدن مقاومت خود را از دست می‌دهند. بافت سست و ضعیفی دارند. مشخصات توده: توده خاک پا سنگ ممکن است به دلیل ناییوستگی‌هایی چون گسل‌هاء سطوح لایه لایه. ورقه ورقه شدن. درزهاء شکاف‌ها سست شده باشد. همچنین در صورتی که در لایه‌های زیرین توده یک لایه غیر قابل نفوذ یا با نفوذپذیری کم نسبت به جریان آب وجود داشته باشد و در عین حال مصالح و مواد لایه‌های سطحی زمین از نفوذپذیری ۳-۵-۱- عوامل کاهش دهنده مقاومت برشی در کاهش مقاومت برشی نیز عوامل متعددی نقش به سزایی دارد که در اینجا به شرح مختصری از آن‌ها می‌پردازیم. ۱-۳-۵-۱ تغییر کاربری اراضی (از بین بردن پوشش گیاهی جنگلی) تبدیل زمین‌ها و نواحی شیب‌دار جنگلی به زمین‌های کشاورزی و مرتعی از مهم‌ترین فعالیت‌های انسانی موثر در وقوع زمین لغزش است. قطع درختان جنگلی به کاهش مقاومت برشی توده و افزایش ناپایداری منجر می‌شود. مدت زمان لازم بعد از قطع درختان جنگلی و تبدیل آن‌ها به اراضی کشاورزی و مرتعی برای ظهور علائم ناپایداری برابر مدت -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها زمان لازم برای پوسیدن ریشه گیاهان جنگلی است. ریشه‌های درختان در هم فرو می‌روند و لایه محکمی ایجاد می‌نمایند که تکیه‌گاه محکمی برای خاک بالادستی می‌شود. مطالعات انجام شده در این زمینه در منطقه اوهایو امریکا نشان می‌دهد دامنه‌های جنگل کاری شده در زاویه ۳۵ درجه و حتی بیش‌تر به دلیل افزایش مقاومت برشی ناشی از شبکه ریشه‌ای گیاهان پایدارند در حالی که درجه پایداری دامنه‌های مشابه فاقد درخت حدودا کم‌تر از ۱۴ درجه است. همچنین پوشش جنگلی از طریق جذب و تبخیر مقدار قابل توجهی آب باران و به طبع آن گرفتن مقدار زیادی از آب توده و تبخیر آن به پایداری شیب کمک می‌نماید [۳۰]. قطع بی‌رویه پوشش گیاهی باعث می‌شود که ریشه گیاهان که نقش مهمی در تثبیت اسکلت خاک دارند. از بین رفته و در نتیجه مقاومت برشی نیز کاهش می‌یابد. پوشش گیاهی از تابش مستقیم خورشید جلوگیری کرده و از تخریب ساختمان خاک می‌کاهد و مقداری از آب را به وسیله عمل تبخیر و تعرق کم کرده و برگ درختان از برخورد سریع آب باران به زمین جلوگیری می‌کند [۳۶]. آنچه امروزه در مورد نقش موئثر این فاکتور در پایداری دامنه‌ها به اثبات رسیده افزایش فوق‌العاده تیداد زمین‌لغزش‌های عمیق و کم عمق, پس از گذشت دورهای چند ساله از قطع پوشش درختی به‌ویژه در مناطقی است که از نظر جنس نهشته‌های زمین‌شناسی حساس هستند. مطالعات انجام شده در نقاط مختلف جهان نشان می‌دهد که چگونه پوشش گیاهی چوبی, به ویژه درختان, اثرات مکانیکی و هیدرولوژیکی مثبت در پایداری دامنه‌هاء اعمال می‌کند. این مساله به طور تجربی در بسیاری از مناطق لغزشی ایران مانند گیلان» مازنداران و چهارمحال و بختیاری به وضوح به چشم می‌خورد. به طور کلی اثر پوشش گیاهی بر پایداری دامنه‌ها را می‌توان به وسیله نقش آن در افزایش مقاومست مصالح دامنه و کنترل محتوی توده‌های خاکی به صورت زیر بیان کرد. - اثرات هیدرولوژیکی: پوشش گیاهی میزان آب نفوذی ناشی از بارندگی را کاهش داده و موجب پایین بردن تراز آب زیرزمینی و کاهش درصد رطوبت خاک در بالای تراز آب زیرزمینی می‌گردد. - اثرات مکانیکی: ریشه‌های گیاهان به طریق مشابه با مسلح نمودن بتن» خاک را مسلح می نماید. - ساز و کار اجزاء گیاه در پایداری دامنه‌ها الف - شاخ و برگ گیاهان اثر شاخ برگ گیاه در مقابل باران. کنترل انرژی جنبشی قطرات باران بوده و در اثر برخورد با آن, قطرات بزرگ‌تر باران به قطرات ریز تر تقسیم شده. در محدوده وسیع‌تری پراکنده شده و زمینه تبخیر آن‌ها فراهم می‌شود (بهبهانی ۱۳۷۳). در خلال یک بارش سبک نزدیک به ۱۰۰/ بارش و نیز درصد عمده‌ای از بارش در بارندگی شدید (حدود۲۰./ یک بارش ۷۵ میلی‌متری) توسط برگ‌هاء قبل از رسیدن به زمین, گرفته می‌شوند و میزان گیرایی کل بارش سالانه توسط جنگل‌های همیشه سبز راء بسته به شدت بارش تا ۶۰/ کل بارندگی ذکر کرده‌اند (حق‌شناس و همکاران ۴۳ همجنین برگ‌ها و شاخه‌های گیاه در خاک‌های مناطق خشک و نیمه خشک با عمل تعریق, آب را از طریق -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹/۳۶ ۳۵ روزنه‌های موجود در سطح برگ یا قسمت‌هایی از شاخه‌های گیاه با توجه به گرمای محیط. به صورت مداوم خارج ساخته که این امر سبب خروج دائمی آب از داخل خاک و در نتیجه لغزش‌هایی که رسیدن آب به سطوح لغزش موجب تشدید ب - ریشه گیاهان توده خاک می‌شوند. سیستم به هم پیوسته ریشه در لایه‌های سطحی, به خاک خاصیت اسفنجی داده و در تهویه و آلی به خاک موجب حفظ و ذخیره آب در لایه کم ضخامت سطحی شده و آب کم‌تری به داخل لایه‌های عمیق تر نفوذ می‌نماید. در نتیجه به سطح لغزنده. آب کم‌تری می‌رسد و پدیده لغزش کم‌تر اتفاق می‌افتد [۲۸]. برخی گونه‌های گیاهی از فرسایش‌های دامنه‌ای جلوگیری می‌کنند یا به عبارت دیگر در مقابل فرسایش‌های دامنه‌ای از خود مقاومت نشان می‌دهند. با انتخاب این گونه‌ها و مدل‌سازی لایه اطلاعاتی آن‌ها می‌تواند در تهیه نقشه پتانسیل خطر زمین‌لغزش از آن‌ها بهره گرفت. هوازدگی فرآیند تغییر سنگ تحت تاثیر مستقیم عوامل آب و هوایی می‌باشد و خود به دو دسته به شرح زیر تقسیم و می‌شود: که به شکستگی سنگ‌ها منجر می‌شود. ب- هوازدگی شیمیایی که با تجزیه و تغییر در ماهیت کانی‌های اولیه و ایجاد کانی‌های جدید همراه است. یون‌های معدنی محلول در آب‌های زیرزمینی غالبا نتیجه هوازدگی شیمیایی سنگ‌هایی است که آب از آن‌ها عبور کرده است. رس‌ها به طور تجربی مستعد هوازدگی و دیگر انفعالات فیزیکی شیمیایی (نرم شدن و ملایم شدن شکاف‌های رس‌هاء زلزله رودبار در سال ۱۳۶۹ می‌توان مشاهده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۳-۳-۵-۱ عوامل موثر در تغییر نیروهای بین دانه‌ای درصد خاک رس در محدوده ۵./-۲/ تاثیر محدودی بر خواص مکانیکی خاک دارد ولی با افزایش درصد رس از این محدوده مقاومت خاک به طور ناگهانی شدیدا افت می‌نماید. نه تنها این روند در اکثر خاک‌ها صادق است بلکه نوع رس موجود در بافت خاک نیز تاثیر زیادی بر مقدار زاویه اصطکاک داخلی دارد. بنابراین نوع خاک در ناپایداری توده بسیار موثر می‌باشد. به عنوان نمونه خاک رس ابتدا آب را جذب ولی پس از جذب متورم می‌شود و دیگر نگهداری آن کم و اشباع می‌شود و نهایتا اگر در جهت شیب باشد روی سنگ مادر غیرمقاوم به سمت پایین حرکت می‌کند. ویژگی فیزیکی ۵-۳-۵-۱- عناصر ساختاری عمده و وضعیت هندسی دامنه عناصر ساختاری عمده و اصلی از قبیل گسل‌ها.ء درزه‌ها و سطوح لایه‌بندی عموما به صورت سطوح ضعیف و ۶-۱- علایم هشدار دهنده وقوع زمین‌لغزش همانند سایر پدیده‌های طبیعی, زمین‌لغزش نیز قبل از وقوع, علایم و نشانه‌هایی دارد که در پیش‌بینی آن و انجام تمهیداتی جهت جلوگیری از وقوع آن و یا کاهش خسارات و صدمات بسیار موثر می‌باشند. عوارض و علایمی که ممکن - ایجاد شکاف‌ها و ترک‌ها در زمین, برف. یخ» خاک یا سنگ واقع بر رای دامنه‌ها یا در راس آن‌ها (شکل ۱۷-۱). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹/۳۶ ۳۷ - عقب‌نشینی پیاده‌رو از ساختمان‌های مجاورء اگر در کنار یک دامنه قرار دارند؛ عقب‌نشینی خاک از پی ساختمان (شکل ۱۸-۱). - فاصله افتادن بین حصارهاء که زمانی در یک خط قرار داشته و یا شکلی متفاوت داشته‌اند. - برآمدگی‌ها یا تغییر ارتفاع غیرمعمول در زمین» کف‌پوش» مسیرهاء یا پیاده‌رو (شکل ۱۹-۱) - کج شدن تیرهای تلفنء درختان, دیوارهای حایل, حصارها (شکل ۲۰-۱). - کج شدن بیش از حد یا ترک خوردن کف‌ها و پی‌های بتونی. - شکستن لوله آب و دیگر امکانات زیرسطحی. - افزایش سریع یا کاهش سطح آب رودخانه. ممکن است با افزایش آشفتگی همراه باشد (درصد خاک که آب را تیره می‌کند). - گیر کردن درب‌هاء پنجره‌ها و فضاهای باز آشکارء که نشان می‌دهند دیوارها و چارچوب‌ها جابه‌جا شده و تغییر شکل داده‌اند. - صداهای ترک خوردن. شکستن, یا انفجار از یک خانه. ساختمان یا گروهی از درختان (برای نمونه پاره شدن ریشه‌ها یا شکستن آن‌ها): - نشست جاده‌ها یا راهروها. را نس و ید شکل ۱۷-۱- ترک خوردگی زمین -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملبات پایداره 3333333333 8 : ل ۱ ظ ۰ - ۷ ۱ ۰ ی ۱ ۱ ۱ ۱ اس ات ۱ 3 سا ند رس سل شرا ۹۳ ‎٩‏ ار م۴ اَ | ۱ : ان ل ۵ [ 1 ۱۳ ۳" هر ای : * چسط یا ۱ از ( ۱ 1 ۱7 و ۰ ۳ :1 9 ۰ ۱ ۸ .ا 1 1 ۸ هه ۳ ۱ از 1 8 1 ۱ 0 ۰ 1 1 ۱ ۰ ار از 1 : ۳۹ 1 2 ۳ ۱ ۹ ور ۷ ان ْ/ هر ۵ .و ۹,9 هه اوه ل 9 ۹ , ۳ ی 3 8 * رلاوژ وی رم از سر ۰ ۹ 3 ۱ ۹ ۰ رک ۵ با ار ر پ ۰ ۰ ی ۱ ٍ اس َ ۹ * ۶ ۰ : رت 1 > و ند چاه ۳ چیوا ب.: موی ۸ ها و هم : ۰ ها تزا ۳ » 7 ۶ 2 کر کت نت 1 ی پچ 03 - ۷ رگ ۳۲ ۷ ان 3 ی 5 کچ .2 شک : پچ ۸۳۳ تسه ۰ وی وا کی وبا جیار پ رس : شکل ۱۹-۱- بالا آمدگی غیر معمول جاده مازی زمین‌لغزش‌ها و۳۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول- زمین‌لغزش ۹۳۶ ۳۹ ۷-۱- نتیجه‌گیری در ابتدا با مروری به تاریخچه وقوع زمین‌لغزش در ایران دریافتیم که وقوع این پدیده طبیعی در ایران تا چه حد مهم و ضروری است و همانند سایر کشورهای مستعد لغزش. خسارات فراوانی را تا به حال بر ایران متحمل ساخته است. در این فصل با انواع زمین‌لغزش آشنا شده و متوجه شدیم که این پدیده قبل از این که موجب خسارات جبران‌ناپذیری شود. علائم و هشدارهایی را به همراه دارد. با شناسایی این علائم و مطالعه آن‌ها می‌توانیم از رخداد آن جلوگیری نموده و از تلفات آن در امان بمانیم. در ادامه به طرح مبانی سیستم تداخل‌سنجی راداری پرداخته و با به کارگیری آن می‌توان نرخ جابه‌جایی را در مناطق مطالعاتی اندازه گیری نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۲ سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۹/۳۶ ۳۳ ۱-۲ تعیین موقعیت ماهواره‌ای (۳5)) در این بخش ابتدا به کلیاتی در ارتباط با تعیین موقعیت ماهواره‌ای پرداخته می‌شود. در ادامه مطالب و نکاتی در ارتباط با استفاده از این سامانه در تعیین موقعیت ماهواره‌ای ذکر شده است. ۱-۱-۲ تاریخچه سامانه تعیبین موقعیت ماهواره‌ای در کنار سامانه تعیین موقعیت ماهواره‌ای که متعلق به وزارت دفاع ایالات متحده می‌باشد. سامانه‌های تعیین موقعیت دیگری نظیر 0101۸55! متعلق به فدراسیون روسیه و سامانه در حال تکمیل و ساخت 0۸111۳0" متعلق به اتحادیه اروپا وجود دارند. با این حال به دلیل اینکه سامانه تعیین موقعیت 0۳5 بیش‌تر در امور غیرنظامی فعالیت گسترده‌ای پیدا کرده است و استفاده از آن در امور ژئوماتیکی و عمرانی مرسوم شده است. در این بخش فقط به بررسی این سامانه خواهیم پرداخت. البته لازم به ذکر است که دیگر سامانه‌ها نیز از لحاظ تشوری و عملکرد بسیار نزدیک به 5 می‌باشند (شکل ۱-۲). سیستم تعیین موقعیت 5آ) در بدو شروع فعالیت به گونه‌ای طراحی شده بود که ۲۴ ماهواره در ارتفاع حدودی ۰۹ کیلومتری و در ۶ مدار با زاویه حدودی ۵۵ درجه نسبت به کمربند استوا به دور زمین در حال گردش باشند. ولی امروزه تعداد آن‌ها به بیش از ۳۰ ماهواره رسیده است که این امر خود به تعداد ماهواره‌های قابل دست‌یابی توسط گیرنده‌ها افزوده و متعاقبا به رسیدن گیرنده‌ها به یک آرایش مناسب به منظور تعیین موقعیت کمک شایانی می‌نماید. این ماهواره‌های در حال گردش گیرنده‌ها (بخش کاربر) را قادر به تعیین موقعیت. سرعت و جهت حرکت می‌سازد. اساس تعیین موقعیت ماهواره‌ها بر پایه زنجیره کدهای ارسالی بر روی امواج حامل در طیف مایکروویو از سوی ماهواره به گیرنده استوار است. آنتن‌ها نیز توانایی دریافت و معنادار نمودن کدها و سنجش زمان و فاز امواج را دارا بوده و از این 3 5۵1۵11112 1۵۷122110 0761۱۵ آهطامان) -| 0 ۳۵۷1221100 536111۱6 اه‌مان ۳۳۵۵۵۵۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ با اندازه‌گیری تاخیر ماهواره‌ها و گیرنده با خ آمده از طریق اطلاعات : با معلوم بودن حداقل در لحظه ارسال امواج ۰ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها شکل ۱-۲- موقعیت ماهواره‌های 7۳5) در مدار زمانی میان ارسال امواج از سوی ماهواره‌ها و زمان دریافت آن توسط گیرنده» فاصله میان رب تاخیر زمانی در سرعت انتشار امواج الکترومغناطیس به دست می‌آید. به این فاصله به دست کدهای ارسالی از ماهواره‌ها اصطلاحا شبه فاصله " گفته می‌شود. ۴ شبه فاصله به ماهواره‌های مختلف به صورت هم‌زمان و معلوم فرض نمودن موقعیت ماهواره ٩1‏ و ‎٩1‏ و ,ای تسه :۰ بسن اد ۱۹۱ 1 1 [ 51 2 )0056۳۵۵ 0020 0۹٩1۵1 7 م۲ 1 شکل۲-۲- چگونگی تعیین موقعیت گیرنده توسط ۴ شبه فاصله [۸] |- ۳۹۵۵0 06 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۳۵ تمامی گیرنده‌های 7]5) نسبتا ارزان قیمت نظیر 275 های دستی از روش فوق به منظور تعیین موقعیت استفاده می‌کنند. دقت حاصل از این روش تعیین موقعیت که یک روش تعیین موقعیت مطلق" می‌باشد. با توجه به تعداد و هندسه ماهواره‌های مرتبط با گیرنده بین ۳ تا ۲۰ متر خواهد بود. غالب استفاده از 7۳5) در امور مختلف. به منظور ناوبری است که با توجه به سهولت و عدم نیاز به دقت خیلی زیاده از روش تعیین موقعیت کد که توضیح داده شد. استفاده می‌شود؛ ولی امور پیچیده ژئودتیکی خصوصا در پایش جابه‌جایی سطحی زمین بر خلاف آمور رایج ناوبری به دقت بسیار بالایی در تعیین موقعیت نیاز دارد. به همین علت در این گونه فعالیت‌ها باید از گیرنده‌های بخصوص با دقت تعیین موقعیت بالا و از روش‌های مناسب تعیین موقعیت دقیق نظیر سنجش اختلاف فاز موج حامل در تعیین موقعیت تفاضلی - نسبی " میان ایستگاهی استفاده نمود. همان‌طور که اشاره شد. گیرنده‌های 5 7) با دقت بالایی که در فعالیت‌های ژئودتیکی نیز به کار برده می‌شود علاوه بر اندازه گیری شبه فاصله توسط کدهای ارسالی از ماهواره‌هاء توانایی سنجش فاز موج حامل را نیز دارا هستند. اندازه گیری فاز به دلیل طول موج کوتاه‌تر موج حامل, از توان تفکیک بالاتری نسبت به اندازه‌گیری کد برخوردار است. بدین ترتیب این روش به شکل محسوسی از دقت بالاتری در تعیین موقعیت سود می‌برد. استفاده از گیرنده‌های دوفرکانسه که قابلیت دریافت دو موج با فرکانس‌های مختلف ارسالی از سوی ماهواره‌ها را دارد: می‌تواند چندین ترکیب مشاهده میان فرکانس‌های انآ و 2] ایجاد نماید. یکی از این ترکیب‌ها تحت عنوان ترکیب عاری از یونسفرء تاثیر قابل توجهی در بهبود دقت مشاهدات خواهد داشت. از این ترکیب می‌توان در تعیین موقعیت در فواصل بسیار بلند که تغییرات یونسفر در دو سر فاصله مورد نظر محسوس خواهد بود. استفاده نمود. در فواصل کوتاه‌تر (کم‌تر از ۱۰ کیلومتر)» می‌توان لایه یونسفر بالای گیرنده‌های هر دو سر فاصله مورد نظر را یکسان در نظر گرفت و به استفاده از مدل‌های یونسفری استاندارد در تصحیح اثر یونسفر اکتفا کرد. همچنین به منظور دست‌یابی به دقت بهتر از سانتی‌متر می‌بایست به خطای ناشی از تاثیر لایه تروپسفر نیز توجه داشت. این اثر تنها با بالا بردن مدت مشاهدات و تکنیک‌های مختلف مشاهداتی مانند روش‌های مختلف مشاهده تفاضلی و البته استفاده از مدل‌های مختلف تروپسفری قابل تعدیل است [۳۸]. ۳-۲ اساس تعیین موقعیت در این سیستم دو سیگنال 2] ,ابا که کدها و پیغام‌های ناوبری روی آن‌ها مدوله شده‌اند توسط ماهواره به زمین ارسال می‌شود. این سیگنال‌ها در ایستگاه‌های زمینی توسط گیرنده‌ها دریافت می‌گردند. با مقایسه سیگنال‌های دریافتی با سیگنال‌های تولید ۱- ۸0۹۵|۷۱ 8 2- 13۵10116 8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها شده در گیرنده (که مشابه سیگنال‌ها در لحظه ارسال می‌باشد) و معلوم بودن موقعیت ماهواره می‌توان به موقعیت ایستگاه زمینی دست ییافت که موقعیت به دست آمده تحت تاثیر عوامل زیادی از جمله: - هندسه ماهواره - استفاده از کد یا فاز موج حامل در اندازه‌گیری‌ها (دقت اندازه‌گیری) - استفاده از اطلاعات غیردقیق مداری با اطلاعات دقیق مداری (دقت موقعیت ماهواره) - میزان تاثیر خطاهایی مانند اتمسفرء یونسفر و ... و روش‌های حذف یا کاهش آن‌ها - تعداد گیرنده‌ها و ماهواره‌های استفاده شده در اندازه گیری‌ها می‌باشد. موقعیت ماهواره به دو طریق تعیین می‌شود: یا از طریق پیغام‌های ناوبری مدوله شده روی آمواج ارسالی (اطلاعات غیردقیق مداری به صورت آنی) یا از اطلاعاتی که توسط برخی موسسات مانند 005[ بعد از حدود ۲ هفته در اختبار استفاده کنندگان قرار می‌گیرد (اطلاعات مداری دقیق). ۱-۲-۲- پیغام ناوبری به منظور تعیین موقعیت با استفاده از اندازه‌گیری فواصل بین گیرنده و ماهواره. موقعیت ماهواره باید معلوم باشد. برای آن که تعیین موقعیت به صورت آنی امکان‌پذیر باشد اطلاعاتی راجع به ساعت ماهواره, مدار ماهواره» وضعیت سلامت ماهواره و برخی داده‌های تصحیحاتی توسط ماهواره‌ها ارسال می‌گردد که به پیغام‌های ناوبری معروف هستند. این اطلاعات روی هر دو سیگنال انآ و 2] مدوله می‌شوند. ۲-۲-۲ افمریزها" افمریزها شامل اطلاعاتی در مورد ساعت ماهواره‌هاء موقعیت ماهواره‌ها در مدار و اطلاعات مورد نیاز دیگر می‌باشند. این اطلاعات سه نوع هستند: - اطلاعات مداری کم دقت یا اطلاعات مداری تقویم نجومی (4412 ع۸۱۵۵) - اطلاعات مداری غیردقیق (20۱۲۳۵۲1۵ 13۳۵۵00231) - اطلاعات مداری دقیق (6۳۵۲1۵ 201 1۱۳۵۵1۵6) مومد ۱۷ 00زا۵ ۳۵۷ -1 ۸۵۵5 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۳۷ ۱-۲-۲-۲ اطلاعات مداری کم دقت با اطلاعات مداری تقویم نجومی غالبا پیش از آن که مشاهده‌ای انجام شود. ابتدا طرح مشاهداتی انجام می‌شود. در این طرح هدف تعیین بهترین زمان مشاهده است به گونه‌ای که حداکثر تعداد ماهواره» با هندسه خوب در افق دید مشاهداه کننده قرار داشته باشد. اطلاع از این که در زمان‌های مختلف چه ماهواره‌هایی و در چه مدت زمانی در افق دید مشاهده کننده قرار دارند از طریق افمریزهای معروف به 4212 ۸1۵۵0 امکان‌پذیر است. در واقع این سری از افمریزهاء اطلاعات کم دقتی هستند که برای سهولت استفاده کننده در یافتن ماهواره‌ها و کارهای طراحی مانند محاسبه چارت ماهواره‌های قابل رویت توسط ماهواره‌ها در پیغام‌های مدوله شده روی سیگنال‌ها ارسال می‌شود. اگر گیرنده بداند که ماهواره‌ها تقریبا در کجای افق دید او قرار دارد. به راحتی می‌تواند سیگنال‌های ارسالی از ماهواره‌ها را دریافت نماید. به عبارت دیگر, گیرنده از این اطلاعات مداری کم دقت جهت تحصیل سریع‌تر سیگنال‌های ارسالی از ماهواره‌هایی که بالای افق آن هستند اما هنوز ردیابی نشده‌اند. استفاده می‌کند. آلمانک‌ها شامل پارامترهایی برای نمایش مدارء تصحیح ساعت ماهواره و برخی اطلاعات ۲-۲-۲-۲ اطلاعات مداری غیردقیق اطلاعات مداری غیردقیق بر مبنای مشاهده در ۵ ایستگاه ردیابی بخش کنترل! و محاسبه در ایستگاه کنترل اصلی " می‌باشد. اطلاعات جمع‌آوری شده توسط ایستگاه‌های ردیابی جهت محاسبه به ایستگاه کنترل اصلی ارسال می‌شود. در این ایستگاه به کمک روش کالمن فیلترء مدارات ماهواره‌ها بهبود و پیش‌بینی می‌شوند و سپس توسط سه ایستگاهی که مسوولیت تزریق اطلاعات را بر عهده دارند به ماهواره‌ها تزریق می‌شوند. دقت این اطلاعات مداری اگر سه بار در روز آپلود شوند. حدود ۵ متر و اگر یک بار در روز آپلود شوند حدود ۱۰ متر خواهد بود. این اطلاعات شامل ۶ پارامتر کپلری (برای ماهواره ایده‌آل که حرکت کیلری دارد) در یک ایک مرجع و برخی ترم‌های تصحیحی می‌باشد. این اطلاعات هر ساعت ارسال می‌شوند و معمولا برای فاصله زمانی ۲ ساعت قبل و ۲ ساعت بعد از ایک مرجع دارای اعتبار هستند (شکل ۲-۲). 00 ۱/۵۱۵۳ 5 ]۵1۲۵ ۸125167۲ * -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها شکل ۳-۲- موقعیت ایستگاه کنترل اصلی و ایستگاه‌های ردیابی بخش کنترل ۳-۲-۲-۲ اطلاعات مداری دقیق دقت تعیین موقعیت با استفاده از اطلاعات مداری غیردقیق با فعال بودن اثر 5۸ حدود ۵۰-۳۰ متر می‌باشد که البته در حال حاضر این دقت با خاموش شدن اثر 5۸ بهبود قابل توجهی یافته است. اما برای رسیدن به دقت‌های بالاتر, نمی‌توان از این افمریزها استفاده نمود. لذا ایجاب می‌کند که شبکه‌های ردیابی عمرانی ایجاد شده و مستقل از سیاست وزارت دفاع امریکا جهت تعیین مدار با دقت بالا شروع به فعالیت نماید. شبکه‌هایی که برای این منظور ایجاد می‌شوند. می‌توانند به صورت شبکه‌های جهانی و یا به صورت شبکه‌های محلی باشند. اما آنچه مسلم است این است که شبکه‌های جهانی دقت بالاتری را در محاسبات مداری در مقایسه با شبکه‌های ناحیه‌ای ارائه می‌دهند. در سال ۱۹۹۰ انجمن بین المللی زئودزی (1۸0) تصمیم به ایجاد یک سرویس بین‌المللی 07۹5 برای اهداف زئودینامیکی (108) گرفت. بعد از یک عملیات آزمایشی در سال ۰۱۹۹۲ فعالیت‌های روتین موسسه در سال ۱۹۹۳ آغاز شد. هدف اصلی این موسسه استفاده از 0۳5 در کاربردهای زئودینامیکی است که مستلزم حصول به دقت‌های بالا می‌باشد. برای رسیدن به این هدف. یکی از وظایف عمده در این سرویس. ایجاد اطلاعات مداری دقیق می‌باشد. شبکه‌های ردیابی 105 شامل ۳۵۰-۹۰ ایستگاه دائمی 0۳5 می‌باشد. اطلاعات مداری که توسط این موسسه در اختیار استفاده کنندگان قرار می‌گیرد به 2۳016۵۲/۶ ۱۳۵۵190 معروف هستند (شکل ۳-۲). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹1۹۳۶ ۳۹ و 9 ات رسک واگ مالا ۳ رای ۹ ود چ ره ی و در ۵ دزی و دا ۵ ۹ 1 اه ۵ ۳ و 1 ۹ 7 ‌ : ِ 1 3 ۹ مکر ره نی و9 9 و ۹ در ۰ ۹ ۱ ۹ 55 29 رال 2712 ارس بخش‌های اصلی یک گیرنده عبارتند از: - آنتن با ۳۳۵۵۳0۱1۲1۵۲ - بخش (۳۳۵۹۵۲۲۷ 1۵۵[0) ‎[٩۳ - واحد خروجی و ذخیره داده‌هاء < منبع نیرو - میکروپروسسور. ۱-۳-۲ گیرنده‌های تک فرکانسه گیرنده‌های تک فرکانسه تنها به فرکانس ال دسترسی دارند. بیش‌تر گیرنده‌های مربوط به کارهای عمرانی از این نوع می‌باشند. گیرنده‌های تک فرکانسه 00۳۳61211010 2000 تنها از کد ۸/:) در لوپ ردیابی کد استفاده می‌کنند. گیرنده‌های تک فرکانسه ارزان‌تر از گیرنده‌های دو فرکانسه هستند. اما عیب این نوع گیرنده‌ها این است که امکان کاهش یا حذف اثر یونسفر ید کمک تلفیق دو موج حامل وجود ندارد و جهت حدذدف انر یونسفر از روی مشاهدات این گیرنده‌ها. باید از مدل‌های جهانی یا محلی یونسفری و یا از روش‌های تفاضلی در طول بازه‌های کوتاه استفاده نمود [۴۰]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۰ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۲-۳-۲ گیرنده‌های دو فرکانسه گیرنده‌های دو فرکانسه به هر دو فرکانس با وربا دسترسی دارند. بیش‌تر گیرنده‌های نظامی ۲ فرکانسه هستند. با اساسا سه نوع مشاهده توسط گیرنده‌های 0۳5) ثبت می‌شود: - مشاهدات شبه فاصله, - مشاهدات فاز موج حامل, ۴-۲- آنتن آنتن گیرنده وسیله‌ای است جهت تبدیل انرژی الکترومغناطیسی موج به جریان الکتریکی. به عبارت ساده‌ترء آنتن سیگنال‌های ماهواره‌های بالای افق خود را دریافت و پس از برداشت نویز ها به کمک فیلترها از روی سیگنال‌هاء آن را به یک مشخصه اصلی در آنتن‌هاء الگوی حصول" آن‌ها می‌باشد که حساسیت آن‌ها در دریافشت سیگنال‌های ارسالی از زاویه ارتفاعی مشخصی را نشان می‌دهد. بر طبق این الگوء آنتن‌ها موظف می‌شوند که سیگنال‌های ارسالی از ماهواره‌ها را تا زاویه ارتفاعی مشخصی دریافت کنند. 0810 آنتن باید متناسب با نوع کاربرد گیرنده باشد. به عنوان مشال, در کارهای 0 در مکان‌های شهری, 8210 آنتن باید به گونه‌ای باشد که امواج ارسالی از ماهواره‌ها با زاویه ارتفاعی پایین را دریافت نکند. (جهت اجتناب از بروز پدیده چند مسیری" و در کاربردهای ناوبری در دریاها آنتن‌هایی با 8210 بالا نیاز است تا امواج مربوط به ماهواره‌ها با زاویه ارتفاعی پایین را نیز دریافت کند.) ۵-۳ مشاهدات شه فاصله مشاهده شبه فاصله از اندازه گیری اختلاف زمانی بین لحظه ارسال (1) و دریافت سیگنال (0۳5)7 و ضرب آن در سرعت سیر نور در خلا (۳۰۰۰۰۰ کیلومتر در ساعت) به دست می‌آید. 0 (02 -| ۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹.۹۳۶ )۴ ماه 6از|اعاد5 ِ ٍ ۹ 60 05 ٍ ٍ ان 1۵001۷۵۲ ۳ ُ : 17 یک ٍ 1 4 ی 1 ۱ ِ 0 شمه (۱-۲) (,1)7-(م5)] < 0۲ با جمع و کم کردن عبارت ( ,7 - م5) از معادله فوق داریم: (۲-۲) [(مج)1 - 5۵| -[(1)5- ]| +( و5 - م5)< کل با نادیده گرفتن اثرات اتمسفری فاصله واقعی ۲ نهفته است. ترم‌های دوم و سوم به ترتیب. افست ساعت ماهواره و افست ساعت گیرنده از زمان 07۳۹5 را نشان می‌دهد. اگر تاخیرات تروپسفری و یونسفری نیز در نظر گرفته شود معادله مشاهده به صورت زیر خواهد بود: (۳-۲) ومیل + موزل + ( 0۲ - )0 + م کل 0۶ ما علاقه‌مند به به دست آوردن مختصات گیرنده هستیم که در فاصله واقعی ۲ نهفته است. اگر مختصات ماهواره به (۳-۲) ۱ ۱۳-1 5م اما مختصات ماهواره‌ها یا به عبارت دیگر ۲ به دقت معلوم نیست. به همین دلیل ما یک ترم تصحیحی 40 ناشی از عدم دقت در تعیین موقعیت ماهواره یا اصطلاحا خطای مداری را نیز به معادله فوق اضافه می‌کنیم. همچنین ما باید اثترات خطاهای تصادفی به واسطه نویز مشاهدات (نویز ناشی از اثر چند مسیری به علاوه نویز ناشی از اندازه‌گیری شبه فاصله در گیرنده) را نیز در نظر بگیریم که بدین منظور یک ترم 8 به سمت راست معادله مشاهده اضافه می‌نماییم. در نتیجه معادله مشاهده‌ای به صورت زیر به دست خواهد آمد: (۵-۲) 2۱۳-۱ مل+م -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها یل ۳ 1 + (0)01-01 + م1 +م - ۲۳ م1 خطاهای مداری (خطای موراد ناشی از اثر ۸ + خطای مداری اسمی) 11 : خطای ساعت ماهواره 17 خطای ساعت گیرنده م: نویز مشاهدات (نویز ناشی از چند مسیری + نویز اندازه‌گیری شبه فاصله) ۶-۲ مشاهدات فاز موج حامل اندازه گیری فاز موج حامل اساسا بر مبنای اندازه گیری اختلاف بین فاز موج حامل دریافت شده از ماهواره و فاز موج حامل تولید شده توسط نوسان ساز گیرنده استوار است. (مشاهده فاز موج حامل به عنوان دقیق‌ترین مشاهده در 0۳5 اندازه‌گیری کل فاز شامل: ۱- اندازه‌گیری بخش خرده فاز ۳ ۲- شمارش سیکل‌های صحیح فاز (0 )111 در فاصله زمان م1 (لحظه 02[6] به ماهواره) تا 1 (لحظه دریافشت موج در گیرنده) ۳- به علاوه یک عدد صحیح نامعلوم ۷! در ایک و (تعداد سیکل‌هایی که از لحظه تولید موج در ماهواره تا زمان 1۳ به ماهواره گذشته است.) (۶-۲) ( ,)۱۷ + (۰ا دا ,)11 +(0م) و0 شمارش سیکل نامعلوم ۲۷ به آبهام سیکل یا آبهاز در فاز معروف است. اگر ارتباط بین ماهواره و گیرنده در طول مشاهده برقرار باشد.ء در طول مشاهده برای هر جفت ماهواره و گیرنده یک ۲۷ خواهیم داشت. اما به محض قطع ارتباط. ۷ تغییر خواهد نمود و باید دوباره محاسبه گردد. در مورد قطع ارتباط که به آن طژاه 2[عر۵ معروف است و روش‌های حل ابهام فاز در بخش خطاهای موجود در 07۳5 و نحوه برخورد با آن‌ها بحث خواهد شد. آنچه توسط گیرنده اندازه گیری می‌شود: (۷-۲) ( و) ۷۷ ۳ ) )11 ۳ )(0) ۳ > لها 0) لذا: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۹/۳۶ ۴۳ ٩) ۸-۲(‏ + موه ک لو اما اندازه‌گیری فاز در گیرنده به چه صورت انجام می‌شود؟ آنچه در گیرنده اندازه گیری می‌شود عبارت است از: (۹-۳) (1) ۴ -(7) :۷-۷ که *م فاز سیگنال ارسالی از ماهواره »لام در زمان ۲ و۷ فاز سیگنال دریافتی در گیرنده لام در زمان ] است. می‌دانیم: 1 | -م 1 + (1) 0 - (31 +1)م و با جای‌گذاری 1- [ < ,۵ در فرمول فوق: (۲)7-۱+(1) ۳ -(۲) :۷ و با توجه به معادله مشاهده خواهیم داشت: (۱۰-۲) وب اس متا وی 0 ( موزل - ۹ +( 4۲ - )۲+ ۳ م۹ و 6 کل عبارت است از: (۱۱-۲) ( دول ۹ +( 01 -۲)041+ ( ‎٩)‏ + یمه ک یه با ضرب معادله فوق در ع وتعریف شبه فاصله به صورت: (2:0۵ > 0 داریم: (۱۲-۲) ۶۵[ + بوزل - 2.0 + ( 047۲ -0)041 +م -( این معادله مشاهده, مشابه با معادله شبه فاصله است و تنها دو ترم ابهام فاز و تصحیح منفی یونسفری با معادله شبه فاصله اختلاف دارد. در این مشاهده نیز اثرات خطاهای تصادفی و نویزها شامل اندازه گیری فاز موج حامل و نویز ناشی از پدیده چند مسیری و خطای مداری باید در نظر گرفته شود و در نتیجه معادله به صورت زیر خواهد بود: (۱۳-۲) 86 موی + بوزل - 20 +( 047 - )0 + رل +م <( م: فاصله هندسی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها م6 خطاهای مداری 1 خطای ساعت ماهواره 7 خطای گیرنده ری [): تاخیر تروپسفری نویز مشاهدات (نویز ناشی از پدیده چند مسیری + نویز اندازه‌گیری فاز موج حامل) در مشاهده فاز موج حامل, اثر نویز اندازه‌گیری فاز موج حامل و نویز ناشی از پدیده چند مسیری خیلی کم‌تر از نویز در مورد مشاهده شبه فاز می‌باشد و در نتیجه دارای دقت بالاتری است. اما یکی از مهم‌ترین محدودیت‌ها در انجام این مشاهدات به خصوص در حالت آنی. وجود آبهام فاز در معادله مشاهده آن می‌باشد. آبهام فاز در واقع دورهای صحیحی از طول موج حامل است که در لحظه شروع برقراری ارتباط ماهواره با گیرنده وجود دارد و مادامی که این ارتباط قطع نشود مقدار آن ثابت باقی می‌ماند. به لحاظ وجود ارهام فاز تعیین موقعیت به صورت آنی با اندازه‌گیری فاز موج حامل امکان‌پذیر نیست [۴۰]. ماه عازا ما5 0 0 005 ِ ِ ٍ 17 1 که 01 جهمه سس 0 شم در اندازه‌گیری‌ها عموما با ۴ نوع کمیت روبه رو هستیم: - اشتباهات (100۲): شامل اشتباهات انسانی یا ماشینی هستند و عموما (نه همیشه) بزرگ هستند. از این رو به راحتی قابل کشف می‌باشند. مانند اشتباه در قرائت. اشتباه در نوشتن اعداد. اشتباه نرم‌افزاری و ... -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۹/۳۶ ۴۵ - بایاس‌ها (خطای سیستماتیک) (11129): اثراتی که می‌توانند مدله شده و با مدله شدن تا اندازه‌ای حذف شوند. مانند: بایاس مداری, ساعت ماهواره و گیرنده و اتمسفر - خطاها (1:۳۲۳۵۲): شامل اثرات باقی‌مانده از مدله کردن بایاس‌ها و آثراتی که قابل مدله شدن نیستند می‌باشد. در برخی موارد. خطاها قابل کشف و حذف از روی مشاهدات بوده (مانند 5110 9016)) و در بعضی موارد قبال کشف بوده اما قابل تصحیح نیستند مانند اثر چند مسیری. - خطاهای اتفاقی (۳:۲۲۵۲ 11200100): خطاهایی که قابل پیش‌بینی نیستند و ما نمی‌توانیم با برخی از روش‌ها مانند میانگین اندازه گیری آن‌ها را حذف نماییم. در 0۳5 با انواع بایاس‌ها و خطاهای زیر مواجه هستیم: - بایاس‌های ماهواره (بایاس ساعت ماهواره و بایاس اطلاعات مداری ماهواره‌ای) - بایاس‌های ایستگاه (بایاس ساعت گیرنده و عدم اطمینان در مختصات ایستگاه‌های ردیابی) - بایاس‌های وابسته به مشاهدات (بایاس گسترش سیگنال (تاخیر یونسفری و تروپسفری) و بایاس‌های وابسته به نوع مشاهدات مانند ابهام فاز موج حامل) - خطای 5۸ - خطای طزاه ع(ع) - جا به جایی مرکز فاز آنتن - خطاهای اتفاقی مانند نویز گیرنده علاوه بر موارد فوق دقت موقعیت یا زمان به دست آمده از مشاهدات 0175 به استحکام هندسی ساختار ماهواره‌ای مشاهده شده (017(]) نیز بستگی دارد [۴۰]. ۱-۷-۳ بایاس‌های ماهواره‌ها ۱-۱-۷-۲ بایاس ساعت ماهواره بایاس ساعت ماهواره ناشی از اختلاف زمان ساعت ماهواره نسبت به زمان 0۳5 است. ماهواره‌های 075 حامل ساعت‌های اتمی ربیدیم و سزیم هستند که معمولا باعث حفظ هم‌زمانی 0۳5 با دقت بالا می‌شوند. در حالت فعال نبودن خطای 5۸ میزان بایاس ساعت ماهواره در حد زیر یک میکروثانیه یا معادل با ۳۰۰ متر می‌باشد. که با روش‌های تفاضلی بین گیرنده‌ها می‌توان این بایاس را به طور کامل حذف نمود [۴۰]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۲-۱-۷-۳ باباس اطلاعات مداری ماهواره‌ای بایاس مداری ناشی از مدلسازی ناقص دینامیک ماهواره در فضا می‌باشد. دقت مداری حاصل از 60 7۳۵۵04025۲ یا اطلاعات مداری غیردقیق در حالت غیرفعال بودن 5۸ 5۲۰+ مترو با استفاده از 6 ۳۳۵۵۱۹2 یا اطلاعات مداری دقیق در حدود ۵+ متر می‌باشد. با انجام روش‌های تفاضلی, اثرات بایاس مداری می‌توانند به میزان قابل ملاحظه‌ای کاهش یابند. ۲-۷-۲ باباس ابستگاه‌ها ۱-۲-۷-۲ بایاس ساعت گیرنده عبارت است از اختلاف زمانی بین ساعت گیرنده و زمان 5ال). معمولا قبل از شروع هر پروژه نقشه‌برداری با 15( گیرنده‌های ژئودتیک با زمان 5ل) هم‌زمان می‌شوند. اما این هم‌زمانی تنها تا کسری از یک میلی ثانیه امکان‌پذیر است و مقدار باقی‌مانده بایاس ساعت گیرنده را شکل می‌دهد. این نوع بایاس در گیرنده‌های مختلف دارای مقادیر مختلفی است که به سخت‌افزار داخلی و نوسان‌ساز به کار رفته در گیرنده بستگی دارد که عامل تعیین کننده‌ای در قیمت گیرنده‌ها می‌باشد. لازم به ذکر است که با استفاده از روش‌های تفاضلی بین ماهواره‌های این بایاس را می‌توان حذف نمود و یا به ۳-۷-۲ بایاس وابسته به مشاهدات ۱-۱-۳-۷-۲- تاخیر پبونسفری یونسفر لایه‌ای از جو است که به طور تقریبی در ارتفاع ۵۶ تا ۱۰۰ کیلومتری بالای سطح زمین قرار دارد. لایه یونسفر حاوی الکترون‌های آزاد است که بر روی سرعت انتشار امواج الکترومغناطیسی تاثیر می‌گذارد. بنابراین سیگنال‌های 15آن) در حین عبور از این لایه دچار ضایعه می‌شوند. به علت تغییر ضرایب انکسار محیط مشاهدات شبه فاصله و فاز موج حامل به ترتیب دارای سرعت‌های کم‌تر و بیش‌تر از سرعت نور در خلا می‌شوند (تاثیر یونسفر روی کد به صورت تاثیر در سرعت گروه و روی فاز به صورت تاثیر در سرعت فاز می‌باشد.) به راحتی می‌توان دریافت که این تغییر سرعت باعث تاخیر در مشاهده شبه فاصله و تقدم در مشاهده فاز موج حامل می‌شود. بنابراین تصحیحات مربوط به بایاس‌های یونسفری, برای مشاهدات شبه فاصله و فاز موج حامل دارای علامات مخالف می‌باشند. از آن جا که مقدار این بایاس بعد از خطای ناشی از پدیده 5۸ بزرگ‌ترین سهم را در برآیندکل خطاها دارد. مطالعات -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۹/۳۶ ۳۷ واحد سطح مسیر عبور از سیگنال است و این تعداد الکترون‌ها نیز به عواملی چون فعالیت‌های خورشیدی, فعالیت‌های مغناطیسی, تغییر فصولء زمان مشاهده, موقعیت استفاده کننده و زاویه ارتفاعی ماهواره وابسته است: ماکزیمم مقدار بایاس در زنیت: ۵۰ متر ماکزیمم مقدار بایاس در افق: حدود ۱۵۹ متر تغییرات روزانه: در روز حدود ۵ برابر شب تغییرات فصلی: در نوامبر ۴ برابر جولای تغییرات فعالیت خورشیدی: در ماکزیمم فعالیت خورشیدی حدود ۴ برابر مینیمم فعالیت آن (دوره فعالیت خورشیدی ۱۱ سال است). لذا مقدار بایاس از ۱۵۰ متر (در ماکزیمم فعالیت خورشیدی, وسط روزء زمستان و ماهواره نزدیک به افق) تا کم‌تر از ۵ متر (در مینیمم فعالیت خورشیدی, شب. تابستان و ماهواره در زنیت) نوسان می‌کند. لازم به ذکر است که در حال حاضرء استفاده از مشاهدات دو فرکانسه بهترین روش برای ارزیابی اثر یونسفری می‌باشد و به همین دلیل قیمست گیرنده‌های دو فرکانسه بیش‌تر از گیرنده‌های تک فرکانسه است. الف - استفاده از موج عاری از اثر یونسفر: (۱۴-۲) 81 + ولد دی - ۷۸ +(0)041-41+م04+م - 0 1 2 + موی + ند - 2و٩‏ +( 07 -0)01 +م00 +م- بر( 2 با ضرب رابطه اول در 1۴ و رابطه دوم در 12 و تقسیم تفاضل نتایج بر 1۳ - 13 داریم: 2 2 (۱۵-۲) اه با ]ی + (20- یچ +(00- 1 +م - یه 0 به معادله فوق معادله ترکیب عاری از یونسفر می‌گویند. مزایا: - موج حاصله عاری از اثر یونسفر است. - با این روش نویز افزایش می‌یابد. اگر ,2 و و2 را تقریبا برابر در نظر بگیریم» نویز موج حاصله حدود سه برابر نویز اولیه است. ب- استفاده از ترکیب امواج با و دبا معروف به 1218 ۷۷1۵2 و 12108 11۵۳۳۵۷۷: (۱۶-۲) و20 + ۱0۱ 0 2 > م0۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها 5 سح( ج ۳ و0 - < 0 0 << ی ج 7 که در رابطه فوق, فرمول مربوط به 1۸0108 ۱/1۵۵ و فرمول سوم مربوط به 1۵0108 112770۷۷ می‌باشد که هر دو باعث کاهش اثر یونسفر می‌شوند. اما این دو با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند: ۱(- در 120108 ۷۷/1۵0 چون طول موج حاصله نسبت به طول موج امواج اولیه بزرگ‌تر شده, لذا یافتن ابهام فاز صحیح دراین طول موج آسان‌تر می‌باشد و این بزرگ‌ترین مزیت استفاده از این روش می‌باشد. اما نویز در این روش حدود ۶ برابر نویز اولیه خواهد بود. در 1۵0108 ۱187۳0۷۷ چون طول موج حاصله کوتاه‌تر است. یافتن ابهام فاز صحیح در آن مشکل‌تر می‌باشد/ اما نویز این روش بسیار کم‌تر از نویز 120178 ۷/140 و دیگر ترکیبات دو موج حامل را و دنا (مانند موج عاری از یونسفر) می‌باشد. در کل می‌توان چنین نتیجه گرفت که در مواقعی که نویز مشاهدات ناچیز است روش 12018 ۷۷1۵0 در کاهش اثر یونسفر و حل ابهام فاز صحیح روش کاراتری است و در مواقعی که مقدار نویز حاصل از مشاهدات مقدار قابل توجهی می‌باشد. روش 12178 ۱۳2۳۳0۷۷ روش مناسبی در کاهش اثر یونسفر می‌باشد و در مواردی که مقدار نویز مشاهدات ناچیز و میزان تاثیر یونسفر مقدار قابل توجهی است. استفاده از موج عاری از یونسفر پیشنهاد می‌گردد. ۲- در گیرنده‌های تک فرکانسه می‌توان از مدل یونسفری ارسال شده توسط ماهواره. موجود در پیغام‌های ناوبری (مدل کلوبوچار که تا حدود 7.۵۰ این اثر را مهار می‌کند) یا از مدل‌های یونسفری محلی یا جهانی جهت حذف یا کاهش این بایاس استفاده نمود. ۳- با انجام روش‌های تفاضلی می‌توان تا حدی این اثر را کاهش داد. به خصوص در روش تفاضلی یگانه بین گیرنده یا در روش تفاضلی دوگانه گیرنده ماهواره اگر طول خط مبنا کوتاه باشد. این بایاس تقریبا قابل حذف است و به طور کلی در فواصل کوتاه علی‌رغم استفاده از گیرنده‌های دو فرکانسه. استفاده از ترکیب دو فرکانس توصیه نمی‌شود (به علت معایبی که ذکر شد) چرا که با روش تفاضلی در فواصل کوتاه قابل حذف می‌باشد [۴۰]. ۲-۱-۳-۷-۲- تاخیر تروپسفری لایه تروپسفر به بخشی از جو اطلاق می‌شود که از بالای سطح زمین تا ارتفاع تقریبی ۵۰ کیلومتر قرار دارد. انتشار سیگنال 15ت) در تروپسفر مستقل از فرکانس است و تاخیر تروپسفری روی هر دو موج حامل و روی فاز و کد تاثیر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۴۹ یکسانی دارد و انکسار در محیط تروپسفر را می‌توان به ۲ بخش خشک و تر تفکیک نمود. مولفه خشک تقریبا *۹./ کل خطای ناشی از انکسار ترویسفری را تشکیل می‌دهد و می‌تواند با اندازه‌گیری و در دسترس بودن داده‌های اتمسفری در سطح. با دقت ۰/۲ درصد برآورد شود. مولفه تر انکسار تروپسفری بستگی به شرایط جوی در طول مسیر سیگنال دارد. به منظور کاهش بایاس تروپسفری از روش‌های تفاضلی استفاده می‌نماییم. مشاهدات تفاضلی بین گیرنده اختلاف اثر تروپسفر در دو انتهای خط مبنا یکسان است و با روش‌های تفاضلی این اثر می‌تواند حذف یا به میزان زیادی کاهش یابد. این فرض در مورد خط مبناهای کوتاه با ارتفاعات تقریبا یکسان که شرایط جوی در دو انتهای آن‌ها تقریبا یکسان است همچنین می‌توان از مدل‌های محلی و جهانی انکسار استفاده نمود. مدل‌های محلی با توجه به شرایط جوی محلی به دست می‌آیند. از جمله مدل‌های جهانی می‌توان به 110011610 و 52251201000 اشاره نمود [۴۰]. ۴-۷-۲- خطای 5۸ ۸ خطایی عمدی است که وزارت دفاع آمریکا از طریق اعمال به ساعت ماهواره (نوع 8) و مدار ماهواره‌های بلوک دوم (نوع 2) در سیستم 7۳5) ایجاد می‌کند و باعث می‌شود که دقت های مسطحاتی و ارتفاعی به ترتیب تا ۱۰۰ مترو *۰ متر در سطح اطمینان ۹۵/ کاهش یابد (البته از اول می ۲۰۰۰ این اثر بنا بر تصمیم رییس‌جمهور آمریکا از روی یکی از اثرات و خطاهایی که در 0۳5 با آن مواجه هستیم. اثر چند مسیری 3101110210 می‌باشد. این پدیده در اثر انعکاس امواج از سطوح منعکس کننده مانند ساختمان‌ها به وجود می‌آید. در اثر این پدیده آنچه گیرنده دریافت می‌کند. سیگنالی است که از دو یا چند مسیر مختلف به آن رسیده است. جهت اجتناب از این مساله, معمولا الگوی حصول انتن را به گونه‌ای طراحی می‌کنند که سیگنال‌های ماهواره‌ها تا زاویه ارتفاعی مشخصی را ردیابی نمایند که به این زاویه ارتفاعی, ۸۵1۵ 0۲ ۲1 می گویند. معمولا 2[ع27 0۲ 01 را ۱۵ درجه در نظر می‌گیرند. یعنی آنتن‌ها سیگنال‌های ارسالی با زاویه ارتفاعی کم‌تر از ۱۵ درجه را دریافت نمی‌کنند. الگوی حصول آنتن باید به گونه‌ای باشد که اجازه ورود سیگنال‌های چند مسیری را به گیرنده ندهد (شکل ۵-۲). -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها 25 اه ۲۵1100100 یک پدیده مشابه. 1131۵8108 است. دراین پدیده. موج انعکاس یافته باعث تغییر الگوی آنتن می‌شود. در کاربردهای استاتیک اثر چند مسیری و 1۳۸8108 در یک محیط با قابلیت انعکاس بالاء باعث کاهش دقت اندازه گیری شبه فاصله تا سطح ۱۶ متر و تا سطح چند سانتی‌متر در اندازه‌گیری‌های فاز موج حامل می‌باشد و در کاربردهای کینماتیک به واسطه سطح نویز بیش‌ترء این اثرات باعث قطع ارتباط و بروز 5110 1۵علر-) می‌شود. از آن جایی که اثر چند مسیری به صورت روزانه برای جفت آنتن و ماهواره در همان سایت تکرار می‌شود. به عبارت دیگرء همبستگی (00۲۳01411011) روزانه دارد و با بررسی همبستگی روز به روز باقی‌مانده می‌توان به این اثر پی برد. ساده‌ترین روش جهت مقابله با این اثرات. انتخاب دقیق و محتاطانه نوع آنتن و محل استقرار آن است. به عنوان مثال, استفاده از آنتن‌های ۲1۵0-۲۱۵ به طور قابل ملاحظه‌ای اثر خطای چند مسیری را کاهش می‌دهد. همجنین استفاده از صفحه زمینی (ع0121 7۳0۱۵)) نیز در کاهش این اثر موثر می‌باشد. روش دیگر استفاده از متوسط گیری زمانی (روی یک فاصله زمانی بزرگ) است که بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد و به طور موثری اثر چندمسیری را از بین می برد اما 10۸8108 با متوسط گیری ار بین نمی‌رود. روش دیگر استفاده از در مواردی که استقرار آنتن در محل‌هایی در انعکاس اجتناب‌ناپذیر است. با انتخاب 20610 ۵0۶ 01 مناسب. می‌توان تا حد زیادی از این اثر جلوگیری نمود [۴۰]. ۶-۷-۲ خطای ناه 2۷ جهش فاز یا (و11 ماو اکنرا در نتیجه وجود موانع بین گیرنده و ماهواره به وجود می‌آید و به طور کلی وقتی ارتباط بین گیرنده و ماهواره قطع شود. اندازه گیری هم انجام نشده لذا در اندازه‌گیری فاز موج حامل, عدد ابهام فاز از دست -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ )۵ - علل قطع ارتباط و بروز جهش فاز: * وجود مانع بین گیرنده ۳ ماهواره» ۰ خرابی نرم‌افزار گیرنده: علاوه بر قطع ارتباطض گاهی اختلالات یونسفریکی. پدیده جند مسیری, تداخل سیگنال ماهواره با سیگنال‌های دیگر و یا خطاهای ماهواره و گیرنده. باعث ایجاد جهش در فاز و اندازه گیری‌های نادرست می‌شوند. لازم به ذکر است که آن چه به عنوان خطای ‎٩110‏ 2[6ر2 در نظر گرفته می‌شود. جهش فاز ناشی از قطع ارتباط گیرنده با ماهواره است. روش‌ها برای کشف (ااه 2[2ر2 بستگی به مد اندازه‌گیری (استاتیک با کینماتیک) و نوع گیرنده (تک فرکانسه و دوفر کانسه) دارد. برازش یک جچند جمله‌ای پیوسته برای داده‌های فاز هر ماهواره جهت مدله نمودن آن‌ها است. استفاده از مشاهدات تفاضلی سه گانه: در این روش از روی اختلاف معادلات تفاضلی دوگانه مشاهده شده و اندازه گیری شده در دو ایک می‌توان به هر اه 29212 پی برد. در (فرمول ۱۷-۲) اختلاف بین ,ره وه بیانگر وجود 1۳اه 0010 خواهد بود (زیرا در روش تفاضلی سه گانه عدد ابهام فاز ثابت می‌ماند. لذا در صورت وجود اختلاف بین |,,ه و م۵ تنها توجیه. وجود طااه 2[عر» است. این روش عموما در حالت استاتیک استفاده می‌شود [۴۰]. ۷-۷-۲- جابه‌جایی مرکز فاز آنتن مرکز فاز آنتن نقطه‌ای است که اندازه گیری سیگنال‌های رادیویی به آن منسوب می‌شود و عموما با مرکز فیزیکی آن مرکز فاز آن مرتبط می‌باشد نه به افست مرکز فاز آنتن. چرا که ثابت افست می‌تواند به آسانی تعیین شود اما مدله نمودن مرکز فاز آنتن کار دشواری است. -------- صفحهٔ بعد -------- 1۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها یک مشخصه دیگر آنتن‌ها, استحکام مرکز فاز آن‌ها می‌باشد. مرکز الکترونی آنتن‌ها باید بر مرکز فیزیکی آن‌ها نزدیک باشد و همچنین باید نسبت به دوران و میل غیرحساس باشد. برای آنتن‌های مورد استفاده در کاربردهای دقیق تعیین موقعیت. مرکز فاز آنتن یعنی مرکز الکتریکی آن که موقعیت به آن منسوب می‌شود باید از استحکام بالایی برخوردار باشد. میزان تغییرات مرکز فاز آنتن‌ها در حدود 2۱3-۱۲۷۱ می‌باشد. به عنوان مثال, برای آنتن‌های 714100 این تغییرات ۱ تا ۲ سانتی‌متر و برای آنتن‌های 110۳081710 حدود میلی‌متر است [۴۰]. ۸-۲- ترکیبات خطی مشاهدات بسته به نوع کاربرد و سطح دقت مورد انتظار» روش‌های مختلف ترکیب مشاهدات فاز پا کد وجود دارند. در ۳5آن) هر دو تعیین موقعیت مطلق و نسبی امکان‌پذیر است. اما به علت وجود برخی خطاها مانند خطاها و بایاس‌های مداری, بایاس ساعت ماهواره و گیرنده و تاخیرات یونسفری و تروپسفری, تعیین موقعیت مطلق عموما با دفت کم‌تری انجام می‌شود. جهت تعیین موقعیت با دقت بالاترء در کاربردهای ژئودتیکی از مد نسبی (تفاضلی) استفاده می‌شود. در تعیین تعیین موقعیت با کاهش یا حذف خطاهای موجود می‌باشد. اندازه گیری‌های تفاضلی موجود در 0۳5 می‌توانند به صورت‌های بین گیرنده‌هاء بین ماهواره‌ها و بین آیک‌ها و با ما جهت خلاصه‌نویسی از نمادهای زیر برای هر یک از روش‌های تفاضلی ذکر شده استفاده می‌نماییم: - ۸: معرف روش تفاضلی بین دو گیرنده - : معرف روش تفاضلی بین دو ماهواره - ۵: معرف روش تفاضلی بین دو اپک ۱-۸-۲- تفاضلی یگانه بین ایک‌ها این روش بر مبنای مشاهده به یک ماهواره توسط یک گیرنده در طول یک بازه زمانی می‌باشد. با تفاضل دو معادله مشاهده فاز از یکدیگر معادله زیر را داریم: ۶۵ م54 + : 8 - ( 801 - 801 + م30 + م3 ۵0 ملاحظه می‌گردد که معادله فوق عاری از اثر ابهام فاز می‌باشد. زیر اساس کار در این روش مشاهده به یک ماهواره در یک فاصله زمانی. بدون قطع ارتباط است. لذا [« در طول این بازه زمانی ثابت می‌ماند. اما معادله مشاهده شبه فاصله به روش تفاضلی یگانه بین ایک‌ها به صورت زیر است: 8 بر 8 + موزلق + (807 -۵)801 + ملق + م8 - 60 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۸۳ - مزایای روش * معادله مشاهده فاز در این روش عاری از اثر ابهام فاز می‌باشد. خطاهای مداری و اتمسفری کاهش می‌یابند (شکل ۶-۲). (هرچه فاصله زمانی بین دو ایک کم‌تر باشد. خطاها * این روش روش خوبی برای کشف ‎٩11۳‏ 2212 می‌باشد. 0۳و 50۳ در این روش هذلولی است. لذا این روش استحکام هندسی خوبی ندارد. 2 کر 0 رین" شکل ۶-۲- ترکیب تفاضلی یگانه بین ایک‌ها ۲-۸-۲ تفاضلی بگانه بین گیرنده‌ها این روش عبارت است از انجام مشاهداتی از دو گیرنده به یک ماهواره. با تفاضل دو معادله مشاهده فاز موج حامل داریم: + وی ۸ + م۸ - 2۸0 + 0۸۵0 - م۸ +م۸ - ۸۵ و معادله شبه فاصله: + ۸ + و۵ + لش - م۵ + م۵ <مه۸ مزایای این روش: - حذف خطای ساعت ماهواره» - کاهش خطاهای مداری و تاخیر اتمسفری (شکل ۷-۲). (هرجه طول خط مبنا کوتاه‌تر باشد. میزان کاهش خطاهای فوق بیش‌تر است.) -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها شکل ۷-۲- ترکیب تفاضلی یگانه بین گیرنده‌ها ۳-۸-۲- تفاضلی بگانه بین ماهواره‌ها این روش بر مبنای مشاهده از یک ایستگاه به دو ماهواره استوار است: معادله فاز موج حامل: + ی ۸0 + : ۸ - هه + له + م۸ + م۸ - م۸ 10 + موی ۸ + بیزل۸ + ۵ + م۸0 +م۸ -< م۸ با مشاهده به ماهواره 1 ام 1-1 مشاهده خواهیم داشت. معمولا یک ماهواره به عنوان ماهواره مبنا در نظر گرفته می‌شود که معمولا مرتفع‌ترین ماهواره به جهت حداقل تاثیرپذیری در برابر خطاها به عنوان ماهواره مبنا انتخاب می‌شود. مزایا: - حذف خطای ساعت گیرنده» - کاهش خطاهای مداری و اتمسفری (شکل ۸-۲). (در صورتی که ماهواره‌ها به هم نزدیک‌تر باشند. میزان شکل ۸-۲- ترکیب تفاضلی یگانه بین ماهواره‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۳۶ 2۵ ۴-۸-۲- تفاضلی دوگانه گیرنده - زمان این روش بر اساس مشاهده از دو ایستگاه به یک ماهواره در دو ایک زمانی (در طول یک بازه زمانی) می‌باشد. معادله مشاهده فاز موج حامل: 0 + وی ۸60 + :۸6 - ۵۵01 - م65۵0 + م۵۵ < ۸۵۹ معادله شبه فاصله: 0 + موی ۸60 + :۸۵ + ۸001 - م۸۵ + م۵۸ - م۸۵ مزایا: - حذف خطای ساعت ماهواره - حذف ابهام فاز - کاهش خطاهای مداری و اتمسفری(هرچه طول خط مبنا و طول بازه زمانی مشاهداتی کوتاه‌تر باشد. میزان کاهش خطاها بیش‌تر خواهد بود.) - 1.0۳ و500 در این روش هذلولی است. لذا این روش استحکام هندسی خوبی ندارد. ۵-۸-۲ تفاضلی دوگانه ماهواره - زمان این روش بر مبنای مشاهده از یک ایستگاه به دو ماهواره در دو اپک زمانی (در طول یک بازه زمانی) می‌باشد. معادله مشاهده فاز موج حامل: 4 + دمن ۷۵۵ + :۷۵۵ - 26۷0 + ۵۱۷ + م۵ ۵۷+م ۵۷ - ۷۵۵ و معادله مشاهده شبه فاصله: 4 + دمن 6۷+ :۷۵ + 06/۵ + م۵۷ + م۵۷ - م۵۷ مزایا: - حذف آبهام فاز دز معادلع مشاهده فاز موج حامل, - کاهش خطاهای مداری و اتمسفری (هرچه ماهواره‌ها به هم نزدیک‌تر باشند و بازه زمانی مشاهداتی نیز معایب: - 10۳و 500 در این روش هذلولی است. لذا این روش استحکام هندسی خوبی ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۶-۸-۲ تفاضلی دوگانه ماهواره - گیرنده روش تفاضلی دوگانه ماهواره-گیرنده می‌تواند به دو صورت در نظر گرفته شود: - انجام دو مشاهده تفاضلی یگانه بین گیرنده. با یک جفت گیرنده اما با دو ماهواره مختلف. - انجام دو مشاهده تفاضلی یگانه بین ماهواره, با یک جفت ماهواره اما با دو گیرنده مختلف هر دو صورت بالا یعنی ۸۲7 و ۷۸ نتایج یکسانی را ارائه می‌دهند. معادله مشاهده فاز موج حامل: 48 + ون ۷۸۵ + :۷۵۸ - 2۷۸۵0 + م۷۸۵۵ +م۸۵ ۷ - ۷۸۵۵ و معادله مشاهده شبه فاصله: 48 + ون ۷۸۵ + :۷۸ + م۷۸۵۵ + م۷۸ - م۷۸ در این روش معمولاا یک ماهواره به عنوان ماهواره مبنا در نظر گرفته می‌شود. در انتخاب این ماهواره باید دقت کافی را مبذول داشت. زیرا داده‌های این ماهواره روی مشاهدات دیگر اثر خواهد گذاشت. عموما مرتفع‌ترین ماهواره به لحاظ کم تاثیر بودن خطاها به عنوان ماهواره مبنا منظور می‌گردد. مزایا: - حذف خطاهای ساعت گیرنده و ماهواره» - کاهش خطاهای مداری و اتمسفری (شکل ۹-۲). (هرچه طول خط مبنا کوتاه‌تر و دو ماهواره به هم نزدیک‌ترء میزان کاهش خطاها بیش‌تر خواهد بود). شکل ۹-۲- ترکیب تفاضلی دوگانه ماهواره -گیرنده ۷-۸-۲ تفاضلی سه گانه گیرنده - ماهواره - زمان این روش در واقع ترکیب سه روش تفاضلی یگانه می‌باشد. یعنی مشاهده از«دو گیرنده به دو ماهواره در دو ایک زمانی. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ 1۷ معادله مشاهده فاز موج حامل: 68 + وی 6۹۷/۸۵ + :۵۱۷۸ - م۵۷۸0 +م۸ ۵۷ - ‎٩۷۸۵ معادله شبه فاصله: 4۵ + موب 6۷/۸۵ + ببی :۵۷۷۸ + ۵۱۷/۸۵0 م۵۷۸۵ - م۵۷۷۸ مزایا: - حذف خطاهای ساعت گیرنده و ماهواره - حذف خطای ابهام فاز, - کاهش خطاهای مداری و اتمسفری (شکل ۱۰-۲) (هرچه ماهواره‌ها به هم نزدیک‌ترء طول خط مبنا کوتاه‌تر, بازه زمانی مشاهدات کوتاه‌تر میزان کاهش خطاها بیش‌تر می‌باشد) - از این روش بیش‌تر جهت کشف قطع فازها (110ه 29210) و برآورد مختصات اولیه استفاده می‌شود. - 1]00 و500۳ در این روش هذلولی است. لذا این روش استحکام هندسی خوبی ندارد. (با)ا5 تشه : > ص 50 | ۱ ۵ شکل ۱۰-۲- تر کیب تفاضلی سه گانه گیرنده -ماهواره - زمان هندسه ماهواره‌های قابل رویت یک فاکتور مهم در کیفیت نتایج به ویزه در نقشه‌برداری کینماتیک و تعیین موقعیت مطلق است. هندسه و آرایش ماهواره‌ها به واسطه حرکت نسبی آن‌ها در زمان تغییر می‌کند. کمیتی که بتوان با آن اثر تر کیب هندسی ماهواره‌ها را روی دقت تعین موقعیت محاسبه نمودء 10 می‌باشد که مقدار آن عبارت است از: 6 << 6 6 دقت موقعیت 60 دقت اندازه‌گیری (فاکتور واریانس اولیه) -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها به عبارت دیگر, 10 همان عناصر روی قطر ماتریس کوفاکتور است: 1 - ۹۴۷ ۹۳۳ 7( -ل۷(٩۹‏ ۱۹۴۷ ۱۱+ (۸7۸)- 0 21 ۹۷۲ 9۳۱ 11 ۵۷۲ 09۳۲ بسته به اینکه جه المان‌هایی در تعریف 00[7)(] به کار می‌روند. تعاریف مختلفی داریم: صریب تعدیل دقت هندسی ۲ > و۳۹ لد < 00007 ضریب تعدیل دقت موقعیت ۳ بعدی ۳ و9۹ ۰/۹۵ ۶ ۳10۳ از 107 معمولا جهت طراحی مشاهدات استفاده می‌شود. محاسبه 107 به هیچ گونه اندازه‌گیری‌ای نیاز ندارد. موقعیت ماهواره می‌تواند از فایل آلمآن کها به دست آید و موقعیت تقریبی نقاط نیز از نقشه‌های تویوگرافی منطقه قابل چنانچه ۴ ماهواره را در نظر بگیریم. بهترین وضعیت برای تعیین موقعیت زمانی است که یک ماهواره در بالای سر و سه ماهواره دیگر در سطح افق با فواصل زاویه‌ای ۱۳۰ درجه نسبت به محل گیرنده واقع شده باشند. به عبارت دیگر. هرچه حجم هرم متشکل از ماهواره‌ها با گیرنده بیش‌تر باشد مانند 2017] کم‌ترین مقدار ممکن و در نتیجه بهترین دقت در تعیین موقعیت حاصل می‌شود (شکل ۱۱-۲). نیز آرایش ماهواره‌ها را در دو حالت مناسب و نامناسب نشان می‌دهد. ۱ و 2 ی 7 ۱ ا 6 ۹ ط و 7 پر الف ب شکل ۱۱-۲- الف-آرایش ماهواره‌ها در حالت مناسب. ب- آرایش ماهواره‌ها در حالت نامناسب در طراحی یک عملیات نقشه‌برداری مانند رفتارسنجی زمین‌لغزش برای تعیین بهترین زمان به لحاظ داشتن بهترین آرایش هندسی ممکن بین ماهواره از 0] استفاده می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ل در تفسیر بردارهای خط مبنای پردازش شده 1101۳ نقش مهمی ایفا می‌کند. برای مثال, داده‌ها با 107 ضعیف می‌توانند حذف شوند. همان گونه که قبلا ذکر شد: 06 <6 لذا براساس دقت‌های مختلفی قابل تعریف است: دقت هندسی موقعیت و زمان 00160 دقت هندسی موقعیت ۲۳]01.6 دقت هندسی زمان 1101.60 دقت هندسی موقعیت مسطحاتی ۲11060 دقت هندسی موقعیت قائم ۷1060 ۱۰-۲ طراحی نقشه‌برداری 00۳5 اساسا متفاوت از نقشه‌برداری کلاسیک است. زیرا نقشه‌برداری 00۳5 مستقل از شرایط آب و هوایی بوده و به دید مستقیم بین سایت‌ها نیازی ندارد. بنا به این اختلافات. مراحل طراحی, اجرا و پردازش یک عملیات نقشه‌برداری 7۳5) نیز متفاوت خواهد بود. در طراحی, پارامترهای مختلفی مانند بررسی محل مشاهده. آرایش هندسی ماهواره‌هاء تعداد و نوع گیرنده‌ها و جنبه‌های اقتصادی و ... مد نظر قرار می‌گیرد. در پروژه‌های بزرگ با تعداد سایت‌ها و گیرنده‌های زیاد جهت ذخیره زمان. طراحی می‌تواند با استفاده از برنامه‌های کامپیوتری انجام شود. ۱-۱۰-۲- انتخاب محل اد شگاه بسیار مناسب است. همه نقاط عملیات روی این نقشه‌ها ترسیم می‌شوند. در طراحی یک عملیات 0۳5 چندین مساله در انتخاب یک نقطه مورد توجه است: موقعیت نقطه در ناحیه‌ای با قابلیت دید آسمانی خوب قرار داشته باشد. در نزدیکی نقطه مورد نظرء مانعی مانند ساختمان. درخت و ... وجود نداشته باشد. به طور کلی خصوصیات یک سایت 07۳5 عبارت است از: - دید آسمانی خوب بالای زاویه ارتفاعی ۲۰ درجه - دسترسی آسان (ترجیحا با وسایط نقلیه) -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها - وجود فضایی برای پارک وسایط نقلیه - مکانی مناسب برای ایجاد علامت ایستگاه ۲-۱-۲ تعیین ایتیمم پریبود مشاهدات که ماکزیمم ماهواره‌ها به طور هم‌زمان می‌توانند مشاهده شوند. اپتیمم پنجره توسط چارت‌های آزیموت- ارتفاع که در ۱-۲-۱-۲ ۹۵991011 پریود زمانی انتخاب شده برای یک مشاهده. یک ۹0۹۹101 نامیده می‌شود. فرض نمایید از ساعت ۱ تا ۲ زمان الا برای مشاهده مناسب باشد. اگر در این زمان قرار باشد اولین مشاهده انجام شود. این زمان ۸ 5085101 نامیده می‌شود و اگر به فرض زمان ۲:۳۰ تا ۲: ۳۰ )الا نیز برای مشاهده مناسب یاشد. 7 5095101 نامیده می‌شود. یک زمان مناسب برای شروع یک 508۹1011 در نقشه‌برداری استاتیک زمانی است که تعداد ماهواره‌ها ۴ یا بیش‌تر با زاویه ارتفاعی ۱۵ تا ۲۰ درجه در افق دید قرار داشته باشند و آخرین مشاهده این 50951010 زمانی است که یکی از ۴ ماهواره زیر زاویه ارتفاعی ۵ تا ۲۰ باشد و در واقع زمانی که تعداد ماهواره‌ها به ۲ عدد برسد. ۵ فاکتور عمده به منظور تعیین طول یک مشاهده وجود دارد: - هندسه نسبی ماهواره و تغییر در هندسه. - تعداد ماهواره‌هاء - طول خط مبناء - مقدار موانع موجود در ایستگاه‌هاء - درجه تاثیر یونسفری (شب یا روزء تابستان یا زمستان» زمان مینیمم فعالیت خورشیدی یا ماکزیمم فعالیت آن). ماهواره‌هایی که دارای هندسه بهتری هستند. به مدت مشاهده کوتاه‌تری نیاز دارند. طول یک ۶08۹101 همجنین در مورد خط مبناهای کوتاه‌تر کاهش می‌یابد. برای مثال, در مورد خطوط مبنای ۱-۲ کیلومتر, با دسترسی به ۵ ماهواره و استفاده از گیرنده‌های تک فرکانسه. طول 9095101ها حدود ۴۵ دقیقه در نظر گرفته می‌شود. خطوط بلندتر به مدت زمان بیش‌تری برای حصول به نتایج خوب نیاز دارند. جدول زیر می‌تواند به عنوان یک راهنما برای طراحی طول زمان مشاهده. وقتی تعداد ۴ ماهواره یا بیش‌تر در افق دید وجود داشته باشند و شرایط یونسفری هم نرمال بوده و مقدار ۳ کم‌تر از ۶ باشد. استفاده شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۹/۳۶ (۶ جدول ۱-۲- بازه زمانی برداشت مشاهدات در چهار دسته ول خط مین (80) در اندازه‌گیری فاز موج حامل, روی یک خط مبنای کوتاه (کم‌تر از یک کیلومتر) عدد ابهام فاز معمولا می‌تواند با ۵-۰ دقیقه مشاهده از فاز ام حل شود. با گیرنده‌های دو فرکانسه که کد ۲ و با استفاده از ۷140-12108 خطوط بلند (مثلا ۱۵ کیلومتری) می‌توانند با ۱۰ دقیقه جمع‌آوری داده‌ها به دقت اندازه گیری شوند. در واقع وابستگی زمان مشاهده به طول باز به واسطه عدد ابهام فاز می‌باشد. هرچه طول خط مبنا کوتاه‌تر باشد. زمان کم‌تری برای حل ابهام فاز نیاز است. ۳-۱-۲ شناسایی منطقه بعد از آن که نقاط 00۳5 روی نقشه ترسیم و چگونگی رسیدن به آن نقاط مشخص گردید. نوبت به شناسایی منطقه می‌رسد. بدین منظور شخصی به محل مورد نظر در منطقه می‌رود. در مرحله شناسایی, معمولا باید اثر چند مسیری (۱/1۵1010۸10) و موانع موجود در محل (وضعیت دید آسمانی منطقه) بررسی شود. وقتی ایستگاه به موانع منعکس کننده مانند ساختمان‌ها نزدیک باشد تنها راه عملی جابه‌جایی نقطه به مکان دیگر است. همجنین اگر در این مرحله. در منطقه‌ای موانعی در اطراف نقطه دیده شود و چاره‌ای جز انتخاب نقطه مورد نظر نباشد. در این مورد می‌توان آنتن را بالای یک دیرک نقشه‌برداری که ارتفاع آن تا حدود ۳۰ متر هم می‌رسد قرار داد. نکته!! در صورتی که مجبور به استفاده از سه پایه و بالا بردن ارتفاع آنتن شدیم. بایستی موارد زیر را به منظور بهبود - وضعیت وزش باد قبل از رفتن به سر زمین چک گردد زیرا قرار است از سه پایه استفاده شود. - هرچه ارتفاع سه پایه کم‌تر باشد بهتر است. حداقل ارتفاع را برای رفع مشکل در نظر بگیرید. - تراز سه پایه و گیرنده چند دقیقه (حدود ۳-۲ دقیقه) قبل از شروع برداشت تنظیم باشد. - اگر سه پایه صفحه دورانی و چرخشی دارد برای تنظیم و تراز حباب‌ها باید صفحه را ۱۸۰ چرخاند و تنظیم دوباره انجام شود. نحوه اندازه گیری صحیح ارتفاع آنتن ن بسیار بسیار مهم است. ارتفاع آنتن ن در 75لا عبارت است از فاصله قائم بین نقطه دیتوم ایستگاه 00101 4۵11۷ و نقطه مرجع آنتن (۸14). مشاهده کننده‌ها بایستی با دقت این -------- صفحهٔ بعد -------- ۶,۳ ۱ مر اندازهگیرو سه پایه‌های ثابت: (با ارتفاع ثاب ارتفاع سه پایه کالیبره شده (۸ نکته!! آنتن‌های 010۵] از یک ق اندازه گیری شده از نشانه تا قلاب ر سه پایه‌های با پایه‌های متحرک صفحه زمینی آنتن (136717) اندازه اندازه گیری‌ها باید همگی تا ۱ میلی بایستی قبل و بعد از هر استقرار آنجا 0 و ۸1۳ را پیدا کنید(شکل ۰۲ ۶ راهنمای مطالعه و | 1 شوند. همجنین محاسبات تمام اندازه گیری‌ها بایس ت): این نوع سه پایه‌ها را اندازه گیری ارتفاع آنتن را و (13) ۸1۹۳ اندازه گیری شود. ارتفاع آنتن می‌تواند الب اندازه گیری برای تعیین فاصله قائم بین آنتن و ا به عنوان ۸ و افست قلاب تا ۸14۳ را به عنوان ا « ۳). بنابراین ارتفاع آنتن از رابطه فیثاغورث به صورت ۳1 0613|۱۱ 0۴ 1 031۲۳۱ ۳ ۷ 1 ۲۱9۳۵۹) هام 0۱۲ 0۶ سس (۳۱۵۲۷ 0۴ کل ۱۲-۲- نمای شماتیک از نحوه اندازه گیری ار تفاع سه پا جرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها نی به وسیله فرد دیگری دوباره آسان می‌کنند. دن آنتن با سر سه پایه مطمئن از معادله زیر محاسبه شود: ارتفاع آنتن ‏ 0-(۸+8)-1] نشانه استفاده می‌کنند. فاصله از نقطه دیتوم ایستگاه تا لبه پایین اف آنتن را اندازه‌گیری کنند. این تفاع انتن پالای نشانه در واحد متر زمینی 1) و ثابت افست (ل)) بین زیر محاسبه می‌شود: ]1-)90+1)۹5 2-1 2(-0-(-0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۶۳ بعد از آن که همه نیازهای ایستگاه‌ها بررسی شد. شخص شناسایی کننده باید موقعیت سایت انتخابی را روی یک نقشه بزرگ مقیاس‌تر مشخص و راه رسیدن به آن نقطه را نیز توصیف نماید. در برخی موارد تهیه کروکی از منطقه و ۴-۱-۲ انتخاب تجهیزات ۱-۴-۱-۲ آنتن و گیرنده از آن جایی که دقت مورد نظر برای کارهای ژئودتیکی تنها از طریق تعیین موقعیت نسبی قابل حصول است. حداقل ۲ گیرنده بایستی در هر پروژه نقشه‌برداری باید مورد استفاده قرار گیرند. اما چون مزایای استفاده از گیرنده‌های بیش‌تر نرخ تولید (اتصال و ارتباط چندگانه با ایستگاه‌های مجاورء بیس لاین‌های تکراری و طراحی هندسی قوی‌تر) را افزایش می‌دهد. استفاده از حداقل ۴ گیرنده توصیه می‌گردد. هر آنتن تعریف مرکز فاز خودش را دارد که ممکن است با جهت ماهواره‌ها تغییر کنند. به طور ایده‌آل, یک نوع آنتن با کم‌ترین حساسیت به خطای 1۵11102110 و کم‌ترین تغییرات مرکز فاز بایستی انتخاب گردد. اگرچه استفاده از آنتن یکسان برای همه گیرنده‌ها در پروژه توصیه می‌گردد تا بایاس‌های مرکز فاز آنتن به حداقل برسد. استفاده از چند آنتن ۲-۴-۱-۲ گیرنده‌های تک فرکانسه در مقابل گیرنده‌های ۲ فرکانسه اثرات یونسفر سبب نویزی شدن مشاهدات هم در گیرنده‌های تک فرکانسه و هم ۲ فرکانسه می‌گردد. (بایاس‌های یونسفری تصحیح نشده). نویر می‌تواند به صورت سیکل وار یا بزرگ‌تر باشد که سبب می‌شود تشخیص بین تغییرات یونسفری 9 5110 0 غیر ممکو شود. با گیرنده‌های دوفر کانسه اثر اصلی یونسفر می‌تواند 5 تصحیح شود. ۱۱-۲- کاربرد مشاهدات 3۳8) در پایش جابه‌جایی‌های سطحی ناشی از پدیده زمین‌لغزش استفاده از مشاهدات 7]5) به منظور پایش حرکات سطحی ناشی از زمین‌لغزش در سال‌های اخیر رشد فزاینده‌ای داشته جابه‌جایی‌هایی با نرخ کم یا زیاد است. دقت قابل دست‌یابی به کمک مشاهدات 7۳5) به طور متوسط حدود 5۴ میلی‌متر (در حالت ۱5) در مولفه مسطحاتی و حدود 7۸ میلی‌متر (در حالت ۱5) برای مولفه ارتفاعی برآورد شده است. یک شبکه ژئودتیک به منظور پایش حرکت سطحی ناشی از زمین‌لغزش از چندین نقطه مشاهداتی در نقاط مشکوک به لغزش به ایده‌آل ۴ نقطه خواهد بود. از لحاظ هندسی نیز بهتر است که این نقاط در گوشه‌های منطقه لغزشی و البته خارج از آن -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها طوری قرار گیرند که اضلاع و زوایای شکل هندسی به وجود آمده از لحاظ اندازه نزدیک به هم باشند و تشکیل یک شکل هندسی تقریبا منظم را بدهند. البته تعداد نقاط مبنا را غالبا ۳ نقطه با شکل هندسی مثلث که ساده‌ترین شکل یک شبکه ژئودتیک خواهد بود در نظر می‌گیرند. در مناطق با وسعت کم و در صورت اطمینان از ثابت و بی حرکت بودن نقاط مبنا می‌توان حتی با ۲ نقطه نیز این مشاهدات را انجام و به نتایج مطلوب دست یافت. افزونگی مشاهدات در عملیات صحرایی د تمامی روش‌های مشاهداتی زئودتیکی بسیار مهم و با اهمیت خواهد بود. به صورتی که باید هر نقطه شاهد حداقل از ۲ نقطه مبنا مشاهده شود. بدین ترتیب می‌توان روی مشاهدات کنترل داشت و شبکه ژئودتیک ایجادی به درجه آزادی خواهد رسید و نتایج حاصل از محاسبات نهایی سرشکنی, نتایج با قابلیت اطمینان بالا خواهد بود (شکل ۱۳-۲). شکل ۱۳-۲- استفاده از مشاهدات ‎۳٩‏ به منظور پایش حر کات سطحی تاکنون (تابستان ۱۳۹۱) مطالعات رفتارسنجی زمین‌لغزش متعددی در اآیران توسط سازمان‌های نقشه‌برداری و سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور انجام شده که اکثر آن‌ها از روش 015 استفاده نموده‌اند. در این بخش قصد داریم به برخی از این مطالعات اشاره نماییم. ۱-۱-۱-۲ بررسی زمین‌لغزش کهرود گودرزی جمور و نانکلی (۱۳۸۶) نیز در تحقیقی به بررسی زمین‌لغزش بزرگ کهرود واقع در مرکز رشته‌کوه‌های البرز و در دره هراز پرداختند. در این تحقیق از دو روش تداخل‌سنجی تصاویر ماهواره‌ای و مشاهدات دورهای 75) استفاده شد. بدین منظور از تصاویر سنجنده ۸5۸ ماهواره ۳۳۸۷1۵۵1 در بازه زمانی مهر ۱۳۸۴ تا فروردین ۱۳۸۵ استفاده شد. علاوه بر این سه مرحله مشاهدات 0175) با فاصله زمانی حدود ۱ سال از تیر ۱۳۸۲ تا مرداد ۱۳۸۴ نیز انجام شد. نتایج -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۶۵ با نرخ ۲۵ سانتی‌متر در سال را ارائه می‌دهند (گودرزی» جمور و نانکلی, ۱۳۸۶) (شکل ۱۴-۲). ی ‌ ۰ سض ح اف۷۵۲۱۱ . ۰ 0۲۱2۵۳۲۵۱ را ّ 2 یس نی ۳ 10 ۱ ۰ 10 ا 9506 : ‌ ۵0۱6۲۵ 95۳۵ 39910 615 612 شکل ۱۴-۲- بردارهای جابه‌جابی زمین‌لغزش کهرود در دو راستای افقی و قانم ۲-۱-۱۱-۲- زمین‌لغزش دنبلید طالقان یکی از زمین‌لغزش‌های شناسایی شده که در دو سال آخیر با نظارت و کنترل پروه تثبیت فرسایش توده‌ای و زمین‌لشزش متعلق به سازمان مراتع» جنگل‌ها و آبخیزداری کشور مورد پایش قرار گرفته. در نزدیکی روستای دنبلید واقع شده است. این دامنه لغزشی بالای دریاچه سد طالقان در حال وقوع است. لازم به ذکر است که در پایین‌دست آن. جاده اصلی شهرک طالقان به محور سد قرار گرفته که در اثر حرکت آن در حال تخریب می‌باشد و این جاده تنها جاده دسترسی به ۲۵ روستای پایین شکل ۱۵-۲- نمایی از زمین‌لغزش دنبلید طالقان -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها شکل ۱۶-۲- نمونه‌ای از تخریب به بار آمده توسط زمین‌لغزش دنبلید طالقان طالقان به محور سد گردیده است. این زمین‌لغزش موجب تخریب ۴۰۰ متر از جاده شده که هزینه بازسازی آن توسط سازمان مراتع. جنگل‌ها و آبخیزداری کشورحداقل ۶۰۰ میلیون تومان برآورد شده است. همچنین در صورتی که این دامنه به طور کامل وارد دریاجه طالقان شود.ء حدود ۲/۵ میلیون مترمکعب رسوب وارد آن می‌نماید که ۱۳۲/۵ میلیارد تومان هزینه ناشی از رسوب‌گذاری است. هزینه‌های برآورد شده هزینه‌های مستقیمی است که ممکن است این زمین‌لغزش به وجود آورد. در حالی که هزینه‌های غیر مستقیم بسیار بیش‌تر از این مقادیر می‌باشد [۳۹]. جدول ۲-۲- خلاصه‌ای از نتایج جابه‌جایی به دست آمده در پروژه زمین‌لغزش دنبلید طالقان حداکثر جابه‌جایی مسطحاتی (۱1۱171) حداکثر جابه‌جابی ار تفاعی (۱1۱171) شبکه ماهواره‌ای ۸7 ((1۱۱۲7 06 )۲۹۵ ۹ 06 )۲۹۵ (۱۱۱۱۱) نقاط | اصلی 709 55 19 505 1204 ۵۲)) نقاط نشانه وی نطقه زمین لغزد روی منطقه زمین آغزشی 2338 ۳15 104 07 6 1206 ۱۰ع۹)) ۳-۱-۱۱-۲- زمین‌لغزش دمدول خلخال استان اردبیل یکی دیگر از زمین‌لغزش‌های شناسایی شده که در دو سال اخیر با نظارت و کنترل پروه تثبیت فرسایش توده‌ای و زمین‌لغزش متعلق به سازمان مراتع. جنگل‌ها و آبخیزداری کشور مورد پایش قرار گرفته. در نزدیکی روستای دمدول خلخال واقع شده است ر(رشکل ۱۷-۳۲). خلاصه نتایج این پروزه طی پنجچ مرحله مشاهدات در بازه زمانی دی ماه ۱۳۸۸ تا اسفندماه ۱۳۸۹ به شرح ربر می‌باشد: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۹/۳۶ ۷ شکل ۱۷-۲- نمایی از زمین‌لغزش دمدول خلخال جدول ۳-۲- خلاصه‌ای از نتایج جابه‌جایی به دست آمده در پروژه زمین‌لغزش دنبلید طالقان حداکثر جابه‌جایی مسطحاتی (20) حداکثر جابه‌جایی ار تفاعی (:2) ۸7)2۱1( ۲0۱) 6 ۱)00( نقاط کد- کنترلی 075 54 07 55 1204 14۵۱)) نقاط شاهد .ه نطقه *می. لیر 3 زمین لغزشی 721126 76 06 6 1200 ۵۱ ۹ل)) ۴-۱-۱۱-۲- زمین‌لغزش طارش و استخرسر شبکه ماهواره‌ای یکی دیگر از پروژه‌های انجام گرفته در آیران زمین‌لغزش طارش و استخرسر می‌باشد که در چهار مرحله مشاهداتی رفتارسنجی در بازه‌های زمانی آبان ۹ تافروردین ۱۳۹۱ آن انجام گرفته است (شکل ۲۰-۲). نمونه‌هایی از شکل ۱۸-۲- نمایی از زمین‌لغزش طارش و استخرسر -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها رو وا 2 در ۳ که سا 5 ۹ ۳ ی ور 8 ی 5 , ۰ 5 9 2 ‌ اد 4 ۲ ۹ ۱ بط ی ۰ بسک ِ ار با ی ی بوم . 1 تک و اور ِ ۰ ۰ را ۰ 2و رو هر 1 اس رو ی ص را کم 0 ( بیه 1 را و رس " ۳ شکل ۱۹-۲- نمونه‌هابی از خرابی‌های به وجود آمده توسط زمین‌لغزش طارش و استخرسر جدول ۴-۲- خلاصه‌ای از نتایج جابه‌جایی به دست آمده در پروژه زمین‌لغزش طارش و استخرسر حداکثر جابه‌جایی ار تفاعی حداکثر جابه‌جایی مسطحاتی شبکه زئودتی؟ ۱۳0 1406 ۷۳10 شاهد (حد فاصل مرحله ۳ و ۴ مشاهداتی) 00۹ 0۲۱۷۱۳10 71۳۱۵-۹۵۲۱۵۶ 0190۱306۲۱۵1 2200 2149 ۰ سل 2000 3 ی 0 نه دا 743 0 ی ۰+ صممی را 494 3 ی ۵60 کم ار ز دک ان ان ان با ان ان ان این ان ان ان ان ان ان ۳ کی هی هم هی ام جح کی کی کی کی هی کی هی هی کی کی 0 اه هه همع جح (023۷) 1۱۳۵ مورا که ای شکل ۲۰-۲- نمودار جابه‌جایی ایستگاه ۲1۳10 که بیش ترین میزان جابه‌جابی را در بین ایستگاه‌ها به خود اختصاص داده است. ۵-۱-۱۱-۲- زمین‌لغزش کلت علیا زمین‌لغزش کلت علیا واقع در روستای گوگرد استان آذربایجان غربی, از جمله زمین‌لغزش‌های مورد بررسی در ایران است که زیر دیده می‌شود. این زمین‌لغزش خسارات و خرابی‌های زیادی را به بار آورده است که نمونه‌هایی از آن‌ها را مشاهده نمایید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصا بن موقعیت ماهواره‌ای ۹۹۳۶ ی ریق اه م۶ . دوه - وج ۲ نج َ و مه که ۳ و۵ موجه 2 4 رم 3 ی ان یک 1 : : روگ وا : ۳ سا ی نج مرا تا ها 2 7 اک 1 دک س 8 0 8 اپ ۰ ِ یا ۹ پ ۰ ۸ و از ۹ سما < ۵ هی 2 2 ۲ هه ی هر :2 که ,۰ 2 ری / ۱ رزخ 2 ار اد ۰ ض [ و یرگ جر 0 ۰ ری و 2 هی ۷۷ : رم و ۹ ۱ ۱ 1 سم ی 9 2 ده ی ما ۰ ۰ ی ۶ : ل ۰ بگ یو : سس اور و یا هه وا وه و ها ن ۳ و : را ی دروب درو ی اد هو اه و رک 5 ۰ یم اس ۰ 0 َ وم 8 به ۰ سع ‏ ها ۰ رگ ۱ - ی ۰ ۷ شسی . ۱ ؛ ۹ : 1 : سه ی ۰ ۱ ۱ و۶ / رز ۱ ۰ ما َ ره اس سا چا پو هه ی ۰ ۲ َ ی و اک ی ۹ بخ ۶ ۸ تایه ,۳/۹ -- ی وم رای وه نو و ۴ موی مین ی 1 پم 9 شوه بر موه ۰ ام وا ۳ نی مخ مه چم که یگ ۳ - زپ مهم ۳ بر سا ها در ۰ ی ور ارت ی رای ای او کرا ۱ 1 هِ | ریط کس که وه ره مر ۷ و 5 ۹ اه خر ۹ که ایام ۳: اس <. ی هر و۱ هه نام ص هرس ها هر هما اس ا > ۳: 2 ی ۰ 2 اج ات کی و من و رو اس 4 ۰ ۰ ۹ َ ۰ ی 0 تب را اب سو را او ام می هه ام هه اه مج 5 سس سر م 1:۹ ها هک تک کام و گر با دن همه ی هضم هه ۰ م را ور هر ۰ ۰ ز ۲ ۰ ۰ 4 ی ره :۸ : ۰ 0 ۰ ,۰ اه ند مگ وی 1 4 ۳ ی ۰ ی ۷ # کی : 7 وی یک ری ی و کی تک : اج ی و ۳ ۰ :ی ۰ ۹ : رو ار ها پا بر ی ند اوه ام : به و ۳ ۰ ۱ ام ی ۶ مه 3ج ینک یه فرع یرد ی ی 5 ا ۰ ۳ ارات از او ث ها مها هن رو 1 نس ۰ ۹ ۶ | رز و ی وا له کم ون و , رد ما را هی ری ۰ ۰ و ۱۵ هن 2 و۹ را ۰ ‌ ار 0 رز رلای چا و را ز ار ری اراد نت ی ور مر ت ۰ ی 5 را رایخ مک مت 1 . جر بر وخ وگ و رز روت ی ی نها وه ۳ ۸ هر رک محر دا مر وی و ۹ ۰ ۱۱ مج ره 4 و سید ۱ 3 نی و : جر تج ۸ ام رک ما ۲ ابص کر وا ی در در رو و وا و ۲] ۱۲۹9۲ : ۹ ور : نو ۰ 1 در ۱ ؟ ۳ اد را هس زاره یا ات ویک ۱ 8 ( ی مر ۰ 8 رون ۳ مه خر ره ۳ ۳ سس ۱ 1 ۰ ِ 8 ار سر و ری ردیر ۱ 0 ی : ذ 9 یز ور وم 7 ایور ۹( را اس مگ اه ۰ را کچ رس رو و 0 1۳ َ و ها ان کف و مه که ات1 ای شمه 1 دسا ۷۵۱ ی و ها و | ی ین کی ود رگ 8 ۹ ده << ی مب ی رل 5 :هه * وم ۰ ۰ اب ۰ و وگ اد وک ی ۷ 0 یه ۵ج ارس هه ۳ نا ۷ ای ما ۹ ۵ 5 ی ۰ و کم َ ۰ دا ی اد ۰ هم فا ۹ ۰ ی 4 هد وا . َ ۰ ۰ .۰ ,۶ 5 ی ۰ 3 ۷ ِ _ 2 کی ۹ ۰ 8 7 ِ. 29 ند سم 8 0 ص۳ و 5 8 اب "هر گ هی 2 ۷ ۳ او ۴ از ۹ و رم ی نج اوه ۱ ان هن وا 9 پا سین ۹ واه ۹ رها :؟* 6 و با که میگ و 6 و رت ما هم حض ی ی ن سده 9 ۰ ۳۰ ۹ ی وود ی ۰ ۹ ۹ ی ی 0 ِ اد اه 1 م کت ای ۰ نس سم نم مه ‎2٩‏ یه 4*7 0 _ حح ان هت پم سص ۳ ک ۹ مات رگ از -جه اه یی ات و و خ سس ۳ خ ‏ هصم ار عفر 8 رو اج + ی خی . صی سوه رانا 1 د .۰ ۰ اس وی رصم و ۳ ۰ ۱ ی هس ۰ ی اک - ی جر ۹ اد کم یم ۳ ام , ره ی سوه سم کت سا مرک 9 ام تور و کل : ی + ٩۱۱۵9۳۱۵۵۱۱۲ ۶۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۳۰ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها حدول ۵-۲- خلاصه‌ای از نتایج حابه‌جابی به دست آمده در پروژه زمین‌لغزش کلت علیا حداکثر جابه‌جایی ارتفاعی حداکثر جابه‌جایی مسطحاتی ۲۹۵۱۱۱ 6 ۲۹۱۱ 6 دا مسلط سای به طور کلی در طراحی نقاط مبنا و مشاهداتی, ایستگاه‌ها به گونه‌ای طراحی گردند که هیچ‌گونه مانعی بر فراز گیرنده 5 وجود نداشته باشد. در واقع نباید مانعی بر سر راه سیگنال‌های ارسالی از طرف ماهواره به گیرنده وجود داشته باشد زیرا باعث به وجود آمدن خطای مزاه ۷2۱2 خواهد شد. همچنین در مجاورت گیرنده نباید سازه یا هر گونه عارضه دیگری وجود داشته باشد که منجر به ایجاد پدیده چند مسیری گردد. لذا لازم است ایستگاه‌ها از آرتفاع نسبی مناسبی بر روی سطحی احداث شوند که سست و ناپایدار نبوده و از استحکام بالایی برخوردار باشند. لذا بایستی در طراحی آن‌ها این موارد را در نظر گرفت. منظور از بنای ایستگاه 0۳5 سازه‌ای (مانند پیلار» ساختمان و ..) به همراه پاشنه اتصال آنتن 075 می‌باشد. در صورتی که بتوان یک بنا را به صورت متصل به سنگ بستر ایجاد نمود. ناپایداری بنا به حداقل خواهد رسید. برخی از الزامات مورد نیاز برای یک بنای ایستگاه عبارتند از: - امکان دست‌یابی به سنگ بستر با کیفیت در عمق کم از سطح زمین. - میدان دید وسیع و افق باز, - دوری از سطوح منعکس کننده (نرده‌هاء سطوح فلزی و غیره)» - نزدیک به گیرنده» سهولت دسترسی به ابستگاهه. - دسترسی آسان به داده‌هاء منبع آنرژی الکتریکی, -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۳۶ )۷ - عدم وجود پوسته ناپایدار. - پوشش گیاهی. البته مکانی با تمام ویژگی‌های فوق را به راحتی نمی‌توان پیدا کرد و یا از لحاظ اقتصادی یا اجرایی قابل دست‌یابی نمی‌باشد. اما بایستی مکانی را انتخاب نمود که بیش‌ترین ویژگی از موارد فوق را دارا باشد. ۱۲-۲- معیارهای انتخاب ایستگاه در پروژه‌های رفتارسنجی به کمک ‎۱۳۹٩ نوع بنا به طور عادی به ویژگی‌های منطقه و همچنین به میزان پایداری و دوام ایستگاه مورد نیاز بستگی دارد. توصیه می‌شود بنا هم‌تراز با سطح زمین ساخته نشود. صرف نظر از رسانایی زمین در سیگنال‌های دریافتی,. رشد گیاهان و تردد درختان در حال رشد باعث عدم دریافت سیگنال‌های ماهواره می‌شوند؛ همچنین ممکن است لانه‌سازی حشرات و برای پیدا کردن یک محل مناسب. بایستی مکان مناسب جهت ایجاد بنا را انتخاب نمود که این مهم با در نظر گرفتن موارد زیر قابل تحقق است [۱۰]. ۱-۱۲-۲۳ ماسک افق (۷1291 (10۲1701]) برای اینکه امکان دریافت سیگنال از ماهواره‌های بیش‌تری در گیرنده زمینی وجود داشته باشد. لازم است ایستگاه در محلی انتخاب شود که محدودیتی از لحاظ دریافت سیگنال به وجود نیاید. وقتی دید را از محل آنتن در نظر بگیریم موانع موجود در اطراف ایستگاه باعث ایجاد مانع در رسیدن سیگنال ماهواره به آنتن می‌باشند. به صورت ایده‌آل هیچ مانعی نباید بالای افق وجود داشته باشد؛ اما در عمل رسیدن به این هدف ممکن نیست لذا بایستی بهترین مکان را اجسام جامد مثل کوه‌ها و ساختمان‌ها و نیز درختان و سازه‌ها می‌توانند باعث مسدود شدن سیگنال ماهواره شوند. در این حالت سیگنال تا زمانی که ماهواره پشت جسم مسدود کننده است قطع می‌شود. برای مثال در دره‌های عمیق یا در شهرهایی با ساختمان‌های بلند. اطلاعات قابل توجهی می‌تواند به علت عدم دید کافی از بین برود. در مورد پوشش گیاهی و اجسامی که کاملا جامد نیستند. از دست دادن سیگنال‌های ماهواره می‌تواند به صورت تناوبی و وابسته به شفافیت جسم مسدود کننده باشد. انسداد ممکن است در زمان‌های مختلف. متفاوت با هم باشد. درختان پاییزی که برگ‌هایشان ریخته است. انسداد کم‌تری در مقایسه با درختانی که کاملا برگ دارند. ایجاد می‌کند. برخی از آنتن گیرنده‌ها طوری طراحی شده‌اند که زیر پوشش درختان نیز دریافت داشته باشند در حالی که برخی دیگر اینگونه نیستند. بدیهی است که درختان رشد می کنند و بدین گونه به مرور زمان باعث مسدود شدن افق می‌شوند. مثال دیگر اینکه رشد شهری یا توسعه در مناطقی که ایستگاه‌های مرجع نصب شده‌اند به مرور زمان می‌تواند باعث مسدود شدن افق گردند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها توجه به این نکته مهم است که باید محلی را انتخاب نمود که از لحاظ انسداد حداقل باشد و اطمینان حاصل شود که به مرور زمان تغییر چشمگیری در افق روی ندهد. ممکن است لازم شود که میزان رشد را از زمین‌های مجاور پیش‌بینی کرد. ۲-۱۳۲-۲- خطای چند مسیری وسعت و نوع چند مسیری بودن سیگنال است. همان‌طور که می‌دانیم» خطای چند مسیری سیگنال مربوط به سیگنال‌هایی است که از مسیرهای مختلف به آنتن می‌رسد؛ به طوری که این سیگنال‌ها ناشی از سطوح منعکس کننده در مجاورت ایستگاه مرجع می‌باشد. چند مسیری باعث تداخل یا اعوجاج می‌شود. در نتیجه یک نوع خطا است وعمدتا در شبه کد و یا فاز موج حامل تاثیر می‌گذارد. انواع سطوح بازتابنده می‌تواند باعث چند مسیری شدن سیگنال دریافتی شود. بارزترین سطوح با بازتابندگی بالاء اطراف به طور موثر می‌تواند خواص انعکاس سیگنال رادیویی را به عنوان یک تابع از زمان تغییر دهد. سازه‌های فلزی مانند دکل‌های رادیوی بزرگ و نرده‌های نیز باعث پراکندگی سیگنال‌های ماهواره می‌شوند. اطلاعات بایستی با همان نوع دستگاه‌هایی انجام شود که قرار است در آینده نصب گردند و همچنین تا حد امکان به مکانی که برای آنتن در نظر گرفته شده است نزدیک باشد. تجزیه و تحلیل اطلاعات بیش‌ترء به طور مثال ۷۲ ساعت. می‌تواند نشانه خوبی از خطای چند مسیری از محیط سایت را فراهم کند. همچنین ممکن است لازم باشد که چندین بار آنتن را در ارتفاع‌های مختلف تست کرد تا بهینه‌ترین ارتفاع برای آنتن ایستگاه مرجع انتخاب گردد. علاوه بر این ممکن است هموارسازی زمین و یا استفاده از مواد جذب رادیویی لازم باشد. همچنین باید توجه داشت که امواج بازتابی از سطوح زیر آنتن, مانند زمین و بالای پایه بتنی نیز می‌تواند باعث بروز مشکلانی گردد. این خطا زمانی رخ می‌دهد که منعکس کننده‌هایی مانند آشیای فلزی یا سایر سطوح انعکاس کننده نزدیک گیرنده‌ها باشند. به منظور مینیمم کردن این مشکل و خطاء تا فاصله حدودا ۵۰ متر از نقاط (گیرنده) بایستی عاری از ساختار های مصنوعی مانند نرده‌ها و دیوارهای فلزی یا منابع منعکس کننده طبیعی باشد هر زمان که نزدیکی مجاورت با سطوح منعکس کننده غیرقابل اجتناب باشد. مانند مناطق شهری, یک دوره 112016108 تمدید شده گاهی اوقات می‌تواند اثر 410 را از طریق میانگین گیری کاهش دهد و باید در نظر گرفته شود [۱۰]. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۹/۳۶ ۳۳ ۳-۱۲-۲- فرکانس رادیوبی محیطی فرکانس رادیویی (1۴) سیگنال دریافت شده توسط گیرنده ماهواره می‌تواند تحت تاثیر تداخل دیگر منابع رادیویی قرار گیرند. این تداخل به سادگی می‌تواند به عنوان نویز اضافی در داده ها نشان داده شود همچنین باعث از دست رفتن متناوب یا قسمتی از داده‌ها می‌گردد. نزدیکی به تاسیسات ارسال سیگنال‌های رادیویی و تلویزیون» رادار خطوط فشار قوی و غیره می‌تواند باعث اختلال در امواج دریافتی آنتن گیرنده شوند. همجنین باید توجه داشت که در نزدیکی زمین. امواج کاذب فرستنده‌ها می‌تواند باعث اختلال یا ایجاد پارازیت در سیگنال ماهواره در یک ایستگاه گیرنده مرجع زمینی گردد. بنابراین لازم است اطلاعات زیادی قبل از ایجاد سایت در مورد فرستنده‌ها (موجود. و برنامه‌ریزی شده) و استفاده از تجهیزات رادیویی قابل حمل در منطقه جمع‌آوری نمود. علاوه بر جمع‌آوری و تحلیل مجموعه داده‌ها (۷۲ ساعت اگر امکان‌پذیر باشد) یک تحلیل‌گر طیف برای شناسایی هرگونه 1411 در باند اختصاص داده شده به سیگنال‌های ماهواره بایستی مورد استفاده قرار داد. ۴-۱۲-۲- شناسایی محل ایجاد ایستگاه نکته حائز اهمیت در شناسایی محل احداث نقاط آن است که در این مرحله از دانش و اطلاعات یک زمین‌شناس متبحر نیز بهره گرفت تا منطقه‌ای را انتخاب نمود که از نظر زمین‌شناسی ثابت و پایدار باشد و حتی‌المقدور خارج از محدوده دارای تغییر شکل و جابه‌جایی باشد. هنگامی که محلی برای نصب انتخاب شد و اطلاعات موجود در مورد زمین‌شناسی و ژئوتکنیک را مطالعه گردید. شناسایی در منطقه نیز باید صورت بگیرد تا اطلاعات محل پیشنهاد شده از قبیل: جستجو برای یافتن سنگ بسترء توجه به شکستگی و زاویه لایه سنگ, فاصله مفاصل سنگی و شرایط آن گردآوری گردد. به خاطر داشته باشیم که هدف یافتن یک محل مناسب با پایداری بالا می‌باشد. عواملی که ممکن است روی پایداری بنا بر روی سنگ اثر بگذارند عبارتند از: ۱(- وجود گسل. ۲- اتصالات, شکستگی, مناطق برشی, ۳- سطح متغیر آب‌های سطحی. ۶ فعالیت مهندسی, گاز, لوله های آب و فاضلاب, زهکشی, کانالف ۷- نوع و شرایط سنگ. گاهی اوقات می‌توان سنگ بستر را که در زیر خاک پنهان شده است را با استفاده از تکنیک‌های ژئوفیزریک مشل تست‌های مقاومت و اندازه گیری‌های گراویمتری پیدا نمود. هنگامی که یک نقطه مناسب پیدا شد. حفاری تنها ابزاری خواهد بود که به طور مستقیم شرایط زیر سطح را آشکار می‌کند. زیرا ممکن است که بنا بر روی سنگ معلق برپا شود. بعد از پیدا کردن یک سنگ بستر کامل, اول باید آن را سوراخ کرد و از سنگ هوا زده و شکسته شده بخش بالایی پاک -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها نمود تا به سنگ بستر سالم رسید. بنا با فوم از خاک جدا شده و با یک ساره فولادی و بتنی به سنگ بستر متصل می‌شود. البته تعداد حفاری‌ها زمانی که توده سنگ‌ها از کیفیت عالی برخوردار هستند کاهش می‌یابد. پس بیش‌تر زمان صرف مکان‌یابی جایی می‌شود که سنگ بستر نزدیک به سطح زمین باشد. طراحی بنا در نظر گرفت. تعداد بسیار زیادی از بناهای ایستگاه‌های 5 71) وجود دارد که به سنگ بستر متصل نیستند و نتایج خوبی آرائه می‌دهند. با این حال باید مطمئن شد که انبساط حرارتی, نشست بلند مدت یا کوتاه مدت ساختمان فنداسیون. تغییرات شیب. فرونشست محلی به علت استخراج آب‌های زیر زمینی و... در اندازه‌گیری‌ها دخیل نبوده است. ۱۳-۲ انواع ساختمان ابستگاه‌های ۳۹5) با توجه به کاربرد و زمین‌شناسی منطقه. روش‌های مختلفی برای ایجاد ساختمان نقاط توسط انجمن‌های بین‌المللی پیشنهاد شده است که هر یک دارای مزایا و معایب خاص خود می‌باشد. در این بخش به چندین روش مرسوم برای ایجاد این ایستگاه‌ها اشاره می‌شود. ۱-۱۳-۲۳ بنای مهارشده با حفاری عمیق (1۳:1160 0رعع10 :۷101/۵۲ ۳2۵۵) این بنا از استحکام و ماندگاری بسیار بالایی برخوردار بوده و قابلیت نصب بر روی بستر سخت و سست را دارا می‌باشد. این بنا به شکل سه پایه می‌باشد به طوری که هر پایه حدود ۱۳ متر در زمین فرو رفته است و در بالای سطح معرفی شده در (بخش ۲-۱۳-۲) استفاده نمود. (شکل ۲۱-۲) نمونه از این نوع بنا را نشان می‌دهد [۱۲۳]. ا مقد و که ری و اج ۱ شکل ۲۱-۲- نمونه‌ای از بنای 1013۱1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۵ مزایا: - ثبات بسیار بالاء - ماندگاری بالاء زمان برء - امکان نصب آن در برخی مکان‌های دور از دسترس وجود ندارد. .دییامن هعجارم هب دیناوت‌یم رت‌شیب تاعالطا بسک تهج 7 .دنک‌یم رییعت تا و رتسب عون .هاگتس با ۲-۱۳-۲- بنای مهارشده با حفاری کم عمق (1 :۱101:7167 13۳۵۸۲۵۵ ۱۲11100 ‎)٩5۱2۵110۱ این بنا شامل سه میله استیل به قطر ۲۵ میلی‌متر که به شکل سه پایه به یکدیگر متصل شده‌اند می‌باشد. به طوری که هر پایه به اندازه ۱/۵ الی ۲ متر در بستر فرو رفته است. این نوع بنا در مکان‌هایی قابل استفاده است که از بستر مناسبی برخوردار باشد در صورت وجود شکاف عمیق در بستر و یا هوازدگی زیاد این نوع بنا را نمی‌توان برپا نمود. (شکل ۲۲-۲) نمونه‌ای از این بنا را نشان می‌دهد. شکل ۲۲-۲- نمونه‌ای از بنای ساخته شده از نوع 5101311 -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۶ ی ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارساز 3333333333333333 3 بح جح ی ۹ 1 ۹ ۱۶ ند 1 چجه 11 ۹ له ۹ 11 ان 1۳1 ننظ 11 نا ۴ رل ۹ سس ونم ۹ نی .ال چ و 111 ارو[ چ ۱۱-1 را ۹ 14 ۹ روا ۹۹ / پا ۹ سر ی بل آ ی 3 ی 0 1 شا ۳۳ نو 0 8 اس ال ۳۳۳3 رح رن ِ دصر ۱ ی پ 11 تم 2 لاو کم 7 34 11 ی سم کرو ۳ 9 چ‌ سا ی ۱ وه لسن ۳ وهی سا 11 تا ار 2۱ اد سر کی لس اکویم ۰ ۴۹۰ ه 8 ۹ الا نس ی را ی ی و < 15 ور |ص 22 7 پا 7و ۵ اح 2۶ ۰ ی ور 9 ۳ نها ی ۳ >> 7 ره ی سر 3 9 زک < مک 3 مر ۳ ماد وه پا ۳ ره ز یه ا ری اوه 7 ۲-2 ۲۳2 78 0 8 3 5 ا* ی زمین‌لگغزش‌ها ت۳۳ اد« َ ۳ 6 ۱ چپ 5 ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹1۹۹/۳۶ ۷۷ - بسیار پایدارء - مصالح و ابزار مورد نیاز آرزان قیمت می‌باشند. - ماندگاری بالا. - جهت ساخت بنا به بستر سنگی با کیفیت بالا نیاز است. - به دلیل عمق کم حفاری نسبت به بناها با عمق بیش‌تر از پایداری پایین‌تری برخوردار است. - هزینه اولیه جهت خرید ابزار لازم بالا می‌باشد. - دریل چکشی برای ایجاد حفره‌های بنا مورد نیاز می‌باشد (شکل ۲۴-۲). 9 ضص) و ۹ بیدا / سس 3 ه ۰ 1 ۱ ۷ ۰ 7 سس ؟ شکل ۲۴-۲ ابزار و وسایل جانبی متصل به بنایی از نوع 501۸1 ۳-۱۳-۲۳ بنای مهارشده بدون حفاری کم عمق (۲ :۷10۵۲ 0-۵۲:1100 ۳۵۵۵ 5۳2110۷) این بنا مشابه 5171381 می‌باشد با این تفاوت که این نوع بنا بر روی بستر سست نیز قابل اجرا می‌باشد. (زشکل ۲۵-۲) نمونه‌ای از این نوع بنا را نشان می‌دهد. از این نوع بنا در مکان‌هایی استفاده می‌شود که هیچ بستری وجود نداشته باشد [۱۲]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها یو ار شکل ۲۵-۲- نمونه از بنای ساخته شده از نوع 513۳0۸1 الب ۲ سیر : ۱ را را ۱ ِا 5 مهو 0 8 " ۵ 1 ۱ ما ۹ : ی ۰ ی مش سر رح ً ۰ ۱ ۰ ۳ ۰ ی 5 سوت ۱ دلگ ۰ وا ما َ َ ۱ تحط ‏ بم چ کس شکل ۲۶-۲- نمونه‌ای از بنای در حال ساخت از نوع 58۳۸/1 - مصالح مورد نیاز تقریبا ارزان می‌باشند. - به دلیل عمق کم حفاری نسبت به بناها با عمق بیش‌تر از پایداری پایین‌تری برخوردار است. - هزینه اولیه جهت خرید ابزار لازم بالا می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم طرا< (شکلا ۱۳-۲ این د این بنا ب - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹.۹۳۶ و[ ۲۷-۲) نمایی از بالا و روبروی این نوع بنا را نشان می‌دهد. 05 3۳0 ۹1۵6 ۱۷۵۳۱۲۳۵۳۲ 5۳۵۲۲۵۲۵۵۵0 "۳ 70 گ ۳ ۳ ام لد ۱۳۲۵۱۵۵3 ۱۷/۵۱۵ ۳ ۴ . ی 7 م۹6 00 ۱0فا 1 . 2 دس ی 1 ُ ۱ 604 ۲۶۱0۷۷ ۰ ۳ ۰ ۹ ۰ ۱ ۹ ۱ رو مسا 5 5 ۱ دام ۱ ۵اعب۷ و موی ۹ نهد : و 0 ۱ ٍ ۱20 ۱ : ۱ ۲۵۲۱۵۵۲۱۲۵۱ 1 زواادهه 6 لیر ۵۷۷ :۱۷۷ ی اد ار یی وم ۸۵/۳ 0 ف ۵ ع۲۲ع ۷ ۱ ۳ ۱ تیه 00 ۱۵۷۵۱ 9۲0۳۵ یه ی شکل ۲۷-۲- نمای روبروی بنای ایستگاه ؟- پایه با پی سطحی ( ۷1291 ۳۵۵۵2۵۱۵0۲ 502110۷۷) نا شامل ۲ میله فولادی به قطر ۲۲ میلی‌متر می‌باشد که به بستر سنگی و یا سیمانی متصل شده است توجه به شرایط سایت متفاوت می‌باشد. (شکل ۲۸-۲) نمونه‌ای از این نوع بنا را نشان می‌دهد. ۷۲۹ : ارتفاع -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها شکل ۲۸-۲- نمونه‌ای از بنای ساخته شده به صورت پایه با پی سطحی رران» معایب: - به دریل چکشی با قدرت بالا نیاز است. طراحی و ساخت: تنها ابزار مورد نیاز دریل چکشی می‌باشد. (شکل ۲۹-۲) نمونه‌ای از بنای در حال ساخت را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۶ ۸ شکل ۳۹-۲- نمونه‌ای از بنای در حال ساخت به صورت پایه با پیی سطحی نوع دیگر از این نوع بناهاء بناهایی به صورت پایه‌های متصل به پین‌های فولادی می‌باشند. این نوع پایه‌های فولادی دارای طراحی‌های متفاوتی می‌باشد. ولی در حالت کلی آن‌ها شامل یک پین حدیده شده می‌باشند که در داخل بستر سنگی و یا سیمانی قرار گرفته‌اند» سپس پایه آنتن بر روی پین پیچ می‌گردد. هر پین دارای طول ۲۵ سانتی‌متر و پایه دارای ارتفاع ۰/۵ متر و قطر ۳ سانتی متر می‌باشد. (شکل ۳۰-۲) نمونه‌ای از این نوع بنا را نشان می‌دهد. شکل ۳۰-۲- نمونه‌ای از بنای ساخته شده از نوع پایه پیچ شده -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها صوووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووووسووسسسممی - می‌توان بنا را با استفاده از یک دریل ایجاد نمود. جهت ساخت بنا تنها به یک دریل نیاز می‌باشد. (شکل ۳۱-۲) نمونه‌ای از بنای در حال ساخت را نشان می‌دهد. بچمه ۱ و گم ۱ ۱ ‌ > ِ... ه ۰ و ۱ ۱ : ‌‌ اسهم ی ی ۳ ی ۹ 8 ۰ سس َ َ ۹ ۱ 2 هر ی ی رره رواک تن مک ۰ ِ ی ۸ سوه 1 ۹ ْ 5 ۰ ۱ 9 مر »7 8 ی ی 1 1 ۹ چا 2 شکل ۳۱-۲- نمونه‌ای از بنای در حال ساخت از نوع پایه پیچ شده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم آتعب ۵-۱۳-۲- پیلار بد این پیلار را نشان می بن موقعیت ماهواره‌ای ۹۳۶ 33333333 8 06۲ ال ۳ + اعها5 ععهام‌ادا5 ")2 دران ۳۵۲" َ 1 55-4 :اد اعدا : ۵ 0.375 ۰ ۱۵۳۵۹۳:۱۵ ا3ا10 ۸ ۳ 1 10 : ما۲ م۲ ۲ ۰ ۸ ما5 ۲۱۵3 اش :۸۲۳۵1۵ 18-115 ۱ ۲1۵۲۵۲4 ع3۲ دها۲۵ ۱ ۵ا۲۵ 1۳۵ ۲۵ : 9 ۳3096 ها ‎۵٩‏ ۲36 ۱ ۱ ان و ی دی ۳ 0125 و1۳۳۵ ۷3۷ 1۳۵ ااد 304 ا ۰ (50۳9) ۲۵۷۱ 10۲ سگ 1 ۹4375 2.0 ۷ 1 ۱ با اه م5 0۲۵52 10.0 1.0 ۱ ‌ 4 ۲۵۱۵۵۱ 71۳۳ 78 0 [ :۳۱۵۵ ۴۵۱۱۴۱۳ ۱ پ‌ 1.۵ 0.65375 . ۱ ۵.25 چا 1.5 ۸ ۱ 0.875 0.۶5 ۱ ۱ 7 8 ۱ ۲ ۵ 0.6876 اج ۱ ۷ اه :۲8 3 1 ۰ ۶ ۱۳۰۱۵۲۳ 1۸3 ۱ ۱ ٩۱3 ۱۱۱16 ۰‏ ۷ سک 5 ۱۵۲۵۲ 300 سس لب : : عز تاه 1.6۱۳۰ ۸ ۱۵1 15 0.6876 1.۳ ۵ عهه ول 90 076 ۱ ۰ ]31[306 شمه ۱ ۸ ا: 7 را 0.6876 س 0.875 طی. 1. 5 : ْ ۱ 0. 75 : شکل ۳۲-۲- جزییات ساخت پابه ی ارای تنوع بسیار در طرح می‌باشند اما هسته اصلی آن‌ها از بتن مسلح تشکیل لادی مستقر بر روی پیلار پیچ می‌شوند. فونداسیون پیلار می‌تواند به سنگ بستر وابسته به مصالح موجود. موقعیت. شرا یط و نیازهای پروژه تعییر می‌نماید (شکا دهد [۱۲]. ۸۳ شده است. 60۳5 و متصل شده و با به ۲۳-۲) نمونه‌ای از -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۱ ا مس اس شکل ۳۳-۲- نمونه از ایستگاه 2۳5 با ساختمان پیلار - مصالح و وسایل مورد نیاز به راحتی قابل دسترس می‌باشد. - قابلیت اجرا بر روی انواع بستر. - بتن به مرور زمان در آثر عوامل آب و هوایی تخریب می‌گردد. - امکان نشست بنا در بسترهای سست وجود دارد. - از پایداری پایینی در دراز مدت برخوردار می‌باشد. (شکل ۳۴-۲) و (شکل ۳۵-۲ اجزا سازنده این نوع بنا را نشان می‌دهند [۱۲]. -------- صفحهٔ بعد -------- وم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۳۶ 333333333 ۱ ۹ ۲ ۳ 5 1 0 ۸۲ 1۳۷۹۴۸۴۵ هم 1۵۷۱۵ 5۲۳۳۳۳۶۵۹ کوع ابا 37۸ ۲۳۸ کممان مغ 2 - ی 5 ۱۲ ٍ ۴ ۸2۲ ۸ 00 ۸۱۲۲ 9 ۵۱۳۱۳۶ وایشن 1 پا 1 ندخک اد فد 8 سیرک تین اه اه ۹ دامن میا ۱۳ 1 8۸ ۳۵ 0 0۳۳ ۱ 1 ۱ ۸ 1 ۱ 1 ۴ 2 5 . - 1 .۰ ۷ 7 ۹ ص ۰ َ ۱ ۰ 1 ۰ لارت گنر ناگ اند ست 1 وس سر ام هون نوم هس ی چععی ۸۳ ای را پا قرت را دک دننک رد دید را ار و رن مسا زین پسنم هاش اس 1 5 درا هم وتو نها شکل ۳۴-۲- اجزا سازنده یک پیلار بتنی |۱۲] ۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ ۶-۱۳-۲- پایه فو این بنا ساده‌تریر طول ۲۰ سانتی‌متر پاشنه فولادی با شدن دقیق می‌گردا ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پاب 40 5/8 6 ملد ۱/۲۵ دقع ۳۷/۵ "18 هم 0 و ([ ۸ ۳) 2۵لا ۶ نز ده ۳۵ 14" 103278. 6 0 3 <عاعموم لما0 ]1 35 03270. 6۴ 0 آ 100 :۵ ۵ /ع 113 شکل ۳۵-۲- اجزا سازنده یک پیلار بتنی [۱۲] لادی نوع ساختمان جهت ایستگاه‌های 0۳5 می‌باشد. این بنا شامل یک میله فولادی : همراه رابط برنجی معمولا به عنوان پایه آنتن در این بنا استفاده می‌شود. این د اما امکان چرخش و توجیه آنتن به سمت شمال را فراهم می‌آورد (شکل ۳۶-۲). دارسازی زمین‌لغزش‌ها اشنه مانع از تراز -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم -سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۸۷ و ٍ : ز : 1 ۱۱۹۳ ٍ 7 ۹ 7 ۱ ۱ ۲ ۱ : ۹ رد 7 ٍ ب ۱ : ابر ۲ ی ها 1 ۹ ور نی ۱ : مس دنه ۷ ی 7 : ۱ یا ظ ۳4 له از رما تاجن سوه ی ۸ اف ی ۵ [۱ 1 ۱ ایا یت ۷۷۱/۱ ۱۷۷ ۹ : سس ۳ قس سا نس << یس سس و شکل ۳۶-۲- نمونه‌ای از بنای ابستگاه ‎7۳۹٩‏ از پایه فولادی - امکان نصب آن به وسیله دریل وجود دارد. - مصالح مور نیاز در دسترس می‌باشد. معایب: تنها وسیله مورد نیاز برای برپا نمودن بنا دریل به همراه منبع تغذیه می‌باشد. (شکل ۲- ) نمونه‌ای از ایستگاه در حال ساخت را نشان می‌دهد [۱۲]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ ۷-۱۳-۲- پایه آلومینیومی این بنا شامل یک تیر الوم که در بتن و یا بستر سنگی ه الی ۲ متر می‌باشد. (شکل ۲- - مصالح قابل حمل ۶ راهنمای مطالعه و اجرای شکل ۳۷-۲- نمونه‌ای از بنای در حال ساخت از نوع پایه فولادی رار گرفته متصل می‌گردد. ارتفاع دکل بسته به تراکم و ارتفاع س ۸) نمونه‌ای از این نوع بنا را نشان می‌دهد [۱۲]. 2 هر ۸ ۰ 3 کی یر ار ۹ ۹ : ین جح 2 شکل ۳۸-۲- نمونه‌ای از پایه آلومینیومی و سبک می‌باشد. دریل به همراه منبع تغذیه می‌باشد. عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها بر به همراه چهار پیچ واشو اختمان‌های اطراف بین ۰/۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعب:- - کوتاه بودن زمان : - امکان نصب آن بر معایب: - تنها بر روی بستر (شکل ۳۹-۲ و (شکل ۲ ماهواره‌ای ۹/۳۶ 33333333333 صب -۴۰) نحوه قرارگیری و ساخت بلت‌ها را نشان می‌دهند [۱۲]. اه 7 ۱ 9 ۰ ۴ شکل ۳۹-۲- پایه متصل به بستر سنگی توسط پیچ و مهره‌های فولادی در ی ز ۳ لو ْ هم ۳۹ 7 رس 5 سک 0 ار اس : 1 را : 3 ی - ۷ شا ام ز ی ۹ ۹ بهم ۳ ۳ ظ ر و 1 9 4 ب 0 بح : 5 ۱۹ دی ۱ ۳ هه از 1 1 : سا ۹ 71 ۸۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۰ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها علاوه بر تحقیق مذکور انجمن و موسسات مختلقی پیشنهادهای دیگری نیز ارائه داده اند که در ذیل به بررسی آن‌ها ۸-۱۳-۲- بنای پیشنهادی! ۸۹10 در کشور استرالیا پاشنه آنتن 0۳5 از یک صفحه فولادی به ضخامت ۸ میلی‌متر و قطر ۵۰ میلی‌متر تشکیل شده است به طوری که در مرکز آن میله حدید شده‌ای به ضخامت ۱۵.۸۷۵ میلی‌متر جهت استقرار آنتن و در اطراف آن به فاصله زاویه‌ای ۱۲۰ درجه سه سوراخ حدید شده به قطر ۲/۶ میلی‌متر جهت اتصال صفحه به زمین ایجاد شده است. ارتفاع این میله‌ها متغیر و بسته به خصوصیات سایت خواهد داشت. خصوصیات میله مرکزی و سه میله طرفین صفحه در (شکل ۴۲-۲) بیان شده است [۴۲]. شکل ۴۱-۲- نمونه‌ای از بنای مورد استفاده ۱- ۱۵110۳۵[ ۱۷13001۳8۶ 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نع ۹-۱۳-۲- بنای ی این بنا همان‌طور طوری که قسمت دا متر می‌باشد. از خص ین موقعیت ماهواره‌ای ۹.۹۳۳۶ 3333333333 دون همم موم ههور رد لوگ صرکم ماما سل مب هی 1 | 5 ۱ یه ۸ ا ۱ .۰ ً 3 سره[ ۰ یس حدم < ۳ کید ۲ ٍ س مهول ۱ ا کرک د دعس دا ۳ ً + ِ لب ۱ ۹ اسو ی دک 2 با ی ۱ انفستک معکس وم رت - وم رمهوگیگم رگم ُ ی که هاش مر مک 4 27 +ص ده ۴۳-۲- اجزا تشکیل دهنده بنا (میله فولادی مرکزی و میله فولادی به کار رفته در طرفین صه .۰ ۰۰ ۱ ی که در (شکل ۴۳-۲) نشان داده شده است. از یک ستون استوانه‌ای بتنی تش خل بستر دارای قطر ۰/۳۶ متر و ارتفاع ۲ متر و قسمت بیرونی آن دارای قطر ۱/۳ صیات بارز این بنا ماندگاری و قابلیت استفاده در هر شرایط محیطی می‌باشد [۲ .۹ ۹ حه) مترو ارتفاع ۱/۵ ۸ |[۵ ۳1۵110۳ -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۹۳۹۱۹ ):۱:۱۱(۲۱۱۹۲ ۹۲۲ ۹ ۹۹۱1۹۹۱ 174۹ ۹10(۹۱۱۹1۸:۹ | ها ]۱ ره را ‎٩‏ له ری ما شکل ۴۳-۲ - نمونه‌ای از بنای مورد استفاده توسط ۸5 ۱-۱۳-۲- بنای پیشنهادی "1110۳ در این بنا از یک میله فولادی با مقاومت بسیار بالا که مطابق شکل تراشکاری شده است استفاده می‌گردد. این میله به صورت قائم در محل مناسب از لحاظ جنس بستر توسط اپکسی در حفره ایجاد شده قرار می‌گیرد (شکل ۴۴-۲). ۳1۵1010 2۵0 کمز دام 060 ان عاناناکا 11۵۵۱۱ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- سس دوم - سیستم تعیین موفعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۹۳ 710۳ 0 0( ی 9 ۹ 00 ]۹۳11 5۹ ( 0 ان دنند بزد۱۵۱ ۲۳۳ 1 5 را ان 0۷۱1:1111 ۴1۲۲110۴ .135 ماه ۱ 11 061۵۳ [# 4 .410 "0469 ۹۵۴ ۳-۴۲ 133 ادها +۸ :04601 11012 ۰ ۳۲۱ 1[ ۸1۵ غاهط الن ,هناد ۳1۵1۳۶ 1) 1([ [0 ۱ ٍ ل 5۴70 ۲۸۵۹۹ و هن ات 1311120 شکل ۴۴-۲- اجزا تشکیل دهنده پایه و نحوه قرارگیری آن در بستر -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها بنای فوق توسط 11905۱ و ۷1701۳۲ نیز پیشنهاد شده است با این تفاوت که طراحی پین مورد استفاده متفاوت می‌باشد. به (شکل ۳۲۵-۲) و (شکل ۲۶-۲) توجه نمایید. 5/8۳11 ۹010 5۲۴ خخحعالا[ ۹۲۵ ۲۵۲۲۳۵۱ 11۴[ شکل ۴۵-۲- پین پیشنهاد شده توسط 1505 ۲۷۵۱9۱۱۲۱ ۵ 71۳۴۸۵۸0 ۵ .م شکل ۴۶-۲- پین پیشنهاد شده توسط ۷1.۷17 ۱۱-۱۳-۲- بنای پیشنهادی ۱۷0۸۲ این بنا از یک پیلار بتنی مسلح مطابق (شکل ۴۷-۲) تشکیل شده است؛ این پیلار به عمق ۳ متر در بستر زیرین قرار گرفته است در قسمت فوقانی آن از یک پاشنه برنجی جهت پایه آنتن استفاده شده است. ۷( 0601081621 .کنا] -| |0۵۳۵ 1۳۳۵۲۵11۵ آهاعیسی) 1۵۶ ۲۵۵۲۳۴ ما ۷1۵۲۵ -2 ۷( 1610۳۵1101 ۵۵0۵ ۷/۵۹1۵۳۵ -3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲۳۲-۱۳-۲ پیش سازمان نقشه‌بر ارائه می‌ گردد. لازم ایستگاه‌های مبنای ۱-۱۲-۱۳-۲- نکاد - به طور - به طور یین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۱۵۲۹1 ۳۹ی ۷۸/۵۸ 6 ۸0۲۷۱۱۶ ] ۱۷۵۲9۵۱۳ 0۲۳۵ ۸0۸ ام ۶۱292 ۸۱۲۳۱۳۲۳ (۵1۵۲ ۵12۲۳ 0۳ 53) مر : ۴ ۸۳1۵۳۳۵ ۲۵۲۵۲۵۲۵۵ 1 10 6۳۳ ۳۱9۳ ۵۲۲۵-۲۵1۲۵۵2 6 (316۳2۵ ۵۶ ۲۵۱۵0۲ ۵ 0۵۲۳) ری ۳۱۵۱۹ سرا را ی تشر ان 1 ۳۳۴۳9 دام 8۲۵55 -م 1 (۲۳۱۵۹۳ ۷۸۲۵) هام 0000616 سم 3 عاطا3ه0 وچ ازران 0۳ (۳۱/)۵) ۴۲۹۵۷۵۹۲ ۵۶5 شکل ۴۷-۲- بنای پیشنهاد شده توسط ۱۷۲-۱۸ داری کشور به عنوان یکی از متولیان تولید نقشه در کشور اقدام به ایجاد ایستگاه‌ها ایجاد این ایستگاه‌ها عمدتا از ساختار بناهای پیلارهای بتنی استفاده می‌شود. در ایر باب و ساخت این ایستگاه‌ها که در قالب دستورالعمل ایجاد ایستگاه‌های ژئودزی 7 به ذکر است این دستورالعمل‌ها براساس نیاز ایستگاه‌های ژئودزی تدوین ش شهری کاربری نخواهد داشت. ت مورد توجه در انتخاب محل ابستگاه کلی نقاط شبکه ژئودزی باید دور از موانع و در ارتفاعات انتخاب گردند. کلی موقعیت نقاط. براساس ماکزیمم دید ۱۵ درجه بالای افق انتخاب گردند. ۹۵ ی مبنا در سطح قسمت به صورت دوین شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها - به دلیل تداخل امواج فرستنده‌های مختلف, نقاط باید حداقل *۵ متر از آن‌ها فاصله داشته باشند. - از نزدیکی نقاط به دکل‌های فشار قوی خودداری گردد. - از مجاورت و نزدیکی نقاط با سطوح صیقلی که توانایی منعکس نمودن سیگنال‌های برگشتی را دارند اجتناب شود. - از انتخاب نقاط در مجاورت ساختمان‌های بلند که مانع از دریافت سیگنال‌های کلیه ماهواره‌های بالای افق می‌شوند خودداری گردد. - از انتخاب نقاط در پوشش‌های جنگلی آنبوه که آمکان ردیابی صحیح سیگنال توسط گیرنده وجود ندارد خودداری گردد. - به منظور دسترسی آسان به نقاط حتی‌الامکان نقاط در کنار جاده‌ها و راه‌های دسترسی انتخاب گردند. - نقاط به گونه‌ای انتخاب گردند که امکان بتن‌ریزی و ایستگاه‌گذاری و استقرار روی آن به راحتی وجود داشته و قابل اطمینان باشد. - از انتخاب نقاط در اماکن دولتی و جاهایی که نیاز به مجوز خاص دارند خودداری گردد. - در بررسی‌های بعدی اگر امکان برطرف کردن موانع و مشکلات وجود نداشت به اجبار موقعیت نقاط طراحی به نزدیک‌ترین موقعیت مناسب تغییر داده شود. - پس از انتخاب محل نقاط و علامت‌گذاری‌های لازم روی آن نحوه دسترسی به نقطه و کروکی آن به صورت کامل یادداشت شده و سپس در دفترء وارد کارت شناسایی نقطه گردد [۳۲]. ۲-۱۲-۱۳-۲- ساختمان مناطق غیرسنگی (شکل ۴۸-۲) ۴۳ 35 0 35 خاک نرم 0 10-20 ورق نایلون .40( 4)( در مناطق تپه ماهور (خاکی) شکل ۴۸۲ مقطع ابستگاه در مناطق غیرسنگی -------- صفحهٔ بعد -------- مناطق سنگی (شکل ۴۹-۲) مبله داخل سنگ 15 ۹1۱۹۹۳۶ آنتن 0۳5 گر نت۱ ان اتصالات شکل ۴۹-۲- مقطع ایستگاه در مناطق سنگی شکل ۵۰-۲- پیلار نقاط پایه ۹ ۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها شکل ۵۱-۲- مقطع آرماتوربندی پیلار ایستگاه ۱۴-۲- طراحی نقاط مشاهداتی به منظور رفتارسنجی دامنه لغزشی بایستی نقاطی را بر روی آن تعبیه نمود که چگونگی حرکت و مقدار جابه‌جایی توده در حال حرکت را در طی برداشت‌های متفاوت نشان دهد. همانند آنچه که در بخش قبل برای نقاط مبنا سازه‌هایی را تعریف نمودیم در این بخش نیز سازه‌هایی معرفی می‌شوند که تا کنون در برخی از کشورهای دنیا مورد استفاده قرار ۱-۱۴-۲- پیشنهاد سازمان جنگل‌ها. مراتع و آبخیزدای کشور ۱-۱-۱۴-۲- مشخصات و خصوصیات مصالح مورد استفاده در ساختمان ابستگاه‌ها می‌توان استفاده کرد. نکات لازم: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۹/۳۶ ۹۹ اگر در کیسه سیمان گلوله‌های به هم چسبیده وجود داشته باشد. باید به راحتی به وسیله انگشتان نرم شود و در صورتی که نرم نگردد سیمان رطوبت کشیده و خراب است. پودر سیمان وقتی ما بین انگشتان لمس می‌شود. باید بسیار نرم و صاف باشد و هر گونه زبری و ناهمواری دلیل خرابی و نامرغوبی سیمان است. مصالح سنگی: انواع مصالح سنگی با توجه به اندازه آن‌ها به سه دسته زیر تقسیم می‌شود: الف- ماسه: ماسه به مصالح سنگی گفته می‌شود که اندازه آن‌ها بین ***0/15- 47*۳ باشد. ب- شن: به مصالح سنگی اطلاق می‌شود که اندازه آن‌ها بین 4*۳- 20*۳ باشد. ج- خرده سنگ: ابعاد خرده سنگ بزرگ‌تر از شن بوده و اندازه آن حداکثر 01 ۵ می‌باشد. سنگ مورد استفاده نباید حالت ورقه‌ای داشته باشد و قبل از استفاده سطح آن‌ها کاملا خیس گردد و نیز از به کارگیری آن‌ها به مقدار زیاد در سطح فوقانی بتن و در اطراف آرماتور خودداری گردد. مصالح سنگی که در ساختن بتن استفاده می‌شود باید دارای خصوصیات زیر باشد: - مصالحی که انتخاب می‌شود دارای خلل و فرج کم بوده و در ضمن سطح آن‌ها زبر باشد. - باید سطوح آن‌ها تمیز بوده و عاری از گچ. مواد گیاهی, مواد رسی و غیره باشد. - وزن مخصوص مصالح سنگی حدودا بین :10/۲۳ 2.6-2.9 می‌باشد. آب: آب جزء بسیار مهم بتن است زیرا با سیمان ترکیب شده و ماده چسبنده بتن را به وجود می آورد. آب آشامیدنی, مناسب‌ترین آب برای ساخت بتن است. آب مصرفی در ساخت بتن باید تمیز و صاف بوده و از مصرف آب حاوی موادی که قادر به صدمه زدن به بتن یا آرماتور باشد از قبیل روغن‌هاء اسیدهاء قلیایی‌هاء املاحء مواد قندی, مواد آلی و کلر خودداری گردد. تذکر: از مصرف آب دریا خودداری شود. ۲-۱-۱۴-۲- طرح اختلاط مصالح در ساخت بتن - نسبت آب به سیمان به طور معمول نسبت آب به سیمان حدود ۴۰/ می‌باشد. باید توجه داشت که مقدار آب مصرفی با توجه به شرایط آب وهوایی و میزان رطوبت ماسه و شن متغیر می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- با ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها نسبت سیمان به مصالح سنگی (ماسه. شن. خرده سنگ) در بتن عامل ایجاد مقاومت لازم می‌باشد. در صورتی که می‌گردد. از سوی دیگر اگر سیمان کم مصرف شود باعث خواهد شد که رپرء مقاومت لازم را به دست نیاورد. بنابراین لازم است که اجزاء بتن را با نسبت‌های کاملا مشخص با هم مخلوط نمائیم. بهترین نسبت برای ساختن رپرهای مورد تذکر: لازم است که در انتخاب شن و ماسه دقت کافی به عمل آید و ابعاد آن‌ها بیش از معمول کوچک‌تر و یا بزرگ‌تر ۳-۱-۱۴-۲- ساختمان ایستگاه‌های رفتارسنجی به تعداد ۵ مورد و در خارج از توده در مکان‌هایی که زمین ثابت و حرکت ندارد ساخته می‌شوند. ایستگاه‌های شاهد در داخل توده لغزشی و به منظور ثبت مقدار»ه جهت و سرعت جابه‌جایی توده لغزشی ساخته می‌شوند. لازم به ذکر است که پراکنش و تعداد ایستگاه‌های شاهد در هر پروژه متفاوت می‌باشد. محل ساختمان ایستگاه‌های شاهد بر اساس عوارضی مانند ترک‌های کششی حاصل از لغزش, چشمه‌هاء زه‌آب‌هاء پرتگاه‌های لغزشی و ... تعیین می‌گردد. به این منظورء پس از چاله‌ای استوانه‌ای به قطر ۴۵ سانتی متر و عمق ۴۰ سانتی متر حفر می‌شود. در زمین‌های سست و نرم, حفاری آن قدر ادامه یابد تا به زمین سفت و محکم رسیده شود (شکل ۵۲-۲). ۱ رپر: اصطلاحا به ایستگاه‌ها و نقاطی که ساختمان آن‌ها بتنی می‌باشد. اطلاق می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ی شکل ۵۲-۲- چاله حفر شده چاله را به ارتفاع ۱۰ سانتی‌متر با بتن مگر ۱ (نظافت) پر نموده و سپس آرماتورهای اصلی و عرضی در وسط آن قرار داده می‌شود (شبکه آرماتور به شکل هرم ناقص می‌باشد که آرماتورهای اصلی آن شامل ۴ عدد میل‌گرد به ارتفاع ۷۰ سانتی‌متر و به قطر ۱۲ میلی‌متر و همچنین مشتمل بر ۴ آرماتور عرضی به قطر ۸ میلی‌متر که در فواصل مساوی از هم قرار داده می‌شوند می‌باشد. پس از خشک شدن بتن زیرین (معمولاا یک روز بعد) قالب رپر به شکل هرم ناقص به ابعاد ۳۰۹۳۰ و ۲۰۹۴۲۰ سانتی‌متر و ارتفاع ۷۰ سانتی‌متر را در چاله به سمت شمال مغناطیسی قرار داده و به تدریج ملات بتن را در آن ریخته و سپس آن را کوبیده تا پر شود . ارتفاع کلی ایستگاه ۸۰ سانتی متر است که ۴۰ سانتی متر آن در زیر سطح زمین و ۴۰ سانتی متر بالاتر از سطح زمین قرار دارد (شکل ۵۳-۲). شکل ۵۳-۲- نمایی از نحوه آرماتوربندی و بتن‌ریزی ایستگاه‌ها میله. صفحه و پیچ استیل وسط رپر ۱۲ سانتی‌متر طول دارد و در مرکز بتن به شکل عمودی قرار داده می‌شود. ۱- بتن مگرء بتنی است که نسبت سیمان و ماسه در آن تقریبا یک به چهار باشد و کم آب نباشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها صفحه و پیچ استیل که محل استقرار 0۳5 دو فرکانسه است از سطح فوقانی رپر بالاتر قرار می‌گیرند. برای حفاظت بیش‌تر پیچ می‌توان از درپوش‌های پلاستیک فشرده استفاده نمود (شکل ۵۳-۲). سانتی‌مترء ۴- طول میله. صفحه و پیچ استیل جمعا ۱۲ سانتی متر (شکل ۵۴-۲) به منظور سهولت در حک نمودن نام ایستگاه حدود ۳ سانتی‌متر از سطح بالای قالب رپر با سیمان و ماسه نرم پر شود. البته باید دقت نمود که این قسمت با بتن اصلی به صورت یکپارچه در آید. قالب رپر پس از خشک شدن نسبی رپر (معمولا روز بعد) برداشته می‌شود. پس از برداشتن قالب. در سه روز متوالی روی آن آب ریخته سپس اطراف آن را با ماسه نرم پر کرده و حدود ۵ سانتی‌متر آخر آن را تا سطح زمین, خاک ریخته تا از پراکندگی ماسه جلوگیری شود. این عمل برای حذف اثر نیروهای جانبی به بتن ساخته شده شکل ۵۴-۲- نمای کلی ابستگاه ساخته شده و نحوه قرارگیری ‎):۳۹٩‏ دو فرکانسه ۴-۱-۱۴-۲- حک نام پس از صاف کردن سطح نرمه بتن (واقع در سطح بالایی ایستگاه‌ها)» حروف و اعداد مربوط طوری داخل آن فرو شود تا سطح بتن از حالت صاف و مسطح خارج نگردد. پس از آن که سطح نرمه بتن حالت اعداد و حروف را گرفت. حروف و اعداد را به آهستگی از سطح بتن خارج کرده به طوری که لبه حروف و اعداد حک شده صدمه نبیند. برای حک حروف و اعداد بهتر است از قالب‌های آلومینیومی استفاده شود. نام نقطه باید قبلا تعیین و مشخص شده باشد و قبل از خشک شدن کامل بتن روی آن حک شود. - حک نام بر روی ایستگاه‌ها نام ایستگاه‌ها در سه سطر و به سمت شمال مغناطیسی و به فاصله ۳ سانتی متر از لبه‌های رپر به صورت زیر حک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم ان سطر اول 50 سطر سوم: شم دیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ 1 رف میله. حروف مربوط به نام ایستگاه: برای ایستگاه‌های ثابت 13۸/۲ و برای ایستگاه: اره ایستگاه حک می‌گردد. ۹ 2 9 2 میله استیل اس میله فولادی 7)(0111 - 01211113( - 4 اس میله فولادی 08۱11۱1۱ - 4 خط حفاری در کف ۹ 40 ۹ شکل ۵۵-۲- نمایی از مقطع ایستگاه‌های رفتارسنجی زمین‌لغزش(مبنا و شاهد) (۹50 )0۲۵۳ ۱7211011 ۱.۳ ۳۳۳و هفای شاهد "۱1۳ |5120 051106 ها -| لع 30 -2 3- ۱1025۳18 1 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ قبل از جای گ قیر. دوغاب سیمار باید کنترل‌هاو یخ‌زدگی می‌گردد مناسب به نظر نم ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدا 5 9 ۱ 11111 10 1 : ۹ ۱ 2 ۱ 1 1 -- ۸ ۸ ۱ ۱6 با و20 اه 0 2 :30 بر جزییات ساخت میله استیل مقطع ۸-۸۰ شکل ۵۶-۲- جزئیات ساختمان میله استیل در مقاطع طولی و عرضی ری میل‌گردها باید اطمینان حاصل شود که رویه آن‌ها از هر نوع عامل و اثر زیان‌بر از لازم برای ساختن بتن اعمال شود یکی از موارد مهم. ایجاد شرایط مناسب برای شر و اگر هو گرم باشد آب موجود در بتن تبخیر می‌گردد لذا برای تهیه بتن مناسب. شرا نن در فصول مناسب در مناطق مختلف ساخته شود و یا اگر الزاما در شرایطی سا ی‌رسد شرایط مصنوعی به وجود اید. مثلا در شرایط گرم روی بتن با گونی خیس پون سازی زمین‌لغزش‌ها ع و تکامل فعل و درون بتن دچار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹/۳۶ ۵ طور مرتب روی آن آب ریخته شود تا آب بتن به تدریج بخار شود و اگر در هوای سرد بتن ساخته می‌شود باید طوری اطراف آن را پوشاند که از یخ‌زدگی جلوگیری به عمل آید. مطابق آیین‌نامه بتن ایران (آبا» درجه حرارت مناسب برای ساختن بتن بین 3070-57۳ باشد که در هنگام بتن‌ریزی هیچ قسمت از بتن نباید دمایی کم‌تر از 57۳ و بیش‌تر از 307۳ سانتی‌گراد داشته باشد. حداقل زمان مراقیت و عمل آوردن بتن در دمای محیط ح*10- ۰5*2 ۴ روز و در دمای بالاتر از ۰3072 ۳ روز می‌باشد. ۲-۱۴-۲- پیشنهاد دانشکده نقشه‌برداری دانشگاه تکنولوژی مالزی طبق پایان نامه دکتری 7۸10011 ۲111 [00(1110/1۸0. نقاط مشاهداتی که بر روی توده در حال حرکت تعبیه شده‌اند به شکل زیر طراحی شده‌اند. از این نوع طراحی در مطالعات رفتارسنجی زمین‌لغزش‌های ۷۵]1000۲0 در اسپانیا که توسط اازت) و همکاران در سال ۰۱۹۹۹ زمین‌لغفشزش 1۵۲۵1۵ که توسط 0۲0620۷ در سال ۳۹۹۰و زمین‌لغفشزش ق51۲۳ در منطقه ۵10۲۵00 که توسط و همکاران در سال ۲۰۰۰ انجام شده‌اند مورد استفاده قرار گرفته است. این بنا از یک میله استیل به قطر ۲ سانتی‌متر و طول ۱۳۲۱/۹۲ سانتی‌متر تشکیل شده است که ۹۱/۴۴ آن در زیر خاک فرو می‌رود. طراحی این بنا به شکل زیر است: 1 :ی ۵ |۹۵۵1 1 (2ن 2 همان‌طور که مشاهده می‌نمایید این بنا از یک ستون بتونی به ابعاد ۶۰۹۲۰۹۲۰ نیز تشکیل شده است که میله استیل ۱۳۰ سانتی‌متری در مر کز آن قرار گرفته است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها بنا به این پیشنهاد.ء طراحی نقاط مشاهداتی همانند پیشنهاد سازمان جنگل‌ها.ء مراتع و آبخیزداری است با این تفاوت که از ابعاد ۳۰۵۴۳۰۰۴۳۰ استفاده می‌کنند. بنا به تجربیات متعددی که در سال‌های اخیر در زمینه رفتارسنجی زمین‌لغزش در پروژه‌های داخل کشورء دو طرح در صورتی که در محل‌های در نظر گرفته برای ساخت ایستگاه‌های مبنا تخته سنگ ثابت در زمین وجود داشته باشد. از پایه با پی سطحی و پایه متصل شده به پین‌های فولادی که در (بخش ۳-۱۳-۲)توضیح داده شد استفاده می‌گردد. در غیر این صورت بایستی با توجه به نوع خاک و زمین‌شناسی منطقه یکی از روش‌های 13۸4(ا(] با 5101304 را مورد استفاده قرار داد که در (بخش‌های ۱-۱۳-۲ و ۲-۱۳-۲) در مورد آن‌ها توضیح داده شد. انتخاب یکی از این دو روش بستگی دارد که سنگ بستر در چه عمقی وجود دارد. از آن جا که در برخی از مناطق, به خصوص مناطق شمالی کشور که زمین‌لغزش‌های متعددی به دلیل نوع زمین‌شناسی منطقه و بارندگی فراوان رخ می‌دهد. دامنه‌های لغزشی پوشش گیاهی بلندی دارند لذا لازم است ایستگاه‌ها به گونه‌ای طراحی شوند که بتوان از بروز خطاهایی چون پدیده چند مسیری, ذا؟ 0212 جلوگیری نمود و میزان تاثیر آن‌ها را به حداقل رساند. در مناطق بوته‌ای و مناطقی که پوشش گیاهی وجود دارد که ناگزیر به ساخت ایستگاه‌ها در مجاورت آن‌ها هستیم. به طور کلی به منظور غلبه بر این مشکل پیشنهاد می‌گردد از پایه آلومینیومی که در (بخش ۷-۱۳-۲) توضیح داده شد استفاده نمایند. در صورتی که پوشش گیاهی در منطقه مورد نظر وجود ندارد می‌توان از ترکیب طرح پیشنهادی دانشگاه مالزی و سازمان جنگل‌ها بهره گرفت. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ دوم - سیستم نعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۳۶ 3 شش 3 ۱[ 4 5 37 5-3 // / / 2 1:۳۵ / 3 ْ ۶- روش قرائت مشاهدات: ن‌ها می‌توان از نزدیک‌ترین نقطه ۱ ۱.۷ دو 6 -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها به عنوان نقطه سوم شبکه مبنا استفاده نمود. به این صورت که دو گیرنده بر روی نقاط مبنا قرار داده شود و به مدت ۷-۶ ساعت داده جمع‌آوری گردد. سیس به کمک نقطه 105. که یک نقطه بین‌المللی است. مختصات آن را تصحیح نمود. این کار لازم است در دو مرحله اول و دوم مشاهدات انجام شود. زیرا به این روش می‌توانیم متوجه شویم که آیا نقاطی که به عنوان نقاط مبنا در نظر گرفته‌ایم نقاط پایدار و ثابتی بوده‌اند یا خیر. پس از تعیین مختصات دقیق نقطه اول شبکه مبنا در سیستم مختصات جهانی» می‌توانیم مختصات نقطه دوم را نیز محاسبه نماییم. از آنجا که احتمالا فاصله نقاط 105 به نقاط شبکه مبنا زیاد است. لذا لازم است که از گیرنده‌های دو فرکانسه استفاده گردد تا بتوان ابهام فاز را حل نمود. در حالی که می‌توان برای تعیین موقعیت نقاط داخل محدوده لغزشی از گیرنده‌های تک فرکانسه استفاده نمودء زیرا معمولا فاصله نقاط مبنا از نقاط داخل محدوده لغزشی چندان زیاد نیست. بنابراین شرایط جوی و اتمسفری سیگنال‌ها یکسان خواهد بود و با تفاضل معادلات. خطاهای ناشی از اثرات یونسفری و تروپوسفری را کاهش داد و یا حذف نمود. در انتها می‌توان مدت زمان استقرار گیرنده در نقاط مشاهداتی را بر اساس جدول زیر و نوع گیرنده مورد استفاده تعیین نمود. برای تعیین موقعیت نقاط داخل محدوده لغزشی لازم است دو گیرنده بر روی نقاط مبنا و سایر گیرنده‌ها بر روی نقاط مشاهداتی واقع بر محدوده لغزشی مستقر شوند. همان‌طور که ذکر گردید در این حالت دیگر لازم نیست که گیرنده‌ها دو فرکانسه باشند. همجنین پس از تعیین مختصات نقاط مبنا توسط نقاط 105 و اطمینان یافتن از پایداری آن‌ها دیگر لازم نیست مختصات آن‌ها در مراحل بعدی محاسبه شود. کافی است مختصات آن‌ها را در مراحل دیگر ثابت روش دوم: در روشی دیگر می‌توانیم از ۲ نقطه 105 به عنوان نقاط مبنا استفاده نماییم. از آن جا که این نقاط نقاط ثابت و پایداری هستند نیازی به شبکه مبنا نخواهیم داشت و این موضوع از هزینه‌های ساخت ایستگاه‌های مبنا که هزینه هنگفتی خواهد داشت می‌کاهد. البته قابل ذکر است که در این حالت بایستی حتما حتما از گیرنده دو فرکانسه استفاده نمود. همچنین بازه زمانی طولانی‌تری برای استقرار در هر یک از نقاط صرف کرد. زیرا نقاط 108 در ایران به ندرت یافت می‌شوند و مجبور خواهیم بود از نقاط 105 در کشورهای همسایه استفاده نماییم که بالطبع فاصله آن‌ها زیاد خواهد بود و عدد ابهام فاز به سختی حل می‌شود. از مزیت‌های این روش دقت بسیار بالای آن است. همچنین هزینه‌ای برای ساخت ایستگاه نخواهیم داشت. روش سوم: روش دیگر استفاده از نقاط ژئودتیکی سازمان است. در این حالت بایستی یک گیرنده را بر روی نقطه سازمان و گیرنده دوم و سوم را بر روی شبکه مبنا مستقر نماییم. (از آنجا که نقاط سازمان از دقت نامناسبی برخوردار هستند لذا بهتر است از خرید داده‌ها به صورت )14187۳7 فایل خودداری نمود و اکیپ مورد نظر گیرنده را بر روی آن مستقر نماید.) در این حالت بایستی از گیرنده‌های دو فرکانسه بهره‌برداری کرد زیرا فاصله در این جا نیز زیاد خواهد بود. است. لازم به ذکر است که بنا به فاصله زیاد بین ایستگاه مبنا و نقطه 075[ گیرنده مستقر بر روی نقطه مبنای مورد نظر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوم - سیستم تعیین موقعیت ماهواره‌ای ۹۹/۳۶ ۹ بایستی از نوع دو فرکانسه باشد و تا پایان برداشت مشاهدات روشن باشد تا ابهام فاز برای بیس لاین بزرگ بین خود و نقطه 105 حل شود. از آنجا که بایستی هر نقطه از نقاط مشاهداتی به طور هم‌زمان توسط دو نقطه دیگر تعیین مختصات شود لذا لازم است دو گیرنده دیگر بر روی دو نقطه مشاهداتی مستقر شود. در این حالت چون نقاط مشاهداتی فاصله کوتاهی دارند می‌توان از گیرنده‌های تک فرکانسه استفاده نمود. روش پنجم: روش نهایی استفاده از نزدیک‌ترین نقطه سازمان نقشه‌برداری به عنوان نقطه مبنا است. در این حالت دیگر نیازی به ساخت ایستگاه مبنا نخواهیم داشت و تنها کافیست گیرنده را روی آن مستقر نمود و مانند روش قبلی ادامه داد. در این روش هزینه‌ها به میزان قابل توجهی کاهش می‌یاید. لازم به ذکر است که در صورتی که از گیرنده‌های دو فرکانسه برای رفتارسنجی استفاده گردد می‌توان از بیس لاین مربوط به نقاط مشاهداتی و نقطه 105 نیز در اجسمنت شبکه استفاده نمود و مختصات نقاط مشاهداتی را با درجه آزادی بیش‌تری همچنین مدت بیش‌تری باید مشاهدات ماهواره‌ها برداشت شوند تا ابهام فاز برای بیس لاین‌های طولانی حل شود. ۱۷-۲ تعداد مراحل و زمان مشاهدات در هر پروژه تعداد مراحل و زمان مشاهدات بسته به نوع منطقه و میزان حرکت توده ناپایدار و همچنین بسته به درخواست کارفرما متغیر می‌باشد. به عنوان نمونه. در صورتی که حرکت دامنه نسبتا کند باشد ترجیحا بهتر است بازه زمانی برداشت را طولانی‌تر و فاصله بین هر دو برداشت را چندین ماه در نظر گرفت. البته لازم به ذکر است که چون پس از بارندگی‌های طولانی و شدید توده ناپایدار حرکت بیش‌تری می‌کند لذا لازم است قبل و بعد از فصل بارندگی برداشت صورت بگیرد. همچنین در برخی مناطق به دلیل برداشت بی‌رویه آب از آب‌های زیرزمینی و یا تبخیر آن در فصل گرما بایستی مشاهده انجام شود. در اکثر مواقع. علت وقوع لغزش پیش از انجام مطالعات ژئوتکنیکی و مطالعات زمین‌شناسی منطقه تا حدودی مشخص می‌باشد. بنابراین بهتر است یک مهندس زمین‌شناسی کاملا آگاه به پدیده زمین‌لغزش تعداد و زمان انجام مشاهدات را برای اکیپ نقشه‌برداری تعیین نماید. لازم به ذکر است که بهره‌گیری از داده‌های هواشناسی اعم از بارندگی, تبخیرء ریزش برف و ... کمک شایانی در تعیین زمان مشاهده و همچنین تعداد مراحل می‌کند. ۱۸-۲- خروجی گزارش شرکت مهندسین نقشه بردار موظف است نتایجی را در گزارش به کارفرما ارائه دهد که در شرح خدمات به آن ابلاغ شده است. اما آن چه که در یک گزارش رفتارسنجی زمین‌لغزش به کمک 0۳5 بایستی ارائه شود عبارتند از: - داده‌های خام., - نام ایستگاه‌ها و ارتفاع آنتن. -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها - نقشه توپوگرافی منطقه و جانمایی ایستگاه‌های مبنا و شاهد (نحوه تهیه نقشه توپوگرافی در پیوست ۱ آورده - 81852 فایل‌های هر مرحله. - تعداد و زمان دقیق مشاهدات. - موقعیت جغرافیایی و نقشه راه‌های دسترسی به منطقه مورد نظر,ء - شکل شبکه نقاط مبنا و شاهد به طور مجزاء - ارائه جدولی مبنی بر مشخصات ابزارهای مورد استفاده در پروژه» - موقعیت جغرافیایی نقطه یا نقاط مربوط به شبکه سراسری سازمان نقشه‌برداری یا 105 - توضیحاتی درباره نحوه انجام مشاهده و محاسبات. - جدول مختصات نقاط مبنا و شاهد در هر مرحله به همراه ابعاد بیضی خطاهاء - جدول بردارهای جابه‌جایی افقی و قائم تمامی نقاط اعم از مبنا و شاهد. - جدول سرعت حرکت نقاط در واحد میلی‌متر بر سال, - نمودارهای جابه‌جایی افقی و قائم هر یک از نقاط به طور جداگانه. - نمودارهای جابه‌جایی- زمان- آزیموت برای هر یک از نقاط (در این نمودار مقادیر جابه‌جایی و آزیموت در دو محور قائم و زمان برداشت مشاهدات در محور افقی به صورت هم‌زمان ترسیم می‌گردد. در واقع در این نمودار دو گراف ترسیم می‌گردد که یکی از آن‌ها مربوط به بردار جابه‌جایی است و دیگری مربوط به آزیموت.). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۳ ۰ صول و مبانی تداخل‌سنجی راداری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۳ ۱-۳- تعریف رادار" در تصویربرداری توسط سنجنده‌های ماهواره‌ها دو سیستم کلی وجود دارد: سیستم فعال و سیستم غیرفعال. در سیستم فعال نخست سنجنده امواج را به سطح زمین می‌تاباند. سپس انعکاس آن را دریافت می‌کند. در سیستم غیرفعال سنجنده امواجی را ارسال نمی‌کند. بلکه تنها امواج موجود در محیط (معمولا امواج خورشید) که توسط زمین بازتاب می‌شود را دریافت می‌کنند. برخلاف سیستم‌های تصویربرداری نوری غیرفعال که به امواج خورشید وابسته‌اند. تصویرسازی رادار یک سیستم پرتوافشانی فعال است. رادار مخفف عبارت 11۵818 ۸۵ 11۸41010100110 به معنای شناسایی و اندازه‌گیری اشیا به کمک امواج رادیویی است. رادار به یک تکنیک و یک ابزار اطلاق می‌شود. ابزار رادار پالس‌های الکترومغناطیسی را در محدوده مایکروویو و رادیویی گسیل می‌کند و پالس‌های منعکس شده از اشیای مستقر در راستای خط دید" خود را دریافت می‌کند. تکنیک رادار با استفاده از زمان رفت و برگشت پالس, فاصله تا شی شناسایی شده و به کمک شدت (قدرت) پراکنش امواج ۳-۳- تاریخچه رادار می‌توانند توسط اشیاء منعکس شوند. اگرجه اولین سیستم رادار در اوایل سال ۱۹۹۰۳ برای ردیابی کشتی و اجتناب از برخورد دو کشتی به هم توسعه پیدا کرد. |- (۹ 2- 1]: 01۲ 51 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها کاواک مغناطیسی ابداع انگلیسی بسیار مهمی بود که توانست رادارهای کوچک با پالس‌های کونتاه, توان گسیل بالا و طول موج‌های سانتی‌متری بسازد. این وسیله عامل محرکی برای پیشرفت‌های مهم و اساسی در تکنولوژی رادار گردید که به وسیله آزمایشگاه رادیویی ۸۸11 در دهه ۳۰ حاصل شد. این تکنولوژی در سال‌های اولیه ظهور خود برای مقاصد و کاربردهای نظامی به کار برده می‌شد اما پس از آن در کاربردهای علمی و مهندسی نیز مورد استفاده قرار گرفت. رادارهای زمین مرجع. ایده مطالعه اجرام آسمانی مانند ماه ونوس., مریح و خورشید را به وجود آورند. در ژانویه ۶ اولین اکوی راداری از ماه دریافت شد. با استفاده از آنتن نجومی - رادیویی در 00[ع000105106-۸۲6) مشاهدات راداری سیارات ونوس و مریخ به ترتیب در سال‌های ۱۹۶۱ و ۱۹۶۳ انجام شد. مهم‌ترین نتیجه این اندازه‌گیری‌ها این بود که متوجه دوران قهقرایی ونوس شدند. اولین آزمایشات که رادار را به فضا وارد کرد با تلاش‌های .[۳[ در سال ۱۹۶۲ آغاز گردید و مشاهدات راداری قمری از آپولو ۱۷ در سال ۱۹۷۲ موفق از آب در آمد. اندازه گیری‌های حاصل از آلتی متر رادار قائم نگر" از ماهواره‌های در حال شده بر روی ۳10100۴1 که در سال ۱۹۷۸ پرتاب شد مشاهده گردید که یک آلتی متر راداری قائم نگر را که قادر به رزولوشن را تا تقریبا ۲ کیلومتر بهبود دادند [۱۶]. ۳-۳- تصویربرداری در راستاهای رنج و ازیموت همان‌طور که در (شکل ۲-۳) نمایش داده شده است. سر سیستم‌های تصویربرداری راداری دارای یک الگوی جانب‌نگر می‌باشند و پالس را عمود بر مسیر پرواز با زاویه دید 0 نسبت به قائم هدایت می‌کنند. به دلیل شکل آنتن که در یک لحظه همانند یک نقطه عمل می‌کند. بازتابش از زمین محدود به منطقه‌ای است که به آن فوت پری: ینت؟ آنتن گفته می‌شود. همجنان که سیستم ]5۸ با سرعت ۷ در راستای مسیر فرضی و در ارتفاع 1] از سطح زمین حرکت می‌کند. پهنه‌ای از زمین را از طریق ارسال و دریافت یک سری پالس‌های میکروویو تصویربرداری می‌کند که نرخ این پالس‌ها را فرکانس تکرار پالس (1]7) گویند. ۳۵۲۳۱-۵۹۵ -۱ انار ای و 8]-1۵01۳ -3 1 ۳۵۵۱ -4 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۵ در سیستم‌های راداری دو سازوکار متفاوت تصویربرداری به کار برده می‌شود. نخست هر پالس تابیده شده» سطح زمین را به عرض 5۱/۵1 جاروب می‌کند. در این حالت در راستای عمود بر مسیر پرواز ماهواره. زمین انرژی را به رادار منعکس می‌کند. چون زمین از گستره‌ی پیوسته‌ای از پراکنده‌سازها تشکیل یافته, انرژی منعکس شده به صورت اکو پیوسته است. این اکو هم‌زمان با فرکانس نمونه رقومی می‌شود. در همین حال در سازوکار دوم در راستای پرواز و با سرعت حرکت سکو (ماهواره) سطح زمین تصویربرداری شده و با 114۳ رقومی می‌شود. مقیاس زمانی دو سازوکار 6[ع20۳088-1۳2 و 21018-17206 تفاوت بسیار آشکاری داشته که تفکیک آن‌ها را امکان‌پذیر می‌کند .داده‌های خام 5۸1 و متعاقب آن داده‌های تصحیح شده به صورت ماتریس دو بعدی هستند که مختصات آن شامل رنج! 6[ فاصله از 5۸14 و آزیموت 2 نماینده مکان پراکنده‌ساز در مسیر سنجنده است (شکل ۲-۳). برای مولفه رنج در راستای ۷ از نام رنج زمینی "۲ استفاده می‌شود. اجزای دوبعدی ماتریس., یک پیکسل یا جزء تصویر را تشکیل می‌دهند. درباره داده‌های خام5۸]4. به هر پیکسل مقادیر مختلطی نسبت داده می‌شود که از فاز و دامنه و پا مولفه‌های حقیقی و یا مجازی, براساس نوع بیان» تشکیل یافته است [۲۴]. به زبان ساده‌ترء پالس‌های رادار همچنان که در راستای رنج ارسال و دریافت می‌شود در راستای آزیموت نیز ضمن حرکت سنجنده ارسال و دریافت می‌شوند. در راستای رنج سیگنال‌های برگشتی از اشیا با رنج‌های مختلف به ترتیب زمان ورود آن‌ها مرتب می‌شوند و در راستای آزیموت پالس‌های دریافتی با زاویه‌های مختلف نسبت به رادار بر اساس شیفت‌های داپلر آن‌ها مرتب می‌شوند. شیفت داپلر در واقع همان شیفت فرکانس است که به دلیل حرکت نسبی بین داپلر را دو مولفه برای تصویر تولید می‌کند که یکی در راستای رنج (فاصلهء تاخیر زمانی پالس) و دیگری در راستای آزیموت (موقعیت سنجنده در طول مسیر مداری آن) می‌باشد. بنابراین تصویر راداری دو بعدی ایجاد می‌شود. هر المان این آرایه دو بعدی شامل اطلاعات دامنه و فاز است. ۵۵ -۱ ۵ 0۲0۵۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها 1 ۸1( ۸4 11۸۵] 1۸1۸٩ ۳5 کا )۸ 11 6[ [(]۸ ۱ 1 ۸]( ۸٩ ۳0071 5۱۸71 شکل ۲-۳۲- شمابی از هندسه تصوبربرداری راداری ۴-۳- سیستم‌های تصوبربرداری راداری از آنجایی که سیستم‌های تصویربرداری راداری از امواج ماکروویو استفاده می‌کنند. بنابراین قابلیت نفوذ در پوشش‌های ابر را دارد. به عبارتی دیگر قادر به اخذ تصویر در هر شرایط آب و هوایی می‌باشند. همچنین با توجه به این که یک سیستم تصویربرداری فعال است. قادر به اندازه‌گیری درتمامی ساعات شبانه روز می‌باشد. این دو ویژگی از مهم‌ترین مزایای سیستم تصویربرداری راداری در مقابل سیستم‌های اپتیکی به شمار می‌روند. دو نوع سیستم تصویربرداری راداری داریم که عبارتند از: - سیستم تصویربرداری راداری با دهانه واقعی " - سیستم تصویربرداری با دهانه ترکیبی " - که در ادامه به تفسیر هر یک از آن‌ها می‌پردازیم. ۵-۳- توان تفکیک تصاویر راداری توان تفکیک عبارت است از توانایی سنحجنده راداری در تشخیص و تمایز بین دو شی بسیار نزدیک به هم. توان تفکیک مکانی در تصاویر راداری در دو راستای آزیموت و رنج تعریف می‌شود. ]۱۸ ع ۸00 |۵۵ -۱ ۸4 ]1۸ عساا م۸ ۵6 51 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۷ رزولوشن در راستاهای رنج و ازیموت تصویر خام رادار ضعیف است. این پارامتر در راستای رنج پردازش نشده ,ها با مدت زمان پالس گسیل شده» ,7 و سرعت نور ۴ به دست می‌آید: (۱-۳) چا به عنوان مثال, توان تفکیک در راستای رنج برای داده‌های پردازش نشده سنحنده ۲۲۹ در حدود ۵ کیلومتر است. ۸ 3.1۳۳۵5 1 3 (۲-۳) لد که ما طول آنتن به موازات مسیر پروازه 2 طول موچ و ۸ فاصله شی از سنجنده است. از آنجا که ۲۹ پیانگر رض فوت پرینت بر روی زمین است. در صورتی که دو شی در مقدار شاخص .با در رادار فضابرد ۱۰ متر است که میزان رزولوشن آزیموتی پردازش نشده را حدود ۵ کیلومتر به دست می‌دهد. در رابطه (۱-۳) ملاحظه می نمایید که هر چه طول پالس یا همان مدت زمان پالس گسیل شده کم‌تر باشد. قدرت نویز پالس برگشتی کاهش خواهد یافت. بنابراین بایستی به دنبال راه حلی برای افزایش قدرت تفکیک در راستای رنج باشیم. همچنین با توجه به (رابطه ۲-۳)» در صورتی که بخواهیم رزولوشن آزیموت را افزایش دهیم یا بایستی طول موج را کم کنیم یا بایستی آنتن را بلندتر کنیم. اما قادر به کاهش طول موج نیستیم زیرا از امواج مایکروویو دور می شویم و مزایای این امواج مانند کاهش حساسیت به ناهمواری‌ها و نفوذ در پوشش‌های ابری و مه را از دست می‌دهیم. از طرف دیگر به دلیل محدودیت فنی و فیزیکی قادر به افزایش طول آنتن نیستیم. بنابراین برای افزایش رزولوشن در راستای ازیموت دارای محدودیت‌های مذکور هستیم که برای حل این مشکل سیستم +5۸1 ابداع شد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۹۵96 1 10 ۸21۳۳۲ 0 0 ع96 120 شکل ۳-۳- توان تفکیک در دو راستای آزیموت و رنج ۱۳۱1 همان‌طور که در (شکل ۳-۳) مشاهده می‌نمایید. در صورتی که دو شی در راستای رنج فاصله کم‌تر از ) داش باشند قابل شناسایی نیستند. همچنین در صورتی که دو شی که دارای رنج یکسانی می‌باشند در یک زمان در یک باریکه قرار گیرند و در روی تصویر به صورت دو شی مجزا تشخیص داده شوند. این دو شی حداقل در فاصله‌ای مساوی با عرض فوت پرینت نسبت به یکدیگر قرار دارند. ۶-۳- سیستم تصویربرداری راداری با دهانه ترکیبی همان‌طور که در بالا ذکر شد. سیستم تصویربرداری دهانه واقعی دارای محدودیت‌هایی است که سیستم |5۸ با تغییراتی در چگونگی حرکت سکوی رادار و ثبت و پردازش سیگنال‌های بازتابیده شده بر این محدودیت‌ها غلبه می‌کند. بدین طریق که با تغییر در نحوه رفتار رادار به صورت مجازی طول آنتن رادار افزایش می‌یاید (شکل ۴-۳) چگونگی رسیدن به این خواسته را تشریح می‌کند. در این روش با استفاده از تکنیک‌های سیگنال پیشرفته. آنتن طویل مجازی ایجاد می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۹ 2 1۱16 2 ]:(1 + [] 01 2 ۱ 1+4 1۱۱1۱۵ . 1 : اما 5 12 ,۱۱91 1-35 ۱۵ - لفق ارقاانا۱۳۶ 4 تا ۱:7 ۱ 1 ۱ + : ۳[ ۱]11۳) ِ 1۳ ی سر دض ۳ ی 9 01 وی ۱2۱۱ فده 5:30 1 [۱۸ زرف 1 را : ۱۳ 100 شکل ۴-۳- نحوه تصویربرداری ۹۸۱ (شکل ۴-۳) نحوه تصویربرداری +5۸ را نشان می دهد. ۱) ابتدا شی هدف سیگنال‌های ماکروویو را به صورت پالس دریافت می‌کند و پژواک‌های هر پالس توسط رادار ثبت می‌شوند. سکوی رادار در مسیر مستقیم به طور پیوسته در حال حرکت است. در طول زمانی که شی هدف در معرض پالس‌های رادار قرار دارد عمل ثبت سیگنال‌های بازتابیده شده از شی توسط رادار انجام می‌پذیرد. ۲) زمان چندانی طول نمی‌کشد تا طول آنتن ترکیسی مشخص گردد. این روش با افزایش پهنای زاویه‌ای و همچنین کاهش سرعت سکو توان تفکیک آزیموت را در محدوده دور افزایش می‌دهد. در نتیجه توان تفکیک در راستای آزیموت ثابت باقی می‌ماند. به تکنولوژی فوق که جهت افزایش دقت برد صورت می‌پذیرد 65۸1 گفته می‌شود. این روش در اکثر رادارهای هوای و فضایی استفاده می‌شود ‎.]٩[ همچنین جهت غلبه بر کاهش نسبت سیگنال به نویز در آثر کاهش طول پالس در سیستم ‎16۸۱٩‏ سیستم 5۸۱ از پالس‌های مدوله شده فرکانس استفاده می‌کند. این پالس به اندازه کافی بلند است تا توان تفکیک در راستای رنج بالایی تولید کند و بعد از فشرده‌سازی به اندازه کافی کوچک می‌شود تا رزولوشن بالایی در راستای رنج تولید کند. با استفاده از این تکنیک که فشرده سازی پالس نامیده می‌شود. تصویر راداری می‌تواند توان تفکیکی تا ۲ متر روی زمین در راستای عمود بر حرکت ماهواره تولید کنند ‎.]٩[ -------- صفحهٔ بعد -------- م۳ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها دریافت کننده 5۸14 به وضوح جریان بازگشتی از زمین را ثبت می‌کند و آن‌ها را به اکوهای مجزا تقسیم می‌کند. به نحوی که هر اکو با یک پالس مطابقت داشته باشد. اکو یا امواج بازگشتی در اثر پراکنده‌سازها! ایجاد می‌شوند. سطح زمین از پراکنده‌سازها که در واقع همان اشیاء و اجسام هستند. تشکیل شده است مثل درختان, زمین, یخ که این اشیا با امواج رادیویی گسیل شده از ماهواره واکنش نشان می‌دهند. از آنجا که در سیستم 5۸14 تابش و دریافت سیگنال در مکان تقریبا یکسانی از فضا صورت می‌گیرد. واکنش‌هایی که در هندسه 5۸14 اهمیت دارند. انعکاس‌های امواج تابیده شده رادار است. این نوع اند رکنش, پراکندگی برگشتی " نامیده می‌شود و پراکنده‌سازهای عمل کننده را پراکنده‌ساز برگشتی " گویند. یک پراکنده‌ساز خوب میزان انرژی بیش‌تری را نسبت به انواع پراکنده‌سازهای ضعیف یا غیرموثر منعکس می‌سازد. سیگنال ارسالی و اکو دریافت شده از یک پراکنده‌ساز مشخص, مختلط است و از دو مولفه دامنه و فاز تشکیل شده است. دامنه اکو از بازده پراکنده‌ساز و عوامل هندسی سیستم تعیین می‌شود. در واکنش ساده پراکنده‌سازی, فاز اکو از فاز سیگنال ارسالی, خواص دی الکتریک محیط و مکان پراکنده‌ساز نسبت به 5۸14 تعیین می‌شود [۲۴]. همان‌طور که قبلا ذکر شد. سیستم‌های تصویربرداری راداری جانب‌نگر هستند و در راستای رنج سیگنال‌های برگشتی از اشیاء با رنج‌های مختلف به ترتیب زمان ورود آن‌ها مرتب می‌شوند. به این ترتیب در تصویربرداری از مناطق دارای . ۴ ع ۵ ۶ ۱-۷-۳ سابه در تصاویر راداری, سایه به مناطقی اطلاق می‌شود که سیگنال رادار به آن‌ها نرسیده باشد. این پدیده ناشی از وجود ارتفاعات و زاویه تابش رادار بزرگ‌تر از زاویه شیب عارضه به وجود می‌آید. به این ترتیب هیچ سیگنالی به این ناحیه برخورد نمی‌کند و بالطبع هیچ سیگنال بازگشتی هم ثبت نخواهد شد[۱۶]. بنابراین مناطق سایه به رنگ سیاه در تصویر دیده می‌شوند و عملا هیچ‌گونه اندازه‌گیری‌ای در این ناحیه نخواهیم داشت(شکل ۵-۳). 17 ما 7 730 -2 7 له -3 ۷ -(4 5- ۳ 6- 68 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ )۱۳ شکل ۵-۳- تشکیل پدیده سایه در تصویر رادار |۳۵| ۲-۷-۳- کوتاه شدگی پدیده کوتاه شدگی در یک تصویر رادارء زمانی رخ می‌دهد که زاویه برخورد محلی کوچک‌ر از زاویه تابش باشد [۱۶]. این نوع از اعوجاج باعث کوتاه شدن فاصله واقعی سطح مقابل به سنجنده, در تصویر می‌شود (شکل ۶-۳). 4۱۶ 0۱۸۶ شکل ۶-۳- تشکیل پدیده کوتاه شدگی در تصویر رادار [۲۵] ۳-۷-۳ وارونگی در مناطق با شیب تند. موج ارسالی از سنجنده. ابتدا به دامنه کوه برخورد می‌کند و سپس به قله کوه. بنابراین ابتدا موج با زگشتی از دامنه کوتاه در تصویر ثبت می‌شود و سپس موج با زگشتی از قله [۱۶]. نتیجه این اعوجاج., جابه‌جایی موقعیت قله و پای عارضه ارتفاعی نسبت به سنجنده خواهد بود (شکل ۷-۳). -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۱۳۹۳ شکل ۷-۳- تشکیل پدیده وارونگی در تصویر رادار [۲۵] در ۵ کا ۸-۳) می‌توانید تمامی این اعوجاجات را در یک تصویر راداری مشاهده نمایید. ۰ ۱ ۹ ۳ شکل ۸-۳- نمایش سه اعوجاح هندسی ذکر شده در یک تصویر رادار [۳۱] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۳۳ در مقایسه با تکنیک‌های ژئودتیکی متداول و مرسوم رادار قادر به اندازه‌گیری زاویه نیست. همانند یک چشم منفرد انسان که قادر به تشخیص فاصله تا شی نیست. رادار نیز نمی‌تواند دو شی مستقر در یک فاصله اما با زوایای متفاوت را متمایز کند. برای حل این مشکل از دو سنجنده استفاده می‌کنند. این ایده و استفاده از اطلاعات فازء راه را برای تداخل‌سنجی فراهم کرد. با استفاده از دو تصویر 5۸1 که یا از دو آنتن متفاوت و یا از دو عبور متوالی یک آنتن به دست آمده‌اند. می‌توان فاصله و همچنین اندازه گیری‌های زاویه‌ای را به دست آورد. بنابراین با استفاده از اندازه گیری‌های فاز می‌توان فاصله نسبی را با دقت معادل کسری از طول موج رادار و به کمک اختلاف موقعیت‌های سنجنده. اختلافات زاویه‌ای را که برای پایش توپوگرافی" ضروری است به دست آورد. به این روش تداخل‌سنجی رادار دهانه ترکیبی پا 135۸14 گفته می‌شود [۱۶]. تداخل‌سنجی رادار دهانه ترکیبی یک فناوری دورسنجی است که به منظور مطالعه‌ی حرکات سطح زمین در زمین‌لرزه ۱۹۹۲ لندرز کالیفرنیا ابداع شد. در این فناوری, با استفاده از تلفیق داده‌های به دست آمده از سیستم‌های تصویربرداری رادار نصب شده بر سکوهای ماهواره‌ای یا هواپیمایی» حرکت. ارتفاع و تغییرات سطح زمین نقشه‌برداری می‌شوند. اساس کار در اندازه گیری حرکات سطح زمین استفاده از تصاویر تکراری رادار است. تصویری که از یک منطقه در یک زمان مشخص برداشت می‌شود (زمان مرجع) با تصویر که در زمان دیگر توسط همان سنجنده رادار برداشت می‌شود. تلفیق می‌شود [۴۳]. با این فناوری می‌توان حرکات و تغییرات ناشی از پدیده‌هایی مانند زمین‌لرزه» آتشفشان, یخچال‌هاء زمین‌لغزش و دیاپیرهای نمکی و یا پدیده‌های نامنظم مانند خروج آب‌های زیرزمینی و نفت. آبگیری مزارع و انفجارات زیرزمینی را مطالعه نمود. علاوه بر این پدیده‌های سطحی مانند آتش‌سوزی, سیلاب. تغییرات رطوبت و رشد گیاهان نیز قابل تشخیص‌اند. بنابراین کاربردهای آن شامل بررسی و شناسایی خطرات طبیعی و بشری و کمی‌سازی رابطه بشر با منابع اولین کاربری +15۸1 برای مطالعه حر کات سطح زمین توسط (1989) .[۵ ۵1 020701 انجام شد. آن‌ها با استفاده از تصاویر ماهواره 5۸5۸7 برپایی زمین را در اثر آب‌دهی انتخابی زمین‌های امپریال کالیفرنیا مطالعه کردند. با این حال تا زمان انتشار نقشه‌ی دقیق جابه‌جایی زمین در اثر زمین‌لرزه ۱۹۹۲ لندرز کالیفرنیا و حرکات یخی داخل رودخانه یخی روتفردء سودمندی این روش به عنوان یک ابزار ژزئودزی برای جامعه‌ی علوم زمین شناخته نشده بود |۴۳]. (115۸[4) ۱۹۵۵۵۶ ۸6۳ 5166 [ 12۱11۳۵1۵ -۱ ۷(أ0 1000872 ۱10۵11۵۲۵ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملبات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها (1993) .اه ۵1 2001491010 سرعت جریان رودخانه‌های یخی قطب جنوب را با استفاده از تصاویر ۳15-1, که با فاصله شش روز برداشت شده بود. مطالعه کرد. این اولین باری بود که سرعت جریان‌های یخی به طور مستقیم از فضا و بدون استفاده از نقاط کنترل زمینی اندازه‌گیری می‌شد. (1994) .أ۵ 2۲ ۸12۵30101 جابه‌جایی هم‌زمان با زمین‌لرزه لندرز رابا استفاده از تصاویر 15-1 که با چند ماه اختلاف تهیه شده بودند محاسبه کردند. این اولین تصویر کاملی بود که از تغییر شکل حین زمین‌لرزه به دست آمده بود. (1995) .۵ ۵1 1]2880001/ تغییر شکل سطحی کوه آتشفشانی اتنا را با 15۸14 محاسبه کردند. از آنجا که تغییرات سطحی می‌تواند از فوران‌های آینده یک آتشفشان فعال خبر دهد. توانایی اندازه گیری این تغییرات از فضا بدون کنترل زمینی» پیشرفتی اساسی در قابلیت‌های فرانگری محسوب می‌شود. این مطالعات اولیه. انگیزه فراوانی را در بین جامعه علوم زمین برای بررسی و تکمیل جنبه‌های مختلف این فناوری ایجاد کرد. از آن زمان تا به حال کارهای متعددی با استفاده از تصاویر ماهواره‌های ‎2-5۸٩‏ ,51-6 ,|5۳ 50۵06 ,۲۳۹ ,۳۳۸۹[ و 1۸1۸۹۹۸ برای مطالعه‌ی زمین‌لرزه. آتشفشان, یخچال‌هاء زمین‌لغزش و فرونشست زمین و تغییرشکل مرز ورقه‌ها صورت گرفته است. با توجه به کاربردهای این فناوری و با توجه به آینکه هیچ یک از ماهواره‌های قبلی به این روش اختصاص نداشتند. ماهواره‌هایی جدیدتر و اختصاصی طراحی و به فضا فرستاده شده و خواهند شد [۴۳]. به طور کلی دو روش برای تداخل‌سنجی وجود دارد: - تداخل‌سنجی تک مسیره!" - تداخل‌سنجحی با مسیر تکراری؟" در این روش دو آنتن بر روی یک سکو قرار گرفته‌اند و به طور هم‌زمان تصویربرداری انجام می‌شود. دو حالت مختلف جهت نصب آنتن‌ها وجود دارد. در حالت اول, موقعیت دو آنتن در راستای جهت پرواز است که اصطلاحا به آن تداخل‌سنجی در راستای جهت پرواز گفته می‌شود. از این روش برای نظارت بر حرکت یخچال‌ها.ء بلوک‌های یخی و ۱- 5۱۵۱۵ ۳۵6 (۷ 2- 1۵۵۵1-۳۵5٩5 110710۳۵۵۷۷ 3- ۸|0: 8-0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹.۹/۳۶ ۱۳۵ در حالت دوم که مشهورترین روش مورد استفاده در تداخل‌سنجی است. موقعیت دو انتن در راستای عمود بر مسیر ۰ 3 ۰ 3 ۰۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۱ ای و .۰ ۰۰ ۰ ۰ ی پرواز می‌باشد. به این روش تداخل‌سنجی در راستای عمود بر پرواز گفته می‌شود.این نوع تداخل‌سنجی بیش‌ترین کاربرد را در تهیه مدل‌های ارتفاعی زمین دارد [۲]. دو آنتن ۲ و۸ مورد استفاده در این روش در (شکل ‎)۹٩-۳‏ نمایش داده شده است که در آن راستای پرواز به سمت خارج از صفحه است. در الگوی تک مسیر انتن‌ها هم‌زمان به صورت فیزیکی با یکدیگر متصل شده‌اند که نمونه این حالت در سنجنده‌های ]10۳5۸ و 511۸/1 وجود دارد. 6۳۵55-1۵۴ ۸ جاععجا-ع ۸102 30167112-1 822 316-1 / بر ۸ یر :۳ ما ی 56 : ی پسیجم ۳و۴ 1۷ 212-2 ۹ 0 8 ی ۵ 3 15 :1 ۷ زو پر و سیر 27 ۳ 4 ۷ 1 4 ۳ 5 - کدی ۸ زا ان و۸1 ی (۵4)0 ,8 ۶5 6 : الط > 0 (۵۵4)0 ۲ - 1 < ۲ ایغ که .2 #ومه امما- 0 21 ۵۲ ۷۵10 ه ۳ ها ۵۲ ااع‌زباد ( 110206۵ > 6 دامع اهنا - بظ شکل ۹-۳- نمایی شماتیک از تداخل‌سنجی در راستای پرواز و راستای عمود بر راستای پرواز روش جایگزین دیگر تهیه تصویر زمین با یک انتن +5۸1 و در دو زمان مختلف است. این روش بر پایه اطلاع دقیق از ۰ "۰ ۰ ۹ ۰۰ ۰ ۰.۰ 3 ۰ 3 ۰۰ یا ۰ ۲ 2.-. می‌شود (شکل ۱۰-۲۳). روشی که در سنجنده ۳1۹5 استفاده می‌شود. از آنحا که ماهواره‌های 2 ,۳1۹-1 چندین سال به ۸0۳055-0 -| 11310160۵16۷ ککق۳- 11006۵1 -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶( طول هم‌زمان تصویربردار که جدایی مکانی دو تص )۲-۳( ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیا ی می کرده‌اند. استفاده مشترک از آن‌ها را به اصطلاح (ع1۵۹ 1۵001) ۴ ساعت است. ۰ ۱1 ۵و2 ۹ هاوهابن0 ۵ اموی8 > 6 0 5 ۱۵۵0 6 (۳ 8 < ۲۵۱۶۵۵۲۵۱ 46 > 805): (ن) 809 8 > 0 ۷۵۲۱۱۲۵۱ > ,8 (ی- 0) ده 3 ههاامدهد بقانت ۴۳۵۲۵۲۹۱ - .8 8 ر(و 0 ۸9۸ 2 فم مومت ۴۶/۸۱9۷ * ,8 شکل ۱-۳- هندسه تداخل‌سنجی با تکرار مسیر [۳۱] پرواز را خط مبنا (13) گویند و مولفه عمود آن نسبت به خط رادار تا یده می‌شود برای هر سیستم تصویربرداری خط مبنای بحرانی وج یر از این مقدار بیش‌تر شود تداخل‌سنجی غیر ممکن می‌گردد. مقدار اب ت پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها گویند که فاصله زمانی ود دارد که در صورتی ن پارامتر از رابطه زیر 2 ۷» 28 0 [- 6 2- ۳۵۳۵۵0۶۱۵۳ 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۱۳۷ که ‎٩,‏ توان تفکیک زمینی در راستای رنج. 0 زاویه میل ماهواره .۸ طول موج رادار و | فاصله بین سنجنده و نقطه مورد نظر روی زمین می‌باشند. از آنجایی که فاز خودش به تنهایی اندازه گیری رنج است. اختلاف فاز اندازه‌گیری شده اختلاف رنج پیکسل‌های متناظر که از دو انتهای خط مبنا مشاهده شده‌اند را ارائه می‌دهد. این اختلاف رنج. اندازه‌گیری بنیادین تداخل‌سنجی راداری می‌باشد. تداخل‌سنجی راداری تکنیکی است که به وسیله آن می‌توانیم اختلاف فاز بین تصاویر راداری اخذ شده از یک منطقه را محاسبه کنیم. این اختلاف فاز از اختلاف مسیر به وجود آمده از تصویربرداری در دو موقعیت متفاوت به دست می‌آید. به عبارت دیگرء در این روش دو تصویر ]5۸ اخذ شده در زمان‌ها و مکان‌های متفاوت به صورت پیکسل به پیکسل در هم ضرب متقاطع می‌شوند و اینترفروگرام تولید می‌شود. برای تداخل‌سنجی راداری, نه تنها دامنه ۸ پلکه فاز م» سیگنال دریافتی نیز ذخیره می‌شود. (۳-۳) ات ی ان (۵-۳) ۱( ۹۱اآمر۸ ۸ دم -ا| محصول جدید که مهم‌ترین محصول تداخل‌سنجی شمرده می‌شود. اینترفروگرام نامیده می‌شود. همان‌طور که از معادله فوق ملاحظه می‌کنید. دامنه یک اینترفروگرام مختلط حاصل‌ضرب (یا میانگین) دامنه‌های پیکسل‌های متناظر در دو آنتن 1 و ۸2 مورد استفاده در این روش در (شکل ۱۱-۳) نمایش داده شده است که در آن راستای پرواز به سمت خارج از صفحه است. در الگوی تک مسیر آنتن‌ها هم‌زمان. به صورت فیزیکی با یکدیگر متصل شده‌اند که نمونه این حالت در سنجنده‌های ]10175۸ و 51110 وجود دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها شکل ۱۱-۳- هندسه نگاه تداخل‌سنجی ۹۸1 در اینجا دو آنتن تداخل‌سنجی ۸1 و ۸2 وجود دارند. متغیر 7 ارتفاع سطح از یک سطح مبنای محلی است. طول خط مبنای عمود ۸ حساسیت تداخل سنج به اندازه گیری ۸ را نشان می‌دهد [۱۱]. در شکل فوق ارتفاع اولین سنجنده از زمین 1 است و زاویه نگاه (تابش) رادار آن 01 است. فاصله بین مسیرهای پرواز را خط مبنا" (13) گویند و مولفه عمود آن نسبت به خط رادار تا ساختگاه زمینی» خط مبنای موثر یا عمود نامیده می‌شود. (130) زاویه خط مبنا با افق 2 است. در اینجا ابتدا پراکندگی سطحی را بررسی می کنیم و بعد به ارتفاع می‌پردازیم. برای یک پیکسل پیچیده 5۸ که مرکز آن در رنج 1 و آزیموت * واقع شده است داریم: ٩). - ۹), 0 )۶-۳( که ۱ فاز حاصل برای پیکسل است. همان‌طور که قبلا بیان شد. فاز به دلیل پراکنده‌سازهای فراوان موجود در عنصر تفکیک. تصادفی است. با این وجود به دلیل حرکت بین رادار و زمین, فاز تنها به فاصله و خاصیت شکست اتمسفر در طول موج رادار بستگی دارد که در این هنگام آن را واحد فرض می کنیم: پس 0),20 8 + 4). )۷-۳( |- 3856 6 2- ۳۵۳۵۵0۶۱۵۳ 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۶ ۳۹ که اولین عبارت سمت راست رابطه فاز ناشی از مسیر مدور بین سنجنده و مرکز عنصر تفکیک وییی,0 فاز پراکنده‌سازی است. دو تصویر 5۸14 به اصطلاح 20-۳081510701 شده و بنابراین پیکسل‌های مشابه در هر تصویر متناظر با نقطه‌ای مشابه در روی زمین خواهند بود. اینترفروگرام از تلفیق متناظر دو تصویر 5۸/4 از یک منطقه به دست می‌آید: (۸-۳) (( وک درک دوگ درگا) وز۱۵۲۵)[0 ( وک دوگل) وکا ( رک رگا) رها گ( وک رکل) و( ره درگا) ر5 1۶ که فاز تداخل‌سنجی برابر است با: ۵) ‏«وکا) و0 - یه + 8( ولا 3 و‎ 5 ٩-۳( و اختلاف مقادیر رنج همان‌طور که در شکل (۱۱-۳) نشان داده شده است برابر استبا ‎.۸]٩ چنانچه در بالا ثابت شد ,یه تعیینی است و در نتیجه این معنی دار خواهد بود اگر انتظار داشته باشیم که .4 برابر با و0 باشد. این مساله کاملا صحیح نیست. چراکه اختلاف در زاویه‌های تابش در دو مشاهده باعث مقدار فاز نویزی باقی‌مانده می‌شود. موزن 0 + اراس و0 البته منشاءهای دیگری از فازهای نویز می‌توانند وجود داشته باشند و در واقع اطلاعات بیش‌تری در بزرگای نسبی بیزهم وجود دارد. اختلاف فاز برای هر نقطه روی زمین در اینترفروگرام عددی است که بین صفر تا ۳۶۰ درجه تغییر می‌کند. نقطه مجاور زمینی مقدار دیگری از اختلاف فاز به دست می‌دهد که نشان‌گر تاثیر اختصاصی تغییر مسیر است. برای مجموعه‌ای از نقاط روی زمین, دامنه ۳۶۰ درجه تغییر فاز را می‌توان با ۲۵۶ سطح خاکستری و به صورت (شکل ۱۳-۳). یک فرینج را می‌توان مجموعه‌ای از کنتورها دانست که هر یک سطح خاکستری واحدی را نمایان می‌کنند. ارتفاع زمین است. چراکه به فاصله زمین تا ماهواره تاثیر می‌گذارد. بنابراین اختلاف مسیر ثابت را می‌توان به ارتفاع ثابت نسبت داد. مثلا کنتورهای اختلاف فاز داخل یک فرینج, شبیه کنتورهای ارتفاعی هستند [۲۴]. شکل ۱۳-۳- اینترفروگرام آتشفشان ۸۱040 که اثر توپوگرافی از روی آن برداشته نشده است |۴۳] -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها با توجه به (شکل ۱۱-۳) با داشتن اطلاعات 1] و رنج 1 اگر زاویه 01 به دقت معلوم باشد. می‌توان 7 را برای هر نقطه از زمین به دست آورد. از آنجا که 01 با دقت کم‌تر از یک درجه در اختیار است. پس می‌توانیم توپوگرافی را با دقت کافی به دست آوریم. تنها با تلفیق اطلاعات تصویر دوم 5۸14 است که می‌توان مقدار دقیق 01 و سپس 7 رابه دست آورد. هندسه تصویربرداری تداخل‌سنجی 5۸ مشابه تصاویر استریوگرافیک است. دو خط پرواز موازی که زمین را با دو زاویه نگاه متفاوت نگاه می‌کنند. برخلاف فنون استریوگرافیک که به کنتراست تصویر نیاز دارد و پارالاکس پراکنده‌سازهای انتخاب شده برای تعیین ارتفاع به کار برده می‌شود. تداخل‌سنجی 5۸1 از اطلاعات فاز تداخل‌سنجی استفاده می‌کند. براساس روابط کسینوس‌ها: )8 +۸۵82 - 82 - ۶ ۱۱-۳ ی 28 5111)8- 0( 0 با -1]< 72 مقدار یا زاویه فاز (و در نتیجه اختلاف فاز در یک تداخل نما) کاملا مشخص نیست. ولی مقدار آن از * تا ۳۶۰ درجه تغییر می‌کند. مثلا فاز در یک دامنه ثابت از زاویه بین * تا ۳۶۰ درجه قرار گرفته است. برای محاسبه مدل ارتفاعی و ارتفاع یک منطقه. فرینج‌های تداخل نما بایستی واپیچیده" شوند. مثلا مضرب صحیحی از ۳۶۰ درجه به اختلاف فاز در هر پیکسل اضافه شود. اگر زمین هموار باشد. واپیچش چنین تداخل‌نمایی به ایجاد تصویری با شدت خاکستری ثابتی منجر می‌شود. اگر اینترفروگرام از یک منطقه کوهستانی باشد. واپیچش به تصویری با افزایش شدت خاکستری همراه با افزایش ارتفاع می‌انجامد [۲۴]. در روش مسیر مکررء جدایش زمانی " و همچنین مکانی دو مشاهده مهم است. همانند خط مبنای مکانیء زمان بین مشاهدات خط مبنای زمانی ا نامیده می‌شود. خط مبنای زمانی غیر صفر به معنای تغییر سطح زمین در فاصله زمانی دو مشاهده است. این تغییر نیازمند تغییرشکل بزرگ مقیاس پوسته (کم‌تر از یک کیلومتر) است که طی حوادثی مانند (۱۳-۳) موزه 0 ۳ 0 ۳ 0۵ 7 0 ۱-58 2- 1000۲۵] 6 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۱۳۱ +۸ به شدت به تغییرشکل حساس است به نحوی که اندازه‌گیری در حد سانتی‌متر و کم‌تر را امری معمول (۱۳-۳۲) مدز ۹۵ ۳ دهد 0 ۳ 0 ۳ 0۵ 7 ۹0 ۹-۳- تداخل‌سنجی تفریقی! کاربرد اولیه تداخل‌سنجی +5۸ تخمین توپوگرافی است. با این وجود یکی از کاربردهای پیشرفته این روش در شناسایی جابه‌جایی سطح ناشی از حوادث طبیعی مانند زمین‌لرزه و زمین‌لغزش و یا غیرطبیعی همانند فرونشست ناشی از استخراج آب‌های زیرزمینی است. در این روش از تصوییر +5۸ در دو زمان مختلف استفاده می‌شود تا جابه‌جایی سطح تداخل‌نمای دوم توپوگرافی بعد از حادثه را نمایان می‌کند. با تفریق یک تداخل‌نما از دیگری, فرینج‌های مربوط به شکل ۱۳-۳- تداخل نمای تفریقی [۴۳] هم اکنون دو روش برای تداخل‌سنجی تفریقی وجود دارد: استفاده از سه دسته داده (یا بیش‌تر) که به اختصار ۳-1295 نامیده می‌شود .در این روش یک تداخل‌نما با استفاده از تداخل نمای حاصل از هم تفریق می‌شوند تا تداخل‌نمای تفریقی حاصل گردد. |- 11116۳۵: 11۵[ 116101۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها استفاده از دو دسته داده به همراه یک مدل ارتفاعی: در این روش تنها دو تصویر ]5۸ به کار می‌روند. تداخل‌نما با استفاده از یک مدل ارتفاعی رقومی اولیه (و اطلاعات دقیق محل ماهواره در زمان تصویربرداری, بردارهای مداری) ایجاد می‌شود. سپس تداخل‌نمای بعدی از تداخل‌نمای اولیه تفریق می‌شود تا اثر ارتفاع زمین حذف شود. آنچه باقی می‌ماند نشان دهنده تغییر پا جابه‌جایی است [۴۳]. نمودار (۱-۳) مراحل تشکیل یک تداخل‌نمای تفریقی و یا به عبارتی نقشه جابه‌جایی سطحی را نشان می‌دهد. نمودار ۱-۳- مراحل تشکیل اینترفروگرام [۱۳] -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۳۳ ۱-۳ شرط تنداخل‌سنجی سطح ناحیه‌ای از زمین که با یک پیکسل تصویربرداری نشان داده می‌شود شامل صدها عارضه زمینی است. هر کدام زمینی در راستای عمود بر محور پرواز ماهواره باشد. ۸ طول موج رادار و ,0 و 02 بیانگر زوایای میل به ترتیب برای تصویر اول و دوم باشند. تفاضل فاصله رفت و برگشت تارگت‌های دو انتهای یک پیکسل 0 21.510 است. از این رو شرط اصلی برای تداخل‌سنجی به صورت رابطه ریاضی ۱۳-۳ می‌باشد. (۱۴-۳۲) > (د۵10- ,0 21)910 شرط تداخل‌سنجی راداری این است که اختلاف فاز پیکسل‌های متناظر دو تصویر بیش از نیمی از طول موج نباشد. این شرط جدایی (فاصله) مسیر مداری ماهواره‌ها را در حین اخذ دو تصویر را محدود به ۱ کیلومتر یا کم‌تر می‌کند. خوشبختانه مدارهای ماهواره طوری طراحی شده‌اند که به طور یکسان بعد از طی پریود زمانی (سیکل مداری) تصویربرداری را تکرار می‌کنند و به طور کلی این شرط در آن‌ها برقرار است. شیب محلی زمین در این شرایط تاثیر دارد. در شرایط نزدیک به حد تداخل‌سنجی (۱۴-۲) حتی یک شیب ملایم با توجیه اشتباه, فرینج‌ها را محو خواهد کرد. طبقی رابطه (۱۴-۳) زاویه میل تند. توان تفکیک زیاد و طول موج کوتاه همگی شرایط را سخت‌تر می‌کنند. همچنین راستای مشاهده نیز باید برای دو تصویر مشابه باشد ‎.]٩[ ۱۱-۳- تطابق! تطابق تداخل‌سنجی یا وضوح یک اینترفروگرام. مقایسه‌ای آماری بین پیکسل‌ها در مکان مشابه‌ای بین دو تصویر 1 است. همان‌طور که قبلا بیان شد. مولفه تصادفی فاز بیز, است که در کنار مولفه‌های منطقی مرم0 * .0 و مهس»0 قرار می‌گیرد. مقدار تطابق معیاری است از مقدار مشارکت بیزیم0 در فاز تداخل‌سنجی کل است. در منابع مختلف از تطابق برای بررسی دقت فاز منطقی تخمین‌زده شده استفاده می‌شود. براین اساس عوامل ایجاد عدم تطابق " عبارت هستند از: عدم تطابق مکانی, عدم تطابق زمانی و عدم تطابق حرارتی [۴۳]. | 2-0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۱-۱۱-۳- عدم تطابق مکانی " به دلیل جدایش مکانی دو آنتن که تداخل‌سنج را تشکیل می‌دهند. زاویه تابش یک تصویر کمی از دیگری متفاوت است که در (شکل ۱۴-۳) نشان داده شده است. عدم تطابق ناشی از این جدایش. عدم تطابق مکانی نامیده می‌شود. ولی ۸ 1 مر ینت ۱ ۱ م۷ ۱ ۱ ۱ ۱ ۰ ۱ 1 یگ ۱ ۱ ۳,۱ ۱ ۹ ی ۹ ۹" ۳ ۱ ۱ وا ی ۱ ی ۳ ۹ ۰ 0 ۰ ام 4 ۰ ۰ ۹ ۰ ۰ ۰ 1 8۵50|10 ۰* ی ۰ ۰ ۰ ۹ ۰ ۰ ۰ ۰ شکل ۱۴-۳- هندسه مشاهده تداخل‌سنجی برای پراکنده‌سازی حجمی که ۸1 و ۸2 دو آنتن رادار هستند و » ثابت دی الکتریک موثر محیط ۲-۱۱-۳- عدم تطابق حرارتی زمانی که سیگنال دریافتی به سطح نویزی حرارتی برخورد کند. می‌تواند عدم تطابق وجود داشته باشد. چراکه نویزها ۳-۱۱-۳- عدم تطابق زمانی! پراکنده‌سازها با نوسانات مکانی خواص الکتریکی محیط پر کندگی ر ایکا گویند. برای مثال نواحی با پوشش گیاهی متراکم اغلب مقدار بیش‌تری از عدم تطابق را به دلیل حرکت برگ‌ها و شاخه‌ها در باد و یا رشد آن‌ها در طول ]100۵۲۵ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹۳۶ ۳۵ ۱۲-۳- همدوسی! تعیین کننده کیفیت اینترفروگرام صورت زیر تعریف می‌شود. (۱۵-۳) (۱۵۳)[00عل اج سس سس عم[ [*5)858.[ ]5 ریاضی می‌باشد. مقدار همدوسی توسط |ء7| و برآورده کننده آن به صورت زیر تعریف می‌شود: از همدوسی با میانگین گیری تعدادی پیکسل به صورت زیر برآورد می‌شود. سره | 5 (۱۶-۳) ال -ل 58 ۱ 57 1 1۳ 11۳۶ ای ها 1-1 به مقدار همدوسی اینترفرومتریک از * تا ۱ تغییر می‌کند. مقدار * دلالت بر عدم همدوسی کامل و نویزی دارد و هیچ کامل دارد. در اغلب موارد مقدار همدوسی بین 0>۷>1 متغیر است. هر تکنیکی مزایا و معایب مختص به خود را دارد. برخی از آن‌ها با وجود مشکلاتی که دارند به دلیل داشتن مزایای 66| -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۱-۱۳-۳- مزایا - چون یک سیستم فعال است. قابلیت اندازه گیری در تمامی ساعات شبانه روز را دارا می‌باشد. - چون از امواج مایکروویو استفاده می‌کند. قابلیت نفوذ در پوشش‌های آبری را دارد. بنابراین در شرایط آب و هوایی متفاوت می‌تواند تصویربرداری کند. - قدرت تفکیک مکانی بالایی دارد. ۲-۱۳-۳- معایب - اندازه‌گیری تداخل‌سنجی رادار دهانه ترکیبی تنها از یک بعد یعنی راستای دید ماهواره صورت می‌گیرد وما قادر به اندازه‌گیری جابه‌جایی‌های افقی زمین نیستیم. - در مناطق با تطابق" پایین نمی‌توان از آن استفاده کرد [۴۳]. دیگری برای ما به وجود می‌آورد. از آنجایی که زمین‌لغزش در مناطق کوهستانی رخ می‌دهد و هندسه تداخل‌سنجی راداری جانب‌نگر است. تمام شیب‌ها در این مطالعه قابل پایش نیستند. بنابراین لازم است به بررسی رابطه بین زاویه شیب و زاویه تابش رادار " و رابطه بین راستای دید ماهواره" و جهت لغزش (جهت شیب) بپردازیم. ۱۳-۳ رابطه بین زاوبه شیب و جهت لغزش با زاوبه تابش رادار و راستای دید ماهواره لغزش‌های غربی- شرقی در اینترفروگرام‌های حاصل از تصاویر مربوط به مدار شمالی- جنوبی " قابل پایش نیستند. در این بخش به بررسی رابطه بین راستای دید ماهواره وجهت لغزش می‌پردازیم. ۱-۱۳-۳- رابطه بین راستای دید ماهواره وجهت لغزش حالت ایده‌آل: همان‌طور که در (شکل ۱۵-۳) دیده می‌شود. بهترین حالت این است که بردار لغزش در راستای دید ماهواره باشد. دراین وضعیت. سطح دامنه و لغزش آن در اینترفروگرام‌ها قابل مشاهده می‌باشد. به عبارت دیگرء شیب‌های ۱۳ 28۵ 130000۵ -2 ٩:81 )105(‏ ۵۱ 11۳۵ -3 1265008 -4 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۱۳۷ عربی - شرفی در اینترفروگرام‌های حاصل از تصاویر به دست امده از مدارهای جنوبی- شمالی قابل شناسایی و پایش می‌باشند [۱۱]. ۱۵۵5|6۵ ۸5۲60101۲۱9 0۵۲1 شکل ۱۵-۳- حالت ایده آل جهت لغزش و راستای دید ماهواره ۸:۶۵:۳۵ حالت نه چندان مناسب: زمانی که متمم زاویه بین دو بردار لغزش و راستای دید ماهواره زاویه بزرگی باشد 100 ۱۷ 1 هم را زوزره) رنه ۳ ۳ // ۱ شکل ۱۶-۳- حالت نه چندان مناسب جهت لغزش و راستای دید ماهواره ۸90۵118 ۲-۱۴-۳- رابطه بین زاوبه شیب و زاوبه تابش رادار حالت ایدها : ایدها ترین حالت زماز دهد که متمم زاویه شیب لعرد ابر با زاویه تابش رادار باشد (ن برین رمای رع می مسمم راو س برابر با راو بس رادار , ۱۷-۳). دراین حالت قادر به اندازه گیری صحیح بردار حرکت و جابه‌جایی هستیم [۱۱]. ۱-8 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها 0200 6و3 5۱۵006 آ0 ۳۱ شکل ۱۷-۳- حالت ایده آل زاویه شیب لغزش و زاویه تابش رادار حالت نامناسب: درصورتی که متمم زاویه شیب کوچک‌تر از زاویه تابش رادار باشد به دلیل رخداد پدیده سایه" هیچ مشاهده‌ای از میزان جابه‌جایی نخواهیم داشت (شکل ۱۸-۳). ۳۹3 ت رت ول توت روت( ووره 0 6و2 5۱۵۵6۵ 0۲ .۳ اووره)۹(۱د شکل ۱۸-۳- حالت نامناسب زاویه شیب لغزش و زاویه تابش رادار (عدم امکان اندازه گیری) حالت نه چندان مناسب: زمانی که متمم زاویه شیب بزرگ‌تر از زاویه تابش رادار باشد تنها بردارجابه‌جایی در راستای مولفه موازی با راستای دید ماهواره قابل اندازه گیری می‌باشد [۱۱]. به این ترتیب نبایستی انتظار داشته باشیم که تمامی دامنه‌های تحت لغزش را در منطقه مورد نظر پایش و شناسایی کنیم (شکل ۱۹-۲). به این ترتیب. شیب‌های شرقی - غربی در اینترفروگرام‌های حاصل از تصاویر به دست آمده از مدارهای جنوبی- شمالی وشیب‌های غربی - شرقی در اینترفروگرام‌های حاصل از مدارهای شمالی - جنوبی قابل پایش است. |- 5۳800۷ 1 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم -اصول و مبانی نداخل‌سنجی راداری ۹/۳۶ ۳۹ هنارت رت( وه 8 6 5۱006 01 شکل ۱۹-۳- حالت نه چندان مناسب زاویه شیب لغزش و زاویه تابش رادار (اندازه‌گیری مولفه موازی با راستای دید ماهواره بردار جابه‌جایی) ۱۵-۳- نتیجه‌ گیری علت پیدایش آن را ارائه نمودیم. همجچنین چگونگی محاسبه اختلاف فاز و جابه‌جایی ناشی از آن را در رابطه بیان کردیم. موجب کاهش نسبت سیگنال به نویز می‌شود بایستی از تکنیک مجموعه کوتاهی خطوط مبنا و روش کم‌ترین مربعات استفاده نمود. در فصل آینده تئوری و مبانی این تکنیک به تفصیا بیان می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۴ مبانی و تنوری محموعه کوناهی خطوط مبنا و روش کم‌قرین مربعات -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و تئوری مجموعه کوتاهی خطوط مبنا و روش کم‌ترین مربعات ۰ ۹۹/۰۹/۲۶ ۴۳۳ ۱-۴ مقدمه در فصل سوم تئوری و مبانی تداخل‌سنجی راداری و نحوه تصویربرداری راداری به تفصیل ارائه گردید. سپس چگونگی محاسبه اختلاف فاز حاصل از تداخل‌سنجی بیان شد. دیدیم که مولفه‌های نویزی ناخواسته‌ای ناشی از اتمسفر و خطاهای پردازشی و... در معادلات وارد می‌شوند وسبب کاهش نسبت سیگنال به نویز می‌گردند. حال بایستی به کمک تکنیک مجموعه خط مبناهای کوتاه و روش کم‌ترین مربعات اثرات اتمسفری و نویزی دیگر را مینیمم کنیم. ۲-۴- اساس روش مجموعه خطوط مبنا تکنیک تداخل‌سنجی راداری قادر به شناسایی و کشف پدیده‌های با فرکانس بالا مانند آتشفشان و زلزله است و برای جابه‌جایی‌های آهسته جوابگو نمی‌باشد. چرا که با عدم همبستگی زمانی روبه‌رو می‌شویم. بنابراین نمی‌توانیم از اینترفروگرام‌های حاصل از فواصل زمانی طولانی, اطلاعاتی را بازیابی نماییم. راه حل پیشنهادی به جای استفاده از اینترفروگرام‌های با فواصل زمانی طولانی, استفاده از اینترفروگرام‌های با فواصل زمانی کوتاه می‌باشد که البته بایستی محدودیت کوتاه بودن خط مبنا را نیز در نظر بگیریم. در این حالت بایستی سه شرط برای تولید اینترفروگرام‌های جدید اعمال نماییم که عبارتند از: کوتاهی بازه زمانی, کوتاهی خط مبناء مناسب بودن مقادیر همدوسی. با اعمال این قیود. جفت‌های تشکیل دهنده اینترفروگرام‌های موسوم به کوتاهی خطوط مبنا تشکیل می‌شوند و پردازش تداخل‌سنجی برای هریک به صورت جداگانه انجام می‌گیرد. عموما بهبود قابلیت تداخل‌سنجی راداری برای مطالعات مخاطرات طبیعی می‌باشد در این راهنما روشی برای حل این مساله ارائه می‌شود. در روش کم‌ترین مربعات. مجموعه‌ای از تصاویر اینترفرومتریک با همدیگر ادغام می‌شوند که در نهایت سری‌های زمانی رشد جابه‌جایی‌ها حاصل شود. این روش با استفاده از افزونگی اطلاعات در اینترفروگرام‌های از نظر زمانی پوشش دار به دست می‌آید. بنابراین تاثیرات هم خطاهای پردازشی و نویز عدم همبستگی کاهش پیدا می‌کند. ۳-۴- روش کم‌ترین مربعات روش ارائه شده روی مجموعه‌ای از تصاویر جابه‌جایی اینترفرومتریک منطقه مطالعاتی مورد استفاده قرار گیرد. تمام نقشه‌های جابه‌جایی نسبت به تاثیرات توپوگرافی, جابه‌جایی مدارات تصحیح شده‌اند و بعد از عملیات بازیابی فازء تبدیل به جابه‌جایی مطلق در راستای خط دید ماهواره شده‌اند. بنابراین» روش کم‌ترین مربعات. مستقل از پردازش تداخل‌سنجی راداری می‌باشد و به عنوان یک مرحله بعد از پردازش تداخل‌سنجی به طور مجزا در نظر گرفته می‌شود. با این وجود.ء هنگام ایجاد پایگاه داده به منظور استفاده از این روشء بهتر است از یک فرایند پردازش تداخل‌سنجی کاملا سازگار و واحد استفاده گردد که به طور بنیادی شامل ثبت هندسی هملا تصاویر 5۸14 به یک مرجع یکسان برای همه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها در یک سیستم مختصات مشترک در حد زیر پیکسل قرار داده می‌شوند. که در نتیجه امکان ادغام آن‌ها به طور مستقیم در قالب مقادیر فاز مطلق بازیابی شده (منظور همان نقشه‌های جابه‌جایی در واحد اندازه‌گیری مطلوب) میسر می‌سازد. در این صورت نیازی به زمین مرجع کردن تصاویر (به عنوان مرحله پردازشی که منبع خطای اضافی را به داده‌های ورودی برای سرشکنی کم‌ترین مربعات تحمیل می‌کند) نیست. بنابراین ورودی به روش کم‌ترین مربعات مجموعه‌ای از تصاویر جابه‌جایی اینترفرومتریک می‌باشد که همه با دفت زیر پیکسل با هم ادغام شده‌اند و بیانگر جابه‌جایی مطلق در واحد فاز یا سانتی‌متر در امتداد دید ماهواره می‌باشند (شکل ۱-۳). 5 113117101111۲ 51۱20160 1 ۱ 1 ۱ هر پیکسل به صورت مجزا در محاسبات سری زمانی | را تداخل‌سنجی راداری مشار کت دارد ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 5 2007 2006 2005 +2004 20035 شکل ۱-۴- روی هم قرار دادن نقشه‌های جابه‌جایی اینترفرومتریک در یک سیستم مختصات |۱] ورودی کم‌ترین مربعات. نقشه‌های جابه‌جایی مطلق به دست آمده از جفت داده‌های با فواصل زمانی کوتاه و با در نظر گرفتن محدودیت کوتاه بودن خط مبنا می‌باشد. به عبارت دیگر اینترفروگرام‌های حاصل از جفت داده‌ها نسبت به تاثیرات توپوگرافی و جابه‌جایی مدارات تصحیح شده‌اند و بعد از عملیات بازیابی فاز تبدیل به جابه‌جایی مطلق در راستای دید ماهواره شده‌اند که به صورت بردار زیر نمایش داده شده است: (۱-۴) [ پداداا ]و مولفه‌های بردار ۷ بیانگر نقشه جابه‌جایی مطلق حاصل از ۷ تصویر اخد شده در روزهای می‌باشند. بنابراین مشاهدات ماء [۲] نقشه جابه‌جایی مطلق است و با استفاده از مدل زیر مجهولات که عبارتند از جابه‌جایی در (۲-۴) 1 ...0 ا- 27 1 اس یل _ ۲ << روج ول 7 ول 7 دا -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم - مبانی و تئوری مجموعه کوتاهی خطوط مبنا و روش کم‌ترین مربعات ۰ ۹۹/۰۹/۲۶ ۴۳۵ که ماتریس ضرایب ۸ به صورت زیر است: 0 0 1 |1- (۳۴) 0 1 اس ۱۵| 1 1 0 ۱0 ۷ ۸ ۱۲ (۸۱0۸) -بد2 ۴-۴ نتیجه‌گیری روش سرشکنی کم‌ترین مربعات نسبت به برآورد تغییر شکل‌ها و جابه‌جایی‌ها ازطریق آنالیز هر اینترفروگرام به تنهایی دارای چند مزیت است. کم‌ترین مربعات برای استخراج پیشرفت مکانی و زمانی جابه‌جایی یعنی تصویری از رشد جابه‌جایی در طول زمان میسر می‌گردد. حتی اگر هیچ اینترفروگرام مستقیمی بین تاریخ‌های پشت سرهم دردسترس نباشد به دلایلی چون نداشتن منطقه تصویر نشده باشد یا خط مبنای مکانی بزرگ باشد. علاوه بر این استفاده از روش کم‌ترین مربعات تاثیر خطاهای پردازشی تداخل‌سنجی از مرحله قبل تا حدی کاهش پیدا می‌کند که در هراینترفروگرام می‌تواند متفاوت باشد. از آنجایی که تاثیرات اتمسفری به تصاویر مرتبط می‌شوند. فرض اینکه اینترفروگرام‌های محاسبه شده از دو جفت پشت سرهم کاملا از هم مستقل هستند. منطقی است. بنابراین. روش ارائه شده از این لحاظ نسبت به اینترفروگرام‌های تنها یک مریت محسوب می‌شود. البته الگوریتم‌های دیگری برای شناسایی تاثیرات اتمسفریک می‌تواند استفاده شود و همجنین می‌تواند تاثیرات خطاهای توپوگرافی, خطاهای مداری نیز به عنوان ترم‌های اضافی به مدل استفاده شده در سرشکنی کم‌ترین مربعات در نظر گرفته شد. مشابه آنچه که 12271 و همکاران برای نظارت بر تغییر شکل‌ها به کمک خط مبناهای کوتاه " انجام داده‌اند. روش کم‌ترین مربعات در آنالیز سری زمانی نیاز به ثبت هندسی تمام تصاویر نسبت به یک تصویر اصلی دارد که این محدودیت اصلی این روش به شمار می‌رود. هر چند این محدودیت در برخی از نرم‌افزارهای محاسبه مجموعه کوتاهی خطوط مبنا مانند نرم‌افزار 5121/75 حل شده است. (7۸5اک) اعدطاباگ 256116 [۵۱ 5۳ -۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۵ پراکنده‌سازهای پایا و آنالیز سری زمانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- نداخل‌سنجی به کمک پراکنده‌سازهای پایا و آنالیز سری زمانی . ۹۹/۰۹/۲۶ ۳۹ ۱-۵- مقدمه تداخل‌سنجی به روش عبورهای متوالی. همان‌گونه که در فصل سوم شرح داده شد. یک روش دقیق و با هزینه‌ی کم. توانایی تولید 0۳۸] با دقت چند متر و پایش تغییرات با دفت سانتی‌متر و در بهترین حالت چند میلی‌متر را دارا می‌باشد. درحین پردازش‌های تداخل‌سنجی به منظور شناسایی اعوجاجات سطحی با سه منبع عمده‌ی خطا روبرو هستیم که باعث می‌شوند تا دقت تداخل‌سنجی کاهش پیدا کند. این سه عامل عبارت‌اند از: ناهمبستگی زمانی, نابستگی مکانی و یک‌نواخت نبودن اتمسفر در طول دوره‌ی تصویربرداری.این مشکلات سبب می‌شوند تا این روش با محدودیت باز فضایی اینترفروگرام‌های مورد استفاده و محدودیت روش در مناطقی که مقدار هم‌بستگی پایینی دارند. مواجه باشد. یک راه حل استفاده از روش 502110۳0۲ 30۲1۵۵۸/۳۵۲۵1۵101 (۳5) در تداخل‌سنجی راداری! می‌باشد. ۳-۵- مبانی و تئوری روش ۹۸۴۵۲۵۲ ۳۵۲۹۱۹1۵۲۲/ ۳۵۲۲۵۵۲ (۳۹) هدف اصلی ]1515۸ شناسایی پیکسل‌هایی از تصویر است که در بازه‌ی طولانی مدت تصویربرداری به هم‌بسته و هم‌دوس باقی می‌مانند. گاهی اوقات یک 50۸11070۲ بر سیگنال بازگشتی غالب می‌شود و سبب می‌شود تا همبستگی به مقدار زیادی افزایش پیدا کند. اساس این روش, شناسایی این نقاط 5آها است. در این صورت. از تمام زوج عکس‌ها می‌توان استفاده کرد و از آن‌ها جهت تشکیل اینترفروگرام استفاده نمود. برای این پیکسل‌ها می‌توان سیگنال متناظر با تاخیر اتمسفری را تخمین زد و سپس با پالایش کردن سری زمانی فازهای به دست آمده. برای هر پیکسل 5 این تاثیر را حذف نمود و در نهایت میزان جابه‌جایی در این نقاط را محاسبه کرد. ناهمبستگی زمانی سبب می‌شود تا اندازهگیری‌های تداخل‌سنجی قابل اطمینان نباشد و یا به طور کلی میسر نشود (مخصوصا در مناطق با پوشش گیاهی و دارای پوشش برف). به عبارتی» چنان‌چه خصوصیات الکترومغناطیس یا وضعیت 7 در محدوده‌ی زمانی اخذ داده تغییر کند ناهمبستگی زمانی افزایش می‌یابد. غیر یکنواختی اتمسفر سبب ایجاد یک پوشش فاز اتمسفری (۸۳51) می‌شود که روی هر تصویر 5۸1 قرار می‌گیرد و دقت تخمین تغییرات را به طور تروپوسفر) است و تاثیر آن بر روی مقدارهم‌دوسی متناظر با هر اینترفروگرام اجتناب‌ناپذیر است. ۳۹۱۹۸۹ -| 3 ۳۵5۵ 6 ام ما۸ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها اگر ابعاد 5] کوچک‌تر از ابعاد سلول تفکیک باشد. که به طور کلی نیز این چنین است. میزان هم‌بستگی این پیکسل‌ها. حتی برای اینترفروگرام‌های با باز بزرگ‌تر از طول مبنای بحرانی» مناسب است. به این ترتیب از مجموعه داده‌های بیش‌تری می‌توان جهت تداخل‌سنجی استفاده کرد. (شکل ۱-۵) چگونگی بازتاب سیگنال توسط پراکنده‌سازهای درون یک پیکسل زمینی را نشان می‌دهد. در مرحله‌ی آخر با حذف تاثیر اتمسفری می‌توان نتایج دقیق‌تری به‌دست آورد. در واقع مجموعه 5هاء یک شبکه‌ی ژئودتیکی طبیعی,» یایک شبکه از نقاط کنترل ارتفاعی با تراکم بالا را ایجاد می‌کنند که به کمک آن‌ها می‌توان میزان تغییرات و جابه‌جایی‌ها را استخراج کرد. جهت شناسایی این پیکسل‌هاء در این روش به تعداد زیادی تصویر (در الگوریتم‌های معمولی 5 معمولا بیش از ۲۰ عدد) مورد نیاز است. شکل ۱-۵- چگونگی بازتاب سیگنال توسط پراکنده‌سازهای درون یک پیکسل زمینی [۱] نقطه‌ی آغاز کار مجموعه‌ای از اینترفروگرام‌های تفاضلی است که از یک تصویر اصلی مشترک استفاده می‌کنند. برای تهیه‌ی اینترفروگرام‌های تفاضلی نیاز به یک مدل رقومی زمین می‌باشد. که این مدل رقومی زمین می‌تواند از قبل موجود باشد یا با استفاده از بهترین زوج عکس راداری و شبیه‌سازی مدل رقومی زمین, تهیه شود. تغییرات فاز یک پیکسل در تصاویر +5۸1 به‌طور معمول ناشی از چند مورد می‌تواند باشد: - تغییر موقعیت نسبی ماهواره و 02110۳۳6۲ 5. - تغییرات فیزیکی, الکترومغناطیسی و زمانی 52211070۲ها. - تغییرات اتمسفری که به صورت ‎۸1۹٩‏ روی اینترفروگرام‌ها تاثیر گذار است. هرچه جدایی زمانی و مکانی اخذ تصاویر کوتاه‌تر و شرایط اتمسفری آن‌ها مشابه‌تر باشد. دقت و کیفیت نتایج بهتر خواهد بود. با زیاد شدن طول جدایی مکانی به سمت مقدار بحرانی. فقط 52211070۲های پایاء که ابعادشان کوچک‌تر از بنابراین بعد از این که جفت تصاویر مناسب با سه شرط کوتاهی مربعات را انتخاب نمودیم» بایستی روش کم‌ترین مربعات را بر روی پیکسل‌های پایا انجام دهیم و آنالیز سری زمانی را برای آن‌ها انجام داد. به این ترتیب نتایج کم‌تر دارای -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم- نداخل‌سنجی به کمک پراکنده‌سازهای پایا و آنالیز سری زمانی . ۹۹/۰۹/۲۶ ۵۱ ورودی به آنالیز سری زمانی به روش کم‌ترین مربعات. مجموعه‌ای از تصاویر جابه‌جایی اینترفرومتریک می‌باشد که همه با دقت زیر پیکسل با هم ادغام شده‌اند و بیانگر جابه‌جایی مطلق در واحد فاز یا سانتی‌متر در امتداد دید ماهواره می‌باشند. همان‌طور که در بخش قبل ذکر شد. به کمک شروط کوتاهی خط مبنا می‌توانیم تعداد قابل توجهی اینترفروگرام تهیه نماییم. اما قبل از انجام بازیابی فاز و محاسبه فاز مطلق و در نهایت محاسبه جابه‌جایی مطلق و آنالیز سری زمانی, لازم است که اینترفروگرام‌های نویزی را حذف نماییم. اینترفروگرام‌های نویزی آن دسته از اینترفروگرام‌هایی هستند که جدایی مکانی و زمانی بالایی دارند و در عین حال مقدار همدوسی پایینی دارند. زیرا این اینترفروگرام‌های نویزی در مرحله بازیابی فاز دچار اشکال شده و منجر به ایجاد خطا در پردازش بازیابی فاز و در نهایت محاسبه جابه‌جایی مطلق خواهد شد. لذا بایستی آن‌ها را شناسایی کنیم تا موجب کاهش خطاهای بازیابی شویم. لازم به ذکر است که جهت انجام آنالیز سری زمانی از نرم‌افزار 51420/115 که توسط ۸۳۵110000۲ در دانشگاه 1011 توسعه داده شده, استفاده گردد. در این نرم‌افزار جهت انجام آنالیز سری زمانی به کمک روش 513۸5 شبکه ایاز اینترفروگرام‌های به دست آمده از شروط کوتاهی خط مبنا ساخته می‌شود که همانند سایر شبکه‌های زئودتیکی بایستی از پایداری و استحکام مناسبی برخوردار باشد. به عبارت دیگرء یال شناور نبایستی در آن وجود داشته باشد. همانند شبکه‌های ترازیابی که ارتفاع یک نقطه را ثابت در نظر می‌گرفتیم و به کمک روش کم‌ترین مربعات و با مشاهده اختلاف ارتفاع بین نقاط شبکه. ارتفاع نقاط دیگر را به دست می‌آوردیم در اینجا نیز بایستی تصویر مرجع اولیه را به عنوان مبنای زمانی در نظر بگیریم. به این ترتیب با به دست آوردن اینترفروگرام‌های با شروط کوتاهی خط مبنا و انجام عملیات بازیابی فاز جهت محاسبه فاز مطلق و در نهایت جابه‌جایی مطلق ورودی لازم جهت روش کم‌ترین مربعات آماده خواهد بود. (شکل ۲-۵) شبکه مورد استفاده شده برای آنالیز سری زمانی یک پروژه که شامل ۱۷ بازه زمانی می‌شود را نشان می‌دهد. شکل ۲-۵- شبکه اینترفروگرام‌های تولید شده در مرحله 517۸5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها توجه نمایید که این شبکه. شبکه اولیه 53۸5 می‌باشد و با شناسایی اینترفروگرام‌های نویزی (یال‌های شبکه) دست خوش تغییر می‌شود. لازم است خاطر نشان شود که هنگام حذف اینترفروگرام‌های نویزی بایستی به استحکام و پایداری استحکام شبکه باعث سینگولاریتی سرشکنی نخواهد شد بلکه باعث اطمینان کم به نتایج به دست آمده خواهد شد. همجنین لازم به یادآوری است که وجود نقطه منفرد بدون اتصال به شبکه همانند دیگر شبکه‌های ژئودتیکی, منجر به سینگولاریتی و عدم امکان سرشکنی خواهد شد. به زبان ساده‌ترء کلیه ملزومات مورد استفاده در سرشکنی شبکه‌های همان‌طور که در ابتدای فصل بیان شد. بازیابی فاز و آنالیز سری زمانی برای تمام نقاط اینترفروگرام‌ها انجام نمی‌شود. به این ترتیب می‌توانیم عملیات را برای پیکسل‌های منتخب ادامه دهیم. در مرحله بعد. می‌توانیم با محاسبه انحراف معیار از هر پیکسل, پیکسل‌های نویزی را حذف کرد. به این صورت که انحراف معیار فاز هر پیکسل. که در مرحله قبل انتخاب گردید. محاسبه شده و با معرفی حد استان‌های مانند ۱ یا ۱/۵ پیکسل‌هایی که انحراف معیار بزرگ‌تر از آن دارند حال ورودی کم‌ترین مربعات آماده شده و در مرحله آخر بایستی همانند شبکه ترازیابی عمل کرده ۳ مقادیر مربوط به اینترفروگرام‌های اولیه را با مبدا زمانی تصویر مرجع 4 برآورد می‌کنیم. همانند تمام سرشکنی‌ها یک ماتریس باقی‌مانده خواهیم داشت که طول آن برابر با تعداد اینترفروگرام‌های تهیه شده در 513۸5 می‌باشد. روابط روش کم‌ترین مربعات در فصل گذشته ارائه گردیده و در این جا از تکرار آن‌ها جلوگیری می‌کنیم. باقی‌مانده یک اینترفروگرام بیش‌تر از این مقادیر باشد آن اینترفروگرام را بایستی بررسی کرد. در صورتی که جدایی مکانی و زمانی آن بالا باشد بنابراین آن اینترفروگرام نویزی بوده است و موجب ایجاد خطا در بازیابی فاز و نتایج گردیده است. البته لازم به ذکر است که این اینترفروگرام در صورتی اجازه حذف دارد که منجر به سینگولاریتی شبکه نشان داده شده در (شکل ۲-۵) نگردد. نمودارهای سری زمانی مربوط به هر زمین‌لغزش را ترسیم نماییم. همان‌طور که قبلا ذکر شد. مقادیر جابه‌جایی تنها برای پیکسل‌های منتخب غیرنویزی به دست آمده است. (شکل ۳۲-۵) جابه‌جایی مطلق تمامی پیکسل‌ها را در یک نمونه پروژه نشان می‌دهد. جهت نمایش بهتر. مقادیر جابه‌جایی پیکسل‌های به دست آمده را بر روی تصویر ۳۵۲1۳ 000610 قرار داده‌ایم که می‌توانید آن را در (شکل ۴-۵) ملاحظه نمایید. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم - نداخل‌سنجی به کمک پراکنده‌سازهای پایا و انالیز سری زمانی ۹۹/۰۹/۳۶ ۵۳ نی ما ۳۹ ۹ [ : ۹ 5 ۱ 5 36 8 ۰ ۱ 8 ۱ ۱ مه 4 ۱ ون ْ مه . ۰ ۰ ۱ . ۱ یی ی -3 36 5 و ۰ انا ۱ .۰ ْ ۰ ۰ : 4 ۷ ۱ ۱ 5 36 ۰ ۰ ۰ 1 ۱ 5 ۰ ۷ ۸۰ ۱ ۰ ۰ . ی یمه ۰۰ ۰ یس 5 ‌ ۰ ّ با ۰ ۹ اش ۰ ۰ ۱ را 1 : ۸ 1 2 36 ۳ .۰ ۰ ْ 5 ۱ ۰ که ۰ که ۰ ُ ۷ ۰ ,۰ ۰ : 1 : 1 ی ۰ 15 36 ی ۰ ۰ ۰ ۰ م : . 5 2- ۰ . هه 1 ۱ 351 4 9 0 ا ۹ ۷ ۰ : سا 7 زا ۱ 1 1 1 1 1 1 1 ۱ 5 50 508 5 50 507 5 50 506 5 50 505 5 50 ۱۵( شکل ۳-۵- جابه‌جایی مطلق پیکسل‌های منتخب |۳۷] ۳ ۰ و گر و مس موه و وت ی ۳ موی و موی دا و اه و ی سوت سس ۳ وید چا ی یه 2 ۰ 7 اس ۴ 7 6 بسا اس ان ها کم ۶ 5 َ ۹ ۰ ی ۰ سس : - ۰ واه 7 ۱ ۰ سِ رح تم ما مر - 1 2 اخ و ِ ۱ س 1 ۱ : ند 7 َ - سا ۰ هم تم 1 ۰ ود ۰ ۰ 7 ی ۷ َ ۷ ی :3 8 ۰ ۳ - ۹ و ی - . ۰ ۰ ۰ : په ۰ مر ی دی ۲ ام ۳ کر ِ َ َ 9 َ -حومام و : اس - : مّ رت ی 6 ی ۰ 2 سک و دا م7۳ رس 0 ۹ سوه ۰ َ 6 5 ی ی و .م۶ ۳ ی : ۹ مه ۲ َ ی ۳ ۳ ضا متا َ پس 5 َ ۰ ۰ اه : : 8 مه ض ام ۰ : ی موی همه - شکل ۳-۵- هم‌پوشانی پیکسل‌های شناسایی شده بر روی تصوبر ۳۵۲ ع[7008) -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ۶ رفتارسنحی زمین لغزش با استفاده از نکنیک نداخل سنحی راداری -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۱۹90 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از تنکنیک تنداخل‌سنجی راداری ۰ ۹۹/۰۹/۲۶ ۸۷ نمونه‌هایی اشاره خواهیم نمود که از تکنیک تداخل‌سنجی و آنالیز سری زمانی مجموعه خطوط مبنا استفاده شده است. 50272000 و همکاران (۲۰۰۲) جهت پایش یک دامنه جنوب- جنوب‌غربی واقع در آلپ فرانسوی جنوبی, از تصاویر نرولی ۳1۹1 و ۳152 در بازه زمانی ۱۹۹۹-۱۹۹۱ استفاده نموده و به این نتیجه دست یافتند که این دامنه در سال ۱ با سرعت ۱ سانتی‌متر در روزء در سال ۱۹۹۶ با سرعت ۲ سانتی‌متر در روز جابه‌جایی داشته و در سال ۱۹۹۹ سرعت حرکت آن به ۰/۴ سانتی‌متر در روز کاهش یافته است [۸]. 518۵۱ و همکاران (۲۰۰۴) در مطالعه‌ای به بررسی زمین‌لغزشی واقع در کانادا پرداختند. در این تحقیق از تصاویر ماهواره‌ای 1:۹1 و ۳152 استفاده گردید که نتیجه آن جابه‌جایی ۲ سانتی‌متر را در بازه زمانی دو سال نشان می‌دهد [۲۳]. 0 و 1018900 (۲۰۰۶) چندین زمین‌لغزش را در ایسلند به کمک تداخل‌سنجی راداری مورد بررسی قرار دادند. این زمین‌لغزش‌ها در سه منطقه به نام‌های 0131[070۳/ر6ی. ۱0916209120۲ و ۱/0020 رخ داده‌اند. در دو زمین‌لغزش اول با استفاده از اندازه‌گیری‌های 5آن) نرخ جابه‌جایی به ترتیب ۲۲ سانتی‌متر و ۱۳۸ سانتی‌متر گزارش داده شده است. اما این مقادیر مربوط به سال‌های ۲۰۰۲-۲۰۰۱ می‌باشد در حالی‌ که تصاویر ‎5۸٩‏ مورد استفاده در 7 به یک ماه در تابستان ۱۹۹۵ و ۳/۵ ماه در تابستان ۱۹۹۷ مربوط می‌باشند. اینترفروگرام‌های حاصل هیچ جابه‌جایی‌ای را در این منطقه نشان نمی‌دهد. احتمالا علت آن است که بعد از سال ۲۰۰۰ یک زمین‌لغشزش آنی رخ داده است. در منطقه 10۵1210810۳« نیز علاوه برتصاویر 5۸14 از داده‌های 715) نیز استفاده شده است که مقادیر 075 در بازه زمانی ۲۰۰۱-۱۹۹۱ حرکت غیرثابتی از زمین‌لغزش را در هر سال نشان می‌دهد. به گونه‌ای که یک نشان" در سال‌های ۱۹۹۳-۹۲ جابه‌جایی برابر ۱۳۸ سانتی‌متر را نشان می‌دهد در حالی که در بازه ۱۹۹۶-۱۹۹۴ تنها ۱۱ سانتی‌متر جابه‌جایی رخ داده است. اما از آنجا که این زمین‌لغزش روی یک شیب رو به جنوب‌شرقی قرار گرفته است و تصاویر مورد استفاده مربوط به مدارهای 040500018 می‌باشند. جابه‌جایی رخ داده در سایه" قرار گرفته و قابل اندازه‌گیری نبوده است. بر خلاف بررسی‌های بالاء در منطقه ۷۵۳۵1[0۳0۲ تنها از تصاویر ]5۸ برای شناسایی زمین‌لغزش احتمالی استفاده شده است. اینترفرو گرام‌های حاصل, *۱ سانتی‌متر جابه‌جایی را در این منطقه نشان می‌دهند [۱۹]. |۵۱۵۸ و ۷/۵11]0۲ (۲۰۰۷) در تحقیقی از داده‌های ماهواره‌ای ۳۲۱۹۹۱ و ۳1۹52 و ۳۱۷1۵۵1 برای اندازه‌گیری جابه‌جایی ناشی از چندین زمین‌لغزش در ۳۳101002۵ در یونان و 132012 در چین استفاده کردند. بررسی‌های انجام شده بر زمین‌لفشزش 1 ۱ ۷ -2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸ 012 ۱۴ میلی‌متر جابا استفاده گردید. به این ص نوامبر را گزارش داد. هم مدت سه ماه می‌باشد کا 1 و همکا جابه‌جایی دامنه ناپایدار علاوه بر این تصاویر از 65 .1.۲ و ه در این مطالعه از دو تکد نتایج حاصل از 5۳3۸5 ر شکل ۱-۶- ن ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات جایی در راستای دید ماهواره در مدت زمان شش ماه را نشان داد. در این روشر بورت که یک شبکه 0۳5 شامل پنج ایستگاه کنترل ثابت و ۱۲ نقطه مشاهدا: جه سه بار اندازه‌گیری آن مشاهده پنچ تا ۱۱ میلی‌متر جابه‌جایی زمین‌لشزش د جنین بررسی‌های انجام شده در منطقه 1۳11101002 در یونان نشان‌دهنده ۱۳ م این نتایج با مشاهدات حاصل از شبکه 0۳5 در تطابق است [۶]. آن (۲۰۰۸) شش تصویر 7۳88-1 که از طول موج 1-02۳۵ استفاده می ک: واقع در جزیره 130۷۳10۳ 2آ را ۱۱/۵ سانتی‌متر برآورد کرده‌اند. همجنین ! تصاویر مربوط به باند لح نیز استفاده نموده‌اند. اما به دلیل پوشش گیاهی مکاران از ۱۸ تصویر ۱-۳1۹۹ و ۲-۳15 در مدار نزولی در بازه زمانی ۱۹۹۲ های 027۵7[1/01) و ۲1۵۱۳۱۳۵06۵ و ۲10۲065 در شمال نروژ پرداخته‌اند. ! بک 58۸5 و 15 که در فصل‌های چهارم و پنجم توضیح داده شده‌اند استفاده ن | برای هر سه منطقه که با حروف 6 7 و [] نمایش داده شده‌اند. ارائه می‌دهد ۲ ما ۱۹۵5 ۹۱3 ۴ 55 رخ رشد جابه‌جایی حاصل از تکنیک 5۳,۹۹ در سه منطقه [4120[00:) و 51111121601۵ پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها از مشاهدات 005 نیز نی روی شیب در حال بازه زمانی ژانویه تا د را پردازش نموده و ازم به ذکر است که زیاد دامنه نتیجه‌ای ده است. (شکل ۱-۶) [۲۰]. و 0۳۵۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- لازم به همان ط تکنیک ‎۸٩ حدود ۰۳۰ به کمک رو رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از تکنیک نداخل‌سنجی راداری ۰ ۹۹/۰۹/۲۶ ذکر است که در این تحقیق, ۸۷10(68] .7.8 و همکاران از الگوریتم 111-۳5 استفاده نموده‌اند. ور که در (شکل ۲-۶) ملاحظه می‌نمایید. در دامنه لغزشی 741۵1 آنالیز سری زمانی با 8 و ۱/]._۳5 برای دو نقطه ۸ و 13 انجام شده است. جابه‌جایی‌ای که برای نقطه ۸ برآورد ش ش‌ زد 2۸ حدود ۴۰ میلی مر 9 به روش 1۳5 ۱/11 حدود ۳۰ میلی مر جابه‌جا شده است. (ط)۱ 7 ۱8 ۹ هه ۶ رم 5 138۸8 ۱ ۳۲ ,۱۵5۷۹۷ ۰ ۲ ,۷۵۱ ۱۵5 49-0 .۰ ا ۹ ۳ 40 ۰ ۱ 3۵-ود. ۰ ۰ کی 30 2920 ۳ : 20 90 مه 110 1 5 1و۵ زا ی با و ا 0 .۰ ۵ ۰ ی ۵ ۰ ْ دن نا تا ‌نآ ۱ ( دنا تا ‌نآ ْ کالااو۲ سس / 1 ‌ عسوء ]| ۱ لین و 1 / ۹5 1 وک سک رگ س 5 هم سر 0 0 8 ۲ 56۲165 05013061۵۲۲۳۵ ۳ 1( ۸ ۳۲ 56۲165 05030616۲۲۵ ۳ [(ت) 5 ۸۵۸۵۸۵ 5 ۸۵۵۸۵ ۲-5 +++ ۷۶5 +ج++ 50 50 0 1999 2998 1997 1996 2995 4و9و2 2993 1992 0 1999 1998 1997 1996 95و 2994 35و29 1992 ۷۳3۳ ۷۳3۳ شکل ۲-۶- نتایج حاصل از آنالیز سری زمانی برای دو نقطه ۸ و 13 به دو روش 513۸5 و ۱11-۳5 ۵۹ ۰ کمک دو ده معادل که نقطه با -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶۰ حدود ۳۰ رن ک جابه‌جایی ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی ز 333333333 ن دو نقطه ۲ و 1 در منطقه لغزشی 1۹191۵12018۵ به روش 517۸5 به ترتیب دست‌خوش < میلی‌متر و ۲۲/۵ میلی‌متر و به روش ۳۹5 ]۸1 حدود ۲۷/۵ میلی‌متر و ۲۵ میلی‌متر شده‌اند (شکل ۶ 3 0 خر زد یا کد ها 0 ار یا ۱ ۱ ۱ ۱ 7 ی ر ۲ ۱۵۵۷۹۱ ۷ ٍ ۲ کی خی کی هه ی ِ با یلو ۱ ۳ ما۷۵ ۱۵8 ۱ ۹ ۱ مه ی کم ۳۵ موه ۰ ۱۱۱ دم لا ۷ ۱ وه دان کت ها موه .۰ ۹ ۱ ۷ ۷۳۰ ِ مین ۳ وم 0و و ها ۳ ی سرا ی که خود ۸۳ ۳ ۵و3 و ا خاش ههام بویا مدوم : ۱ وت امد ری : 290 ۱ ,۱ ۹ 0 8 ۱ یخن ۰ ۴۴ 90 ۱ َ ند 0 ها ۸ ۰ 0 ۳ 2 90 ۱ ۹ ۹ 9 2 کر ۹ ۸۹ و 0 | مدوم هم | ۹ هه چ‌ِ و ۹۹۵ ۹ ‎٩۱۱۸‏ اج دی .۸ ی و۶۵ ۱۳ 1۵ ‎٩‏ با : ۸ ای ۱ ۳1 ۸ 9 مه ۰ ۹ ِا ۰ 7 ۱ ۳ 6 ٍ 4 م ‌ ۱ گم ۳ : ۱ و 0 که 0 هر ۱۶5 (0۵) ور 5 (ع) شش سس 3 رس ۱ مه اس مه در( «پسر 0 ی ۶ - ِْ ۳ ۱ 2۸ 1 9 2 ۳ 3 ۰ ۹ اسر 2 8 مس ۰ : 8 ۴ 4 ۰ و طص را پوی وا سر و وس ۹ ۹ ای یرب ۱ 5 ۱ سرت ول 1 ظ ۱ مر 2۸8 مر 00 دیش ی 00 ۱ 2 ۵ ۲۵۲ 56۲165 ۱۳6 05013061۲۳ ۲ 8( ۵۵۱۲۴ 0۲ 561165 ۲۳6۵ 0503061۳۵۲۲ (ت) 1 10 5 ۸۸۸ 5 ۸۸۸ ۲۶5 +++ ۸ هر 0۳ 5 +++ ۸ + جر 0۳ ۵ ۸ حچ - بل 10 2 8 پو هه 10 :2 ۰ ۳9 4 درد ۳ هط 1 ] + ] پیجه 7 0 + م۳ 0 ال 2 ره 3 ی هه ۴ 8 و 5 8 ی زه [ه 40 40 50 50 0 1999 1996 1997 1996 1995 1994 1993 1992 0 1999 19986 1997 1996 1995 1994 1993 1992 03۳ 0 ۴-۶) نیز جابه‌جایی نقاط ۳ و ۲ را در دامنه لغزشی ۸0۳۵08 را نشان می‌دهد. همان‌طور که مشاهد ثبت شده برای این دو نقطه مقدار بسیار کوچکی است. نابه‌جایی .)۲- -------- صفحهٔ بعد -------- رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از تکنیک نداخل‌سنجی راداری ۹۹/۰۹/۲۶ 33333333333 ری با وت ز ام (2) 1 ود و ۹56 َ ۰ ۰ ۱۹5۲ 9 را زک : 0 1 : 0 ٍ 0 را 90 ۱ 1 2920 لا 90 ۱ زا و 90 ۱ او ۱ نم ۹ 6 ا دنل مه مود مه 8 ۱ و مود ه بخ 8 مس ۱ ره ستهنه سر ا ای . ان ها ا: ظ نها ۱ ۱ ۱ مه ِ ۱ دم ی َ. : ۸۵5 ۰ ,۰ 1 ۰ دوم مر 5 (۵) ۳ صر 5 (ع) ۳۴ ۵۲ 5۵۲165 050130611۲06 ۳ 0( ۴ ام ۲۵۲ 56۵5 05013061۲01۳۵ ۳ (3) 5۸5 5 + ۳ 5 ۵۸۵۸ بش ۵0۵ ع ۲۶5 +++ ۵ < ۵ : 3 3 ۹ 3 + 3 ی ۹ یت ۸ 0 3 کت مد مشش نا 0 2 ۵ ً زر 0 ۵ ۳ ۵ 5 4۵ 5 20 20 0 1999 1996 1997 مووز 1995 94و 1993 1992 0 1999 1996 1997 مووز 1995 جووز 1993 1992 03۳ شکل ۴-۶- نتایج حاصل از آنالیز سری زمانی برای دو نقطه ] و ۲ به دو روش 58۸5 و ۱11-۳5 ۱۶) -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۲ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها جدول ۱-۶- سرعت جابه‌جایی سالیانه حاصل از مطالعه سه زمین‌لغزش مذکور در شمال نروژ ٩۸۹ ۵2 )۳/۱۵2۲( ۳۹] ۵۵ )/۱2۳( ‏ا‎ 580۸5٩ 1۱15۳ )۱31( ۲۳۹ 1۹۱1۹۲: )۲3۲7(0۵312(3[ ۳۵۱۱ ۸ ۲۳۹۵۱۱ 1۹۱۹۱۱۵0۵ ۳۹۱۵۱ ۴ ۳۹۵۱۲۲ ] ۳005 ۳۵۱۱۲ ۳ ۳۹۵۱۱۲۳ در مطالعه‌ای دیگر. :۷ ۷۳۱۳۵ و همکاران در سال ۲۰۰۶ طی یک همکاری مشترک سازمان زمین‌شناسی چین و کانادا به مطالعه و رفتارسنجی زمین‌لغزش ا[12[ در 510120 غربی به کمک دو روش 07۳۹5 و تداخل‌سنجی راداری پرداختند. در این مطالعه از تصاویر 1_ 1۸۲۱۸/۹۸1 و ۳1۹۹5۱1/2 به همراه ۱۰ رفلکتور مخصوص تداخل‌سنجی راداری (۲۵1100101 00۳۵۳۲) استفاده گردید. زیرا پوشش گباهی در این منطقه سبب ]1100110۲01 شدن نتایج می‌شد. یک 7۳ 00۳۵۳ از سه صفحه فلزی مثلنی شکل تشکیل شده که به آسانی در منطقه مورد مطالعه نصب می‌شود و عکس‌برداری از آن شروع می‌شود. این رفلکتورها همانند ایستگاه‌های 00۳5 در نقاطی از دامنه لغزشی نصب می‌شوند که خواهان به دست آوردن میزان جابه‌جایی در آن‌ها هستیم [۲۲]. در این پروژه از ۱۰ رفلکتور استفاده شده که ۸ عدد در دامنه لغزشی و ۲ عدد در محدوده خارج لغزش در سنگ بستر نصب گردند (شکل ۵-۶). شکل ۵-۶- تصویر زمینی از محدوده لغزشی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از نتکنیک نداخل‌سنجی راداری ۹۹/۰۹/۲۶ ۳ جدول ۲-۶- ماکزیمم مقدار جابه‌جایی در راستای افقی و قائم [۲۲] 0 42102۲۷ 6 م) 2 1606106۲ ٩۵۱۱۵۲۲۱ 1 1۲۲۵۵۲۲۷ 17, 48 ٩۹0۷۲۱۵۲۲۱ 1‏ ۴" 0( ۰ : 1 ۳۵۲1۱۱۵۲۲۱ 2006 1 ۵۳1۱۱۵۲۲۱ ۱68 وود ۱7 5910 3 ۷۵۵ ۱۷/1۵۳1۱3۵۱ ان ۱۷1۵3۱۱۱۱۵۵ ۷۵۱۵۵ 5392 ۱0177 ۱60.51 10۲۱/01۵1 ۷۵۳۱۵ 10۳1/0121 جابه‌جایی در سال ۲۰۶۹۸ بزرگ‌تر از جابه‌جایی در سال ۲۰۰۶ برآورد شده است. با توجه به (شکل ۶-۶) رنگ نقاط نشان‌دهنده میزان ن جابه‌جایی در بخش شمالی, زرد و قرمز و در بخش جنوبی, آبی است. همان‌طور که مشاهده می‌نمایید نقاط زرد و قرمز نشان‌دهنده حرکت رو به پایین و نقاط آبی نشان‌دهنده حرکت رو به بالا هستند. علت این موضوع آن است که تصاویر در حال 40800418 هستند و این دو بخش دو شیب روبه‌روی هم هستند و یکی از آن‌ها در حال دور شدن از سنجنده (بخش شمالی) و دیگری در حال نزدیک شده به سنجنده (بخش جنوبی) است [۲۲]. . ۱ 1.۱۱111 1۱۱۱۱ ی ۱ ۰ ۰ ۰ زا ول زا ۹۱:11 انا ۰ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۳ ۱۱۳۶ :۱۹۵۱۱۲۲۹ ۹ ۹ اف ز کی :۹۶:16 ۱1 ۹۹۱۳۱۱۵۱ 63 1 - ۲ 2008207 ماه 2008-۱-۱4 (ا) 2006-2-26 جهن 2006-2-2 (0ا شکل ۶-۶- نقشه جابه‌جایی مطلق زمین‌لغزش 1:2[0 به دست آمده از تداخل‌سنجی راداری |۲۲] (شکل ۷-۶) (51۳022 72210 و همکاران در آلپ سوییس و ایتالیا با استفاده از تصاویر ۳15[ و ۳851/2 نتایج حاصل از تداخل‌سنجی در دو محدوده طول موج با و 2 را به شرح زیر بیان نموده‌اند [۲۱]: -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ یی ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملبات پایدارسازی زمین‌لغز ۹۹ج کر 1180 6 2 یر ۳ ره ,> ۰ ۹۳۹۹ 1۹ یه 1 یز وا ۱۱ ۹ از یا ۰ : ۳ ی ۳ نیا ۱ 0 » لر 1 را ارات ییاچ مک دا وه ۹ هت ی ی و ا ۹ پر مد ۱ و نا کوش : مک روا رز او ند ۳ تا 0 7 2 ی ی رم ۵ 2 را 9 ۱ رز ییاه بطم ی و۳ ۸ ۸ 3 9 رد۳ وا + خر 5 زد چا و 0 , 1۳ ۳ ۵ 1 1 ی ی خر و رو با ۱ 1 : 1 3 ای ۳ و کل نی ی بو وک زا او مس 0 ‎٩‏ رو ی 8 ( ۳ را ای 0 رد بر رین | ۹ الز ما ., و۸ و سا 0 و 7 زارد ی 1 و ۱ ۷ / ۸ 17 ات 4۸3 3 وا داز را با و 0 ۳ ورن ۳ :۹ ۲ 1 + 7 ار 77 دا سم سکم مس تن <ه وس و ]ٌ زاگ کی 0 718 3 هت مس تست را اد موی هعرج ۳ * ۲۴۸۱ و رها یج ۳ : ال ی و۹ مرج( ا 2 نی ی و (0) در ان ان سر و رواد ها هنن ۱ نم تا ده مالک ۸ ۹ 2 ۹ ری دی ی ال اس بوروا ج مه ی 4 رچ لا : با وت 9 یا ده رو اه هد کر ی ی را اک و و او جر ۹ ور اس ری اس هه کار امه ۱ 1 : + 19 پر 6 ۱ »5 / ۹ 4 من ۳ ۳ ی 13 موی ۳ 9 1 4 2 و ور موق ی سا هد ان ماه و۹ ی ۷ ان ره اه و 0 اه : یه " : ۰ 0 : 1 ۳ ۹ 9 #8 0 ا مد ح : : 8 را مه 5 7 / ال اد اک 0 مد ۷ و 7 ای ایا بای ال | مان / ید ۳ ض‌ ۱ 5 دوز اج ارت سکس کوش ان اجه ام من ت کاس وان کتک او شک و ی ۳۲ ۲ 17+ ۱7 1 بط ٩‏ : را 0 : 5 ۳ ال" سر مرت ها با کت سم 5 9 ی 2 : شکل ۷-۶- نتایج حاصل از تداخل‌سنجی راداری در منطقه لغزشی 132۳۵:2 |۷۵ ۸۱۲۵ ۸) اینترفروگرام 1۳:15 در بازه زمانی ۲ جولای تا ۲۸ سپتامبر ۱۹۹۸ ) اینترفروگرام ۳:15[ در بازه زمانی ۱۱ آگوست تا ۷ نوامبر ۱۹۹۵ ۲) اینترفروگرام ۳125 در بازه زمانی ‎٩‏ آگوست تا ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۷ 0) اینترفروگرام 1135 در بازه زمانی ۱۳سپتامبر تا ۱۸ اکتبر ۱۹۹۷ [۲۱] ش‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- )۸ ل( مطالعات در استار م - رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از نکنیک نداخل‌سنجی راداری ۹۹/۰۹/۳۶ ده یت 1 اززی 5 ر ۱ 390*1001 ۱۴ ۹ از ۰8۵ 9۱ / ۹ ۹ 1 ْ ۳ ۱ ۱ / : ۳ ۱ 19 11 7 ۱ پ ۱ ۱ : را رت ۱ یک 8 8 3 ۹ راد ۹ 17 134 و / ( ای و ۹ 5 ۰ 1 3 ۳ |۱۱ ام ۱زا اه ۹ 9 از ح ام ماه یلا۱ الا او الاو 5 اس 4 3 ۰ 10 لا بای ۲۱۱۱۱1 او ۱ ٍ 58 .۰.4۰ 5 ۱۱۱۱ ات انس 58 ...6 ی ۱۱۱۱۱۱۱۱17 کال 8 27 26 25 24 49 23 22 18 17 16 14 8 7 6 4 1 12 41 0( 3 شکل ۸-۶- نتایج حاصل از تداخل‌سنجی راداری در منطقه لغزشی ۳3۵۲۵۱۵ ۷2۵۱ ۸۱۵ نقشه جابه‌جایی زمین مرجع شده حاصل از تصاویر 11۳:115 در راستای دید ماهواره در بازه زمانی ۲ جولای تا ۲۸ سپتامبر ۸ 7ا) نرخ اندازه‌گیری ۲۳۹) (در واحد متر /ماه از سپتامبر ۲۰۰۱ تا سپتامبر ۲۰۰۳) مقایسه بین اندازه‌گیری در راستای دید ماهواره‌ای ۳:15[ بنچ مارک‌های 7۳۹5) و پیکسل‌های متناظر در نقشه جابه‌جایی 1 در ایران قدمت زیادی ندارد. به طوری که می‌توان به شناسایی زمین‌لغزش قیصری از توابع شهرستان آرد 1 چهار محال بختیاری اشاره نمود که سال ۱۳/۸۸ توسط سازمان مراتع. جنگل‌ها و ابخیزداری کشور ان کل ‎)۹٩-۶‏ و (شکل ۱۰-۶). ۸۳۵ ۱۹۹ ۱۲ د. این ل واقع ام شده -------- صفحهٔ بعد -------- عع۶( ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها و .س و شکل ۹-۶- بزرگنمایی یک نمونه اینترفروگرام حاصل از تداخل‌سنجی در منطقه اردل چهارمحال بختیاری و شناسایی فرینج‌های جابه‌جایی در بخش‌های متفاوت آن شکل ۱۰-۶- فرینج جابه‌جایی در منطقه قیصری همچنین دانشکده نقشه‌برداری دانشگاه تهران با همکاری سازمان مذکور به مطالعه زمین‌لغزش درود استان لرستان در سال ۱۳۸۸ پرداخت که نتایج آن به شرح زیر است [۲۳]: در این مطالعه ۱۷ تصوبر از گذر بالارو سنجنده‌ی 10۳۳۵507-2" در بازه‌ی زمانی ۳۸۷ روزه ۹ ماه و ۱۳ روز) بین تاریخ ۲۱ ژانویه ۲۰۱۰ تا ۲ نوامبر ۲۰۱۰ استفاده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از نکنیک نداخل‌سنجی راداری ۰ ۹۹/۰۹/۲۶ ۶۷ دو (شکل ۱۱-۶) و (شکل ۱۲-۶) سرعت متوسط سالیانه‌ی پیکسل‌های پایدار شناسایی شده را بر روی یک ترکیب رنگی از باندهای ۲ ۲ و ۱ از تصویر سنجنده‌ی 7۸ اخد شده در تاریخ ۲ مارس ۲۰۱۶ در منطقه‌ی دورود نشان می‌دهد بالارو دارند نشان داده شده‌اند و9 سایر پیکسل‌های پایدار نمایش داده نشده‌اند. این دو شکل نشان‌دهنده‌ی سرعت متوسط سالیانه در راستای خط دید سنجنده در شیب‌های کوه پاگیج مشرف به شهر دورود به میزان حداکثر ۵۰- میلی‌متر و در شیب‌های کوه باباهور مشرف به راه‌آهن به میزان حداکثر ۱۵- میلی‌متر می‌باشد. به منظور بررسی رفتار حرکت لغزشی در طول زمان» سری زمانی ۶ نقطه مختلف مورد بررسی قرار گرفت. این نقاط با مثلث در (شکل ۱۱-۶) و (شکل ۱۳۲-۶) مشخص شده‌اند. نقاط ۱ تا ۳ در شیب کوه پاگیج که مشرف به شهر دورود است قرار گرفته‌اند. جابه‌جایی این نقاط نسبت به یک منطقه‌ی مبنا در شهر که در شکل با مربع نشان داده شده است. اندازه گیری شده است. نقاط ۴ تا ۶ در شیب کوه باباهور قرار گرفته‌اند که مشرف به راه‌آهن شهر دورود است. برای شکل با مربع نشان داده شده است. (شکل ۱۴-۶) سری زمانی نقاط ۱ تا ۶ را در بازه‌ی زمانی ۲۸۷ روزه بین تاریخ‌های ۱ زانویه ۲۰۱۰ و ۳ نوامبر ۲۰۱۰ مصادف با ۱ بهمن ۱۳۸۸ تا ۱۲ آبان ۱۳۸۹ نشان می‌دهد. سری زمانی نقاط بیانگر جابه‌جایی در راستای خط دید ماهواره به میزان ۲۰ تا ۴۰ میلی‌متر ناشی از حرکت خزشی در نقاط ۱ تا ۳و جابه‌جایی حدود ۱۶ میلی‌متر در نقاط ۴ تا ۶ است. با توجه به نقشه‌ی حساسیت. جابه‌جایی زمینی در نقاط ۱ تا ۲ تقریبا برابر با جابه‌جایی به دست آمده در راستای خط دید سنجنده است. ولی در مورد نقاط ۴ تا ۶ جابه‌جایی واقعی زمین بیش‌تر از جابه‌جایی به دست آمده در راستای خط دید سنجنده است. (شکل ۱۵-۶) و (شکل ۱۶-۶) نمای سه بعدی از زمین‌لغزش مورد بررسی به ترتیب در شیب کوه پاگیج مشرف به شهر دورود و شیب کوه باباهور مشرف به راه‌آهن شهر دورود را نشان می‌دهد. را نشان می‌دهد. در این دو شکل به خوبی پیدا است که پیکسل‌های پایدار زیادی به خصوص در شیب مشرف به شهر که از اهمیت زیادی برخوردار است. شناسایی در راستای خط دید سنجنده رادار نشان داده شده‌اند. در این شکل تراکم بالا و پراکندگی مناسب پیکسل‌های استخراج شده به کمک تصاویر 10۳۳2۵8۵2۳۲-۸ به خوبی مشخص است [۳۵]. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶۸ شکل ۱۱-۶- سر نه‌ی ب مورد بررد شکل ۱۲-۶- سر نه مورد یم ۶ راهنمای مطالعه و 33333333 (۳۳۹۵) ۷۵۱۵۵۱1165 ۸۷۵۲۵96 زا9ود۲۳ 40 10 0 10 20- 30- 40 50- سم :۰ ۹ رل 4۰ ی مت نگ ۷ ۸ موق اما وراه ره 0 : : : ۹ ؟ ۰ و ۰ 4 ه نج کر : زد 4910 4905 4900 بکسل‌ها در راستای خط دید ماهواره در کوه باباهور بر روی سی قرار گرفته با مثلث و منطقه‌ی مبنا با مربع مشخص شده (۲۳۱۳/۷۹۵) ۷۵۱۵۵۱11۵5 ۸۷۵۲۵96 8۵6۵۲۵۲ 15 10 5 0 5 10- 15- : ۰ ی : ۰ مر یی ۶ رن #۷۰ : را ی . را : زد بسا ۱ ۵ ۱ * ۰ ۱ اخ ترجه 0 ۳ 1 8 را که : خ سس ۹ ۶ 8 ۳ : ۰ ند فا 4910 4905 4900 بکسل‌ها در راستای خط دید ماهواره در کوه باباهور بر روی رسی قرار گرفته با مثلث و منطقه‌ی مبنا با مربع مشخص اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها تصویر 1۹1 نقاطی که سری زمانی آن‌ها اند [۳۵۱. تصویر 1۸1 نقاطی که سری زمانی آن‌ها ده‌اند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ششم - رفتارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از تکنیک تداخل‌سنجی راداری ۰ ۹۹/۰۹/۲۶ ۸۳۹ ۳9۳9۹ اروت 2 و ۳1 / دورود سوه 1 کیج 0.5 وگ : ۱ ٩‏ و یه 2 ۳ کوه باباهور .. : و ۱ ٩‏ 3233.41 491 4900 شکل ۱۳-۶- نقشه‌ی حساسیت راستای دید سنجنده‌ی 10۲۳2۵9۵۲-۵ در گذر بالارو از منطقه. به جابه‌جابی زمینی در راستای شیب. اندازه گیری در راستای خط دید سنجنده. در مناطق قرمز رنگ حساسیت بیش‌تر و مناطق آبی رنگ حساسیت کم‌تری به جابه‌جایی در (۲۲۳) ۵19012306016۲1 ۱۵۹5 1 راوجمه ۱۳ شمش غم ه 0 ۳ ه 4 4 جوشم 20 هس 1 4 10 ۵ دس 4۵۸۵ مه ۳۳ 0۳ ۱ ۸ ه 4 4*4 ‎۸۸٩‏ ۸ ۹ 9 یت ی 10 ه ه 4 ه م۸۸۸۶ ۵ خ۸م۸۸ : ۱ 0 1 8و8 8 8858585 88988 885و ب 8 68 68 5686 5588668 8558 شکل ۱۴-۶- سری زمانی نقاط ۱ تا ۶. جابه‌جایی‌ها در راستای خط دید ماهواره و بر حسب میلی‌متر می‌باشند. نقاط ۱ تا ۳ در شیب‌های کوه پاگیج مشرف به شهر و نقاط ۴ تا ۶ در شیب‌های کوه باباهور قرار دارند. توجه شود که برای نمایش بهتر. بازه‌ی جابه‌جابی برای نقاط ۱ تا ۳ بین ۰- تا ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۰ وج ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیا:: مر اس هه و هد دود ‎٩ ٩ ۵ ۳‏ ۳ 6 ۳ ۵ ۳ ح ۴ 0101010101811۶ ۵- نمای سه بعدی پیکسل‌های پایدار شناسایی شده در شیب کوه پاگیج مشرف به ش پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها یی هر دورود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم - رفتارسنجی زمه شکل ۶-۶ در مطالعه‌ای دیگر در بررسی زمین‌لغزش و رفتا در بازه‌ی زمانی ۸*۰۵ روز است [۲۹]. - منطقه‌ی جبالبارز (شکل ۱۷-۶) نقشه‌ی . می‌دهد. منطقه‌ی مبنا در ن‌لغزش با استفاده از تکنیک نداخل‌سنجی راداری ۹۹/۰۹/۲۶ زی (6) ٍ ٍ 8ب و28 : 9 50 وع ی ۹ ت 9 ۱ 80 4 که ۹+ ۱- نمای سه بعدی پیکسل‌های پایدار شناسایی شده در شیب باباهور مشرف به راه آهن استان کرمان شهرستان جیرفت-کهنوج گزارشی برای سازمان جنگل‌ها ۲۳ سال 9 ۲ ماه 9 ۱۳ روز) بین تاریخ ۰ ژوئن ۳ تا ۱۲ سپتامبر این شکل با مربع نشان داده شده است. سرعت متوسط سالیانه‌ی پیکسله سرعت سایر نقاط با توجه آن محاسبه شده است. به منظور بررسی دقیق ۱۷۱ دورود ارائه گردید که به اسنجنده‌ی ]۳۳۷1۹۵ ۵ استفاده شده ی جبالبارز را نشان فا در منطقه‌ی مبنا -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۲۳ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها نقاط. سری زمانی چند نقطه که در این شکل با مثلث نشان داده شده‌اند. استخراج شد. (شکل ۱۸-۶) سری زمانی این میزان ۱۶ تا ۲۰ میلی‌متر در راستای خط دید سنجنده. نسبت به منطقه‌ی مبناء در بازه‌ی زمانی مورد بررسی است. برای نمایش بهتر نتایج. در (شکل ۱۹-۶) دو نمای سه بعدی از زمین‌لغزش مورد بررسی در منطقه‌ی جبالبارز و نقاطی که - منطقه‌ی دلفارد (شکل ۲۰-۶) نقشه‌ی سرعت متوسط سالیانه‌ی پیکسل‌های پایدار شناسایی شده در منطقه‌ی دلفارد را نشان می‌دهد. سری زمانی جابه‌جایی تعدادی از نقاط در (شکل ۲۱-۶) نشان داده شده است. منطقه‌ی مبنا در این شکل با مربع نشان داده شده است. سرعت متوسط سالیانه در منطقه‌ی مبنا صفر فرض شده و سرعت سایر پیکسل‌های پایدار نسبت به آن سنجنده. نسبت به منطقه‌ی مبناء در بازه‌ی زمانی مورد بررسی است. (شکل ۲۲-۶) دو نمای سه بعدی از زمین‌لغشزش مورد بررسی در منطقه‌ی دلفارد و نقاطی که سری زمانی آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته را نشان می‌دهد [۲۹]. -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۱۷-۶- سر مین‌لغزش با استفاده از نتکنیک نداخل‌سنجی راداری ۹۹/۰۹/۲۶ : ه تا ی ا ویس 0 3199500 3201000 3202500 ۱ : 3 ۱ ۸ 5 ۱ ۱ ۸۱ ۳ ِا _ ۷ ها ها ۶ ن ۴ 0۵ ۹ جح ۱ ۰ سس 32000 عت متوسط سالیانه‌ی پیکسل‌ها در راستای خط دید ماهواره در منطقه‌ی جبالبارز درد ۱۷۳۳ چچچجچجچج -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۴ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها _-__تتچچچچج۳۳۳۳۳00000۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳0۳0۳0۳۳۳0۳0۳۳۳0۳0۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳۳س۳س۳۳۳۳۳۳سسسسسسسسسسسسسسسس۳جج۳ 117 10 یف 0 ۲ 30 10 ما 60 ا 30- 10 ی تا اب تا هی 8 هر 40 ام 30 10 سا موه 8 ۸ 40 ا 30 : 10 : ول 0- ۲ 30 10 ۹ ح را دس 0- رم) کم هس ۳ یج 5 8 و28 2 2۶ و وه 22 8 1 و الا 110 شکل ۱۸-۶- سری زمانی نقاط مورد بررسی در منطقه‌ی جبالبارز. جابه‌جایی‌ها در راستای دید ماهواره و واحد ها بر حسب میلی‌متر می‌باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- 9 ‌ نی ر9 شکل ۱۹-۶- تارسنجی زمین‌لغزش با استفاده از تکنیک نداخل‌سنجی راداری ۹۹/۰۹/۲۶ 5 ۱۳۳۳ /۷۵۵/[ 5 8 5 ۵0۵ 0 5 0 5 0-75 0-0 نمای سه بعدی از زمین‌لغزش در منطقه‌ی جبالبارز. محدوده‌ی زمین‌لغزش با خط سفید. محدوده‌ی مرجع با مرب سری زمانی آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت با شماره مشخص شده‌اند. ۳۵ ع و نقاطی که -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷۶ شکل ۲۰-۶- سرع شکا 1 ۳۱-۶- سری زمانی نما ۹۹۶ راهنمای مطالعه و اجرای عمله 3333333333333333 - سا سد سا ام هر اس و را او یلصدج 2 ۳ پوس رن ه : پا ما اک ً هرک 6 ۹ ی 5 1 و مق 9 و کیش ی ی و 1 کد هه بو ۳ پا 3یا و ی ۰ 4و ار پی ۱۷ پا 3 ۰ ی ْ: و و و ۱ ده ۹ او ما زو 5 بط یو 3 ۳ 1 سا ۱ ۱ 9 4 : ۰ 1 ی 96 کش ی ۰ ۹ 3 ۳ ب گ و هت وو ی عرص کم ی ‌ ۰ زه ها وشوو ِ و ی ْ ۰ و ۰ 0 ۹ ی یش ۰ ابص رک بو ۹ ه وا ۹ ی اه هه پچ" ۱ 7 ۱ 9 کشا 7 ۹ ۱ و ۳ ٩ ۰‏ جمی مه ۲ ۸۱۹ ۰ -_ ۹ ک ۹ ۹ ی چم ۱ ۹ . ۹ ی . که ۰ سا کر 9 72 :1 8 : ۰ ۳ ۳ 8 شا اد ما کوش ی و زو 18 شی 1 وا ۹ و ار / 4۳ اه ی - ار ماد ۰ : ی رل او ۰ که : تسه ۰ 32000 32000 3200 32000 سیم 1 را بط : ده ( ز.. ۷ 7 : ی نَ 3 زه را ۹ ۴ ر ۱ سا ۰ ۹ ی لصت رک و . مه ۱ ‌ 2 را کش ۳ 3 3 20200 3214000 3215000 3 ت متوسط سالیانه‌ی پیکسل‌ها در راستای خط دید ماهواره در منطقه‌ی دلفارد در د ۱۱1۱ 20 ۵ (ما 00 6 ۲ 20- 20 0 ۳ 00 6 ۲ 20- 20 ۵ (۳ 00 4۵ ۲ 20 20 ۵ ل0 [ ۶ 40 ام 20 20 ۵ ححج 00 ۱ ۰ ۲۲ : 1 1111 1 1 3 11111111 ات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها یی -------- صفحهٔ بعد -------- فقصا ‌ ل ششسم ‌ رفتار ۸ سجی زمین‌لغزش با | ستفاده از ۹ نکنیک نداخل ۸ سجی راداری ۹۳۶ س ۳ یدیفس بش ار ۳ ۹ ِ 2 : ۸ ی ی 3 9 , ۰ دا 0 ۶ ی ی ار : ن ۰ ی را 025 7 که ارو رگ اک ۱ 7 سس . ۹ 0 ۹ ً 7 نو + را ی ۰ ,۰ ۱ ۱ ۰ مر ۰ ۹ ۰ 5 ۱ ای :1 ۰ 7 ۳ ی میت و ۳ بط ,۶ ُ 0 ۱ ۱ , ود ی 5 : ۱ # ی او ۹ سین بو لا مه شکل ۲۲-۶- نمای سه بعدی از زمین‌لغزش در منطقه‌ی دلفارد. محدوده‌ی زمین‌لغزش با خط سفید. محدوده‌ی ۰ سری زمانی آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت با شماره مشخص شده‌اند. کافی درباره این روش داشته باشد و با تصاویر آشنایی کافی را داشته باشد. در این صورت مر باید اطلاعات به روز در زمینه آخرین محصولات و تصاویر از ماهواره‌های راداری داشته باشد. ۳-۶ هدف از انجام پروزه به طور کلی باید هدف از انجام پروژه به طور کاملا واضح و شفاف مشخص شود. استفاده از تدا مطالعه دامنه‌های لغزشی دارای چندین کاربرد متفاوت است. ۱۷۷ رجع با مربع و نقاطی که راداری ت بایستی از قبل دانش ذکر است که این فرد -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۶ راهنمای مطالعه و اجرای عملیات پایدارسازی زمین‌لغزش‌ها ۱- در بعضی از مناطق به دلیل کوهستانی بودن و عدم دسترسی به تمامی دامنه‌ها و نداشتن نقشه پراکنش. خواهان تهیه یک نقشه پراکنش هستند. خوشبختانه از این تکنیک به منظور تهیه نقشه‌های پراکنش می‌توان بهره گرفت. در ادامه این فصل نمونه‌ای از یک خروجی تداخل‌سنجی که همانند یک نقشه پراکنش عمل می‌کند نشان داده شده است. ۲- در بعضی از مناطق خواهان کشف و شناسایی دامنه‌های ناپایدار در حال حرکت هستیم. در واقع برخی از دامنه‌های لغزشی دارای حرکت بسیار کند و آهسته هستند که در روی زمین به راحتی دیده نمی‌شود. به کمک تصاویر راداری در بازه‌های زمانی کوتاه می‌توان جابه‌جایی ناجیز و آهسته دامنه مورد نظر را به دست آورد. ۳- در بعضی مواقع لازم است بدانیم زمان شروع حرکت چه زمانی بوده است. به منظور تعیین زمان دقیق حرکت دامنه لغزشی می‌توان از تصاویر رادار و روش تداخل‌سنجی راداری استفاده نمود. در این حالت با توجه به انتخاب تصاویر متعدد در سال‌های متمادی و در سال‌های گذشته و آنالیز جابه‌جایی و تهیه نمودارهای سری زمانی, می‌توان زمان حرکت برخی از دامنه را به دست آورد. ۴- مهم‌ترین و شاید پر کاربردترین موردء به دست آوردن جابه‌جایی و آنالیز سری زمانی برای یک دامنه لغفزشی منحصر به فرد است. در این حالت می‌توان سرعت حرکت و جابه‌جایی زمین‌لغزش را محاسبه نمود. ۵- یکی از دیگر از کاربردهای تداخل‌سنجی در مطالعه رفتارسنجی زمین‌لغزش, به دست آوردن نوع زمین‌لشزش است. به عبارتی دیگرء در برخی از موارد می‌توان متوجه شد که زمین‌لغزش از نوع چرخشی است یانه. در ۴-۶- مواردی که باید در انتخاب تصاویر در نظر گرفته شود این ترتیب با کمک این نقشه می‌توان دامنه‌ای را برای مطالعه انتخاب نمود که علاوه بر داشتن ریسک و خطر برای این تکنیک مناسب باشد. در بیش‌تر موارد شیب مورد نظر از قبل مد نظر بوده باشد. لذا لازم است قبل از اینکه به سفارش تصاویر و شروع مطالعه رفتارسنجی آن دامنه لغزشی بپردازیم» دامنه لغزشی را بررسی و شناسایی نماییم. به این گونه که توسط تصاویر ماهواره‌ای ۳۵۲1۱ 0006[0) جهت دامنه را شناسایی کنیم. به عنوان مثال یک شیب 8 با 1209004108 در نظر بگیریم تا بتوان آن شیب را در تصویر راداری سفارش داده شده مشاهده نمود. در (بخش ۷-۳) و (بخش ۱۳-۲) درباره مشکلاتی که ممکن است در یک پروژه تداخل‌سنجی از نظر ارتباط بین زاویه دید ماهواره و راستای شیب به طور مفصل بحث شد. در ادامه جهت بررسی (بخش ۱-۱۴-۲۳) در یک نمونه منطقه به تفسیر نقشه جهت شیب منطقه می‌پردازیم.