سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ایران سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور دسته‌ر الحمدل کنترل کبذیت در از ۰ ب ۰ 7 یه خاذه‌خای اب معاونت امور فنی وزارت نیرو دفترامور فنی» تدوین معبار ها سازمان مدیریت منابع آب ایران وکاهش خطرپذیری ناشی از زلزله دفتر استانداردها و معیارهای فنی ها زره زووسعت ۱۱/۵ زو #اعا ۵ واع ن هو ورف وو و زار هار وراه رازه )درو -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ایران سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ت۵اشوو انعم ند #اژ ۹ کیت ذر تصفبه‌خانه‌های آب نشریه شماره ۳۱۸ معاونت آمور فنی وزارت نیرو دفتر آمور فنی» تدوین معیارها و شرکت مدیریت منابع آب ایران کاهش خطرپدبری ناشی از زلزله دفتر استانداردها و معیارهای فنی انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۸۴/۰۰/۱۰۵ ۱۳۸۴ -------- صفحهٔ بعد -------- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. دفتر آمور فنی» تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله دستورالعمل کنترل کیفیت در تصفیه‌خانه‌های آب/ معاونت امور فنی» دفتر امور فنی» تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله؛ وزارت نیروء شرکت مدیریت منابع آب ایران» دفتر استانداردها و معیارهای فنی.- تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء معاونت آمور اداری» مالی و9 متابع انسانی» مرکز مدارک علمی. موزه و انتشارات, ۳۸۴ ۷ ۳ص جدول,- (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء دفتر امور فنی» تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله؛ نشریه شمار ۳۱۸) (انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور؛ ۵ 964-425-689-1 1580 مربوط به بخشنامه شماره ۱۰۱/۱۳۲۳۴۲ مورخ ۱۳۸۴/۷/۳۰ ۴ ش.۳۱۸ ۲۴س/ ۳۶۸ 1۸ شابک ۶۸۹-۱ - ۹۶۴-۴۲۵ [964-425-689-1 1581 دستورالعمل کنترل کیفیت در تصفیه‌خانه‌های آب ناشر: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء معاونت امور اداری» مالی و منابع انسانی» مرکز مدارک علمی» موزه و انتشارات چاپ اول» ۲۰۰۰ نسخه قیمت: ۵۶۰۰ ریال تاریخ انتشار: سال ۱۳۸۴ لیتوگرافی: صبا چاپ و صحافی: چاپ الجواد همه حقوق برای ناسر محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- (1) ی ریاست جمهوری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور رئیس سازمان شماره : بخشنامه به دستگاه‌های اجراییء مهندسان مشاور و پیمانکاران : َ ۱۳۲ _ ۱۳/۳۰ موضوع : دستورالعمل کنترل کیفیت در تصفیه‌خانه‌های آب به استناد آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی, موضوع ماده ۲۳ فانون برنامه و بودجه و خطرپذیری ناشی از زلزله این سازمان» با عنوان «دستورالعمل کنترل کیفیت در تصفیه‌خانه‌های آب» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌گردد. دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاورء پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده نمایند و در صورتی که روش‌هاء دستورالعمل‌ها و راهنماهای بهتری در اختیار داشته باشند. رعایت مفاد این نشریه الزامی نیست. عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستورالعمل‌هاء روش‌ها و یا راهنماهای جایگزین را برای دفتر امور فنی, تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله این سازمان» ارسال دارند. -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی دفتر امور فنی» تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این دستورالعمل نموده و آنرا برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است . با وجود تلاش فراوان » این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلطهای مفهومی » فنی » ابهام » ایام و اشکالات موضوعی نیست . از این‌رو »از نسما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده ه رگونه ایراد و انسکال فنی مراتب را بصورت زیر گزارئس فرمایید : (- سماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید . ۳- ایراد مورد نظر را بصورت خلاصه بیان دارید . ۳- در صورت امکان متن اصلاح تسده را برای جایگزینی ارسال نمایید . ۴- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید . کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. نشانی برای مکاتبه : تهران, خیابان شیخ‌بهائی, بالاتر از ملاصدراء کوچه لادن, شماره ۲۴ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور , دفتر امور فنی» تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله صندوق پستی ۴۵۴۸۱- ۱۹۹۱۷ ادا نار تییسدکااس فد -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی بیشگنتار استفاده از ضوابط معیارها و استانداردها در مراحل تهیه (مطالعات امکان‌سنجی)» مطالعه و طراحی» اجراء بهره‌برداری و نگهداری طرح‌های عمرانی به لحاظ توجیه فنی و اقتصادی طرح‌هاء کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از اهمیت ویژه برخوردار می‌باشد. نظام فنی و اجرایی طرح‌های عمرانی کشور (مصوبه مورخ ۱۳۷۵/۴/۴ هیأت محترم وزیران) بکارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تأکید جدی قرار داده است. باتوجه به مراتب یاد شده و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران» امور آب وزارت نیرو (طرح تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای صنعت آب کشور) با همکاری معاونت امور فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (دفتر امورفنی»تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله) براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آب نموده است. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است : - استفاده از تخصص‌ها و تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی - استفاده از منابع و مأخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی - بهره‌گیری از تجارب دستگاه‌های آجرایی» سازمان‌ها, تهادهاء واحدهای صنعتی: واحدهای مطالعه: طراحی و ساخت - پرهیز از دوباره‌کاری‌ها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور - توجه به اصول و موآزین مورد عمل موْسسه استانداردها و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موْسسات تهیه‌کننده استاندارد ضمن تشکر از کارشناسان محترم برای بررسی و اظهار نظر در مورد این استانداردء آمید است مجریان و دست‌اندرکاران بخش آبء با بکارگیری استانداردهای یاد شده»ء برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیت‌های کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت کنند. معاون امور فنی تابستان ۱۳۸۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای کمیته پیش‌نویس اولیه این استاندارد توسط افراد زیر تهیه شده است: آقای محمد شریفی سیستانی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور ‏ فوق‌لیسانس آب و فاضلاب آقای غازی عیدان کارشناس آزاد فوق‌لیسانس بهداشت محیط این پیش‌نویس توسط خانم مهندس نشاط مجد بازنگری و تکمیل شده است. اسامی اعضای کمیته تخصصی آب و فاضلاب دفتر استانداردها و معیارهای فنی که مسئولیت نظارت و تأیید پیش‌نویس حاضر را به عهده داشته‌اند» به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: آقای فرخ افرا مهندسی مشاور سختاب فوق‌لیسانس راه و ساختمان آقای نعمتا... اللهی‌پناه شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور فوق‌لیسانس هیدرولوژی آقای ابوالقاسم توتونچی شرکت مهندسی مشاور ایراناب فوق‌لیسانس راه و ساختمان آقای علیرضا تولایی کارشناس آزاد فوق‌لیسانس راه و ساختمان آقای عباس حاج‌حریری شرکت آب و فاضلاب استان تهران ‏ فوق‌لیسانس مدیریت صنایع خانم مینا زمانی دفتر استانداردها و معیارهای فنی لیسانس مهندسی شیمی آقای جلال‌الدین شایگان دانشگاه صنعتی شریف دکترا در مهندسی بیوشیمی 11 -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان مقدمه هدف ۲- دامنه کاربرد ۳- شرایط لازم برای آزمایشگاه تصفیه‌خانه ۴ واحدهای یک تصفیه‌خانه متعارف ۵ آزمایشهای مورد نیاز ۱-۵ آزمایشهای فیزیکی - شیمیایی ۱-۱-۵ دما ۲-۱-۵ رنگ ۳-۱-۵ بو ۴-۱-۵ کدورت ۵-۱-۵ کل جامدات معلق (1755) ۶-۱-۵ ]0۲ ۷-۱-۵ اندازه‌گیری اکسیژن محلول (۱0) ۸-۱-۵ اندازه‌گیری کربن دی اکسید (,۲0) ۹-۱-۵ هدایت الکتریکی (-۳۴) ۱-۱-۵ کل جامدات محلول (7705) ۱۱-۱-۵ قلیاییت کل (ه1) ۱۳-۱۵ سختی کل (111) ۱۳-۱-۵ سولفات ( 50) ۱۴-۱-۵ کلرید (۱1)) ۱۵-۱-۵ سدیم (۲۵) ۱۶-۱-۵ آمونیاک (11۲«) ۱۷-۱-۵۵ نیترات و نیتریت (م0[« و پ۱0) ۱۸-۱-۵ کلر آزاد باقیمانده (,1ح) ۱۹-۱-۵ آهن (۳۵) 1۲ ۱۱ ۱۱ ۱۲ ۱۲ ۱۳ ۱۳ ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۲۰-۱۵ منگنز (۱1) ۲۱-۱-۵ آلومینیم (۸1) ۲۲-۱-۵ آزمایش جار ۲-۵ آزمایشهای میکروبیولوژیکی ۱-۲-۵ آزمایشهای باکتریایی ۲-۲-۵ آزمایشهای زیست‌شناختی ۱-۳-۵ مس (۲) ۲-۳-۵ روی (70) ۲-۳-۵ سرب (1۳0) ۶- آزمایش مواد کمیاب ۱-۶ فلورید (۳۰) ۲-۶ برومید ( ۲]) ۲-۶ مواد پاک‌کننده ۷ آزمایشهای مواد آلی ۱-۷ آزمایش ۲0۲ ۲-۷ آزمایش ,1301 ۳۷ کل کرین آلی (۲00) ۷ چربی و روغن ۸- آزمایشهای مواد پرتوزا ۹ انجام آزمایشها ۱-۹ لوازم مورد نیاز ۲-۹ تجهیزات و مواد مصرفی آزمایشگاهی منابع و مراجع ۷ ۱۳۴ ۱۵ ۱۵ ۱۶ ۱۶ ۱۷ ۱۷ ۱۸ ۱۸ ۱۸ ۱۹ ۱۹ ۲۰ ۳۰ ۳۱ ۳۱ ۳۱ ازهر ازه ۲۳۳ ۲۳۳ ۲۳۳ ۳۵ ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- مگدمه با توجه به اینکه کیفیت آب خام در منابع آبهای سطحی و زیرزمینی متفاوت است فرایندهای گوناگونی برای بهداشتی نمودن أآب شرب وجود دارد. مجموعه این فرایندها که تصفیه آب نامیده می‌شود. شامل روشهای مختلف فیزیکی» شیمیایی و زیست‌شناختی است که با توجه به کیفیت آب خام. انتخاب و مورد استفاده قرار می‌گیرد. هرگونه تغییر در کیفیت آب خام ورودی به تصفیه‌خانه» موجب تغییر در فرایند تصفیه می‌شود. تا کیفیت آب تصفیه‌شده همچنان ثابت بماند. پایش این تغییرات تنها زمانی ممکن است که آب خام ورودی طبق برنامه زمان‌بندی شدهء نمونه‌برداری و مورد آزمایشهای لازم قرار گیرد. از این‌رو» کنترل و نظارت مستمر کیفیت آب در محل ورود به تصفیه‌خانه, در مراحل مختلف فرایند تصفیه بسیار مهم و ضروری است. به‌منظور تدوین مطالب این دستورالعمل, تصفیه‌خانه‌ای با مشخصات زیر برای تعداد آزمایشها و لوازم مورد نیاز آزمایشگاهی کیفیت آب خام سم نمکهاو مواد جامد محلول در حد مجاز آب خام» کدورت و غلظت مواد معلق متغیر و ریت تایه سس استاندارد حاضر به‌منظور راهنمایی دست‌اندرکاران تصفیه‌خانه‌های آب (مهندسان مشاور و طراح» پیمانکاران» مجریان و مدیران) تهیه شده است تا با توجه به شرایط کیفی آب خام و تنوع فرایند تصفیه آبء لوازم و تجهیزات را بر مبنای نیازهای استفاده کنندگان از این دستورالعمل, باید با توجه به تفاوت‌های کیفی آب خامء آب تصفیه‌شده» فرایندهای تصفیه شرح داده شده در این استاندارد و مقایسه آن با شرایط موردنظر خود؛ تعداد و نوع آزمایشهای لازم را مشخص کرده و با توجه به نتایج این بررسی» لوازم و مواد مصرفی آزمایشگاه تصفیه‌خانه موردنظر را تعیین کنند. ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ود هدف هدف از تدوین این دستورالعمل معرفی و تشریح آزمایشهای کیفی موردنیاز برای کنترل و بهینه‌سازی فرایند تصفیه و عملیات بهره‌برداری در تصفیه‌خانه‌های آب شهری است. به‌گونه‌ای‌ که کیفیت آب تصفیه‌شده» با استانداردهای ملی و معتبر جهانی ۲- دامنه کاربرد این دستورالعمل برای تصفیه‌خانه‌های آب شهری تهیه شده است ولی در تصفیه‌خانه‌هایی با مراکز جمعیتی کوچک‌تر نیز می‌تواند کاربرد داشته باشد. لاد سرایط لازم برای آزمایشگاه تصفیه‌خانه برای انجام آزمایشهای کیفی آبء هر تصفیه‌خانه باید دارای آزمایشگاهی با شرایط زیر باشد: - لوازم و تجهیزات برای انجام آزمایشهای مورد نیاز بر اساس استانداردها - کارکنان آموزش‌دیده و با تجربه برای ارائه خدمات آزمایشگاهی بهره‌گیری از دستورالعملها و روشهای نوین استاندارد آزمایشهای آب آزمایشگاه تصفیه‌خانه آب می‌تواند به‌عنوان یک آزمایشگاه معتبر»ء محل مراجعه اشخاص حقیقی با حقوقی باشد و در برابر ارائه خدمات» هزینه دریافت کند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴- واحدهای یک تصفیه‌خانه متعارف بخشهای سازنده یک تصفیه‌خانه متعارف که در شکل ۱ نشان داده شده» به‌شرح زیر است: ۹ واحد حوض انعقاد و لخته‌سازی (۲) * واحد حوض ته‌نشینی (۳) * واحد سیستم تزریق گاز کلر ( ۵) مخزن ذخیره آب تصفیه‌شده (۶) ۳۹ ۷ کل ی 099 ی ۲ 58 ب 6 ال شبکه توزیع شکل ۱- طرح سشماتیک تصفیه‌خانه متعارف ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵- آزمایشهای مورد نیاز تعداد و نوع آزمایشهای مورد نیاز در یک تصفیه‌خانه آب» بستگی به کیفیت آب‌خام فرایند تصفیه»ء و تعداد واحدهای تصفیه دارد. نوع آزمایشهای مورد نیاز همراه با دلایل انجام آزمایش, برای کنترل راهبری تصفیه‌خانه و کنترل کیفیت آب تصفیه‌شده در استفاده از سیستم پیوسته" نیز برای اندازه‌گیری بسیاری از پارامترها پیشنهاد می‌شود. ۱-۵ آزمایشهای فیزیکی - شیمیایی ۱-۱-۵ دما به‌طور کلی» آب سرد برای آشامیدن مطلوب‌تر از آب گرم است. دمای بالای آب» باعث تسریع رشد میکروارگانیزمها می‌شود و اما دمای آب باید مورد پذیرش مصرف‌کننده باشد. میزان دمای آب در فرایند انعقاد نقش مهمی دارد. در تصفیه‌خانه متعارف, محل و دفعات اندازه‌گیری دما (جدول ۱) به شرح زیر پیشتهاد می‌شود: جدول ۱- محل و دفعات اندازه‌گیری دما محل اندازه گیری تعداد اندازه گیری آب خروجی از حوض ته‌نشینی هر ۸ ساعت یک‌بار آب خروجی از صافی هر ۸ ساعت یک‌بار آب خروجی از تصفیه‌خانه هر ۸ ساعت یک‌بار ۵ه-(۳ رنگ رنگ آبء به‌طور معمول در اثر وجود ترکیبات آلی رنگ‌دار (عمدتاً اسیدهای هیومیک و فولویک) تجزیه گیاهان, انحلال خاک در آب و همچنین مواد معدنی مانند آهن کلوییدی, منگنز و دیگر فلزهاست که به‌صورت ناخالصیهای طبیعی ایجاد می‌شوند. همچنین ممکن است رنگ آب در اثر تخلیه پسابهای صنعتی به منابع آب» تغییر کند. رنگ آب به دو دسته حقیقی و ظاهری تقسیم می‌شود. رنگ حقیقی مربوط به انحلال مواد است و در مراحل صاف‌سازی از بین نمی‌رودء درحالی که رنگ ظاهری که به‌دلیل وجود ذرات ریز معلق, جلبک ها و مانند آن استء با صاف‌سازی از بین می‌رود. [| - 6 -------- صفحهٔ بعد -------- این مقدار را می‌پذیرند. حد مطلوب رنگ در استاندارد ایران» کمتر یا مساوی ۱ واحد و حداکثر مجاز آن ۲۳۰ واحد است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات اندازه‌گیری رنگ (جدول ۲ به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۲- محل و دفعات اندازه گیری رنگ محل اندازه گیری تعداد اندازه گیری آب خروجی از حوض ته‌نشینی یک‌بار در روز ( ۲ نمونه ) آب خروجی از صافی شنی یک بار در روز ( ۴ نمونه ) آب خروجی از تصفیه‌خانه یک‌بار در روز ( ۱ نمونه ) ۳-۱-۵ بو فعالیت بیش از حد جانداران آبزی و زیست‌شناختی» علت اصلی ایحاد بو در منابع آرهای سطحی است. همجنین بو به‌عنوان یکی از فرآورده‌های جانبی گندزدایی (کلر زنی) نیز مطرح می‌شود. بو ممکن است نشانه آلودگی و یا نقص عملیات تصفیه یا توزیع آب باشد. اگر مقدار بو افزایش زیادی یابد» باید علت آن به سرعت بررسی شود. بوی آب آشامیدنی نباید باعث اعتراض مصرف‌کننده شود.ء بلکه باید مورد قبول وی باشد. ساده‌ترین راه اندازه‌گیری بو استفاده از عدد 00 با عدد آستانه بو است که جزو روشهای حسی به‌شمار می‌آید. در این روش» یک نمونه ۲۰۰ میلی‌لیتری آب, با آب مقطرء در دمای ۴۰ درجه سانتی‌گراد پیوسته رقیق شده تا دیگر بویی حس نشود. سپس عدد 7077 از رابطه زیر به ححم آب مقطر مصرف‌شده + ححم اولیه نمونه آب ما (۵ ۱ حجم اولیه نمونه آب عدد 700 در استاندارد ملی ایران» ۲ واحد در ۱۲ درجه سلسیوس و ۲ واحد در ۲۵ درجه سلسیوس است. 11] 010۳ ۳۷6 ] ><7] ع1- | ۳۲ 000۳ ]1۳۹۳۵ < 100 - 2 ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات اندازه‌گیری بو (جدول ۲) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۲- محل و دفعات اندازه‌گیری بو بر اثر عوامل جوی از جمله بارندگی و سیلاب است. مقادیر بالای کدورت. می‌تواند از تأثیر ماده گندزدا بر میکروارگانیسمها بکاهد و باعث تشدید رشد باکتریها در شبکه توزیع شود. مقایسه کدورت آب ورودی و خروجی در فرایند تصفیه می‌تواند بیان‌کننده بازدهی و میزان کارایی سیستم باشد. آبی با کدورت کمتر از ۵ واحد (-۲771) ۰ معمولاً مورد قبول مصرف‌کنندگان است. حد مطلوب کدورت در استاندارد ملی ایران» کمتر یا مساوی ۱ واحد و حداکثر مجاز آن در استاندارد ایران و استاندارد ۰۷۷/110 ۵ واحد ذکر شده است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات اندازه‌گیری کدورت (جدول ۴) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: آب خروجی از حوض ته‌نشینی هر یک ساعت یک‌بار آب خروجی از تصفیه‌خانه هر یک ساعت یک‌بار 1] 10۳۳1011۷ ع01311۳1[ع۵ 3160۳ 177 ]۵ - |[ ۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۱-۵ کل جامدات معلنی (155)! کل جامدات معلق» به‌صورت مواد معلق موجود در آب و به‌طورکلی به‌صورت گل و لای هستند. مقایسه غلظت این جامدات که بنابراین» چگونگی عملکرد حوضهای لخته‌سازء ته‌نشینی» و صافیهای شنی را می‌توان با این آزمایش بررسی کرد. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات اندازه‌ گیری 1755 (جدول ۵) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۵- محل و دفعات اندازه گیری 7۹95 آب خروجی از حوضهای ته‌نشینی یک‌بار در روز ( ۲ نمونه ) آب خروجی از صافیهای شنی یک‌بار در روز ( ۴ نمونه ) آب خروجی از تصفیه‌خانه یک‌بار در روز ( ۱ نمونه ) ۶-۱-۵ ]۲۲ اگرچه آآم در محدوده استاندارد به‌طور معمول اثر مستقیم بهداشتی روی مصرف‌کنندگان ندارد.ء اما از دیدگاه بهره‌برداری» یکی از پارامترهای مهم کیفی آب به‌شمار می‌آید. به‌منظور دستیابی به اثربخشی تصفیه و گندزدایی مطلوبء توجه دقیق به میزان تنظیم ام آب در محدوده ,]۲ (11م اشباع) در شبکه توزیع برای حداقل خوردگی یا رسوبگذاری در سیستم الزامی است. مقادیر زیاد 7آم می‌تواند نتیجه تخلیه پسابهای صنعتی به منابع آب باشد. در استاندارد ملی ایران» حدمطلوب ]0۲ بین ۷ تا ۸/۵ 40 6060 هاگ 101۵ -۹5 ]1 - | ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات اندازه‌گیری 01 (جدول ۶) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: محل اندازه‌گیری تعداد اندازه گیری آب خروجی حوض ته‌نشینی هر ۸ساعت یک‌بار در هر حوض ( ۶ نمونه ) آب خروجی صافی شنی هر ۸ساعت یک‌بار در هر صافی ( ۱۳ نمونه ) آب خروجی از تصفیه‌خانه هر ۸ ساعت یک‌بار ( ۳ نمونه ) ۷-۱-۵ اندازه‌گیری اکسیژزن محلول (۱0) حلالیت اکسیژن در آب» تابع درجه حرارت و فشار جزیی این گاز است. محل و دفعات اندازه گیری اکسیژن (با استفاده از دستگاه اکسیژن‌سنج) در تصفیه‌خانه متعارف ( جدول ۷) به‌شرح زیر پیشنهاد می‌شود. جدول ۷- محل و دفعات اندازه‌گیری 10 محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری ۸-۱-۵ اندازه‌کیری کربن د ی /کسید (,۲0) اندازه‌گیری به روش تیتراسیون در تصفیه‌خانه متعارف (جدول ۸) به‌شرح زیر است: جدول ۸- محل و دفعات اندازه‌گیری ,0) محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری آب ورودی به تصفیه‌خانه آب خروجی از تصفیه‌خانه -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۱-۵ هدایت الکنریکی (0) " هدایت الکتریکی, یکی از شاخصهای کیفی آب آشامیدنی است که ساده و به‌سرعت قابل اندازه گیری است و بیان کننده قدرت یونی آب برای انتقال جریان الکتریسیته و یا برق است. هدایت الکتریکی بر حسب واحد میکروموس بر سانتی‌متر اندازهگیری می‌شود و نسبت به دماء غلظت و نوع یونهای آب» تغییر می‌کند. اندازه گیری این پارامتر می‌تواند سریعاً وضعیت کلی نمکهای موجود در آب را مشخص کرده و درستی آزمایش کل جامدات در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات اندازه گیری هدایت الکتریکی ( جدول ‎)٩‏ به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ‎-٩‏ محل و دفعات اندازه‌گیری هدایت الکتریکی محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری ۱-۱-۵ کل جامدات محلول (7105)" کل جامدات محلول شامل نمکهای معدنی محلول در آب به‌صورت کاتیونها (کلسیم» منیزیم» پتاسیم» سدیم» آهن و منگنز و ...) و آنیوزها (بی کربناتهاء هیدروکسیدهاء کلریدهاء سولفاتهاء نیتراتهاء فسفاتها و ...) است. مقدار 705 در آب به دلیل اختلاف حلالیت مواد معدنی در مناطق جغرافیایی مختلفء بسیار متفاوت است. مقدار 7105 در آب» تأثیر بسزایی در طعم آب آشامیدنی دارد. آبی با 7105 کمتر از ۶۰۰ میلی گرم بر لیترء به‌طور معمول برای آشامیدن» خوب در نظر گرفته می شود. حداکثر 115 در استاندارد سازمان بهداشت جهانی» ۱۰۰۰ میلی‌گرم بر لیتر و در استاندارد ملی ایران برابر ۱۵۰۰ میلی‌گرم در تصفیه‌خانه متعارف, محل و دفعات اندازه‌گیری 7105 ( جدول ۱۰) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۱۰- محل و دفعات اندازه‌گیری 7۲05 محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری ۲1 ۳1001۵ <6 ۳ - | 460 119301۷6 [۵ا0] <5 11 - 2 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱-۱-۵2 قلیاییت کل (۲۸) " میزان توانایی آب برای خنثی کردن اسیدها است. این ترکیبات از انحلال مواد معدنی خاک و اتمسفر به‌دست می‌آید. به‌طور معمول یونهای بی‌کربنات. کربنات و هیدروکسید قلیاییت آب را تشکیل می‌دهد. قلیاییت زیاده سبب ایجاد طعم تلخ آب می‌شود. اندازه گیری قلیاییت در تصفیه‌خانه‌هایی که از منعقدکننده‌ها استفاده می‌کنند.ء اهمیت زیادی دارد. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات اندازه‌گیری قلیاییت کل (جدول ۱۱) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۱۱- محل و دفعات اندازه‌گیری قلیاییت ۱۳-۱۵ سخت ی کل (711)" به‌طورکلی غلظت نمکهای کلسیم و منیزیم محلول, سختی کل آب را تشکیل می‌دهند که بر حسب کربنات‌کلسیم بیان لوله‌های آب خورندگی بیشتری داشته باشد. در هر جامعه با توجه به شرایط محلی» مقبولیت عمومی از نظر میزان سختی آبء به‌طور قابل ملاحظه‌ای تغییر می‌کند. استاندارد ایران رقم سختی کل در آب آشامیدنی را ۵۰۰ میلی‌گرم بر لیتر تعیین کرده اما در استاندارد ۷۷110 رقمی ارائه در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات اندازه‌گیری سختی کل ( جدول ۱۲) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۱۲- محل و دفعات اندازه‌گیری سختی کل تعداد اندازه‌گیری ۱۸131111۷ 1013 - | 1۳05 [ها10 -111- 2 ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳-۱-۵ سولفات ‎)5٩0۲( سولفات به طور طبیعی در بسیاری از مواد معدنی وجود دارد و در آبهای زیرزمینی با غلظتهای زیاد مشاهده می‌شود. سولفات از آنیوزهایی است که کمترین سمیت را دارد. وجود سولفات ممکن است طعم قابل تشخیصی را در مقادیر بیش از ۲۵۰ میلی‌گرم بر لیتر ایجاد کند. مقادیر بیش از ۱۳۰۰ میلی‌گرم بر لیتر سولفات همراه با منیزیم» سبب ناراحتیهای گوارشی و از دست‌رفتن آب بدن می‌شود. استاندارد ۷۷110 برای سولفات. ۲۵۰ میلی‌گرم بر لیتر و در استاندارد ملی ایران» ۴۰۰ میلی‌ گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف, محل و دفعات اندازه‌گیری سولفات (جدول ۱۳) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۱۳- محل و دفعات اندازه‌گیری سولفات ۱۴-۱-۵ کلرید (1ع) امر منجر به افزایش غلظت فلزات در آب می‌شود. غلظتهای بیش از ۲۵۰ میلی‌گرم بر لیتر کلرید. می‌تواند سبب پیدایش طعم قابل تشخیص در آب شود. استاندارد ۷۷110 برای کلریدء ۲۵۰ میلی‌گرم بر لیتر و در استاندارد ملی آیران» ۴۰۰ میلی گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات اندازه‌گیری کلرید (جدول ۱۴) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۱۴- محل و دفعات اندازه‌گیری کلرید محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری آب ورودی به تصفیه‌خانه یک‌بار در روز یک‌بار در روز ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵-۱-۵ سدیم (۲1۵) نمکهای سدیم» انحلال‌پذیری زیادی در آب دارند. اگرچه غلظت سدیم به طور طبیعی در آبهای سطحی کم است اما ممکن است در برخی از مناطق به‌مقدار زیاد در آب وجود داشته و سبب تغییر طعم آب شود. غلظتهای بالاتر از ۲۰۰ میلی گرم بر لیتر, غلظت آستانه طعم سدیم در آب» بستگی به آنیون مربوط و دمای آب دارد. حد مجاز استاندارد ۷/110 و استاندارد ملی ایران برای سدیمء ۲۰۰ میلی‌گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای سدیم ( جدول ۱۵) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۱۵- محل و دفعات اندازه‌گیری سدیم محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری ۱۶-۱۵ آمونیاک (۱۲۲) آمونیاک شامل پ 11« غیر یونیزه و م11« یونیزه است. آمونیاک در محیطء از فرایندهای کشاورزی و صنعتی منشاً می‌گیرد. پرورش گسترده حیوانات اهلی نیز می‌تواند موجب افزایش آمونیاک در آبهای سطحی منجر شود. وجود آمونیاک در آب., شاخصی برای آلودگی احتمالی باکتریایی, فاضلابی و مواد زائد حیوانی است. حد مجاز استاندارد ۷۷110 و استاندارد ملی ایران برای آمونیاک. ۱/۵ میلی‌گرم بر لیتر (بر حسبم آ1[«) است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای آمونیاک (جدول ۱۶) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷-۱۵ نینرات و نینریت (.۲10و ,۱0) نیترات و نیتریت یونهایی هستند که به‌عنوان بخشی از چرخه طبیعی نیتروژن وجود دارند. در بسیاری از آبهای زیرزمینی, افزایش مقدار نیترات به دلیل دفع نادرست فاضلاب به چاههای جذبی و توسعه فعالیتهای کشاورزی است. وجود این ترکیبات سبب ایجاد عارضه متهموگلوبینمیا در نوزادان شیرخوار می‌شود و نگرانی‌هایی در مورد افزایش خطر سرطان در بزرگسالان در اثر ترکیبات ۱۷ - نیتروز وجود دارد. در استاندارد ۷/110 و استاندارد ملی ایران» غلظت نیترات ۵۰ میلی‌ گرم برلیتر ( بر حسبم ۳10) است. همجنین استاندارد ۷۷110 و استاندارد ملی ایران برای نیتریت. ۲ میلی‌گرم بر لیتر ( بر حسب, 810) است. در هر حال,» نباید میزأن نیترات و نیتریت به تنهایی مورد قضاوت قرار گیرد. بلکه مجموع نسبت غلظت هرکدام» با توجه به مقادیر توصیه‌شده در تصفیه‌خانه متعارف, محل و دفعات نمونه‌گیری برای نیترات و نیتریت ( جدول ۱۷) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۱۷- محل و دفعات اندازه‌گیری نیترات و نیتریت ۱۸-۱۵ کل رآزاد باقیمانده (,۱)) به‌منظور تصفیه و سالم‌سازی آب آشامیدنی» باید از یک ماده گندزدا مانند کلر استفاده کرد. این ماده باید به مقدار مناسب به آب تزریق شود و زمان تماس کافی برای تکمیل عمل گندزدایی وجود داشته باشد و همچنین باقیمانده ماده گندزدا و ترکیبات جانبی ایجادشده, نباید اثر ناگوار بهداشتی داشته باشد. حدود آستانه طعم و بو برای کلر در آب مقطرء به ترتیب ۵ و ۲ میلی‌گرم بر لیتر است. بیشتر افراد طعم کلر یا فراورده‌های فرعی آن را با غلظتهای زیر ۵ میلی‌گرم بر لیتر تشخیص می‌دهند. در واقع» طعم کلر در غلظتهای بین ۰/۶ تا ۱ میلی گرم بر لیتر» برای اغلب افراد قابل تشخیص استء اما اثر زیان بخشی ندارد. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای کلر آزاد باقیمانده ( جدول ۱۸) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۱۸- محل و دفعات نمونه‌گیری کلر آزاد باقیمانده ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹-۱-۵ آهن (۲۵) آهن یکی از فراوان‌ترین عناصر پوسته زمین و عنصری ضروری در رژیم غذایی است. در تصفیه‌خانه‌هایی که از نمکهای آهن برای انعقاد.ء استفاده می‌شودء ممکن است مقدار آهن در آب تصفیه‌شده افزایش یابد. خوردگی لوله‌های فولادی و چدنی در شبکه توزیع نیز باید مد نظر قرار گیرد. حد مجاز استاندارد آهن در ۷/110 و استاندارد ملی ایران, ۰/۳ میلی گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای آهن (جدول ‎)۱٩‏ به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری آب خروجی صافی شنی آب خروجی از تصفیه‌خانه # درصورتی‌که از نمکهای آهن برای انعقاد استفاده شود. تعداد نمونه‌برداری روزانه افزایش می‌یاید. ۳۰-۵ منکمزر (/۱) منگنز در آبهای سطحی معمولا به‌مقدار کم وجود دارد. وجود بیش از حد یون منگنزء رنگ آب را تغییر می‌دهد و آب برای آشامیدن نامناسب می‌شود. غلظت منگنز در آبهای فاقد اکسیژن محلول» ممکن است به چندین میلی‌گرم بر لیتر برسد. اما حضور اکسیژن محلول سبب رسوب نمکهای منگنز می‌شود. منگنز با مقادیر جزیی» عنصری ضروری برای بدن به‌شمار می‌آید اما با مقادیر زیاد و بلع طولانی مدت.ء اثرات زیان‌آوری به‌همراه دارد. حد مجاز استاندارد ۷/110 و استاندارد ملی ایران برای منگنزء ۰/۵ میلی گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف, محل و دفعات نمونه‌گیری برای منگنز (جدول ۲۰) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۲۰- محل و دفعات نمونه‌گیری منگنز محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری یک‌بار در روز ۱۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲۳۱-۱-۵ آلومینیم (۸۱) آلومینیم عنصری فراوان با پراکندگی گسترده است. در سال‌های اخیرء کاربرد گسترده نمکهای آلومینیم؛ برای انعقاد در فرایند تصفیه موجب وجود آن در آب آشامیدنی شده و این امر به دلیل عدم بهره‌برداری صحیح فرایند است. حد مجاز استاندارد ۷/110 و استاندارد ملی ایران برای آلومینیم» ۰/۲ میلی‌گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای آلومینیم (جدول ۲۱) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۲۱- محل و دفعات نمونه‌گیری آلومینیم محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری # درصورتی‌که از نمکهای الومینیم برای انعقاد استفاده می‌شود. نمونه‌برداری روزانه پیشنهاد می‌شود. ۲۳-۱۵ آزمایش جارا می‌شود. تعیین مقدار بهینه ماده منعقدکننده» از مهم‌ترین آزمایشها در تصفیه‌خانه بوده و در این راستاء تنظیم ام آب در محدوده ,011 برای جلوگیری از رسوب‌کنندگی یا خورندگی در شبکه آب آشامیدنی, بسیار مهم است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای آزمایش جار (جدول ۲۲) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۲۲- محل و دفعات نمونه‌گیری آزمایش جار محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری #در مواقع سیلابی و تغییرات محسوس کیفی آب رودخانه این آزمایش باید براساس نیازء در طول روز تکرار شود. | - [2 |] 41 ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- همچنین آزمایش جار بیان‌کننده وضعیت کمی و کیفی لجن حاصل از عملیات تصفیه است که خود در تنظیم فرایند زلال‌سازی بسیار مفید خواهد بود. از پارامترهای مهم در این رابطه» می‌توان به ضریب چسبندگی لجن" ته‌نشین‌شده اشاره کرد. ۲-۵ آزمایشهای میکروبیولوژیکی میکروارگانیسمها و موجودات آبزی که به‌طور عمده بیماری‌زا نیز هستند از دیدگاه بهداشتی» اهمیت ویژه‌ای دارد و آب آشامیدنی باید عاری از هر گونه میکروارگانیسم بیماری‌زا باشد. آزمایشهای میکروبیولوژیک در دو بخش باکتریایی و زیست‌شناختی به‌شرح زیر ارائه می‌شود: ۱-۳-۵ ازمایشهای باکتریایی باکتریها موجودات بسیار ریزی هستند که برخی از گونه‌های آنها بیماری‌زا بوده و می‌توانند از راه آب آلوده منتقل و بیماریهای مختلف باکتریایی را باعث شوند. با توجه به تنوع باکتریهای بیماری‌زا در آب» کنترل آب آشامیدنی» از راه شناسایی و شمارش باکتریهای شاخص (به‌طور عمده کل کلیفرمها, کلیفرمهای گرماپای " و استرپتوکوکهای مدفوعی ") انجام می‌شود. شمارش باکتریهای هتروتروف" نیز برای بررسی میزان کارایی و عملکرد تصفیه‌خانه مهم است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای آزمایش باکتریایی آب (جدول ۲۳) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۲۳- محل و دفعات نمونه‌گیری آزمون باکتریایی آب ٩6 0۲0610060‏ - ۱ 5 2-7۳۵ 9 1۳6۳۵1۵16۲۵۲ - 3 [0 4-۲۳۵ ۲1616۳۵1۵۵ - 5 ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۵ ازمایشهای زیست‌سناختی ارزیابی کیفیت زیست‌شناختی آب بر اساس شناسایی و شمارش میکروارگانیسمهای آبزی» میزان فراوانی» ترکیب گونه‌هاء تولید مثل و شرایط فیزیکوشیمیایی موجودات ساکن در آب انجام می‌شود. اطلاعات حاصل از آزمایشهای به‌عمل آمده موجب شناخت عوامل ایجاد رنگ» کدورت. بو و طعم و انسداد صافیها می‌شود که این آمر در طراحی فرایند تصفیه و انتخاب گندزدای مناسب در شبکه توزیع آب آشامیدنی و نیز کنترل میزان کارایی تصفیه‌خانه‌های آب و فاضلاب موّئر است. پلانکتونها میکروار گانیسمهای شاخص زیست‌شناختی» هستند که به‌صورت موجودات آبزی و میکروسکوپی (اغلب کوچک‌تر از ۲ میلی‌متر)» در آب شناور هستند. پلانکتونهاا شامل انواع گیاهی (فیتوپلانکتون) و جانوری (زئوپلانکتون) هستند که به همراه جریان آب در حرکت بوده و قادرند تنها به کمک حرکات قائْم» عمق مناسب زیست خود را تنظیم کنند. اما قادر به حرکت از مکانی به مکان دیگر نیستند. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای آزمایشهای زیست‌شناختی (جدول ۲۴) به شرح زیر پیشنهاد می شود: جدول ۲۴- محل و دفعات نمونه‌گیری آزمونهای زیست‌شناختی محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری آب ورودی به تصفیه‌خانه یک‌بار در روز آب خروجی زلال‌ساز یک‌بار در روز آب خروجی صافی یک‌بار در روز آب خروجی از تصفیه‌خانه یک‌بار در روز ۲ آزمایش فلزات سنگین نیاز به تجهیزات خاص و گران‌قیمت دارد؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود آزمایشهای مذکور (به‌طور عمده شود. برای مثال, چند نمونه در زیر ارائه می‌شود: 1] - 0 2 - ۲16۵۷ ۷/01۵5 ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳-۵ مس (0) مقدار مس در آب آشامیدنی کم و در حد میکروگرم بر لیتر است اما در لوله‌کشی مسی» غلظتهای بالاتر نیز دیده شده است. مس عنصری ضروری برای بدن استء اما بلع دراز مدت آن در مقادیر زیاده ممکن است به سیروز کبدی منجر شود. در ضمن, مس می‌تواند منجر به ایجاد طعم و رنگ در آب شود. استاندارد ۷۷۲10 برای مس ۱ میلی‌ گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای مس (جدول ۲۵) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری ۳-۳-۵ روی (70) روی عنصری ضروری و کمیاب است که در آب به‌صورت کمپلکس و یا نمک وجود دارد. غلظت روی در آب به‌طور طبیعی استاندارد ۷/110 و استاندارد ملی ایران برای روی» ۳ میلی‌گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای روی (جدول ۲۶) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۲۴- محل و دفعات نمونه‌گیری روی محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری سرب از عناصری است که در اثر انباشته شدن» در بدن ایجاد مسمومیت می‌کند. از این‌رو مقدار بالاتر از حد مجاز سرب در آب ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- حد مجاز استاندارد سرب در استاندارد بین‌المللی ۰/۰۵ میلی‌گرم بر لیتر و در استاندارد ۱/110 ۰/۰۱ میلی گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای سرب (جدول ۲۷) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۲۷- محل و دفعات نمونه‌گیری سرب 1 ۱ ۶ آزمایش مواد کمیاب وجود بیش از حد مجاز برخی از عناصر کمیاب. آب را غیرقابل آشامیدن می‌سازد. وجود این ترکیبات در آب» بیشتر ناشی از تخلیه پسابهای صنعتی به منابع پذیرنده آبهای سطحی است. سلامت آب. آزمایش پارامترهای فوق در آب خروجی از تصفیه‌خانه هر ماه یک‌بار پیشنهاد می‌شود. ۱-۶ فلورید (۳۰) مقدار فلورید در آب خام, به‌طور معمول کمتر از ۱/۵ میلی‌گرم بر لیتر است و بستگی به شرایط طبیعی و دمای محیط دارد. فلورید محلول پس از ورود به بدن» به سرعت جذب سیستم گوارش می‌شود. غلظتهای بالاتر از ۱/۵ میلی‌گرم بر لیتر افزایش خطر فلوروزیس دندان را به دنبال دارد و غلظتهای بسیار بالاترء به فلوروزیس اسکلتی می‌انجامد. حد مجاز ۷/110 برای فلورید ۱/۵ میلی‌گرم بر لیتر با در نظر گرفتن دمای آب است. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای فلورید (جدول ۲۸) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۲۸- محل و دفعات نمونه‌گیری فلورید 011161165 3/10۲ - | ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۶ برومید (1۳) اکسایش یونهای برومید در مراحل اوزون‌زنی و یا دیگر مواد اکسیده» در نهایت منجر به تشکیل برومات در آب تصفیه‌شده می‌گردد. برومات موجب برور تومورهای کلیوی در حیوانات آزمایشگاهی شده است. از این‌رو موّسسه بین‌المللی سرطان» برومات را به‌عنوان ماده‌ای با امکان سرطان‌زایی در انسان رده‌بندی کرده است. اندازه گیری این پارامتر در آب‌های ورودی و خروجی از تصفیه‌خانه» هر هفته یک‌بار پیشنهاد می‌شود. اما در صورت استفاده از اندازه‌گیری باید روزانه صورت گیرد. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای برومید (جدول ۲۹) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ‎۹٩‏ محل 9 دفعات نمونه گیری برومید مواد پاک‌کننده در شوینده‌ها استفاده می‌شوند. این ترکیبات به‌صورت مصنوعی ساخته می‌شوند و در نتیجه به طور طبیعی در ۷/170 برای پاک کننده‌ها استانداردی ارائه نکرده» اما استاندارد ملی ایران (۱)۸/۸5 برای آزها ۲ میلی گرم بر لیتر است. در تصفیه‌خانه متعارف, محل و دفعات نمونه‌گیری برای مواد پاک‌کننده (جدول ۳۰) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۳۰- محل و دفعات نمونه‌گیری مواد پاک‌کننده 65 ۸۵1۱۷6 86 ۱/11۵6 - | . ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷ آزمایشهای مواد آلی وجود سموم س شیمیایی مانند حشره کشهاء آفت کشها و نظایر آزها در منابع آب آشامیدنی؛ بیشتر تشبحه توسعه بی‌رویه فعالیتهای هالواستیک اسیدها (۲1۸۸) هستند. آزمایش ترکیبات فوق در آب خروجی از تصفیه‌خانه, هر ۳ ماه یک‌بار پیشنهاد می‌شود. مهم‌ترین آزمایشهای مواد آلی شامل موارد زیر است: ۱-۷ آازمایش 00 600 : اکسیژن موردنیاز واکنشهای شیمیایی روش کار ۲۵۲1۲ 10۹00: این روش با استفاده از راکتور 010 و در دو ساعت انجام می‌شود و سپس توسط دستگاه 0 مقدار ۲00 تعیین و بر حسب میلی‌گرم بر لیتر ,0 گزارش می‌شود. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری ۲01 (جدول ۳۱) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۳۱- محل و دفعات نمونه‌گیری 07 محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری اب ورودی به تصفیه‌خانه آب خروجی از تصفیه‌خانه یک‌بار در روز ۲-۷ آزمایش (8300 1301 : اکسیژن موردنیاز واکنشهای زیست‌شناختی در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای ,13010 (جدول ۳۲) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۳۲- محل و دفعات نمونه‌گیری ,801 محل نمونه‌برداری تعداد اندازه گیری ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۷ کل کربن آلی (700)! در کنار اندازه گیری مواد آلی م1301 و ۳00 اندازه‌گیری شاخص 702 نیز متداول است. کل کربن آلی شامل تمام مواد آلی دارای پایه کرین است. این دسته» شامل بیشتر مواد آلی طبیعی (/۳108)" است که در آبهای سطحی یافت می‌شوند. از آنجا که فرایند انعقاد و ته‌نشینی در صورت بهره‌برداری بهینه و درست قادر به کاهش 702 است. اندازه‌ گیری 706 در تاکنون حد محازی برای غلظت 7062 در آب خام و یا تصفیه‌شده آرائه نشده است. در تصفیه‌خانه متعارف, محل و دفعات نمونه‌گیری برای 702 (جدول ۳۳) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۳۳- محل و دفعات نمونه‌گیری 710 ۳-۷ چربی و روغن تانکرهای حامل مواد چربی و مانند آن ممکن است سبب افزایش چربی و روغن در منابع آب خام شود. در تصفیه‌خانه متعارف» محل و دفعات نمونه‌گیری برای چربی و روغن (جدول ۳۴) به شرح زیر پیشنهاد می‌شود: جدول ۳۴- محل و دفعات نمونه‌گیری چربی و روغن # در زمان وقوع حوادث» ممکن است آزمایش چند بار در روز انجام شود. )۲ 10۲822016[ 1013 - | 7 0۳8۵06 [ 31000۳۵ - 2 ۲۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آزمایشهای مواد پرتوزا وجود بیش از حد مواد رادیواکتیو و پرتوزای برای اطمینان از عدم وجود آلودگی به پ این آزمایش برای آبهای زیرزمینی اهمی ۹٩‏ انجام آزمایشها استفاده از دستورالعمل استاندارد در همه ازه برای اندازه گیری آنیونها و کاتیونها میت ۱-۹ لوازم مورد نیاز لوازم و وسایل مورد نیاز برای انجام آزمایش کربن دیوکسید محلول خطرناک در آب» ممکن است در اثر وجود رگه‌های طبیعی این عناصر در زمین و یا ژوهشی یا نیروگاههای اتمی باشد. رتوهای آلفا و بتاء آب ورودی به تصفیه‌خانه باید حداقل یک‌بار در سال آزمایش شود. ت بیشتری داردء هرچند پس از حوادث طبیعی» بویژه زمین‌لرزه» باید تکرار شود. ایشگاهها الزامی است بنابراین» دستورالعمل فوق باید در دسترس آزمایشگاه باشد و «ستورالعمل استاندارد انجام شود. ان از دستگاه 1۳ (ایون کروماتوگراف ) نیز استفاده کرد. بای مذکور با رعایت دستورالعمل‌های استاندارد به‌شرح زیر است: لوازم و وسایل دستگاه 01 متر وسایل شیشه‌ای آزمایشگاهی دماسنج ۵۰ تا ۱۰- درجه سانتی گراد (با دقت ۰/۵ تا ۱ درجه) دماسنج ۱۵۰ تا ۱۰- درجه سانتی‌ گراد (با دقت ۰/۵ تا ۱ درجه) دماسنج ۲۶۰ تا ۱۰- درجه سانتی‌ گراد (با دقت ۰/۵ تا ۱ درجه) دستگاه 10 متر لوازم شیشه‌ای وسایل شیشه‌ای ازمایشگاهی دستگاه کدورت‌سنج وسایل شیشه‌ای آزمایشگاهی وسایل شیشه‌ای آزمایشگاهی پمپ خلاٌ آزمایشگاهی خشک کن ۱۰۲ درجه سانتی گراد دسیکاتور (رطوبت‌گیر) ترازوی آزمایشگاهی با دقت ۰/۱ میلی گرم وسایل شیشه‌ای آزمایشگاهی و یا دستگاه اسپکتروفتومتر | - 10 1۳۵1۵1082۵ ۲۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- هدایت الکتریکی مواد پاک‌کننده (۱1۸]75) لوازم و وسایل حمام بن ماری بوته چینی ترازوی آزمایشگاهی خشک‌کن ۱۸۰ درجه سانتی گراد کاغذ صافی لوازم شیشه‌ای آزمایشگاهی و یا دستگاه اسپکتروفتومتر دستگاه هدایت‌سنج وسایل شیشه‌ای آزمایشگاهی همزن مغناطیسی با قابلیت تنظیم دور اسیکتروفتومتر وسایل شیشه‌ای آزمایشگاهی اسپکتروفتومتر وسایل شیشه‌ای آزمایشگاهی اسپکتروفتومتر (مجهز به طیف 7۷]) وسایل شیشه‌ای آزمایشگاهی ۱ .۰ تروفتومتر ۱ . تروفتومتر اسپکتروفتومتر دستگاه سو کسله خشک‌کن ۱۰۳ درجه سانتی گراد ۲۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- انکوباتورء اتو کلاوه خشک‌کن ( اتوو 4 بن ماری» 11 سنج ی میکروسکوپ نوری» پیپتور» توزیع‌کننده محیط کشت. پلیت متوسط ترازو لامپ ۷[ . کاغذ صافی ۰/۴۵ میکرون» دستگاه فیلتراسیون» پمپ خلاً دستگاه آب مقطرگیری» هود میکروبی میکروسکوپ نوری با عدسی چشمی ۱۰ و شیئی ۰۲/۵ ۵۱۰ ۴۰ ۱۰۰ صافی‌غشایی و شاخصهای زیست‌شناختی پمپ خلأٌ کاغذ صافی غشایی با منافذ ۰/۴۵ ۰/۸ و ۳ میکرون» لام (۲۵11۵1 048۷/10؟5) و لامل لوازم شیشه‌ای مختلف ۲-۹ تجهیزات و مواد مصرفی آزمایشگاهی در تصفیه‌خانه متعارف» برای انجام آزمایشهای مورد اشاره» تجهیز آزمایشگاهها به‌شرح زیر ضرورت دارد. بدیهی است با تغییر نوع فرایند و تعداد واحدهای تصفیه دستورالعملها متفاوت خواهد بود. جدول الف - دستگاهها و تجهیزات اک ال اک ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ردیف ۱۰ ۱۱ ۱۳۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳. ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۳۴ ۳۵ ۲۳۶ ۲۷ ۳۸ ۳۹ ۳ ۳۱ شرح ترازوی حساس با دقت ۰/۱ میلی گرم خشک‌کن حرارتی ۲+ ۱۰۳ درجهٌ سلسیوس ترازوی دو کفه‌ای دستگاه آزمایش جار گرم‌کن ۶ خانه با پایه‌ها و گیره‌ها ترازوی معمولی اتو کلاو تلمبه هوا دستگاه اندازه گیری هدایت الکتریکی گرم کن با همزن مغناطیسی دستگاه بن ماری دستگاه اسپکتروفتومتر دستگاه کدورت سنج انکوباتور ۳۵ درجه سلسیوس انکوباتور ۴۵ درجه سلسیوس پایه میله‌ای تیتراسیون هود آزمایشگاهی کورهٌ ۵+ ۵۵۰ درجهٌ سلسیوس دستگاه سانتریفوژ و ظروف مربوط دستگاه کلرسنحی ۲۳۶ مقدار ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۳ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۳ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۱ دستگاه ۲ دستگاه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰ ۱۱ ۱۳۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۴ ۳۵ ۲۶ ۲۷ ۳۸ جدول ب- وسایل شیشه‌ای و لوازم متفرقه (برای یک سا ۳۷ ل عملیات آزمایشگاه) مقدار ۶ عدد ۶ عدد ۱عدد ۰ عدد ۸ عدد ۸ عدد ۳ عدد ۶ عدد ۶ عدد ۳ عدد ۴ عدد ۳۴ عدد ۴ عدد ۳ عدد ۶ عدد ۶ عدد ۴ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۱۲ ۶ ۶ ۶ از هرکدام ۱۲ عدد -------- صفحهٔ بعد -------- ۰. ۰ شرح قیف ایمهوف مدرج (شیشه‌ای و یا پیرکس) یک لیتری جا لوله‌ای ۲۰ خانهٌ فولاد زنگ‌نزن بوتهٌ چینی ۲۵ میلی‌لیتری نگهدارندهٌ فیلتر ۴۷ میلی‌لیتری صافی فایبر گلاس ۲۱ میلی‌متری صافی فایبر گلاس ۴۷ میلی‌متری دیسک فایبر گلاس صافی غشایی ۰۰/۴۵ ۰/۸و ۳ میکرونی ۴۷ میلی‌متری قیف شیشه‌ای به قطر ۵ سانتی‌متر صافی گرد به قطر ۷ سانتی‌متر صافی گرد به قطر ۱۱ سانتی‌متر (واتمن ۱ تا ۴) صافی آزبست مخصوص کوره پایه و گیرهٌ بورت انبر آزمایشگاهی برای کوره و آون اسپاتول پایه نگهدارنده قیف ایمهوف بالن زُورْهٌ ۱۰۰ میلی‌لیتری بالن زُوزَهٌ ۲۵۰ میلی‌لیتری بالن رُوزْهٌ ۵۰۰ میلی‌لیتری بالن زُورهٌ ۱ لیتری حلقه‌های فلزی به قطر ۵ و ۷ سانتی‌متر 1 ا لوله لاستیکی با قطرهای اسمی چ و < 9 اسج وله آزمایش ساده ۲۸ مقدار ۴ عدد ۶ عدد ۳ عدد ۳ عدد ۳ عدد ۳ عدد ۸ عدد ۸ عدد ۳ عدد ۸ عدد ۳۴ عدد ۳ عدد ۳۴ عدد ۳۴ عدد ۳ عدد ۸ عدد ۳ عدد ۶ عدد ۶ عدد ۸ عدد از هر کدام ۳۰ متر ۰ عدد -------- صفحهٔ بعد -------- ی شرح وله آزمایش دردار قیف بوخنر و متعلقات ارلن خلاً ۲۵۰ میلی‌لیتری رن مخصوص آزمایش ۲07 ظرف شیشه‌ای ۱۰ لیتری شیردار برای آب مقطر کاغذ صافی واتمن شماره یک یا معادل به قطر ۴۷ میلی‌متر کندانسور مارپیچ ۴۰ سانتی‌متری در سمباده‌ای بالن ته صاف پیرکس در سمباده‌ای ۲۵۰ میلی‌لیتر گلوله شیشه‌ای به قطر ۳ میلی‌متر ارلن ۱۰۰ و ۲۵۰ و ۵۰۰ میلی‌لیتر جدول ج - مواد شیمیایی مورد نیاز برای یک شرح سدیم استات (ع۸26121 50۵1۲۳) سدیم آرسنات (ع۸۳۹6۲1۵1 50011) سدیم آزاید (ع۸2[0 50010) سدیم آزی (ع۸212 50۵1۱) سدیم اسکوربیت (ع۵۲,۵1ع۸۹ 50۵1۲۱) سدیم کربنات (ع2700121-) (5061۲) سدیم سیترات (ع11۳21ل) (50411۲) ۹.۸15 سدیم فلورید بدون آب (ع۸۳۳۷۵۳۵۲ ۳10۲100 500107) سدیم سولفید (ع110آبا5 50411۲۱) -1۷17-3,6 ]18-11 -(1270 1۵06۷ |باد33۲2)-2 0 1156 ۲3011121606 ۲۳۹ مقدار ۰ عدد ۲عدد ۳عدد ۲ عدد ۳ عدد ۲عدد ۳ عدد ۳ عدد ۳ عدد ۳ عدد ۰ گرم از هر کدام ۱۸ عدد مقدار ۰ گرم ۰ گرم ۵ گرم ۵ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۱۰ گرم -------- صفحهٔ بعد -------- ردیف ۱۲ ۱۳ ۱۳۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳ ۳۱ ۲۳۲ ۲۳۳ ۲۳۴ ۳۵ ۲۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ .۳ ۳۱ ۳۲ ۳۵ ۳۶ ۳۸ ۳۹ ۴ ۳۱ شرح سولفات نقره(ع۲21آبا5 5[1۷0۲) نیترات نقره (ع711۳۵1] 511۷6۲) سدیم کلرید (ع10710 ال 5041(۱) سدیم تترابورات (ع61۳2007۵1 1 (50۵1۲) سدیم هیدرو کسید (ع[11۷070710 (500117) سدیم‌مونوهیدروژن‌فسفات (ع1۳۳0۶50۳210 ۲۵86 ]۱/1010 5001) سدیم پناسیم تارتارات (ع271721 1 0012851170 (5001) سدیم سولفات بدون آب (ع۸:۷۵۲۵ 511۵16 5001013) سدیم سولفیت (ع1111با5 (5041: 1) سدیم نیتریت (ع]1[11۳1 171ب5041) سدیم تیوسولفات (ع1۵1[ب111051 (50۵1۲۲) نشاسته (]ع5137) سولفانیلیک اسید (۱۵ع۸ ع5۱11۵1[1) سولفوریک اسید (۸2[0 ۲۳12 [با5) سولفامیک اسید (۸21۵0 ع5۷۱1۵11) تولوئن (ع1010611) کلرید روی (ع10۲10) ع71) سولفات روی (ع5۷[121 ع711) استات سدیم بی آب ( ۸۲۳۷۵۲۵۲۵ ۸21216 50010 ) نیترات پتاسیم (ع3111۳721 ۳۵12۵2831177 ) کلرید منیزیم ۶ آبه (11,0 .6 ۲1107100 ۷1281691010 ) زیر کونیل کلراید (ع10۲10 ۳ [71۳00/ 9) زیر کونیل اسید (۸۵۱۵ |[71۳0009) فلز روی ([۱/1212 ع71) محیط کشت لاکتوزبراث (]۳۲۵1 ع2010۹8]) محیط کشت لوریل ترنپوز (ع171010۹ ۲۵۲۷۱۵) محیط کشت برلیانت گرین ((61ع00۳) ]1۲1111۵) محیط کشت آئوزین متیلن بلو )10010( 31-101601۳0 مقدار ۵ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۹۵ لیتر ۰ گرم ۱ لیتر ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۰ گرم ۱ لیتر -------- صفحهٔ بعد -------- (۳۳۵۹۵11۵16 ۲1۷۵۳0۵ ۱/10۵۵1۵۹1۵) دی سدیم هیدروژن فسفات بدون آب ۳ ی سدیم هیدرورن بدولن ۳۱ ۰ گرم (ع۵1 ۳۳0۹۳ ۲1۷00820 0 101300) اندازه گیری ۲1ص گازهای محلول» کلر آزاد باقیمانده و چند فاکتور دیگر می‌تواند به‌صورت پیوسته نیز در تصفیه‌خانه انجام شود. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع 6 ,۳۵0 2*۳ ونا0 ۷۷07 2۳۳ ناه ماه وا ۶۵۶ حمدزام ۷۷۰11004 20۳۳۴ ماد ادد ۷۷ ده ات۷۷ ۶ دمناممنصهط +۲۵ کلمط 3 اجعلمداک ۷۷۳۳۰ بهآ ۸۲1 ۸۷۷۷۷۸ 1998 ۳- استاندارد کیفیت آب آشامیدنیء دفتر استانداردهای مهندسی آب کشورء سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء سال ۰۱۳۷۱ ۲۳۲ 1 2 -------- صفحهٔ بعد -------- 00170 0۱۱۵| 11707:1۱۵1 0۳ 7700171027 1۹ -------- صفحهٔ بعد -------- با عنوان «( کنترل کیفیت در تصفیه خانه‌های آب) به منظور آگاهی از کیفیت آب خام ورودی به تصفبه‌خانه‌ها.ء آب. در مراحل مختلف فرابند و آب خروجی ار تصفبه‌خانه‌ها ندوبن شده است. مطالب ارائه شده درابن نشربه دربرگیرنده دستور العمل‌ها و توصیه‌های ضروری برای آزمایشگر ان همراه با ارانه روشهای آزمایش., تجهیزات. مواد و لوازم مورد نیاز آزمایشگاهی جهت بهینه سازی فرایند تصفیه و دریافت آب آشامیدنی سالم و در حد استانداردهای جهانی و ملی می باشد. مماونت آمور آداری ‌ مالی 5 منابی انسانی مرکز مدارک علمی » موزه و انتشارات 551 1 659 ۷ ,۹ و اس ۹ + و ور 0 و کر وم مد از سم سور هر نسممت 6 و پر یه و از پل و رد هو ید ی و او ی و ی اد ری کر و روط ری ار زو ی و 2 راون ون وه که راک و ار درم ای جرا مکی و از با ری و۵ و و ال ام ای مت : ۱ زا ِْ ۱ ۱ زا