نشریه شماره ۲۵۹

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جموری اسلامی ایران نشریه شماره ۲۵۹ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیرو معاونت امور ذنی سازمان مدیریت منابع آب رکه نیو نات و وا عو ایو ماه اه اه ره ۱۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- جمهوری اسلامی ایران دستورالعمل آزمون میکروبیولوزی آب نشریه شماره ۲۵۹ سازمان مدبریت 9 برنامه‌ر بری کشور وزارت نبرو معاونت امور فنی سازمان مد یریت منابع آب ایران دفتر آمور فنی 9 تدوین معبارها دفتر استاندارد مهندسی آب انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۸۱/۹۰/۸۹ ۱۳۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- فهر ستبرکه سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور. دفتر امور فنی و تدوین معیارها دستورالعمل آزمون میکروبیولوژی آب/ معاونت امور فنی. دفتر امورفنی و تدوین معیارها؛ وزارت نیروسازمان مدیریت مسنابع آب ایران دفتر استاندارد مهندسی آب.- تهران: ۱۳۸۱ ۹ ص.:مصور.- (سازمان‌مدیریت و برنامه ریزی کشور.دفتر امور فنی و تدوین معارها؛ نشریه شماره ۹)(انتشارات سازمان مدیریت و برنامه ریسزی کشور:۸۱/۰۰/۸۹) 9۵4-425-396-5 155 مربوط به بخشنامه ‏ شماره ۱۰۱/۱۶۷۴۴۵ مورخ ‏ ۱۳۸۱/۹/۱۳ کتابنامه: ص. ۲۹ ۱.آب - میکرب‌شناسی - دستنامه‌ها. ۲. آب - باکتری‌شناسی - دستنامه‌ها. ۳. آب تجزیه و آزمایش.الف.سازمان مدیریت منابع آب ایران. دفتر استاندارد مهندسی آب. ب. ۱ ش.۲۵۹ ۲۴س/۳۶۸ 1۸ شابک ۹۶۴-۴۲۵-۳۹۶-۵ 964-425-396-5 15۳80 دستورالعمل آزمون میکروبیولوزی آب ناشر:سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور. معاونت امور پشتیبانی. مرکز مدارک علمی و انتشارات قیمت: ۴۰۰۰ ریال لیتوگر افی:قاسملو چاپ و صحافی: زحل چاپ همه حقوق برای ناشر محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی ریاست جمهوری سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور دفتر رئیس سازمان ۱۰۱/۱۶۷۴۴۵ :هرامش بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی. مشاوران و پیمانکاران تاریخ: ۱۳۳۱/۹/۱۳ موضوع: دستورالعمل آزمون میکروبیولوژی آب به استناد آیین نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی موضوع ماده ۲۳ فانون برنامه و بودجه و در چهارچوب نظام فنی و اجرایی طرحهای عمرانی کشور (مصوبه شماره ۲۴۵۲۵/ت ۱۴۸۹۸ مورخ ۴ هیاأت وزیران )به پیوست. نشریه شماره ۲۵۹ دفتر امور فنی و تدوین معیارهای این سازمان.با عنوان " دستورالعمل آزمون میکروبیولوژی آب "از نوع گروه سوم. ابلاغ می‌گردد. دستگاه‌های اجرایی . مهندسان مشاور‌پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده نمایند و در صورتی که روشها. دستورالعمل‌ها و راهنماهای بهتر در اختیار داشته باشند. رعایت مفاد این نشریه الزامی نیست. 2 عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستور العمل‌هاء روش‌ها یا راهنماهای جایگز ی دفتر آمور ین را بر فنی و تدوین معیارهای این سازمان. ارسال دارند. محمد ستاری فرد معاون رییس جمهر و رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۰. 2: استفاده از ضوابط معبارها و استانداردها در مراحل تهیه («مطالعات امکان سنجی) مطالعه و طراحی. اجراء بهره‌برداری و نگهداری طرحهای عمرانی بلحاظ توحجیه فنی و اقتصادی طرحها. کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از اهمیتی ویژه برخوردار می‌باشد. بکارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام‌شده طرحها را مورد تأکید جدی قرار داده است. با توجه به مراتب یاد شده و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع اب در ایران. آمور اب وزارت نیرو برنامه‌ریزی کشور (دفتر امور فنی و تدوین معیارها) براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آب نموده است. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است: - استفاده از تخصصها و تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خحصوصی - استفاده از منابع و ماأخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی _ بهره‌گیری از تجارب دستگاههای اجرایی. سازمانها. نهادها واحدهای صنعتی. واحدهای مطالعه. - پرهیز از دوباره کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور تهیه کننده استاندارد ضمن تشکر از کارشناسان محترم برای بررسی و اظهار نظر در مورد این استاندارد. امید است مجریان و دست‌اندرکاران بخش آت. با بکارگیری استانداردهای یاد شده. برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیتهای کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت کنند. پاپیز ۱۳۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای کمیته ترکیب اعضای کمیته فنی شماره ۲گروه کیفیت که در تهیه و تدوین این استاندارد مشارکت داشته‌اند به شرح زیر هستند: خانم زهرا ایزدپناه فوق‌لیسانس مهندسی آبیاری و آبادانی ُقای رحمتعلی براتعلی لیسانس مهندسی زمین‌شناسی و آبشناسی آقای ماشااله تابع جماعت لیسانس مهندسی عمران - آب آقای علی‌اکبر علوی فوق لیسانس شیمی و مهندسی بهداشت خانم فاطمه فروغی‌زاده لیسانس مهندسی زمین‌شناسی و آبشناسی آقای شهرام کریمی لیسانس مهندسی زمین‌شناسی و آبشناسی آقای بیژن مهرسا فوق‌لیسانس مهندسی آبهای زیرزمینی آقای مهدی هاشمی لیسانس مهندسی زمین‌شناسی و آبشناسی -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۹- مقدمه ۲- آزمون میکروبیولوژیکی آب ۱-۲ گروه‌بندی ارگانیسمهای بیماری‌زای آب ۲-۲ گروه‌بندی باکتریهای آب بر اساس شرایط زیستی و شکل آنها ۱-۲-۲ تغذیه باکتری‌های آب ۲-۲-۲ تأمین اکسیژن باکتریها ۳-۲-۲ دمای لازم برای زیست باکتری‌ها ۴-۲-۲ شکل باکتری‌ها ۵-۲-۲ از نقطه‌نظر صنعت تصفیه آب ۳-۲ راهنمای میکروبیولوژیکی آب ۴-۲ نمونه‌برداری آب برای آزمایشهای باکتری‌شناسی ۱-۴-۲ نمونه‌پرداری از آب شیرهای شبکه. مخازن و تلمبه‌ها ۲-۴-۲ نمونه‌برداری از آب استخرها و روانابهای سطحی ۳-۴-۲ نمونه‌برداری از آب زیرزمینی ۵-۲ آزمایش میکروبیولوژیکی آب ۱-۵-۲ آزمایشهای باکتری‌شناسی آب (مجموع کلیفرمها و کلیفرمهای مدفوعی) ۲-۵-۲ روش صافی غشایی یا مامبران فیلتر ۱1۳ ۶-۲ باکتر یهای گوگرد. آهن. نیتروژن. اورانیوم پیوست -گروهی از باکتریهای بیماری‌زا منابع و ماخذ ۳۲ ۳۶ ۳۷ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱- مقدمه آب منشاء حیات موحودات زنده است. برای ادامه زندگی انسان آب پاکیزه ضروری می‌باشد. امروزه. آب رکن اساسی در توسعه پایدار جوامع بشری به شمار می‌رود. خودپالایی کمتر آلوده می‌شود ولی آبهای سطحی. عموماً آلوده‌اند. ایرانیان از گذشته‌های دور از آلودگی آب آگاهی داشته و از آلوده‌کردن آن خودداری می‌نمودند. از این نقطه‌نظر در تاریخ ایران. وقایع مرگ و میرهای ناشی از اینگونه آلاینده‌ها کمتر مشاهده می‌شود. ابوریحان بیرونی دانشمند و نابغه ایرانی. در بیش از ۱۰۰۰ سال پیش. طرح مخازن نگهداری آب. نحوه تهویه آنها. کاربرد آهک. لجن و سیم نقره‌ای را از نظر خاصیت اکسایشی زیاد آن و غیره ارائه نمود که در نقاط مختلف ایران هنوز این سازه‌ها به چشم می خورند. آبهای آشامیدنی باید پس از سالم‌سازی به مصرف برسند. فرایند سالم‌سازی را آزمون میکروبیولوژی و گندزدایی در برمی‌گیرد. در این نشریه به عنوان اولین فرایند سالم‌سازی آب. دستورالعمل استاندارد آزمایش تعیین مجموع کلی فرم‌ها و کلی فرم مدفوعی با روشهای تخمیر چندلوله‌ای و صافی غشایی که از نظر دقت و سهولت اهمیت بیشتری دارد. گزینه و ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ آزمون میکروبیولوژیکی آب : ‌ هه .۰ ۰ هه ‌ ‌ ‌ 2 1 در این ردیف. روشهای بکار رفته در ازمونهای میکروبیولوژیکی اب برای تعیین کیفیت بهداشتی و شایستگی ابها در مصارف عمومی آمده است. این دستورالعملهای استاندارد. تأکید بر نشان دادن درجه آلودگی آب به‌وسیله فاضلابهای انسانی یا حیوانی دارد. 7 ‌ ۲ ه 12 5 ۰ ‌ ‌ ۰ 2 به‌طور مرسوم. ازمایشهای معرفی شده. ارگانیسم‌های شاخص را جستجو و شمارش می‌نماید. باکتریهای گروه کلیفرمی تعریف شده شاخص و نشانگر اساسی شایستگی آب برای مصارف خانگی و یا سایر کاربری‌ها می‌باشد. واکنشهای کشت (با محیط کشت) و ویژگیهای این گروه از باکتریها به‌طور گسترده‌ای مورد مطالعه قرار گرفته و در متون و کتابهای باکتری‌شناسی آب و بهداشت در دسترس است. تجربیات بعمل آمده. اهمیت اجتماع گروه کلیفرمی را به عنوان معیار آلودگی نمونه آبهای تحت آزمایش به اثبات رسانده است. با توسعه شیوه‌های فنی. باکتری‌شناسی و محیطهای کشت. حساسیت آزمایش تخمیری چند لوله‌ای افرایش یافته و با توجه به نتایج قابل قبول ارائه شده این روش به عنوان روش استاندارد گزینه شده است. تحلیل نتایج حاصل تجربی. اهمیت و اعتبار روشهای مذکور را به عنوان اساس استانداردهای کیفیت باکتری‌شناسی آبهای مشروب فراهم نموده است. روش صافی غشایی. که شامل جستجو و شمارش اجتماع کلیفرمها در سطحی صاف است به عنوان یک روش موئر معادل جستجو باکتریهای گروه کلیفرمی به کار می‌رود. با وجود محدودیتهایی در روش صافی غشایی می‌توان از آن برای انواع آبها استفاده کرده و به عنوان روش استاندارد جایگزین روش استاندارد جندلوله‌ای به کار گرفت. ی 7 ‌ ‌ س ۰ ‌ ۰ ۳ نتایج ازمایشهای کلیفرمی به روش تخمیر چندلوله‌ای با شاخص ۱/۲ با بیشترین شمار احتمالی در ۱۰۰میلی‌لیتر نمونه گزارش می‌شود. باید دانست که شاخص ۱18 صرفاً یک نشانگری برای تعداد محتمل باکتریهای کلیفرمی. موجود در آب می‌باشد. در مقابل. در روشهای شمارش مستفیم. مانند صافی غشایی. اجتماع کلیفرمی. مستقیماً قابل شمارش بوده و در ۱۰۰ میلی لیتر گزارش می شود. در هر دو روش نیز می‌توان از شاخص ۰ استفاده نمود. هر دو روش ابزار خوبی برای ارزیابی کیفیت بهداشتی آب و وارسی کارایی فرایندهای تصفیه آب به‌شمار می‌روند. دادن ] -2 8 ]311000210۵ -] 3- 3/۵۵۲ ۳۲۵۳۵۸۳۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- سا م .. ۰ ۰ ََ ۳ ی _ استرپتوکوکسی مدفوعی نشانگر خوبی برای الودگی ابها بوده که با جستجو و شمارش آنها ورود این میکروارگانیسمها به آب تشخیص داده می‌شود. ضمناً لازم به ذکر است که اصلاحات در جزئیات این روشها براساس تحقیقات انجام شده صورت گرفته است. گروه کلیفرمهای مدفوعی (۲۲) نشانگر آلودگی آب به فاضلاب است و بررسیهای سالهای اخیر نشان داده است که این گروه از کلیفرمها در مدفوع جانوران خون گرم یافت می‌شوند و معمولاً قابلیت تولید گاز را در لاکتوز و با محیطهای کشت مناسب در دمای ۰/۲ ۴۴/۵ درجه سانتیگراد را دارا هستند در صورتیکه کلیفرمهای سایر منشاءها نمی توانند گاز ایجاد کنند از این‌رو به‌عنوان شاخص آلودگی مدفوعی انتخاب نشده‌اند و با هر دو روش چندلوله‌ای و صافی غشایی قابل ردیابی و شمارش هستند و معیار با ارزشی برای تعیین کیفیت بهداشتی و آلودگی با آزمونهای میکروبیولوژیکی باید بلادرنگ پس از نمونه‌برداری صورت پذیرد در صورت وقفه و یا ارسال نمونه به فواصل دور باید دمای نمونه را تا حد یخ‌زدن (انحماد) پایین آورد. میکروارگانیسمها در تمامی نقاط کره زمین وجود داشته و فعالیت مفید دارند و فقط بخش کوچکی از آنها بیماری‌زا می‌باشند. میکروارگانیسمها را می‌توان برحسب زیستگاه آنها رده‌بندی نمود. ۱-۲ گروه‌بندی ارگانیسمهای بیماری‌زای آب ارگانیسمهای بیماری‌زا آب شامل باکتریهای ویروسها. پرو توزوئرها و کرمهای بیماری‌زا آب بوده که اسامی فارسی و لاتین آن در پیوست این دستورالعمل ارائه شده است. ۲-۲ گروه‌بندی باکتریهای آب بر اساس شوایط زیستی و شکل آنها ۱-۲-۲ تغذیه باکتری‌های آب ۱-۱-۲-۲ باکتریهای اتوتروف -که قادرند مانند باکتری آهن. کربن موردنیاز متابولیسم خود را از د)) محیط و یا منابع معدنی تامین کنند. ۲-۱-۲-۲ باکتریهای هتروتروف -که قادرند کربن موردنیاز خود را از تجزیه مواد آلی بدست بیاورند. [10000ع51۳ آ۵م۳۵ -| -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲-۲ تأمین اکسیژن باکتریها باکتریهای هوازی ! - اکسیژن موردنیاز خود را از اکسیژن محلول در آب می‌گیرند. باکتریهای غیرهوازی آ - اکسیژن موردنیاز خود را از طریق مواد آلی دریافت می‌کنند. مانند کلستریدیوم پرفرنژنس " (ولشای) که باکتری غیرهوازی می‌باشد که علامت آلودگی آب به مدفوع است. باکتریهای اختیاری -که در محیط دارای اکسیژن محلول به طور هوازی و در عدم حضور اکسیزژن به صورت غیرهوازی زندگی می‌کند. ۳-۲-۲ دمای لازم برای زیست باکتری‌ها باکتریهای سرمادوست آ که در دمای ۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد زندگی می‌کنند و بهترین شرایط زیست برای آنها دمای ۲ تا ۱۸ درجه سانتیگراد است. باکتریهای ملایم دوست "که در دمای ۲۰ تا ۴۵ درجه سانتیگراد زندگی می‌کنند و بهترین دما برای زیست آنها دمای ۴ تا ۴۰ درجه سانتیگراد می‌باشد. باکتریهای گرمادوست " که در دمای ۴۵-۷۵ درجه سانتیگراد زندگی می‌کنند و بهترین دمای زیست آنان دمایی بین ۵ تا ۶۵ درحه سانتیگراد می‌باشد. ۴-۷-۲ شکل باکتری‌ها ۱-۴-۲-۲ باکتریهای میله‌ای مانند کلیفرم‌ها ۲-۴-۲-۲ باکتریهای کروی - مونوکوک - دیپلوکوک (ذات الریه) - استرپتوکوک (مخملک وگلودرد) - استافیلوکوک (عفونت و آنژین) ۳-۴-۲-۲ باکتریهای مارپیچ |- ۸0۵۵۵ 2- ۸۵6۵۵۵5 3- 0105100 ۳۵۲۲۳۱۵۵۵6 )۱۷۵1011( 4- ۵۷۵ 5 6- 16۲۵۵۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۲-۷ از نقطه‌نظر آکتینو میست‌ها " در خا لزجی را تشکیل داده و باکتری‌های آهن باکتری‌های گوگرد باکتری‌های نیتروژن ۳-۲ راهنمای استاندارد فوق در حدوا منبع آب آب تصفیه‌شده ورودی به شبکه توزیع شبکه توزیع دارای آب تصفه نشده آب موحود در شبکه توزیع آب غیر لوله کشی آبهای بطری‌شده . نوعی از آن در داخل لوله‌های آب رشد نموده و غشاء ند جوب پوسیده در آب ایحاد می‌نمایند. باکتری‌شناسی آب به شرطی که کدورت آب کمتراز یک واحد نفلومتر باشد و برای گندزدایی با کلر. 11 ترجیحاً کمتر از ۸ بوده و کلر باقیمانده در آب حداقل ۰/۲ تا ۰/۵ میلی‌گرم در لیتر بعد از ۳۰ دقیقه زمان تماس باشد. مشروط بر اینکه ۹۸/ نمونه‌های آزمایش شده در سراسر سال دارای این حالت باشد. در یک نمونه تصادفی وجود ۳ کلیفرم در ۱۰۰ میلی‌لیتر بلامانع است. ولی این موضوع در دو نمونه متوالی نباید تکرار شود. مشروط بر اینکه ۹۵/ تعداد نمونه‌های آزمایش شده در سراسرسال دارای این حالت باشد. ولی در دونمونهٌ متوالی این موضوع صادق نیست. مشروط بر اینکه به دفعات مشاهده نگردد. در اینصورت چنانجه اقدامات حفاظتی بهداشت امکان‌پذیر نباشد باید منبع دیگری انتخاب نمود. منبع آب باید عاری از کلی‌فرم‌ها باشد. |- ۸۵11۵۲۷۵۵۶ [۵م۳:۵۵ - 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۲ نمونه‌برداری آب برای آزمایشهای باکتری‌شناسی نمونه‌برداری آب برای آزمایشهای باکتری‌شناسی از مبانی مهم بررسیهای میکروبیولوژی آب محسوب می‌شود. هر چند که موضوع ساده است. ولیکن جنانجه نمونه‌های معتبر جمع آوری نشوند. کارهای بعدی. اتلاف وقت خواهد بو د. ۱-۴-۲ نمونه‌برداری از آب شیرهای شبکه., مخازن و تلمبه‌ها ابتدا کلیه متعلقات شیر را با استفاده از یک قطعه پارجه تمیز. پاک نموده و شیر را تا آخر باز نموده بطوریکه ۱ تا ۲دقیقه آب جریان یابد. پس از آن دستها را با آب و صابون شسته. خشک نموده و با یک پنبه آغشته به الکل دهانه شیر استریل گردد. محدداً آب شیر را به مدت ۲-۱ دقیقه باز کرده و آنگاه با سرعت متوسط. سه چهارم از حجم بطری استریل بدون تشکیل حباب هوا پر گردد. در صورتیکه به آب شیر کلر زده شده باشد. باید قبل از اقدام به نمونه گیری ۳ قطره سدیم تیوسولفات ۰/۱ نرمال یا معادل آن سدیم تیوسولفات خشک به بطری اضافه شود. پس از اتمام کار مشخصات مربوط به نمونه‌برداری را روی بطری و فرم ۱ یادداشت کرده و در بخدان قرار داده شود. شکل ۱ ۲-۴۳۲ نمونه‌بر داری از آب استخرها و روانابهای سطحی در بطری را برداشته. آن را تا عمق مناسبی در آب فرو برده و به طرف جریان آب دهانه آن را به آرامی بطرف بالا آورده تا سه چهارم بطری از آب پر شود. سپس مشخصات مربوط را روی بطری و فرم ۱ نوشته و در یخدان قرار داده شود. ۳-۴-۲ نمونه‌برداری از آب زیرزمینی جند متر ریسمان انتخاب و سر آن را به دهانه بطری و با انتهای آن متصل کرده و سر ریسمان به یک قطعه سنگ گره زده شود و با باز و جمع‌کردن طناب بطری را وارد جاه کرده. و یا در دستگاههای نمونه‌گیر مجهز استفاده شده و مشخصات آن در فرم ۱ نوشته شود شکل ۱. ۶ -------- صفحهٔ بعد -------- » ۹ ‏و*‎ ٩ با 2 ان‎ ۹ 5 ‏الا را‎ 1 1 ‏ی ی شکل ۱-نمونه‌برداری آب برای آزمایشهای باکتری‌شناسی ۷ ٍ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۲ آزمایش میکروبیولوزیکی آب یکی از اهداف مهم آزمون میکروبیولوژیک آب. گزینه و بکارگیری روشهای معتبر باکتری‌شناسی آب است تا از وجود گروههای ارگانیسمی بویژه ارگانیسمهای روده‌ای یا شاخص آلودگی مدفوعی آگاهی یافته و برای مصرف شرب کنترل کیفی از نظر باکتری‌شناسی در سیستمهای تصفیه آب. مخازن. شبکه لوله کشی. شیرهای عمومی. سیستم‌های ۱-۵-۲ آزمایشهای باکتری‌شناسی آب (مجموع کلیفرمها و کلیفرمهای مدفوعی) ۱-۱-۵-۷ روش چندلوله‌ای " ۱17 در تأمین آب آشامیدنی. یکی از عناصر کلیدی آلودگی به ریزارگانیسم‌ها بویژه گروه ارگانیسم‌های روده‌ای و میزان آلودگی مدفوعی می‌باشد. وجود چنین ارگانیسم‌هایی یا کلیفرمهای شاخص, هشداری از خطرات ناشی از عوامل بیماری‌زایی و کیفیت نامطلوب آب است. مجموع کلیفرمها - مجموع کلیفرمها به کلیه باکتریهای گرم منفی اتلاق می‌شود که در دمای ۲ ۳۷ درجه سانتیگراد سیتوکروم اکسید از آن منفی است. کلیفر مهای مدفوعی - این باکتریها در دستگاه گوارش انسان و حیوانات خونگرم زندگی می‌کنند و زیر گروهی از مجموع کلیفرمی است. این کلیفرمها نسبت به دما مقاوم‌تر بوده و در 22۱ ۴۵ درجه سانتی‌گراد تولید اندول از تر ییتوفان می‌نمایند. اشریشیا کلی احتمالاً جزء. این زیر گروه هستند. این زیر گروه را می‌توان شاخص آلودگی فاضلابی, محسوب نمود. دسته کلیسیلاپنومونیا و انترباکتریها ممکن است منسوب به آلودگی مدفوعی باشند. -روش تخمیر چند لوله‌ای ]۱1 : در این روش یک سری لوله‌های حاوی محیط کشتهای پودری یا ژله‌ای. مناسب با حجم آب لازم. بکار گرفته می‌شوند. پس از یک دوره کشت. -ُ تشکیا گاز از نظر آزمایش احتمالی. مثشت تلمی می‌شود ۱- ۱۸۵۵|۵6 10066 60 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ - مشاهده گاز دلالت بر وجود کلیفرمها دارد. ۲ ۳ - آزمایش تأییدی :در این ازمایش لوله‌های مثبت ازمایش احتمالی در محیط کشت اختصاصی تر. قرار می‌گیرد. پس از یک دوره کشت وحود هر گونه گاز. نتبحه مشت خواهد بود. - تلقیح کردن : انتقال دو قطره از نمونه آب آزمایش احتمالی بوسیله فیلدوپلاتین و یا تعویض درب مرطوب. برای سایر کشت‌ها و آزمایش اختصاصی‌تر را تلقیح گویند. فیلدوپلاتین سیمی است از جنس پلاتین با کرم نیکل بطول ۰ تا ۳۰ سانتیمتر که در یک طرف آن به قطر ۲ تا ۳ میلیمتر گرد شده باشد. در میکروبیولوژی. فقط آبهای کلر زده شده در شبکه توزیع کمی آلوده یا غیرآلوده بوده و بقیه آبها آلوده یا مشکوک به آلودگی در نظر گرفته می‌شوند. تعیین مجموع کلیفرمها و کلیفرمهای مدفوعی آب - تعیین این گروه ارگانیسم‌ها اساسا یکسان است فقط اختلاف آنها در محیط کشت و دوره زمانی کشت و دما می‌باشد. ی ۳ ۳ - محیطهای کشت انتخابی : برای ازمایش احتمالی به مقدار معین پودر ابگوشت لاکتوزدار ثأسآبه حجم معینی از اب اضافه می‌شود. برای ازمایش تاییدی از مقدار معین پودر ابگوشت صفراوی سبز درخشان استفاده می‌شود که با علامت 7077 نشان داده می‌شود. ۱-۱-۱-۵-۲ روش کار برای آبهای غی رآلوده - وسایل مورد نیاز : و جچند سری لوله‌های شیشه‌ای استریل درب‌دار محتوی محیط کشتهای 3 ,3ات)3ا و لوله دورهام پیپت استریل ۱۰ میلی‌لیتر و یا پیپت‌های یکبار مصرف به تعداد مورد نیاز فیلدوپلاتین و چراغ الکلی گرمخانه. استفاده از برق شهر. برق اتومبیل و یا باطری 9 جالوله‌ای به تعداد مورد نیاز 1 ۵11۳۱1۳۵۶ -2 1 ۳۳۵۹۷۱1۷۵ -| 1 ع[81 0۳660 ۳1111۵1 -4 (18) 89۲01 12010۵6 -3 ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- - روش آزمایش : احتیاط باز کرده و ۳۰ میلی‌لیتر از نمونه آب بطری را با چرخش دهانه آن دور ریخته و دوباره درب بطری را بسته و تکان داده برای کار آماده شود. با یک پیپت استریل تا خط نشانه لوله‌ها و یا ۱۰ میلی لیتر از نمونه آب به هریک از پنج لوله دارای محیط کشت آزمایش احتمالی 13 اضافه و پس از یک دقیقه فرصت. پودر مغذی حل می‌شود (شکل ۲). سپس در لوله‌ها را بسته. تکان داده و بطور عمودی در گرمخانه با دمای 2۰/۵ ۳۷ درجه سانتیگراد قرار داده شود. باگذشت یک ساعت لوله‌ها را وارسی نموده و آنها را تکان داده و در جای خود قرار داده شود. پس از ۱۲ تا ۲۴ ساعت لوله‌های دورهام داخل لوله‌ها از نظر تشکیل گاز کنترل شود. عدم تشکیل گاز نشان از نتیجه منفی و وجود حباب هوا نشان از نتیجه مثبت است. نتیجه در فرم ۱ یادداشت و لوله‌ها به مدت ۲۴ ساعت دیگر در گرمخانه (از نظر تشکیل گاز در لوله‌های منفی) قرار داده شود. پس از ۸ ساعت هرگونه وجودگاز در لوله‌های دورهام. نتیجه مثبت تلقی می‌گردد. تشکیل گاز احتمالاً بعلت وجود کلیفرمها است. شکل ۲-روش چند لوله‌ای برای آبهای غیرآلوده ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- این روش مناسب برای آزمایشگاه و هم صحرا بوده و در برخی موارد سه لوله هم می‌توان بکار برد. - آزمایش تأییدی : تمام لوله‌هایی که در آزمایش احتمالی پس از ۴۸ ساعت نتیجه مثبت نشان داده‌اند. برای آزمایش تأییدی انتخاب می‌شوند. ابتدا. لوله‌ها را کاملاً تکان داده و پس از آن با موزن کشت. که قطر حلقه انتهایی آن از ۳میلیمتر کمتر نباشد از لوله‌های مثشبت برداشته و وارد لوله‌های تخمیری با محیط کشت. 17017 (اآبگوشت سبز در خشان). نموده این لوله‌ها برای مدت ۳ * ۴۸ ساعت کامل در دمای ۳۷ درجه سانتیگراد در گرمخانه گذاشته می‌شود. ایجاد گاز بهر مقدار در داخل لوله‌های معکوس (دورهام) یک آزمایش مث مثبت تأییدی تلُی می‌شود. نتیجه آزمایش در فرم ۱ وارد و نیز برای تأیید ۲۴ ساعت دیگر در دمای ۰/۵ ۴۴ قرار داده شود. با استفاده از جدول ۲ ۱ شمارش بیشترین کلیفرمهای احتمالی با ۱/۸][۷ راکه به روش ریاضی و اماری محاسبه شده بدست می‌اید. جدول ۲- تعداد احتمالی کلیفرمها ۸/11۳7 برای آبهای غیرآلوده سس وس اگر فرض شود از ۵ لوله کشت داده شده ۳لوله مثبت مثبت باشد با ارجاع به جدول مجموع کلیفرمها برابر ۳ در ۰ میلی لیتر نمونه آب می‌باشد. اگر در آزمایش بر روی ۵لوله فوق برای جستجوی کلیفرمهای مدفوعی فقط یک لوله مثبت مشخص شود بنابراین ۱1173 کلیفرمهای مدفوعی معادل ۲/۲ در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب خواهد بود. ۲-۱-۱-۵-۲ روش مستقیم برای تعیین کلیفر مهای مدفوعی اگر تعداد کلیفرمهای مدفوعی آبهای غیرآلوده موردنظر بوده تا بتوان میزان نشت فاضلابهای خانگی و روستایی به منبع را تعیین نمود. با روش ۱۷1۱۲۷ و وسایل محدود به روش چند لوله‌ای و محیط کشت 7ا]آ عمل می‌شود. اما مستقیماً بجای دمای ۳۷ درجه در دمای ۰/۵ ۴۴ به مدت زمان ۲۴ ساعت قرار داده می‌شود. با توجه به لوله‌های مثبت. ۷117۲ از حدول ۲ محاسبه می‌شود. 6 ۳۲۵۵|۵6 ۸/۵۵۲ -ا| ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- - نحوه کار : پس از بهم‌زدن نمونه آب. آن را به لوله‌های 3 وارد و برای ۲۴ ساعت در دمای ۴۴ درجه سانتیگراد لوله‌های منفی مجدداً به مدت ۲۴ ساعت دیگر در گرمخانه برای تشکیل گاز قرار می‌گیرند. نتایج آزمایش احتمالی به محیط تأییدی منتقل و در ۰/۵ ۴۴ درجه سانتیگراد برای ۲۴ ساعت دیگر نگهداری می‌شود. کلیفرمهای مدفوعی تأیید شده از جدول۲ تعیین می‌شود. ۳-۱-۱-۵-۲ روش چند لوله‌ای آبهای آلوده با رقیق‌سازی ده برابر اگر یک نمونه از آب آلوده. مورد آزمایش باکتری‌شناسی قرار گیرد و نتیجه سه سری کار باکد دیجیتالی ۵-۵-۵ مشخص گردد. با این کد نمی‌توان ۷113 را بدست آورد. هرچند روش چند لوله‌ای پیشنهادی. برای تعیین آلودگی کلیفرمی آبهای مشروب مورد استفاده قرار می‌گیرد ولی با توجه به میزان آلودگی میکروبی سایر منابع. مانند فاضلابهای شهری. رودخانه‌ها و دریاچه‌ها با رقیق‌نمودن نمونه آب به روش ده برابر. می‌توان تعداد کلیفرمهای آنها را شمارش و شاخص آلودگی. ۲/11۲ یا میزان حداکثر کلیفرمهای محتمل آنها را تعیین کرد. در روش رقیق‌سازی در سیستم ده‌تایی. چندین لوله جداگانه برای هر سری کار مورد نیاز می‌باشد و در روش ۸1۲۳ برای رقیق‌نمودن نمونه‌ها حداقل. سه مورد ده‌تایی لازم است. که در این بین نتایج برنامه پیشنهادی. روش ۵ لوله‌ای برای تعیین میزان کلیفرمهای احتمالی در محیطهای آبی گوناگون. لازم است قبلاً از حدود کلیفرمهای موجود در آنها آگاهی یافت تا بتوان فاکتور رقیق‌سازی مناسب را انتخاب نمود. در جدول ۳ کیفیت و تعداد کلیفرمهای موجود در ۰ میلی لیتر نمونه و منبع آن و فاکتور رقیق‌سازی ده‌برابر ارائه شده است. با گزینه فاکتور رقیق‌سازی با مراجعه به جدول ۴که مکمل جدول ۳ است عملیات رقیق‌سازی برای آزمایش احتمالی و تأییدی صورت گرفته و نتایج در فرم ۱ یادداشت می‌ شود. ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ فاکتو فقو ساد فاکتور رفیق‌سازی .۱۱ ۱۹۰۱۹۰ ۰و 3۱۹۹ 3۱۰۰ ۰ .۱۱ میزان آلودگی محیطهای آبی ؛ تعداد کلی‌فرم موجود در | ۱۰۰ ۹ ۱۰-۰ و ۲,۰۰۰ ۱۳ فاکتورهای رقیق‌سازی آنها پساب کلر زده نشده (1310۳1۵100ع7]) ۳۲۲۷۳۲ |۳۱1۵ فاضلاب کلر زده شده 10۳1۵160 ۹80: آب رودخانه : ۷/۵۲ 11۷6۳۲ زلال - غیرآلوده ۲12,0۵0 کدر و آلوده ۶۳1,010 ]" آب استخر 3۳001 5۱111۱۳8 کلر زده شده 001 -------- صفحهٔ بعد -------- ردیف نام سریهای عملیاتی ۰ و ۱۱۰ سریهای آب ۰ و ۱۹:۱۰:۹۰ سریهای آپ ۱۹۹۰ ۱۹۵ - ۰ ۳۱ 1 ‌ 1 2 ی رقیق‌سازی ابهای الوده برای محاسبه شاخص الودگی | روش کار به هریک از پنج لوله‌های آزمون احتمالی کلیفرمی ۱۰۵۱ بایییت |۱۱۳۵ دیگری. ۱ میلی لیتر از نمونه آبت به بطری |۹۹ افزوده تکان داده شود. آنگاه با پیپت |۱۱۸۳ دیگری به هریک‌از رن لوله‌های‌آزمون احتمالی کلیفرمی |۱۰:۲۱ از آب بطری وارد شود و درجا لوله‌ای قرار داده شود با پیت |۱۱ دیگری ۱۱ میلی‌لیتری از نمونه آب رقیق شده با فاکتور ۱۰ را به بطری ۹۹۱۱ آب مقطر استریل وارد نمود. و پس از تکان دادن بطری با پیت دیگری مقدار |۱۰۱۵ از آب بطُری را به هریک از پن< لوله آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شود نمونه آب را تکان داده و با یک پییت |۱۱۱۵ مقدار ۱۱ میلی لیتر به بطری |۹۹۱۲ آب مقطر اضافه و پس از تکان دادن با پیت 2 ۱.۱ ام ۱۲ |۱۱ ۱ دیگری. ۱۰ میلی‌لیتر از ات بصری را به هریک از بت وله برای آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شود با پیت |۱۱۸۵ مقدار ۱۱ میلی‌لیتر از آب رقیق شده با فاکتور ۱۰ را به بطری ۹۹۱۱ آب مقطر وارد و پس از تکان دادن با پییپت |۱۱۸۳ دیگری و ۱۰ میلی‌لیتر از آب بطری را به هریک از بنج لوله برای آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شد. با پیت |۱۱۸۵ مقدار ۱۱ میلی‌لیتر از نمونه آب رقیق شده با فاکتور ۱۰۰ میلی را به یک بطری ‎۹٩‏ میلی‌لیتری آب مقطر وارد واتکان داده و سپس با پییت |۱۱:۲۹ دیگری و ۰ میلی‌لیتر به هریک از ین لوله برای آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شد. نمونه آب تکان داده شده را به یک بطری ۹۹۲۱ آب مقطر افزوده به هریک از پنح لوله آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شود مقدار ۱۱ میلی‌لیتر از آب بطری رقیق شده قبلی با فاکتور ۰ را به یک بطری ۹۹۱۱ آب مقطر وارد و تکان داده و بایک پیپت دیگر |۱۱۸۳ مقدار ۱۰ میلی‌لیتر از آب بطری را به هریک از بن< لوله برای آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شود. ۱ میلی‌لیتر از آاب رقیق شده قبلی با فاکتور ۱۰۰۰۰ را به یک بطری |۹۹ آب مقطر وارد و تکان داده‌وسپس باپیپت |۱۱:1۱ 2 ۳ ۱۱ ۱ ۰ دیگری مقدار ۱۰ میلی‌لیتر از آاب بطری به هریک از پنج لوله برای آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شود. ۱۴ ۱11۳ وسایل موردنیاز ست |۱۱ است با نیح عدد کید سا من ۳ ۱ 5 بطری |۹۹۲۱ آب مقطر استریل - دو عدد جالوله‌ای یک دستگاه پییپت استریل ۱۱ میلی لیتر - ۶ عدد ۳ ۱ ۱ 5 بطری |۹۹۱۱ اب مقطر استریل - ۳ عدد جا لوله‌ای - یک دستگاه پیت استریل ۱۱ میلی‌لیتر - ۵ عدد 1 لد - ۵ عدد. جالوله‌ای یک دستگاه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ نام سریهای عملیاتی ۱۹۹۹و ۱۹۹۹ سریهای آث" 06 و۱۵۵۵ مای رقیق‌سازی آبهای آلوده برای محاسبه شاخص آلودگی روش کار نمونه آب را تکان داده و یک میلی‌لیتر از آن را به بطری |۹۹ آب مقطر افزوده و پس از تکان دادن با یک پیپت |:۱۱ ۱۰ میلی‌لیتر از آب بطری به بطری ٩۹میلی‌لیتری‏ دیگری اضافه کرد. به هریک از پنج لوله آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شود ۱ میلی‌لیتر از آب رقیق شده با فاکتور ۱۰۰۰ را به یک بطری ۹۹۱۳۱ آب مقطر وارد و تکان داده و سپس با پییت |۱۱:۳1 دیگری مقدار ۱۰ میلی‌لیتر از آب بطری به هریک در پنج لوله برای آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شود. ۱۱ میلی‌لیتر از آب رقیق شده قبلی با فاکتور 2۰ را به یک بطری ۹۹۲۳۱ آب مقطر وارد و تکان داده و سپس با پییت |۱۱ دیگری مقدار ۱۰ میلی‌لیتر از آب بطری به هریک از پنج لوله برای آزمون احتمالی کلیفرمی منتقل شود یک میلی لیتر از نمونه آب را به بطری |۹۹ آب مقطر استریل وارده و تکان داده و سپس با یک |(:۱ میلی لیتر : نمونه رقیق شده حاصل را به یک 4۹۳۱ دیگری افزوده و پس از تکان دادن با یک پیپت |۱۱۸۲ مقدار ۱۰ میلی‌لیتر از از بطری |۹۹۱۲ دوم را به هریک از پنج لوله آزمون احتمالی ۱ میلی‌لیتر از باقیمانده نمونه آب رقیق شده با فاکتور 4 قبلی را به یک بطری ۹۹ میلی لیتری آب مقطر وارد و تکان داده شود و سپس با پییت |۱۱ دیگری مقدار ۰ میلی‌لیتر از نمونه آب اخیر به هریکاز پنج لوله آزمون کلیفرمی ۱ میلی‌لیتر از باقیمانده آب رقیق شده با فاکتور ۱۰۰۰۰۰ قبلی را به یک بطری |۹۹۲۷ آب مقطر وارد و تکان داده‌وسیس بایییت |۱۱ دیگری مقدار ۱۶ میلی‌لیتر از نمونه اخیر را به هریک ۱ 1 موی مه یا ۰ - ز زمون کلیفرمی منتقل شود ۱۵ ۱1۳۳۷ وسایل موردنیاز پیپت استریل ۱۱ میلی‌لیتر - ۵ عدد پیپت استریل یک میلی‌لیتر - یک عدد بطری ‎۹٩‏ میلی‌لیتر آب مقطر استریل - ۳ / / ۰ عدد. جا لوله‌ای - یک دستگاه پییت استریل ۱۱ میلی‌لیتر - ۶ عدد عدد. حالوله‌ای یک دستگاه -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۵ شاخص ۱1۲۲ با درجه اطمینان ۹۵ درصد لوله‌های با آزمون مثبت فاکتور رقت ۱۰ فاکتور رقت ۱۰۰ ۰ ۱ ۱ ۰ ۱۶ شاخص ۱1۳۲ در ۱۰۰ میلی لیتر کمتر از ۲ ۲ ۲ ۴ ۲ ۴ ۴ ۶ ۶ ۵ ۷ ۷ ۹ ۹ ۷۲ ۸ ۱ ۱ ۱۴ ۱۴ ۱۷ ۱۷ ۱۳ ۱۷ ۱۷ اه ۳۶ ۲۲ ۲۶ ۳۷ سپ ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ادامه جدول ۵ شاخص ۲1۲۱ با درجه اطمینان ۹۵ درصد لوله‌های با آزمون مثبت ۱۷ شاخص ۱1۳۸ در ۱۰۰ میلی لیتر ۲۳ ۳۹ ۳۳ ۳۳ ۳۶ ۶۳ ۳۹ ۷ ۹۴ ۷۹ ۱:۹ ۱۴۳۱ ۱۷۵ ۱۳۰ ۱۱۷۲ ۲۳۱ ۲۹۸ ۳۴۶ ۱۳ ۳۴۸ ۳۲ ۹.۱۸ ۱۳: ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- فرم ۱ گزارش داده‌های باکتریولوژی آب وزارت یت ساز مان ی اداره را یا ات اک را را یا ات ی ۳ محل و نوع منبع نمونه‌برداری تاریخ تحویل نمونه شماره نمونه ساعت تحویل نمونه ساعت نمونه‌برداری تحویل گیرنده نمونه‌بردار داده‌های باکتریولوژی شماره لوله | فاکتور رقت آزمون احتمالی آزمون تاییدی لوله‌های مثبت!| مدفوعی الوله‌های مثبت ۴ ساعت ۴ ساعت شماره کد ۴ ساعت . شماره‌کد ۸ ساعت ۸ ساعت ۸ ساعت کد آزمون تأییدی شاخص آ[۱/477مدفوعی شمارش کلی فرمی آزمایش کننده شمارش مدفوعی پاک 0 آلوده 0 ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۱-۱-۵-۲ انتخاب کد نمونه آب و تحلیل داده‌ها شمار ارگانیسمهای کلیفرمی آبهای آلوده با روشهای آماری تعیین می‌شود. در این روش کد نمونه آب براساس تعداد لوله‌های مثبت در سه سری لوله‌های ۵ تایی یا بیشتر با رقت ده برابر تعیین می‌شود. این کد سه رقمی و دیجیتالی است که رقم سمت چپ آن مربوط به سری لوله‌ها با کمترین رقت است بطوریکه پس از کشت سه سری لوله پنج تایی با رقت ۱۰۰و ۱۰و ۱- اگر لوله‌های رقیق شده با فاکتور یک. چهار لوله مثبت و از لوله‌های رقیق شده با فاکتور ۱۰ تعداد ۳ لوله گازدار و از سری بعدی (فاکتور ۱۰۰) تمامی لوله‌ها منفی باشد کد این نمونه آب ۰-۳-۴ است که از جدول ۵ شمار کلیفرمهای این کد عدد ۲۷ است و با استفاده از رابطه زیر محاسبه می‌شود: کوچکترین فاکتور رقیق‌سازی * ۸11۳ قرائت شده از جحدول ۵ -آب آلوده |زز ۱/1۳7/۱۰۰ در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب را می‌توان از فرمول توماس " به شرح زیر برآورد نمود که در این فرمول لوله‌های مثبت دارای محدودیت می‌باشد و اعداد تقریبی بدست می‌آید. له‌های مثبت ۷ ۱۰۰ |[ ۱۸۳/۱۰۰ [(میلی لیتر تمامی لوله‌ها) * (میلی لیتر نمونه لوله‌های منفی) ] جنانجه در یک آزمایش کد ۵.۵.۵ برای نمونه آبی حاصل شود. جون این کد در حدول ۵ وحود ندارد. یا باید نزدیکترین کد به ان یعنی ۴ گرینه شود و با آزمایش با ده برابر رقیق‌تر تکرار شود. مثال : بررسی میکروبیولوژی آب رودخانه‌ای سیلابی موردنظر است. با راهنمایی در جدول ۳ فاکتور ۱0 ۰ ۱۰۹۹۶۰۶ انتخاب و رقیق‌سازی شود و پس از خاتمه کشت کد ۴-۳-۰ بدست می‌آید ۷113 مربوط ۲۷ است از رابطه زیر محاسبه می‌شود: ۰ تن ۱۵۵۵۶۵ بر /۲۷ - آب رودخانه سیلابی ۱۵ شاخصهای 1۲۳ ارائه شده در جدول ۵ میانگین هندسی و حسابی براوردهای آماری بوده و این شاخصها دارای حد پایین و بالا می‌باشد که برای اطلاع بیشتر به جداول موجود در «کتاب استاندارد متد برای آزمایشهای آب و فاضلاب» مراجعه شود. ۵-۱-۱-۵-۲ روش چند لوله‌ای در محیطهای کشت مایع آزمایشهای باکتری‌شناسی به روش چند لوله‌ای در محیطهای کشت مایع. در مراحل احتمالی. تأییدی و تکمیلی به |- 1۳۵۵ ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- آزمایش احتمالی عبارتست از افزایش نمونه آب در داخل لوله‌های محتوی لاکتوز مایع است و چنانچه بعد از ۲۴ یا ۴۸ ساعت در حرارت ۵ ۳۷ درحه سانتیگراد گاز ایحاد شد می‌رساند که در آب احتمالاً ارگانیسم‌های کلی فرم وحود دارد. این آزمایش را بدان جهت احتمالی می‌نامند زیرا ارگانیزم‌های دیگر هم وجود دارند که قند (لاکتوز) را تجزیه کرده و گاز ایجاد می‌نمایند و باید در آزمایش‌های بعدی کلیفرمها را جدا نمود. آزمایش تأییدی جنانجه از لوله آزمایش مثبت در آزمایش احتمالی نمونه برداشته و در محیط کشت دیگری مانند آبگوشت صفراوی 2 2 ۱ سبز درخشان مایع و یا در محیط های کشت جامد ماننداندواگار یا ائوزین متیلن بلواگار کشت داده شود. اگر پس از ۸ ساعت در لوله‌ها گاز و در محیط جامد کلنی‌های زیادی ایجاد گردید وجود ارگانیسمهای کلیفرم در آب تأیید می‌شود و به‌طورکلی در این آزمایش مشخصات کلیفرم‌ها یعنی گرم منفی بودن آنها و هوازی بودن آنها تأیید می‌شود. ی ۲ در صورتی که تأیید و جدا نمودن گروه باکتری‌های کلی‌فرمی موردنظر باشد اقدام به آزمایش ایمویک " می‌نمایند. ۶-۱-۱-۵-۲۷ آماده‌سازی محیطهای کشت مایع برای آماده کردن محیط کشت. ۵ گرم پودر محیط کشت آبگوشت لا کتوزدار را وزن و در یک ارلن مایر یک لیتری وارد و کم‌کم به آن آب مقطر اضافه و بهم زده شود. پس از حل‌شدن پودر. محتویات ارلن‌مایر به حجم رسانده شود. این محلول را (۵7) می‌نامند که 11 محیط آن در حدود ۷/۲ است. آنگاه در ارلن مایر راء با سریوش پنبه‌ای مسدود و با کاغذ آلومینیومی پوشانده و برای استرلیزه کردن آن در اتوکلاو ۱۲۵ درجه سانتی‌گراد و فشار ۱۵ پوند به مدت ۱۵ دقیقه قرار داده شود. به همین ترتیب ۶گرم از پودر اولیه را انتخاب و محیط کشت (۲۷) تهیه می‌شود. و همجنین ۳ گرم از پودر اولیه را انتخاب و محیط کشت (۱۷) تهیه و استرلیزه می‌گردد. برای سادگی از سه سری لوله‌های آزمایش که هر سری شامل سه لوله است استفاده می‌شود و به نام سری‌های (*۵) و ((۲) و (۱۳) نامیده می‌شود. 1 ل0ع6ا0|(م ۵ -2 7۲ اه | را 06اظ رد۳۵۵ موش ۵۵ -۱ آ11۵) - 13005 - کعی۵ ۷ - ۱۷۵۷۲۵۵ - ال -3 ۳۲۰ -------- صفحهٔ بعد -------- برای سری (*۵) لوله‌های ۶۰ میلی‌لیتری و برای دو سری دیگر لوله‌های ۲۵ میلی‌لیتری انتخاب و در هر لوله یک عدد ۱ وله دورهام وارونه در لوله‌های باد شده گرار داده می شود. سپس از محیطهای کشت (۵7) و (۲7) و (۱7) ۱۰ میلی‌لیتر به هریک از لوله‌ها افزوده و در اتوکلاو گذاشته شود. همیشه باقی و لازم نباشد که هر بار با پییت مقدار مشخصی از آب انتخاب شود. ۷-۱-۱-۵-۲ روش کار ابتدا با چراغ الکلی و یا چراغ گاز. دهانه بطری آب را حرارت داده و سپس با یک پیپت استریل ۰/۱ میلی‌لیتر از آب را داخل لوله محتوی کشت (۱۷) منتقل نموده و بهمین ترتیب یک میلی‌لیتر آب (تا خط نشانه لوله ۲) را در لوله دوم ریخته و با رعایت آلوده نشدن آب و دستورات لازم به همان تر تیب در لوله ((۵) تا خط نشانه مقدار ۱۰ میلی‌لیتر آب بریزید. بدیهی است که اضافه نمودن آب در سه لوله از هر سری انجام خواهد شد و از هرنمونه سه لوله خواهیم داشت که پس از خاتمه کار و مراعات آلوده‌نشدن مایع. لوله‌ها را در اتوو قرار داده پس از ۴۸ ساعت نتیجه کار یادداشت ۸-۱-۱-۵-۲ تهیه محیطهای کشت مایع برای آزمایشهای احتمالی و تأییدی محیط کشت آبگوشت صفراوی سبز درخشان لاکتوزدار ؟ برای تهیه این محیط کشت به شرح زیر مقادیر را وزن و در یک لیتر آب مقطر حل می‌شود. 11 چنین محیط کشتی باید پس از استریلیزه شدن ۷/۲ باشد : گرم پپتون ۰ گرم لا کتوز ۰ گرم اوکسگال " ۳ گرم بریلیانت گرین محیط کشت ای‌سی برای تهیه این محیط کشت. به شرح زیر مقادیر لازم وزن و در یک لیتر آب مقطر حل شود. 1آم چنین محیط کشتی باید پس از استریلیزاسیون ۶/۹ باشد. | - 2- 8۲:1۱ 0۳۵010 ]201050 80 [امی( -3 ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- *گرم تریپتوز یا ترپتی‌کز " ۵گرم لاکتوز آ ۵ گرم نمکهای مخلوط صفراوی یا نمکهای صفراوی شماره ۲۳ ۴گرم ( 1۳0 آد)دی پتاسیم منوهیدروژن فسفات ۵ گرم (1112۳0) منوپتاسیم دی هیدروژن فسفات گرم (۱1۵۳1) سدیم کلراید ۲-۵-۲ روش صافی غشایی یا مامبران فیلتر ۱/7 - نحوه آزمایش : در روش صافی غشایی بجای اضافه نمودن حجم معینی از نمونه آب به لوله‌های متعدد که حاوی محیط کشت قابل تخمیر می‌باشد. آن را از یک صافی با منافذ ۰/۴۵ میکرونی سلولزی و یا استرهای سلولز عبور داده شود باکتریهای باقیمانده بر روی سطح صافی. چنانچه بروی محیط کشت مناسب قرار گیرند. پس از گرمخانه‌گذاری در حرارت محیط کشت در این روش.می‌تواند یک محیط کشت جامد پودری مانند آگارهای مغذی باشد و یا یک محیط کشت مایع که جذب کاغذ شده باشد. معمولاً برای بدست آوردن نتیجه بهتر می‌توان ابتدا صافی غشایی را مدتی بروی کاغذ قابل جذب که با یک محیط کشت مخصوص مانند آبگوشت خننی اشباع شده باشد قرار داده. با احتیاط بر روی محیط کشت اصلی منتقل نمود. برای رشد کلیفرمها می‌توان صافی غشایی را بر روی محیط مکونگی " اصلاح شده با محیط اندو قرار داد. روش یاد شده به روش تأخیری نیز موسوم است. زیرا اگر روش چند لوله‌ای بعللی به تأخیر افتد از روش صافی غشایی می‌توان استفاده کرد که در فاصله زمانی حدود ۱۸ ساعت مستقیماً شمارش احتمالی کلیفرمی و اشریشیاکلی را بدون مراجعه به جدول احتمالات انجام داد. البته این روش دارای انحرافات آماری است و شمارش مقدار کلی یکسان نیست. ارگانیسم‌های بی‌هوازی اسپردار که در آزمایش تخمیر چند لوله‌ای موجب واکنشهای غلط در آبگوشت لاکتوزدار می‌گردند در اینجا صحیح عمل می‌کنند. 6 -2 (۵ 1۳۷۳1۵۵ با 11010۵0) -| 0 4 (3 310 ااه 0ازظ با ۱۲۵ ااهد 6ا(8) -3 5- ۱1۵00۵۱۷ 13 ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- روش صافی غشایی برخلاف روش جند لوله‌ای در همه حا نمی تواند مورد استفاده قرار گیرد. این روش برای آبهای کدر مناسب نمی‌باشد. ولی بهرحال مزایا و محدودیتهای ویژه‌ای دارند. از مزایای آن تعیین شمار کلیفرمها در ۱۸ ساعت. کار کمتر و وسایل کمتر است و مواردیکه باعث محدودیت کاربردی آن می‌شود گل و لای.کدورت زیاد آب. میزان زیادی از باکتریهای غیرکلیفرمی. وجود مواد سمی در آب و مشکل تهیه صافی غشایی مناسب و گرانی آنهاست. وسایل مورد نیاز : 9 ارلن مایرخلاء یک لیتری 9 پمپ مکش یا خرطوم ابی ۵ ظرف آب ۱۰۰ میلی‌لیتر ۱ و صافی غشایی با قطر ۴۷-۵۰ میلیمتر و صفحات جاذب محیط کشت شامل صفحات دایره‌ای از کاغذ صافی به قطر یک میلیمتر 9 گیره ۱-۲-۵-۲ حجم نمونه آب برای عبور از صافی غشایی به تعداد مطلوب کلنی‌هایی که در سطح محدود صافی ۰ تا ۰ کلنی باشد. اگر این تعداد افزایش یابد اثر بازدارنده پیدا می‌کند. بنابراین حجم نمونه آبهای تصفیه ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌لیتر و آبهای مشکوک ۱-۱۰-۵۰ میلی‌لیتر در نظر گرفته می‌شود. برای تعیین مجموع کلیفرمها. ابتدا ارلن خلاء به یک خرطوم آبی با پمپ مکش متصل شود. از سویی در پتری‌دیش را برداشته. یک صفحه صافی جاذب در آن قرار داده و با یک پییت استریل محیط کشت تا حد اشباع افزایش داده شود. حجم مناسبی از نمونه آب از قسمت فوقانی وارد و سپس ایحاد خلاء شود تا تمامی آب از صافی عبور نماید. (د ۳۵1۳11 -| ۲۳ -------- صفحهٔ بعد -------- پس از شستشو با ۲۰ میلی‌لیتر آب استریل. صافی غشایی راروی صفحه جاذب داخل پتری‌دیش مشبک قرار داده و در گرمخانه گذاشته شود. پس از ۸تا ۲۴ ساعت در دمای ۰/۵ ۳۷ درحه سانتیگراد. کلنی‌های باکتر یهای کلیفرمی محیطی به رنگ قرمز با سطح سبز درخشان و جلای فلزی ظاهر شده که به کمک یک عدسی شمارش شده و از رابطه زیر مجموع کلیفرمها در ۱۰۰ میلی‌لیتر نمونه آب محاسبه می‌شود. شکل ۳ مجموع کلیفرمها در ۱۰۰ میلی‌لیتر ‏ شمار کلنی‌های کلیغرمی بر ۱۰۰ میلی لیتر نمونه اب برای تعیین کلیفرمهای مدفوعی مانند روش یاد شده عمل شود با این تفاوت که محیط کشت آن 3/1۲۴ است. در این عملیات کلنی‌های کلیفرمها رنگ آبی به خود می‌گیرند. پس از خاتمه عملیات فیلتراسیون. می‌توان قسمت بالایی دستگاه صافی را جدا کرده. پس از استریل نمودن و با جوشاندن در آب برای نمونه بعدی مورد استفاده قرار داد. ۳ 4 ی هم 7( شکل ۳- نحوه آزمایش باکتری‌شناسی آب به روش صافی غشایی نها -------- صفحهٔ بعد -------- میکروارگانیسم‌ها مجموع باکتریها باکتر یهای کلیفرمی آنتر وک وکها جدول ۶- آزمایش میکروبیولوژی آب به رو (0) برات (۳ ,751]) صافی غشایی استاندارد آگار خنثی شده استاندارد | نوترینت‌برات(آبگوشت ختنی‌مغذی) استاندارد آ[] آبگوشت خنثی شده آبگوشت مکونکی (۳۳) آبگوشت لایوریل سولفات صافی غشایی 1۲310 آبگوشت (۸711۸) استرپتوکوکوس آبگوشت صافی‌غشایی -فیلتر انتر وکوکوس سلکتیو آگارپیس (براساس 13۵۲116۷ و 5120612) صافی غشایی - فیلترانتروکوکوس سلکتیو آگار (براساس 13۵۲116۷ و 512617) ۳۵ و محیطهای کشت برای بیهوازیها برای میکروارگانیسم‌های دیر رشد (مشکل پسند) برای میکروارگانیسم‌های نسبتاً دیررشد. انتخابی. بعنوان تست مقدماتی برای ۳.۵۵[۱ و ارگانیسمی کلیفرم و برای تعیین تیتر ‎۲٩[[‏ و کلیفرم برای شناسایی و شمارش باکتریها کلیفرم -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۲ باکتریهای گوگرد.ء آهن» نیتروژن» اورانیوم - باکتری گوگرد : این باکتری که به باکتری کاهش (احیاء) سولفات نیز شهرت دارد با کاهش سولفات و رهاسازی گوگرد در آبهای زیرزمینی باعث مشکلاتی از قبیل ایجاد بوی تخم‌مرغ گندیده و خوردگی لوله و منصوبات چاهها می‌شود. این فرایند بخشی از مطالعات ژئوشیمی و ارزیابی کیفی ابهای زیرزمینی می‌باشد. - باکتری آهن : این باکتری روی سطوح آهنی رشد می‌کند. در ژئوشیمی آبهای زیرزمینی و ارزیابی کیفی آبها. پررسی و جستجوی این باکتری اهمیت زیادی دارد. با فعالیت این باکتریهاء آهن به شکل ذرات قرمز وارد جریان آب شده وباعث خساراتی می‌شود از این رو در بهره‌برداری از آب زیرزمینی و تأسیسات تصفیه آب باید رشد و تکثیر این باکتر یها متوقف شود. نمونه‌برداری از این باکتریها نیاز به تدابیری خاص دارد و محیط کشت آنها اختصاصی بوده و منحصراً باید مایعی و تازه تهیه شده باشد. پس از کشت با تشخیص میکروسکوپی انواع آن مشخص می‌شود. - باکتریهای نیتروژن : این گروه از ارگانیسم‌ها دارای جنس‌ها و گونه‌های بسیاری است. بخشی از این باکتریها با تثبیت نیتروژن بطور طبیعی و بیولوژیک غذای مورد نیاز گیاهان را تأمین می‌کند. نمونه‌برداری از این باکتریها از طریق لیسیمترهای مکشی است. گروه دیگری از باکتریهای نیتروژن ترکیبات نیتروژن‌دار با مولکولهای بزرگ و سنگین را در فاضلابها متلاشی می‌کنند. - باکتری اورانیوم : این باکتری در شرایط مناسب ترکیبات اورانیوم‌دار را به اجزای کوچکتر و کم ضرر تبدیل می‌نماید. ۲۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست -گروهی از باکتریهای بیماری‌زای آب اوباکتر یالها - اشریشیاکولی (کلی باسیلها) - انتروباکتر -سالمونلا تیفی -سالمونلا انتریتیدیس - سالمونلا کلراسویس 9 شیگلاسونی - شیگلا دیسانتری - شیگلا بویدی 9 ویبریوکلرا 9 لزیونلا - بریسینا انتروکولیتکا - پریسینا پزودو توبرکولوزیس 9 باکتریوم آنتراسیس - پروتئوس میرابیلیس - پروتئوس ولگاریس - پروتئوس مورگانی - پروتئوس - تگری - پزودوموناس آثروژینوس - پزودوموناس پزودومالی 9 کلستریدیوم پرفریژانس - کلستریدیوم تتانی 9 کامپیلو باکترژژونی 6 آکتینو میستاله - میکروباکتریوم توبرکونوریس - میکروباکتریوم بوویس لپتوسپیرا ایکتروژنی ۳ ۳۹16۲10111۵00 3 ۳۳ 1 [ ۹.5 53105 5۳۵20118 - 5061 ۹. 5111.11 51.00[ ۷ 4 - ها[و(۵ع] 4 ۷۵۲۹112 ۵۲۳۰۵۹6۵015 5 7360161 5 ۳۳۵۲۵۹۰ ۳۳۵۰۷۱۹ ۳۳۵۰1۵۳8۵ ۳۳۵۰ 4 ۳۹60۵010125 [1[ ۳۹۵۰050۵01۵ 65 ,105110 10111 [م) - (ص0(عل ۵2و۲۵ ۲۵5 5 ۰5 ۱/1۷۵2 5 ۵01631, ۱/1۷0 1010501۳۵ 1616۳۵82111 -------- صفحهٔ بعد -------- - لپتوسپیرا گریپوتیفوسا - لیتوسپیرا پکروهموراژزیک ویر وسهای بیماری‌زا آب -کوکساکی ویروس - پولیو ویروس - اکو ویروس - هپاتیتیس ویروس پرو توز ور های بیماری‌زا - آنتامویالیتولیکا 9 ژیاردیالامبلیا - لامبیااسه‌تالیس کرمهای بیماری‌زا ۹ نماتود - آسکاریس لومبریکوئیدیس - انکلیستوما - دودنال - نکاتور آمریکانوس - دراکونکولوس مدتینسیس ۲ ترماتود - شیستوزوما هما توبیوم - شیستوزوما مانسونی - شیستوزوما زاپونیکوم - فاسیلو هپاتیکا ۳- سستود - دیبوتریوسفالوس لا توس ۳۸ مره ۸ و هره هر ورگ ۳۵| و ۱۳0 5 00۳8666 5 1۳۵11۵0 ۳۵۱۵ 5 ۲160211115 ۶8 ۳۵1086016 4 ۳۵0,۵8۵ 4 6001370112 4 1۵1۵ 16 5ع10ع ۳ 65 ۸۹375 3 101۵1 ۲100210۳ ۸۱۳۲۱۶ ۱01 ۹۷۱۱۵۱۱۱۹ [ و رنه ۱1 [5۰.]150 5 4 ۳۵0018 1065 1105 5با0[ 2 16001610 -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و ما خذ ۱-۳ علوی. علی‌اکبر. ۱۳۴۹ «آنالیز عملی آبهای آشامیدنی. زراعی و صنعتی» سازمان آب منطقه‌ای تهران ۲-۳ «آلودگی آبهای زیرزمینی تهران» ۱۳۵۶ اداره کل آبهای زیرزمینی. وزارت نیرو ۳-۳ تهیه نقشه‌های هیدروژئوشیمیایی» ۱۳۷۴ استاندارد مهندسی آب وزارت نیرو ۴-۳ «نمونه‌برداری آب» ۱۳۷۵ استاندارد مهندسی آب وزارت نیرو 8 ۳۵۲ ۱۳۲1005 ۹۲۸۵۳0۸0 1992 ۷۷۳۲۳ ۲ ۸۲۸-۸۷۷۷۸ 5 ,۸۲۸ ۷۷۸۹۳۷۷۸۳۲ ۸۲۵ ۷۷۸۳ 0۳ آ100 ۳۸۵۲/1۳۸۵ ۸ ,0۳2003 ,۷۷۸۹۲71۳070 ۲۲۷۷ ۹7۴۳۳۲ ۲10111۳۳۲1۲ 0۲۸1۷۳۲۰ ۲-۷۷۸۵۲۳۵۲ ۵۳۳۹۲۵ ۳۵۵ ۵۲10۳۲۲۲۳۹" 1983 ,۷/۲10 ۰5 ۲11۳1۵7100۳ ۵ ۲0۲۲۵۲110۲1۲6۵ ۱۹۷۸۳ ۲1۸۳70800 - ۸۲۸۷۹15 - ۷۷۸7۳ آ1۸07] ۳۹ 3-5 3-6 3-7 3-86 -------- صفحهٔ بعد -------- 40 0۲ ۲12۵ 1۳۵ 1 0 0 ۱۱۵ م۳۳ ۹126 01 0 ۱۷111۹1۲۹۷ 0۰ ]۷10280:61 1۵۵0۲6۹ ۷۷/۵۱۵۲ 11۵۵ 0 0 1۶ 4۵ [ 12031۵ 20 512020 آن 0116 8 0۰ ۵7۱1۵1107۱ ۸170700710108100 ۳۱۱/7 89 ۳۵۳۷11۵110 -------- صفحهٔ بعد -------- ۰, ۹ ۹ این نشریه باعنوان آدستورالعهل آزه‌دون میکروب یوادژی آب" می‌باشد. در مقدمه به آزه‌ونهای میکروبیولوژی آب و اخمیت آن در سلامت انسان اشاره شده است و در آزهونهای میکر وب یو ارژی ندونه‌برداری فاکتورهای کلیذر مضا آمده است. در این نشریه دو روش استاندارد تفییر چند ادٍله‌ای و صافی غخشایی جهست تعیین مجه‌رع کنیذر مها و زیر کئیذر م مدفذیعی مفرح شده است که معیار خدبی» :رای تعیین کیفیت بهداشتی و شایستگی آبضا در مصارف عه‌ومی بوده و تأکید بر آنءٍدگی آب توسم فاضل!بهای انسانی یا حیانی دار د. از مایشضای احتمالی - تأییدی و تکمیلی میکروب یو لرژی آب نیز ارانه شده است و در انتضا منابم و ماخذ «د‌رد استفاده در این نشریه ذکر شده است. معاونت امور پشتیبانی مرکز مدارک علمی و انتشارات ۱۷