دفتر امور فنی » تدوین معیارها و شرکت مدیریت منابع آب ایران

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمهوری اسلامی ایران نشریه شماره /۳1۴۱ سازمان مدیریت و برنامه‌ریری کشور و دفتر امور فنی » تدوین معیارها و شرکت مدیریت منابع آب ایران کاهش خطر پذیری ناشی از زلزله دفتر استانداردها و معیارهای فنی 6 مت ۵ ۱۹1۳و نک -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ جمهوری اسلامی ایران سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور راهنمای طراحی تلصه‌خانه‌های ثاضلاب نشریه شماره ۲۶۷ معاونت آمور فنی وزارت نیرو دفتر امور فنیء تدوین معیارها و شرکت مدیریت منابع آب ایران کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله دفتر استانداردها و معیارهای فنی -------- صفحهٔ بعد -------- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. دفتر امور فنی» تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله معیارهای فنی.- تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء معاونت آمور اداری, مالی و منابع انسانیء مرکز مدارک علمیء موزه و انتشارات» ۰.۱۳۸۶ 1 ۱۳۷ ص.: جدول, مصور. - (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. دفتر امور فنی» تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله؛ نشریه شماره ۳۴۷) (انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور؛ ۸۶/۰۰/۳۸) ۹ ٍ 978-964-425-949-4 1۱580 مربوط به بخشنامه شماره ۱۰۰/۴۸۳۰۳ مورخ ۱۳۸۶/۴/۱۰ ۱ تلمبه‌خانه‌ها - طرح و ساختمان - استانداردها. ۲. فاضلاب - تأسیسات انتقال و مصرف -- استانداردها. الف. شرکت مدیریت منابع آب ایران. دفتر استانداردها و معیارهای فنی. ب. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. مرکز مدارک علمی» موزه و انتشارات. ج. عنوان. د. فروست. ۶ ش. ۳۴۷ ۲۴س/ ۳۶۸ 7۳۸ شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۲۵-۹۴۹-۴ 978-964-425-949-4 158۸ راهنمای طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب تاریخ انتشار: سال ۱۳۸۶ لیتوگرافی: قاسملو چاپ و صحافی: چاپ زحل همه حقوق برای ناشر محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- (1) سا رباست جمهوری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور رئیس سازمان ۱.۳. ۱۳۳/۰ بخشنامه به دستگاه‌های آجرایی مهندسان مشاور و پیمانکاران موضوع : راهنمای طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب به استناد آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی » موضوع ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره 4۲۳۳۹/ت ۲۳۶۹۷ه. مورخ ۱۳۸۵/2/۲۰ هیات محترم وزیران) به پیوست نشریه شماره ۳۴۷ دفتر امور فنیء تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله این سازمان» با عنوان «راهنمای طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب» از نوع گروه سوم ابلاغ می‌شود. دستگاه‌های اجرایی, مهندسان مشاورء پیمانکاران و عوامل دیگر می‌توانند از این نشریه به عنوان راهنما استفاده کنند و در صورتی که روش‌هاء دستورالعمل‌ها و راهنمای بهتری در اختیار داشته باشندء رعایت مفاد این بخشنامه الزامی نیست. عوامل یاد شده باید نسخه‌ای از دستورالعمل‌هاء روش‌ها یا راهنماهای جایگزین را به دفتر آمور فنسی, تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله ارسال کنند. 34004 -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی: دفتر آمور فنیء تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور با استفاده از نظر کارشناسان برجسته, میادرت به تهیه این دستورالعمل نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلطهای مفهومی, فنی» آبهام, ایهام و اشکالات موضوعی نیست. از این رو از نُسما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و اشکال فنی, مراتب را به صورت زی رگزارس فرمایید: ۱ شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۲- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید. ۳ در صورت امکان, متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید. ۴ نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید. کارشناسان این دفتر نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. نشمانی بوای مکاتبه: تهران, خیابان شیخ بهائی بالاتر از ملاصدراء کوچه لادن» شماره ۲۴ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء دفتر آمور فنیء تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله صندوق پستی ۱۹۹۱۷-۴۵۴۸۱ فاد من تست دید -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی پیشگفتار استفاده از ضوابطء معیارها و استانداردها در مراحل تهیه (مطالعات امکان‌سنجی)» مطالعه و طراحی» اجراء بهره‌برداری و نگهداری طرح‌های عمرانی به لحاظ توجیه فنی و اقتصادی طرح‌هاء کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری از آهمیت ویژه برخوردار می‌باشد. نظام فنی و اجرایی کشور (مصوبه شماره ۳۲۳۳۹/ ت ۳۳۳۹۷ ه. مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیأت محترم وزیران) بکارگیری معیارهاء استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام شده طرح‌ها را مورد تأکید جدی قرار داده است. باتوجه به مراتب یاد شده و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران» امور آب وزارت نیرو (طرح تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای صنعت آب کشور) با همکاری معاونت آمور فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (دفتر امورفنی»تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله) به استناد آیین‌نامه اجرایی طرح‌های عمرانی» موضوع ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آب نموده است. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است : - استفاده از تخصص‌ها و تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خصوصی - استفاده از منابع و مآخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی - بهره‌گیری از تجارب دستگاه‌های اجرایی» سازمان‌هاء نهادهاء واحدهای صنعتی, واحدهای مطالعهء طراحی و ساخت - پرهیز از دوباره‌کاری‌ها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور - توجه به اصول و موازین مورد عمل موْسسه استانداردها و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موْسسات تهیه کننده استاندارد ضمن تشکر از کارشناسان محترم برای بررسی و اظهار نظر در مورد این استاندارده امید است مجریان و دست‌اندرکاران بخش آبء با بکارگیری استانداردهای یاد شده» برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیت‌های کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت کنند. حبیب امین فر- معاون امور فنی ۱۳۸۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای تهیه کننده, کمیته و ناظران تخصصی این استاندارد در معاونت پژوهشی دانشکده صنعت آب و برق با مسئولیت آقای فرخ افرا تهیه شده و گروه نظارتی که مسئولیت نظارت تخصصی بر تدوین این پیش‌نویس را به عهده داشته‌اند به ترتیب حروف الفبا عبارتند از : آقای ماشاءا... تابع جماعت شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران لیسانس مهندسی عمران - آب خانم مینا زمانی دفتر استانداردها و معیارهای فنی لیسانس مهندسی شیمی آقای جلال‌الدین شایگان دانشگاه صنعتی شریف دکترا در مهندسی بیوشیمی آقای احمد عشقی شرکت مهندسین مشاور آب و محیط زیست ‏ فوق‌لیسانس راه و ساختمان اسامی اعضای کمیته تخصصی آب و فاضلاب دفتر استانداردها و معیارهای فنی که بررسی و تأیید استاندارد حاضر را به عهده داشته‌اند به ترتیب حروف الفبا عبارتند از : آقای فرخ افرا شرکت مهندسین مشاور سختاب فوق‌لیسانس راه و ساختمان ُقای نعمتا... الهی پناه شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور فوق‌لیسانس هیدرولوژی ُقای ابوالقاسم توتونچی شرکت مهندسین مشاور ایراناب فوق‌لیسانس راه و ساختمان آقای علیرضا تولایی شرکت مهندسین مشاور تهران بوستن فوق‌لیسانس راه و ساختمان آقای عباس حاج‌حریری شرکت آب و فاضلاب استان تهران فوق‌لیسانس مدیریت صنایع خانم مینا زمانی دفتر استانداردها و معیارهای فنی لیسانس مهندسی شیمی آقای جلال‌الدین شایگان دانشگاه صنعتی شریف دکترای مهندسی بیوشیمی 11 -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان مقدمه ۱( هدف ۲- دامنه کاربرد ۳- کلیات ۱-۳ کاربرد تلمبه‌خانههای فاضلاب ۱-۱-۳ شرایط زمین منطقه ۲-۱-۳ عبور از موانع ۲-۱-۳ گودافتادگی ۴-۱-۳ تلمبه‌خانه ابتدای تصفیه‌خانه ۲-۳ انتخاب محل تلمبه‌خانه ۱-۲-۲۳ موقعیت در حوضه ۲-۲-۳ مساحت زمین مورد نیاز و هزینه خرید ۲-۲-۲ سیلاب گرفتگی ۴-۲-۳ تأمین تأسیسات جانبی ۵-۲-۳ راه دسترسی ۶-۲-۳ امنیت ۷-۲-۳ هماهنگی با محیط ۸-۲-۳ حداقل طول خط انتقال ۹-۲-۳ استفاده مشترک ۱-۲-۳ مشخصات خاک ۳-۳ _ظرفیت تلمبه‌خانه‌ها ۱-۳۳ افق طرح ۲-۳-۳ جمعیت حوضه ۳-۳-۳ سرانه‌های فاضلاب ۴-۳-۳ درصد اتصالات., نشتاب» صنایع ۵-۳-۳ حجم فاضلاب ورودی به تلمبه‌خانه ۴-۳ کیفیت فاضلاب ۹ صفحه ۱ ۲ ۲ ۲ ۲ ۲ ۳ ۳ ۳ ۳ ۵ ۵ ۵ ۵ ۵ ۶ ۶ ۶ ۶ ۷ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان ۴- تلمبه‌ها ۱-۴ کاویتاسیون (خلاءزایی) ۲-۴ انواع تلمبه‌های گریز از مرکز ۵- هیدرولیک تلمبه‌خانه‌ها و انتخاب تلمبه ۱-۵ ملاحظات هیدرولیکی ۲-۵ افت فشار درلوله‌ها ۱-۲-۵ رابطه دارسی ویسباخ ۲-۲-۵ رابطه هایزن ویلیامز ۳-۲-۵ رابطه منینگ ۲-۵ افت فشار در متعلقات ۴-۵ انتخاب تلمبه ۱-۴-۵ مقدار جریان ورودی به تلمبه‌خانه ۲-۴-۵ منحنی بده - ارتفاع ۳-۴-۵ انتخاب مقدماتی تعداد و ظرفیت تلمبه ۴-۴-۵ خلاصه فرآیند مرحله به مرحله انتخاب تلمبه ۵-۵ انتخاب مصالح تلمبه ۶-۵ لوله و متعلقات در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب ۷-۵ شیرآلات ۵ تلمبه‌های گریز از مرکز انسداد ناپذیر ۱-۸-۵ تلمبه‌های مستغرق گریز از مرکز ۲-۸-۵ تلمبه‌های گریز از مرکز در چاهک خشک ۹-۵ تغییر آنی در جریان هیدرولیکی ۱-۹-۵ ضربه قوچ در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب ۲-۹-۵ لزوم تحلیل ضربه قوچ ۲-۹-۵ تحهیزات کاهش ضربه قوچ ۱۰-۵ خط انتقال فاضلاب ۱۲ ۱۷ ۱۸ ۱۸ ۳۱ ۹9 ۲۳۲ ۹9 ۲۳۳ ۳۵ ۲۶ ۲۳۹ ۳۹ ۲۳۹ ۳۲ ۳۲ ۳۳ ۳۳ ۳۳۴ ۳۸ ۳۳ ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۶-_طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب ۱-۶ انواع تلمبه‌خانه‌ها ۲-۶ تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت کم ۳-۶ تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت متوسط ۱-۳-۶ تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت متوسط از نوع پمپ مستغرق ۲-۳-۶ تلمبه‌خانه متوسط نوع پمپ قابل نصب در چاهک خشک ۴-۶ تلمبه‌خانه‌های بزرگ ۵-۶ حجم چاله تر ۶-۶ ملاحظات ساختمانی در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب ۱-۶-۶ مطالعات ژئوتکنیک ۲-۶-۶ ملاحظات معماری ۳-۶-۶ ملاحظات سازه‌ای ۴-۶-۶ ملاحظات مکانیکی ۵-۶-۶ تجهیزات گرمایی و سرمایی و تهویه ۷-۶ ملاحظات کلی در طرح تلمبه‌خانه‌های فاضلاب از نظر هیدروژن سولفوره ۷ ابزار دقیق و برق تلمبه‌خانه ۱-۷ سطح سنج ۱-۱-۷ سوییچ شناور ۲-۱-۷ سطح‌سنج نوع حباب هوا ۲-۱-۷ سطح سنج اولتراسونیک ۲۷ جریان‌سنج ۱-۲-۷ جریان سنج مغناطیسی ۲-۷ فشارسنج ۴-۷ شرایط هشدار ۵-۷ تابلوی نشان دادن وضعیت تجهیزات ۷1 صفحه ۴۸ ۴۸ ۴۹ یز یز ۳ ۵۵ ۶۱ ۶۳ ۶۳ ۶۵ ۶۶ ۶۸ ۶۹ ۷ را ۷۵ ۷۶ ۷۶ ۷۸ ۷۸ ۷۸ ۷۹ ۷۹ ۸ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۷-۷ دیاگرام ۳8:11 ۱-۷۷ تجهیزات کنترل در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب کوچک ۲-۷-۷ تجهیزات کنترل در تلمبه‌های متوسط و بزرگ ۷ تجهیزات برقی تلمبه‌خانه‌ها ۱۰۷ ترانسفورماتور ۱-۱۰۷ نصب ترانسفورماتور در داخل ساختمان ۲-۱۰۷ نصب ترانسفورماتور در خارج ساختمان (فضای آزاد) ۱۱-۷ تابلوهای قدرت و فرمان فشارمتوسط ۱-۱۱۷ ترکیب کلی تابلو فشارمتوسط ۱۲-۷ تابلوهای فشارضعیف ۱۳-۷ خازنها ۱۴-۷ کابلها ۱۵-۷ مشخصات موتورهای الکتریکی تلمبه‌ها ۱-۱۵۷ طبقه عایق حرارتی ۲-۱۵۷ حفاظت در مقابل عوامل فیزیکی ۱۶-۷ برآورد بار الکتریکی ۱۷-۷ اتصال زمین ۸ تجهیزات جانبی تلمبه‌خانه ۱-۸ تجهیزات آشغالگیری ۲-۸ مبانی طراحی آشغالگیرها ۳-۸ کنترل بو در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب ۲-۳-۸ اضافه نمودن مواد شیمیایی ۳-۸ جرثقیل ۵-۸ ملاحظات ایمنی پیوستها ۷11 ۸۲ ۸۳ 1۲۳ 1۳ ۹۴ ۹۵ ۹۶ ۱۰۳۴ ۱۰۳۴ ۱۳۵ ۱:۳۵ ۱۳۵ ۱۰۷ ۱۰۷ ۱۱۰ ۱۱۲ ۱۱۳ ۱۱۳۴ ۱۱۳۴ ۱۱۵ ۱۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان پیوست شماره ۲- اطلاعات فنی در مورد تلمبه‌های گریز از مرکز ۱-۲ تلمبه‌های گریز از مرکز ۱-۱-۲ پروانه تلمبه ۲-۱-۲ منحنی مشخصه تلمبه ۳-۱-۲ قدرت موتور ۴-۱-۲ منحنی عملکرد تلمبه ۵-۱-۲ قوانین همبستگی ۶-۱-۲ ساختمان تلمبه‌های گریز از مرکز ۲-۲ ساختمان تلمبه‌های پیچوار منابع و مراجع ۷11 ۱۱۸ ۱۱۸ ۱۳۰ ۱۳۱ ۱۳۱ ۱۳۳ ۱۳۳۴ ۱۳۵ ۱۳۲ ۱۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- مگدمه شبکه‌های فاضلاب شامل لوله‌هاء کانالها و دیگر مجاری هستند که جمع‌آوری و انتقال آب مصرف‌شده در امور مختلف (خانگی, صنعتی, عمومی و تجاری)» را معمولاً به‌طور ثقلی انجام می‌دهند. در برخی موارد. امکان انتقال ثقلی فاضلاب وجود ندارد و باید از تلمبه استفاده کرد. تلمبه‌خانه‌های فاضلاب در گستره بسیار وسیعی از نظر ظرفیت ساخته می‌شوند. دامنه این گستره» از تلمبه‌های کوچک که انتقال و یا بالاآوردن فاضلاب یک یا چند واحد مسکونی را به‌عهده دارند تا تلمبه‌خانه‌های بزرگ که انتقال مقادیر قابل توجه فاضلاب را به خط انتقال فاضلاب و یا به ورودی تصفیه‌خانه انجام می‌دهند» تغییر می‌کند. رسته‌های مختلف مهندسی و گرایشهای گوناگون در طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب به‌کار گرفته می‌شوند. این رسته‌ها شامل مدیریت منابع آب» نقشه‌برداری» مهندسی خاک و پی» مهندسی هیدرولیک» طراحی انتقال فاضلاب» مهندسی سازه» مهندسی سیویل و مکانیک, مهندسی برق» مهندسی ابزار دقیق» معماری, تنظیم مشخصات فنی و اسناد پیمان» خدمات مهندسی حین ساخت و راه‌اندازی » بهره‌برداری و کنترل است. هماهنگی بین رسته‌های مختلف مهندسی مورد نیاز در طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب, توسط مدیر پروژه انجام می‌گیرد که باید اطلاعات کلی در مورد هر یک از رسته‌های گفته شده را داشته باشد و بتواند متخصصان باتجربه را در طراحی تلمبه‌خانه به‌کار گیرد. مشخصات طراحی تلمبه‌خانه‌ها و تجهیزات آن باید به گونه‌ای تهیه شود که تجهیزات غیرقابل اعتماد و با بازده نشریه حاضر به‌عنوان راهنمای طراحی تلمبه‌خانه‌ها و ضوابطی که در طرح تلمبه‌خانه‌ها باید منظور شود تدوین شده است. فرض شده است که استفاده‌کنندگان از این راهنماء به مبانی علمی و نظری موضوعات مطرح‌شده آگاهی داشته و بنابراین از ورود به این مباحث خودداری شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ود هدف هدف از تدوین استاندارد حاضر شناخت معیارها و ضوابط طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهری و تعیین این ضوابط است به‌طوری که در نهایت شیوه یکسانی در فرایند طراحی واحدهای مزبور توسط مهندسین مشاور و یا سازمانهای دیربط بکارگرفته شود و راهنمای مناسبی برای مجریان و بخشهایی که بررسی و تصویب طرحها را به عهده دارند باشد. ۲- دامنه کاربرد گستره این استاندارد برای تلمبه‌خانه‌های فاضلاب که در مناطق شهری احداث می‌گردند و وظیفه انتقال فاضلاب جمع آوری شده شهری را انحجام می‌دهد می‌باشد. بدیهی است تلمبه‌خانه‌های فاضلاب که ممکن است در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و یا در مناطق صنعتی احداث گردند با آنکه می‌توانند در بسیاری از موارد معیارها و ضوابط یکسانی با تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهری داشته باشندء ولی با توجه به کیفیت سیال انتقال یافته باید در طراحی واحدهای مزبور تمهیدات خاصی در نظر گرفت که از ۳ کلیات ۱-۳ کاربرد تلمبه‌خانه‌های فاضلاب با توجه به سرمایه مورد نیاز برای احداث تلمبه‌خانه‌های فاضلاب و هزینه‌های راهبری گران و پرهزینه آن در سامانه جمع‌آوری و انتقال فاضلاب باید تا حد امکان از به‌کارگیری آن پرهیز کرد. اما در بعضی مناطق, به‌علت شرایط محیطء انتخاب تلمبه‌خانه به‌عنوان تنها راه حل و با گزینه فنی و اقتصادی‌تر مطرح می‌گردد. در موارد زیرء احداث تلمبه‌خانه به‌عنوان گزینه قابل مقایسه با دیگر گزینه‌ها موردنظر قرار می‌گیرد: ۱-۱-۳ شسرایط زمین منطقه بالابودن سطح آبهای زیرزمینی» احداث فاضلاب‌روها را بسیار پرهزینه می‌کند. در مناطق شهری که بر روی زمینهای آبدار و بیشتر شده و در این حالتء برای پایین بردن سطح آب زیرزمینی و یا جلوگیری از تراوش آن به درون ترانشه و همچنین پایدار نمودن دیواره ترانشه, نیاز به تجهیزات خاصی خواهد بود و اگر به‌صورت نقب نیز احداث شود.ء برای مقابله با تراوش آب به تجهیزات مناسبی نیاز دارد که در هر دو صورتء گران و پرهزینه است. با پیش‌بینی تلمبه‌خانه بالاآورنده و انتقال‌دهنده فاضلاب» ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۳ عبو راز موانع عبور خط فاضلاب از موانعی مانند رودخانه و یا ارتفاعاتی که نیاز به اجرای کارهای ساختمانی پیجیده داردء پرهزینه است. در این مواردء احداث تلمبه‌خانه و لوله انتقال فاضلاب به‌صورت تحت فشار برای عبور از موانع آسان‌تر است. ۳-۱-۲ کود افتادگی اگر منطقه و یا مناطق محدود و مشخصی از شهر در گودی قرار گرفته‌اند و در نظر باشد به‌طور ثقلی به شبکه دیگر مناطق تخلیه شوند باعث عمیق شدن کامل سامانه جمع‌آوری فاضلاب شهر و افزایش هزینه‌ها می‌گردد. برای این مناطق» می‌توان تلمبه‌خانه‌هایی را در نظر گرفت که فاضلاب مناطق گود به آن تخلیه شده و سپس توسط تلمبه‌ها به نزدیک‌ترین آدم‌رو منطقه مجاور که در تراز بالاتری قرار دارد» تخلیه شود. ۴-۱-۲ نلمیه خانه ابندای تصفیه خانه چنانچه امکان تخلیه نقلی به ابتدای تصفیه‌خانه فاضلاب نباشد و افزون بر این شیب طبیعی زمین تصفیه‌خانه, ارتفاع کافی برای عبور جریان فاضلاب از واحدهای مختلف تصفیه‌خانه و تخلیه آزاد آن به آب پذیرنده فراهم نکند.ء تصفیه‌خانه به تلمبه‌خانه ابتدایی نیاز دارد. در مقایسه اقتصادی انتخاب گزینه تلمبه‌خانه با دیگر گزینه‌هاء باید موارد زیر در نظر گرفته شود: - سرمایه‌گذاری اولیه - هزینه بهره‌برداری و نگهداری - هزینه تجدید تجهیزات - بهای آنرژی - هزینه‌های مربوط به روغن‌کاری و قطعات خاص مانند یاتاقانهاء آب‌بندی» پکینگ - هزینه‌های سالانه تجهیزات کنترل بو و خورندگی در تلمیه‌خانه و خطوط انتقال ۲-۳ انتخاب محل تلمبه‌خانه محل تلمبه‌خانه فاضلاب با توجه به وضعیت توپوگرافی منطقه و حوضه‌ای که فاضلاب جمع‌آوری‌شده به آن تخلیه می‌گردد؛ مشخص می‌شود و معمولاً محل تلمبه‌خانه» موقعیتی اجباری در طرح است. این محل, در گودترین نقطه حوضه و در بیشتر موارد در جایی که سطح آب زیرزمینی بالا و خاک آن ناپایدار است» قرار می‌گیرد. عوامل موّثر در انتخاب محل تلمبه‌خانه به قرار زیر است: ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳-۳ موقعیت در حوضه موقعیت تلمبه‌خانه در داخل حوضه در پایین‌ترین نقطه آن و به‌گونه‌ای انتخاب می‌شود که فاضلاب همه نقاط حوضه بتواند به آن تخلیه شود. نکته مهم آن است که خطوط جمع‌آوری فاضلاب که از نقاط مختلف حوضه به داخل تلمبه‌خانه تخلیه می‌شود.ء باید به‌صورتی باشد که حدوداً در یک تراز به‌هم بپیوندند. بدین معنی که فاصله تلمبه‌خانه از دورترین نقاط حوضه در جهات مختلف با توجه به شیب زمین انتخاب شود و تلمبه‌خانه در مرکز ثقل مساحت و شیب حوضه قرار گیرد. ۳-۳-۳ مساحت زمین مورد نیاز و هزینه خرید زمین مورد نیاز؛ بر حسب ظرفیت تلمبه‌خانه و توسعه‌های آتی آن در نظر گرفته می‌شود. در تلمبه‌خانه‌های بزرگ» معمولاً فضای کافی از نظر رفت و آمد وسایل نقلیه, بهره‌برداری و تعمیر تلمبه‌هاء و همچنین فضای کافی برای توسعه‌های آتی آن و فضای لازم برای تجهیز کارگاه در زمان ساخت آن در نظر گرفته می‌شود. قیمت خرید زمین عامل مهمی در تعیین موقعیت آن است. در بعضی مواقع مشاهده می‌گردد که در شهرهاء با تغییر اندکی در موقعیت تلمبه‌خانه و مثلاً انتقال زمین تلمبه‌خانه از منطقه تجاری به منطقه مسکونی» کاهش قابل توجهی در هزینه خرید زمین ایجاد می‌شود. ۳-۲-۳ سیلاب گرفتگی با توجه به موقعیت تلمبه‌خانه‌های فاضلاب که معمولاً در گودترین نقطه حوضه مربوط است همواره خطر آب گرفتگی و سیلاب را در پی خواهد داشت و بنابراین در انتخاب محل زمین تلمبه‌خانه این موضوع باید مورد توجه قرار گیرد به‌ویژه چنانچه تلمبه‌خانه در مجاور مسیل انتخاب شده باشد. تعیین سیلاب صدساله مسیل می‌تواند موقعیت سیلاب گرفتگی زمین تلمبه‌خانه را تعیین کند به‌طور کلی طراحی بر این اساس خواهد بود که در همه شرایط تلمبه‌خانه قابل دسترس باشد. ۴-۲-۳ نأمین تأسیسات جانبی در انتخاب زمین محل تلمبه‌خانه, باید دسترسی به تأسیسات آب» برق» گاز و مخابرات در نظر گرفته شودء وجود لوله‌کشی آب شهری با فشار کافی, برق با ولتاز متوسط و در صورت امکان تأمین برق از دو مدار مختلف در مواقعی که یک مدار از سرویس خارج شده است و خط گاز برای پیش‌بینی تأسیسات گرمایی و احیاناً دیزل ژنراتور اضطراری و همچنین مخابرات برای دسترسی سریع با مراکز نگهداری و تعمیر شبکه از مواردی است که در انتخاب زمین محل تلمبه‌خانه در نظر گرفته می‌شود. ۵-۳-۳ راه دسترسی محل تلمبه‌خانه باید دارای راه دسترسی مطمئن برای دوره احداث, بهره‌برداری و نگهداری از آن باشد. ۶-۳-۳ امیت موقعیت زمین تلمبه‌خانه باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که امکان حفاظت آن در مقابل دستبرد و تخریب وجود داشته باشد. از انتخاب زمینهای دور افتاده و دور از چشم پرهیز گردد. ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۳-۳ هماهنگی با محیط با توجه به نوع کاربری منطقه و ساختمانهای احداث‌شده» انتخاب محل تلمبه‌خانه باید با هماهنگی محیط اطراف باشد. نقشه تفصیلی طرح جامع شهرء راهنمای مناسبی برای اطلاع از کاربری زمینهای منطقه, وضع موجود و آینده خواهد بود. در هر حال پیچیده برای کنترل بو پرهیز شود. ۸-۳-۳ حداقل طول خط انسفال زمین تلمبه‌خانه در صورت امکان باید در محلی انتخاب شود که طول مسیر خط انتقال فاضلاب حداقل بوده و تغییرات ارتفاعی (بالا و پایین رفتن پروفیل خط لوله) و به کارگیری متعلقات (زانو) در حداقل ممکن باشد. ۹-۳-۳ استفاده متسنروک در مناطقی ممکن است از محل زمین تلمبه‌خانه فاضلاب برای دیگر تأسیسات استفاده شود. مزیت این روش کاهش خرید زمین و هزینه‌های نگهداری آن است. ۱۰-۳-۳ مشسخصات خاک مطالعات ژئوتکنیک محل یا محلهای مناسب برای تلمبه‌خانه و انتخاب مناطقی که خاک شرایط مناسب‌تری دارد باعث کاهش هزینه‌های ساختمان تلمبه‌خانه می‌شود. خاکهای آبدار و بخصوص از جنس رس و سیلت. هزینه‌های قابل توجهی برای احداث گود تلمبه‌خانه و پایدار نگه داشتن آن حین اجرا و همجنین تحکیم زمین ایحاد می‌کند. ۳-۳ ظرفیت تلمبه‌خانه‌ها مقدار فاضلاب ورودی به تلمبه‌خانه تابع سرانه‌های فاضلاب در امور خانگی» تجاری» عمومی و فاضلایهای صنعتی» جمعیت حوضه, درصد اتصالات فاضلاب, میزان نفوذ آبهای سطحی و نشتاب شبکه دارد. این مقدار در طول ساعات شبانه‌روز» روزهای سال و سالهای افق طرح» متفاوت است. مقدار فاضلاب ورودی به تلمبه‌خانه باید بر حسب سالهای افق طرح برآورد شود تا براساس آن ظرفیت تجهیزات, شیوه افزایش آن» ابعاد ساختمانی و تسهیلات مربوطه طراحی شود. معمولاً در مطالعات مقدماتی طراحی شبکه‌های فاضلاب» همه این عوامل با عنوان مبانی فنی طرح» بررسی و تجزیه و تحلیل و تعیین می‌شوند. در این مورد نشریه شماره ۱۱۸-۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی با عنوان (مبانی و ضوابط طراحی شبکه‌های جمع‌آوری آبهای سطحی و فاضلاب شهری) به‌عنوان راهنما مفید می‌باشدء بنابراین مبانی فنی که در طراحی شبکه فاضلاب از نظر افق طرح» جمعیت, سرانه‌های فاضلاب, ضرایب حداکثر و حداقل, درصد اتصالات نشتاب و نفوذ آبهای سطحی که برای هر حوضه از شبکه فاضلاب به‌عنوان مبانی طرح اختیار می‌شود برای تلمبه‌خانه‌های واقع در آن حوضه نیز به‌کار می‌رود. در این بخش, به شرح مختصر پارامترهای موّثر در تعیین ظرفیت تلمبه‌خانه‌ها اکتفا می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ افق طرح افق طرح» مدت زمان لازم از شروع بهره‌برداری از تلمبه‌خانه تا زمان رسیدن به حداکثر ظرفیت طراحی‌شده می‌باشد و این زمان معمولاً بین ۱۰ تا ۳۰ سال انتخاب می‌شود. این زمان قبل از شروع طراحی تلمبه‌خانه انتخاب می‌گردد و در تعیین آن عوامل زیر - مدت زمان لازم برای فرسودگی یا از کار افتادگی تجهیزات و همچنین نوأوری در فناوری - نیاز به توسعه تلمبه‌خانه در آینده و حدود زمان آن - سهولت یا مشکلات اجرایی توسعه تلمبه‌خانه از نظر ساختمانی و تجهیزاتی - بازده استفاده از تلمبه‌خانه در سالهای اولیه که هنوز مقدار فاضلاب به ظرفیت اسمی نرسیده است. انتخاب زمان طولانی برای افق طرح باعث می‌شود هزینه سرمایه‌گذاری به دوش جمعیت فعلی قرار گیرد و بالعکس انتخاب زمان کوتاه باعث توسعه زودبه‌زود تأسیسات می‌گردد. یک راه‌حل منطقی» پیش‌بینی زمان افق طرح, به‌صورت متفاوت برای بخش ساختمانی و تجهیزاتی است. برای بخش ساختمانی می‌توان افق طرح را طولانی و مثلاً ۳۰ سال اختیار کرد و برای عملکرد صحیح تجهیزات در زمانهای اولیه که مقدار فاضلاب کم می‌باشد تمهیدات لازم در نظر گرفته می‌شود. ۳-۳-۳ جمعیت حوضه مقدار فاضلاب ورودی به تلمبه‌خانه» تابعی از جمعیت حوضه مربوط است. حسب کاربری زمین در حوضه که بر اساس نقشه‌های تفصیلی طرح جامع» مشخص می‌شود و در آن تراکمهای جمعیت مشخص شده است.» جمعیت اشباع هر حوضه قابل برآورد است. توجه شود که معمولاً نقشه‌های تفصیلی و تراکمهای بکار رفته در آن» در مقاطع مختلفی ممکن است اصلاح شده و در بعضی مواقع کاربری و نوع تراکم متفاوت است در این مقطع طراح باید آخرین اطلاعات مربوط به تغییرات را مورد توجه قرار دهد. ۳۳ سرانه‌های فاضلاب سرانه‌های فاضلاب که در مطالعات طرح شبکه فاضلاب تعیین می‌شود می‌تواند مبنای مناسبی برای تعیین تعداد و ظرفیت تلمبه‌ها باشد.در این مورد توجه شود که ممکن است از نظر مدت زمان» افق طرح شبکه و تلمبه‌خانه هم زمان نباشند افزون بر این» برای سرانه‌های فاضلاب نیز در طول مدت زمان پیش‌بینی شده برای افق طرح» اعداد متفاوتی در نظر گرفته شده باشد. ضرایب حداقل و حداکثر نیز بر اساس روابطی که برای شبکه‌های فاضلاب اختیار می‌شود برای تلمبه‌خانه نیز می‌تواند از این نظر مبنا قرار گیرد. در محاسبه حجم ورودی به تلمبه‌خانه فاضلاب باید درصد اتصالات شبکه. مقدار نشتاب ناشی از ورود آرهای زیرزمینی و آرهای سطحی و همچنین پساب صنایع مطابق با مبانی تعیین شده برای شبکه جمع‌آوری فاضلاب مأْخذ قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۳-۳ حجم فاضلاب ورودی به تلمیه خانه با توجه به موارد فوق, می‌توان حجم فاضلاب ورودی به تلمبه‌خانه را تعیین کرد. در این حالت چنانچه مقدار میانگین فاضلاب ورودی روزانه به تلمبه‌خانه و ۲ جمعیت حوضه و و سرانه میانگین فاضلاب شهری بر روز» ۸ درصد اتصالات. آ مقدار فاضلاب صنایع و موْسسات در منطقه بر روز و 1/1 مقدار نشتاب و آبهای نفوذی بر روز و ۸ مساحت حوضه باشد.ء براساس رابطه (۱-۳) مقدار فاضلاب میانگین روزانه ورودی به تلمبه‌خانه محاسبه می‌شود. مقدار برای سالهای مختلف افق طرح و براساس افزایش جمعیت حوضه (افزایش تراکم جمعیت و ساخت و ساز در حوضه) و افزایش سرانه فاضلاب و یا ایجاد تأسیسات صنعتی و موْسسات تجاری پیش‌بینی شده در طرح جامع تفصیلی حوضه برآورد می‌گردد. در محاسبه ظرفیت و تعداد تلمبه‌هاء حداکثر لحظه‌ای فاضلاب مدنظر قرار می‌گیرد. برای تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهری حداکثر لحظه‌ای را می‌توان مشابه حداکثر لحظه‌ای که در طراحی شبکه‌های فاضلاب از رابطه (۲-۳) به‌دست می‌آید. در نظر گرفت. در این رابطه 1 ضریب حداکثر لحظه‌ای و ۲ جمعیت حوضه بر حسب هزار نفر است. برای حوضه‌هایی با جمعیت کمتر از ۱۰۰۰ نفر» ضریب حداکثر لحظه‌ای از رقم ۵ که در فرمول فوق با فرض ۱- ۳ به‌دست می‌آید» بیشتر است. در این موارد می‌توان از روش تعیین تعداد واحدهای بهداشتی در حوضه با توجه به جمع‌آوری اطلاعات و آمار از تعداد تسهیلات بهداشتی (تعداد دستشویی» ظرفشویی» شیر برداشت آب» دوش و نوع فلاش تانکها) و مقدار جریان به ازای هر واحد بهداشتی و ضریب همزمانی, حداکثر لحظه‌ای را به‌دست آورد. در این مورد جدول ۱-۱ در پیوست شماره یک نشریه مقدار جریان به‌ازای هر واحد برای واحدهای بهداشتی مختلف و رابطه ۳-۳ ضریب کاهش حجم جریان فاضلاب بر حسب تعداد نقاط برداشت آب در هر واحد مسکونی و تعداد واحد مسکونی را نشان می‌دهد. 0 -۳0+1+ 1 )۱-۳( (۲-۳) ت (۳-۲۳) 5 ام در این رابطهء م7« تعداد نقاط برداشت آب در واحد مسکونی و ,7« تعداد واحدهای مسکونی و ۲ ضریب کاهش است. چنانجه در حوضه تلمبه‌خانه صنایع و موسسه‌های بزرگ قرار داشته باشد» بررسی جداگانه آنها و تعیین مقدار فاضلایها و تعیین حداکثر لحظه‌ای آن ملاک قرار می‌گیرد. به‌طور معمول میزان حداکثر لحظه‌ای فاضلاب صنایع و موسسه‌های تجاری ۳ برابر میانگین لحظه‌ای است و در صورت نبود آمار و اطلاعات لازم می‌توان عدد مزبور را اختیار کرد. برای آبهای نفوذی و با توجه به موارد گفته شده, حداکثر لحظه‌ای ورودی به تلمبه‌خانه به‌صورت رابطه ۴-۲ خواهد بود. (۴-۳) ۸۱/۱۱ ی )و0 ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- که در آن ضریب 1[ حداکثر لحظه‌ای فاضلاب شهری» 2 درصد اتصالات منازل» ۲ جمعیت حوضه تلمبه‌خانه و ‎٩‏ سرانه فاضلاب برحسب لیتر بر روزء آ فاضلاب صنایع و موْسسه‌ها به‌صورت متوسط روزانه بر حسب لیتر بر هکتار بر روز» ۸ مساحت حوضه تلمبه‌خانه بر حسب هکتارء 1/1 مقدار نشتاب و آبهای نفوذی بر حسب لیتر بر روز بر هکتار و 0۳ حداکثر لحظه‌ای ورودی به تلمبه‌خانه بر حسب لیتر بر ثانیه میباشد. تعیین حداقل ورودی فاضلاب به تلمبه‌خانه نیز اهمیت دارد در این مورد می‌توان برای متوسط فاضلاب شهری ضریب را بعنوان ضریب حداقل درنظر گرفت و آبهای نفوذی را معادل صفر دانست و فقط نشتاب شبکه را در نظر گرفت» برای صنایع بزرگ برحسب آنکه دارای نوبت کار شب بوده یا فاقد آن باشند می‌توان رقم متوسط جریان فاضلاب با ضریب یک سوم را به عنوان حداقل پیش‌بینی کرد در اینصورت حداقل لحظه‌ای به شرح زیر بدست می‌آید. (۵-۳) پا ۸۵+ ۱ب - 0 ۴۳ کیفیت فاضلاب مشخصات کیفی فاضلابء عامل مهمی در طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب است و در انتخاب نوع تجهیزات و تسهیلات و شیوه بهره‌برداری موْئْر است. با نمونه‌گیری و انجام آزمایشهای کمی و کیفی بر روی فاضلاب می‌توان اطلاعات کافی از مشخصات کمی و کیفی فاضلاب به‌دست آورد. نکاتی که باید مورد توجه قرار گیرد به‌شرح زیر است: - تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهری باید مقادیر قابل توجهی مواد درشت‌دانه را که توسط شبکه جمع‌آوری فاضلاب وارد تلمبه‌خانه می‌شود. انتقال دهند و بنابراین تلمبه‌ها باید قابلیت عبور این مواد را داشته باشند.در تلمبه‌خانه‌های بزرگ با پیش‌بینی آشغالگیرهای مکانیکی و یا آشغال خردکن, اندازه آشغال را در حد معین محدود می‌کنند ولی در تلمبه‌خانه‌های کوچک, با پیش‌بینی پنجره آشغالگیردستی و با رعایت فاصله معین» از ورود آشغالهای بزرگ‌تر جلوگیری می‌کنند. پیش‌بینی این‌گونه تجهیزات در ورودی به تلمبه‌خانه و شیوه تخلیه آنء باعث افزایش هزینه‌های سرمایه‌ای و بهره‌برداری می‌شود که در طراحی تلمبه‌خانه مدنظر قرار می‌گیرد. - وجود مقادیر قابل توجهی مواد ماسه‌ای بویژه در شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب و آب باران که به‌صورت مشترک باشند و انباشته‌شدن مواد ماسه‌ای در تلمبه‌خانه و همچنین فرسایش پروانه و بدنه تلمبه‌ها ناشی از انتقال مواد باید مورد توجه قرار گرفته و تمهیدات لازم از جمله پیش‌بینی دانه‌گیر قبل از تلمبه‌خانه‌ها در سامانه‌های مرکب و انتخاب مصالح مناسب برای پروانه و بدنه تلمبه که در تماس با فاضلاب است و مقاومت بیشتری در برابر فرسایش داشته باشد در مرحله طراحی در نظر گرفت. - وجود مواد سمی, قابل انفجار و مضر که ناشی از پساب صنایع است اجباراً باعث پیش‌بینی تجهیزات بیشتر از نظر کنترل و پایش ‏ و تجهیزات تهویه مخصوص خواهد شد (حذف مواد مضر از هوای خروجی). - امکان متعفن‌شدن فاضلاب و تولید مقادیر قابل‌توجه گاز هیدروژن سولفوره» لزوم به‌ کارگیری حفاظتهای خاص به‌منظور کاهش خورندگی تجهیزات و ساختمان و حفاظتهای لازم برای کارکنان تلمبه‌خانه را ضروری می‌سازد. ۱۳8 ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴- تلمبه‌ها تلمبه‌ها برای بالاآوردن مایعات از یک نقطه به نقطه دیگر به‌کار می‌روند و به‌طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شوند: الف - تلمبه‌های با انرژی جنبشی یا سینتیک : در این تلمبه‌ها مایعی که از درون پروانه تلمبه عبور می‌کند در اثر حرکت خود به تلمبه‌های گریز از مرکز (سانتریفوژ)» توربینی و تلمبه‌های خاص دسته‌بندی می‌شوند. تلمبه‌های گریز از مرکز: معمول‌ترین و پر مصرف‌ترین نوع تلمبه در کارهای مربوط به فاضلاب است (تلمبه‌خانه‌ها و تصفیه‌خانه‌های فاضلاب) و در ظرفیتهای قابل‌توجه که قابلیت عبور فاضلاب با مواد جامد درون آن را دارد ساخته می‌شود. تلمبه‌های توربینی و تلمبه‌های خاص, مانند تلمبه‌های هیدرولیکی و نوع جت آن در کارهای فاضلاب به‌علت آنکه قابلیت عبور مواد جامد درون فاضلاب را ندارند» مورد مصرف نیست و چنانجه به‌کار گرفته شود معمولاً برای آن تمهیدات خاص در نظر گرفته می‌شود. ب - تلمبه‌های با جابه‌جایی مثبت: در این نوع تلمبه‌ها حرکت بخش متحرک آن باعث جابه‌جایی مایع درون پوسته تلمبه شده و ایجاد فشار می‌کند. تلمبه‌های با جابه‌جایی مثبت به سه دسته تقسیم می‌شود. تلمبه‌های رفت و برگشت" (که نوعی تلمبه روتوری است)» تلمبه‌های روتوری,» و تلمبه‌های با هوای فشرده یا نیوماتیک. در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب تلمبه‌های نوع پیچوار" و تلمبه‌های با هوای فشرده مصرف دارندء تلمبه‌های روتوری در بخش تصفیه‌خانه و برای انتقال لحن کاربرد دارد. تلمبه‌های پیجوار قابلیت جابه‌جایی فاضلاب در ارتفاع محدود و در حجمهای قابل توجه را دارند و بالعکس تلمبه‌های با هوای فشرده قابلیت جابه‌جایی فاضلاب در حجمهای محدود را دارد. در پیوست شماره ۲ این نشریه اطلاعات فنی در مورد تلمبه‌های گریز از مرکز و تلمبه‌های با جابجایی مثبت به تفصیل آورده شده است. ۱-۴ کاویتاسیون (خلاءزایی) هرگاه مطلق فشار مایع در دهانه پره تلمبه, از فشار بخار مایع" (به جوش افتادن مایع در اثر کاهش فشار) کمتر شودء پدیده خلاءزایی در تلمبه ایجاد می‌شود. در این شرایطء مایع ورودی به تلمبه شروع به جوشش کرده و در آن حبابهای بخار مایع, ایجاد می‌شود. با انتقال این حبابها همراه با مایع توسط پره تلمبه در منطقه‌ای که فشار مایع بالاتر می‌رود بخار مایع درون حبابها تحت تأثیر این فشار دوباره به‌صورت مایع برگشته و در اثر این پدیده ذرات مایع اطراف به فضای خالی ایجاد شده هجوم برده و ایحاد ضربه و خوردگی در پره تلمبه می‌کنند. خلاءزایی بازده تلمبه را کاهش می‌دهد و صدمات فیزیکی برای تلمبه ایجاد می‌کند برای کنترل خلاءزایی باید مقدار خالص فشار مثبت در طرف مکش تلمبه" کنترل شود و همواره مقدار | - ۳۴۹۵11۵ 0 2 - ۳۵۵111۷۵ 01901806173161 3 - 1۵۵100۳0۵116 0 4 - ۹0۳۵۷ 0 5 - ۷30۵۲ ۳۳۵۹5۵ 6-1۳5 < 3۳1 ۳۳۵۹6 5۵110 40 -------- صفحهٔ بعد -------- خالص فشار مثبت قابل دسترس" بیشتر از مقدار خالص فشار مثبت مورد لزوم" که توسط سازنده تلمبه اعلام می‌شود. باشد. مقدار فشار مثبت در طرف مکش تلمبه طبق شکل ۱-۴ برحسب شرایط قرارگرفتن تلمبه نسبت به سطح مایع در طرف مکش, (۱-۴) 0 - ما2 - ووط جم 1 عم ۲۳۹7 که در آَنْ م11 برابر فشار جوء ۳ ارتفاع سطح مایع از محور تلمبه در طرف مکش تلمبه» پم 210 مجموع افت فشار طرف به جوشیدن می‌کند.ء می‌باشد. مقادیر مآ1] به ارتفاع محل وم 1] به دمای مایع بستگی داردء که در جداول ۱-۴ و ۲-۴ 0 2۳ ۳ که 1 ال ا محور پرواته تلمیه -م ا ی - فشار استا تیک در بخش مکش اُ م88 -< افت فشار در بخش مکثر و85٩‏ «فشار اتمفریک شکل ۱۹-۴ - عوامل لازم برای محاسبه ,۸۳۹77 عاماج|[ن۸۷ 16:0 درمنامبگ عسا۳۲۵۹ ۲۱۳۹1۸۲1 - |[ ۹۵ 11620 نامگ عسا۳۳۹۹ 1 ح ۷۳۹7 - 2 -------- صفحهٔ بعد -------- وزن مخصوص هوا برحسب کیلونیوتن بر هرمترمکعب در ۲۰ درجه سانتیگراد ۶ مد ۱/۰۵ ۶۶ ۹/۹ ۹7 با ها اک مقدار خالص فشار مثبت مورد نیاز طرف مکش تلمبه در تلمبه‌ها با سرعت ویژه معین» تابع ابعاد پروانه تلمبه است و مقدار آن در بالاترین قطر پروانه با پائین‌ترین قطر پروانه متفاوت است. ولی معمولاً سازندها یک منحنی معین را برای تلمبه‌هایی که برای سرعت و پره معینی ساخته می‌شودء پیشنهاد می‌کنند. مقدار فشار اتمسفر یک هوا افزون بر ارتفاع محل از سطح دریاء تابع شرایط جوی ناشی از طوفان نیز است و بنابراین برای پیشگیری از شرایط غیر قابل پیش‌بینی به رقم فشار مثبت مورد لزوم» حدود ۰/۶ متر افزوده می‌شود و در این حال مقدار خالص (۲-۴) 6 ج[1057<حم ۸0517 برای فشارها و دماهای دیگر از رابطه م6ا/2۷2* ,۱۷۱/6 استفاده می‌شود که در آن م فشارء ۷ حجم و | درجه کلوین (273+ ۰)) است. |- توفان به‌طور معمول باعث کاهش فشار هوا به میزان ۱/۷ درصد می‌گردد. ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۹ ۳ 1۱۷ ۴ ۳۲ ۳ ۶ ۱/۳۷ ۲۳۰۷ ۳/۳۵ ۳/۹۷ ۷/۴۱ ۱/۸ ۲-۳۴ تلمبه‌های در وسط م تلمبهه بوده و مون برای : و در تلمبه موتور محر تلمبهه می‌شوند» : جد( ۱۰-۶ ۷ ۱/۷۹ ۱۰-۶ ۷ ۱/۵۲ ۱۰-۶ ۱/۳۱ ۱۰-۶ ۷ ۱/۱۴ ۱۰-۶ د ۱ ۸/٩۳ ۷ ۱۰-۷ ۷۱۰-۷ ۸/۰۰ ۱۰-۷ ۶/۵۸۱۷ ۱۰-۷ ۷ ۵/۵۳ ۱۰-۷ ۷ ۴/۷۴ ۱۰-۷ ۷ ۴/۱۳ ۱۰-۷ ۷ ۳/۶۴ ۱۰-۷ ۷ ۲/۲۶ ۱۰-۷ ۲/۹۴ های گریز از مرکز را می‌توان حسب محا تور محرک (اتصال ج دی بر حسب کاری ؟ | در ارتفاع بالاتر و خا لینگ انجام می‌شود. از مرکز که در چاله‌ت اران» برای انتقال آب تفاع بالا و خارج از س کز مستغرق را که ه الکتروموتور که با تلم ۱۰-۳ ۱/۷۸۷ ۱۰-۳ ۷ ۱/۵۲ ۱۰-۳ ۱/۳۱۷ ۱۰-۳ ۷ ۱/۴۱ ۷۱۰-۳ ۱/۰۰ ۱۰-۴ ۷ ۸/۹۰ ۱۰-۴ ۷ ۷/۹۸ ۱۰-۴ ۷ ۶/۵۳ ۱۰-۴ ۵/۴۷ ۱۰-۴ برد ۴/۶۶ ۱۰-۴ برد ۴/۰۴ ۱۰-۴ ۷ ۳/۵۴ ۱۰-۴ ۷ ۳/۱۵ ۱۰-۴ ۲/۸۲ استقرار آنها (در : داگانه و یا یکپار چه 4 انحام می‌دهند. 7 نصب می‌گردند ارج از سطح آب گر نصب می‌شوندء م باران به ارتفاع م< طح آب گرفتگی تل م بصورت پروانه با کیلو پاسکال ۱۳۹۶ ۲۳۶ ۲/۱۰۰۶ ۲/۱۵ ۶ ۲۳۳۶ ۲/۲۲ ۶ ۲۳۳۶ ۲۳۳۶ ۲۳۳۹۶ ۲۳۳۶ ۲/۳۵۶ ۲/۳۲۰۶ ۲/۱۴ ۶ ۲/۷۶ موقعیت پروانه تا در تلمبه‌خانه‌های ذ فتگی تلمبه‌خانه م. عمولاً از تلمبه‌های دود و کوتاه نیز از مبه‌خانه مستقر می جریان محوری و ارند و قابل نصب ز کیلونیوتن برمترمکعب ۹*۸۵ ۹*۷ ۹*۴ ۹/۹۸ ۹/۸۹ ۹/۷۷ ۹*۴ ۹/۳۰ ۹/۳۸۹ ۳۲ ۹/۵۸۹ ۹*۳۰ ۳۶۶ ۹/۳۹۹ رار محور تلمبه (ع: سور آن (یکطرف م عموماً دارای محور ثباط موتور محرک و محوری استفاده ود. در این نوع تلم نه با جریان شعاعی در چاله تر و خشک؟ ۵ ۱۰ ۱۵ ۳ ۳۵ ۳۰ ۴ ۵۰ ۶ ۷۰ ۸۰ ۹ ۱۰۰ مودی یا تور و یا عمودی و محور می‌کنند به‌ها نیز ساخته نصب -------- صفحهٔ بعد -------- کردء این تلمبه‌ها وقتی که در چاله تر نصب می‌شوند باعث کاهش هزینه‌های ساختمانی (با حذف چاله خشک) می‌گردند و وقتی که در چاله خشک نصب می‌شوند باز هم کاهش هزینه‌های ساختمانی را ایجاد می‌کنند و نیاز به ایجاد محور تلمبه برای استقرار موتور الکتریکی روی آن ندارندء و همچنین در مواقع سیلاب گرفتگی تلمبه‌خانه نیز قابل استفاده هستند. تلمبه‌های گریز از مرکز با توجه به محل استقرار پروانه تلمبه به دو نوع تقسیم می‌شوند» در نوع اول پروانه تلمبه در انتهای محور تلمبه و یاتاقانهای نگهدارنده آن در طرف دیگر محور تلمبه نصب می‌شوند. در نوع دوم پروانه تلمبه در وسط محور و یاتاقانهای تلمبه در دو طرف پروانه تلمبه قرار می‌گیرند که نوع دوم دو تکه" است و پوسته تلمبه در محور افقی تلمبه می‌تواند ازهم جدا شود. این تلمبه‌ها در فاضلاب شهری کاربرد ندارد. شیوه اتصال موتور الکتریکی به تلمبه نیز عامل طبقه‌بندی تلمبه‌ها به سه نوع مجزا است که عبارتند از : تلمبه‌های با اتصال جداگانه, تلمبه‌های با اتصال یک‌پارچه و تلمبه‌های مستغرق. در تلمبه‌های با اتصال جداگانه محور تلمبه از پوسته تلمبه خارج شده و توسط کوپلینگ به محور موتور وصل می‌شود و در موافعی که موتور محرک درارتفاع بالاتر قرار می‌گیرد محور و کوپلینگهای ارتباطی دو محور را بهم وصل می‌کنند. در تلمبه‌های با اتصال یکپارچه» پروانه تلمبه در آنتهای محور موتور بسته می‌شود و تلمبه محور جداگانه و یا کوپلینگ جداگانه ندارد. در تلمبه‌های نوع مستغرق اتصال از نوع یکپارچه است ولی موتور محرک از نوع مستغرق بوده و قابل نصب در زیر آب است. شکلهای (۲-۴)» (۳-۴)» (۴-۴) و (۵-۴) انواع تلمبه‌های بیان شده را نشان می‌دهد. ط 7 یس 3 با 8 ۱ ۱ ۲ : ۴ ۵ ی ای 0 ۹ زج [ ۵ ۹ ۳ : ۴ ۱ ی ۲ زا -حط سس ۲ ۹ ذت) (الف) شکل ۲-۴- تلمبه گریز از مرکز قابل نصب در چاهک خشک | - ٩0| 0*0 ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ ۹ ای ۹ / ۲ 4 ل ( 1 19 ٍ ۷ ی سل پا | 11 ٍ ۱ ۴ ۱ ۱۱۱۰۹ ۱۳ ۳ ۱۴ ز ۱۵) (۱1) ۱- ورودی کابل ریگ فرسایشی فابل تخویس پ جم ی د ۰- پروانه انسداد نابذیر تک بره ۳- بلپرینگ فوقانی ۷۱اب تفت ۴ استانور ۲- محمْضه روغن ۵- روتور ۳- قلاب لغزشی ۶- میستم خنک کننده داخلی ۴- فلنج قطری ۸- بلبرینگ تحنانی ۶ زانوی خروجی ک ۷۳۴ تلمیه مستغرق قابل نصب در چاهک در با زانوی پایه‌دار ۱۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ ۵ ۷ 1 مت ند ۱ نا ۱ و و ۱ ۱ بو ۲ 0 ۱ ار : ۹۷ ا : سم 1 ۹ لور سس سار 1 ۱ ۱ ۰ 7 و ۹ یم ! ۱ ۹ 7 . ی ی ۶ ط ی ! 0 تا ید ای ی ۱ ۳ / ۱ با ۳ ۱ ۹ لا رن وا ۰ هو 1 ۱-پوسته تلمیه ۶ پروانه ۱ ۲ -صفحه فرسایشی ۷ پوسته باناقان ۴ - پایه نگهدار ۹ - رینگ آب بندی ۵- محور تلمبه ۰-گلند آب بندی ۱ شکل ۴-۴- تلمبه گریز از مرکز افقی قابل نصب در چاهک خشک ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ِ ۱۹ سم || | ام بر شا اه ۱۹ تکیه گاه مو نوز ۱۳ 1 ۱ رک 8 ی ۵0( ۳ از | [] 1۳۲ رن اه 0 ج ]21 0 0 ,/ لول( ور پا 29۳ ال ۹0 س ی 8 پر وانه تلمبه : پم ریت۳ وس (طرف مکش ) م ن ح)بسسس مهب دم تک ۰ سیات ‏ لام ی ۳ : ر/ زب ۸ 0 5۱ ٍ /( 0 ی ۵ سا ۵ ۵ دریچه بازدید ۱ در بریرججمه مر ۳7 شکل ۵-۴- تلمبه گریز از مرکز انسدادناپذیر (نصب عمودی) ۱۶ ٍ ِ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳ تلمبه‌های پیچوار تلمبه‌های پیچوار از نوع تلمبه‌های با جابه‌جایی مثبت است. این تلمبه‌ها از نوع انسدادناپذیر بوده و با ظرفیتهای قابل‌توجه, برای انتقال مایعات به ارتفاع محدود به‌ کار می‌رود. با توجه به پره‌های باز آن و فواصل کافی بین آن نیازی به آشغالگیری ابتدایی (جز آشغالگیری دهانه درشت) ندارد. تلمبه‌های پیجوار در دو نوع ساخته می‌شود. نوع اول تلمبه‌های پیچوار باز است که پره پیچوار به‌صورت پیچ دور لوله مرکزی جوش شده و مجموعاً در داخل سینی که می‌تواند نوع بتنی پیش ساخته, فلزی و یا بتنی درجا ریز است حرکت کند. نوع دوم تلمبه‌های پیچوار بسته است که شامل دو لوله هم مرکز است و پیچ تلمبه بین دو لوله قرار می‌گیرد. این مجموعه حرکت جچرخشی دارد. اطلاعات بیشتر در مورد تلمبه‌های پیجوار در پیوست شماره ۲ آمده است. ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- تلمبه‌خانه‌هاء برای انتقال مایعات از یک نقطه به نقطه دیگر به‌کار می‌روند و بنابراین وظیفه تأمین ارتفاع و فشار لازم برای انتقال ححم مایع مورد نظر را در واحد زمانی مشخص دارند. تأمین ارتفاع یا فشار برای مقابله با محموعه اتلافات که در اثر انتقال مزبور در محل ورود مایع به لوله مکش تلمبه, لوله رانش, متعلقات. شیرآلات و اختلاف ارتفاع سطح مایع در جاهک تر تا 2 شکل ۱-۵ شمای کلی افت فشارهای ذکر شده را نشان می‌دهد. در این شکل - ارتفاع متناظر با انرژی جنبشی مایع است که در آن ۷ سرعت مایع برحسب متر بر ثانیه و ع شتاب ثقل زمین و ,۲1 ارتفاع متناظر آن است. ,یی1[] اختلاف ارتفاع بین سطح آزاد مایع در طرف تخلیه و مکش تلمبه است و بنابراین رابطه وی[ ] - ری[ ] * ری ] برقرار می‌شود. در این رابطه ی[ و نیآ] اختلاف ارتفاع سطح آزاد مایع در طرف مکش و تخلیه از محور فرضی افقی تلمبه است. از آنجا که ارتفاع متناظر با سرعت مایع در لوله دهش و مکش مربوط به سامانه داخلی تلمبه است در شرایطی که مایع به سطح آزاد تخلیه شود ارتفاع فوق به‌عنوان ارتفاع از دست‌رفته تلقی می‌شود و قابل حصول منظور نمی‌گردد. در روابط زیر لآ] ارتفاع متناظر با سرعت از دست‌رفته در آنتهای لوله انتقال است. براساس شکل ۱-۵ رابطه زیر برقرار است: (۱-۵) ۰ - ن1] < ۳ا] (۳-۵) ما2 حیا] ع]] که با قراردادن مقادیر ن1] و ,1 در رابطه (۱-۵) رابطه زیر بدست می‌آید: (۴۳-۵) 1 + 2۳ + زم 2 + ما۲ سس 117 ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ول ۱ خر ۱ حط ] ربب م۷ ْ معا ۳ /, ۲ ی سا 1 و9 ۱ مه ی هط / / ی سس / جک ۳11-۳ 2 ار ۹ // سر - سم 71 خروجی تلمبه ٍ // ۱ ]1 و - ها ۳۵ / / و۳ : 1 1 ۱ ٍ 1 ۱ 2 3 . 4 ]1 أ ۹ یا 0 : منود / ۷۳ ّ وا تسد ۳۹/۵ [.. دس ۱ با ۱ ۱ ۰ 55 تاداس ۱ سح دح بح لا خط انرژی مس زر خط هیدرولیکی- ده << مکش ۷ ۳ « ارتفاع متناظر با سرعت در بخش مکش وی * ارتفاع استاتیکی در بخش مکش ان < مجموع افت فشار در بخش مکش 2211 < مجموع افت فشار در بخش فشار 11 - ارتفاع بخش فشار 4[ ارتفاع باقیمانده در محل مکش تلمبه - کل ارتفاع تلمبه زنی و11 < خالص ارتفاع استاتیکی ) ۲ ۹ ۱ ۱ ما ۳ هد ۱ سشپ - ارتفاع متناظر با سرعت در بخش فشار بر رن استاتیکی در پخش فشاری شکل ۱-۵- شمای کلی افت فشار در تلمبه‌خانه ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۵ افت فشار درلوله‌ها افت فشار در لوله‌ها طبق یکی از روابط زیر محاسبه می‌شود: ۱-۳-۵ رابطه دارسی وبسباخ رابطه دارسی ویسباخ به‌صورت زیر می‌باشد: 2 (۵-۵) (ط)م ۷ 8 0 انجام‌شده بوسیله ۳۳۵411-1۳۵۲1۳۵۲ در مورد جریان در لوله‌ها در حالت ارام اغتشاشی و اغتشاشی شدید و انتخاب حالت انتقال که در مورد مایعات دارای (گرانروی) ناچیز است. با استفاده از رابطه ۶-۵ محاسبه می‌شود: 2/51 ۴ 1 ۶-۵ رشان موی (۶-۵) نی را 2 که در آن ؟ ضریب اصطکاک به‌کار رفته در رابطه دارسی ویسباخ است و ۴ میزان زبری داخل لوله بر حسب میلی‌متر (برجستگی داخل لوله)» 1 قطر لوله و +1 عدد رینولدز است. از آنجا که محاسبات عددی رابطه ۵-۵ مشکل است جدولها و نمودارهای متعددی برای مقادیر مختلف ۲ از 0/003- 1 میلی‌متر (که برای لوله‌های با جدار داخلی کاملاً صاف مانند لوله‌های مسی» آلومینیمی است) تا ۳۰۰ < ۴ میلی‌متر (که برای کانالهای طبیعی است) تنظیم شده است. برای تلمبه‌خانه‌های فاضلاب با توجه به امکان بسته شدن غشای داخل لوله در اثر جریان فاضلاب ضریب ۱/۵ < ۴ میلی‌متر انتخاب می‌شود. این ضریب برای لوله‌های کهنه نیز کاربرد دارد» و در صورتی که لوله چدنی و نو باشد و داخل آن پوشش گردد ۰/۱۵ < ۷ میلی‌متر انتخاب می‌شود. از آنجا که استفاده از نمودارها دقت کافی ندارد افت فشار در لوله را بطور معمول از جداول هیدرولیکی تنظیم شده و یا برنامه‌های کامپیوتری تدوین شده برای موضوع فوق استخراج و محاسبه می نمایند. ۳-۳-۵ رابطه هایزن ویلیامز رابطه تجربی زیر به نام رابطه هایزن ویلیامز معروف است: 8/70) ۵ (۷۳۵) 1165 ان ۳. -------- صفحهٔ بعد -------- براساس رابطه فوق می‌توان نوشت: 0/4 (۸-۵) ق ت نی 55ج /0- ۷ که در آن ۲ ضریب اصطکاک است و دیگر پارامترها در رابطه هایزن ویلیامز به شرح زیر تعریف شده است: ۷ : سرعت (متر بر ثانیه) قطر لوله (متر) ۲ طول لوله (متر) ۰ تا ۱۵۰ است. در لوله‌های کهنه با حدود ۲۰ سال کارکرد. ضریب ۴ برای جدن و فولاد ۱۰۰ تا ۱۲۰ است. برای لوله‌های چدن نشکن بدون پوشش داخلی رقم ۱۰۰ -ح ارائه شده است. ۳-۳-۵ رابطه مینک در رابطه منینگ میزان افت فشار به مربع سرعت بستگی دارد و از آنجا که افت فشار در متعلقات و شیرآلات نیز به همین صورت است این رابطه می‌تواند در خطوط لوله‌ای که دارای متعلقات است به راحتی به‌کار رود. رابطه منینگ به‌صورت رابطه زیر 1 2 [ (۹-۵) 2 35 ۷-۳ (و و یا به صورت افت فشار ی ۷ : سرعت (متر بر ثانیه) ضریب منینگ (بدون بعد) ۹ : شعاع هیدرولیکی (متر) 7 ضریب زبری است که برای لوله چدنی بدون پوشش داخلی در حالت نو ۰/۰۱۱ و برای لوله کهنه ۰/۰۱۵ اختیار می‌شود. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۵ افت فشار در متعلقات افت فشار در متعلقات و شیرآلات براساس رابطه زیر محاسبه می‌شود: (۱۰-۵) ی 28 در این رابطه ۷ سرعت بر حسب متر بر ثانیه وه شتاب ثقل ‎٩/۸۱‏ متر بر مجذور ثانیه و 16 ضریبی است که به‌صورت تحربی به‌دست می‌آید. جدول ۱-۵ ضریب ۴ا برای متعلقات و جدول ۲-۵ ضریب ۴۴ برای شیرآلات را مشخص می‌کند. ۴۵ انتخاب تلمبه انتخاب تلمبه مناسب برای تلمبه‌خانه‌های فاضلاب, تابع عوامل مختلفی از جمله مقدار جریان فاضلاب ورودی در مدت عمر بهره‌برداری تلمبه‌خانه» کیفیت فاضلاب ورودی» افت فشار سامانه و ارتفاع تلمبه‌زنی» موقعیت تلمبه‌خانه و خط انتقال است. به‌طورکلی طراحی ظرفیت تلمبه‌خانه باید به‌گونه‌ای باشد که قادر به انتقال حداکثر لحظه‌ای ورودی فاضلاب در طول عمر تلمبه‌خانه باشد. به‌طور معمول استانداردها تأکید می‌کنند که ظرفیت تلمبه‌های نصب‌شده در تلمبه‌خانه باید طوری در نظر گرفته شود که قادر به انتقال حداکثر لحظه‌ای فاضلاب در حالتی که بزرگ‌ترین تلمبه, تلمبه‌خانه خارج از سرویس است.ء باشد. انتخاب تلمبه با توجه به عوامل زیر صورت می‌گیرد: ۱-۳-۵ مقدار جریان ورودی به تلمبه خانه سامانه تلمبه‌زنی باید به‌گونه‌ای طراحی شود که تلمبه‌ها قادر به انتقال حداکثر لحظه‌ای فاضلاب ورودی که در افق طرح برای تلمبه‌خانه در نظر گرفته شده» باشند. این جریان ممکن است تا پایان عمر تلمبه‌خانه اتفاق نیفتد و تلمبه‌ها فقط برای مدت زمان کوتاه جریان مزبور را انتقال دهند. بنابراین سایر جریانهای ورودی به تلمبه‌خانه در سالهای ابتدایی» میانی و انتهایی کارکرد تلمبه‌خانه مورد توجه قرار گیرد. بدین منظور با توجه به آنکه عمر مفید ساختمان تلمبه‌خانه را ۳۰ سال فرض می‌کنند» ظرفیت تلمبه‌خانه در ابتدا برای ۱۰ آلی ۱۵ سال اولیه در نظر گرفته می‌شود و پس از رسیدن ظرفیت تلمبه‌خانه به ظرفیت حداکثر میانی طرح, مرحله توسعه با اضافه کردن واحدهای دیگر شروع می‌شود و یا واحدهای موجود را با واحدهای جدید که ظرفیت بالاتری دارد تعویض می‌نمایند. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- رد در ۳۰ ۵ ۵۰ ۵۰ ۳ 0۱۱۱ ۷9 لوا ۸14 ۳ ۳,۵ ۰ ۷۲-9 ۸۶۰۱۲۵ ۳ رو ۱ ۱۳۷۱۱۱۸ ۱ سسسه و2 ۲ کف هرس رز ار ۲ ا را 0 21 ۹ جدول ۱-۵- ضرایب افت فشار برای اتصالاد اه در مسیر جریان ,هه در انشعاب چهار راهه در مبر جریان 0 ال 5 تبدیل (:رجهت گوچک شدن) ۲۳۳ و متعلقات تآقوسی اب کرد 8 گوثه دار ی بیرون زدگی 8 برای کلیه اشگال فوق زآنوی شکسته ۱ ۳ 0۳۵ ۱ اهنا ۱ ارات 8.۹ 0۹ ْ زآنوی ۹۰ درجه 8 ار ۱ ۳ ۳ زائوی ۹۰ درجه استاندارد ۹ زآنوی ۹۰ درجه شماع بلند ۳ زانوی ۴۵ درجه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲-۴۵ منحی بده -ا رت برای انتقال حجم مشخصی از ارتفاع مشخصی برای تلمبه‌ز: طرف مکش تلمبه و طرف را حداکثر و حداقل ارتفاع سطح سامانه تلمبه‌زنی انتقال می‌یاب متصل گردد منحنی بده - تلمبه‌خانه» سال‌های میانی و اف جدول ۳-۵- ضرایب افت فشار ب کلاس ۲۵ پوند کلاس ۷۵ پوند کلاس ۱۵۰ پوند نوع با محور مرکزی کوچکتر از ۲۰۰ میلیمتر با دیسک مفصلی شیرهای قطع و وصل دو صفحه هماع فاضلاب در یک سامانه تلمبه‌زنی که مر ی نیاز است که از جمع افت فشارها در د نش خط انتقال به‌دست می‌آید. در این م د ارتفاع تلمبه‌زنی محاسبه و نتایج به‌دس. ارتفاع یا سامانه تلمبه‌زنی به‌دست می‌آی نشان می‌دهد. با استفاده از این منحن ق طرح برای شرایط حداقل» متوسط و جا ۲۴ رای شیرهای کاملاً باز ضریب ۲۲ ۱۶ ۰.۳۷ ۳۵ ۳/۶ ۳/۵ ۱/۳۲ ۱-۴ ۰۲۵-۲ ۰۱-۲ رز کب از تلمبه‌هاء شیرآلات و اخل سامانه و اختلاف فشار حاسبات معمولاً شرایط نو و ثرفته می‌شود. چنانچه برای ت آمده روی محور 2-۷ من .. این منحنی در حقیقت می‌توان جریان فاضلاب اکثر لحظه‌ای جریان فاضلا متعلقات و خط انتقال است به کهنه بودن لوله‌ها و همچنین جریانهای مختلفی که توسط تقل شود و نقاط مزبور به‌هم کار کرد تلمبه‌ها را در سامانه را در سالهای ابتدای کارکرد -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۴-۵ انتخاب مفدمانی تعداد و ظرفیت تلمیه ظرفیت و تعداد تلمبه‌ها با توجه به میزان جریان فاضلاب ورودی به تلمبه‌خانه در سالهای بهره‌برداری و با توجه به منحنی بده - ارتفاع یا سامانه تلمبه‌زنی و میزان افت فشار دینامیکی نسبت به افت فشار استاتیکی تعیین می‌شود. تلمبه‌خانه‌های با حداکثر لحظه‌ای فاضلاب ۳۰ لیتر بر ثانیه و کمتر از آن» تلمبه‌خانه‌های کوچک به‌شمار می‌روند. در این حالت تلمبه انتخاب شده باید با توجه به ارتفاع تلمبه‌زنی سامانه قادر به انتقال حداکثر بده باشد. معمولاً یک تلمبه ذخیره مشابه تلمبه انتخاب‌شده در نظر گرفته می‌شود تا چنانچه تلمبه‌کار از سامانه خارج شد تلمبه ذخیره انتقال فاضلاب را به‌عهده بگیرد. تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت ۳۰ تا ۲۰۰ لیتر برثانیه به‌عنوان تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت متوسط شناخته می‌شوند و معمولاً دو تا سه واحد تلمبه مشابه به‌عنوان تلمبه‌کار که مجموعه عملکرد آنها قادر به انتقال فاضلاب حداکثر لحظه‌ای باشند و یک واحد ذخیره مشابه آنها نیز در نظر می‌گیرند. در تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت بیشتر از ۲۰۰ لیتر بر ثانیه به بالاء تعداد تلمبه‌های کار بیش از سه واحد است در این حالت با توجه به تغییرات مقدار فاضلاب در طول روز می‌توان تلمبه‌ها را مشابه انتخاب نکرد. مقدار جریان متوسط روزانه و بیشتر معمولاً در ۱۶ساعت از شبانه روز دوام دارد و بنابراین چنانچه ظرفیت تلمبه‌های کار به میزان ۵۰ درصد ظرفیت متوسط انتخاب شودء در جریانهای حداقل که معمولاً ۲۰ درصد جریان متوسط فاضلاب است تلمبه‌های مزبور کارکرد دارد. بنابراین می‌توان برای جریان متوسط و کمتر دو واحد تلمبه و یک واحد تلمبه ذخیره را انتخاب کرد و برای تفاوت حداکثر لحظه‌ای و متوسط جریان نیز یک واحد تلمبه کار و یک تلمبه ذخیره معادل آن را در نظر گرفت و مجموعاً پنج واحد تلمبه به‌کار گرفت. گزینه مناسبتر انتخاب چهار واحد تلمبه با ظرفیت یک چهارم حداکثر لحظه‌ای (همه تلمبه‌ها با ظرفیت مشابه) خواهد بود و یک واحد تلمبه نیز به‌صورت رزرو در نظر گرفته می‌شود. در این حالت با توجه به مشابه‌بودن کلیه تلمبه‌ها از نظر وسایل یدکی و همچنین جانشین کردن هر یک از تلمبه‌ها به‌صورت تلمبه ذخیره می‌توان برای کلیه تلمبه‌ها استهلاک یکسانی را ایجاد کرد. با تعیین تعداد و ظرفیت تلمبه و نوع تلمبه سانتریفوژ (مستغرق, عمود نصبء افق نصب) و ارتفاع تلمبه‌زنی می‌توان با مراجعه به کاتالوگهای فنی دو تا سه سازنده معتبرء تلمبه موردنظر را انتخاب کرد. سازندگان تلمبه‌ها همه تلمبه‌های مورد ساخت خود را در یک نمودار که حدود ظرفیت و ارتفاع پمپاژ آنها در هر طبقه مشخص شده است معرفی می‌کنند. شکل ۲-۵ نمونه‌ای از نمودار فوق است که با داشتن ظرفیت تلمبه و ارتفاع تلمبه‌زنی, طبقه تلمبه موردنظر انتخاب می‌شود. سازندگان تلمیه‌ها برای هر منحنی مشخصه‌ای که نقطه کار روی آن مناسب‌ترین بازده را دارد انتخاب می‌شود. در این صورت با توجه به داشتن منحنی بده و ارتفاع تلمبه‌زنی» برحسب تعداد تلمبه انتخاب‌شده برای سامانه تلمبه‌زنی» بر روی این منحنی» منحنی مشخصه‌های کار کرد یک تلمبه, دو تلمبهء سه تلمبه و مس رسم می‌شود. شکل ۳-۵ نمونه‌ای از محموعه فوق است. محل تقاطع منحنی مشخصه‌های تلمبه با منحنی بده - ارتفاع تلمبه‌زنی نقطه کارکرد تلمبه‌ها در حالت تکی, دوتایی سه‌تایی و چندتایی برحسب تعداد انتخاب‌شده برای تلمبه‌خانه است. با انتقال محل برخورد منحنی مشخصه‌های جمع شده روی منحنی مشخصه تلمبه درحالت تکی بده, ارتفاع تلمبه‌زنی و بازده کار کرد تلمبه‌ها در حالت کار بیش از یک واحد تلمبه به‌دست می‌آید. همچنین با ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- چنانچه مقدار افت فشار دینامیکی در مقابل ارتفاع استاتیکی زیاد باشد منحنی بده- ارتفاع تلمبه‌زنی سامانه تعقر و شیب تند به‌طرف بالا دارد. بنابراین در این موارد.ء انتخاب یک واحد تلمبه که بتواند جریان حداکثر را با بهترین بازده انتقال دهد مناسب‌تر است. می‌توان در صورت امکان از تلمبه دو سرعته یا دارای سرعت متغیرء استفاده نمود. زیرا با توجه به قانون همبستگی, میزان ارتفاع تلمبه‌زنی با توجه به مربع سرعت و مقدار جریان به نسبت سرعتها تغییر می‌کند. بنابراین تلمبه‌ای که مناسب‌ترین بازده را درحد ظرفیت حداکثر لحظه‌ای داشته باشد. با کاهش سرعت نیز بازده مناسب در دیگر نقاط منحنی کارکرد خواهد داشت. برعکس چنانچه مقدار افت فشار دینامیکی در مقابل ارتفاع استاتیکی کم باشد منحنی بده- ارتفاع تلمبه‌زنی سامانه ملایم‌تر بوده و در این سامانه انتخاب چند واحد تلمبه با سرعت ثابت مناسب‌تر است زیرا تغییرات افت فشار دینامیکی در روی منحنی سامانه اندک است. در محاسبه اولیه منحنی بده- ارتفاع تلمبه‌زنی سامانه که هنوز تعداد و مشخصات لوله‌ها و متعلقات تلمبه‌ها آن می‌توان محاسبات افت فشار دینامیکی را به‌طور دقیق انجام داد. روش بیان شده برای چند سازنده انجام و مناسب‌ترین آن از نظر کارکرد انتخاب می‌گردد. چنانچه نمودار جریان ورودی فاضلاب به تلمبه‌خانه مشخص باشد با محاسبه برق مصرفی تلمبه‌های انتخاب‌شده از سازندگان مختلفء نوعی که کمترین مصرف انرژی را داردء انتخاب می‌شود. به‌طور کلی در انتخاب مناسب‌ترین تلمبه‌ها موارد زیر در نظر گرفته می‌شود: - مآ31۳51 قابل دسترس بیشتر از ‎٩78511۸‏ تلمبه در کلیه شرایط کار کرد باشد. - عملکرد تلمبه در محدوده بازده مناسب در کلیه سالهای بهره‌برداری, اولیه و متوسط جریان طرح باشد. - مصرف انرژی تلمبه‌خانه مشابه تغییرات جریان ورودی فاضلاب باشد. - حجم چاهک فاضلاب باعث قطع و وصل مکرر و بیش از اندازه تلمبه نشود. ۴-۴-۵ خلاصه فرآیند مرحله به مرحله انتخاب تلمبه - تعیین نقاط کار تلمبه‌خانه که براساس آن باید تلمبه‌ها را انتخاب نمود. - تهیه و رسم منحنی مشخصه سامانه (بده - ارتفاع تلمبه‌زنی) و مشخص کردن نقاط کارکرد تلمبه‌خانه در شرایط حداقل و حداکثر. - انتخاب تعداد و نوع تلمبه‌ها. - انتخاب طبقه تلمبه‌ها از نمودار مجموعه منحنی مشخصه تلمبه‌های سازندگان مختلف. - انتخاب منحنی مشخصه 11-0 تلمبه در طبقه تلمبه‌های انتخاب‌شده» شامل قطر و سرعت که بازده مناسب داشته باشد. - با انتخاب تلمبه مورد نظر منحنی مشخصه تلمبه به‌صورت کارکرد تکی و بیشتر برحسب تعداد تلمبه‌های کار روی منحنی عملکرد سامانه تلمبه‌زنی رسم می‌شود و عملکرد تلمبه حسب جریانهای مختلف ورودی به تلمبه‌خانه در سالهای اولیه بهره‌برداری و میانی و نهایی» مورد بررسی قرار می‌گیرد. - فرآیند مزبور برای چند سازنده انجام‌گرفته و مناسب‌ترین انتخاب می‌شود. ۲۶ -------- صفحهٔ بعد -------- - در شرایطی که جریان ورودی به تلمبه‌خانه در طول عمر تلمبه‌خانه افزایش یابدء برای افزایش ظرفیت تلمبه‌ها در انتخاب کرد و سپس در مرحله‌ای که ظرفیت افزایش می‌یابد. پروانه تلمبه با قطر بزرگ‌تر تعویض می‌شود. در این حالت اندازه موتور را از ابتدا باید برای قطر پروانه بزرگ‌تر انتخاب کرد. در این مورد حجم چاهک تر با توجه به دفعات گالن آمریکایی بر دقیقه ۱.۰ ۵۰ ۳۰ ۷۳۰ ۱.۰۰ ۳۰۰ ۳۰۰ ۱۰۰ 2 ۴۰.۴۰ ۱ ۵۰ ۳۰ ی ۳ ۵۰ .۳۰ ۳۰۰ 0۰ .. 111 ۴۰۵۰ ۳۰ ۳۰ ی یسمل ی با ربب بر ال ِ ساسا ال دنا ها ۳ سل ی را ول ال 1 ۹ ۵ ۵ ۹ 8 که هه بر او وا یک الا نم نب لب رح 5 اد را لللللل-- تین وگ ۳ تا / / / (۱ ۷۹8 ۹ سس که سکس سک هس که کت که سس اساسا محل از ۳ او سح کر وس سر و ۱۱ رمحا نب لبیل لد نت۱ اد : ۸/۱۱ 9 /۳۵/ سا ]| ]| ]/ سال اس ۹ 1 لحم ما۲۱ ۱ نبا رز ]زا ای افو 1 بل مه از هل ۷/۱۱۳ ۳۳۳۵۱ ۱ ید ها ۱۱۱۱۱ 1 بُللبلا, 1 8 8 8 0 0 8 8 0 0 0 ۹ را سل لاحرد 0 گت ۱ ۹ وی 7 ا/ | 0 سل ۰ ور( نا سا 1 بو ایا ا ا]ا]] / ا/۱/۱ 3 اس 2 ۹ اساسا ساسا ساسا سل ۱ ازال الا 17 الب ابلبببلامه < با ا ال سلبللنلل/ ۳ با 1 سس ساسا اساسا را 7 ۸/۱ تست ۴ ۱ ال ]ما۱۱ از نالا ا/ له با لا وه اس اساسا سا ساسا ا[ا ]بل بان جر ۳ ۱۵ سس بلاببالی ند ِ لی لا ربلد درکن ی سا زا۱۱۱1 ۹ ۵ سل لا 8 5 5 8 5 9 5 ۱ ۵ ۵ 55 ۱۱۱ لا لت 55 للل ۲ زان نا ال لا( لا اساسا لا ۱ ۱.۰ ۵۰ ۳۰۰ ۳ ۱۰ ۴۰۵۰ ۳۰ ۳ "۱ 3 ۰ ۵ ۴ ۳ ۱ أ ۳ ۳ ۳ 20 ۳۰ ۳۰۰ ۱ ۴.۰۵۰ .۳ ۲۰ ۱ بده بر حسب متر مکعب بر ساعت شکل ۲-۵- نمونه‌ای از مجموعه منحنیهای کار کرد تلمبه‌ها در طبقه‌بندیهای مختلف ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ارتفاع تلمبه زنی بر حسب متر ۳۲ ۳۰ ۱۸ ۱۶ ۱۴ ۱۲ ۱۰ ۸ ۶ ۴ ۲ 3 ۳ 1 3 7 ۱ ۲ ۱ 7 ۱ : ۰ ۱ , / ۱ ۰ ۱ , ۱ : ۱ ۱ ۱ ۱ . ۱ ۱ ۱ ۱ / ۱ ا ۰ ۱ 1 ۳ ۱ 3 5 ۰ ح‌ ۱۳ ۱ ۱ : ۳ ۱ 7 ۱ ۱ ح ۱ ۷ 1 ۱ ۱ ۱ ۷ شکل ۳-۵- منحنی بده سامانه تلمبه‌زنی و منحنی کار کرد تلمبه‌ها ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۵ انتخاب مصالح تلمیه مصالح تلمبه. تابع ویزگیهای مایعی که باید تلمبه شودء میزان موادی که در مایع ایجاد سایش برای تلمبه می‌کند و همچنین شرایط وقوع حفره‌زایی در تلمبه است. فاضلاب خانگی معمولاً دارای ام حدود ۷ و دمای بین ۵ تا ۳۰ درجه سانتی گراد است. اگر شبکه جمع‌آوری فاضلاب به‌ویژه از نوع مشترک باشد مواد ماسه‌ای که در تلمبه ایجاد ساییدگی کرده و فرسودگی آن را تسریع می‌کند در آن وجود دارد. ۶-۵ لوله و متعلقات در تلمیه‌خانه‌های فاضلاب نوع لوله و متعلقات در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب با توجه به عوامل زیر انتخاب می‌شود: - مشخصات فاضلاب انتقال‌یافته از نظر کیفی (لجن» پساب, فاضلاب سپتیک شده, فاضلاب مشترک با آب باران) - امکان تهیه آن با توجه به قطر و ضخامت مورد نیاز و متعلقات آن, - ملاحظات اقتصادی شامل عمر مفید یا نگهداری موردنیازء هزینه تهیه آن. لوله‌های فولادی و چدنی با توجه به صلب بودن, مقاومت. و تولید در اندازه‌ها و فشارهای مختلف, مناسب‌ترین لوله و متعلقات برای تلمبه‌خانه‌های فاضلاب هستند. برتری چدن‌نشکن به‌دلیل مقاومت بالای آن به فشار» صدمات مکانیکی و خورندگی ناشی از گاز هیدروژن سولفوره است و معایب آن هزینه بالای خرید اولیه و غیرقابل جوش بودن آن است. (جوشکاری آن مشکل است) مزایای لوله‌های فولادی مقاومت بالا نسبت به فشارهای وارده, امکان ساخت قطعات و متعلقات بر حسب اندازه موردنیاز و امکان تهیه آن در قطرها و ضخامتهای مختلف و عیب آن مقاومت کم در مقابل خورندگی است. لوله‌های چدن نشکن و متعلقات مربوطه در ایران در قطرهای ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌متر و در فشارهای اسمی ۰۱۰ ۱۶ و ۲۵ در کارخانه به سطح داخلی لوله‌های چدن نشکن برحسب سفارش, لایه سیمان زده می‌شود و متعلقات مربوط به‌صورت فلنج‌دار و همچنین ساکت‌دار " ساخته می‌شود. در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب با توجه به نیروهای وارده اتصالات به‌صورت فلنج‌دار در نظر گرفته می‌شود. متعلقات متداول ساخته‌شده در ایران» محدود به زانوهای ۴۵ درجهء ۹۰ درجه, سه راههای ۹۰ درجه و تبدیل است و دیگر متعلقات از قبیل زانوی ۱ و ۳ سه راهه ۳۵ درجه و همچنین قطعات دو سر فلنج لوله با قطعه میانی بر حسب سفارش ساخته می‌شود. متعلقات چدنی با فلنج به‌صورت یکیارچه ریخته می‌شود. ۷-۵ شیرالات در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شیرآلات به‌طور معمول برای جداکردن تلمبه یا بخشی از خط در نظر گرفته می‌شود؛ بنابراین این شیرآلات, در حالت باز و یا بسته قرار می‌گیرند. شیرآلات تا قطر ۶۰۰ میلی‌متر معمولاً به‌صورت دستی, باز و یا بسته می‌شوند و از - ۱ ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- برای قطرهای بزرگ‌تر از موتور محرک استفاده می‌شود. شیر یک‌طرفه به‌منظور جلوگیری از حرکت معکوس مایع به‌طرف تلمبه پیش‌بینی می‌شود و با توجه به جریان مایع باز می‌گردد» همچنین باعث پربودن خط لوله و جلوگیری از ورود هو به‌داخل آن در هنگام خاموش بودن تلمبه می‌شود. شیرهای یک‌طرفه همچنین باعث کاهش ضربه قوچ تلمبه می‌شود. شیرهای قطع و وصل در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب, از نوع بدون شیار در بدنه انتخاب می‌شود. با توجه به وجود مواد ماسه‌ای و رشته‌ای در داخل فاضلاب» امکان رسوب این مواد در داخل شیار زیاد است و در نتیجه, از شیر قطع و وصل بدون شیار استفاده می‌کنند و صفحه شیر روی بدنه داخلی شیر قرار می‌گیرد که از مواد قابل ارتحاع پوشیده شده و صفحه جداکننده نیز از مواد مزبور پوشیده می‌گردد و با فشار روی آن» آب‌بندی شیر تأمین می‌شود. در طرحهای فاضلاب به‌علت مواد موجود در فاضلاب. از شیرهای پروانه‌ای استفاده نمی‌کنند. شیرهای قطع و وصل در دو نوع محور بالاآورنده" و بدون آن " ساخته می‌شود. نوع اول به‌دلیل مشخص بودن وضعیت باز و بسته شیر مناسب‌تر است. شیرهای یک‌طرفه چرخشی " در دو نوع ساخته می‌شود. نوع اول, با فشار استاتیکی بالادست شیر بسته می‌شود (با خاموش‌شدن تلمبه و حذف فشار دینامیکی تلمبه» فشار هیدرواستاتیک بالادست تلمبه باعث بسته‌شدن شیر می‌شود). نوع دوم شیرهای یک‌طرفه که با محرک خارجی بسته می‌شود (بسته‌شدن شیر یک‌طرفه با محرک خارجی سریع می‌شود). چنانچه سرعت برگشت مایع (در اثر خاموش‌شدن تلمبه) سریع‌تر از زمان بسته شدن شیر یک‌طرفه در اثر فشار هیدرواستاتیک باشد در این حالت ضربه " ایجادشده ناشی از برخورد صفحه شیر یک‌طرفه روی نشیمن صفحه و توقف ناگهانی صفحهء باعث صدا و فشار زیاد به شیر و تلمبه می‌شود. در سامانه‌ای که مقدار افت فشار دینامیکی در مقابل فشار استاتیکی کم باشد میزان ضربه شدیدتر است. به‌طورکلی در این موارد.ء زمان لازم برای بسته شدن کامل شیر یک‌طرفه و زمان لازم برای برگشت جریان» به‌طور معکوس محاسبه می‌شود و با پیش‌بینی تمهیدات لازم» سرعت بسته شدن شیر یک‌طرفه سریع می‌شود. این عمل با اضافه کردن بازوی خارجی با وزنه و بالشتک سرعت‌گیر انجام می‌شود که در هنگام بازبودن شیر از هوا پر شده و وزنه بالاا قرار می‌گیرد و در حالّتی که شیر بسته می‌شود وزنه بطرف پایین حرکت می‌کند. شکلهای ۴-۵ و ۵-۵ به ترتیب شیرهای یک‌طرفه ساده و شیرهای قطع و وصل مناسب برای فاضلاب را نشان می‌دهد. در تلمبه‌خانه‌های نوع چاهک تر و خشک که تلمبه در چاهک خشک قرار می‌گیردء برای جلوگیری از انتقال ارتعاشات ناشی از کارکرد تلمبه به خط رانش در خروجی هر تلمبه یک لرزه‌گیر لاستیکی در نظر می‌گیرند. 70 ۱-8۵0 0 ۲1516 - 0[ - 2 0 5۳۵ - 3 - 4 : ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- سس شم ۱ 2 8 پر 0 اس را ام [اکتا > رس ی ۱ - ام ید ۱۷۵ چهی ری ری - ۳ ۵ شکل ۴-۵- شیر یکطرفه ساده ۱ حهه ی سک ۳ دا میتی 2 ۹۰ ۱ ْ ]۱ 4 ی ۳ یت یی ٍ : :5 ٍ شکل ۵-۵- شیر قطع و وصل ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸-۵ تلمبه‌های گریز از مرکز انسداد ناپذیر در ساخت تلمبه‌های گریز از مرکز که در فاضلاب کاربرد دارند». یک سری تمهیدات خاص به‌کار گرفته شودء که در مورد هر یک به‌شرح زیر است: ۱-۸-۵ تلمبه‌های مستعر ق گری زاز مرکز تلمبه‌های مستغرق» از نوع تلمبه‌هایی با محور یک تکه بین موتور محرک و پروانه تلمبه هستند و قابلیت کارکرد به‌صورت مستغرق در فاضلاب را دارند. بدنه موتور کاملاً آب‌بند است و افزون بر این» بخش بدنه و موتور توسط دو آب‌بند مکانیکی که معمولاً فضای بین آنها توسط روغن پر شده است آب‌بندی می‌شود. برای تنظیم فشار روغن در اثر گرمای ایجادشده موتور محفظه روغن با یک تنظیم‌کننده فشار مجهز می‌گردد که می‌تواند بالشتک هوا باشد. موضوع فوق بسیار مهم بوده و اتفاق افتاده است که تلمبه‌ای در اثر کارکردن گرم شده و پس از خاموش کردن آن از چاله تلمبه خارج شده و در اثر فشار روغن ترکیده است. دلیل این اتفاق انبساط بیش از حد روغن در اثر گرمای ناشی از کارکرد تلمبه است که پس از خارج شدن از آب چاهک نمی‌تواند به راحتی با محیط تبادل کرده و حرارت خود را از دست بدهد. جعبه اتصال کابل به موتور باید کاملاً آب‌بندی شود. تلمبه‌های مستغرق باید همیشه مجهز به ابزار حس‌کننده رطوبت باشند. این ابزار معمولاً در بخش روغنی بین دو آب‌بند مکانیکی نصب می‌شود و با نشتی آب‌بندهای مکانیکی اطلاع می‌دهد. بعضی سازندگان» رطوبت‌سنج را داخل موتور نصب می‌کنند تا ورود هرگونه رطوبت به محفظه موتور اطلاع داده شود. تلمبه‌های مستغرق می‌تواند به‌صورت بیرونی یا داخلی خنک شود. نوع بیرونی بر مایع محیط خارجی چاهکهای تر متکی است. بنابراین باید همیشه بخشی از موتور حداقل در زمان کار کرد. زیر تراز آب قرار گیرد. این موتورها فقط می‌توانند برای مدت بسیار کوتاه در زمان کارکرد در خارج از مایع قرار گیرند. موتورهایی که به‌صورت داخلی خنک می‌شوند بخشی از مایع تلمبه شده را در اطراف موتور گردش داده و گرمای ناشی از کار کرد موتور را دریافت می‌کنند و لا موتور می‌تواند خارج از مایع قرار گیرد. تلمبه‌های مستغرق می‌توانند به‌صورت ثابت به لوله خارجی تلمبه متصل شوند و یا به‌صورت قلاب قفل‌دار به زانوی پایه‌دار متصل شوند. در مورد اول لوله خروجی توسط زانوی پایه‌دار به‌صورت پیچ و مهره به لوله دهش تلمبه متصل می‌شود و در نوع دوم تلمبه توسط ریل هدایت و قلاب مخصوص روی زانوی پایه‌دار قرار می‌گیرد و لذا هنگام تعمیر تلمبه؛ نیازی به تخلیه تلمبه‌خانه نیست بلکه تلمبه توسط لوله هدایت. و زنجیر مربوطه توسط جرئقیل بالا کشیده می‌شود. زانوی پایه‌دار و قلاب مربوطه باید کاملاً آب‌بند باشندء در غیر این‌صورت با فرار آب از آَنء بازده تلمبه کاهش می‌یابد. پروانه تلمبه‌های انسدادناپدیرء باید برای عبوردادن مواد جامد دارای حداقل تعداد پره باشند. پروانه این تلمبه‌ها معمو لا به‌صورت بسته انتخاب می‌شود و این موضوع با توجه به نوع مواد فرسایشی که در فاضلاب وجود دارد برای حفاظت پره‌ها اختیار می‌شود. تعداد پره‌های پروانه تلمبه‌های انسدادناپذیر» یک یا دو و یا سه واحد می‌باشد و شیوه آرایش این پره‌ها به‌گونه‌ای است که حداقل عبور را برای مواد جامد فراهم می‌کند. در تلمبه‌های فاضلابی سازنده تلمبه باید عبور کره‌ای به قطر ۵ میلی‌متر را تضمین کند. پره‌ها در لبه آن گرد شده است تا مانع گیر افتادن مواد رشته‌ای شوند در تلمبه‌های با ظرفیت زیادتر تعداد پره دو تا سه واحد است. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۸-۵ تلمبه‌های گری ز از مرکز در چاهک خسک این تلمبه‌ها دارای محور جداگانه از محور موتور هستند و به‌صورت قائم و یا افقی قرار می‌گیرند. در نوع قائم ممکن است موتور روی قاب تلمبه سوار شود و یا آنکه با محور کوپلینگ‌دار در ارتفاع بالاتر برای جلوگیری از سیلاب گرفتگی قرار گیرد. پروانه این تلمبه‌ها نیز مانند تلمبه‌های مستغرق است و باید دست کم عبور برای کره‌ای به قطر ۷۵ میلی‌متر تضمین شود. در بدنه تلمبه و در زانوی مکش تلمبه معمولاً یک دریچه برای بازدید پروانه و همچنین خارج کردن موادی که در تلمبه‌گیر کرده است» در نظر می‌گیرند. دریچه بازدید به‌گونه‌ای تعبیه می‌شود که مانع جریان مایع در تلمبه نشود. آب‌بندی تلمبه توسط لاییهای آب‌بند و یا آببند مکانیکی در نظر گرفته می‌شود. در نوع لایی آب‌بند با پیش‌بینی رینگ و گریس کاری تحت فشارء مانع نفود فاضلاب حاوی مواد دانه‌ای می‌شود. در مورد آب‌بند مکانیکی تکی یا دوبل,ء باید مصالح مورد استفاده از مصالح سخت دارای پوشش کربن و سرامیک انتخاب شود. ۹-۵ تغییر آنی در جریان هیدرولیکی" تغییر آنی در جریان هیدرولیکی یک سامانه (تلمبه‌خانه و خط انتقال آن» خط انتقال و......) عبارت است از تغییر مقدار جریان در آن سامانه که نهایتاً تغییر مقدار فشار (کاهش یا افزایش) را در سامانه به‌وجود می‌آورد. این تغییر ممکن است سبب پارگی خط لولهء له شدن آن» لرزش, جابه‌جایی خطء صدمه‌زدن به تلمبه‌خانه‌هاء ایجاد فاز بخار در سیال و ایجاد پدیده جدایی ستون آب" در سامانه شود. این پدیده ممکن است ناشی از باز و بسته کردن سریع شیرالات, توقف تلمبه‌ها ناشی از قطع برق, خرابی تلمبه‌هاء روشن و خاموش‌شدن تلمبه‌هاء خروج هوا از خط انتقال» عدم کارکرد تجهیزات کنترل بده و فشار سامانه و پارگی خط باشد و معمولاً در سامانه‌هایی رخ می‌دهد که شرایط زیر را دارا باشند: - انرژی اضطراری نتواند سریعاً جایگزین قطع برق تلمبه‌خانه شود. - طول خط انتقال به اندازه‌ای باشد که زمان انتقال رفت و برگشت موج فشار از نقطه تغییر جریان در سامانه» بزرگ‌تر از زمان قطع جریان باشد. - برگشت جریان معکوس به داخل تلمبه ممکن شود. - حرکت به جلو مایع پس از توقف تلمبه‌ها در سامانه‌های با ارتفاع استاتیکی کم ممکن شود. - فشار کار کرد سامانه در مقایسه با مقاومت لولهء قبل از در نظر گرفتن ضربه قوچ بالا باشد. - فشار سامانه در خط کم بوده و شرایط ایجاد فاز بخار سیال به‌علت تغییر ارتفاع ۱۰ متر یا بیشتر در خط ممکن شود. - نقاط کور در خط که باعث تشدید و کوتاه شدن زمان برگشت موج فشار می‌شودء وجود داشته باشد. - خط لوله انتقال دارای تغییرات ارتفاعی قابل توجه باشد. - سرعت سیال در خط انتقال بالا باشد. - مقدار جریان در خط موجود به میزان قابل توجهی افزایش یابد. - خروج سریع هوای به تله افتاده ممکن شود. ۱ - 1۵۲۵۵116 ۳۵۳1 20 ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- - خط لوله بهر دلیل پاره شود. زمان بسته شدن شیر خودکار و یا شیرهای کنترل سامانه, با زمان رفت و برگشت موج فشار تنظیم نشده باشد. - تکرار این شرایط ایجاد خستگی پیری در لوله کرده و لوله صدمه یابد. بررسی و تحلیل تغییر آنی که اصطلاحا ضربه قوچ نامیده می‌شود برای آن است که : - لوله, متعلقات. شیرآلات متناسب با فشار به‌دست آمده انتخاب شود. - نوع و محل تجهیزات لازم برای کاهش پدیده سرج و ضربه قوچ به درستی انتخاب شود. - روش مناسب برای شروع» بهره‌برداری و توقف سامانه هیدرولیکی انتخاب شود. آنالیز شرایط ناپایدار هیدرولیکی پدیده ضربه قوچ و سرج» به دو روش و با مفروضات معین انجام می‌شود: لف - فرض صلب‌بودن سیال و لوله, تئوری سرج که به‌صورت معادله دیفرانسیل معمولی ساده بیان می‌شود. در این فرض انتقال موج فشارء آنی فرض می‌شود. محاسبات این روش ساده است و نیاز به محاسبات پیچیده نداردء این روش در سامانه‌های ساده به‌کار می‌رود. ولی طراح باید برای به‌کارگیری این روش در سامانه‌های مناسب, تجربه و دانش ب - فرض الاستیک‌بودن سیال و لوله تئوری ضربه قوچ که در این حالت سیال و لوله, الاستیک فرض شده و فشار ایجاد شده با سرعت صوت (بین ۳۰۰ تا ۱۴۰۰ متر بر ثانیه) در طول سامانه موردنظر رفت و برگشت می‌کند. این روش معمولاً دارای محاسبات پیچیده است و از راههای مختلف مانند محاسبات عددی, هندسی» روش مشخصه, المازهای محدود " انجام می‌گیردء مزایای این روش دقت و تطبیق آن با شرایط موجود سامانه, و از معایب آن پیجیده بودن محاسبات» عدم تخصص کافی در محاسبات این روش و هزینه‌های نسبتاً بالای طراحی آن است. ۱-۹-۵ ضربه قوج در نلمبه خانه‌های فاضلاب تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهری با توجه به طول کوتاه خط انتقال (معمولاً به‌علت شرایط سپتیک‌شدن فاضلاب و مشکلات هواگیری طول خطوط انتقال فاضلاب کوتاه انتخاب می‌شود) و همچنین ارتفاع کم تلمبه‌زنی» هم از نظر ارتفاع استاتیکی و هم از نظر دینامیکی مشکلات مربوط به ضربه قوچ سامانه‌های انتقال آب را ندارد و معمولاً در کارهای فاضلابی این موارد در طیف محدود است. در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب معمولاً به‌دلیل شرایط ححمی جاله تر و به‌طور کلی تغییرات ورودی فاضلاب به آن. در طول کارکرد تلمبه‌ها قطع و وصل مکرر تلمبه‌ها اتفاق می‌افتد و گاه نیز به‌علت قطع برق و از کارافتادن یا شروع به کار دوباره تلمبه‌هاء پدیده ضربه قوچ به‌طور مکرر ایجاد می‌شود. چنانچه مسیرخط انتقال در ابتدای تلمبه‌خانه سربالایی تندی داشته باشد و سپس در طول کوتاهی» پروفیل خط از نظر شیب ملایم شده و یا شیب معکوس گرددء نقطه رأس مزبورء برای ایجاد پدیده فاز بخار مایع و جدایی ستون آب در شرایط مناسبی قرار می‌گیرد. | - ۳۵11۵2۷6 5 2 - ۱۷/1100 ۵1 0113۳00101515 3 - ۳116 610165 ۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- چنانچه خط انتقال از یک مخزن شروع شده و در آنتهای این خط شیر قطع و وصل قرار گیرد و شیر به‌طور ناگهانی بسته شودء در محل شیر قطع و وصل با توجه به اینرسی مایع در حال حرکت به طرف شیر و کاهش سرعت آن از مقدار ۷۰ به صفرء فشار ایجادشده که ارتقاع نظیر فشار آن (81) براساس رابطه زیر ب‌دست می‌آید (۱۱-۵) کم -[] این رابطه با فروض صلب بودن لوله و در آن 2 برابر سرعت موج در مایع واه شتاب ثقل است و طبق رابطه زیر به‌دست (۱۳-۵) سا <8 ۷۰ ۵ برحسب متر بر ثانیه» م برحسب کیلوگرم بر مترمکعب و 1 برحسب پاسکال است. چنانچه در خط لوله‌ای جریان فاضلاب با سرعت ۱/۸ متر بر ثانیه و وزن مخصوص ۱۰۳۰ کیلوگرم بر مترمکعب در جریان باشد و مقدار :1۳-۱/۵۷۱۰ پاسکال دی : در یا هان ادوا ۶/۳۱ اب را ۳۱ ۰ ایحاد شده می‌باشد. جچنانجه فرض صلب بودن لوله به کنار گذاشته شود در این صورت می‌توان با رابطه تقریبی ساده شده به‌صورت رابطه زیر: ۴۰ 2 < )۱۳-۵( ٩/۱ + ) که در آن ‎1٩‏ نسبت قطر داخلی لوله به ضخامت آن و 2 نسبت مدول الاستیسیته حجمی مایع به مصالح لوله است. سرعت موج در لوله را محاسبه نمود. رابطه مزبور به‌طور کامل به‌صورت رابطه زیر: 8 )۱۴-۵( چا ۳ در رابطه مزبور ت] مدول الاستیسیته مصالح لوله و 2 ضخامت جدار لوله می‌باشد. جدول ۳-۵ مدول الاستیسیته مصالح مختلف را نشان می‌دهد. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۳-۵- مدول الاستیسیته مصالح مختلف مدول الاستیسیته (:]) مصالح لوله (مگانیوتون بر سانتی‌مترمربع) در تلمبه‌خانه‌های فاضلابی که خط انتقال دارند با از کار افتادن تلمبه‌ها جریان وارده به داخل لوله به‌تدریج کاهش می‌یابد و به پایین دست تلمبه می‌شود. معمولاً انتهای خط انتقال فاضلاب حوضجه و یا آدم‌رویی قرار دارد که در ارتفاع بالاتری نسبت به تلمبه (بخش گردنده) دارای اینرسی چرخشی (۷/1۶) استء کاهش مزبور به‌صورت تدریجی و با توجه به مشخصات تلمبه خواهد بود و به‌طور معمول مطابق شکل ۶-۵ است. چنانچه موج کاهش فشار پایین‌تر از خط انتقال قرارگیردء فشار منفی نسبت به فشار اتمسفر در خط ایجاد می‌شود و امکان غلیان مایع درون لوله وجود خواهد داشت. زمان لازم از شروع کاهش جریان تا آنتهای خط با توجه به طول خط (-]) برابر است. موج کاهش فشار پس از رسیدن به حوضچه انتهایی, با توجه به ثابت بودن ارتفاع آب در حوضچه و در مقایسه با 3 مقدار آن» باعث معکوس شدن جریان فاضلاب می‌شود و در این حالت یک موج فشاری مثبت از محل حوضچه با سرعت 2 به طرف تلمبه‌خانه برمی‌گردد. چنانچه شیر یک‌طرفه که معمولاً در خروجی (رانش تلمبه) قرار دارد به‌علت توقف پمپ و قطع جریان فاضلاب و همچنین ارتفاع استاتیکی موجود.ء بسته باشد در این حالت» جریان هنگام برخورد با شیر یک‌طرفه به‌علت بسته بودن آن صفر شده و موج فشاری ایجاد می‌کند. در حالتی که اینرسی گردشی پمپ و یا طول خط انتقال کوتاه باشدء شیر یک‌طرفه فرصت بسته شدن را پیدا نکرده و لذا جریان فشاری باعث برخورد شدید دریچه شیر یک‌طرفه با نشیمن‌گاه آن شده که اصطلاحاً آن را ضربه می‌نامند و باعث لرزش شدید خط و متعلقات لوله می‌شود. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ک سطط | بح ۱ رستنط ۱ ۱ ۳[ ۱ ۱ سم ]|[ ۱ / ۱ سس زمان در ثانیه های بعد از قطع برف ۱ مخزن که ۱ ۱ ۱ / / وش / ۱ ۱ ۹۲ 1 سس س ا 1 : ی / ا 1/۳ / / س / ا 1 / ی ک ا 1 ۹ مس ۴ 12 / ال ۵ / / خط لول سل /]/, / / ی ۱ / 1 / / / را / / / / / ۹ ۵ / / / / / 1 ۳ / مر /م نشار ائمسمر ما صمر "مر خط انرژی در زمان آتب ثانیه 1۳۴/۵ شکل ۶-۵- وضعیت خط هیدرولیکی در یک نمونه تلمبه‌خانه با خط انتقال در ثانیه‌های پس از قطع برق تلمبه‌خانه ۱ ۰ ۱ ۰.۰ ح پرمکیان با رسم نمودارهای مختلف و در نظر گرفتن پارامترهای بدون بعد به‌صورت زیر: (۱۵-۵) 4 - مه ۱/)۱۶-۵( 8 4475007 0, ۷۹ عادی است و 1 به‌صورت معکوس ثانیه و بآ طول لوله برحسب متر است» *۷۷8 ممان اینرسی گردشی است که توسط که در آن 1 به‌صورت ساده شده - ]۱ است که در آن ۵ دک دیا دی1 مشخصه‌های تلمبه در شرایط کار [| - -------- صفحهٔ بعد -------- 114 سازندگان ارائه می‌شود و به‌صورت تقریبی َ اج 2 4 محاسبه می‌شود. که در آن ,۳,.9 دور موتور در دقیقه و قدرت موتور بر حسب کیلووات است که با استفاده از فرمول مزبور روش محاسبه ساده می‌گردد . شکلهای ۷-۵ تا ۱۳-۵ نمودارهای مزبور را نشان می‌دهد. با توجه به استفاده وسیع از کامپیوترء نرم‌افزارهای مختلفی تدوین شده است که با استفاده از روشهای محاسباتی پیچیده و شرایط مختلف خط لوله و تلمبه نتایج دقیقی, که دارای دقت و سرعت مناسب است بدست می‌دهد. توصیه می‌گردد در طراحی خطوط انتقال فاضلاب از روش مزبور استفاده گردد. ۳-۹-۵ لزوم تحلیل ضربه قوج در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب با توجه به محدودیت طول خط انتقال و ارتفاع تلمبه‌زنی در همه شرایط نیازی به بررسی ضربه قوچ نبوده و معمولاً کلاس فشاری لوله» شیرآلات و متعلقات انتخاب‌شده جوابگوی شرایط ایجادشده خواهد بود. شرایطی که نیاز به تحلیل ضربه قوچ ندارد به قرار زیر است: - در تلمبه‌خانه‌هایی که ظرفیت خط انتقال کمتر از ۲۳ مترمکعب بر ساعت (۶/۴ لیتر بر ثانیه) باشدء با توجه به اینکه قطر خط انتقال نمی‌تواند از حداقل ۱۰۰ میلی‌متر کمتر باشد. لا سرعت سیال پایین افتاده و اثر ضربه قوچ ناچیز می‌شود. - هرگاه سرعت جریان در خط لوله کمتر از ۰/۶ متر بر ثانیه باشد. - در سامانه‌ای که حداکثر ارتفاع استاتیکی (حداقل تراز در چاله تر و چاله تخلیه جریان فاضلاب) کمتر از ۱۰ متر باشد. توجه شود در سامانه‌ای که اختلاف ارتفاع (استاتیکی) در مقایسه با افت دینامیکی ناچیز باشد احتمال جداشدن مایع و ایحاد فاز بخار وجود دارد. در شرایطی که سامانه تلمبه‌زنی دارای مشخصاتی به‌صورت زیر باشد باید مسائل مربوط به ضربه قوچ مورد توجه قرار گیرد و کنترل شود. ‎]٩| - شیب تند خط (طول خط انتقال کمتر از 20۳017) - سرعت در خط لوله بیش از ۱/۲ متر بر ثانیه - فشار اسمی لوله و متعلقات کمتر از ۳/۵ برابر فشار کار سامانه باشد. - زمان کاهش و برگشت جریان (تلمبه‌ها) کمتر از زمان بحرانی ی) باشد. - زمان بسته شدن شیر یک‌طرفه از زمان بحرانی کمتر باشد. (ٍ)زمان بحرانی معادل مه که با طول خط بر حسب متر و ۵ سرعت موج فشاری است) - زمان بسته شدن شیر (یا باز شدن آن) کمتر از ۵ ثانیه باشد. - صدمات وارد به تلمبه و موتور در حالی که موتور تلمبه به‌صورت معکوس و در سرعت حداکثر بچرخد قابل توجه باشد. - وقتی که تلمبه در مقابل شیر باز کار کند. 40 ع رل آها7۵ - ۱ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ا سا ۱۱۱ ,333333 اما راو و ]+ رو لصا ۱ سس لد لاوس اسر کلام ‎٩ لا ۳ ‎٩ ال لام ۲ ۹1111 اا سا 5 زانلا مه (۱1)50 شکل ۷-۵- تغییرات کاهش فشار در محل تلمبه [۱۶] ۱ ۱ 1۱۰۰ را ۱۱۱۱ ار ۱۱ ۱ پل سا و ۱ مر لا ‎٩ رس لا 5 !1 مروت وس سس ۱۱ 1 سا ۱ اسلا الا " (۱1)۳0 شکل ۸-۵- تغییرات کاهش فشار در نیمه خط انتقال [۱۶] ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲۲۷۲۲۲ | الااا ۱111 صرص لصو ۱ ۱ 3 شا ۱.1 ام 111 س دص سمل امس ۳0در را شا رهب هر هره را ار در۳ در۴ دره نه را )۱1 شکل ۹-۵- تغییرات افزایش فشار در محل تلمبه [: لا 3 0 ,۱333 111 مهو لا اضما را اقا 111 ۱ ۱۷ اما لس اما سر سر ۱ ال | )۱1 شکل ۱۰-۵- تغییرات افزایش فشار در نیمه خط انتقاز ۴ ۵۰ .۴ 3 ۳۰ 1 3 9۰ ار ۱ ۳۵ ۳۲۰ 3 ها 8 ۱ ار ۱۳1 -------- صفحهٔ بعد -------- لا ال ۰ ۱۰۳۲۲۲ 1 3 1 ص لا ۱ ۰/۸ گر یدرد ۳ ۲ [ را ۸ ۳ > ۹ بر بت ولل:۸ نک نب تلا ای لا لا ,333333333 3811131/1۱ 1132111 ی هت 5 وت و وی ان لک 9 که تحص اه هب 0 بح من یکلا 8 سر کار 2 سح بح میک لا بل بح اس نبا سح تنل نام ‎٩ با سح ال 3 1 رم رک رهره ‏٩‎ راهم را ۲ هر رگ ردارک هره مش رصن شکل ۱۲-۵- تغییرات زمان معکوس شدن جریان در داخل تلمبه [۱۶] ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ٍ ۱ که هه تسه هه که و که هه هه ی .۹ خی | سا الا : ۱ 5 سلالبللنبنای از 8 اساسا 1 333 تنل شکل ۱۳۴-۵- تغییرات زمان به حداکثر رسیدن سرعت معکوس تلمبه [۱۶] ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- - وجود شیر کنترل که به سرعت بسته می‌شود و در شرایط قطع برق به‌صورت غیر قابل عمل در آید. - توقف تلمبه و یا کاهش سرعت تلمبه به نقطه‌ای برسد که توان تلمبه‌زنی تلمبه در مقابل شیر بسته با توجه به سرعت تلمبه در آن مرحله» کمتر از ارتفاع استاتیکی بوده و این زمان قبل از آنکه شیر به‌طور کامل باشد. ۳-۹-۵ تجهیزات کاهس ضربه قوج شکل ۱۵-۵ روشهای مختلف کاهش ضربه قوچ در خط انتقال و تلمبه‌خانه‌ها را به‌طور شماتیک نشان می‌دهد. روشهای مزبور به‌طور خلاصه شامل موارد زیر می‌باشد: - کنترل بسته‌شدن شیر یک‌طرفه و شیرهای کنترل تلمبه - خروج و ورود هوا به داخل خط تخلیه تلمبه - شیرهای اطمینان - تانک تحت فشار کاهش ضربه قوچ - کنترل تنظیم فشار ضربه قوچ - شیر کنترل روی خط اضطراری - اضافه کردن چرخ طیار روی موتور محرک تلمبه و افزودن وزن فلایویل شرح موارد به‌صورت زیر است: *‏ کنترل شیر یک‌طرفه و یا شیرهای کنترل تلمبه در این روش» بسته شدن شیر یک‌طرفه و یا شیر کنترل تلمبه براساس زمان رفت و برگشت موج فشار در سامانه تنظیم می‌شود. این تجهیزات در شرایط اضطراری یعنی در مواقع روشن یا خاموش‌شدن شرایط عادی تلمبه و یا قطع برق عمل می‌کند. در این حالت با توجه به اینکه تلمبه در شرایط شیر بسته در موقع روشن شدن و همچنین در زمان خاموش‌شدن تلمبه در معرض ارتفاع کل تلمبه‌زنی قرار می‌گیرد برای مقابله با نیرویی که در پوسته حلزونی تلمبه در اثر چرخش پروانه تلمبه ایجاد می‌شود. لازم است جریان نسبتاً کمی سریعاً در تلمبه برای خروجی آن برقرار شود. شکل (۱۵-۵- الف) این سامانه را نشان می‌دهد. * شیر خروج و ورود هوا وضعیت خط انتقال فاضلاب ممکن است در بعضی شرایط اجازه دهد تا با پیش‌بینی شیرهای هواء امکان ورود و خروج هوا در شرایطی که فشار داخل لوله بالاتر و یا پایین‌تر از اتمسفر»ء نوسان داشته باشد هوای به تله افتاده تخلیه شود. شکل (۱۵-۵- الف) این سامانه را نشان می‌دهد. هرگاه فشار مایع بیشتر از حد معینی باشد شیر اطمینان تخلیه فشار اجازه می‌دهد جریان از آن خارج و به داخل چاهک تر تخلیه شود این شیر روی خط خروجی تلمبه قرار می‌گیرد. شکل (۵- ۱۵- ج) موقعیت و شیوه تخلیه را نشان می‌دهد. ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ی َ الف شیر کنترل با محرک الکتری شیر کول با مخررکه الگاریکی شیر یکطرفه قابل کنترل ) الف-کنترل بسته شدن شیر یکطرفه و شیر کنترل شیر هوای دو روزنه ب-شیر خروج و ورود هوا هش -تانکی آزاد شیر یکطرفه خط کنار گذر شیر یکطرفه ز-افزودن فلایول شکل ۱۵-۵- تجهیزات کاهش سرج در تلمبه‌خانه‌ها ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- در این سامانه, تانک بسته که تحت فشار کمپرسور هوا قرار دارد و نیمی از آن هوا و نیمی مایع است در خروجی تلمبه قرار می‌گیرد. بر حسب آنکه فشار خط لوله انتقال تلمبه بالاتر و پایین‌تر از حد تعیین شده باشد» جریان از تانک به طرف لوله و یا بالعکس عمل می کند. شکل (۵- ۱۵- د) این سامانه را نشان می‌دهد. ۰ تانک آزاد این سامانه مشابه سامانه فوق است با فرض آنکه تانک تحت فشار نباشد و سطح مایع داخل آنء فشار اتمسفر را داشته باشد. این روش در شرایطی که ارتفاع تلمبه‌زنی کم باشد مناسب است. شکل (۵- ۱۵- ه) این سامانه را نشان می‌دهد. * شیر یک‌طرفه روی خط اضطراری در این روش شیر یک‌طرفه اضافه در خط اضطراری نصب می‌شود. شکل (۵- ۱۵- و) در شرایط تلمبه‌زنی به‌علت فشار ناشی از کار کرد تلمبه, شیر یک‌طرفه بسته است ولی به‌محض آنکه تلمبه خاموش شد و فشار پشت شیر یک‌طرفه کمتر از ارتفاع سطح مایع در مکش تلمبه شد جریان از خط اضطراری از چاهک مکش وارد شده و بنابراین تا زمانی که این اختلاف فشار از بین رود جریان ادامه دارد. این سامانه معمولاً در شرایطی مناسب است که فشار دینامیک در برابر فشار استاتیک بالا باشد و خط لوله تقریباً در یک پروفیل مسطح نصب شود و در شرایط خاموش‌شدن تلمبه ارتفاع مایع در بخش مکش بالاتر از فشار موجود در خط باشد. این سامانه به شیر اطمینان تخلیه فشار نیاز دارد. * اضافه کردن فلایویل مجموعه اینرسی گردش پروانه» شفت تلمبه و روتور موتور باعث می‌شود پس از خاموش‌شدن موتور هنوز جریان مایع در داخل پمپ ادامه داشته, به‌علت حر کت محموعه فوق مایع جریان خواهد داشت. با اضافه کردن فلایویل به موتور محرک و افزودن ممان اینرسی چرخشی به آن می‌توان زمان لازم برای جریان مایع در تلمبه را طولانی‌تر کرد و بنابراین مانع ایجاد پدیده جداشدن ستون آب از هم و ایجاد فاز بخار در سامانه شد. شکل (۱۵-۵- ز) این سامانه را نشان می‌دهد. جدول ۷-۵ خلاصه‌ای از روشهای گفته شده را با توجه به شاخص تعیین شده برای انتخاب روش مناسب نشان می‌دهد. ۱۰-۵ خط انتقال فاضلاب در بیشتر موارد تلمبه‌خانه‌های فاضلاب دارای خط انتقال فاضلاب هستند. خط انتقال فاضلاب معمولاً از پروفیل زمین پیروی می‌کند. به‌علت شرایط فاضلاب و متعفن‌شدن آن و ایجاد گاز هیدروژن سولفوره در آن» باید در شرایطی که توپوگرافی زمین اجازه دهد خطوط انتقال فاضلاب دارای شیب به‌طرف تلمبه‌خانه باشد تا امکان هواگیری خط ممکن شود. هیچ‌گاه خط انتقال فاضلاب نباید به‌صورت افقی نصب شود. در خطوط انتقال فاضلاب و در نقاط بلند آن باید شیرهای تخلیه هوا به‌طور دستی و خودکار پیش‌بینی گردد. به‌طور معمول در نقاط بلند خط انتقال فاضلاب, حبابهای هوا همواره در شرایطی که فاضلاب در خط جریان داشته باشد کمی پایین‌دست تراز نقاط بلند قرار می‌گیرد و بنابراین شیرهای تخلیه هوا نباید حتماً در نقاط بلند قرار گیرد. در هنگامی که فاضلاب در خط جریان نداشته باشدء حبابهای هوا در نقاط بلند تجمع می‌کنند. در خط لوله سرعت حداقل ۳ متر بر ثانیه لازم است تا برش لازم برای تغییر محل حبابهای هوا به پایین‌دست نقاط بلند ممکن شود. خطوط انتقال فاضلاب معمولاً برای سرعتهای ‎۰/۹٩‏ الی ۱/۵ متر بر ثانیه طراحی می‌شود. این سرعتهاء برش لازم برای بهم زنی مواد جمع‌شده در کف لوله را ایجاد می‌کنند. ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- افزایش ممان اینرسی جریان کنارگذربرای تلمبه شیر یک‌طرفه در خط سرج تانک شیراتوماتیک تخلیه فشار مدت زمان ورود فاضلا چنانجچه این زمان از ۱۲ سا به‌عمل آید. این بررسی باید حداقل قطر لوله انتقال : بر ثانیه به‌دست می‌آید. ایرد شدید باشد که بتوان سرعت ۸ متر بر ثانیه فراتر رود) است که در صورت تعمیر ب در مناطق گرم و مسط کم لوله) زیاد شده و گرمای حاوی مقدار قابل‌توجهی س دول ۴-۵- خلاصه | 2 ار ۱۵۳ 5[ ۷۹/۸ 2۷ [ داشگ جع 20 [چه ت ماع 5<چ با 3 جع - 2۷ هت ب به چاله تر تلمبه و خ عت فراتر رودء باید تمی با توجه به جریان فاضا رای فاضلاب خام ۱۰۰ های موردنظر را در هما به کار گیری دو خط به‌م زمان ماند فاضلاب در وشهای انتخاب حفاظت از ضربه قوچ [۳] در لوله کوتاه ممکن است مقداری آب از تلمبه عبور کند به‌طور معمول همراه با سایر روشها بکار می‌رود. امکان ایجاد فاز بخار در لوله (جدایی ستون آب) پروفیل خط لوله انتقال باید نزدیک خط انرژی باشد تا ساخت تانک قابل عمل شود. پروفیل خط لوله باید محدب به‌طرف پایین باشد (احتمال پدیده جدایی ستون آب) پروفیل خط لوله باید محدب به‌طرف بالا باشد. (0 ارتفاع نظیر فشار در تانک) پروفیل خط لوله شیرآلات بهتر است محدب و به‌طرف پایین باشد روج فاضلاب از خط انتقال, به‌دلیل امکان متعفن‌شدن فاضلاب مهم است. دات لازم» برای کاهش مدت زمان و یا جلوگیری از سپتیک شدن فاضلاب ذب در سالهای ابتدایی بهره‌برداری از تلمبه‌خانه انجام گیرد. میلی‌متر است و معمولاً قطر اقتصادی خط برای سرعتهای ‎۰/٩‏ الی ۱/۲ متر ساعتی از شبانه‌روز باید در خط تأمین شود. هرگاه تغییرات میزان جریان, شرایط تلمبه‌زنی تأمین کرد (سرعت کمتر از ‎۰/٩‏ متر بر ثانیه شده و یا از سورت موازی می‌تواند یکی از گزینه‌های مناسب باشد. برتری این روش این د به‌صورت ذخیره مورد استفاده قرار گیرد. شبکه جمع‌آوری فاضلاب به‌علت کاهش سرعت فاضلاب در لوله‌ها (شیب رای تسریع فعل و انفعالات بی هوازی را فراهم می‌کند. چنانچه آب مصرفی ست آب زیرزمینی سولفات‌دار به درون شبکه (مناطق جنوب کشور و مجاور ۴۶ -------- صفحهٔ بعد -------- دریا) باعث تشدید گاز هیدروژن سولفوره شود در این موارد تزریق هوا به درون خط انتقال تحت فشار و یا انتخاب مواد شیمیایی دیگر مانند کلر» هیدروژن پراکسید مورد توجه قرار می‌گیرد. مصالح مورد مصرف در خطوط انتقال, می‌تواند چدن» چدن نشکن» آزبست سیمان» پلی‌اتیلن, 0014۳ باشد. خط لوله انتقال باید در محل زانو سه راه دارای پشت بندهایی برای جلوگیری از حرکت آن باشد. شیرهای هوا برای خط فاضلاب از نوع مخصوص و مناسب برای فاضلاب باشد. این شیرآلات باید در فواصل زمانی معین, مورد بازدید قرار گیرند و از مواد چربی و مواد جامد تخلیه و تمیز شوند. در همه نقاط پایین خط لوله انتقال که امکان جمع‌شدن مواد دانه‌ای وجود دارد شیرهای تخلیه هوا پیش‌بینی می‌شود. پرکردن خط انتقال برای شروع بهره‌برداری می‌تواند با آب و از پایین‌ترین نقطه خط انجام گیرد. سرعت پرکردن برای جلوگیری از حبس‌شدن هوای درون لولهء باید به آرامی انجام گیرد و از ۶ متر بر ثانیه فراتر نرود. خطوط لوله انتقال فاضلاب باید همیشه به‌صورت پر نگهداری شود و بجز در موارد تعمیرء تخلیه نشود. از نظر هیدرولیکی» خط لوله به‌صورت کهنه از نظر زبری درنظر گرفته می‌شودء ولی در هر حال محاسبات برای لوله نو نیز انجام می‌شود و بنابراین در سالهای اولیه که لوله‌ها نو هستند کار کرد تلمبه‌ها با شرایط بعدی مقایسه می‌شود. ۲ - 10۷ - | ۴۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶- طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب مطالعات مقدماتی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب باید به موارد زیر پاسخ دهد: - استفاده از تلمبه‌خانه فاضلاب در مقایسه با روشهای دیگر از نظر فنی و اقتصادی قابل توجیه است - موقعیت تقریبی تلمبه‌خانه - ظرفیت» تعداد و نوع تلمبه‌ها و نوع تلمبه‌خانه - نوع موتور محرک تلمبه‌ها - نیاز به برق اضطراری با توجه به سامانه قدرت موجود - شیوه حفاری (گودباز با شیب طبیعی و یا حفاظت‌شده) - شیوه خودکار بودن تلمبه‌ها و تحهیزات اندازه‌گیری و اطلاعات - مسیر خط انتقال فاضلاب طراحی تلمبه‌خانه نیاز به رسته‌های مختلف مهندسی دارد که شامل رسته‌های زیر است: - مهندسی راه و ساختمان که در آن موارد نقشه‌برداری» ژئوتکنیک» هیدرولیک و سازه تلمبه‌خانه مورد توجه قرار می‌گیرد. - مهندسی مکانیک که در آن تلمبه و تجهیزات لوله‌کشی» تجهیزات گرمایی و سرمایی» صداء لرزش» کنترل بو موتور محرک تلمبه‌ها مورد نظر است. - مهندسی برق که در آن به کابل کشیهاء تابلوهای برق» موتورهای الکتریکی» روشنایی» برق اضطراری تلمبه‌خانه توجه می‌شود. - معماری که در آن فضاهای اختصاص یافته. نمای ساختمان و ساختمانهای جنبی مورد توجه است. (برای تلمیه‌خانه‌های بزرگ) - مهندسی ابزار دقیق و کنترل که تجهیزات اندازه‌گیری و کنترل تأسیسات را در نظر می‌گیرد. (برای تلمبه‌خانه‌های بزرگ) ملاحظات کلی و اصلی که باید در هر یک از گرایشها و رسته‌های دکر شده در طراحی تلمبه‌خانه» مورد توجه قرار گیرد به‌طور مختصر در این فصل توضیح داده می‌شود. ۱-۶ انواع تلمبه‌خانه‌ها نوع تلمبه‌خانه‌ها برحسب عواملی مانند ظرفیت» عملکرد مورد نیاز» نوع تلمبه مورد نیازء هزینه و شرایط محیط و زیبایی تعیین می‌گردد. تجهیزاتی مانند آشغالگیری» کنترل بوء برق اضطراری» تجهیزات جرثقیل که برای عملکرد یک تلمبه‌خانه ضروری تشخیص داده می‌شود در شکل و نوع تلمبه‌خانه موْنر است. در حالی که ظرفیت تلمبه‌خانه از عوامل مهم در تعیین نوع تلمبه‌خانه است. محدودیت زمین محل تلمبه‌خانه می‌تواند عامل مهمی در تعیین نوع تلمبه‌خانه باشد. ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- تلمبه‌خانه‌ها را می‌توان از نظر موقعیت تلمبه و موتور و نوع اتصال موتور و تلمبه و شیوه ساختمان آن به شرح زیر طبقه‌بندی کرد: ۱-۱-۶ بر حسب موقعیت تلمبه - تلمبه داخل چاله تر قرار دارد. - تلمبه داخل چاله خشک قرار دارد. - تلمبه بالای سطح آب قرار دارد. - محور تلمبه به‌صورت اریب است (تلمبه های پیچوار) ۲-۱-۶ بر حسب موقعیت موتور محرک تلمبه - موتور محرک بالای سطح زمین و در اتاقک بالایی تلمبه قرار دارد. - موتور محرک زیر سطح زمین و در چاهک خشک قرار دارد. - موتور محرک زیر سطح زمین در چاهک تر و به‌صورت یکپارچه با تلمبه است. ۳-۱-۶ بر حسب نحوه اتصال موتور محرک با تلمبه - استفاده از موتور محرک با محور یک تکه با تلمبه و یا محور دو تکه و یا نوع مستغرق ۴-۱-۶ بر حسب آنکه موتور محرک در بالای سطح زمین در اتاقک قرار گیرد و یا در فضای باز باشد. ۵-۱-۶ بر حسب نوع ساختمان - تلمبه‌خانه‌های پیش‌ساخته و با تجهیزات تلمبه و لوله‌کشی به‌صورت مجموعه " - تلمبه‌خانه‌های نوع درجاساخت - تحهیزات تلمبه و لوله کشی به‌صورت محموعه که داخل آدم‌رو و یا تلمبه‌های درجاساخت قرار داده می‌شود. هریک از موارد فوق بر حسب ظرفیت تلمبه‌خانه می‌تواند دارای اشکال متفاوت باشدء از آنجا که طبقه‌بندی تلمبه‌خانه‌ها برحسب ظرفیت برای انواع تلمبه‌خانه‌ها معمولی تر است. در ادامه به‌شرح انواع تلمبه‌خانه پرداخته می شود. ۲-۶ تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت کم تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت کم معمولاً برای انتقال فاضلاب ساختمانهای مسکونی در حدود حداکثر ۳۰ هکتار و با تراکم ۱۰۰ نفر در هکتار مورد استفاده قرار می‌گیرد و ظرفیت آن معمولاً تا ۲۵ لیتر بر ثانیه می‌باشد. تلمبه‌های مورد مصرف در این نوع معمولاً از نوع مستغرق می‌باشد. در این نوع تلمبه‌خانه که ابعاد آن محدود بوده و فاقد اتاقک روی زمین است از دو واحد تلمبه که یک واحد آن ذخیره است استفاده می‌شود. شکل تلمبه‌خانه می‌تواند به‌صورت دایره مشابه آدم‌رو و یا مربع مستطیل باشد تلمبه‌خانه‌های مزبور می‌تواند از نوع بالاآورنده (انتقال فاضلاب از نقطه عمیق به نقطه بالادست بدون خط انتقال) و یا با خط انتقال باشد. در حالت اخیر تلمبه‌خانه باید دارای یک اتاقک شیر که روی هرخط آن یک شیر قطع و وصل و یک شیر یک‌طرفه نصب می‌شود.ء باشد. این تلمبه‌خانه‌ها با توجه به آنکه فاقد اتاقک بالای تلمبه‌خانه است. می‌تواند در زیر معابر عمومی ساخته شود. تلمبه‌خانه‌های مزبور با توجه به ابعاد کوچک آن می‌تواند به‌صورت پیش‌ساخته و یا درجاساخت اجرا گردد. شکل ۱-۶ و ۲-۶ جزییات این تلمبه‌خانه را نشان می‌دهد. ۱-۳۸۵۵ ۴۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- همواکش 5 ۳ و و نمیا ا ۱ 8 ۱ ۱ ۱ ِ ۱ ۱1 ۱ ۱ ۱ ۱ الدس لا هوآاکش 8 ی 5 7 ۳ گس که گت سنا نان نا نان نا نان با 0 کی ۳ ل یکطیف]| رل ایا الط * ۳ لوله زهکش لام وا برق ۱:۵۰ ۱ ۸ 9 سروس سس نت ۳ ۹ ی 5 وه . یم "اسر 0 ی ۷ وتا ۷ | َ نگ دجسم | ۱ ِ / ۱ / ا خن 0ابشن [ لیس او شا الم شطع 8 شکل ۱-۶- تلمبه‌خانه با ظرفیت کوچک و تلمبه‌های مستغرق و خط انتقال ۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- 540 شکل ۲-۶- تلمبه‌خانه با ظرفیت کوچک با تلمبه‌های مستغرق (بدون خط انتقال) ۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲-۶ تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت متوسط تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت ۲۵ الی ۲۵۰ لیتر بر ثانیه (رقم دوم حدوداً حداکثر لحظه‌ای فاضلاب جمع‌آوری شده از یک حوضه ۰ هکتاری است) تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت متوسط نامیده می‌شوند. در این تلمبه‌خانه‌ها با توجه به ظرفیت ورودی آزها می‌توان از انواع تلمبه‌ها (مستغرق, جاله خشک) استفاده کرد به‌علاوه با توجه به حدود حوضه‌ای که پوشش می‌دهد دارای اتاقک بالا و دیگر تجهیزات مربوط خواهد بود که با توجه به اهمیت آنء برای هر نوع توضیحات ارائه می‌شود. ۱-۳-۶ ثلمبه خانه‌های با ظرفیت متوسط از نوع پمپ مستعرق تعداد تلمبه‌ها در این نوع تلمبه‌خانه برحسب مقدار ظرفیت تلمبه‌خانه و تغییرات جریان در طول شبانه‌روز و همچنین شیوه افزایش مقدار جریان ورودی فاضلاب به تلمبه‌خانه در نظر گرفته می‌شود و معمولاً بین دو تا سه واحد تلمبه کار مشابه و یک واحد تلمبه ذخیره خواهد بود. بهتر است در ورودی تلمبه‌خانه آشغالگیردستی در نظر گرفته شده و امکان دسترسی آسان از طریق پله برای تلمبه‌خانه فراهم شود. فواصل آشغالگیردستی با توجه به محرای گذر تلمبه‌ها که حداقل ۷۵ میلی‌متر است.ء برابر ۰ میلی‌متر انتخاب می‌گردد. تجهیزات لازم برای بالاآوردن آشغالها و شستشوی محل جمع‌آوری آشغال در نظر گرفته می‌شود. روی مجرای ورودی به تلمبه‌خانه باید یک دریچه کشویی؛ که به‌طور دستی باز و بسته می‌شود. در نظر گرفته شود که این دریچه در موافعی که به دلایلی لازم است تلمبه‌خانه از سرویس خارج شودء بسته می‌شود. توجه شود که با بسته شدن دریچه. فاضلاب در مجرای ورودی پس زده می‌شود و بنابراین در شرایطی که تلمبه‌خانه فقط از نوع بالاآورنده است لوله کنارگذر برای ارتباط با آدم‌رو تخلیه تلمبه‌خانه» پیش‌بینی می‌شود تا با بالاآمدن سطح فاضلاب از طریق لوله کنارگذر به مجرای خروجی سوار شود. در شرایطی که تلمبه‌خانه دارای خط انتقال استء باید از طریق تلمبه سیار» انتقال فاضلاب را انجام دادء بنابراین در طرح لوله کشی تلمبه‌خانه باید مورد توجه قرار گیرد و گزینه دیگر اینکه برای تلمبه‌خانه با پیش‌بینی دیوار وسط دو چاله تر که توسط دریچه رابط بهم ارتباط یافته درنظر گرفته شود. در این حال می‌توان با خارج‌کردن یک چاله از سامانه و وارد کردن چاله دیگر (با بستن دریجه بین دو چاله) تلمبه‌های ذکر شده را تعمیر کردء در شرایط عادی هر دو جاله تلمبه‌خانه کار می‌کنند. در این تلمبه‌خانه‌هاء تابلوی برق تلمبه‌خانه در فضای سرپوشیده قرار داده می شود و برای تلمبه‌ها دریجه بازدید در سقف که امکان خارج کردن آن از طریق جرثقیل و ریل هادی و زنجیر تلمبه باشدء درنظر می‌گیرند. در تلمبه‌خانه‌های مستغرق, شیوه ورود فاضلاب به چاله تر با توجه به ملاحظات زیر صورت می‌گیرد: الف - جریان فاضلاب به‌طرف تلمبه‌هاء باید به‌صورت مستقیم و بدون ایحاد گرداب و افت زیاد باشد. ب - برای جلوگیری از ایجاد جریان گردابی" و یا نقاط ساکن, دیوار جداکننده بین تلمبه‌ها و نزدیک به لوله ورودی پیش‌بینی می‌کنند تا جریان به‌صورت یکنواخت و به‌صورت قائم به‌طرف تلمبه‌ها حرکت کند. ج - به‌منظور جلوگیری از رسوب که باعث گندیدگی فاضلاب و تصاعد گازهای مضر و بو می‌شود.ء باید کف چاله به‌طرف مجاری مکش تلمبه‌ها شیب داشته باشد. 1] - 2 - ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- د- کفاب و مواد سبک و شناور در چاله تر و جمع شدن آنء از مشکلات بهره‌برداری در تلمبه‌خانه‌ها است. طراحی چاله باید به‌گونه‌ای باشد که بتوان سطح آب داخل چاله تر را هر از گاه به میزان کافی پایین برده تا با ایجاد اغتشاش, سرعت زیادشده و بدون آنکه هوا داخل تلمبه شود مواد شناور از سطح آب خارج شود. ه- هنگام کارکردن تلمبه‌ها با پایین افتادن سطح آب داخل چاهک تر ریزش فاضلاب زیاد شده و امکان مخلوط شدن هوا و ورود هوا به تلمبه‌ها زیاد می‌شود. در این حالت با پیش‌بینی صفحه بتنی آریب که مسیر حرکت را تا دهانه تلمبه افزایش می‌دهد فرصت کافی برای خارج شدن هوا از فاضلاب را در نظر می‌گیرند شکل ۳-۶ شمای کلی تلمبه‌خانه‌ها را نشان می‌دهد. ۳-۳-۶ نلمیه‌خانه منوسط نوع پمپ قابل نصب در چاهک ختسک ساختمان این تلمبه‌خانه از دو بخش چاله تر و چاله خشک تشکیل شده است. مشابه نوع تلمبه‌خانه‌های مستغرقء برای فاضلاب ورودی آشغالگیر دستی و راه دسترسی و دریچه کشویی در نظر می‌گیرند. تلمبه و موتور در چاله خشک قرار می‌گیرند و در این حالت فقط لوله مکش تلمبه‌ها از طریق دیوار میانی به چاله تر ارتباط دارد. در صورتی که محورتلمبه به‌صورت عمودی باشد تلمبه‌ها روی سکوی بتنی یا چدنی قرار می‌گیرند و مکش تلمبه توسط یک زانوی ‎٩۰‏ درجه به چاهک تر ارتباط دارد. در این حالت موتور محرک می‌تواند روی قاب تلمبه قرار گیرد و یا توسط یک محور کوپلینگ‌دار به موتور محرک در آتاقک رویی متصل شود. تابلوهای برق نیز در همین اطاق قرار داده می‌شوند. برای ارتباط به محل استقرار تلمبه بهتر است از پله استفاده شود تا در دوره بهره‌برداری و نگهداری, دسترسی به تلمبه‌ها و شیرآلات آسان شود. معمولاً برای چاله خشک, تلمبه تخلیه زهاب ناشی از چکه کردن تلمبه‌ها و همچنین تخلیه لوله‌هاء درنظر می‌گیرند خروجی تلمبه زهکش به چاله تر مرتبط است. کف تلمبه‌خانه چاهک خشک نیز شیبدار ساخته و به چاله زهکشی ختم می‌شود. معمولاً سطح آب در چاله تر نباید به اندازه‌ای انتخاب شود که در لوله مکش تلمبه ایجاد گرداب کرده و باعث ورود هوا گردد. در طراحی لوله مکش و شکل چاله تلمبه مشکلات زیر وجود دارد که باید در طراحی چاله تلمبه در نظر گرفته شود. الف - ریزش آزاد فاضلاب از لوله ورودی به تلمبه‌خانه به داخل چاله منجر به آزاد شدن گازهای محلول در فاضلاب و داخل شدن حبابهای هوا به درون آن می‌شود که این امر باعث ایجاد بو و کاهش بازده تلمبه می‌گردد. حبابهای هوا معمولاً مدت زیادی در فاضلاب باقی مانده و پس از کشیده‌شدن به داخل لوله مکش تلمبه, باعث کاهش بازده می‌گردد. اضافه شدن یک درصد حباب هواء کاهش ۱۵ درصدی بازده تلمبه را به‌دنبال دارد. با پیش‌بینی مدت ماند کافی در داخل چاله تر و همچنین طی فاصله کافی تا رسیدن به دهانه مکش تلمبه و وجود ارتفاع کافی روی دهانه مکش موضوع فوق کاهش می‌یابد. با پیش‌بینی شیب در داخل چاله تر فاصله زیادتر شده و ریزش کمتر می‌شود. ب - مناطق ساکن و بی‌حرکت و یا با سرعت کم در چاله تلمبه. باعث رسوبگذاری شده و شرایط متعفن شدن فاضلاب را ایجاد می‌کند و در صورت رسوب کردن موادء معلق و شناور کردن آنها مشکل است. ج - شکل هندسی چاله و همچنین شیوه مکش تلمبه, باعث حرکت چرخشی در کل جریان داخل چاله تر شده و معمولاً سرعت این چرخش به سمت لوله مکش, شدیدتر می‌شود که در این حالت مقدار ۲۳511 قابل دسترس را در دهانه مکش تلمبه کاهش داده و موجب حفره‌زایی و در نتیجه ایجاد صدا و خوردگی در پره تلمبه می‌کند. ۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ 9 3 و 5 ۳ 1 ۳1 1 3 ان اف 34 3 و سا ۱ 0 ۱ 78 11 م درا ۱ فا ۲ ۷ واگ 1 ۱ ال 1 ست ِ ۱ ۱ ۱ 3 ! | ای« سجتیت 8۱۷۷۱ 1۱ مس ۲[ ۱ سا لالب 1۳ 1 1 9۶11 ۳ | یهایس ۱ تم را ۱ : ۱ ۳ - ٍ 9 8 اه )51 1 3 ی سل اط 1 ۱۱ ات | تسه 1۲۱ ۱۷۱۵ او وک ۱ را کوک وی 3 ۱ 4 1 ۱ ول ۱ 1 نس سا و ادا لاسما سا ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- هد - توزیع نامساوی جریان بین لوله‌های مکش تلمبه‌ها با توجه به موارد گفته شده» ملاحظه می‌شود که طراحی یک جاله مناسب که این مشکلات را نداشته باشدء مشکل بوده و معمولاً در نظرگرفتن یک عامل باعث تشدید عوامل دیگر می‌گردد. پیش‌بینی ملاحظات زیر مشکلات ذکر شده را تعدیل می‌کند. (مرجع ‎)٩ - پیش‌بینی زانوی ‎٩۰‏ درجه برای لوله مکش تلمبه که به‌سمت پایین قرار می‌گیرد و فاصله آن با کف تلمبه‌خانه بین 0 تا 0/410 و حداقل ۱۰ سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود. (] قطر دهانه مکش در انتهای زانوی ناقوسی است. -‏ سرعت افقی جریان به‌سمت لوله‌های مکش در چاله تر همیشه کمتر از ۰/۳ متر بر ثانیه اختیار شود (سرعت بیشتر از - حداقل میزان آب روی دهانه مکش تلمبه با ضریب اطمینان کافی اختیار شود. - شکل هندسی چاله تر ایجاد جریان چرخشی در چاله تر نکند. شکل ۴-۶ شیوه مکش تلمبه و کاهش موضوعات گفته شده را نشان می‌دهد. همچنین شکل ۵-۶ تلمبه‌خانه‌های از نوع نصب‌شونده در چاهک خشک را در شرایطی که موتور محرک در طبقه بالا قرار داده می‌شود نشان می‌دهد. شکل ۶-۶ و جدول ۱-۶ اندازه و ابعاد لازم برای این نوع تلمبه‌خانه را ارائه می‌دهد. ۴-۶ تلمبه‌خانه‌های بزرگ تلمبه‌خانه‌های با حجم حداکثر ورودی فاضلاب بیش از ۲۵۰ لیتر بر ثانیه به بالاء معمولاً در ابتدای تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و یا انتهای حوضه‌های فاضلابگیر بزرگ قرار می‌گیرند. این تلمبه‌خانه‌ها می‌تواند از نوع تلمبه‌های مستغرق و یا نوع تلمبه در چاهک خشک در نظر گرفته شود. در این تلمبه‌خانه‌ها با توجه به حجم فاضلاب ورودی و میزان آشغال آن» تجهیزات آشغال‌روبی به‌صورت مکانیکی در نظر گرفته می‌شود و در شرایطی که سامانه جمع‌آوری فاضلاب به‌صورت مشترک انتخاب شود (آب باران و فاضلاب توسط یک شبکه جمع‌آوری شود) دانه‌گیری از فاضلاب باید قبل از تلمبه‌خانه صورت گیرد تا اولاً از فرسایش پروانه تلمبه‌ها جلوگیری شود و ثانیاً از انباشته‌شدن مواد ماسه‌ای چاله تر تلمبه‌خانه‌ها جلوگیری گردد. با توجه به تعداد تلمبه‌ها و شوند. در این تلمبه‌ها باید راههای دسترسی کافی برای تخلیه آشغالهای جمع‌شده» دسترسی به تلمبه‌ها و موتورها برای انجام تعمیرات و تعویضها در نظر گرفته شود. موارد ذکر شده درباره طراحی جاله تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت متوسط. در مورد تلمبه‌خانه‌های مزبور نیز صدق می‌کند. به‌منظور کاهش حجم چاله ترء در این تلمبه‌خانه‌ها می‌توان بالاترین ارتفاع سطح آب در تلمبه‌خانه‌های بزرگ نوع مستغرق را نشان می‌دهد. (۸ه -------- صفحهٔ بعد -------- 8 2 از ینید 7 مکی که که ما ۳ و۳۰۳۳ پریه ده سس ون را به کار [ 0 چا او ی رو 611 و ۳ ی 1 ۱ کی ال اس 6 )5 لا بح ل یی ما شکل ۴-۶- شیوه مکش تلمبه در تلمبه‌خانه‌های < و ار ۵۶ -------- صفحهٔ بعد -------- 9 ٩ 5 ۹ 7 5 ۸ ۳3 4 3 و ای 2 4 : !1 : ْ ه‌ 3 ٍ آ 2 :1 ۱ ور ۱ ۱۵| را ۱ | 1 7 اوه سس ینتم ادا 1 ۹ چا ا۱(۱ :۱ ۱ ِ ۲ مات سینت یی 1 0 یگ ۱۹ 1۱ ها 111 1 او ار ِ 4 وال لت ِ نلا:ن ۹ 5 ۱ لت 1 تا لس را چاه 888 ۱ 0 8 (8 ۴ ۳ ها 1 :1 ۱۵ 1 ۳ همه سس ی چوک ا- چگ ست تا سس ا 5 4 فا 4 ٍ 4 ۵۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ا--- خط انتقال 11 )ی ۷( || 8 نس /محداقل ‏ ار: وی لت لا( م ب 7 و۳ ٍ 9 دح و مج ۹73۳7 ۳8 ۰ ع ۳ 7 ۰ ۰ 9 اچ ریوی نیو و (کوبا ۷ام ار ۹ اور جور بک یا را ذوب یا از یخ وا یجب کدام لرد را شکل ۶-۶- ابعاد و اندازه حداقل در تلمبه‌های چاهک خشسک و تر زور -------- صفحهٔ بعد -------- 1 1 7 5 4 3 5 59 2 7 5 4 ای 4 [ و | * سس مح بالات | است اف لد و ! وه ۱۱۱۱ ند ۳ م۵ ٍ ۰ 2 نز و ید ی سا تم 1 1 1 ۳ الا ۳ ِ 4 زگ ۱۱/۱۱۱۱۱۱۱۲ 1 ی : و با را اد و کت 0 اش 4 ٍ 1 ه ۴ ِ 1 رک اک 1 ۱ ٍ : پچ چا ابا ماما ْ ات 1۱1۱1۱1 1( او اد ده ٍ ۱ 1 ۳ ۱ ۳ بل ۱ ۱۱۱ اساسا 1 را رف اد اک ۱ ه ا َ با 9 ان ۳ ۹ زه] ت‌ [ه !۱ ۹ الا 1 کچ اب ونر ۸ : : [ اما ال ۱ سج ی ‎٩‏ ذ 7 1 سک ای | ۱ اک ۹ الم رد-۳ - ۱ ۱۳۹۹۵ | ا ۱ لس ال ۱ چ ۱ ۱ ۱ سم سس چپ ٍ ی ۱ ۲ ارگ 9 ۳ انسیا ٍ موق ]نالا ۵٩ -------- صفحهٔ بعد -------- در این جدول ۷1 ودی و ۱ ظرفیت تلمبه ‏ | حداکثر ۵ ۵۵ ۵ ۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- چاله تر در تلمبه‌خانه به‌عنوان حجم تعدیل‌کننده جریان فاضلاب در نظر گرفته می‌شود و تغییرات ورودی فاضلاب را کاهش می‌دهد. حجم انبار چاهک تر به نحوه تلمبه‌زنی بستگی دارد. در تلمبه‌هایی که بر اساس خاموش و روشن‌شدن کنترل شوند حجم انباره باید به اندازه‌ای انتخاب شود که مانع خاموش و روشن شدن کوتاه‌مدت تلمبه گردد. برای تلمبه‌خانه نوع نصب در چاهک خشک. ماکزیمم شش استارت در ساعت برای موتورهای به ظرفیت ۲۰ کیلووات و کمتر پیشنهاد می‌شودء برای تلمبه‌های با موتور به قدرت ۲۵ تا ۷۵ کیلو وات تعداد استارت ۴ بار در ساعت و برای تلمبه‌های با قدرت موتور ۱۰۰ تا ۰ کیلووات این تعداد به دو بار استارت در ساعت محدود می‌شود. تلمبه‌های مستغرق که موتور آنها توسط مایع درون چاله خنک می‌شود. می‌تواند تا ۱۰ استارت در ساعت در نظر گرفته شود. مقدار جریان بین دو استارت نصف آبدهی تلمبه باشد. زمان مزبور حداقل است. برای اثبات این موضوع فرض می‌کنیم تلمبه‌خانه‌ای دارای یک واحد تلمبه کارء با آبدهی م0 و مقدار فاضلاب ورودی :0 باشدء در این صورت مدت زمان در یک سیکل کاری بین روشن شدن متوالی تلمبه برای خالی و پرشدن حجم ۷ از چاله به‌صورت زمان خالی شدن بر آساس ۷ ۷ ۷ ۷ < را و زمان پرشدن << ر] مار بل ۷ ۷ سا در م0 م00 - م۷ با م0 نشان دهیم» م0 < :0ج رابطه ] به‌صورت <-) خواهد شد. مشتق ! در رابطه مزبور نسبت به 1 ۷ ۷ 1 شش ال گ‌دد م حناننحه نی | هی قار داده شود مخ مضری با که راما ] 20 (ر70- 00) 0 می‌گردد و چنانچه برابر صفر قرار داده شو مضرب برای آن برایر حداقل استء به‌دست می‌آید. ۰- *2م0- م0)+*)22َ0 که در این رابطه 0/5- خواهد بود و در نتیجه م0/50- :0 (مقدار فاضلاب ورودی نصف آبدهی تلمبه است) و با قرار دادن در رابطه زمان کلی بین دو استارت متوالی (۱-۶) ۱-2 است. اگر ) برحسب دقیقه, ۷ پرحسب متر مکعب و م برحسب مترمکعب بر دقیقه فرض شود. ی ۳ ۳ به‌دست می‌آید. در شرایطی که تلمبه‌خانه دارای چند تلمبه‌کار باشد می‌توان رابطه فوق را تعمیم داد به این ترتیب در شرایطی که تلمبه‌خانه دارای یک تلمبه کار باشدء حداقل زمان بین دو استارت متوالی در حالتی است که فاضلاب ورودی نصف آبدهی تلمبه باشد. برای حالتی که دارای دو تلمبه کار باشد. م1/500 برای سه تلمبه کار م2/50 و برای چهار تلمبه کار م3/5)00 و به‌طور کلی برای ‏ تلمبه کار م0/5(0- ) خواهد شد. ۱ : در این حالت برای آنکه حجم چاهک تر به حداقل برسدء حجم چاهک تر برای تلمبه اول بای 4 - ۷ اختیار می‌گردد و این حجم چاهک را بین حداقل ارتفاع مایع که درون چاهک اختیار می‌شود و ارتفاعی که تلمبه دوم از آن شروع می‌شود انتخاب می‌نمایند» این ارتفاع تابع سطح چاهک تر است. سپس تلمبه‌های دیگر با فاصله حدود ۳۰ سانتی‌متر اختیار می‌شود در ۶ -------- صفحهٔ بعد -------- تلمبه اول ( انتخار )۲-۶( شکل ۸-۶ وض چاهک تر از ترازَ حجم چاله تر منظو رفته تا به حد شرو خاموش‌شدن تلمبه سطح مقطع چاهک تر 5 باشد و فواصل انتخاب شده برای تلمبه‌های دوم به بعد 11 باش ۱-17 شکل ۸-۶- شیوه قرار گرفتن سطح سنجها عیت مزبور را برای یک تلمبه‌خانه با چهار واحد تلمبه‌کار نشان می‌دهد. در این حالت اگر م. بروع تلمبه ۱ که مربوط به تلمبه اول است بیشتر شودء تلمبه اولی کار می‌افتد (برای تلمبه ر شده است). هرگاه مقدار فاضلاب ورودی کمتر از بده تلمبه مزبور باشد سطح آب پایین | می‌شود. چنانجه فاضلاب ورودی بیشتر از ظرفیت تلمبه‌کار باشد در این حالت سطح آب ۱ ع تلمبه ۲ که سطح شروع کار تلمبه ۲ باشد می‌رسد و برای تلمبه سوم و چهارم به‌همین ها به همین صورت ابتدا از بالا تلمبه چهار» سهء دو و یک خواهد بود. معمولاً برای طولانی ۵ ۱۷۷-5] + 7 زان سطح آب در مزبور ارتفاع ۳ از فتاده و در حداقل در داخل جاله بالا روش خواهد بود. شدن زمان بین -------- صفحهٔ بعد -------- دو استارت» برنامه‌ریزی اختیار شده در کار کرد تلمبه‌ها به‌گونه‌ای است که به‌صورت گردشی کار نماید. برای مثال, اگر تلمبه‌ها را «الف- ب- ج - د» نامگذاری کنیم در سیکل اول «الف - ب --ج -د» خواهد بود و در سیکل دوم « ب- ج- د-الف» می‌گردد یعنی تلمبه کار اولی در این مرحله «ب» می‌شود سپس « ج- د- الف- ب » و «د- الف- ب- ج » و دوباره «الف- ب- ج - د». فواصل شروع و قطع هر تلمبه برحسب سطح مقطع چاله به میزان ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر اختیار می‌شود. حداقل سطح شروع تلمبه ۱ بر اساس توصیه سازنده تلمبه‌ها و به‌منظور جلوگیری از ورود هوا به داخل تلمبه در نظر گرفته می‌شود. از طرف دیگر حجم چاله تر حداکثر به میزان ۳۰ دقیقه متوسط جریان فاضلاب روزانه به تلمبه‌خانه مربوطه انتخاب می‌شود. انتخاب زمان کوتاه‌تر باعث کوتاه‌شدن زمان بین دو استارت تلمبه و در نتیجه افزایش تعداد استارت در ساعت می‌گردد. تلمبه‌های با سرعت متغیرحجم کمتری برای چاهک تر نیاز دارد زیرا بده تلمبه با جریان فاضلاب ورودی بهتر تطابق می‌کند و تعداد استارت در ساعت کاهش می یاید. چاهک تر باید به‌گونه‌ای طراحی شود که فارغ از عملکرد تلمبه‌هاء فاضلاب در آن ته‌نشین نشود. در تلمبه‌خانه‌های بزرگ» چاهک تر با تیغه‌بندی باعث هدایت جریان فاضلاب به هر تلمبه می‌گردد. در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب که دارای آشغالگیر باشند اگر سطح حداکثر فاضلاب در چاهک تر از رقوم کف کانال و یا لوله ورودی فاضلاب به چاهک تر بالاتر باشد باید در مقطع مزبور سرعت جریان بین میله‌های آشغالگیر بین حداقل ۰/۴ تا ۱/۲ متر بر ثانیه (رقم ۰/۴ مربوط به سرعت جریان در حداقل جریان و ۱/۲ مربوط به سرعت جریان در حداکثر جریان ورودی به تلمبه‌خانه است) انتخاب شود. ۶-۶ ملاحظات ساختمانی در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب تلمبه‌خانه‌های فاضلاب معمولاً در پایین‌ترین نقطه حوضه که خاک نیز شرایط نامناسبی دارد» ساخته می‌شود. طراحی تلمبه‌خانه‌ها از نظر سازه و همچنین معماری, به‌عنوان پیش نیاز طرح به مطالعات ژئوتکنیک نیاز دارد و سپس طراحی معماری با توجه به محیط و محدودیت زمین و سازه آن که ملاحظات ژئوتکنیک و هیدرولیک را در نظر می‌گیردء انجام می‌شود. در این بخش موارد زیر بررسی می‌گردد. ۱-۶-۶ مطالعات ژئونکنیک در طراحی سازه‌ای و همجنین شیوه گودبرداری و حفاظت دیوارهای گود تلمبه‌خانه باید گمانه آزمایشی برای نمونه‌برداری و دست‌نخورده انجام می‌شود و شرح طبقات خاک در نیمرخ گمانه آزمایشی صورت می‌پذیرد. عمق گمانه آزمایشی معمولاً دو برابر عرض تلمبه‌خانه از کف آن در نظر گرفته می‌شود. و آزمایشهای زیر صورت می پذیرد: - طبقه بندی خاک - آزمایش ضربه برای طبقات مختلف خاک ۶۳ -------- صفحهٔ بعد -------- - آزمایش یک محوری - آزمایش سه محوری در شرایط زهکشی و غیر زهکشی و تعیین ضرایب 2,۷ ,۲,۷ - سطح آب زیرزمینی و مشخصات شیمیایی آن از نظر سولفات - ضریب نفود پذیری خاک برای طبقات برخورد شده بر اساس مطالعات و آزمایشهای مزبورء آزمایشگاه ذیصلاح, گزارش مطالعات را تهیه و اطلاعات زیر را اعلام می‌دارد. - شیب پایدار گود تلمبه‌خانه و شیوه نگهداری دیوار گود در حالت قائم - احتمال تورم کف گود تلمبه‌خانه - شیوه آبکشی و روشهای قابل اجرا در محل - فشار جانبی خاک برای دیوار صلب و قابل انعطاف و فشار مقاوم! خاک و تعیین ضرایب (,۳, ,1 ,م1) - مقاومت محاز خاک بر اساس مطالعات ژئوتکنیک مهندس طراح باید موارد زیر را مشخص کند: - مناسبترین روش گودبرداری تلمبه‌خانه را با توجه به شرایط منطقه از نظر محدودیت زمینء ترافیک. مزاحمت برای مردم» برخورد به تأسیسات, شرایط زمین انتخاب کند. روشهای مختلف گودبرداری می‌تواند شامل گودبرداری با شیب پایدارء سپرکوبی و مهاربندی دیوارهای گود و گودبرداری آن» به‌کارگیری صندوقه " (در تلمبه‌خانه‌های کوچک)» تزریق سیمان برای ایجاد یک دیوار و کف ثابت و غیر قابل نفوذ, باشد. - مناسب‌ترین روش آبکشی و خشک کردن گود ترانشه با توجه به مشخصات خاک و اینکه ساختمانهای اطراف چگونه است. در این قسمت مهندس طراح آبکشی مستقیم از داخل گود تلمبه‌خانه, سامانه آبکشی از طریق پمپهای کوچک هوامکش , حفر چاههای عمیق در اطراف گود و پایین انداختن سطح آب زیرزمینی در اثر آبکشی, به‌کارگیری سپر برای رسیدن به طبقه غیر قابل نفوذ و یا پیش‌بینی ریشه کافی برای سپر به‌منظور ایجاد افت فشار در حرکت آب به کف تلمبه‌خانه و همچنین تزریق بنتونیت و یا سیمان را مورد توجه قرار می‌دهد. - مناسب‌ترین روش برای مقابله با شناور شدن تلمبه‌خانه چه روشی خواهد بود. در این قسمت مهندس طراح اضافه کردن وزن تلمبه‌خانه» کوبیدن شمع‌های کششی در کف گودء مهاریهای پیش تنیده و یا پیش‌بینی زهکش در سامانه را (چنانچه شرایط توپوگرافی اجازه دهد) مورد بررسی و مقایسه قرار می دهد. - تأثیر گودبرداری» شمع کوبی و سپرکوبی بر ساختمانهای مجاور باید بررسی شود. - دیگر شرایط غیر معمول مانند وجود طبقات سنگی متفاوت, وجود چشمه » پدیده روانگرایی " بررسی شود. - وضعیت تلمبه‌خانه پس از احداث و در صورتی که گودبرداری در مجاور آن قرار گیرد و فشار جانبی غیر متعادل بر آن وارد آید چگونه خواهد بود. - نوع پی مناسب مشخص گردد. 1-1 2-3 ۷/۵10 - 3 4-00 ۶۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۶-۶ ملاحظات معماری پیش از طراحی معماری تلمبه‌خانه باید یک سری مطالعات و اقدامات در ارتباط با قوانین موجود محیط زیست. شهرداری منطقه, محدودیتهای وضع شده برای ساخت‌وساز با توجه به طرح تفصیلی منطقه, ملاحظات اجتماعی, شیوه ساخت‌وساز و نماهای ساختمانهای منطقهء راههای دسترسی به زمین تلمبه‌خانه مورد بررسی قرار گیرد. برحسب اهمیت و بزرگی تلمبه‌خانه می‌توان برای تلمبه‌خانه‌های متوسط و بزرگ» محوطه و فضای اطراف که در آن دیگر تأسیسات جانبی نیز درنظر گرفته می‌شود., منظور کرد. در تلمبه‌خانه‌های کوچک معمولاً نیاز به فضا و محوطه مزبور نخواهد بود. در طرح کلی معماری تلمبه‌خانه ملاحظات زیر از نظر زیبایی در نظر گرفته می‌شود. - تلمبه‌خانه فاضلاب از دید مستقیم عمومی پنهان باشد» زیرا پوشش دادن محیط اطراف تلمبه‌خانه با فضای سبز و یا با دیوارهای محوطه به‌صورت مناسب و زیباء در پذیرش آن از طرف ساکنین موّثر است. -‏ طرح تلمبه‌خانه باید به‌عنوان یک کار معماری مورد توجه قرار گیرد. - باید همه مصالح ساختمانی, با محیط محاور همخوانی داشته باشد. - طراحی فضای سبز برای تلمبه‌خانه که در ضمن حداقل نگهداری را داشته باشد باید مورد توجه قرار گیرد. - در تلمبه‌خانه‌های بزرگ و متوسطء ساختمان تلمیه‌خانه فاصله کافی با ساختمانهای مجاور و همسایه داشته باشد. - همه سازه‌های روزمینی تلمبه‌خانه با سازه‌های زیرزمینی به‌آسانی قابل دسترسی باشد. - در تلمیه‌خانه‌هاء پیش‌بینی سامانه‌های گرمایی و سرمایی بسته به شرایط آب و هوایی درنظر گرفته شود. - نور کافی برای طبقات مختلف تلمبه‌خانه پیش‌بینی شود. - تجهیزات لازم برای کاهش صدا به‌ویژه در محل ژنراتور اضطراری در نظر گرفته شود. - سازه‌های تلمبه‌خانه که روی زمین ساخته می‌شود باید مشابه ساختمانهای اطراف باشد و می‌توان این موضوع را با ایحاد پنحره‌های کاذدب در نماها در نظر گرفت. - سامانه‌های پنجره باید برای جلوگیری از سرقت. از نوع مسلح انتخاب شود. - دسترسی کافی به تجهیزات و شیرآلات در نظر گرفته شودء با پیش‌بینی درب کشویی یا غلطکی در بالاء دسترسی به تحهیزات آسان می‌شود. - برای کفها شیب حدود یک درصد که به کفشوی وصل شود در نظر گرفته شود. - محلی برای قراردادن کمد و فایلها در ارتباط با نقشه‌های تلمبه‌خانه و تلمبه‌ها و ثبت فرمهای تعمیرات و سرویس - همچنین محل مناسب برای قراردادن ابزار تعمیرات تلمبه و وسایل یدکی کار کرد معمول تلمبه‌ها پیش‌بینی شود. - فضای کافی برای تجهیزات حفاظت شامل ماسک و سایر تجهیزات حفاظتی در محل مناسب در تلمبه‌خانه در نظر - در خود تلمبه‌خانه یا محوطه آن (برای تلمبه‌خانه‌های بزرگ و متوسط) محلی برای استراحت کارگران و همجنین - در محوطه تلمبه‌خانه‌های متوسط و بزرگ راههای دسترسی برای خارج یا داخل کردن تجهیزات. محلی برای پارک ماشین و ورودی مناسب اختیار شود. ۶۵ -------- صفحهٔ بعد -------- - دیوارهای داخلی تلمبه‌خانه از سطوح صاف که قابل تمیز کردن باشد (ترجیحاً کاشی لعابدار) انتخاب شود. - سازه‌های روی زمین تلمبه‌خانه دارای نور کافی باشد. - کفهای تلمبه‌خانه‌ها که به‌طور دائم شسته می‌شود از مصالحی ساخته شوند که باعث لغزش پرسنل نشده و همجنین در صورت افتادن ابزار و وسایل, مقاوم و ضمناً تمیز کردن و شستشوی آن آسان باشد. - ارتفاع آزاد سقف حداقل ۲/۲ متر اختیار شود. - دریجه‌ها به تعداد کافی به‌صورت لولایی و با ابعاد مناسب برای خارج کردن تجهیزات و شیرآلات در سقف سازه‌های بخش مستقر در زیرزمین در نظر گرفته شود. ۳-۶-۶ ملاحظطات سازه‌ای بخش سازه‌ای تلمبه‌خانه که در زیرزمین قرار دارد معمولاً از بتن مسلح ساخته می‌شود. در تلمبه‌خانه‌های کوچک (قطر حداقل ۵ متر) می‌توان از بتن مسلح پیش‌ساخته استفاده کرد و در این صورت ابعاد سازه برحسب ملاحظات ژئوتکنیک و سطح آب زیرزمینی محاسبه و به‌صورت پیش‌ساخته طراحی می‌شود. ابعاد تلمبه‌خانه‌ها تابع حجم فاضلاب ورودی و حجم چاله تر» تعداد تلمبه‌ها و عمق فاضلاب‌روها می‌باشد. در محاسبات سازه‌ای باید به موارد زیر توجه کرد: - محاسبات سازه‌ای تلمبه‌خانه باید براساس استانداردها و دستورالعمهایی که برای محاسبات سازه‌های نگهدارنده آب در نظر گرفته شده است. انجام شود. در این مورد نشریه شماره ۱۲۳ دفتر تحقیقات و معیارهای فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور استاندارد آمریکا به شماره چ] - ۲۳۱۸ ع3:10410 ]۸۲و استاندارد بریتانیا به شماره ۵۳۳۷ 15 می‌تواند مورد عمل قرار گیرد. - حداقل ضخامت دیوارها و کفها ۲۵۰ میلی‌متر اختیار شود که امکان قرار دادن آرماتور با ضخامت کافی و همچنین نوارهای آب‌بند در محل درزهای واریز و سهولت مرتعش کردن بتن تأمین گردد. - در مقاطع واریز و درزهای کامل انقباضی» برای آب‌بندی از نوارهای آب‌بند نوع پی.وی.سی و یا لاستیکی استفاده می‌کنند. نوارهای آب‌بند باید در گوشه‌ها و مقاطعی که قطع شده است کاملاً به‌هم جوش داده شده و از رویهم آمدن آنها خودداری شود. افزون بر این نوارهای آب‌بند باید با سنجاقکهای مناسب فولادی در فواصل کوتاه نگهداری شده تا در اثر ریزش بتن» لوله نشود. زیرا این امر از نظر آب‌بندی یک نقطه ضعف است. شکل ۹-۶ شیوه استقرار نوار آب‌بندی را در مقاطع واریز» کف دیوار و مقاطع انقباضی کامل نشان می‌دهد. - تلمبه‌خانه‌ها باید به‌منظور مقابله با فشار بالا آورنده هیدرولیکی با ضریب اطمینان کافی طراحی شوند. در این مورد حداکثر سطح آب زیرزمینی باید در نظر گرفته شود. - توصیه می‌شود در تلمبه‌خانه‌هایی که عمق آنها از ‎٩‏ متر بیشتر است از نظر پایداری دیوارها برای مقابله با فشار جانبی خاک از سقفهای میانی" استفاده شود. - دیوارهای تلمبه‌خانه‌ها در محل گوشه‌ها و تقاطع‌ها مطابق شکل ۹-۶ از نظر آرماتوربندی تقویت شود. 10 ۶۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ا ا ۱ ْ ا ۱ ا ۱ ۱ ۱ ْ ْ ا اما سس ی او . کرسب ‏ چاو 1[ ۱ ۰/۲۵ ۱ ی ۱ ۰/۵ قلاب ۹۰درجه استاندارد برای | مشابه آرماتور . فاصله بزرگترین آرماتور افقی ‏ ۱.1۱۳" ۱ طول اصلی 1 1 ۳ ارماتور مورب به میزان و فاصله بزرگتریر را که فشار از داخل باشد بلوکهای پیوسته | واتر استاپ هاینچ کف م۳ ها رش ۰ 0 ۹ دار ۳ مواد پر کننده و پشت بند نوار آب بند نت ا-‌ 8 ۳۷ ْ -------- صفحهٔ بعد -------- به‌طورکلی در طراحی سازه‌های تلمبه‌خانه باید موارد زیر مشخص شوند: - مقاومت زمین» مقاومت فولادء شیوه محاسبه سازه (تنش مجازء مقاومت نهایی» مقاومت پلاستیکی)» مقاومت مجاز خاک. فشار جانبی خاک» شیوه پایداری سازه در آثر فشار معکوس هیدرولیکی, لغزش, واژگونی» تورم کف پی و یا خمیری شدن آن» نشست قابل توجه سازه. - شرایط بارگذاری سازه ناشی از بار زنده سقفء کفهاء وزن تجهیزات مکانیکی, فشار بادء بارهای ناشی از بار جرثقیلهاء بارهای ناشی از فشار معکوس هیدرولیکی, بارهای عرضی, بارهای ناشی از مهار لوله‌هاء بارهای ناشی از ضربهء بارهای ناشی از حرکت. بار کامیون» بار ناشی از زمین‌لرزه» بارهای هیدرولیکی ناشی از ضربه قوچ و حداکثر و حداقل سطح آب زیرزمینی و سیلابء لرزش, دیگر بارهای مرده و سربار" ناشی از عملیات ساختمانی. - نوع نوارهای آب‌بند. فواصل مقاطع واریز و در نتیجه حداقل آرماتور موردنیاز برای جلوگیری از جمع‌شدگی بتن و پیدایش ترک در آن. ۴۶-۶ ملاحظات مکانیکی در طراحی شیوه آرایش تلمبه‌هاء موتور محرک. شیرٌلات. لوله کشیهاء جرثقیلها باید مواردی در نظر گرفته شود تا ضمن کوچک شدن تلمبه‌خانه دسترسی آسان برای دوره بهره‌برداری و نگهداری ممکن شود. این موارد عبارتند از: - حداقل یک متر فاصله آزاد بین فلنج لوله‌ها و تلمبه‌ها و دیگر تجهیزات برای عبور کارگران و تجهیزات در نظر گرفته - شیرآلات در ارتفاع قابل دسترس قرار داده شود. - جهت شیرآلات به‌گونه‌ای در نظر گرفته شود که در صورت برداشتن دریچه آن» باعث خیس شدن کارگران نشود. - برای لوله‌کشیها شیر خروسک تخلیه در نظر گرفته شود. - در سقف طبقات قلاب مطمئن و محکم برای آویزان کردن جرثقیل پیش‌بینی شود. در تلمبه‌خانه‌های کوچک جرثقیل به‌صورت دستی است و در تلمبه‌خانه‌های متوسط می‌تواند به‌صورت مونوریل و برقی باشد. در تلمبه‌خانه‌های بزرگ جرثقیل برقی با حرکت شش کاره به‌کار گرفته می‌شود. - برای شیرآلات و تلمبه‌ها به میزان کافی قطعات تنظیم" در نظرگرفته شود. - برای تلمبه‌ها در طرف مکش و بده» شیرهای قطع و وصل پیش‌بینی شود. - لوله‌های بده تلمبه هیچ‌گاه به زیر لوله جمع‌کننده وصل نشود بلکه از بغل به لوله جمع کننده وصل شود. - شیرهای یک‌طرفه در خروجی تلمبه‌ها در حالت افقی قرار گیرد. - لوله‌های بده تلمبه‌ها و جمع کننده آن نزدیک دیوارهای تلمبه‌خانه پیش‌بینی شود تا بتوان‌آنها را به دیوارها مهار نمود. - برای جلوگیری از انتقال لرزش ناشی از حرکت تلمبه به لوله‌های مکش و رانش» قطعات لرزه‌گیر (دارای دو سر فلنج فولادی و بدنه از جنس نئوپرین) در نظر گرفته شود. در این‌حالت ضروری است که لوله‌ها مهار شود. ۱-۳ ی ۶۸ -------- صفحهٔ بعد -------- - در محل سه راهه‌هاء فلنج کورء شیرهای قطع و وصل برای جلوگیری از رانش و خارج شدن لوله و متعلقات در اثر فشارهای هیدرواستاتیک نامتعادل, مهاری لازم در نظر گرفته شود. - سامانه شستشو با تعداد شیرهای کافی در نظر گرفته شود. - تحهیزات به‌گونه‌ای آرایش داده شود که برای پیاده کردن هر کدام به پیاده کردن دیگر تجهیزات نیازی نباشد. - برای خط تخلیه تلمبه‌هایی که مستقیماً به کانال تخلیه وارد می‌شود شیر دریجه‌ای" در نظر گرفته شود. - برای لوله جمع کننده, دریچه بازدید" در انتهای لوله در نظر گرفته شود تا هر از گاه با تنقیه‌کردن آن» مسیر لوله شسته شود. - برای لوله‌هایی که از تلمبه‌خانه خارج می‌شوند اتصالی قابل انعطاف به‌گونه‌ای که نشست تلمبه‌خانه به لوله خروجی منتقل نشود و همچنین برای همه لوله‌های خروجی به‌کارگیری غلاف" و مواد پرکننده بین آن از مواد قابل انعطاف در ۵-۶-۶ تجهیزات گرمایی و سرمایی و نهویه تجهیزات گرمایی و سرمایی و تهویه در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب به‌منظور موارد زیر به‌کار می‌روند: - تأمین شرایط مطمئن و راحت برای کارکنان نگهداری و تعمیرات - کاهش خورندگی و از بین رفتن تجهیزات مکانیکی,» برقی,» ابزار کنترل و سازه تلمبه‌خانه - پدیرش بیشتر ساکنین مجاور منطقه با کاهش صدا و بو. معمولاً این تجهیزات برای دو بخش چاله تر و چاله خشک با مبانی متفاوت اختیاری می‌شوند. چاله تر به‌طورکلی به کلیه فضاهایی که فاضلاب در آنها جاری بوده و یا انبار می‌گردد» (مانند اتاقک آشغالگیرهاء دانه‌گیری و انباره دفع فاضلاب محل مکش تلمبه‌ها) اطلاقق می‌شود. چاله خشک. محل استقرار تلمبه‌ها (در شرایطی که مستغرق نباشد)» موتور محرک. تابلوهای در چاله تر به‌علت ایجاد شرایط تعفن تصاعد گازهای هیدروژن سولفوره و همچنین متان بسیار زیاد است؛ این موضوع باعث از دست رفتن جان افراد مأمور تعمیرات و نگهداری شده و همچنین انفجار گاز متان بارها خسارت جانی و مالی زیادی را به‌جا گذاشته است و بنابراین تهویه چاله تر بسیار با اهمیت بوده و باید توجه زیادی به آن کرد. چاله خشک محل استقرار موتور محرک تلمبه (بجز نوع مستغرق) و دیگر تجهیزات است. به‌دلیل تأمین حداقل دما در هوای سرد و خارج کردن حرارت ایجاد شده ناشی از کارکرد موتورها و تلمبه‌ها و همچنین وجود هوای گرم وجود تجهیزات تهویه برای چاله خشک لازم و ضروری است. 6 ۳۵۳ - ۱ 2-07 1000۱ - 3 6 - 4 ۶۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۵-۶-۶ _طرح تهویه جاله تر بر حسب آنکه چاله تر مورد بازدید و ورود مکرر قرار گرفته و یا غیرقابل ورود باشد نوع تهویه آن متفاوت است. هرگاه چاله تر دارای آشغالگیر دستی یا مکانیکی باشد و مورد بازدید و ورود مکرر قرار گیرد. در این صورت ضروری است تهویه آن به‌صورت تحت فشار باشد. مناسب‌ترین سامانه, دمیدن هوا با فشار و تخلیه آن نیز به‌صورت مکشی می‌باشد. پیش‌بینی تجهیزات به‌صورت تهویه به ظرفیت دوازده بار تعویض کامل فضای چاله تر و ملحقات آن (فضای موجود در بالاترین سطح آب) در ساعت و یا تعویض سی بار در ساعت که با روشن شدن چراغ به‌کار افتاده و با فنهای با سرعت بالا انجام می‌پذیرد مناسب خواهد بود. همچنین سامانه تهویه را می‌توان با در نظر گرفتن حسگرهای تعیین میزان گازهای قابل انفجار (متان) و یا هیدروژن سولفوره تنظیم کرد. در این حالت در شرایط معمول یک فن تهویه کلی را انجام می‌دهد و فنهای دیگر با تجمع میزان گاز متان در حدود ۲۰ درصد کمتر از میزان حد انفجار (معمولاً چنانچه ۵ درصد هوا از گاز متان تشکیل شود مخلوط آماده انفجار است) برای متان و برای گاز هیدروژن سولفوره به میزان ۱۰ قسمت در میلیون راه‌اندازی شده و تهویه را انجام می‌دهد. حسگرهای مزبور باید حداقل هرماه کالیبره و کنترل شوند. موضوع مهم در طراحی تهویه چاله تر این است که گازهای هیدروژن سولفوره و یا متان به‌علت سنگینی ممکن است در گوشه‌ها باقی مانده و مشکل به‌وجود آورند. بهترین سامانه آن است که هوا با فشار در بالاترین نقطه چاهک تر و زیر سقف دمیده و در پایین‌ترین رقوم مکیده شود و میزان مکش حدود ۵ درصد بیشتر از دهش باشد به‌گونه‌ای که همواره فشار منفی معادل ۳۰ تا ۶۰ پاسکال (۳ تا ۶ میلی‌متر ستون آب) ایجاد شود. توزیع هوا و مکش توسط کانال انجام می‌گیرد. در نظر نگرفتن کانال باعث می‌شود که هوای دمیده شده در مسیر کمترین افت. از طریق مکش خارج شده و گوشه‌ها و نقاط آرام بدون تهویه باقی بمانند. در طراحی مقاطع کانالء سرعت تأمین هوا ‎۵-٩‏ متر بر ثانیه, کانال دهش هوا با سرعت ۷/۵ ۴ متر بر ثانیه؛ شبکه‌ها و دمپرها ۳-۵ متر بر ثانیه و شبکه مکش هوا ۱۳-۲ متر بر ثانیه در نظر گرفته می‌شود. برای چاهک تر تلمبه‌خانه‌هایی که به‌طور معمول نیاز به ورود ندارد. فقط یک هواکش کافی می‌باشد که با توجه به تغییر سطح مایع درون آن امکان خروج و دخول هوا ممکن می‌گردد. تجهیزات برقی داخل چاهکهای تر باید از نوع ضد انفجار باشد. بنابراین اگر موتورهای برقی در محیط باز با چاهک تر باشد باید از نوع ضد انفجار انتخاب شود. در این مورد موتور تلمبه‌های مستغرق نیز باید از نوع ضد آنفجار باشد زیر همیشه موتور الکتریکی در زیر سطح مایع قرار ندارد. ۲-۵-۶-۶ نهویه چاله خشک تهویه چاله خشک تلمبه‌ها برای خارج کردن گرمای اضافی ایجاد شده در اثر کارکرد موتورهای تلمبه» روشنایی» دیگر دستگاههای برقی و همچنین رطوبت موجود در داخل چاهک خشک و جلوگیری از خوردگی انجام می‌شود. میزان تهویه بر حسب دمای بیرون محیط تلمبه‌خانه, در فصول گرم و خشک و سرد متفاوت است و معمولاً بر حسب دمای بیرون» دمای درون تلمبه‌خانه, میزان ورود هوای بیرونی و مخلوط کردن آن با هوای درونی و تأمین دمای درونی چاهک تنظیم می‌شود. کمترین دمای داخل چاهک خشک ۱۳ درجه و بیشترین آن را ۳۰ درجه در نظر می‌گیرند. در چاهک خشک تلمبه‌خانه‌ها میزان تعویض ۷۰ -------- صفحهٔ بعد -------- هوا برای حالت مداوم ۶ بار برساعت و چنانچه به‌صورت منقطع با روشن شدن چراغ انجام پذیردء ۳۰ بار بر ساعت در نظر گرفته می‌شود. محوطه محل استقرار تلمبه‌ها معمولا با پیش‌بینی هوادهی نزدیک سقف و مکش هوا از کف صورت می‌گیرد و برای این محلء ظرفیت تهویه را می‌توان ۱۰ بار تعویض بر ساعت پیش‌بینی کرد. در محل استقرار تابلوهای برق» تهویه به ظرفیت ۶ بار بر ساعت در نظر گرفته می‌شود. ۷-۶ ملاحظات کلی در طرح تلمیه‌خانه‌های فاضلاب از نظر هیدروژن سولفوره تلمبه‌خانه‌های فاضلاب با خطوط انتقال طولانی» محل مناسبی برای تولید هیدروژن سولفوره در شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب است. شرایط ایجاد هیدروژن سولفوره با افزایش دمای محیط. افزایش میزان اکسیژن‌خواهی فاضلاب و افزایش مواد سولفاته موجود در فاضلاب و افزایش زمان‌ماند. تشدید می‌گردد. در نتیجه در مناطق خشک و گرم با زمینهای مسطح, نفوذ آبهای زیرزمینی حاوی مقادیر قابل توجه سولفات, تولید گاز هیدروژن سولفوره تشدید می‌گردد. در مناطق نسبتاً سرد و معتدل و زمینهای با شیبهای تنده متعفن شدن فاضلاب با توجه به زمان ماند کوتاه‌تر در سامانه» هوادهی فاضلاب و دمای پایین فاضلاب» کمتر صورت گرفته و تولید گاز هیدروژن سولفوره کمتر است. تولید هیدروژن سولفوره علاوه بر ایجاد بوی تعفن و تهدید سلامتی کارکنان بهره‌برداره مشکلات خورندگی تجهیزات را به‌وجود می‌آورد. افزون بر این» در فرآیند تصفیهء اخلال ایجاد می‌کند. بررسی تلمبه‌خانه و خط انتقال آن از نظر هیدروژن سولفوره بستگی به آن دارد که آیا جریان در تلمیه‌خانه و خط انتقال آَن مداوم است و یا متناوب. چنانجه تلمبه‌خانه از نظر ظرفیت به‌گونه‌ای باشد که تلمبه‌ای به‌طور دائم جریان حداقل را در خط انتقال عبور دهد.ء و بر حسب جریان ورودی به تلمبه‌خانه, تلمبه‌های دیگر در زمانهای ضروری وارد سامانه شوند. سامانه مزبور را جزو تلمبه‌زنی دائم رده‌بندی می‌کنند. در غیر این صورت» کارکرد متناوب تلمبه‌خانه مقطعی خواهد بود. مناسب‌ترین شرط آن است که فاضلاب خام ورودی به تلمبه‌خانه». دست‌کم دارای ۰/۵ میلی‌گرم اکسیژن محلول باشد. این شرایط ممکن است با توجه به توپوگرافی زمین بالادست حاصل شود و یا اینکه طراحی شبکه از نظر تهویه این شرایط را تأمین کند. در هر حال, تلمبه‌خانه‌های فاضلاب و خط انتقال آن باید از نظر هیدروژن سولفوره به‌گونه‌ای طراحی شوند که : - مقدار اکسیژن محلول در فاضلاب در چاله ترء به میزان اکسیژن محلول در فاضلاب ورودی به تلمبه‌خانه باشد (انبار شدن فاضلاب در چاله تر باعث کاهش اکسیژن محلول نگردد). - ظرفیت تلمبه‌هاء. طراحی خط انتقال از نظر قطرء ارتفاع و دیگر ملاحظات به‌گونه‌ای صورت گیرد که مشکلی از نظر هیدروژن سولفوره برای تأسیسات پایین دست تخلیه خط انتقال ایجاد نکند. شکل ۱۰-۶ وضعیت ایجاد هیدروژن سولفوره را در چاله تر تلمبه‌خانه‌ها نشان می‌دهد. پژوهشهای انجام شده در استرالیا نشان می‌دهد که تولید هیدروژن سولفوره در چاله تر تلمبه‌خانه نسبت به هیدروژن سولفوره در خط انتقال کمتر است. توقف فاضلاب در چاله تر سبب ماندگی فاضلاب شده و شرایط لازم برای تولید هیدروژن سولفوره را در خط انتقال سبب می‌شود. در چاله تر» هیدروژن سولفوره بیشتر در مناطقی که به‌طور دائم در تماس فاضلاب قرار دارند (کف چاله و دیوارهای چاهک زیر تراز قطع تلمبه) تولید می‌شود و سطوحی که به‌طور متناوب در بین تراز بیشینه و کمینه در تماس فاضلاب قرار می‌گیرندء کمتر باعث ایجاد هیدروژن سولفوره می‌شود. در طراحی چاله تلمبه‌خانه‌ها سعی می‌گردد قسمتی از چاله تر که همواره زیر تراز قطع ۷۱ -------- صفحهٔ بعد -------- تلمبه‌ها قرار می‌گیرد» کمترین سطح تماس به حجم را داشته باشد و در ضمن سطح آب در چاله تر که اکسیژن‌گیری از فضای بالای آن صورت می‌گیرد. در این حالت نسبت به سطح تماس بیشینه باشد. ضمناً شیوه تخلیه فاضلاب از لوله ورودی به‌گونه‌ای باشد که امکان رسوب‌گذاری روی سطح شیب‌دار را منتفی سازد. در شروع کار تلمبه‌خانه‌ها (دست‌کم ۵ سال اول بهره‌برداری)» ممکن است حجم فاضلاب با توجه به چاله تر که برای ظرفیت نهایی تلمبه‌خانه طراحی شده» اندک باشد. در این حالت پیش‌بینی دیوار جداکننده چاله تر با در نظر گرفتن دریچه رابط بین آن دو مناسب است. مقدار سولفید ایجاد شده در یک خط انتقال تحت فشار و به‌صورت تلمبه‌زنی مداوم به‌طول .آ بر حسب فوتء ] قطر خط بر 0 اوق ۲*۱ 50| 8( و800) نا ۹ 10 0/573 0۵ به‌دست می‌آید. در این رابطه و301 میزان اکسیژن خواهی برحسب میلی‌گرم بر لیتر و 50 میزان سولفات در فاضلاب پایین‌دست. باید به‌گونه‌ای باشد که خط انتقال در محل تخلیه همیشه پر باشد و به‌علاوه اغتشاش جریان نیز باعث خارج شدن گاز هیدروژن سولفوره از فاضلاب نشود. شکل ۱۱-۶ آدم‌رو تخلیه فاضلاب خط انتقال و نحوه تهویه آن را نشان می‌دهد. شروع کار تلمبه غشا بسته شده در دبوار غشاء بسته شده در دبوار شکل ۱۰-۶- محلهای ایجاد گاز هیدروژن سولفوره در چاله تر تلمبه‌خانه ۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ورودی هوا ۱ خروجی هوا ۱ آدم رو شکل ۱۱-۶- الف - چگونگی تخلیه خط تحت فشار به آدم‌رو تخلیه ورودی فاضلاب شروع کار تلمبه ۱ انتهای لوله بطور دائم مستغرق باشد شکل ۱۱-۶- ب - چگونگی تخلیه خط نقلی به تلمبه‌خانه ۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷ ابزار دقیق و برق تلمبه‌خانه اپراتور مسئول بهره‌برداری از تلمبه‌خانه فاضلاب, نیاز به اطلاعاتی در مورد کار کرد دستگاههاء وضعیت سطح آب در چاهک تر, حجم فاضلاب انتقال یافته و فشار سامانه دارد تا بر اساس آن» تصمیم لازم را بگیرد. این اطلاعات توسط حس‌گرها که در نقاط حساس سامانه قرار داده شده دریافت و به مرکز کنترل ارسال می‌شود. دستورهای لازم بر حسب نوع سامانه طرح شده و یا انتخاب شده» به‌طور دستی و یا خودکار عمل می‌کند. ساختار سامانه کنترل به‌صورت نموداری که درآن فرایند سامانه و نحوه کنترل را مشخص می‌سازد و به‌نام ۱6:10 (نمودار فرایند و ابزار دقیق) است نشان داده می‌شود. در این نمودارء علائم و نشانه‌ها که معمولاً در استانداردها معرفی شده است. به‌کار گرفته می‌شود. علائم و نشانه‌ها مطابق 195۸ انتخاب می‌گردد. نمودار ۳:11 در دو سطح تهیه می‌شود: در نوع تفصیلی» موقعیت شیرألات. جهت جریانهاء کلیه تجهیزات مکانیکی» علائم ابزار دقیق و کنترل, نیازهای اصلی برق» تعداد و نوع علامتها تهیه می‌گردد که همه این اطلاعات برای کمک به مهندس برق در تعیین نوع, اندازه و مسیر کابلها و سیمها همراه با شماره شناسایی ابزاردقیق است. در سامانه کلی و ساده‌تر که نمودار ابزار دقیق و کنترل است فرایند ساده جریان همراه با تجهیزات اصلی مکانیکی و ابزار دقیق و کنترل نهایی نشان داده می‌شود که به‌طور معمول در طراحی» روش اخیر مورد نظر است. تحهیزات ابزار دقیق در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب بر حسب تعداد تلمبه و نوع تلمبه از نظر سرعت ثابت و یا متغیر» متفاوت وارد شده به تلمبه‌خانه است و در مرحله بعدی, کنترل تغییرات فاضلاب خروجی در حد امکان است. دیگر کنترلها عبارتند از جلوگیری از سرریز فاضلاب از تلمبه‌خانه» حفاظت تحهیزات الکتریکی و مکانیکی تلمبه‌خانه» یکسان نمودن استهلاک کار بین تلمبه‌ها و چرخش کار پمپاژ بین تلمبه‌هاء اعلام شرایط غیرعادی که می‌تواند ناشی از بالارفتن سطح آب از میزان معین در چاهک تر تلمیه‌خانه و گرم شدن بیش از حد تجهیزات برقی و یا پایین رفتن سطح آب از حداقل مشخص شده باشد. مورد در تلمبه‌خانه‌ها کاربرد دارد را مشخص می‌سازد. جدول ۱-۷- حداقل کنترلهای لازم در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب ترازهای سطح آب در چاهک تر به‌طور مداوم یا در مقاطع مختلف زمانی هشداردهنده سطح بالای آب درچاهک نوع شناور مورد استفاده قرار می‌گیرد انتخاب سوییچهای نوع کار کرد تلمبه (خاموش -- روشن) و (خودکار - دستی) بالارفتن دما حفاظت موتور و بیرینگهای تلمبه‌های مستغرق برای سهولت بهره‌برداری 1۹1۳۳۵۱ ۶ ۳1۵1۵۵ - | 4۵ گآ0 ۹۵۵۵۷ 1331۳۳۵۲ - 2 ۷۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۲-۷- کنترلهای موردی در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب کنترل, اندازه گیری» هشدار ملاحظات موقعیت دریچه شیریک‌طرفه جهت مشخص‌شدن مشکلات شیریک‌طرفه و جلوگیری از صدمه خوردن تلمبه هشداردهنده حداقل سطح آب در داخل چاهک تر حفاظت تلمبه برای جلوگیری از گیرکردن آن مقدار جریان فاضلاب برای مواقعی که اطلاع از مقدار جریان ضروری باشد ۷ سطح سنج تلمبه‌های فاضلاب براساس سطح‌سنج مستقر در چاهک تر راه‌اندازی و خاموش می‌شوند. در مرحله طراحی تلمبه‌خانه» عمق تلمبه‌خانه‌ها با توجه به سطح سنجهای به‌کار گرفته شده در کمترین و بیشترین سطح آب در تلمبه‌خانه تعیین می‌گردد. به‌طور معمولء ارتفاع حداکثر و حداقل, دو تراز در چاهک تلمبه‌خانه‌ها است که کلیه تلمبه‌ها در این بازه کار می‌کنند. علاوه بر ارتفاع حداکثر تلمبه» سطح‌سنج حداکثر - حداکثر و سطح‌سنج حداقل- حداقل نیز برای شرایط غیرعادی (که جریان ورودی به تلمبه‌خانه بیش از ظرفیت تلمبه‌ها است و یا سطح‌سنج حداکثر کار نکند و برعکس) در نظر گرفته می‌شود. معمولاً که شرایط کارکرد عادی را کنترل می‌کند. سطح‌سنج حداقل - حداقل باید در تلمبه‌های مستقر در چاهک خشک برای جلوگیری از ورود هوا در بالای تراز پوسته تلمبه و یا حداقل در محور پروانه قرار گیرد. در تلمبه‌های مستغرق با توجه به خنک شدن موتور توسط مایع درون چاله سطح‌سنج حداقل - حداقل در بالای موتور مستقر می‌شود. البته برحسب نوع خنک شدن موتور در برخی تلمبه‌هاء حتی اگر سطح مایع فقط بخشی از موتور را شامل شود موتور به راحتی کار می‌کند. در شرایطی که عمیق‌کردن چاله تلمبه‌ها (به‌علت واقع شدن موتور زیر سطح‌سنج حداقل - حداقل) باعث مشکلات اجرایی می‌گردد. تغییر سطح‌سنج حداقل - حداقل از روی موتور به پایین‌تر از آن باید با مشورت سازنده پمپ صورت گیرد. تراز سطح‌سنج حداکثر - حداکثر را می‌توان با توجه به شرایط پس زدن فاضلاب در لوله ورودی و مشکلاتی که ایجاد می‌کند. در نظر گرفت. سطح‌سنج حداکثر - حداکثر در شرایط کارکرد عادی تلمبه‌هاء معمولاً ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر بالای سطح‌سنج حداکثر قرار می‌گیرد. انواع سطح‌سنحها که در تلمبه‌خانه کاربرد دارند» عبارتند از: سوییچ شناور» نوع نیوماتیک, اولتراسونیک و حسگرهای مستغرق ۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱-۷ سوییج تسناور" این نوع با توجه به هزینه, مناسب‌ترین سطح‌سنج است و معمولاً یک نقطه معین را کنترل می‌کند. پوسته خارجی شناور از مواد مصنوعی است که فاضلاب بر آن تأثیری ندارد. سوییچ آن باید در چاله تر در محیطی آرام و دور از تلاطم فاضلاب ورودی قرار گیرد. با توجه به اینکه در فاضلاب مواد چربی و مواد جامد وجود دارد که امکان رسوب آن روی شناور باعث جلوگیری از عملکرد درست آن می‌شود» سطح‌سنج مزبور هر از گاه باید از چاله خارج و تمیز شود. سوییچ شناور می‌تواند در امتداد یک لوله (۲۵ میلی‌متر) و یا کابلی که پایین آن وزنه آویزان است قرارگیرد (شکل ۱-۷) سوییچ شناور براساس نیروی ارشمیدس کار می‌کند. در شرایطی که سطح مایع پایین است» سوییچ به‌صورت قائم آویزان بوده و تلمبه مربوطه در شرایط قطع جریان برق قرار دارد. با بالا آمدن سطح آب داخل چاله تر شناور تحت اثر نیروی ارشمیدس به‌حالت افقی و سپس زاویه‌دار به‌طرف بالا قرار زاویه‌دار به‌طرف بالاء باعث ارتباط الکتریکی می‌گردد. دقت شناورها در محیط آرام» ۶ میلی‌متر و در اغتشاش سطح آبء حدود ۳-۱-۷ سطح‌سنج نوع حباب هوا این سطح‌سنج از یک لوله هوا تشکیل گردیده که انتهای آن باز بوده و طرف دیگر آن به یک کمپرسور کوچک هوا متصل است. انتهای لوله در عمق خاصی از چاله تر که به‌نام عمق مرجع نامیده شده قرار گرفته و کلیه ارتفاعات بالاتر از عمق لوله. براساس آن سنجیده می‌شود. در همه حال مقدار معینی هوا که توسط رگولاتور تنظیم شده» از لوله تخلیه می‌گردد و باعث خروج دائم حبابهای هوا از انتهای لوله می‌شود. فشار هوا در لوله همیشه برابر با ارتفاع آب روی انتهای لوله است. این فشار توسط یک فشارسنج و ترانسمیتر اندازه‌گیری می‌شود. (در شرایطی که به‌جای آب مایعء سیالی با وزن مخصوص کمتر یا بیشتر وجود داشته باشدء ترانسمیتر باید برای وزن مخصوص مایع کالیبره گردد). معمولاً به‌علت افت فشار در لوله, مقدار فشار اندازه‌گیری شده در ترانسمیتر به‌اندازه فشار مایع در آنتهای لوله نیست. به‌همین دلیل سعی می‌شود طول لوله در بخش هوا و متعلقات آَنْء حداقل باشد. شکل ۲-۷ شمای این تجهیزات را نشان می‌دهد. قطر لوله هوا حداقل اینچ است. انتهای لوله هوا معمولاً با به کار گرفتن نازل و یا قطع آن به‌صورت ۴۵ درجه پیش‌بینی می‌شود تا حبابهای هوا به‌طور مداوم و متصل به‌هم و هم اندازه ایجاد شود. رسوب مواد جامد در انتهای لوله باعث می‌گردد حبابها به اندازه مساوی خارج نشده و لذا میزان فشار نشان داده شده متناسب با ارتفاع آب نباشد. میزان هوای خروجی توسط رگولاتور تنظیم فشارء تأمین می‌گردد و مقدار آن بین ۰/۰۰۸ تا ۰/۰۳ لیتر بر ثانیه است. انتهای لوله معمولاً حدود ۱۰ سانتی‌متر بالاتر از سطح انباشت مواد جامد در کف تلمبه‌خانه در نظر گرفته می‌شود. در مسیر لوله هوا یک کنتور برای تنظیم مقدار جریان هوا در نظر گرفته می‌شود. دقت اندازه‌گیری ارتفاع توسط سامانه. متاثر از دستگاه تعیین فشار در سامانه» وزن مخصوص مایع, افت فشار درون لوله هواء فشار آتمسفری و دمای مایع و هوا است. به‌طور معمول دقت دستگاه حدود ۰/۵ تا یک درصد کل ارتفاع قابل اندازه‌گیری و قدرت کمپرسورء حدود ۱۸۰ الی ۳۷۰ وات است. ۱-۳۵۵۲ 0 ۷۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷ یا لوله عبور کابل ه۱۱-- ۹8 ۰ ۰ 7 سمیر / 0 (ح) ۹ 9 پ, ۳ع سل ۳ ورود هوا لوله حباب هوا جریان سنج شکل ۲-۷- سطح‌سنج نوع حباب هوا /ا0صاط طول مستقیم .۰ طول مستقیم حداقل ۲برابر قطر(پایین دست جریان) ذبرابر قطر(بالاا دست جریان) شکل ۳-۷- جریان‌سنج مغناطیسی ۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۷ سطح سنح اولتراسوتیک این نوع سطح‌سنج با توجه به آنکه با فاضلاب تماس ندارد» مشکلات سطح‌سنجهای دیگر را ندارد. این دستگاه با تولید امواج فراصوتی و ارسال آن به سطح مایع و سپس برگشت امواج فراصوتی و اندازه‌گیری فاصله زمانی انتشار و دریافت آن با توجه به سرعت صوت و تبدیل آن به طول و در نهایت به ارتفاع» کار می‌کند. سرعت صوت با دماء فشار هوا و تا حدی با رطوبت تغییر می‌کند. تغییر دما به میزان یک درجه سانتی‌گراد» باعث اشتباه در اندازه‌گیری به‌میزان ۰/۲ درصد می‌گردد. گاهی مواقع دقت اندازه‌گیری سطح سنج اولتراسونیک به‌علت اجسام شناور بزرگ در چاله تر و یا کف موجود روی مایع و یا بازتاب امواج صوتی توسط دیوارهای چاله تر» کاهش می‌یاید. سطح‌سنج اولتراسونیک باید با فاصله کافی از دیوار نصب شده و به‌علاوه فاصله کافی بین (۵۰ تا ۷۰ سانتی‌متر) از بالاترین سطح آب در نظر گرفته شود. حسگرهای تجهیزات مزبور با بسامد ‎٩‏ کیلوهرتز (بسامد صوت) تا ۵۰ کیلو هرتز (فراصوتی) امواج صوتی را ارسال می‌دارند. قدرت این امواج با افزایش فاصله تا سطح مایع کاهش می‌یابد. این کاهش قدرت با مربع فاصله کاهش می‌یابد. جذب امواج فراصوتی توسط کفاب بیشتر از جذب امواج صوتی است. معمولاً برای دقت کافی در اندازه‌گیری, سطح مایع چاله آرام که اغتشاش سطح مایع به آن منتقل نمی گردد. در نظر گرفته می‌شود و سطح‌سنج اولتراسونیک بر روی آن نصب می‌گردد. این چاله ارام ممکن است از قطعه لوله‌ای از جنس پی.وی.سی به قطر ۱۵ آلی ۲۰ سانتی‌متر باشد که انتهای آن به‌صورت ۴۵ درجه و مورب بریده می‌شود. چاله مزبور باید هر از گاهی تمیز شود. ۲-۷ جریان‌سنج در بیشتر تلمبه‌خانه‌های بزرگ به‌خصوص تلمبه‌خانه‌هایی که فاضلاب را به تصفیه‌خانه منتقل می‌کنند» جریان‌سنج پیش‌بینی می‌شود. جریان‌سنجهای دقیق, ابزار مناسبی برای آزمایش تلمبه می‌باشند که توانایی اندازه‌گیری جریان را در شرایط کار پمپ دارند. اطلاعات مربوط به میزان جریان انتقال یافته توسط تلمبه‌خانه» داده‌های خوبی از نظر روند افزایش جریان و پیش‌بینی توسعه تلمبه‌خانه‌ها هستند. جریان‌سنجها در دو نوع برای نصب در لوله و در کانال باز تقسیم‌بندی می‌شوند. نوع مناسب برای نصب در لوله به‌صورت جریان‌سنج مغناطیسی» جریان‌سنج اولتراسونیک و نوع ونتوری است که در مورد فاضلاب» نوع مغناطیسی و اولتراسونیک مناسب است. ۱-۳-۷ جریان سنح مغتاطیسی جریان‌سنج مغناطیسی» مناسب‌ترین جریان‌سنج برای خط انتقال فاضلاب از تلمبه‌خانه است. پوشش درونی آن از موادی مانند پلی اورتان است که در برابر خورندگی مقاوم می‌باشد در این جریان‌سنجها آشغال و مواد رسوب‌گذار» کمتر در دقت آن موْئر است. میزان دقت اندازه‌گیری آن حدود ۱ درصد برای طیف جریان ۱ : ۱۰ می‌باشد. جریان‌سنجهای مغناطیسی برای دو نوع جریان برق ۸۲ و 1۳ ساخته می‌شوند. نوع 1۳ آن برای فاضلاب بیشتر کاربرد دارد. جریان‌سنج مغناطیسی معمولاً در نقطه‌ای به‌ کار می‌رود که دست‌کم ۵ برابر قطر لوله در بالادست آن و ۲ تا ۳ برابر قطر لوله در پایین‌دست آن در خط مستقیم قرارگیرد. در شرایطی که جریان‌سنج مزبور پایین‌دست شیر کنترل و یا لوله رانش تلمبه قرار می‌گیرد» این فاصله را ۱۰ برابر قطر برای دقت سامانه (حدود ۰/۵ درصد) در نظر می‌گیرند. در مواقعی که قطر جریان‌سنج کوچک‌تر از قطر لوله خط باشد. تبدیلهای خارج از مرکز بلافاصله در دو طرف جریان‌سنج در نظر گرفته می‌شود. جریان‌سنجهای مغناطیسی می‌تواند دارای ترانسمیتری باشند که روی آن نصب شده و یا اینکه در فاصله نزدیک به آن نصب می‌شود. جریان‌سنج مغناطیسی می‌تواند با تلمبه به‌هم ارتباط پیدا کند به‌طوریکه اگر تلمبه متوقف شود (و یا اینکه لوله نیمه‌پر باشد)» جریان‌سنج جریان صفر را نشان دهد. وجود هوا باعث ۷۸ -------- صفحهٔ بعد -------- اشتباه در اندازه‌ گیری می‌گردد. از آنجا که ممکن است محل جریان‌سنج در نقطه بالایی باشدء هواگیری به‌طور دستی یا خودکار در محل مزبور پیش‌بینی می‌شود. برای جلوگیری از رسوب در محل جریان‌سنج مغناطیسی» معمولا" جریان‌سنج کوچک‌تر از خط لوله در نظر گرفته می‌شود. به‌گونه‌ای که سرعت. حداقل از ۰/۶ متر بر ثانیه» کمتر نشود. در محل جریان‌سنج مغناطیسی, خط اضطراری کنارگذر پیش‌بینی می‌شود تا در مواقعی که جریان‌سنج احتیاج به تعمیر و تعویض داشته باشدء خط پمپاز متوقف نشود. شکل ۳-۷ نمونه نصب یک جریان‌سنج را در شرایط افقی نشان می‌دهد. انتخاب این شکل برای پرنگهداشتن خط در همه مواقع عبور جریان است. ۳-۷ فشارسنج فشارسنج در تلمبه‌خانه فاضلاب کمتر از تلمبه‌خانه آب مصرف دارد. معمولاً فشارسنج در لوله مکش و رانش تلمبه قرار داده می‌شود و توسط یک شیر جداکننده به خط رانش و مکش متصل می‌گردد. قرارگرفتن فشارسنج در خط فشارء می‌تواند برای کنترل منحنی مشخصه تلمبه به‌کار گرفته شود. به‌علاوه می‌تواند به‌عنوان وسیله‌ای برای اطمینان از کار کرد تلمبه مورد استفاده قرار گیرد. فشارسنحها بر اساس ۳۰ الی ۷۰ درصد فشار کار سامانه در شرایط عادی انتخاب می‌شوند. معمولاً برای تلمبه‌خانه یک فشارسنج قرار داده می‌شود ولی در هر حال, در محل مکش و رانش هر تلمبه, باید محل نصب فشارسنج دارای شیر جداکننده, در نظر گرفته شود. ۴-۷ شرایط هشدار در تلمبه‌خانه‌های کوچک» شرایط غیرعادی (بالا و یا پایین بودن سطح آب در چاله تلمبه‌خانه) با آژزیر یا علائم هشداردهنده اعلام می‌گردد. برای تلمبه‌خانه‌های بزرگ» شرایط هشدار ممکن است متعدد باشد و این شرایط در هر موردء باید به دقت بررسی و انتخاب شود. جدول ۲-۷ شرایطی را نشان می‌دهد که در صورت محقق شدن, برای آن ابزار هشداردهنده پیش‌بینی می‌شود. از کار افتادن تلمبه‌ها معمولا از طریق بالارفتن سطح آب در داخل چاله تر مشخص می‌شود. در بعضی تلمبه‌خانه‌های مهم ۰ ۰.۰ ۰ ۰ خ ۰1۳ .۰ ۰ 7 خ اه ۱ کارنکردن تلمبه از طریق حسگرهای ثانویه نیز کنترل می‌گردد. این حسگرها ممکن است از نوع سوییچ حدی و سوییچ فشار که روی خروجی تلمبه و شیر یک‌طرفه نصب می‌شود انتخاب گردد. کار کرد تلمبه (برای هر تلمبه) کاهش فشار آب‌بندی تلمبه (برای هر تلمبه) عمل نکردن شیر یک‌طرفه (برای هر تلمبه) بالارفتن سطح آب از حد عادی در چاله تر پایین رفتن سطح آب از حد عادی در چاله تر 1111 - | ۷۹ -------- صفحهٔ بعد -------- تلمبه از زمان نصب و همچن می‌شود. در محل تلمبه‌خانه و موتورء ولتاز هرفازه سرعت مو آب در داخل چاله ترء مقدار ج سامانه‌های ۹۲۸۸" تلمبه خ کامپیوتر ثبت و می‌تواند توسط ازدیاد بده تخلیه از حد عادی کاهش بده تخلیه از حد عادی ارتعاش تلمبه (برای هر تلمبه) داغ شدن یاتاقانهای تلمبه (برای هر تلمبه) وجود رطوبت (در تلمبه مستغرق) وجود گاز قابل انفجار در محیط تلمبه‌خانه کمبود اکسیژن در فاضلاب خرابی پایانه کنترل از راه دور بازماندن شیر سرج کاهش قدرت تهویه فن بالارفتن سطح آب روی تلمبه زهکش بالارفتن دمای موتور به‌کار افتادن دیزل ژنراتور قطع یک فاز بالارفتن دما در ساختمان تلمبه‌خانه کار کرد کلید قطع موتور حل تلمبه‌خانه در تابلوی کنترل نشان داده می‌شود. به‌طور معه های تهویه» دیزل ژنراتور بر حسب مورد در تابلوی کنترل مشخص بن تعداد استارت در ساعت که معمولاً از نصف شب یا هر زماد یا مرکز کنترل مشخص می‌شود. برای قدرتهای بالاتر از ۳۷ کی نور (دور در دقیقه) به‌طور معمول در محل تابلو موتورخانه مشخصر بان تجمعی معمولاً در تابلوی تلمبه‌خانه مشخص می‌شود. نوع ثب- می‌کند و در این حالت جریان فقط به‌صورت تعیین مقدار لحظه‌ای انه‌ها به‌صورت مرکزی کنترل می‌شوند. در این محل اطلاعات جد 121 ول تجهیزاتی مانند تلمبه‌ها, می‌شود. تعداد ساعت کار کرد مناسب دیگر در نظر گرفته ووات (۵۰ اسب بخار)» آمپراز می‌شود. مقدار جریان» سطح جریان به‌صورت کاغد و قلم و حجم جریان خواهد بود. در مع‌آوری‌شده از تلمبه‌خانه‌ها در ۱ 44 00۵۱ 506۳۷1۵0۲ - | -------- صفحهٔ بعد -------- 9 یم ِ ۶-۷ واسط بهره بردار - تجهیزات ارتباطی بین بهره‌بردار و تلمبه‌ها تابلوی کنترل و کلیدهای دستی در محل نزدیک به تلمبه قرار دارد. تجهیزات لازم در سامانه بهره‌برداری از راه دور برای سامانه 4۸ مععمولاً یک کامپیوتر رومیزی و صفحه کلید است. تابلوی کنترل در تلمبه‌خانه‌ها معمولاً شامل کلیدهای دستی؛ حسب نوع استقرار آن در داخل یا خارج مطابق استاندارد تعیین شده برای آن ساخته می‌شود. جدول ۴-۷ استاندارد تعیین‌شده توسط سازندگان تحهیزات الکتریکی آمریکا (۲)//۸ را که به‌طور معمول برای تلمبه‌خانه‌های فاضلاب کاربرد دارد.ء مشخص کرده است. جدول ۴-۷- طبقه‌بندی تابلوهای کنترل تلمبه‌خانه‌های فاضلاب حسب شرایط محیط بر اساس ۳۳1۸ 1 در محیط بسته - حفاظت محدود در مقابل صدمات مکانیکی ۵2۵ در محیط باز - حفاظت در مقابل گرد و خاک, بادء باران» تگرگ و یخبندان | در محیط باز - حفاظت در مقابل باران؛ تگرگ وی بخبندان 5 در محیط باز- حفاظت در مقابل گرد و خاک, بادء باران» تگرگ, کار کرد تحهیزات بیرونی تابلو در شرایط یخ‌زدگی درجه حفاظت تجهیزات برقی مانند موتورهای الکتریکی و تابلوهای برق از نظر تماس و همچنین ورود اجسام خارجی و نفوذ آب طبقه‌بندی می‌شوندء این طبقه‌بندی معمولاً با دو عدد مشخص می‌گردد. این طبقه‌بندی مطابق (1۳6)" می‌باشد و با ه ۳۴ ی ات ۰ ۰.۰ ۰.۰ ۰ ۰ ۰ ۰.۰ ۰۰ ۰ ۰.۰ ۰۰ حروف 1۳ شروع می‌گردد. عدد اول (از سمت چپ) طبق جدول ۵-۷ مربوط به میزان حفاظت تجهیزات برای تماس و ورود اجسام خارجی است و عدد دوم طبق جدول شماره ۶-۷ مربوط به میزان حفاظت تجهیزات در مقابل نفوذ آب است. ۵-۷ و ۶-۷ تابلوی مزبور از نظر حفاظت برای ورود اجسام خارجی به قطر بیش از یک میلیمتر و همچنین حفاظت در مقابل 0 0007210۳۴ - | ۳۵۵۳۵۲۹ از ماه ]31010۵ - 2 001310 [ 001110۵ ۲۵اه [۵ 1۱۵۳۵۵0 - 3 1 13101۵11021 - 4 ۸۱ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول / عدد اول از ۷-۷ دیاک تحهیزات ابزار ذ تحمیزات ابزار ۵ ۵-۱- درجه حفاظت تجهیزات برقی و تابلوهای برق برای تماس و ورود اجسام خارجی (عدد اول درجه حفاظت 1۳72) درجه حفاظت هیچ‌گونه حفاظی برای اشخاص در مقابل تماس با قسمتهای برق‌دار و یا قسمتهای متحرک داخل آن ندارد. هیچ‌گونه حفاظی در مقابل ورود اجسام جامد خارجی ندارد دارای حفاظت در مقابل ورود اجسام متوسط جامد خارجی است. دارای حفاظت برای تماس به قسمتهای برق‌دار و قسمتهای متحرک بوسیله ابزار» سیم و دیگر اشیاء که ضخامت حفاظت در مقابل انباشت گرد و غبارء ورود گرد و غبار کاملا جلوگیری نمی‌شود. ولی گردوغبار نمی‌تواند به میزانی مانع کار کرد دستگاهها شود وارد گردد. حفاظت در مقابل ورود گرد و غبار دارد رام ۱۳8:10 قیق برای تلمبه‌خانه‌های فاضلاب حسب ظرفیت آن متفاوت است. تلمبه‌خانه‌های با ظرفیت بالا از نظر یق در مقایسه با تلمبه‌خانه‌های فاضلاب با ظرفیت کوچک نیاز به تجهیزات بیشتری دارند. نموداری که محل همراه با تجهیزات و شیرآلات و لوله‌های ارتباطی را نشان می‌دهدء ۳8:10 نامیده می‌شود. نقاط کنترل معمولاً نترلهای به‌کار برده شده در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب به‌صورت جدول ۷-۷ است. | - ۳۵۱۵۵ ۵26 131۳1۳۵۱۲ 0 ۸۲ -------- صفحهٔ بعد -------- عدد دوم از به‌عنوان کنتر ۰ ۹ می ۱ ۱-۷-۷ در این تلمبه (به‌صورت سه کنترل این تل جدول ۶-۷- درجه حفاظت تجهیزات برقی در مقابل آب (عدد دوم درجه حفاظت 7 (1۱۳) دارای حفاظت در مقابل قطرات آب ناشی از تعریق دارد. ریخته شدن قطرات مایع هیچ‌گونه مشکلی برای تجهیزات تا میزانی که تجهیزات مزبور تا حد ۱۵ درجه از محور قائم منحرف دارای حفاظت در برابر باران است. دارای حفاظت در مقابل پاشش آب به‌صورت جت است. د که ترانسمیتر مانند ۳7۲ و یا ۳7 ممکن است به‌صورت نشان‌دهنده محلی با منظورکردن آ یعنی ۳۳1 و ۳71 بن باید توجه شود که حروف نوشته‌شده در داخل دایره» منظور تجهیزات برای آنجام کار موردنظر نیست بلکه ل‌کننده دکر می‌شود. برای مثال» یک سوییچ فشارسنج برای کنترل سطح به‌کار گرفته می‌شود و با علامت 5 نود که برای شرایط حداقل ا[5]آ و برای حداکثر 511.] خواهد بود. جهیزات کنترل در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب کوچک خانه‌ها با توجه به آنکه تعداد تلمبه یک یا دو واحد (تلمبه کار یک واحد) استء برای کنترل سطح سه واحد طح‌سنج شناور) که یک واحد آن برای آژیر حداکثر سطح آب در تلمبه‌خانه. یک واحد آن برای شروع کار تلمبه و ی توقف تلمبه است به‌کار می‌رود. معمولاً اطلاعات سطح آب حداکثر (به صورت آژیر) باید به مرکزی انتقال داده مراقبت دائم است. تا به محض شنیدن آزیر دسترسی به محل تلمبه خانه ممکن باشد. در شکل ۴-۷ تحهیزات مبه‌خانه نشان داده شده است. ۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۷-۷- کنترلهای به‌کار برده شده در تلمبه‌خانه‌های فاضلا ۸۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ هندار دهنده راه دور ۲۳۲ اس 5 ک1] !۱۱ ۱ ات !۱ 1 ۰ ۱ ۱( عا تک : ۰ اأ شکل» 2۳۷ ۵:1۳ تلمبه‌خانه خاضااب نوع کوچک سوییج دستی انتخاب ( ی 1 رد 7 3 ۱ یا و لتر | سونیک 0 (4 سم ند کم پمپ ۱ 1 خط, سس دار 4ص ل 1 سس ] ۷ | ۹ اظ 7 ۲ لا | | ۷ سس لا بمپ: ۳ ۳ شکل ۵-۷- ۳8:10 تلمیه‌خانه فاضلاب نوع متوسط ۸۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷ تجهیزات کنترل در تلمیه‌های متوسط و بزرگ در این تلمبه‌خانه‌ها سه تا چهار واحد تلمبه کار وجود دارد. سطح‌سنحهای حداقل - حداقل و حداکثر - حداکثر معمولاً به‌صورت جداگانه از سامانه سطح‌سنجهای کارکرد تلمبه‌ها خواهد بود. برای هر تلمبه سطح‌سنج شروع و خاتمه کار نیز در نظر گرفته می‌شود. سطح‌سنجهای مربوط به تلمبه ۸,3,2 (چنانجه سه واحد تلمبه کار داشته باشد) می‌تواند در یک سامانه ۳1.2" ساده برنامه‌ریزی و دوره گردش کار تلمبه‌ها نیز برنامه‌ریزی شود. همچنین در شرایط سطح آب در حداکثر - حداکثر تلمبه رزرو نیز می‌تواند شروع به کار کرده و در عین حال آژیر را در مرکز کنترل نشان دهد. معمولاً برای این تلمبه‌ها در حالتی که در چاهک خشک قرار گیرند» تجهیزات کنترل مربوط به بالا رفتن دما و در شرایط یا ثبت اطلاعات دیگر داده‌هایی است که بر حسب نوع تلمبه‌خانه و اهمیت اطلاعات نشان داده می‌شود. در شکلهای ۵-۷ و ۰۶-۷ ۳8:10 تلمبه‌خانه‌های, متوسط و بزرگ نشان داده شده است. چنانچه تابلویی از نظر درجه حفاظت به‌صورت 1۳44 مشخص شود در این‌صورت این تابلو از نظر حفاظت» برای ورود اجسام خارجی به قطر بیش از یک میلی‌متر و همچنین حفاظت در مقابل پاشش آب است. در شرایطی که تلمبه‌خانه فاضلاب خط انتقال طولانی با ارتفاع تلمبه‌زنی قابل توجه داشته باشد به‌گونه‌ای که نیاز به تجهیزات کنترل ضربه قوچ باشد» در این‌صورت باید واحد ۳1.۳ برنامه زمانی باز یا بسته کردن شیرهای کنترل ضربه قوچ در مواقع واردشدن پمپها به سامانه یا خارج شدن آن را برنامه‌ریزی نماید. ۷ تجهیزات برقی تلمبه‌خانه‌ها تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهری» برق موردنیاز خود را از شبکه برق فشارمتوسط شهری تأمین می‌کنند. شبکه برق فشارمتوسط شهری در ایران به‌صورت ۱۱ ۲۰ ۳۳ کیلوولت است. تجهیزات برق تلمبه‌خانه معمولاً از محل انشعاب از شبکه برق فشارمتوسط شروع می‌شود و شامل تجهیزات پست پاساژء تابلوی فشارمتوسطء ترانسفورماتورء تابلوی فشارضعیف, کابل‌هاء تابلوهای ۱۷12 » موتورهای الکتریکی تلمبه‌هاء روشنایی» کلید و پریز و اتصال زمین است که با توجه به آنکه مشخصات فنی مربوطه در نشریه شماره ۱۱۰-۱ تحت عنوان " مشخصات فنی عمومی و اجرایی تأسیسات برقی کارهای ساختمانی" آورده شده است. از ذکر مجدد این مباحث در این بخش صرف‌نظر شده و به نشریه مزبور آرجاع و فقط به‌صورت کلی توضیح داده می‌شود. | - ۳۳۵۵۳۵۵۵۵ 10810 00۲۵| -------- صفحهٔ بعد -------- عامط ما2 :81.221 0 ۳ :1 1 -. 8 4ج شکل ۶-۷- 10 ۳6 تلمبه‌خانه فاضلاب نوع بزرگ تجهیزات اندازه‌گیری مقدار برق همراه با کلیدهای قطع و وصل» در پست پاساز که اتاقک قابل دسترسی برای شرکت برق منطقه‌ای بوده و مجزا از پست ترانسفورماتور است در نظر گرفته می‌شود. تابلوی پست پاساز شامل سکسیونرهاء دزنکتور, امپرمترها (برای هر فاز)» ولت‌متر» سلکتور سوییچ ۷ حالته (اندازه‌گیری ولتاژ در فازهای مختلف) اندازه‌گیری 2-0۹0» ترانس ولتاژ همراه با فیوز (برای تأمین ولتاژ تجهیزات نصب‌شده روی تابلو) ترانس جریان, کنتورهای اندازه‌گیری مصرف اکتیو و راکتیوه ساعت فرمان» کلید اتصال زمین فشارمتوسط نصب می‌باشد. در شرایطی که نوع پست به‌صورت سرتیری و یا روی زمینی باشد (قدرت کمتر از ۲۵۰ کیلوولت آمپر) تجهیزات مزبور در داخل تابلوی تمام بسته و در زیر ترانسفورماتور (در حالت سرتیری) نصب می‌شود. ۸۷ -------- صفحهٔ بعد -------- شبکه‌های برق شهری در شهرهای ایران به‌صورت ۰۱۱ ۲۰ ۳۳ کیلوولت است. موتورهای الکتریکی تلمبه‌های فاضلاب با توجه فشارمتوسط (ولتاژ اولیه) به برق فشارضعیف (ولتاژ ثانویه) انرژی موردنیاز موتورهای الکتریکی تلمبه‌ها و همچنین دیگر نیازهای برق تلمبه‌خانه (روشنایی» تهویه» تحهیزات گرمایی» سرمایی» تحهیزات کنترل, جرثقیلها و....) را تأمین می‌کند. مشخصات فنی آمپر فراتر می‌رود» مگر در محل ورودی تصفیه‌خانه‌های فاضلاب که تلمبه‌های با ظرفیت بزرگ‌تر همراه با دیگر تحهیزات مورد مشخصات فنی عمومی و اجرایی ترانسفورماتورها در نشریه شماره ۱۱۰-۱ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور به‌طور مشروح تشریح شده است. مطالب درج‌شده در مورد اصول و نصب ترانسفورماتورها که در این نشریه آورده شده است به‌منظور تأکید بیشتر عیناً درج می‌گردد. در شکلهای ۷-۷ و ۸-۷ نمودار تک خطی تابلوی توزیع برق (پست پاساز)» برق فشارمتوسط (پست ترانسفورماتور» تابلوی تلمبه‌ها) در شرایط پست هوایی و زمینی همراه با توضیح علائم آن ارائه شده است. ۱-۱-۷ نصب نرانسفورمانور در داخل ساخنمان ۱-۱-۱۰-۷ اتاق ترانسفورماتور باید تا حد امکان نزدیک به مرکز ثقل بار و در طبقه همکف بوده و در آن به خیابان یا فضای آزاد باز شود به گونه‌ای که نقل و انتقال ترانسفورماتور و حرکت جرئقیل به سهولت امکان‌پذیر باشد. در مواردی که نصب ترانسفورماتورها در طبقات صورت می‌گیرد.ء باید از ترانسفورماتورهای خشک استفاده شود. ۲-۱-۱-۷ به‌طور کلی ابعاد اصلی اتاق ترانسفورماتور»ء که باید با توجه به ظرفیت و تعداد ترانسفورماتورها و امکان توسعه آتی آن تعیین شود.ء به شرح زیر است : ابعاد اتاق : طول < ۴ متر» عرض ۲ مترء ارتفاع < ۳/۷ متر ابعاد در اتاق : عرض <* ۱/۵ مترء ارتفاع - ۴ متر ب - ترانسفورماتورهای بزرگ‌تر از ۶۳۰ کیلو ولت - آمپر ابعاد اتاق : طول ۴/۵ متر»ء عرض <- ۳/۵ مترء ارتفاع - ۵/۳ متر ابعاد در اتاق : عرض <- ۲ مترء ارتفاع - ۴/۳ متر فضای آزاد در اطراف ترانسفورماتور باید دست‌کم ۰/۸ متر در نظر گرفته شود. ۸۸ -------- صفحهٔ بعد -------- 2 [ ۵ 9 هکل 2 > 4 ها ( ی 2 [ ۵ 1 مک + 4 پچ لک 3 تست تست اس ق چا ۹ أ ۸ ۳3 1 : ۸ 7 3 2 0 ٍ : 1 2 ی ٩۹ 8 ۹‏ 9-8 اهیی | ات 0 5 ات پیش ۱ ۵ ۵6۵ لام 8 0 5و وود ود روز ‎٩‏ اک ۸۹ وم مات ٩۹۹3 3 3 5‏ 7 2 و را رخ 4 و > ۹ و و : -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ 3 1 با ظط ۳ 5 او هد رخ (۰ ۰ ۹ بت 1 8 ٩‏ و 2 : ا #ر جنهدز ده همم یا 7 ْ اس 8 0۵ مه وه ار 2 3 ند 3 + و3 دنا داد : 2 و 5 ی 3 4 ی ۹ 3 و 2 ٩در‎ 4 3 3 با ( 9 ۹۰ ْ 2 ال ۷ ک سا 11 ی 3 5 ۱ اس ۱ ۰ ۳۹ ۱ 1 زه ۵ 19 هک اک کت ]۲ ۰ 8 0: ٍ ِ ۹ ی - ا ا هس ۱ ِ ۱ ۳ اقب 5 | 89) 2 9 ۱ ۱ اه 3 ۱ هُ أ ۱ ۱ اد سس بسک لک ۱ 5 ۳ مشک ا کم و 2 ۱ ان و ما ۹ ۱ ۲ سس با ۱ | 7 ۱ ۱ ۳ ۱ که ۵ ۴ خیم سین اس : اد -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱-۱۰-۷ دفع گرمای ناشی از تلفات ترانسفورماتور در شرایط عادی (حداکثر ارتفاع از سطح دریا ۱۰۰۰مترء دمای ۴۰ درجه و حداقل ۵ درجه در محیط بسته) ممکن است به‌وسیله تهویه طبیعی همچون افزایش ارتفاع پست و تعبیه دریچه‌های مشبک ورود هوا در قسمت پایین پست و نصب بادگیر خروج هوا در قسمت سقف یا زیر آن انجام شود. در موارد غیرعادی مانند مناطق گرمسیری که گرمای محیط پست بیش از گرمای مندرج در فوق می‌باشد.ء استفاده از تهویه مصنوعی به کمک هواکشهای برقی ضرورت دارد. در اینگونه موارد باید در دهانه بادگیر یا پشت دریچه‌های فوقانی پست. هواکشهای برقی مناسبی با کنترل ترموستات پیش‌بینی شود به‌گونه‌ای که هنگام افزایش گرمای داخل پست.» هواکشها با فرمان ترموستاتها به کار افتاده و در دیگر مواقع خاموش باشد. برای محاسبه و انتخاب نوع و تعداد هواکشها در هر یک از موارد گفته شده» به جدولهای بخش ۳-۲ مندرج در جلد اول از نشریه « استاندارد اجرایی پستهای توزیع زمینی ۲۰ کیلوولت » وزارت نیروء آمور برق» رجوع شود. ۴-۱-۱-۷ دیگر مواردی که باید در ساختمان اتاق ترانسفورماتور رعایت شود به قرار زیر است : الف - اتاق پست ترانسفورماتور باید عاری از رطوبت بوده و از مصالحی ساخته شود که در برابر آتش‌سوزی مقاوم ب - سطوح دیوارهای داخلی اتاق باید به گونه‌ای پوشیده شود که گردگیر نباشد. پ - سقف آتاق باید با ملات ماسه سیمان اندود و در نهایت رنگ‌آمیزی (نقاشی) شود.ء استفاده از گچ‌کاری و مانند آن مجاز نخواهد بود. ت - ورودی اتاق باید فاقد پله و دارای شیب محاز باشد. در اتاق باید از نوع آهنی و به سمت خارج باز شود. قفل در باید از نوعی باشد که حتی هنگام قفل بودن آن» از داخل قابل باز شدن باشد. اتاق ترانسفورماتور نباید به‌جز در اصلی هیچ‌گونه در یا پنجره دیگری داشته باشد. ث - ارتفاع کف اتاق ترانسفورماتور باید دست‌کم ۲۰ سانتی‌متر از سطح احتمالی سیلابروهای منطقه بالاتر باشد. ج - دریچه‌های ورودی و خروجی هوا باید به گونه‌ای باشد که از ورود آب باران و همچنین دخول پرندگان و حیوانات کوچک به داخل پست جلوگیری شود. چ - در فضای درونی و در جداره داخلی و خارجی دیوارهاء سقف و کف اتاق ترانسفورماتور نباید هیچ‌گونه لوله‌های حامل آب» گازء تهویه و حرارت مرکزی نصب شود. ح - برای اجتناب از تعریق در اتاق ترانسفورماتورء باید از گرمکن برقی مجهز به ترموستات استفاده شود. ۵-۱-۱-۷ ممکن است ترانسفورماتور به‌طور جداگانه در اتاق ویژه آن» یا مشترکاً در اتاق تابلوهای فشارمتوسط نصب شود. اتاق موردنظر ممکن است دارای کف نیم طبقه (دارای زیرزمین) و یا از نوع کف کانال باشدء بنابراین در هر دو صورت. به منظور جلوگیری از آلودگی محیط پست» اجتناب از آتش‌سوزی» و گردآوری روغنهایی که به علل مختلف از ترانسفورماتور نشت یا سرریز می‌شود.ء در زیر هر ترانسفوماتور باید حوضچه‌ای مستطیل شکل به الف - ابعاد حوضچه باید دست‌کم برابر با ابعاد خارجی بزرگ‌ترین ترانسفورماتوری باشد که در اتاق مزبور ممکن است نصب شود و عمق آن متناسب با ظرفیت روغن ترانسفورماتور نامبرده خواهد بود. لبه دورادور حوضچه باید با آهن نبشی ۴*۴ سانتی‌متر محافظت شود. ۹۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ب - دیواره‌ها و کف حوضچه ممکن است به صورت آجری با اندود سیمان» یا با بتن مسلح ساخته شود و سپس با رنگ مقاوم در برابر روغن رنگ‌آمیزی شود. پ - به منظور به حداقل رساندن خطر آتش‌سوزی,» داخل حوضچه روغن باید تا ارتفاع معینی از قلوه‌سنگ انباشته شود تا روغن داغ در محاورت هوا قرار نگیرد. |۱۱۷۱ ت - کف حوضچه باید دارای شیب مناسبی به طرف چاله گردآوری و تخلیه روغن داشته باشد و لوله تخلیه یا امکانات دیگری برای جمع‌آوری و تخلیه روغن در ساختمان آن درنظر گرفته شود. ث - بر روی حوضچه باید ریلهای مناسبی برای استقرار چرخهای کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین ترانسفورماتور قابل استفاده در اتاق پیش‌بینی و نصب شود. ج - به منظور جلوگیری از جابه‌جایی ترانسفورماتور» چرخهای آن باید به کمک نگهدارنده‌های پیچ و مهره‌دار بر روی ریل‌ها محکم شود. ۶-۱-۱۱۰۷ جزییات حوضچه روغن و ریل‌گذاری ترانسفورماتور مطابق استاندارد وزارت نیرو آمور برق اجرا گردد. ۷-۱-۱-۷ در مواردی که از اتاق ترانسفورماتور با کف کانال استفاده می‌شودء برای نصب کابلهای فشارمتوسط و فشارضعیف از تابلوها به ترانسفورماتور باید در طرفین حوضچه زیر ترانسفورماتور کانالهایی به ابعاد حداقل ۸۱-۱۰۷ در مواردی که از اتاق با کف نیم طبقه (دارای زیرزمین) استفاده می‌شودء برای ورود کابلهای فشارمتوسط و فشارضعیف از زیرزمین به آتاق ترانسفورماتور باید در طرفین حوضچه, شیارهایی با ابعاد ۵۰ ۷ ۱۵ سانتی‌متر ۹-۱-۰-۷ برای نگهداری کابلهای فشارمتوسط و فشارضعیف به صورت قائم در طرفین ترانسفورماتور تا محل اتصال آن در کنار شیارهای ورودی کابل یا در انتهای کانالهای کابل» در طرفین حوضچه زیر ترانسفورماتور» باید اسکلتهای فلزی نرده مانند ساخته شده از نبشی حداقل ۵ * ۵ سانتی‌متر پیش‌بینی و پایه‌های آن به‌طور ثابت در کف اتاق نصب شود. ۱۰-۱-۱۷ به‌منظور رعایت ضوابط ایمنی» بدنه اصلی ترانسفورماتور باید از طریق پیچ مخصوص اتصال زمین به طور محکم به چاه اتصال زمین واقع در نزدیک‌ترین نقطه ممکن به آن متصل شود. با توجه به قابلیت جابه‌جایی ترانسفورماتور بر روی چرخ و ریل» هادی اتصال زمین باید از نوع انعطاف‌پذیر و دارای طول کافی باشد. تجهیزات داخل پست اعم از بدنه ترانسفورماتورهاء تابلوهاء در»ء دریچه‌هاء نرده‌ها و درپوشهای فلزی باید به‌طور موّْری به شبکه زمین پست اتصال داده شود. ۳-۱-۷ نصب ترانسفورماتور در خارج ساختمان (فضا یآزاد) ترانسفورماتور را می‌توان در خارج ساختمان بر روی زمین و یا روی تیر نصب کرد. ۱-۳-۱-۷ نصب ترانسفورماتور در خارج ساختمان و در روی زمین الف - فضایی که برای نصب ترانسفورماتور در خارج ساختمان در نظر گرفته می‌شود باید حداقل دارای ابعاد ۴/۵ ۷ ۴ متر بوده و کف آن حدود ۵۰ سانتی‌متر از کف اطرافش بالاتر باشد. ۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ب - برای نصب ترانسفورماتور در خارج ساختمان باید در محل نصب ترانسفورماتور حوضچه‌های مستطیل شکل با ابعادی حداقل برابر با ابعاد خارجی ترانسفورماتور مورد نظر و به عمق ۵۰ سانتی‌متر پیش‌بینی و بر روی آن دو عدد ناودان مناسب برای حرکت و قرار گرفتن چرخهای ترانسفورماتور نصب‌شده و لبه دورادور حوضچه با آهن نبشی ۴ ۷ ۴ سانتی‌متر مهار شود. پ - به‌منظور هدایت و دفع روغنهایی که به علل مختلف از ترانسفورماتور نشت می‌کند و همچنین دفع آب باران و غیره» کف حوضچه باید دارای شیبی برابر یک درصد به طرف مرکز آن بوده و در مرکز به وسیله یک کف شور به چاهک جذب با عمق مناسب به خارج منتهی شود. ت - دیواره‌ها و کف حوضجه ممکن است به صورت آجری با اندود سیمان و یا با بتن مسلح ساخته شود. ث - برای نصب کابلهای فشارمتوسط و فشارضعیف از تابلوها به ترانسفورماتور باید در طرفین حوضچه کانالهایی به ابعاد ج - به منظور حفاظت ترانسفورماتور در برابر آسیبء و دسترسی افراد غیرمجاز باید دورادور محل نصب آن با حصار توری و یا نرده فلزی با درهای ورودی مناسب محصور شود. ۳-۳-۱۰-۷ نصب ترانسفورمانور در روی تیر الف - ترانسفورماتورهای فشارمتوسط با ولتاژ ۱۱ کیلوولت تا قدرت ۲۵۰ کیلو ولت - آمپرء و با ولتاز ۲۰ کیلو ولت تا قدرت ۰ کیلو ولت - آمپر را می‌توان در روی تیر نصب کرد. ب - برای نصب ترانسفورماتورهای فشارمتوسط با ولتاژهای ۱۱ و ۲۰ کیلوولت در روی تیر باید جزییات و اصول نصب مندرج در استانداردهای شماره ۱۱-۴۴۲ و ۱۱-۴۴۳ و ۱۱-۴۴۴ و ۲۰-۴۴۲ و ۲۰-۴۴۳ و ۲۰-۴۴۴ وزارت نیرو - امور برق دقیقاً رعایت شود. ۱۱-۷ تابلوهای قدرت و فرمان فشارمتوسط تابلوهای قدرت و فرمان فشارمتوسط بین خط انتقال فشارمتوسط و ترانسفورماتور قرار می‌گیرند و در آن تجهیزات قطع و وصل و کنترل و اندازه‌گیری و تنظیم قرار داده می‌شوند. این تابلوها به‌طور معمول در کارخانه ساخته شده و آزمونهای مورد لزوم را در کارخانه برای آن انجام می‌دهند. به‌طور معمول این تابلوها با پوشش و خانه‌های بسته فلزی و پا دارای جداره‌های غیرفلزی است. خانه‌های این تابلوها به‌صورت جداگانه برای اجزای کلید اصلی و اجزایی که به دو طرف کلید ارتباط دارد به‌طور جداگانه خواهد بود. در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهری تابلوهای قدرت و فرمان به‌صورت تمام بسته و به‌طور ایستاده در نظر گرفته شده و با توجه به درجه حفاظت موردنیاز برای شرایط بیرون و یا داخل ساختمان در نظر گرفته می‌شود. حداقل درجه حفاظت 1۳40 خواهد بود که دارای حفاظت در برابر نزدیک شدن به قسمتهای باردار و یا تماس از طریق سیم به قطر بیشتر از یک میلی‌متر است ولی حفاظتی از نظر نفوذ آب ندارد و در شرایطی که تابلو در بیرون از ساختمان نصب می‌شود حداقل حفاظت 1۳44 در نظر گرفته می‌شود که در برابر پاشیدن آب و ورود اجسام به قطر بیشتر از یک میلی‌متر حفاظت دارد (جهت اطلاع از درجه حفاظت به جدولهای ۵-۷ ۶-۷ رجوع شود) رقم مزبور حداقل حفاظت ضروری است. تابلوهای قدرت و فرمان فشارمتوسط از جلو قابل دسترس می‌باشند بدین ترتیب که وسایل فرمان مانند دسته پا شاسیها روی بخش ثابتی در سمت راست» وسایل اندازه گیری با در جداگانه در بخش فوقانی» در قسمت جلو تابلو قرار می‌گیرند. دیگر تحهیزات مانند سکسیونرهای غیرقابل قطع ۹1۳ -------- صفحهٔ بعد -------- زیر باره سکسیونرهای قابل قطع زیربار» دیزنکتورهای دستی و موتوری» فیوزهاء ترانس جریانءترانس ولتاژ سرکابلها در داخل تابلو نصب می‌شود و به وسیله یک در لولایی مجهز به قفل الکتریکی یا مکانیکی که فقط پس از قطع کلید قابل باز شدن است و در جنب قسمت فوق‌الذ کر قرار دارد» دسترسی برای اتصالات. تعمیرات و غیره امکان‌پذیر می‌شود. استاندارد ساخت تابلوهای فشارقوی باید مطابق فصل ششم ردیف ۵-۶ نشریه ۱۱۰-۱ (جلد اول) دفتر آمور فنی و تدوین معیارهای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور باشد. در این استاندارد تأکید شده است که اسکلت تابلو ۲۱" پروفیل آهنی باشد که به‌وسیله پیچ و مهره به‌هم متصل شده است. پروفیلهای فلزی باید با ضخامت ۲/۵ میلی‌متر و رنگ‌آمیزی آن شامل زنگ‌زدایی» چربی‌گیری» فسفاته کاری و رنگ‌کاری در نظر گرفته شود. سامانه همبندی بین اجزای تابلو باید به‌گونه‌ای باشد که ایمنی درکار و سهولت در بهره‌برداری را تأمین کند. تابلوها برای مناطقی که مرطوب بوده و یا در جای مرطوب قرار می‌گیرد مجهز به هیتر برقی برای تنظیم دما بین ۵ تا ۳۰ درجه باشد. برای تابلوهای فشارمتوسط سامانه اتصال زمینی در نظر گرفته شود. حداکثر ابعاد تابلوهای فشارمتوسط ایستاده و قابل دسترسی و فرمان از جلو برای ولتاز ۲۰ کیلوولت. ارتفاع ۲۲۰ سانتی‌متر»ء عرض ۱۴۰ سانتی‌متر و عمق ۱۳۰ سانتی‌متر است. ساختمان این‌گونه تابلوها به‌گونه‌ای در نظر گرفته می‌شود که توسعه آن از طرفین امکان‌پذیر باشد. بر حسب آنکه پست فشارمتوسط از سامانه شبکه حلقه‌ای تغذیه کند و یا از سامانه شبکه شعاعیء شیوه آرایش ادوات تابلو فشار قوی متفاوت خواهد بود. در این بخش آرایش پیشنهاد شده نشریه ۱۱۰-۱ برای این دو نوع پست عیناً آورده می‌شود. ۱-۱-۷ توکیب کلی تابلو فشارمتوسط ۱-۱-۱-۷ نابلو فشارمتوسط برای استفاده در سامانه حلقه‌ای (رینکگ) سلول اول - کلید ورودی شماره یک رینگ» که شامل یک عدد سکسیونر قابل قطع زیر بار با کلید اتصال زمین است. در این سلول نصب می‌شود. سلول دوم - کلید ورودی شماره دو رینگ» که شامل یک عدد سکسیونر قابل قطع زیر بار با کلید اتصال زمین است. در سلول دوم نصب می‌شود. سلول سوم - کلید اصلی» که شامل یک عدد سکسیونر غیرقابل قطع زیر بار و یک عدد دیزنکتور (از انواع مختلف, مانند کم روغن» گازی (516) روغنی» موتوری و غیره) با رله‌های محافظ نوع اولیه یا نانوی است. در سلول سوم نصب می‌شود. سلول چهارم- وسایل اندازه گیری» که شامل ترانس ولتاژء ترانس جریان» کنتور أکتیو کنتور راکتیوه ساعت فرمان و غیره» در سلول چهارم نصب می‌شود. سلول پنجم - کلید تغدیه ترانسفورماتور قدرت و یا تغدیه پست فرعیء که شامل یک عدد سکسیونر غیر قابل قطع زیر بار و یک عدد دیزنکتور (از انواع مختلف مانند کم روغن» روغنی» گازی(5۳6)» موتوری و غیره) با رله‌های محافظ نوع اولیه یا ثانویه است. در سلول پنجم نصب می‌شود. وال - ۱/۵۷۵۱ -۱ ۹۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۱-۱۱-۷ نابلو فشارمتوسط برا ی استفاده در سامانه سعاعی در مواردی که پست فشارمتوسط از سامانه شبکه شعاعی تغدیه می‌شودء ترکیب کلی تابلو باید به شرح زیر باشد: سلول اول - کلید اصلی که شامل یک عدد سکسیونر غیرقابل قطع زیر بار و یک عدد دیژنکتور (که ممکن است از انواع مختلف مانند کم روغن» روغنی» گازی (5۳6) موتوری و غیره باشد) با رله‌های محافظ از نوع اولیه یا ثانوی است در سلول أول نصب می‌شود. سلول دوم - وسایل اندازه‌گیری که شامل ترانس ولتاژه ترانس جریان» کنتور آکتیو. کنتور رآکتیو, ساعت فرمان و غیره است در سلول دوم نصب می‌شود. سلول سوم - کلید تغدیه ترانسفورماتور قدرت و یا تغدیه پست فرعی که شامل یک عدد سکسیونر غیرقابل قطع زیربار و یک‌عدد دیزنکتور (از انواع مختلف مانند کم روغن» روغنی» گازی (5۳6)» موتوری و غیره)» با رله‌های محافظء نوع اولیه پا نانوی است» در سلول سوم نصب می‌شود. سلولهای چهارم به بعدء در صورت لزوم مشابه سلول سوم خواهد بود. ۱۲-۷ تابلوهای فشارضعیف برق با ولتاز ضعیف از خروجی ترانسفورماتور به تابلوی فشارضعیف متصل می‌گردد در این تابلو مجموعه وسایل قطع و وصل (یک یا چند کلید) همراه با تجهیزات کنترل و اندازه‌گیری» حفاظت و تنظیم به‌طور کامل سوار شده‌اند. وسایل داخلی تابلو شامل کلید خودکار که وسیله مکانیکی قطع و وصل جریان است و قادر است در شرایط عادی,» جریانها را وصل و یا قطع کند. این نوع کلیدها مجهز به وسایلی است که در جریانهای غیرعادی (اضافه بارء اتصال کوتاه) جریان برق به‌طور خودکار قطع می‌کندء کلید فیوز و فیوز و کنتاکتور مکانیکی از دیگر تجهیزاتی است که در تابلوی فشارضعیف قرار داده می‌شود. تابلوهای فشارضعیف معمولاً به‌صورت تمام بسته که حداقل درجه حفاظت آن 1۳40 برای منطقه سرپوشیده استء ساخته می‌شود. این تابلوها بر حسب قدرت موردنیاز تلمبه‌خانه می‌تواند از نوع دیواری و یا ایستاده باشد در تلمبه‌خانه‌های کوچک (زیر ۴۰ کیلو وات) تابلوها به‌صورت دیواری است و برای قدرت بالاتر, ایستاده پیش‌بینی می‌شود. تابلوهای تمام بسته ایستاده می‌تواند از نوع دسترسی از جلو و یا از پشت تابلو باشد و از یک یا چند سلول تشکیل می‌شود. تابلوهای دیواری فقط از جلو قابل دسترسی است. حداکثر ابعاد تابلوهای قابل دسترسی در جلو ارتفاع ۲۲۰ سانتی‌متر» عرض ‎٩۰‏ سانتی‌متر و عمق ۶۰ سانتی‌متر است. در مورد تابلوهای قابل دسترس از پشت تابلو عمق آن به ۸۰ سانتی‌متر افزایش می‌یاید. تابلوهای فشارضعیف در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهری,» رابط بین طرف ثانویه پست ترانسفورماتور و تجهیزات موتوری و دیگر مصارف برق خواهد بود. بر این اساس کلید ورودی اصلی از نوع خودکار انتخاب می‌شود. به‌علاوه بر سر راه هر اتصال به واحد موتوری» کلید قطع و وصل خودکار پیش‌بینی می‌شود. این کلید وسیله موتوری را در مقابل اتصال کوتاه و بار گمانه اضافی محافظت می‌کند. برای مصارف روشنایی و تهویه از نوع کلید فیوز و یا کلید گردان یا چاقویی و یا فیوز جداگانه استفاه می‌شود. کلید ورودی اصلی به تابلو مجهز به سه دستگاه آمپرمتر و یک دستگاه ولت‌متر و کلید تبدیل ولت‌متر از نوع هفت حالته است. برای اطلاع از وضعیت خاموش یا روشن بودن موتورها چراغهای سیگنال روشن» خاموش درنظر گرفته می‌شود. در این تابلو همچنین کلیدهای راه‌اندازی دستگاههای موتوری در نظر گرفته می‌شود. به‌علاوه ترانس جریان و خازنهای تنظیم‌کننده ۹۵ -------- صفحهٔ بعد -------- به‌منظور کاهش توان راکتیو و اصلاح ضریب قدرت در نظر گرفته می‌شود. شکل ۸-۷ دیاگرام تک خطی تابلوهای فشارضعیف تلمبه‌خانه‌های شهری را نشان می‌دهد. شیوه استارت تلمبه‌های فاضلاب با توجه به قدرت اسمی موتورالکتریکی و توان سامانه برای تحمل آمپراژ آن در مرحله راه‌اندازی انتخاب می‌شودء برای استارت موتورها دو روش به‌صورت مستقیم و ستاره مثلث وجود دارد. نوع اتصال مستقیم" که ارزان‌ترین روش نیز می‌باشد. مقدار جریان برق برای راه‌اندازی موتور در این روش تا حدود شش برابر جریان نرمال موردنیاز خواهد بودء در این روش محدودیتی از نظر تعداد استارت در ساعت برای موتور وجود ندارد. این روش معمولاً در سامانه‌هایی که قابلیت تحمل آمپراز بالا در مرحله استارت دارند و همچنین برای موتورهای با قدرت کم کاربرد دارد. در روش راه‌اندازی به‌صورت ستاره‌مثلت " میزان جریان در مرحله راه‌اندازی ستاره‌ای حدود ۳۳/۳ درصد روش مستقیم و حدود دو برابر آمپراژ نرمال است. در نتیجه ممان محرک" برای گردش موتور نیز حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد است که در بعضی موارد ممکن است برای موتور ایجاد اشکال کند. بویژه در مواردی که تعداد قطبهای موتور افزایش یابد. این روش معمولاً در اکثر موارد برای قدرتهای بالا به کار می‌رود و هزینه آن نیز نسبت به روش اول بیشتر است. انتخاب ادوات لازم از قبیل کنتاکتورء بی‌متال» فیوزء کلید قطع و وصل و کابل با توجه به نوع موتور تک فاز و یا سه فاز با توجه به قدرت اسمی آن انجام می‌گیرد. جدولهای ۸-۷ و ۹-۷ که از نشریه ۱۱۰-۱ استخراج شده» اندازه‌های مربوط را به‌دست می‌دهد. معمولاً برای هر مدار آمپرمتر در نظر می‌گیرند و در مدارهایی که شدت جریان بیش از ۶۰ آمپر باشد از ترانس جریان و ۱۳-۷ خازنها در مدارهای الکتریکی به منظور کاهش توان راکتیو و اصلاح ضریب قدرت, از خازن استفاده می‌کنند و در این حالت قدرت خازن باید به‌اندازه‌ای باشد که مقدار م0۵ را به حدود ‎۰/٩‏ تا ۱ برساند. قدرت اکتیو از رابطه ۵0 (آمپر) * [ا (ولتاژ) « ۰/3 پوط (قدرت اکتیو) به‌دست می‌آید. چنانچه 050 موتورها از ‎۰/٩‏ بیشتر باشد نیازی به خازن نخواهد بودء اما در حالتی که مقدار آن پایین‌تر بوده و در نظر باشد آن را به بالاتر از ‎۰/٩‏ افزایش دهیمء قدرت خازن طبق رابطه ۳۷/۷۲ (قدرت اکتیو)<- ۳0 (قدرت خازن) که ۲ ضریبی است که بر اساس جدول ۱۰-۷ مطابق نشریه ۱۱۰-۱ به‌دست می‌آید. در این حالت ابتدا با داشتن ضریب قدرت واقعی ,۲0۵۵ در جدول در ردیف افقی برای ۲0502 موردنظر ضریب ۳ را انتخاب کرده و در رابطه بالا منظور می‌کنیم و قدرت خازن بر حسب کیلو وار به‌دست می‌آید. در رابطه فوق ۲ قدرت مورد لزوم برحسب کیلووار به ازای هر کیلووات قدرت اکتیو است. فصل یازدهم نشریه شماره ۱۱۰-۱ جزئیات طراحی و کاربرد خازنها را 460 - 0 101۳۵۵1 - | 4 - 51۵۲ - 2 ۵ - 3 ۹۶ -------- صفحهٔ بعد -------- کابل با سطح‌مقطع و ۲/۵ ۲/۵ ۵ م۲ ۵ مد ۲ ۲/۵ ۲/۵ ۲/۵ ۵ مد ۲ ۲/۵ -------- صفحهٔ بعد -------- کیلو وات ۶ ۹ ۰.۲ ۱۸ ۰.۳۵ ۰.۳۷ ۵ ۰/۵ ۱/۱ ۱/۳۲ ۱/۵ ۳. ۲/۲ ۳/۰ کابل با سطح‌مقطع و ۳۲۵ ۳/۵ ۳/۵ ۳/۵ ۳/۵ ۳ ۵ ۳/۵ ۳/۵ ۳/۵ ۳/۵ ۳/۵ ۳/۵ ۳/۵ ۳/۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸/۵ ۲. ۲۳۲ ۳۵ ۳۵ ۳۷ کابل با سطح‌مقطع و ۳۴ ۳۳۴ ۳۶ ۳۶ ۳۰ ۳۰ ۳۰ ۳۱۶ ۳۱۶ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۳۵ ۵۰ ۵۵ ۷۵ ۹ ۱۱۰ ۱۳۲ ۱۶۳۰ ۳۲ ۳۵۰ ۳۱۵ ۳۸۰ ۴ ۵۰۰ کابل با سیم تغذیه سطح‌مقطع و ۲۳۲۴۰۱ (۲)۳۲۴۰ ۲۲۳۲۴۰۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸/۵ کابل یا سیم‌تغذیه -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۱۱۰ ۱۳۲ ۱۸۳۰ ۳ ۳۵۰ ۳۱۵ ۳۸۰ ۴ ۳۷۵ ۵۰ ۲)۳۹۵( ۲ )۳۹۵( ۲ )۳۱۲۰( ۲ ۳۳۱۵۰۱ ۲ )۳۲۴۰( ۲ ۳۰ ۰) ۲ )۳۴۰۰( ۴ )۳۲۴۰( ۴ )۳۲۴۰( ۴ )۳۲۴۰( ۶ )۳۳۱۸۵( -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴-۷ کابلها از محل تابلوی فشارضعیف تا موتور الکتریکی تلمبه‌هاء انتقال نیروی برق توسط کابل انجام می‌گیرد. کابل شامل یک یا چند هادی (تک یا چند رشته‌ای) است به‌گونه‌ای که هر هادی به وسیله عایق واحدی عایق کاری شده و مجموعه هادیهای عایق‌دار نیز در داخل یک پوشش اضافی قرار می‌گیرند. کابلهای مورد مصرف در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب از نوع زمینی است که معمولاً در زمین یا در کانال پیش‌ساخته و یا در شافت و یا لوله قابل نصب هستند. علائم شناسایی کابلها در سامانه ۷105 (مربوط به کشور آلمان) برای کابل مورد مصرف فشارضعیف به‌صورت 7۷۷« است که ۲ مشخصه تطابق آن با استاندارد ۷0۴ آلمان برای هادی مسی و۷ علامت نوع عایق هر رشته از جنس پی.وی.سی و۷ دوم علامت غلاف از جنس پی.وی.سی است. کابلهای مزبور از نوع مسی است و چنانچه نوع آلومینیمی باشد با ۸۷۷« مشخص می‌شود.ء ولتاژ اسمی این نوع کابلها ۱-۰/۶ کیلوولت است کابلهایی که برای زیر آب مناسب است به‌صورت 31۷۳۷ مشخص می‌گردد که شامل‌هادی مسی» عایق پی.وی.سی ماده پرکننده» سیم اتصال زمین غلاف داخل و غلاف خارجی پی.وی.سی و غلاف سربی است. به‌علاوه این نوع کابلها را می‌توان مستقیماً در زیرخاک و یا داخل کانالهای پیش‌ساخته نصب کرد. برای اتصال هادیهای کابلهای فشارضعیف به کلید» فیوز» جعبه اتصال ماشین‌آلات. تلمبه‌هاء وسایل اندازه‌گیری» ترمینالها و غیره باید از کابلشوهای استاندارد مسی نوع, پرسی» پیچی و لحیمی استفاده نمود. سرکابلها برای اتصال کابل به تابلوی اصلی, ترانسفورماتور و تلمبه‌ها استفاده می‌گردد. بخش هفتم نشریه شماره ۱- ۱۱۰ در مورد استاندارد کابلهاء شیوه نصب را مشخص می‌کند. در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب؛ نصب کابلها از تابلوی ۸12۴ تا محل واحد برقی که روی دیوار و یا سقف نصب می‌شود به‌طور موازی از بست کائوچویی دو تکه در حالت تک رشته و بستهای به‌صورت ریلی در حالت جند رشته استفاده می‌گردد. جچنانجه کابلها در کف تلمبه‌خانه قرار گیرند معمولاً در کانالهای پیش‌بینی‌شده در کف و روی سینی گالوانیزه نصب می‌شود. ۱۵-۷ مشخصات موتورهای الکتریکی تلمبه‌ها مشخصات موتورهای الکتریکی تلمبه‌های فاضلاب به شرح زیر است: - موتور ۳ فاز از نوع قففس سنجابی برای کار با برق ۳۸۰ ولت و ۵۰ هرتز و مناسب برای راه‌اندازی با استارتر ستاره - مثلث با سرعت ۱۳۵۰ دور بر دقیقه. کلاس ایزولاسیون ۲ و درجه حفاظت در مورد موتورهای کار در خشکی ۱۳-66 و در مورد موتورهای کار در حالت مستغرق (زیرابی) ۰1۳-68 - با یاتاقان بلبرینگ و یا رلبرینگ با بازده بیش از ۸۰ درصد و ضریب قدرت حدود ۰/۸۵» - حفاظت در مقابل گرم شدن بیش از حد مجاز می‌تواند توسط رله تأخیری مربوط به اضافه بار و قطع جریان بوده و یا توسط نیم هادیهای حساس به دما به‌نام ترمیستور" که در داخل سیم پیچ موتور قرار داده می‌شود. انجام گیرد. - اندازه کابل تغذیه یک موتور نباید ظرفیتی کمتر از ۱۳۵ درصد جریان بار کامل" داشته باشد. 10 ۸۵ ۵0م1 ۳۵۷۱ - 2 ۱۰۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- - در مورد کابل تغذیه ۲ و یا چند موتور به‌طور گروهی, ظرفیت کابل نباید کمتر از ۱۲۵ درصد بار کامل ۲.].۸ بزرگ‌ترین موتور در گروه به‌اضافه بار کامل بقیه موتورها در گروه باشد. ۱-۵-۷ طبقه عایق حرارتی موتورهای آلکتریکی از نظر عایق حرارتی سیم‌پیچ» بر حسب مقاومت سیم‌پیچ در برابر دما به شرح زیر طبقه‌بندی می‌گردند. هس ۳-۱۵-۷۷ حفاظلت در مقابل عوامل فیزیکی موتورهای الکتریکی از نظر حفاظت در برابر عوامل فیزیکی مانند تابلوهای برق طبقه‌بندی‌شده و با توجه به حفاظت‌های تعریف‌شده در جدولهای ۶-۷ و ۷-۷ در مقابل ورود اجسام خارجی و9 تماس آب طبقه بندی می‌شوند. ۱۶-۷ براورد بار الکتریکی همه واحدهای به‌کار برده شده در تلمبه‌خانه فاضلاب شامل تلمبه‌هایی که بر اساس مشخصات سازنده آن میزان آمپراژ در بار حداکثر برای هر واحد تلمبه مشخص شده» همجچنین دیگر آمپراز مورد نیاز برای تأسیسات تهویه» گرمایی» سرمایی» تلمبه زهکشی» روشنایی در شرایط زیر بار قرار داشتن همه واحدهاء در جدولی تنظیم شده و جمع آمپراز مربوط به‌دست می‌آید. (واحدهای رزرو در این محاسبه منظور نمی‌شوند) سپس با در نظر گرفتن ضریب تصحیح قدرت به میزان ۹۵ درصد و رابطه 0 3/.-۲30 که در آن ۸ حداکثر آمپراژ موردنیاز و ۳30 قدرت مورد نیاز بر حسب کیلووات, به‌دست می‌آید. با منظور کردن فاکتور دیماند به میزان یک حداقل میزان تغذیه به تابلوی اصلی ۱۸۲2 با در نظر گرفتن حداکثر آمپراز ۸ و اضافه کردن ۲۵ درصد آمپراز بزرگ‌ترین واحد الکتریکی تلمبه‌خانه محاسبه می‌شود و حداقل ظرفیت کلید قطع و وصل با منظور داشتن حداکثر آمپراز ۸ و اضافه کردن ۵۰ درصد آمپراژ بزرگ‌ترین واحد الکتریکی تلمبه‌خانه به‌دست می‌آید که با توجه به کلیدهای قطع و وصل استاندارد نزدیک‌ترین و با ظرفیت بیشتر انتخاب می‌شود. (۸ و -------- صفحهٔ بعد -------- جدولهای ۸-۷ و ۹-۷ اطلاعات لازم در مورد ظرفیت و اندازه کلید قطع و وصل و در صورت نداشتن اطلاعات فنی لازم از موتور الکتریکی مورد مصرف با توجه به قدرت موتورء میزان آمپراژ را حسب نوع موتور (تک فازء سه فاز) به‌دست می‌دهد. به منظور ایحاد ایمنی و حفاظت لازم در برابر برق گرفتگی برای افراد و کار کنان تلمبه‌خانه‌های فاضلاب» سیستم اتصال زمین برای تحهیزات برقی و بدنه یا اسکلتهای هادی که مربوط به تحهیزات برقی بوده و در وضعیت عادی برق‌دار نمی‌باشدء در نظر گرفته می‌شود. در این مورد فصل پانزدهم نشریه ۱۱۰-۱ جزییات مربوط به روش محاسبه و نقشه‌های اجرایی را مشخص ۱۰۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ تجهیزات جانبی تلمبه‌خانه در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب علاوه بر تحهیزات تلمبهء لوله و متعلقات و تحهیزات ابزار دقیق» تحهیزات دیگری به منظور آشغالگیری از فاضلاب برای حفاظت تلمبه‌ها از گیر کردن» تجهیزات کنترل بو به‌منظور تأمین شرایط مناسب و بهداشتی برای بهره‌بردار و ساکنان منطقه» تجهیزات جرثقیل برای خارج نمودن تلمبه‌ها و شیرألات و همچنین تجهیزات ایمنی برای حفاظت بهره‌بردار در نظر گرفته می‌شود که در زیر تشریح می‌شوند: ۱-۸ تجهیزات آشغالگیری تجهیزات آشفغالگیر در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب به منظور حذف مواد درشت دانه همراه با فاضلاب است که باعث گرفتگی و انسداد تلمبه‌ها می‌شود. بر حسب ظرفیت تلمبه‌خانه و نوع شبکه جممع‌آوری (مجزا یا مشترک) آشغالگیرها به‌صورت دهانه درشت و یا دهانه ریز دستی یا مکانیکی در نظر گرفته می‌شود. در شبکه‌های مشترک که محموع آب باران و فاضلاب جریان دارد به‌علت ورود اجسام بزرگ به‌داخل کانالهای آبهای سطحی معمولاً در ابتدا از یک آشغالگیر دهانه درشت که دهانه باز آن بین ۰ تا ۱۵۰ میلی‌متر است. استفاده می‌کنند. شبکه آشغالگیر از تسمه‌های پهن به ضخامت ۱۵ میلی‌متر و عرض ۶۰ میلی‌متر که با زاویه ۳۰ درجه نسبت به قائم» موازی هم نصب می‌گردد. تشکیل می‌شود. این آشغالگیرها می‌توانند به‌صورت دستی و یا مکانیکی تجهیز شوند. تسمه‌های مزبور معمولاً با پوشش گالوانیزه از نظر خوردگی حفاظت می‌گردد. در تلمبه‌خانه‌های بزرگ فاضلاب که جمع‌آوری همزمان فاضلاب و آبهای سطحی را انجام می‌دهد معمولاً بعد از آشغالگیر دهانه درشت دستی یک آشغالگیر مکانیکی که دهانه آزاد میله‌های آن ۲۰ تا ۵۰ میلی‌متر است. قرار می‌دهند و در تلمبه‌خانه‌های بزرگ فاضلاب که صرفاً جمع‌آوری فاضلاب را به‌عهده دارند از آشغالگیر مکانیکی استفاده می‌شود. معمولاً فاصله آزاد بین میله‌های آشغالگیر را یک سوم قطر بزرگ‌ترین گلوله‌ای که تلمبه می‌تواند از خود عبور دهد. انتخاب می‌کنند و بنابراین اگر مجرای عبور تلمبه‌ای ٩‏ سانتی‌متر باشد فاصله آزاد میله‌ها ۳ سانتی‌متر انتخاب می‌شود. مقدار آشغال جمم‌شده روی آشغالگیرء تابع فاصله آزاد میله‌ها است. نمودار نشان داده شده در شکل ۱-۸ حجم آشغال جمع‌شده روی آشغالگیرها را بر حسب فوت مکعب آشغال بر حسب میلیون گالن فاضلاب عبور یافته از آشغالگیر برحسب دهانه آزاد میله‌های آشغالگیر بر حسب اینچ نشان می‌دهد. مواد جمع‌شده روی آشغالگیرها به‌طور معمول دارای ۱۰ تا ۲۰ درصد مواد جامد خشک و وزن مخصوص ۶۳۴۰ تا ۱۱۰۰ کیلوگرم بر مترمکعب است. مناسب‌ترین روش آشغالگیری در تلمبه‌خانه‌های کوچک, پیش‌بینی آشغالگیر نوع سبدی که مستقیماً لوله ورودی فاضلاب به‌داخل آن می‌ریزد و سبد آشغالگیر می‌تواند توسط یک جرثقیل دستی یا برقی خارج شود خواهد بود. ظرفیت سبد آشغالگیر معمولاً برای ۲۴ ساعت حجم آشغال در نظر گرفته می‌شود. شکلهای ۲-۸ ۳-۸ ۴-۸ آشغالگیرهای نوع دستی, مکانیکی و سبدی را نشان می‌دهد. ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- چیه سش درد سس سس سم ۱۵ ۱۴ ۱۳ ۱ ۳ 3 ۹ نس 2 . ۵ ۷ رک تم با 1 2 کج ۷۵ «* یه ۲ 3 پر ۱ ی ۱ ۵ ۲/۲۵ ۲ ۵ ۱۵ ۱/۲۵ ۱ ۵ هر ۰۸۲۵ فاصله آزاد تسمه های اشغالگیر به اینج سکل ۱-۸- مقدار اسغال جمع سده روی اسغالگیر برحسب فاصله آزاد میله‌ها اخر زاهک قَطْر ۱۳۲ شررء انخناء ۰« سوراخ زهکش به قطر ۲امیلیمتر ال ۹ تسه م99 و ودوج سل ۰ ره ضخامت تسمه ها(اینج)(تیپ) ال سم 1 ناس نج ۳ وا امددبه | ]در فاصله ۵ :۶ لا ۱ ۱ ۱ اس 5 3 5 ۱ شماع ۸ ۱ تمه آلومینیومی جوش شده و گررت ریزی شده ۱ به طول مورد نباز , شکل ۲-۸- آشغالگیر دستی (جزییات اجرایی) ۱: ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- < ی از 0 همم ۱ / 9 و مغ / / ا اما ْ مش ض 1 ا 11/0 ْ 5 , ْ ۱ رتکد 1 ی ی ۳ . "خی نم ۰ رس ری در اط ۱ ار ر ۳9 سب 1 ۱ و ی ور اس ان ۹ ۱ الف - نوع زنجیره ای ۱ ۹6 مونور ٍٍ تیفه پاک کن . [ ۹ ۱ هم بازوی آشغالگیری ۰ ۴ 1 ۰ یه لش صفحه تخلیه اشغال حموط رل وه ۰ چخسامم : او وا ۹ ۱ ار شبکه سرند 8 ۳ پم ل _ بان صفحه شانه سچ هر رو وه گهر بر چ یی ۳ نام کیت ب - نوع کمانی شکل ۳-۸- اسغالگیر مکانیکی نوع زنجیره‌ای و کمانی ۱: ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- کابل جرثقیل .| ۱ تسمه ها به ابعاد ۵۰۷۶ میلیمتر ۱ و فاصله ۴/۵سانتی متر ۰ ۲-۸ مبانی طراحی آشغالگیرها الف - موقعیت آشغالگیرها محل آشغالگیر باید به‌طور دائم تحت تهویه پر فشار قرار گیرد. به‌علاوه در محل تجهیزات» نور کاف به گونه‌ای که مسئول بهره‌برداری» خدمات تعمیراتی را به راحتی انجام داده و دسترسی کافی به تجهیزات داش فشار در نزدیکی محل آشغالگیر پیش‌بینی شود تا در حد امکان از ایجاد بوی نامطبوع جلوگیری شود. برای | کنارگذر درنظر گرفته شود. چنانچه تلمبه‌خانه بیش از یک واحد آشغالگیر داشته باشدء تجهیزات به‌گونه‌ای . اضافه شدن حجم فاضلاب از ظرفیت یک واحدء واحد دومی در صورت امکان به‌طور خودکار وارد سام تجهیزات لازم (دریچه‌ها) برای جداکردن واحد آشغالگیر مورد نظر از بقیه آشغالگیرها در نظر گرفته شود. ۱۱۰ ته باشد. آب تحت شغالگیرها مجرای طراحی شود که با انه گردد. به‌علاوه -------- صفحهٔ بعد -------- انتخاب اینکه تحهیزات أشغالگیری در فضای آزاد یا سرپوشیده قرارگیرد.ء تابع دو شرط نوع طراحی تحهیزات (برای فضای باز یا سرپوشیده) و شرایط آب و هوا است» در شرایط آب و هوایی زیر صفر درجه سانتی‌گراد محیط باید گرم شده» بنابراین ب - طراحی آشغالگیر اولین موضوع مهم در طراحی آشغالگیر» تعیین ظرفیت ماکزیمم جریان روزانه ورودی به تلمبه‌خانه است. سرعت جریان در قبل از آشغالگیر و هنگام عبور از آشغالگیر» عامل مهمی در عملکرد آشنالگیر است. سرعت کمتر باعث تجمع آشغال بیشتر روی در جریان متوسط و ‎۰/٩‏ متر برثانیه در جریان حداکثر روش مناسبی است. یکنواختی مقدار سرعت در نقاط مختلف مقطع کانال آشغالگیر نیز مهم است انتخاب کانال مستقیم در جلوی آشغالگیر و به‌طول کافیء باعث می‌شود سرعت در محل کانال آشغالگیر در مقطع آن از یکنواختی پیروی کند. فاصله تسمه‌های اشغالگیر بین ۲۵ تا ۱۵۰ میلی‌متر بر حسب آندازه موادی که در نظر است حذف شودء انتخاب می‌شود. برای آشغالگیر مکانیکی ارقام کوچک‌تر انتخاب می‌شود. اندازه تسمه‌ها تابع عرض و عمق کانال آشغالگیر است. ابعاد تسمه ۵۰ * ۱۰ میلی‌متر (ضخامت ۱۰ عرض ۵۰ میلی‌متر) برای کانالهای تا عمق ۲ متر و ۶۵ * ۱۵ میلی‌متر برای کانالهای تا عمق ۲/۵ متر در نظر گرفته می‌شود. ج- ابزار دقیق برای آشغالگیر مکانیکی, کنترلهایی از قبیل» روشن و خاموش کردن دستی و یا خودکار تجهیزات آشغالگیری که بر اساس زمان‌سنج و یا سطح آب در جلوی آشغالگیر و یا اختلاف سطح آب در جلو و عقب آشغالگیر عمل می‌کند. در نظر گرفته می‌شود. نوع سطح‌سنج می‌تواند شامل سطح‌سنج فشاری» نیوماتیک (حباب هوا) و یا مافوق صوت باشد. اشغالگیر مکانیکی همچنین باید دارای سطح‌سنج حداکثر و ازیر مربوط به عمل نکردن اشغالگیر باشد» معمولاا عملکرد اشغال‌روبی با تجهیزات انتقال آشغال سنکرونیزه می‌شود. د - طراحی هیدرولیکی افت فشار در یک آشغالگیر که تمیز و یا بخشی از آن گرفته شده باشد طبق رابطه زیر به‌دست می‌آید. ۶- ۱/۶) خ ما (۱-۸) ۵ - )۴ که در آن رآ] افت فشارء ۲ ضریب افت فشارء ۲۷/۱1 سرعت در داخل میله‌های آشغالگیر و ۱/2 سرعت در بالادست آشغالگیر و 8 شتاب ثقل است. در یک آشغالگیر تمیز رابطه افت فشار می‌تواند طبق رابطه زیر به‌دست آید: (۲-۸) 0(0ا] که در آن 11۱ افت فشار» 0ضریب شکل تسمه‌های آشغالگیر ۷ ماکزیمم عرض مقطع تسمه که درجهت جریان باشد و «ا حداقل عرض آزاد آشغالگیرء | ارتفاع معادل سرعت در بالادست آشغالگیر و 0 زاویه آشغالگیر با افق است. ضریب 0 طبق جدول ۱-۸ به‌دست می‌آید: ۱۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۸- ضریب 6 کاتالوگهای فنی سازندگان آشغالگیرهای مکانیکی اطلاعات کامل و بیشتری به‌دست می‌دهد. ۳-۸ کنترل بو در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب بیشتر ترکیبهای ایجادکننده بو که در فاضلابهای شهری یافت می‌شود ناشی از فعالیت بی هوازی باکتریها بوده که مواد ارگانیکی» سولفاتها و نیتراتهای موجود در فاضلابها را تجزیه کرده و ایجاد گازهای متعفن می‌کنند. گاز 5112 (هیدروژن سولفوره) از گازهای متعفنی است که مشکلات زیادی را ایجاد می‌کند. این گاز بسیار در آب محلول است (۲۸۰۰ میلی‌گرم بر لیتر در آب ۳۰ درجه سانتی گراد و ۵۶۵۰ میلی‌گرم بر لیتر در آب ۵ درجه سانتی‌گراد)» همچنین خورنده و بسیار سمی است. در شبکه جمع‌آوری فاضلاب و تلمبه‌خانه‌ها بخار آب تعریق شده با گاز 5112 تولید اسید سولفوریک رقیق کرده و منجر به خورندگی بتن» فولاد و رنگهای با پایه سرب می‌شود. سمیت گاز 5112 به اندازه هیدروژن سیانید (۲(11) است. این گاز در 011 آب برابر ‎٩‏ حدود ‎۹٩‏ درصد به‌صورت ([571) محلول است و در ]0۲ برابر ۵ فقط یک درصد آن محلول است موارد زیر به‌عنوان راه‌حلهای احتمالی در کاهش بو مور است: ۱-۸ شستشوی خط انتقال فاضلاب که وارد تلمبه‌خانه می‌شود و یا توسط لوله تحت فشار خارج می‌گردد. ۸ تزریق هوا یا اکسیژن به فاضلاب باعث بالا رفتن مقدار اکسیژن محلول در فاضلاب و مانع فعل و انفعالات غیرهوازی می‌شود. این عمل به روشهای زیر انجام می‌شود: - هوادهی چاهک تر با هوا - تزریق هوای تحت فشار به خط لوله تحت فشار - استفاده از تلمبه‌های هوامکش" در تلمبه‌خانه - تانک تحت فشار هوا برای تزریق هوا به خطوط ثقلی فاضلاب | - ۸1۳ ۱۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۸ اضافه نمودن مواد نسیمیایی اضافه کردن مواد شیمیایی تحت شرایط مناسبء باعث کاهش بو می‌شود. برای مثالء اضافه کردن آهک به آب سولفات‌دار باعث افزایش 1ام آب و بنابراین باقی‌ماندن سولفیدها در شرایط یونیزه (به‌صورت 511 محلول به‌جای 5112 گاز) می‌شود. دیگر مواد شیمیایی اکسیدکننده برای تثبیت مواد قابل تجزیه نیز به‌کار می‌رود. همچنین مواد شیمیایی برای از بین بردن باکتریهایی که تجزیه مواد را انحام می‌دهد. مناسب است. اضافه کردن مواد شیمیایی در تلمبه‌خانه‌ها با توجه به اثرات پایین‌دست آن در تصفیه‌خانه باید مورد توجه قرار گیرد. مواد شیمیایی مورد مصرف عبارت است از: - مواد اکسید کننده * آزن آب اکسیژنه - کلر * سدیم هیپوکلریت - مواد تقلیل دهنده اکسیداسیون" * اکسیژن آب اکسیژنه ۰ کلر - باکتری کشها * آزن آب اکسیژنه ۰ کلر *سدیم هیپوکلریت - اصلاح کننده 011 هه آهک هیدروکسید سدیم کلرزنی به‌عنوان عامل موّثر در اکسیداسیون و همچنین باکتری‌کش روش قدیمی و مرسوم است. استفاده از هیپوکلریت سدیم در مواقعی که میزان مصرف از ۲/۲ کیلوگرم بر روز کمتر باشد. به‌کار می‌رود. میزان تزریق کلر تا حدود ۱۰ میلی‌گرم بر لیتر در نظر گرفته می‌شود. | - 01040110 ۳۵۵۵1۵ ۵10111۵[ ۱۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۸ جرتقیل برای خارج کردن تلمبه‌هاء موتورهاء شیرآلات و متعلقات و آشغال جمع‌شده از جرثقیل دستی یا موتوری استفاده می‌شود. جرثقیل مزبور بر حسب کاربرد آن می‌تواند از نوع ثابت در یک نقطه و یا به‌صورت متحرک در نظر گرفته شود. این جرثقیل می‌تواند در مرحله نصب تلمبه‌ها نیز مورد استفاده قرار گیرد. در تلمبه‌خانه‌های بزرگ می‌توان از جرثقیلهای متحرک الکتریکی شش کاره (رفت و برگشت در طولء رفت و برگشت در عرض و بالا و پایین در ارتفاع) استفاده کرد. برای جابه‌جایی تلمبه‌هاء شیرآلات سنگین, سبد آشغال می‌توان از قلاب که برای آویزان کردن جرثقیل مورد استفاده قرار می‌گیرد در طراحی در نظر گرفته ۵-۸ ملاحظات ایمنی در تلمبه‌خانه‌های فاضلاب. به‌علت عمق آن. رطوبت موجود. گازهای سمی, باید ملاحظات ایمنی خاصی به‌شرح زیر در نظر * اطراف هر سوراخ باز یا آدم‌رو یا تغییر ارتفاعء دست‌انداز فولادی به‌منظور جلوگیری از سقوط بهره‌بردار در نظر گرفته حفاظ لازم اطراف همه موتورهاء تسمه پروانه‌هاء گیربکسهاء محورهای گردنده در نظر گرفته شود. _کف‌پوش پلاستیکی مناسب در جلوی همه تجهیزات و تابلوهای برقی در محلهایی که امکان ایجاد شوک الکتریکی وجود دارد, در نظر گرفته شودء تجهیزات الکتریکی باید کاملاً عایق‌بندی و اتصال زمین داشته باشد. سوییچها و کنترلها باید از نوع ضد جرقه باشد. روشنایی کافی در نقاط بویژه در نقاطی که تجهیزات گردنده وجود دارد و در محلهای دارای * در طرح تلمبه‌خانه به‌جای نرده‌بان از پله استفاده شود و برای‌جلوگیری از لغزش» سطح پله‌ها از نوع آجدار انتخاب شود.ء در صورت استفاده از نرده‌بان باید برای آن حفاظ انتخاب شود در حالتی که ارتفاع نرده‌بان از ۲/۴ متر فراتر رود در وسط آن پاگرد پیش‌بینی شود. *پیش‌بینی خط تلفن در محل تلمبه‌خانه برای ارتباط بهره‌بردار با مرکز کنترل و درخواست کمک مفید است. * پایش و وارسی کیفیت فضای محل چاهک ترء به‌منظور اطلاع از تراکم گازهای سمی و همچنین مخلوط گازهای قابل انفجار مفید است. * تجهیزات خاموش کردن آتش در محل تلمبه‌خانه باید در نظر گرفته شود. به‌کارگیری کربن نتراکلرید به‌علت مسمومیت مایع و گاز آن باید منع شود. * کمربندهای ایمنی, تجهیزات کمکهای اولیه. کلاه ایمنی» کپسول دهنی اکسیژن و حلقه‌های لاستیک برای شناور شدن در آب باید به تعداد کافی در ایستگاه در نظر گرفته شود. ۳ ۱۱۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوستها ۱۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۱- مقدار جریان در واحدهای بهداستی (توالت + دستشوئی + وان و دوش) سینک آشپزخانه ماشین ظرفشویی ( خانگی ) دوش ایستاده (خانگی) دوش ایستاده (مجموعه) توالت با فلاش تانک توالت با فلاش شستی ۱۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست شماره ۲- اطلاعات فنی در مورد تلمبه‌های گریز از مرکز ۱-۲ تلمبه‌های گریز از مرکز تلمبه‌های گریز از مرکز از دو بخش تشکیل می‌شود. قسمت پروانه تلمبه که بخش متحرک و گردنده تلمبه است و پوسته تلمبه که بخش ثابت تلمبه می‌باشد. پروانه تلمبه توسط شفت یا محور تلمبه که به موتور تلمبه متصل است به حرکت در می‌آید و انرژی تولید شده از طریق موتورء توسط محور به پروانه منتقل می‌شود و پروانه این انرژی را به مایع که از دهانه پروانه وارد شده و از میان پره‌ها عبور می‌کندء منتقل می‌سازد و ایجاد سرعت و فشار برای مایع می‌نماید» پوسته ثابت تلمبه به شکل و جهت جریان نظم داده و ضمناً بخشی از انرژی جنبشی را به انرژی پتانسیل" تبدیل می‌کند. برحسب شکل جریان و شیوه خارج شدن مایع از تلمبه, تلمبه‌های گریز از مرکز به سه نوع تقسیم می‌شوند: - تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان شعاعی - تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان مختلط - تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان محوری در شکل ۱-۲ جهت جریان و شیوه خروج آن در تلمبه‌های مزبور مشخص شده است. در تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان شعاعی,» مایع قابل انتقال» موازی محور تلمبه و از طریق دهانه پروانه وارد شده و به صورت عمود برمحور تلمبه خارج می‌شود. در تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان محوری» مایع قابل انتقال موازی محورتلمبه و از طریق دهانه پروانه وارد شده و به صورت موازی محور تلمبه خارج می‌شود. در تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان مختلط مایع قابل انتقال از دهانه پروانه و موازی محور تلمبه وارد شده و به صورت زاویه‌دار با محور تلمبه خارج می‌شود. شکل پوسته هر یک از تلمبه‌های ذکر شده» تابع جریان است. درتلمبه‌های گریزاز مرکز با جریان شعاعی و بعضی از تلمبه‌های با جریان مختلط پوسته تلمبه به صورت حلزونی " است» این شکل برای تبدیل انرژی جنبشی به انرژی پتانسیل و همچنین جمع‌آوری مایع خارج شده از پره‌ها و هدایت آن به طرف خروجی تلمبه, در نظر گرفته شده است. در تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان محوری و تعدادی از تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان مختلط جریان خارج شده از پره‌های پروانه تلمبه توسط پره‌های هدایت‌کننده " جریان به صورت موازی محور تلمبه در می‌آید و پوسته نیز در جهت همین هدف شکل داده شده است. این نوع تلمبه‌هاء بعلت فاصله محدود و کم بین پره‌ها و پوسته» برای فاضلاب که مقادیر قابل توجهی مواد جامد داردء کاربرد ندارد. با توجه به توضیحات فوق شکل پروانه؛ نوع جریان را مشخص می‌کندء لذا در تلمبه‌های گریز از مرکزء برای تقسیم بندی فوق مشخصه‌ای بعنوان سرعت ویژه تعریف شده است که بر اساس مقدار آن نوع تلمبه وعملکرد آن مشخص می‌شود. سرعت ویژه برای هر تلمبه در نقطه بهینه بازده در منحنی عملکرد آن محاسبه می‌شود. رابطه تعیین سرعت ویژه بصورت رابطه (۱-۲) /(8 ]۳۵۲۵11۵ - | ۱/۵۵۵ - 2 0:1۲ - 3 ۱۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- می‌باشد. که در آن ‎٩‏ دور موتور بر حسب تعداد دور بر دقیقه, 0 آبدهی تلمبه در نقطه مناسبترین بازده تلمبه برحسب مترمکعب بر ثانیه و ۳[] ارتفاع تلمبه زنی درمناسبترین بازده تلمبه بر حسب متر است. .)0/5 ۱-۳۲ "5 ۱۳۲ با توجه به مراتب فوق تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان شعاعی دارای سرعت ویژه بین ۱۰ الی ۸۰ است. تلمبه‌های گریز از مرکز با جریان مختلط سرعت ویژه ۶۰ آلی ۱۷۵ را دارند و سرعت ویژه تلمبه‌های با جریان محوری از ۱۷۵ به بالا است. شکل الف - با جریان شعاعی قائم ب - با حریان مختلط ج - جریان شعاعی افقی د- جهت حریان محوری شکل ۱-۲- جهت جریان در تلمبه‌های گریز از مرکز ۱۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۱-۳ پروانه تلمیه تلمبه‌های فاضلاب باید قادر باشند مواد جامد درون فاضلاب را از خود عبور دهند. توالتهای منازل می‌توانند مواد جامد کروی تا قطر ۶۵ میلیمتر را از خود عبور دهند.ء بنابراین تلمبه‌های فاضلاب باید قابلیت عبور اجسام تا قطر ۷۵ میلیمتر را داشته باشند. مواد ریشه‌ای و رشته‌ای در اغلب اوقات وارد فاضلاب شده و در بیشتر مواقع باعث انسداد تلمبه‌ها می‌شود. پروانه تلمبه‌ها بصورت بازء نیمه باز و بسته ساخته می‌شود. پروانه‌های نیمه باز معمولاً یکطرف آن (پشت پروانه نسبت به جریان ) بسته است و طرف دیگر که پره‌های پروانه و یا تیغه‌های آن باشد با پوسته ثابت تلمبه, جاسازی دقیق و نزدیک می‌شود. این جاسازی و تنظیم دقیق مانع می‌شود که جریان از مسیر دهش به محل مکش تلمبه سیرکوله شود. در پروانه بستهء هر دو طرف پروانه بسته می‌شود و بنابراین فقط جاسازی دقیق و نزدیک در طرف مکش تلمبه نیاز است. پروانه‌های باز فاقد هرگونه پوشش برای پره‌ها هستند. تلمبه‌های فاضلاب با جریان شعاعی» بطور معمول دارای پوشش در دو طرف پره‌ها است. این پوشش از فرسایش لیه‌های پره‌ها جلوگیری می‌کند. معمولاً در فاضلابء بعلت وجود مواد دانه‌ای» فرسایش لبه‌های پره‌ها در نوع پروانه‌های باز باعث از بین رفتن فاصله تنظیم شده بین پره‌ها و پوسته ثابت تلمبه شده و کاهش بازده تلمبه را به دنبال دارد. کم مس 1 ۱۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۰ ۰ ۰.۰ حَ ۱ ۰ ۰ ۰۰ ۰۰ ۸ اس ۰۰ سا پ ۰۰ ۰ نوع خاص پروانه بصورت گردابی پروانه نیمه بسته است (صفحه پوسس در پشت پره‌ها قرار دارد) 9 قسمت جلو پروانه با فراهم می‌سازد. با توجه به اینکه مواد جامد و رشته‌ای با پروانه تماس ندارند احتمال مسدود شدن این نوع تلمیه‌ها بسیار کم است. تلمبه‌های مزبور از بازده کمی برخوردارند. کر و ۱ ۳ ۰ ۰ . << 1 ی با تلمبه برای انتقال ظرفیتهای مختلف و متناسب با آن. ارتفاع تلمبه‌زنی» قدرت مورد لزوم و بازده را بدست می‌دهد. مشخصه‌های مزبور به شرح زیر تعیین می‌شوند: - ظرفیت مترمکعب بر ساعت بیان می‌شود. در واحد آمریکایی به‌صورت گالن بر دقیقه, میلیون گالن بر روز و یا فوت مکعب بر ثانیه به کار می‌رود. ی ۳۲۳ - ارتفاع تلمبه زنی بطور کلی ارتفاع تلمبه‌زنی» عبارت از ارتفاع اندازه گیری شده سطح آزاد آب در بالا یا پائین از محور افقی فرضی است که محور ان ۰ ۰.۰ تا ۰ ع 95 مرجع نامیده می‌شود. این محورء با توجه به شکلهای مختلف جریان در تلمبه گریز از مرکز بصورت جریان شعاعی یا جریان مختلط یا جریان محوری مطابق (شکل ۱-۲) خواهد بود. معمولا ارتفاع اندازه‌گیری شده بالاتر از محور مرجع مثبت و ارتفاع پائین‌تر از مرجع منفی در نظر گرفته می‌شود. ارتفاع تلمبه‌زنی عبارت است از ارتفاع اندازه‌گیری شده آب که به سطح معین برای جریان مشخص انتقال می‌یاید» از طرف دیگر ارتفاع سامانه تلمبه‌زنی عبارت است از ارتفاع متناظر برای مقابله با کلیه آفت فشارهایی که در یک سامانه تلمبه‌زنی بوجود می‌آید تا حجم مشخصی از مایع را به ارتفاع معین برساند. ۱-۳-۱-۳ قدرت خروجی مونور (۲-۲) )> 1-7 40 - 2 6 - 3 ۱۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- (ب) رد 4 1 ۱ ۱ ۷ ۹ ها ۲ ۳ ۱ و ۰ ۳ : ۸ ی ب و ج -پروانه با جریان مختلط حلزونی دو طرف بسته د- پروانه با جریان مختلط محوری نوع باز ح- پروانه با جریان محوری نوع باز و- نوع گردابی سکل ۳-۲- انواع پروانه‌های گریز از مرکز ۱۳۲ : ۹ لف) رج) (ح) -------- صفحهٔ بعد -------- که در آن ,3 قدرت خروجی موتور برحسب کیلو وات» 0 وزن مخصوص مایع برحسب کیلو نیوتن بر مترمکعب. مقدار جریان بر حسب مترمکعب بر ثانیه و 17 کل ارتفاع دینامیکی تلمبه‌زنی برحسب متر محاسبه می‌شود. چنانچه سیال آب باشد می‌توان قدرت خروجی موتور را طبق رابطه زیر محاسبه کرد: 102 که در آن انرژی انتقال یافته به پروانه تلمبه محاسبه می‌گردد. ٩‏ میزان جریان بر حسب لیتر بر ثانیه و ۱۰۲ ضریب تبدیل آب ۵ درجه به ۲۰ درجه سانتیگراد است. ۳-۳-۱-۳ قدرت ورودی مونور انرژی انتقال یافته توسط موتور به محور تلمبه راء قدرت ورودی موتور به تلمبه می‌نامند و عملکرد آن برحسب میزان جریان مایعی که تلمبه قادر به انتقال آن به ارتفاع معین» بازای بازده مشخص استء ارزیابی می‌شود. بازده تلمبه نسبت قدرت مفید (خروجی) که معمولاً بر حسب کیلو وات و یا اسب بخار اندازه‌گیری می‌شود به قدرت انتقال یافته به محور تلمبه یا قدرت ورودی تعیین می‌گردد و در تلمبه‌ها از ۲۰ الی ۸۵ درصد متغیر است. قدرت ورودی تلمبه طبق رابطه زیر بدست می‌آید. 01 (۳-۲) 2 ام ۳ که م۳ بازده تلمبه است و یا چنانچه مایع آب باشد قدرت ورودی تلمبه طبق رابطه زیر محاسبه می‌شود: 0۹1 ۵-۲ لد رم (۵-۲) 2 تفاوت انرژی خروجی (قدرت انتقال یافته به محور تلمبه) و انرژی ورودی (قدرت انتقال یافته از طریق پره تلمبه به مایع) اتلاف انرژی در تلمبه است. اتلاف انرژی در تلمبه ناشی از اتلاف حجمی؛ اتلاف مکانیکی و اتلاف هیدرولیکی است. اتلاف ححمی مربوط به حجم آن قسمت از مایع است که از بین پره و پوسته فرار کرده و به دهانه مکش منتقل می‌شود. اتلاف تلفات انرژی در مجرای حرکت مایع درون پوسته تلمبه است. ۴-۱-۲ منحنی عملکرد تلمیه سازندگان تلمبه در کارخانه» منحنی مشخصه هر تلمبه را که شامل ارتفاع تلمبه‌زنی برای هر بده تلمبه است. با تغییر بده آن توسط یک شیر قطع و وصل که در خروجی تلمبه نصب می‌شود و همزمان متناسب با آن فشار (ارتفاع تلمبه‌زنی) را اندازه گیری ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- می‌کنند بدست آورده ونتایج را در مختصات۷ , ‎٩‏ ( معمولا در محور # ها بده تلمبه و محور ۷ ها ارتفاع تلمبه‌زنی) رسم می‌نمایند. منخنی بدست آمده از ارتباط نقاط آزمایش روی این مختصات. منخنی بده- ارتفاع برای تلمبه موردآزمایش خواهد بود. با توجه به نقاط بدست آمده قدرت ورودی تلمبه و بازده آن تعیین و بصورت منحنی در همان نمودار نشان داده می‌شود. به محموعه اطلاعات به دست آمده که شامل ارتفاع تلمبه‌زنی در بده‌های مختلف همراه با قدرت ورودی و بازده است و برای دور ۵-۱-۲ قوانین همبستگی قوانین همبستگی برای پیش‌بینی عملکرد یک تلمبه گریز از مرکز در سرعتها و قطرهای مختلف بکار می‌رود. این قوانین شیب منحنی عملکرد تلمبه, قدرت موردنیاز تلمبه برای تغییر در سرعت و آندازه پروانه را با دقت خوب پیش‌بینی می‌کند. در تلمبه‌های گریز از مرکز روابط (۸-۲) تا (۱۰-۲) حاکم است. در این روابط ۴ ضریب بدون بعد و اندیسهای ۳.۱۹ ضریب مزبورء برای بده» ارتفاع تلمبه‌زنی و قدرت است. در روابط زیر م وزن مخصوص مایع برحسب کیلوگرم بر مترمکعب و (متر) و ۲ سرعت پروانه (دور بر دقیقه) است با استفاده از روابط مزبور : (۸-۲) پگ - :۹ 11 اج ۹-۲ ید پر ۱ رد ۱ ۲۳ ۱۰-۲ دمم (۱۰-۲) 0 امکان طرح تلمبه به منظور تطبیق با شرائط مورد نظر امکان‌پذیر است» چنانچه عملکرد تلمبه با توجه به کارکرد آن برای یک نقطه (1(.)1,111,1) معلوم باشد کارکرد تلمبه برای نقطه مورد نظر برای دور و۲ با استفاده از روابط (۸-۲) آلی (۱۰-۲) بصورت زیر در می آید. (۱۱-۲) 9 2۵ 02 0 1 (۱۲-۲) دنه ی 122۵ 1 ۳] (۱۳-۲) رت 2۵ 2 ۸۲۲۱۷ - | ۱۲۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- این روابط در حالتی است که قطر پروانه تلمبه در هر دو حالت یکسان باشد و بنابراین براساس روابط (۱۱-۲) تا (۱۳-۲) می‌توان منحنی عملکرد تلمبه را برای دیگر دورها با توجه به داشتن نقاط موردنظر در تلمبه برای سرعت ۱ بدست می‌آید سازندگان تلمبه‌های گریز از مرکز برای تلمبه با مشخصه‌های معین (,۳,0. 11) و با در نظر گرفتن دور آن بصورت ثابت با تغییر قطر پروانه تلمبه منحنیهای عملکرد متفاوتی بدست می‌آورند. در این حالت قطر پروانه را با تراشکاری تغییر داده و برای هر اندازه قطر پروانه با حفظ دور ثابت منحنی عملکرد با استفاده از روابط (۸-۲) تا (۱۰-۲) روابط (۱۳-۲) تا (۱۶-۲) بدست (۱۴-۲) اسان 2 2 (۱۵-۲) : لمحت و2 و2 2 در این روابط محدداً ,1۱,۲ عملکرد تلمبه با قطر ,1 در نقطه معین است که با تغییر قطر آن به ,0 عملکرد این می‌شوند. شکل ۴-۲ منحنی‌های عملکرد تلمبه را برای یک نمونه از تلمبه‌های گریز از مرکز و با قطرهای مختلف نشان ۶-۱-۳ ساختمان تلمیه‌های گری زاز مرکز تلمبه‌های گریز از مرکز از سه بخش اصلی یعنی روتورگردنده» پوسته تلمبه و یاتاقانها همراه با قاب آن تشکیل شده است. تلمبه‌های گریز از مرکز با اتصال یکپارچه فاقد بخش سوم بوده و پوسته موتور محرک مستقیماً به پوسته تلمبه متصل است. روتورگردنده شامل پروانه تلمبه, محور تلمبه و رینگهای (آببندی) فرسایشی است. رینگهای فرسایشی درمحل تماس پروانه تلمبه باپوسته تلمبه بکارگرفته می‌شود. رینگ‌فرسایشی تنظیم فاصله مزبور را بمهده دارد و مانع چرخش آب طرف خروجی از تلمبه که دارای فشار بیشتر است به محل ورودی تلمبه می‌گردد. فرسایش رینگ مزبور معمولاً به جهت وجود مواد ماسه‌ای و یا بطورکلی موادی که ایجاد فرسایش کرده و درون فاضلاب است صورت می‌گیرد و همچنین سائیدگی ناشی از تماس رینگها با هم (رینگ پروانه تلمبه» رینگ متصل به پوسته تلمبه) می‌باشد در یک رینگهای فرسایشی ممکن است بصورت مجزا و یا درجا ساخته شود که در مورد اول پس از فرسودگی آن به راحتی قابل تعویض است و در مورد رینگ درجا پس از آنکه فاصله پروانه با پوسته زیاد گردد با تراشکاری محل مزبور و اضافه کردن رینگهای فرسایشی برای پروانه و پوسته تلمبه دوباره شرایط مناسب را پیدا می‌کند. حسب نوع پروانه (بستهء نیمه باز و باز) نوع رینگهای فرسایشی متفاوت است. در پروانه نیمه بسته بجای رینگ فرسایشی صفحه فرسایشی که بین لبه پروانه و پوسته در عا ۷۷/۵۵۳ - | ۱۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۵ ۱۵۰ ۱۷۵ ۰ شکل ۴-۲- منحنی مشخصه‌های تلمبه با قطرهای مختلف ۱۲۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- (ح) الف-پر و انه بسته ب-پر و آنه نیمه بسته ج-پر و آنه باز با جریان شعاعی د-پرو آنه باز با جریان محوری ح-پر و انه بالانس‌شده از نظر هیدرو دینامیکی شکل ۵-۳۲- رینگهای فرسایشی با انواع پروانه ها ۱۲۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۳ سیرک و کین پا 7۳ 1 1 ال ۳ پ اس | ٍ ٍ -7 وهی هو کت : سس ی | ۳ 1 ا ۱ 4 ۳ 18 ۱ ار ٍ : ۵ ۸ ۱ 3 نز ۹ 5 5 : 25 7 سح ۳۲ ری شکل ۶-۲- انواع پره‌ها و رینگهای فر ۱۳۸ پرواله انسد,ادبا پد بر نوع بسئه 1 ی اس پروانه با جریان باز پروانه چند پره نوع باز پروانه چند پره نوغ بسته ۳ ۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۶-۱-۲ محور تلمبه محور تلمبه وظیفه انتقال قدرت از محور محرک به پروانه را دارد و باید بتواند کلیه نیروهای محوری و شعاعی که از چرخش پروانه حاصل می‌شود را تحمل کند. محور تلمبه درمعرض پیچش,» خمش و کشش قرار می‌گیرد و لذا در طراحی آن دقت زیادی انجام می‌شود بطوریکه تغییر شکل زیاد آن باعث فرسایش رینگها شده و عدم آببندی تلمبه را ایجاد می‌کند. معمولاً تغییرشکل به میزان حداکثر ۰/۰۵ میلیمتر در محل آببندی محور مقدار مجاز تغییر شکل می‌باشد. میزان تغییر شکل محور نظر گرفته می‌شود که از جنس فولاد ضد زنگ است این غلاف کاملاً به محور چسبیده است و برای آن آببندی کامل را در نظر می‌گیرند. ۲-(-۲-۶ باناقانهای تلمیه یاتاقانهای محور تلمبه کلیه بارهای عمودی, شعاعی که به محور تلمبه وارد می‌گردد را تحمل می‌کند. یاتاقانها بطور معمول از نوع ضداصطکاکی و از نوع بلبرینگهای کروی,» استوانه‌ای» یا مخروط ناقص می‌باشند. یاتاقانها در نوع تلمبه‌های با اتصال جداگانهء دارای قاب جداگانه است که به پوسته تلمبه پیچ و مهره می‌گردد. معمولاً عمر یاتاقانها را بر حسب ساعت برای کار مداوم که ‎٩۰‏ درصد بلبرینگها در طی مدت مزبور فرسوده گردد در نظر می‌گیرند و حدود ۴۰۰۰۰ ساعت پیش‌بینی می‌کنند. عمر یاتاقانها تابع نحوه کار تلمبه بین نقاط بهترین بازده تلمبه و نقطه کارکرد تلمبه در برابر شیر بسته (بده صفر) که معمولاً فشار حداکثر به تلمبه وارد می‌کند خواهد بود. برای روان‌سازی یاتاقانها از گریس استفاده می‌کنند. آببندی یاتاقازها برای جلوگیری از نفوذ آب و مواد خورنده از خارج تلمبه به داخل آن و با تنظیم فاصله نزدیک بین محور موتور و قاب یاتاقانها و یا پیش‌بینی مواد لاستیکی که توسط فنر به سطح محور تلمبه فشار وارد می‌گرددء تأمین می‌شود. این محل باید بطور مناسب روغنکاری شده تا در اثر اصطکاک ایحاد حرارت نکند. ۳-۶-۱-۲ آببندی محور نلمبه‌ها برای جلوگیری از بیرون زدن مایع تحت فشار درون تلمبه در بالاتر از محل اتصال به پروانهء تلمبه باید آببندی شود. آببندی با دو روش آنجام می‌گیرد: روش اول از طریق لائیهای آببندی و بنام کاسه نمد" است و روش دوم از طریق مکانیکی" . در نوع اول که روشی ساده است از لاثیهای حلقوی و از مواد مصنوعی که روی محور یا غلاف محور قرار میگیرند. استفاده می‌شود و تعداد آن از سه ردیف بیشتر است و توسط یک آب‌بند نگهداری می‌شود و در داخل قابی که بالای پوسته تلمبه (بین پوسته تلمبه و قاب یاتاقانها) است. قرار می‌گیرند. کاسه نمد همیشه دارای نشتی است که روان سازی محور تلمبه را تامین می‌کند. مزیت این نوع آببندی» ارزان بودن آن و راحتی تعویض آن است و عیب آن مراقبت دائم و بازدیدهای مرتب است. آببندی نوع مکانیکی شامل دو | - 5۲۲۱۵۵ 2 - 2/1002 10۵[ ۵021 8 ۱۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- بخش گردنده و ثابت است. بخش گردنده روی محور قرار می‌گیرد و با محور حرکت می‌کند و بخش ثابت به قاب متصل است. این دو بخش در دو سطح صاف و با فاصله حدود یک میکرون از هم هستند و با لایه روان‌ساز از هم جدا شده‌اند. جنس این سطوح» معمولاً از سرامیک و کرین است. این نوع آببندها بصورت تکی و دوتائی استفاده می‌شود. آببندهای مکانیکی گران بوده و برای تعویض أُن» باید قطعات تلمبه را پیاده کرد در عوض به مراقبت دائم نیاز ندارند. خراب شدن این آببند بطور ناگهانی و با مقادیر زیاد نشتی است در حالیکه نوع اول, میزان نشتی بتدریج اضافه می‌شود. شکلهای شماره (۷-۲- الف و ب و ۸-۲- الف و ب وج ) دو نوع آببندی محور تلمبه را نشان می‌دهد. شکل ۷-۲- ب- دو نوع رینگ لنترن ۱۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ل روپ یپ سس ان رش هر زو و هه فا کج و هر را روم یخ مارس ل ام و ی ی 5 ای او ری سر و ان وه : ی قم واز ۳ را هر گو هر یر ایم هر اور دو 7 اب 9 و : 1 ی 2 دا رم یو یا ۰ ۰ ۹ : ۰ رک ما ۰ ۱ ۰ ۰ رت ۳-۰ و ی در . ی دز اس ۲ ۸4 لر صخ هک هی ی ی هر ری و با ی ی و ی رس را ی :6 و اد ۹ رو ۸ خر اش ما ی 7 رو 9 . 1 برض ۰ ی ها .۰ اط تا ۳ و ی با 1 ۱ و ی ۱ ۹ .و اه ۷ 2 1 دنه و ی َ, ی 1 و سا هک تا را نر سن و سل ر وا اور 0 : ی ای ۳ اّ تا را دیا 1 0 و 6۹ لا کات اه از مکنه اس ۸ ی ۱ وج 0 ۱ و سا شنک را و + ۹ چچح ی نج ۰ ۲ و دم ایرا و مه زاس ۱ 3 و 2 ۱ : سم پر و ۱ ال .۹ ۱ ات نت ج چا بر اه اه را چا اس نوک اج ار گر یه 70 اه از هام یا ار هام کد اد ک را 0 - و و نی را سا ۰ ۰ کوک دا وگو موه اک باه اه اه مک رو ۸ ْ , از موه :۳ زان و من ی 7 ۰ ۰ تا با مهد ره خم ور نا و نو ۱ نشه امک و وه ا ۰ ۹ * حط: ام ام را و تا او و یک 1 تا وه مهر سو ار هد یر ما و ما [ نک ی 0 را ی بو اک چا : و ی راد ما یا ۹۲ ۱ ۹ او ی و اد رو وا نا ما ما تا ها سا 3 0 ارت مرو و اه وس وهای رد :2 [ و و هت 1 1 رک را ره کرک و و مه 7 نود رح امه و ما مد َ ی وه رد و وی کم روک یه لا مش سا اش کر وا 2 یمام تا سم مش 9 ۰ ی نیکی ۰ یس ر پم چ و۳ ۳ 2 3 1 7 چس ی ری و یسم اجه ۹ ره 2 1 ا 5 ۱ ان ی 2 رای ی ۳۳ را ی وه مه اس اه ْ. ۱ وس ال لس رها را ی ار کر سا 3 ۱ ۱ ای زو و هه مس را و ۹ ۱ ۳ و ما ی از هک یو نا ته یا وام ما وی گر سر دوو و 1 اه و ممید ‏ رس تحص اب رح ۳ ی ۱ 1 ۳ 1 و ۱ او 1 سس اند رت حظ حمیرموض مه ۳ 1 اه - ۷ 1 : :14 اس واه ۵ <قایت ۲ ۳ ی ۱ 7: ۳ (ر کوس موم شب یا ما ۳ ۱ اس تست هم 1 سر ال ّ 7 هر گارر یا یر صور دوو موم من سا ی را ؛ لک صور رم او ۰ سا اس هر مس ۰ 0 : : 0 اج هت مامت شک دس سس سس 2 مروت ۳ س مموست مسا ومع سود ورام ۴ ۱ ی مه اقا که دنت ْ1 0 و ممخه تینوی وضو مقطف میت ۷۵ مد 9 ی 0 یا پا سا : و : اه ۰ 3 ۲ تمهت امه 1 رو موم ی 7 8 7 وی ی اس ی وت را اد را مه و را هو گرو 0 تموم او نم سس دم ی دا درک اچ زر ها ی و ام از مک کم رو رک ۶1۱ ای ی اس ۹ مد نج مت ید ۳ مرو او اد مسا ,۳ - 0 مت ی وا ی ی ا ایا انوا و اه :1 وتو ی تر 1 ی یا او رس و یو ور ور با نا کم ی 8 ۰ 1 بدا ی یهد وه با و ی ۱۳ اسرا.1 [ 7 اس اد کرد نی ۶۳۷۱۹۶ [ ار رخا وا سر بر و ها و او هی همم مس وم دا هو سای همست مظن وم ۳ هم شش [ اد را بر مه را اه این ۳ ده ار اک ام رش وا و 1 تج 2 1 و ی زا رس ها اون ا عاص برع رو با ۱ میت ده و ی زود سا اسر راردا در وا ۷ تخد تسد 0 َ مس تا از شکل ۸-۲- ب- آب بندی مکانیکی با< آب بپیذی 4 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۲ آب و دائم ۱ هدش بالا از ی ۴ ی و را را | 4 که کون ۹ ۹۵ مر یکی کیک یی کر نی )لح : چسحپس سر کیک کم اص و لصا ۵ که 93ج ۳ ۱ 4 ل شکل ۸-۲- ج - مقطع آب بندی نوع مکانیکی دو تایی ساختمان تلمبه‌های پیچوار کلی تلمبه‌های پیچوار از چند قسمت تشکیل شده است: لوله و پیچء یاتاقانهای بالا و پائین» کوپلینگ اتصال پیچوار به سء» گیربکس» موتور محرک. در مورد تلمبه‌های پیچوار باز به دلیل اینکه سینی و غلاف مانع و یاتاقان پائین همیشه در رار دارند» ضروری است بطور مداوم روغنکاری شود. در تلمبه‌خانه‌های پیچوار» گریس‌زن برقی پیش‌بینی شده که بطور وغنکاری یاتاقانها را انجام می‌دهد. و پوشش می‌گردد. انتقال مایع توسط تلمبه با قرارگرفتن مایع در بین پرههای پیچ؛ سینی زیر تلمبه و جابجائی آن بطرف جام می‌گیرد. سرعت تلمبه‌های پیچوار بین ۲۰ الی ۷۵ دور در دقیقه است و ظرفیت تلمبه تابع قطر پیچوار» سرعت و زاویه آن می‌باشد. حداکثر ظرفیت انتقال در تلمبه‌های مزبور درشرائطی است که سطح آب در چاله تلمبه در نقطه ۱۸ طبق ۹-۲ قرار گیرد. بنابراین این نوع تلمبه‌ها نیاز به چاله عمیق ندارد. تلمبه‌های پیجوار قابلیت انتقال هر میزان آب را که 1 ]|۲۱ -| ۱۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- در این تلمبه‌خانه هم از نظر ساختمانی و هم تجهیزاتی بیشتر از نوع تلمبه‌های گریز از مرکز است در عوض هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری آن کمتر است. بهم‌زنی فاضلاب در حرکت پیچوارها به جلوء باعث خارج شدن گازهای محلول در فاضلاب می‌شود. در تلمبه‌های پیچوار محدودیت ارتفاع بعلت مشکلات تجهیزاتی وجود دارد زیرا بطور معمول برای هر قطر معینی حداکثر طول معینی می‌توان با توجه به تغییر شکل تلمبه (از آنجا که تلمبه‌ها در دو نقطه تکیه دارند طول زیاد باعث تغییر شکل در وسط تلمبه می‌شود که این امر کار کرد آنرا مشکل می‌سازد) ناشی از خمش و تغییر دما در نظر گرفت لذا برای انتقال مایعات به ارتفاع بیشتر معمولاً با بکارگیری تلمبه‌ها در دو مرحله»ء انتقال آب به ارتفاع بالاتر ممکن می‌شودء در این حال دو تلمبه‌خانه در ارتفاعات مختلف و نزدیک بهم ساخته می‌شود. شکل ۹-۲ مقطع یک تلمبه‌خانه پیچوار نوع باز را نشان می‌دهد. بطور معمول بخشی از جریان انتقال یافته در تلمبه‌های پیچوار از فاصله بین صفحات پیچ با سینی آن به چاله پائین دست تلمبه باز می‌گردد. این موضوع در تلمبه‌های پیچوار نوع بسته وجود ندارد زیرا با توجه به جوش شدن پره‌ها به لوله خارجی» امکان برگشت منتفی شده است. جدول ۱-۲ حداکثر ظرفیت تلمبه‌های پیچوار برحسب قطر خارجی تلمبه با زاویه ۳۰ درجه و با حداکثر دور در دقیقه را نشان می‌دهد. در این جدول» حداکثر ارتفاع برای نصب با زاویه ۳۰ درجه و ۴۰ درجه و جزئیات تلمبه برای زاویه ۳۰ درجه نیز نشان داده شده است. خروجی تلمبه‌های پیجوار باید به گونه‌ای تنظیم شود که مشکل سرریزشدن و لذا برگشت جریان پیش نیاید. این موضوع با پیش‌بینی کانال خروجی که حداکثر سطح آب در داخل آن پائین‌تر از آستانه ریزش است در نظر گرفته می‌شود. تلمبه‌های پیچوار همواره مجهز به ترمز مانع حرکت معکوس دورانی هستند. بعلت دور کم تلمبه‌های پیچوارء اتصال مستقیم موتور محرک به تلمبه‌ها ممکن نیست و بنابراین برای کاهش دور موتور محرک به حدود دور تلمبه به گیربکس نیاز دارد. شیوه اتصال موتور محرک به گیربکس برحسب قدرت موردنیاز و ابعاد و ارتفاع موتور و گیربکس متفاوت است. شکل ۱۰-۲ انواع اتصالات فوق را نشان می‌دهد. در اتصالات موتور گیربکس بصورت تسمه»ء امکان تعویض پولی موتور و لذا تغییر سرعت پیچوار و تغییر میزان بده فراهم است. اتصال محور گیربکس به محور پیچوار توسط کوپلینگ‌های قابل انعطافی که ضربات ناشی از حرکت محوری گیربکس و انحراف کوچک محور تلمبه با محور گیربکس را می‌گیردء انجام می‌شود و در نتیجه دارای خاصیت جذب انحرافات پیچشی» زاویه‌ای» محوری و عرضی است. قاب کوپلینگها از چدن با مقاومت بالا (0025) و معمولاً از دو قسمت ساخته می‌شوند که شامل قسمت اتصال به محور موتور و محور گیربکس است. در بخش اول خارهای مناسبی که در بخش دوم کوپلینگ برای آن جاسازی شده» قرار می‌گیرد و لذا تغییرات پیچشی» زاویه‌ای» خارج از محور بودن ( محور گیربکس ۱۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- رد ۵ سس ۵ ۰ حور ماس که که سس اس سس < ۳ یمیس رل یکی کح ۹ یلم ۳ محصررییییس) د کو فک ّ ری نگ ‎٩‏ رها 0 کچ نها ۲ ۹ ۸ ِ - سطح آب برای حداکثر جریان تلمبه خم - سطح آب برای حداقل جریان تلمبه - آستانه ریزش 8 - زانوی استقرار تلمبه 0 - قطر خارجی تلمبه پیچوار با پره ها - قطر لوله مرکزی پیچوار با[ - طول پیجوار 5 -گام پیچ ۱ - حداقل ارتفاع انتقال آب پ 11 - حداکثر انتقال ارتفاع آب ٍ شکل ۹-۲- تلمبه‌خانه پیچوار و مسخصه های ممهم آن ۱۳۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ابعاد ۳ ۰ زاویه نصب ۳۰ درجه حداکثر ظرفیت در زاویه 340 2 برحسب لیتر ۸۰ را ۱.۰ ۱۳۰۰ ۱۳۰۰ ۱۳۰ ۱/۸۰ ۳۱۰ ۳۵۰ ۳۹۰ ۳۴۰ ۳۷/۰۰ ۴۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱ ی ی 9" کم ود ۵ ی ۸ سک 0 0 9 8 2 830 ۳ ی 1 شکل ۱۰-۲- انواع اتصالات موتور گیربکس در تلمبه‌های پیچوار ۱۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- منابع و مراجع 2 13۵۷6 113116 1.5 ,516 ره 5026 1۵ کعل ماه ا0 60۵ -| 2 ۳۵1110 , ۸001 10010۵ ۴5.۰ معنفعل ۳۵ آهع 0 -2 3 , ۷۷۳۳ ۳0-4 0۳201106 0۲ 20۵ 513110 ۵۱۵۵ ۵6۲ 510۳0 200 ۵۵۲ 6ا ۷۹ اآ 020 -د3 65 ,0۷۳5 جعا ۸ عم ام ام 50226 ما نی 4 4 .۰ ۷/.۳.۳ 21 0۳۵01166 01 |۵۵ 11165 (130 1۳۵161 ۵۵ ۵۹16 1۵ 13۹11۵110 5 09 001۳1۲2۵ ۳۷/۳ ۰ ۳۷۷/۲ ۲۹,۵ -6 5 ۵۳۵ 1۳۳۵ ۳.۳۵۵ ۰ ۵۱۵۲ ۵۵۵۵۲ ماع 1-۳0 .]3۵۳161 ۳۰ 3۵۵1۵ 50۳2826 200 ۳۵۵۲ 1۵۳ ک دناد عماح 6-۳ ۰ ۱۷126 , 6۹۰۳۲۰۳۳ 5۸۳.] ۵۵۲۲ 11,1۷ ,ابا ۷۵/۳۵ 0ع 11 00اه ۳۵۵۵ ۰ -9 ۰ ,۳۵۷۷۵۳۵5 20 فماع1 ۲1 ۳۵۱۵۵۲1۵ 200112110 ۳۵ -10 ۰ ۳۵40 یک ۱۷10۵۲ ۳۵101۵ 1۱-۷۷۵316۵0 ۰ . 5۳۵۳0 8.8 1005 امد 200 ک 0۳۵10 ۲136 ۷/۵۵ -12 ۳- پمپ و پمپاز تالیف : دکتر سید احمد نوربخش چاپ ۱۳۷۹ ۳- ماشینهای آبی جلد اول پمپها تالیف : دکتر یوسف حسن زاده سال ۱۳۷۸ ۵- تجربیات شخص تهیه کننده در طرحهای مطالعاتی و اجرائی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهری معیارهای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشورء ۱۳۸۰ ۱۲۷ -------- صفحهٔ بعد -------- 1۱72211712 0۳ 1(03718( 07 0700 6 ۲:۸۲ 5 -------- صفحهٔ بعد -------- . 1 ۰ : ۰ ۹ 8 ۰ ۰ ۰ .۰ ۰ ۰ ِ ۲ ۰ ۰ ۱ کر هدفه ری‌ومید 5 و ارب تا ره سا ۳ را مد و هد یه ار و نارای ی کارا وی تلا ول ام با نج و 1 تراهم وی ی 0 بر رس ۹ و ی ۳ دیما 2 اس مزب وه فا ود 1 رل موه موی هد ام را ور ۱ ال ی مکی ام ۳ کر مرک ی با و ی ریا ام مار ورد ردان رو و رای رک هت ای ی ۳4 رو ی کی هو ارس اج و رو ده تا روا ری ۹ من برد رات 2 ی کر .1 ی تا ی یج ۳ ۰ 7 یا با عنوان «راهنمای طراخی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب» به‌منظور استفاده در طراحی تلمبه‌خانه‌های فاضلاب شهمری تدوین شده است. در این استاندارد ضوابط شده است که راهنمای مناسبی برای مشاوران و مرکز مدارک علمی ء موزه و انتشار ات 8-09064425-999 ۱۱ برش مسا اهاز ۹ ۰ 1 ۱ : ل یپ پس 1 مسممیممی وش سم ند سود سر ند هد اه ۶ بوقعی وه ۸ ۹ روما ی مه اس یه مه هه 7اه ها اه سا رو ی ی 2 ۱1۱ بح و او ار و ولا ری کر که هی رخف ما از زک ی رو رن با کارا خی سک هو ۹ ۹ ۱ رو ود 7 خوو وی اون او ی ری رورت ره کر کی ترا و ۸ گم و اک ی و و و ند و هوشر ارچ 1 را یم ند 2 دا با ۳ 3 رای را اه یل ۳ رو ی موی جک ۱ وی ی یا ار هم ری رها ی 4 ها < .۱ و ض ۰ و ار رس ده سای ی اما ای و وا و بیش هو نش سیگ که کی که پیش مت رو و و ری , ی کر ی ار ی ی در سر را تیا وهی رما ۷ وگ ده بو رگ ی َ د تم هر ود ۰ ای را 9 ۶ ۱ ۹ او ۴ و بو 1 هی خر ها ی 0 و ۰ امموت هل عی ه ک عطر و زر هه او هکس رو و کج ال ۳ ۹ 1 ۱ ۱ ۰