جمهوری اسلامی ایران شماره :۹۲/۴۲۰/۷۷۰۷۲/د

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. (([) تاریخ : ۱۳۹۲/۰۹/۲۴ جمهوری اسلامی ایران شماره :۹۲/۴۲۰/۷۷۰۷۲/د وزارت راه و شررسازی بیوست : معاونت آمورمسکن و ساختمان معاونت محترم عمرانی وزارت کشور سلام علیکم پس از حمد خد! و درود و صلوات بر محمد وال محمل"*-. در احرای ماده ۳ قانون نام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب سال ۴ دنو سبله وبرایش دوم مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان با عنوان ی «طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی» که مراحل تهیه. تدوین و تصوت را در وزارت راه و شهرسازی گذرانده «جهت استحضار و دستور ابلاغ به شهرداریهای کشور برای اجرا و رعایت مفاد آن از ۰ رس ابتدای اسفند ماه سال جاری ارسال میکردد. درس امبدان ارژاننین بنوار افربقا.اراضی عباس آباد.ساخنمان شهید دادمان,وزارت راه وشپرسازی (کدپستی:۱۵۱۹۷۱۳۱۱۱) تلفن:۸۸۸۷۸۰۲۱-۹ دورنکار: دیبرخانه وزارتی: ۸۸۸۷۸۰۴۵ دبیرخانه مرکری:۸۸۶۴۶۳۳۲۳( نامه هی فاقد مهر برجستهء» 8 مس ار ام -------- صفحهٔ بعد -------- کب ی رز ی و ور یی و دا ۰ 1 - نر # ۵ 3 ۹ کححس یس و وا بر رج اس نا تراد و وک و رو رخا وا ی مس ۳ رو و و موز اه وا ور ی را را ی ۳ ۲ وش که تاه کر را و ی در 4 همه سوه 5 رگ ی ات اس 3ص هید اخ مه 2 ۹ رو و ی ‎٩‏ . یا ار مصی ۱ ۹ ۳ ۹ ها ی یج ۰ مکی دوم هی ۵ که فا ی کر و مه 7 ی ا ‏ ک اص ی وال عم و ی با وا بر که با ی ایم و ی هیات در یک اه زا اراک رک هرم کا کاج سو بت وا ۳ هد چک وب هه ۰ 0 3 0 ۳ 2 سک ی اک دا او ین 8 ۰ زک 1 1 , : رهوگ کم اه 3 جر و رگ 1 اه که وت رو . موم دش عی ‏ ها ره او اد ۴ بر سا و اس ی و ی مها 27 8 ۹ زر و کت وه وتو تا با زود ی را ی ۲( ی [ ۳ ند 0 9 و ‌ م۹ ی .بط : و مراد و وه هم سک مه ۳ رم ان ور :»۳ رک و ۶ 2 وک ۹ اش ری اسر نا تم 0 7 [ و ره هه راج تا رکه اج ی ی اج ی رت رخ و رو رک دی ی 7 ات 2 ۳۲ 5 3 0 زج وا و نی و تمه 3 نت و وگو ۰ 4 او رخ بای رح ۳ ۰ : پا و > یگ ی دی یم .7 2 ی اوه ار هه وار ۳ را رج: شن را کا و اه ام 1 اه تسلط ای من را وق فرص دا وی 0 ورن سس ویه 1 ی ۳ َ ۹ 1 مب ی ی اس 6 چا ی کت رس وان ها شا ی ۲ ۱ و : ی ۹ هم ز نیم 2و ۹دی ۱ ۳ تک نام صد هر ۳تا رد سا عرب ی هر رده ص2 کی راو اش ده خر ری ۹ ده و ۹ م۶ ات خی کر یا و را ۳ ۱۲ید اک وا و رن من سا ره ی را هی هو تمط رد رک بر ۳۳ زد هه ما ی توا ۲ رود ان دنا ار ۰ ً ی سا ۹ مر یا 5 ی سکر ۰ 4 رس دنا بر ام اهل هیچ هک من ی سا ور ۳ ۳ رک جد ۰ وی راد ی 9 : نا اه دار ای تک یی ۹ سول 1 ۳ ی رو و و ردو ده ی سس ی ۸ وه رک 4 ۱ و ی ان هش رای بر اد رجا ار مش اد ری اه را ری ار او ری | جاور رت نو ی ی هد ۳ اما هی 7 رس ز رود ار مه 1 ۰ 3 روا ی ی نون ۳ 3 نگ ۰ ی کاخ و و و 2 ای ۵ له نهد کات ۳ و2 و ی ۱۵ 6 ,وم رسد ۹ / زر ۹" هه که ۵ ی رک 7 زر اد شا یا و جا هه اد ۷ و تا نم رو و نا او اه : ری امه رت ای مرو و ۰ بو که هه ِ ی و ورگ 2 و ۰ 2 ۴ ۹ سا اون ی او ار و ری او موس را را امس ید چا رای انا و کب رگ اه ید ۰ ام کم ی 5 هار 7 7 ۳9 مودک ,مب ۳ زا #۳ چ و رو و 9 مدید ما به زوا او اد 9 ما ۴ ۰ 4 ۰ و ی سا ۱ آ» 5 هه 9 ات 8 وا وت ما 2 نها ۹ له ۰ ۱ لا 4 ام مه ۰ 6 سویا نر ۱ 0 کش تر سو اد و در وک را اب کمک را ار ی نر فا ماکو و 3 رگ گم او دیار ۰ لاو 5 ماقرا کی هن ز وا روت تبون ین اک ی ۵( و ۳ ی رس هه اس وا بو ۹ کی 3 : ۶ اد ار ی 8 2 تن شاه وس مهد کم مه و2 ۱ ز وود ها و هار + ۹ ل زو ۸ 2 ۳ - . ۳ : و 9 ۸ ع ی : کر ۳ و واگ ۲ ایح و اد وه ها و رگ اه دح و 1 سوم یت ۵۸ 7 ۰ ظ ی اک 76 بوچ را امضا خ ۲« او با لو و پا وم وگ زبس چا ار ‏ لص ی رس اج پا ۷ 0 ور رای ی با ها و 4 دس و مه بر دک و من ۳ ده و و را 3 دم شر ار سن 3 ۱ ور 5 و اور و را ور هبن و ساک هم هوراو ۹ اپ هم ِح یا و ی و س کا و اش و 1 َ 1 و ک ۳ و از ور اپ ۳ کس 3 ۶ اه ظ هنظ ا ۳ ۳ را را ی ی ری 2 ۳ 0 یس ی سه ام تقو هی ی رده مر اج نک و را ِ سای اد ی دارم ار ۲ 1 ی سوم و و ۹ ی و اه نا 4 وق سا روا ۳ 1 ری دا ۱ و اد او مه و ورد وا و کیم اپ 2 0 کم ۷ یا ها ی یا 2 و 1 ی بر کم اد . وتو ۳ 12 ۰ دنا ه ق" ی از ور سوم ی هه رو ان ره 1 ید ی و .۲ مه رک ان وی زو ...۰ 9 سر و .۰ آایی. هد و + 7 ۳ بو ام وه ی ْ ۷ ۰ ار ۹۰ اک ی 1 گواهی را ۵ کو و 0 اخ 1 ۱ 0 ی مک ها که و ک احیا و ۳ و 2 چ زتی بدا اک را ۰ ود ی اخطا و و شا دا هه ۶ تاو ود ۳۳ مد متسه 5 مه ی یا ۰ ۹ و رو ۶ ۴۲ بر" 0 همعم. ریا ی او و ۶ له یار مه ری اک اه را ۴ را اس و بر چا ۳ تسه مگ ان پا ۴۶۳ که او را شا ما 4 اند و ۰ 0 سا اجه رش ۰ ی : ۰ ی 1۱ ۳ شدای شا ۳ او ار چا وخ ی و 55 / ای دم هگ : 5۴ ی ۰ سس جو ی ار 29 1[ ٍ گر مه ۰ کر تن ناماس اک اما هر 8 مدوم وود حد پمپ را - سم ار هو اکرو تام را تا می یخ دا رز ناو ان اسم رکش وا اد را سر سیر یکره بت و اک ۹ ۹ ده چا . که جیگ ۵3 سا د‌ و ۳-۲ 9 3 ۹ ۹ بو مت دنو 09 هم تسه کی ۰ زرم اه کدرا ۰ مش وه کر رس و سا ۳ ۹ روا ای را اس ارت رورش هد ها تا ایک هد و 0 و وان و ای ای ی را یی ۳ َ بو نمی توا با سر و 0 [ ۳ نم ۰ ی واگ ۰ 8 یس نام 5 ۹ 2 1 و ْ« ی 0 ی وم هی و 9 ۹ 2 دک ای خل ان هاچ روخب 1 مه امرام ۹ بدا اد یه اه ی وی وا ی ده یا ی 0 ناشن سر رو موه ی وه ی مه ۹ چا یخی خی و و سیگ که تم کیت مهن 9 1 و 4 رو ی و که مه رن ۱و 3 نی ۳ اس ار ان گر هر و وه 2 رم له و کب ۹ > ی ۱ چم ۷ رود ۹ 4 ۳ زر بر و ی یر ان ورین ۳ اه ما ۹ مس یه سا ۳ ۳ راد اد ۸ 7 ۳ ۷ و 7 و نار ا سوم ان رای ند ال هو در و رورا ۷ مهس وه 3 اپ یه 1 ده انا ی ره پر امد چاه ۳ خر کت شا ایا چا مها اچ را اهوم + ویو را ی ماه دز < واه وا و اه بچه : ات ۵ 2 ّ 2 ۶ ده ۷ اس اد ی ۱ و مگر ار یا جاسک یکم + کی یک هر داور نا سی او و ۳ ۳ ی هه ی ۸ و ۳ ۳ ۰ ۰ ارور ی ی نی ایی ۵ در 2 ار ی هو و ی روپ ی گو ۸ در مهره در نو اب یوم هر هم یک ابر ۹ مولا گ یا هم هو با رس اب ی ۳ وب دو دم ی هر ها زد اس ها ده تی نا ات را ی هی یار یک یر حس ۹ ۹ یو کر ون و ورک را ی ۳ رک را : 1 هم و 1 ۲ ۹ ۵ و . سس وام کارا اب دهن از یا اچ هر یا ی و ور هه هه 9 اسد اب و یاب اب لا نر ی ام ۳ و 2 ای باراد وی رای هه 9 و و وی دک ارت وا یه و و سر سوم هه ۷۸ از رتور ۳ گا بش که ورد اراد اس وه ور روا را اس ار اور ی و ۳ رم ۴ دب و 2 یهد موم ی 2 س یمن ب ووه وو ک وت و رن را وش راز ون با مدید و و نج و وی رگا درون ری ۷۳ و وی که و نا ما یا سم وک نا و ما و 2 ۰ ما چا هی گر ی ارا چیه که میا چه ۹ .۸ تج [ 2 گم بان او و ۰ ۸ مها 2 ره ۰ ْث ‌ ۰ #۸ سوه کم کم ۳ سم ما وی ۱ تس ی و ۳ زر و" ده ۳ ار سا ه ۳ وگ و ما 1۹ زد بو کی سا ما وا شم هت 1 وه ها ی ۳ رت مت بو کم موو را ۰ ی کنو و و ها که تراد با جوا ور مس همه بای نا با رک ارو مر زا ره کاس ور ید و اوه و کم کم وا با اس کار ید ور یکی وی هچ 1 یو شام ها مری ی 1 80 ۳ 5 ۳: ۳26 که اس نورد شستن ی را او ی جا ی ور 5 ۵ و ,2 و ی ‌ ۴ و واه اس تاد تا 4۹ واه 2 - هد ره و گر یود با ی گرم کل در اس رو 6 هه ۹ ۹ و 2 ۲ لوسم اه هت وه زا تا مج با 1 1 "۱ / 4 همم اف اد ۹ یه یک و را و دن توش ات خار اد و ساب کتاب یا اس و و 1 ‏ خ و ار مر و و را ۹ رم سر تا کف و کا ی رم ره اد شکن 0 ۴ 8 ۲۱۹ یا ۵ ۳۹ ار 9 ۹ را ۸ کت ۹ ۳ ۹ ر می گص اد رو رو و و 7 مس ۹ و و و وید 3 ی رد و ی باه 1 اتمه کر روتکو راو رها هد رو و سوب 2۵ 1 مه با : 2 ۰ ۳ ات ورا۴ رگ ۱ وگ چگ گنس ان وه او وا ریق دی رو وم ج وس میگ 3 ۱ 6 یا رم انا ۵۳ 0 ۰ طور آه و 7 ۱ رو ور ۹۶ ور جا گرم ره یا 7 نه اچ ده جدی به اه بخااه شا ری اور و رگ اس بای ۳ نج کح هر اه وااعرا 61 9 و و سم یک تا را هو از یه چک خم ۳۹ ر : 5. 9م هو دوم هاو ار ۱ دمی ین او ی سا هه ۰ باه هه 0 و چا زا ایو ۲ 7 ناش وا 4 وی اد ۳ ظ ی بر کشا اما ز یادم و سر یو اب وب اد یو او او از ام دا ک .ک هی مدیا ۳ نشو مس یا ۹ کر 5 خر ور ۱ هرز ام وچ ۱ بر سای اش کر هه یر الم کت ۲ شم 0 ار وید را که دا ی ی 5 وچ یو کنو و لو چا رن رد ۹ و ۰ ی مر اد کی رها ۰ ی ری او وک ۰ اس بو روم 7 که :ود و۲ راک ی را رگ و یا ۲ 7 ۳ ده شک و سا ریو ۰ وند یا 2 و رخ ی ۲ 7 مر طول و و مد اک ی ما ند وی ی 2 و ی گر وا اک یه 1 لا اج من ما ی و + را ۹ ی بو * : رو ی :یم 7 س ج اه و ۰ رید هه را نوی وی ی جر مورا خن نچص و ی ی 1 ی در ۰ ان ۵ ها 0 3 7 کس ۳و و از کر نی رود واچ نون یا رو را رو هه نا و 8 رای ۹ ۰ یمه ۰ بو و 2 ۸ ۳ ۹ ی < یمد ون ۵ بش رگ ۹ و ۳ 1 هیت ای را مهم ی مر یو : هی ام ِ 2 ۹ ی را ی ۳ ضرب 6 1 یی مر دما یک گر کر و امد و9 ری ها دا کم ی ی و رو و ۰ سم اه و یت رما 0 ماه و اه موه ویک وا ها ی 6 ۳ را را ان را ود ید اج کی تم یی َ اه و ۳ ارو 6 و بر رس سشت واه ۲ ارو 1 او ی اس دا اکن در اه پا هن ئ ۰ مه 60 ۹ ۳ - ۱ - بر ی 4 * ۵ ی تا یا ۳ ۸ اه چاه ستط اه که مود زرح ماع اد ۳ را یگ کش و ره یی با ی یوم ۱ 4 .۹۷.۰ :۸ رگا اوه و مکی اک گت وس حور ی ۰ یه ۳ تیه هار هن و 2 چا 6 یروس و باه ام : ۰ ِا ۹ 2 ی 3 4 ریا 1 8 نما ۰ ۱ 3 0 ۵ 3 ها سا ها را 5 و ۰ اضر 1 دبی دوم رپ ۰ هی تا سر 4۳3 ید ۰ ۳ از وا و ماود کی 1 هر رای ها و ره و نج 7 و هو چا ای و خ ما ما ی ورن ا را ‎٩‏ کی وان ری موی با با و و تک وود و ۶ ها اب اسر شنم توص یس سرد ۳ و و زا ۷۹ ۷ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- وزارت راه و شهرسازی 7ج ود ۲ یو ۰ ۰9 معاونت مسکن 9 ساختمان ‌ -. ای" ( مقررات ملی ساختمان ابران : / 7 ی مه طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی دفتر مقررات ملّی ساختمان ویرایش دوم ۱۳۹۲ -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ونام پدیدآور: طرح 9 احرای ساختمان‌های با مصالح بنایی | تهیه کننده دفتر امور مقررات ملی ساختمان. وزارت راه 9 وضعیت ویراست: [ویراست ۲]. مشخصات نشر: تهران: نشر توسعه ابران. ۱۳۹۲. مشخصات ظاهری: ر. ۷۹ص. مصور. جدول فروست: مقررات ملّی ساختمان ابران؛ مبحث ۸. شابک: ۹۷۸-۶۰۰-۳۰۱-۰۲۳-۹ بادداشت: عنوان دبگر: مبحث هشتم - طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی عنوان دیگر: مبحث هشتم - طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی. موضوع: ساختمان سازی - - صنعت و تجارت - - قوانین و مقررات - - ایران. موضوع: مصالح ساختمانی - - استانداردها. شناسه افزوده: ابران. وزارت راه و شهرسازی. دفتر امور مقررات ملّی ساختمان. شناسه افزوده: مقررات ملّی ساختمان ابران؛ مبحث ۸. رده بندی کنگره: ۱۳۹۲ .۸ ۷م الف / 1۱1۲1۳۴۰۲ رده بندی دیویی: ۳۳۳/۹۵۵ شماره کتابشناسی ملّی: ۳۳۴۱۹۴۸۹ ۰ چم ۹ 4 مه غ۴ر مه ۰ ۰ نام کتاب: مبحث هشتم طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی تهیه کننده: دفتر مقررات ملّی ساختمان شمارگان: ۰ جلد ٩۹۷۸-۶۰۰-۳۰۱-۰۲۳-۹ ‏شابک: نوبت چاپ: ‏ اول تاریخ جاب: ۱۳۹۲ چاپ و صحافی: کانون حق چاپ برای تبهیه کننده محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- مقررات ملّی ساختمان مجموعه‌ای است از ضوابط فنی, اجرایی و حقوقی لازم‌الرعایه در طراحی: نظارت و اجرای عملیات ساختمانی اعم از تخریب. نوسازی, توسعه بناء تعمیر و مرمت اساسی, تغییر کاربری و بهره‌برداری از ساختمان که به منظور تأمین ایمنی. بهره‌دهی مناسب. آسایش. بهداشت و صرفه اقتصادی فرد و جامعه وضع می‌گردد. در کشور ما و در کنار مقررات ملّی ساختمان. مدارک فنی دیگر از قبیل آیین‌نامه‌های ساختمانی, استانداردها و آیین کارهای ساختمان‌سازی, مشخصات فنی ضمیمه پیمان‌ها و نشریات ارشادی و آموزشی توسط مراجع مختلف تدوین و انتشار می‌یابد که گرچه از نظر کیفی و محتوایی حایز اهمیت هستند. اما با مقررات ملّی ساختمان تمایزهای آشکاری دارند. انچه مقررات ملّی ساختمان را از این قبیل مدارک متمایز می‌سازد. الزامی بودن, اختصاری بودن و سازگار بودن آن با شرایط کشور از حیث نیروی انسانی ماهرء کیفیت و کمیت مصالح ساختمانی, توان اقتصادی و اقلیم و محیط می‌باشد تا از این طریق نیل به هدف‌های پیش گفته در حقیقت مقررات ملّی ساختمان. مجموعه‌ای از حداقل‌های مورد نیاز و بایدها و نبایدهای ساخت وساز است که با توجه به شرایط فنی و اجرائی و توان مهندسی کشور و با بهره‌گیری از آخرین دستاوردهای روز ملّی و بین‌المللی و برای آحاد جامعه کشورء تهیه و تدوین شده است. این وزارتخانه که در اجرای ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان وظیفه تدوین مقررات ملّی را به عهده دارد. از چند سال پیش طرح کلی تدوین مقررات ملّی ساختمان را تهیه و به مرحله اجرا گذاشته است که براساس آن. شورایی تحت عنوان «شورای تدوین مقررات ملّی ساختمان» با عضویت اساتید و صاحبنظران برجسته کشور به منظور نظارت بر تهیه و هماهنگی بین مباحث از حیث شکل,. ادبیات. واژه‌پردازی. حدود و دامنه کاربرد تشکیل داده و در کنار آن زیر نظر شورا به وجود آورده است. -------- صفحهٔ بعد -------- پس از تهیه پیش‌نویس مقدماتی مبحث موردنظرء کمیته‌های تخصصی مربوط به هر مبحث پیش‌نویس مذکور را مورد بررسی و تبادل نظر قرار داده و با انجام نظرخواهی از مراجع دارای صلاحیت نظیر سازمان‌های رسمی دولتی. مراکز علمی و دانشگاهی. موْسسات تحقیقاتی و کاربردی, انجمن‌ها و تشکل‌های حرفه‌ای و مهندسی. سازمان‌های نظام مهندسی ساختمان استان‌ها و شهرداری‌های سراسر کشورء آخرین اصلاحات و تغییرات لازم را اعمال می‌نمایند. اعضای شورای مذکورء به شهرداری‌ها و دستگاه‌های اجرائی و جامعه مهندسی کشور ابلاغ گردیده از زمانی که این وظیفهٌ خطیر به این وزارتخانه محول گردیده. مجدانه سعی شده است با تشکیل شورای تدوین مقررات ملّی ساختمان و کمیته‌های تخصصی مربوط به هر مبحث و کسب و این مجموعه را همان‌طور که منظور نظر قانون‌گذار بوده است در اختیار جامعه مهندسی کشور قرار دهد. بدین وسیله از تلاشها و زحمات جناب آقای مهندس ابوالفضل صومعلو معاون محترم وزیر در امور مسکن و ساختمان و جناب آقای دکتر غلامرضا هوائی. مدیرکل محترم مقررات ملّی ساختمان و سایر کسانی که به نحوی در تدوین این مجلد همکاری نموده‌اند. سپاسگزاری می‌نمایم. عباس آخوندی وزبر راه و شهرسازی -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه در کشورهای مختلف به منظور نیل به اهدافی از جمله ایمنی. سلامت. بهداشت و صرفه اقتصادی فرد و جامعه. تدوین و ضوابط و مقرراتی را در بخشهای مختلف فعالیتهای ساختمانی مدنظر قرار داده‌اند. به نحوی که در دنیای امروز کمترین کشوری را می‌توان یافت که با تدوین قوانین عمومی یا اختصاصی, فعالیت‌های ساختمانی را تحت نظم در نیاورده باشد. در کشور ما نیز وزارت راه و شهرسازی در اجرای ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان تدوین و بازنگری مباحث مقررات ملی ساختمان را با رویکرد توجه به شرایط اقلیمی و اجرایی کشور و اقتصادی و معیشتی مردم در دستور کار خود قرار داده است. در برنامه‌ریزی‌های انجام شده از سال ۱۳۸۷ تاکنون بر تدوین و بازنگری مباحث مقررات ملی ساختمان با هدف آشنایی و هماهنگی دست‌اندر کاران ساخت و ساز با علوم قنی- مهندسی روز دنیا و با هدف ارتقاء کیفیت ساخت و سازها توجه ویژه‌ای شده است. همچنین با هدف شفاف‌سازی و ارائه توضیحات مفهومی درخصوص مباحث مذکورء تهیه راهنماهای مربوطه نیز به جد. در دستور کار دفتر آنچه مسلم است شهرداری‌ها بعنوان دستگاه مسئول عهده‌دار کنترل ساخت و ساز در شهرها مهمترین وظیفه را در رعایت مقررات ملّی ساختمان بر عهده دارند که می‌بایست با همکاری سازمان‌های نظام مهندسی ساختمان و سازمان ملی استاندارد ایران و همچنین با استفاده از کمک تشکل‌های حرفه‌ای نسبت به ترغیب و تشویق استفاده از روش‌های نوین ساخت و حفاظت از طرح‌های بالادستی شهری در این خصوص اقدام کنند. لازم می‌دانم در اینخصوص از حمایت‌های وزیر محترم راه و شهرسازی, اعضای محترم شورای تدوین مقررات ملّی ساختمان و کمیته‌های تخصصی مزبور و همکارانم در دفتر مقررات ملی ساختمان که تلاش آنها منتج به تهیه و ابلاغ این مبحث گردیده است. صمیمانه تقدیر و تشکر نمایم و از همه علاقمندان و مهندسان و مرتبطین با حوزه ساخت و ساز تقاضا کنم که هرگونه ایراد و اصلاحی را که نیاز می‌دانند به این دفتر ارسال نمایند. غلامرضا هوائی مدیر کل مقررات ملّی ساختمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ره هون -------- صفحهٔ بعد -------- هیات تدوین گ ۰ ۱ گان ۰ : ی مه رات ۱ سا ۶ م۰۰ ان (بر اساس حروف الفبا) دکتر محمدعلی اخوان بهاباای عضو مهندس محمدرضا اسماعیلی عضو دکتر اباذر اصفری عضو دکتر شهریار افندی‌زاده عصو دکتر منوچهر بهرویان عضو مهندس علی‌اصغر جلال‌زاده عضو دکتر علیرضا رهایی عضو دکتر اسفندیار زبردست عضو دکتر ابوالقاسم کرامتی عضو دکتر غلامرضا هوائی نایب رئیس و عضو ۹ دکتر مسعود سلطانی محمدی عضو دکتر محمودرضا ماهری عضو مهندس سهیلا پاکروان معاون مدیرکل و مسئول دبیرخانه شورا دکتر بهنام مهرپرور رئیس گروه تدوین مقررات ملی ساختمان چ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ره هون -------- صفحهٔ بعد -------- استفاده از مصالح بنایی در اجرای ساختمان‌ها از دیر باز در ایران رواج داشته است. اکثر ساختمان‌های موجود در کشور خصوصا در شهرهای کوچک. بخش‌هاء روستاها و همچنین در بافت‌های فرسوده و قدیمی کلان شهرها از نوع مصالح بنایی می‌باشد. آسیب‌پذیری قابل توجه این ساختمان‌ها در زمین لرزه‌های گذشته با عنایت به عدم رعایت صحیح ضوابط فنی. اهمیت تدوین به‌روزرسانی» ترویج مقررات ملّی ساختمان را آشکار می‌سازد. با توجه به اهتمام جدی دفتر امور آخرین ویرایش مبحث در سال ۰۱۳۸۴ کمیته بازنگری را در سال ۱۳۹۱ تشکیل و مجدداً ارزیابی و بازنگری مطالب را آغاز نمود که خوشبختانه با برگزاری جلسات فشرده در تابستان ۱۳۹۲ پیش‌نویس ویرایش جدید این مبحث آماده شد و در معرض نظرخواهی صاحبنظران و مهندسان قرار گرفت و به تصویب شورای تدوین مقررات ملّی ساختمان رسید. در این ویرایش نسبت به چاپ ۱ در فصل اول ویرایش جدید تعاریف اولیه مورد نیاز این مبحث از مقررات ملی ساختمان به صورت موردی ارائه شده است. ۲ فصل دوم از ویرایش جدید به معرفی خصوصیات مصالح مورد استفاده می‌پردازد که نسبت به ویرایش پیشین مفصل‌تر بوده و اطلاعات بیشتری جهت انتخاب مصالح در اختیار مهندسان قرار خواهد داد. شده است که رعایت این ضوابط در کلیه ساختمان‌های موضوع این مبحت الزامی می‌باشد. ۴ افصل جهارم ویرایش جدید به ارائه ضوابط "ساختمان‌های بنایی مسلح" اختصاص داده شده است. این ساختمان‌ها با توجه به اینکه عملکرد مناسبی در مقابل بار زلزله داشته و نیز به دلیل هزینه ساخت کمتر نسبت به سایر ساختمان‌هاء در کشورهای دیگر بسیار مورد استفاده قرار ح -------- صفحهٔ بعد -------- ساختمان‌ها را به عنوان یک گام اولیه و با امید به استفاده هر چه بیشتر این سازه‌ها در کشور در فصل جهارم ارائه نموده است. ۵ در فصل ششم ویرایش جدید نیز فصل‌های "ساختمان‌های بنایی بدون کلاف ". "ساختمان‌های خشتی" و "ساختمان‌های سنگی" ویرایش پیشین ادغام شده و قسمت‌های تکراری آن‌ها ویرایش جدید مبحث هشتم نیز مانند سایر تالیفات بشری عاری از اشتباه نمی‌باشد. لذا از محققان و مهندسان محترم خواهشمندیم نظرات اصلاحی و تکمیلی خود را جهت بررسی در اختیار این -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ۱-۸ کلیات ۱-۱-۸ دامنه کاربرد ۲-۱-۸ تعریف‌ها ۲-۸ مشخصات مصالح و کنترل کیفیت ۱-۲-۸ کلیات ۲-۲-۸ مصالح ساختمانی ۱-۳-۸ کلیات ۴-۸ ساختمان‌های بنایی مسلح ۱-۳-۸ کلیات ۲-۴-۸ تحلیل و طراحی ۵ ۳۳ ۲۳۳ ۳۳ ۳۳ ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۴-۸ ضوابط و جزئیات مسلح کردن برای مناطق با خطر نسبی کم ۴-۴-۸ ضوابط جزئیات مسلح کردن برای مناطق با خطر نسبی متوسط ۵-۴-۸ ضوابط ویژه برای مناطق با خطر نسبی زیاد و خیلی زیاد ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف ۱-۵-۸ کلیات ۲-۵-۸ محدوده کاربرد ۲-۵-۸ ساختگاه ۴-۵-۸ مصالح ۵-۵-۸ طرح و اجرا ۱-۶-۸ کلیات ۲-۶-۸ محدوده کاربرد ۲-۶-۸ ساختگاه ۴-۶-۸ مصالح ۵-۶-۸ طرح و اجرا -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۸ کلیات ۱-۸ کلیات ۱-۱-۸ دامنه کاربرد این مبحث شامل ضوابط طراحی مهندسی و ساخت ساختمان‌های بنایی است و برای آن دسته از اعضای سازه‌ای و غیرسازه‌ای تدوین شده است که در ساخت آن‌ها از مصالح بنایی استفاده می‌شود. مصالح مصرفی در ساخت ساختمان‌های بنایی باید ضوابط مندرج در این مبحث را دارا باشند و باید طوری انتخاب شوند که ضوابط طراحی از نظر ایمنی. عملکرد سازه‌ای. پایایی و شکل ظاهری سازه با توجه کافی به شرایط محیطی تأمین شود. استانداردهای پذیرفته شده در این مبحث. استانداردهای ملّی ایران است و باید در همه زمینه‌ها به آن‌ها رجوع شود. اگر در مورد پاره‌ای از مسائل اشاره شده در این مبحث. استانداردهای داخلی تهیه نشده باشد. استانداردهای معتبر بین‌المللی باید ملاک عمل قرار گیرد. ضوابط کلی و مقررات مربوط به ساختمان‌های بنایی باید در چارچوب مفاد مندرج در این مبحث و سایر مباحث مرتبط مقررات ملّی ساختمان باشد. این مبحث از مقررات ملّی ساختمان شامل ساختمان‌های زیر می‌باشد: الف - ساختمان بنایی مسلح ساختمان بنایی مسلح ساختمانی است که با آجرء سنگ یا بلوک سیمانی یا ترکیبی از آن‌ها ساخته شده و در آن میلگردهای فولادی به همراه مصالح بنایی برای تحمل نیرو به‌کار می‌روند. در این ساختمان‌ها معمولاً از واحد بنایی برای تحمل فشار و از میلگردهای فولادی برای تحمل کشش استفاده می‌شود. ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ب- ساختمان بنایی محصور شده با کلاف ساختمانی است که با آجرء سنگ یا بلوک سیمانی یا ترکیبی از آن‌ها ساخته شده و در آن تمام بارهای قائم و نیروهای جانبی توسط دیوارها تحمل می‌شوند. کلاف‌ها در این ساختمان‌ها با نقش محصور کنندگی خود باعث افزایش یکیارچگی و شکل‌پذیری دیوارها می‌شوند. ساختمانی است که در ساخت آن از جر بلوک سیمانی. سنگ و یا خشت استفاده شده و در آن دیوارها فشار ناشی از بارهای قائم و تا حدودی برش ناشی از نیروهای جانبی را تحمل می‌کنند. ۲-۱-۸ تعریف‌ها در این مبحث واژه‌ها و عبارت‌های تعریف شده به صورت زیر مورد استفاده قرار می‌گیرند و در مورد ۱-۲-۱-۸ آجر نما اجری است که به طور خاص برای نمای ساختمان تولید می‌شود. ۲-۲-۱-۸ ابعاد مشخصه ۳-۲-۱-۸ ابعاد اسمی واحد مصالح بنایی که در اطراف آن قرار دارد (به تعریف واحد مصالح بنایی مراجعه شود). ۴-۲-۱-۸ ابعاد واقعی ابعاد واقعی عبارت است از ابعاد اندازه گیری شده عناصر بنایی مانند آجرء جرزء ستون و دیوار. ۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۸ کلیات ۵-۲-۱-۸ ارتفاع موْثر آن بعد از دیوار یا ستون که برای محاسبه نسبت لاغری در نظر گرفته می‌شود. ۶-۲-۱-۸ بست دیوار بست مکانیکی فولادی است که لایه‌های بنایی را به یکدیگر یا به مصالح دیگر متصل می‌کند ۷-۲-۱-۸ بند بستر(افقی) لایه افقی ملات که واحد بنایی بر روی آن قرار داده می‌شود. ۸-۲-۱-۸ بند کله(قائم) ۹-۲-۱-۸ بند گلویی شده پشت آن قرار دارد و با ملات یا دوغاب پر شده باشد. ۱-۲-۱-۸ پشت بند عضوی است سازه‌ای با ضخامت کافی که در فواصل معینی از امتداد دیوار به منظور تأمین تکیه‌گاه جانبی یا تحمل بارهای متمرکز قائم» عمود بر امتداد دیوار ساخته می‌شود. ۱-۲-۱-۸ پوسته به قسمت خارجی واحد مصالح بنایی توخالی پوسته گفته می‌شود. ۱۲-۲-۱۸ پیوند ممتد چیدمان واحدهای مصالح بنایی که فاصله افقی بندهای کله (قائم) در آن. در ردیف‌های متوالی, حداقل یک چهارم طول واحد مصالح بنایی باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- 2 ۰ 2 مه ۱۳-۲-۱۸ جان بخش داخلی بنایی توخالی است. به همان نحو که در واحد بنایی قرار می‌گیرد. ۱۴-۲-۱۸ جرز ۱۵-۲-۱۸ چگالی حقیقی جرم موجود در واحد حجم واقعی ماده است. ۱۶-۲-۱۸ چگالی ظاهری جرم موجود در واحد حجم ظاهری ماده است. ۱۷-۲-۱۸ حفره ۱۸-۲-۱۸ آننگ میلگردی که برای مقاومت در برابر برش یا پیچش در یک عضو سازه‌ای استفاده می‌شود و به شکل‌های ۱۹-۲-۱۸ دوغاب مخلوطی از مصالح سنگی ریزدانه و9 سیمان است که آب کافی به آن اضافه شده تا مخلوط بدون این که اجزای تشکیل‌دهنده آن از یکدیگر جدا گردد. ریخته شود. به دوغاب ملات روان نیز گفته می‌شود. ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۸ کلیات ۲۰-۲-۱۸ دیوار ۲۱-۲-۱۸ دبوار بار بر دیواری است که به طور عمده. بارهای قائم را همراه با لنگر حمشی یا بدون آن. تحمل می‌کند. ۲۲-۲-۱۸ دبوار سازه‌ای دیواری است که برای مقاومت در برابر بارهای قائم یا جانبی و یا هر دو طراحی می‌شود و از اجزای اصلی پایداری ساختمان در طول عمر آن است. ۲۳-۲-۱۸ دیوار غیرباربر دیواری است که به طور عمده هیچ باری غیر از وزن خود را تحمل نمی‌کند. ۲۴-۲-۱۸ ستون عضو سازه‌ای قائمی است که بُعد بزرگ مقطع آن از سه برابر بُعد کوچک مقطع تجاوز نکند و ارتفاع آن حداقل سه برابر بُعد کوچک مقطع باشد. عضو سازه‌ای قائمی است که در آن فولاد و واحد بنایی با هم. بارهای قائم و جانبی را تحمل ۲۶-۲-۱۸ سوراخ ۲۷-۲-۱۸ ضخامت موّثر ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- حت هس ۲۸-۲-۱۸ طول موْثر طول یک دیوار که برای محاسبه نسبت لاغری آن در نظر گرفته می‌شود. ۲۹-۲-۱۸ کلاف افقی عضوی است که در جهت افقی و معمولاً در پای دیوارهاء در زیر یا در تراز سقف‌ها و در تراز بالا یا ناشی از زلزله را منتقل می‌کنند و مانع جدا شدن اجزای دیگر ساختمان مانند شالوده, سقف و دیوارها از یکدیگر می‌شوند. ۳۰-۲-۱۸ کلاف قائم عضوی است در جهت قائم که به منظور پیوند دیوارها به یکدیگر به کار می‌رود. ۳۱-۲-۱۸ مساحت بستر مساحتی که در صفحه‌ی بند در تماس با ملات باشد. ۳۲-۲-۱۸ مساحت خالص مساحت کل منهای مساحت هسته‌های فاقد دوغاب. شکاف‌ها. سوراخ‌هاء حفره‌ها 9 فرورفتگی‌ها و سطوح فاقد تماس با ملات را مساحت خالص می‌نامند. ۳۳-۲-۱۸ مساحت کل ۳۴-۲-۱۸ مساحت موْثر مساحتی که دوغاب ریخته شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۸ کلیات ۳۵-۲-۱۸ ملات مخلوطی از مصالح سنگی و سیمان و یا چسباننده‌ها است که پس از مصرف شدن می‌گیرد و سفت و سخت می‌شود. ملات در بنایی به عنوان چسباننده قطعات بنایی به همدیگر و تبدیل آن‌ها به جسمی یکپارچه به‌کار می‌رود. ۳۶-۲-۱۸ میلگرد بستر میلگرد بستر از یک جفت مفتول طولی تغییرشکل یافته که مفتول‌های عرضی به صورت نردبانی یا خرپایی به آن جوش شده‌اند. تشکیل شده و در ابعاد مناسب برای قرارگیری در درزهای ملات بین ردیف‌های واحدهای بنایی نصب می‌شود. ۳۷-۲-۱۸ واحد بنایی واحد بنایی عبارت است از بخشی از دیوارء جرز و ستون که شامل ترکیبی از واحد مصالح بنایی و ۳۸-۲-۱۸ واحد مصالح بنایی ۳۹-۲-۱۸ واحد مصالح بنایبی توپر ۴۰-۲-۱۸ واحد مصالح بنایی توخالی واحد مصالح بنایی دارای فضاهای مختلف اعم از سوراخ‌هاء حفره‌ها و9 فرورفتگی‌ها است که حجم آن‌ها برابر با ۳۵ تا ۷۰ درصد از حجم کلی باشد. ۴۱-۲-۱۸ واحد مصالح بنایی سوراخ‌دار -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 5۳۱۵9۳۱۵۹۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۸ مشخصات مصالح و کنترل کیفیت ۱-۲-۸ کلیات مصالح مصرفی در ساخت ساختمان‌های مشمول این مبحث باید علاوه بر ویژگی‌های مندرج در مباحث پنجم» نهم و دهم مقررات ملّی ساختمان. دارای مشخصات این فصل نیز باشند. در صورتی که برای مصالحی در این فصل و مباحث پنجم و نهم مقررات ملی ساختمان. ضوابطی تصریح نشده باشد. کیفیت مصالح باید بر مبنای نتایج آزمایش‌های مناسب تعیین شده و به تأیید دستگاه نظارت برسد. در مورد مصالح مصرفی ساختمان‌های مشمول این مبحث رعایت موارد کلی زیر الزامی است: الف) لازم است تا حد امکان از مصالحی که نسبت مقاومت به وزن آن‌ها زیاد است برای عضوهای سازه‌ای و از مصالح سبک برای عضوهای غیرسازه‌ای استفاده شود تا وزن ساختمان کاهش یاید. ب) کلیه مصالح مصرفی در ساختمان‌های مشمول این مبحث باید به گونه‌ای انبار شوند که در زمان ۲-۲-۸ مصالح ساختمانی ۱-۲-۲-۸ سنگدانه‌ها مصالح سنگی بتن سیمانی و آهکی, باید سخت. تمیز و بادوام بوده و از هرگونه پوسیدگی و لایه‌های تورم پذیر یا تراکم پذیر (هنگام مجاورت با هوا) و مواد شیمیایی مضر برای بتن و میلگرد و مج -------- صفحهٔ بعد -------- حت هس لایه‌های سست. کلوخه‌های رسی و ذرات میکا عاری باشد. مشخصات ماسه مصرفی باید با موارد عنوان شده در مباحث ۵ و ‎٩‏ مقررات ملّی ساختمان مطابقت داشته باشد. ۲-۲-۲-۸ چسباننده‌ها الف) سیمان با توجه به ملاحظات طراحی و شرایط محیطی, می‌توان از سیمان پرتلند نوع یک. دو یا سه. سیمان سرباره‌ای و سیمان پرتلند سرباره‌ای آنواع پ-س., پ-س-۵ و س» سیمان پرتلند پوزولانی» سیمان پرتلند ویژگی‌های انواع مختلف سیمان مطابق با استانداردهایی است که در مبحث پنجم مقررات ملّی ساختمان اشاره شده است. در مواردی که به عنوان و شماره استانداردها در مبحث پنجم اشاره نشده باشد. استاندارهای ملّی ایران و در غیر این‌صورت استانداردهای معتبر خارجی ملاک عمل می‌باشد. آهک مصرفی در ساخت ملات. شفته و بتن آهکی و خشت‌های تثبیت شده معمولاً از نوع آهک سفید است. ویژگی‌های آهک ساختمانی و آهک زنده برای مصارف ساختمانی باید مطابق با استاندارد ملّی ایران باشند. همجنین آهک باید به صورت شیر آهک مصرف شود. خاک رس مصرفی باید عاری از مواد آلی. ریشه گیاهان و سایر بقایای نباتی باشد و خاصیت واگرایی ۳-۲-۲-۸ آب آب مصرفی باید تمیر 9 صاف بوده و عاری از مقادیر زیان‌آور روغن‌هاء اسیدهاء قلیایی‌هاء نمک‌ها. مواد قندی, مواد آلی یا مواد دیگری باشد که ممکن است به کارهای ساختمانی به ویژه بتن. ملات‌هاء میلگردها و سایر اقلام مدفون در کار آسیب برسانند. معمولاً آب آشامیدنی زلال. بی‌بوء ۹۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- بی‌رنگ و بدون طعم را می‌توان در ساخت بتن و ملات در مناطقی که خطر خوردگی وجود نداشته باشد مورد استفاده قرار داد. مصرف آبی که دارای خزه است برای ساختن بشن 9 ملات مناسب نیست. همچنین آب گل آلود را باید قبل از مصرف از میان حوضچه‌های ته‌نشین گذراند و یا با روش‌های دیگر تصفیه کرد تا مقدار لای و رس آن کاهش یابد. ۴-۲-۲-۸ واحد مصالح بنایی ب) واحدهای مصالح بنایی سوراخ‌دار ضوابط هندسی واحدهای بنایی در جدول ۱-۲-۸ آمده است. حدول ۱-۲-۸: ضوابط هندسی گروه‌های مختلف آجر رسی و بلوک‌های سیمانی آجر رسی یا بلوک سیمانی > ۳۵ > ۴۵ ۵۵ > ۳۵ > ۵۰ م۶ 2 ۳۵ و و و 0 و و < ۴۵ < ۵۵ < ۷۰ < ۵۰ < م۶ < ۷۰ دا > - ما > > محدود به مساحت ۱ ۵ ۱۲:۵ محدود به مساحت ۵ ۱ ۱۲:۵ (رجوع به بند زیر) محدود به ۱ محدود | محدود برای چندحفره محدود | محدود برای چندحفره حجم به حجم | به حجم ۲۸۰۰ میلی‌متر مربع به حجم | به حجم ۸۰۰ میلی‌متر مربع هرفح کت یا هرفح کت یا (رجوع به بند بالا) 7 َ 1 (رجوع به بند بالا) ۳ , مجموع ضخامت جان‌ها و پوسته‌ها در هر جهت نسبت به کل طول با عرض در همان جهت ۱۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۳-۳-۸(پ) در مناطق با خطر نسبی زلزله خیلی زیاد و زیاد. واحدهای مصالح بنایی توخالی که در دیوارهای سارزه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرند باید دارای شرایط زیر باشند: ۱- واحدهای مصالح بنایی توخالی نوع ۲ و ۲ تنها در دیوارهای غیر سازه‌ای مجاز است. ۲- در واحدهای مصالح بنایی سوراخ‌دار و توخالی, سوراخ‌ها باید عمود بر سطح بزرگ واحد مصالح بنایی و به طور یکنواخت در سطح آن توزیع شود. اندازه سوراخ‌های مربعی و قطر سوراخ‌های دایره‌ای باید حداکثر به ۲۵ میلی‌متر محدود شود و ضخامت جداره بین سوراخ و لبه واحد تأمین نشدن شرایط فوق, بکار بردن این واحدهای مصالح بنایی فقط در دیوارهای غیر سازه‌ای ۳- ضخامت پوسته‌ها نباید کمتر از ۱۵ میلی‌متر باشد. ۴- جان آجر توخالی باید در کل عرض واحد مصالح بنایی امتداد یابد. ۱۴-۲-۲۸ آجر ۱- آجر باید کاملاً پخته. یکپارچه و سخت باشد و هرگاه با یک آجر به آجر دیگر ضربه‌ای وارد آید. صدای مشخص زنگداری تولید شود. ۲- مقاومت فشاری آجر باید منطبق با مشخصات طراحی و حداقل ۵ مگاپاسکال باشد. ۳- چگالی حقیقی هر دو نوع اجر توپر و سوراخ‌دار نباید از ۱۷۰۰ و چگالی ظاهری آن‌ها از ۱۳۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب کمتر شود. ۴ آجرهای مصرفی در نما باید مطابق استاندارد ملّی ایران. عاری از معایب ظاهری مانند ترک‌خوردگی. شوره‌زدگی, آلوئک و نظایر آن باشد. از آجرهای کاملاً پخته استفاده شود و آجرها نباید مکنده آب باشند. درصد جذب آب برای آجرهای در مجاورت آب مانند آجرهای نما نباید بیش از ۵ درصد باشد. ۲-۴-۲-۲-۸ بلوک سیمانی الف) بلوک‌های دیبواری بلوک‌های سیمانی توخالی که در ساختمان مصرف می‌شود باید با ویژگی‌های مندرج در استاندارد ملی ایران و موارد زیر مطابق باشد: ۱۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱- بلوک‌های ساخته شده از شن و ماسه طبیعی رودخانه‌ای یا شکسته. دارای وزن ویژه‌ای معمولی و در حدود ۲۰۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب هستند. بلوک‌های با وزن ویژه کمتر از ۰ کیلوگرم بر متر مکعب را سبک به حساب می‌آورند. در صورتی که وزن ویژه بلوک بین ۰ و ۲۰۰۰ کیلوگرم در متر مکعب باشد آنرا نیمه سبک به شمار می‌آورند. ۲- عرض لبه‌هایی از بلوک سیمانی که ملات روی آن پخش نمی‌شود باید حداقل ۱۰ میلی‌متر و حداکثر ۱۲ میلی‌متر باشد. ۳- برای بلوک‌های سیمانی مورد استفاده در دیوار باربر»ء خلاصه ضوابط ضخامت جان‌ها و پوسته‌ها در جدول ۲-۲-۸ آمده است. ۴- مخلوط بتن مصرفی در ساخت بلوک باید از یک پیمانه سیمان پرتلند و ۳/۵ پیمانه شن (به درشتی حداکثر نصف ضخامت نازکترین دیواره بلوک) و ۲/۵ پیمانه ماسه و ۱۳۰-۱۵۰ لیتر آب برای بتن لرزیده یا ۱۶۰-۱۸۰ لیتر برای بتن نلرزیده در هر متر مکعب تشکیل شده باشد. جدول ۲-۲-۸: ضوابط ضخامت جان‌ها و پوسته‌ها ضخامت جان معادل (میلی‌متر بر متر طول)!* (۱) برای بلوک‌های سیمانی کاملاً دوغاب شده ضخامت پوسته و جان نباید کمتر از ۱۶ میلی‌متر باشد (۲) برای بلوک‌های سیمانی با فاصله بین جان‌ها کمتر از ۲۵ میلی‌متر. حداقل ضخامت جان ۲۰ میلی‌متر می‌باشد. (۳) بلوک‌های سیمانی دوغاب شده کامل یا به شکل جزئی. از این ضوابط مستثنی هستند. در این موارد برای محاسبه ضخامت جان معادل باید طول دوغاب شده از طول بلوک کسر شود. ۱۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ب) بلوک‌های سقفی ضخامت تیغه‌های بلوک سقفی باید حداقل ۱۵ میلی‌متر و عرص تکیه‌گاه بلوک سقفی بر روی ۳-۴۲-۲۸ سنگ الف) ویژگی‌های سنگ مصرفی ۱(- سنگ مصرفی در ساخت ساختمان‌های سنگی از کوه تاأمین می‌شود و در صورت بزرگ بودن باید به وسیله پتک یا دیگر ابزار دستی به قطعات کوچکتر تقسیم شود. ۲- وزن قطعه سنگ مورد مصرف برای ساخت دیوار سنگی باید در حدی باشد که یک نفر بتواند آن را برداشته و در دیوار جای دهد. ۳- سنگ‌هایی که در ساخت اعضای باربر مانند دیوارهای باربرء دیوارهای حائل و شالوده‌ها به کار برده می‌شوند باید از نظر ظاهر یکنواخت و بدون ترک. رگه‌های سست و سایر کانی‌هایی باشند ۴- استفاده از قلوه سنگ مجاز نیست مگر اینکه به صورت شکسته و در ابعاد مورد نظر این فصل ۵- ابعاد قطعه سنگ مصرفی باید حداقل ۱۵۰ میلی‌متر و حداکتر به اندازه پهنای دیوار باشد. در صورت استفاده از سنگ‌های کوچکترء کاربرد آن‌ها فقط به عنوان سنگ‌های پرکننده مجاز ۶- استفاده از سنگ‌های کهنه در صورتی که با شرایط این فصل منطبق باشند مجاز است. ۷- سنگ‌های مصرفی در اقلیم‌های سرد باید در برابر یخبندان پایدار بوده و ضوابط مندرج در ب) حداقل ضوابط لازم برای سنگ‌های مصرفی مقاومت فشاری سنگ‌ها برای کارهای بنایی باربر نباید کمتر از ۱۵ مگاپاسکال باشد. جذب آب سنگ‌های رگی حداکثر ۵/ و ضریب نرم شدن سنگ در آبء در مورد سنگ‌های باربر و نما دست کم ۷۰/ است. جذب آب مجاز در استاندارد ایران برای سنگ‌های آهکی متراکم ۸/۱۵ سنگ‌های آهکی متخلخل 7۲۵ و در مورد توف‌ها ۳۰/ تعیین شده است. ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- تبصره: ضریب نرم شدن سنگ در آب عبارتست از نسبت مقاومت فشاری نمونه خیس شده در آب به مدت حداقل ۲۴ ساعت به مقاومت فشاری همان سنگ در حالت خشک. ۴-۴-۲-۸ خشت ۱- سطوح خشت باید صاف باشد. ۲- مقاومت فشاری خشت باید حداقل ۱/۲ مگاپاسکال باشد. ۳- خشت باید در محیطی بدون باد و بدون احتمال ریزش برف و باران. خشک گردد به طوری که در زمان مصرف رطوبت آن کمتر از ۴ درصد باشد. ۴ ابعاد خشت‌ها از ۲۰۰۱۲۰۰۹۵۰ میلی‌متر تا ۲۵۰۷۲۵۰۹۶۰ میلی‌متر بوده و باید هم‌اندازه ۵-۲-۲-۸ فولاد الف) میلگرد ۱ ویژگی‌های میلگردهای گرم نوردیده فولادی باید مطابق با استاندارد ملّی ایران و مبحث نهم مقررات ملّی ساختمان و میلگردهای فولادی تولید شده به روش کشش سرد و میلگردهای ۲- برای مسلح نمودن قائم و افقی دیوارها و کلاف‌هاء میلگرد آجدار با مقاومت تسلیم ۴۰۰ مگاپاسکال قابل استفاده است. ۳ میلگردهای فولادی باید تمیز و عاری از پوسته‌های رنگ. روغن, گرد و خاک و هر نوع آلودگی دوغابی. ملات) و میلگرد می‌شود. ب) فولادهای ساختمانی ۱- قطعات فولادی اعم از نیمرخ‌های نورد شده و ورق باید از نواقصی که به مقاومت یا شکل ظاهری آن‌ها لطمه می‌زند. عاری باشند. استفاده از قطعات زنگ زده و پوسته پوسته شده مجاز نیست. مگر اینکه به وسیله ماسه‌پاشی یا برس‌زنی کاملاً تمیز گردند. در این حالت چنانچه ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- سطح مقطع نیمرخ‌ها ضعیف شده باشدء سطح واقعی ضعیف شده باید در محاسبات استحکام سازه منظور گردد. ۲- فولادهای غیر استاندارد و نامشخص را در صورت نداشتن عیوب سطحی و ظاهری می‌توان در بخش‌هایی از ساختمان که دارای اهمیت در ایمنی بهره‌برداری نبوده و در مکان‌هایی که این فولادها روی استحکام ساختمان اثر سوئی به جا نمی‌گذارند. مانند اجزای غیر سازه‌ای به کار برد. ۳- خواص فولادهای ساختمانی باید مطابق استانداردهای ملی ایران باشد. پ) اتصال دهنده‌ها بست‌های دیوار و مهارهایی که با سیم‌های فولادی ساخته می‌شوند و دیگر بست‌ها و مهارهای فولادی, تا تعیین استاندارد لازم برای آن‌ها باید مطابق با استاندارهای معتبر بین‌المللی تهیه و استفاده شوند. بست‌ها و مهارهای ساخته شده از مس, برنج یا دیگر فلزات مقاوم در برابر خوردگی ت) شبکه فولاد جوش شده شبکه فولادی جوش شده باید مطابق با استاندارد ملّی ایران باشد. ۶-۲-۲-۸ ملات‌ها ملات مخلوطی است از ماده‌ای چسباننده ماسه و آب که در صورت لزوم برای رسیدن به کارایی مورد نظرء مواد افزودنی به آن اضافه می‌شود. در استفاده از ملات محدودیت‌های زیر باید رعایت شود: ۱- در ساخت ساختمان‌های خشتی استفاده از ملات گل, کاهگل و گل آهک مجاز است. ۲- در ساخت ساختمان‌های سنگی استفاده از ملات گل مجاز نیست و باید از ملات‌های گل- آهک. ماسه- سیمان و ماسه- سیمان- آهک استفاده شود. ۱-۶-۲-۸ انواع ملات‌ها الف) ملات‌های سیمانی ملات‌های ماسه- سیمان و ماسه- سیمان- آهک در این گروه قرار می‌گیرند. ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ملات ماسه - سیمان: این ملات متشکل از ماسه و سیمان بوده و نسبت ماسه به سیمان از ۵ به ۱ تا ۲- میزان مواد مضر نظیر خاک رس مواد آلی و سولفات‌ها در ملات باید محدود گردد. آهک. ماسه و آب کافی ساخته می‌شود. ب) ملات‌های آهکی ملات‌های گل- آهک. ماسه- آهک و ملات‌های ساروج در این گروه قرار می‌ گیرند. آهک درآورد و سپس به خاک افزوده و بخوبی مخلوط نمود. ملات ماسه - آهک: ماده پرکننده این ملات. ماسه 9 ماده چسباننده آن. آهک است. نسبت حجمی ماسه و آهک در ساخت ملات ماسه- آهک نیز یک حجم آهک و سه حجم ماسه می‌باشد. برای ساخت این ملات نیز باید همانند ملات گل- آهک عمل کرد. توصیه می‌شود در ساخت این ملات از ماسه کفی (ماسه خاکدار که حداکثر ۵ درصد خاک رس دارد) استفاده شود. از این ملات فقط می‌توان برای اندود سطوح استفاده نمود. ملات ساروج: از ملات‌های ساروج سرد و گرم به شرح زیر می‌توان در اندودکاری و آب‌بندی ۱- ملات ساروج گرم: ملات ساروج گرم: ملات ساروج گرم در واقع نوعی ملات آهک آبی است که از پختن و آسیاب کردن سنگ‌های آهکی رس‌دار و افزودن آب به آن به دست می‌آید. ۳- ملات ساروج سرد: ملات ساروج سرد از اختلاط ۱۰ حجم گرد آهک شکفته. ۷ حجم خاکستر الک شده, یک حجم خاک رس. یک حجم ماسه بادی و ۳۰ تا ۵۰ کیلوگرم لوبی یا پشم بز (برای هر متر مکعب ملات)» مقدار کافی آب و ورز دادن آن‌ها به دست می‌آید. ۱۷ -------- صفحهٔ بعد -------- پ) ملات‌های گچی ملات گچ برای رویه در گچ‌کاری, اتصالات قطعات گچی و در برخی موارد برای اندودهای زودگیر مانند اندود آستر سقف‌های کاذب مصرف می‌شود. ملات گچ و خاک برای استر در گچ‌کاری دیوارء جرز و ستون استفاده می‌شود. ت) ملات‌های گلی ملات‌های گل و کاهگل در این گروه قرار می‌گیرند و ماده چسباننده آن‌ها گل رس است. ملات گل از اختلاط خوب خاک و آب و ورز دادن کامل آن ساخته می‌شود. این ملات پس از خشک شدن جمع شده و ترک می‌خورد. از ملات گل فقط باید به عنوان لایه بستر (ملات بین ردیف‌های مختلف) در دیوارهای خشتی استفاده شود. برای جلوگیری از ترک خوردن ملات گل پس از خشک شدن به آن کاه می‌افزایند. برای ساختن هر مترمکعب کاهگل حدود ۴۵ تا ۵۰ کیلوگرم کاه لازم است. از ملات کاهگل فقط برای ساخت خشت و اندودکاری دیوارها و پوشش بام برای عایق‌کاری رطوبتی و حرارتی استفاده می‌شود. ۲-۶-۲-۸ روش انتخاب ملات ملات‌ها به چهار گروه ملات خیلی قوی. ملات قوی, ملات متوسط و ملات ضعیف تقسیم می‌شوند. ویژگی‌های این ملات‌ها وابسته به عوامل متعددی همچون نوع چسباننده. ویژگی‌های ماسه. حجم مصالح سنگی و موارد دیگری است که کنترل آن‌ها بدون استفاده از برخی آزمایش‌ها ممکن نیست. نحوه استفاده از این ملات‌ها به شرح زیر می‌باشد: ملات خیلی قوی: این ملات دارای مقاومت فشاری ۴۲ روزه برابر یا بیش از ۲۰ مگاپاسکال بوده و برای عملیات بنایی در زیر سطح زمین استفاده می‌شود. ملات قوی: این ملات دارای مقاومت فشاری ۴۲ روزه برابر یا بیش از ۱۲ مگاپاسکال بوده و برای دیوارهایی که به مقاومت خمشی زیاد نیاز دارند. استفاده می‌شود. ملات متوسط: ملات با مقاومت فشاری ۴۲ روزه برابر یا بیش از ۵ مگاپاسکال برای مصارف عمومی مانند دیوارهای خارجی بالاتر از سطح زمین در معرض شرایط جوی بحرانی. جان‌پناه‌ها و دودکش‌هاء استفاده می‌شود. ملات ضعیف: ملات با مقاومت کم که فقط برای نازک کاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷-۲-۲-۸ دوغاب دوغاب, مخلوطی از مواد چسباننده و سنگدانه است که آب کافی به آن اضافه شده تا مخلوط بدون این که اجزای تشکیل دهنده آن از یکدیگر جدا گردد. ریخته شود که به دو نوع دوغاب بنایی و دوغاب سیمانی تقسیم می‌گردد. الف) دوغاب بنایی این نوع دوغاب در ساختمان‌های بنایی به عنوان پرکننده بین قطعات بنایی کاربرد دارد. انواع دوغاب. مقاومت فشاری آن» نسبت اختلاط مصالح مورد استفاده در آن و بقیه ویژگی‌ها باید مطابق استاندارد ملّی ایران باشد. ب) دوغاب سیمانی دوغاب سیمانی در تقویت کارهای بنایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. پس از ساخت هر پنج ردیف آجره عمل دوغاب‌ریزی سیمانی انجام می‌شود و باید این عمل تا پایان ساخت کامل دیوار ادامه یاید. موارد زیر باید در دوغاب‌ریزی مورد توجه قرار گیرد: ۱- دوغاب سیمانی باید به نسبت حجمی یک سیمان و یک ماسه ریخته شود. ۲- دوغاب سیمانی باید در کمترین زمان ممکن بعد از اختلاط و پیش از آغاز گرفتن سیمان, مورد مصرف قرار گیرد. ۳- استفاده از دوغاب سیمانی که سیمان آن گرفته و سخت شده. مجاز نیست. در هر حال, نباید از دوغابی که از شروع اختلاط آن ۱/۵ ساعت گذشته است. استفاده گردد. ۴ لازم است از یخ زدن دوغاب سیمانی حداقل تا ۲۴ ساعت پس از اجراء جلوگیری شود. ۸-۲-۲-۸ افزودنی‌های ملات و دوغاب مخلوط‌های ضدیخ: مایعات ضد یخ. نمک‌ها یا سایر مواد مشابه نباید در ملات یا ملات دوغابی بکار روند. هوادهی: از مواد هوازا نباید در ملات یا ملات دوغابی استفاده کرد. مگر آن که آزمایش‌هایی برای تأیید تطابق آن‌ها با ضوابط این فصل انجام شود. رنگ‌ها: فقط اکسید معدنی خالص. کرین سیاه با رنگ‌های پلاستیکی را می‌توان مورد استفاده قرار داد. مقدار کرین سیاه موجود باید به حداکثر ۳ درصد وزن سیمان محدود شود. ۹۹ -------- صفحهٔ بعد -------- حت هس ۹-۲-۲-۸ شفته و بتن آهکی الف) شفته آهکی مخلوطی از آب و آهک و خاک رس می‌باشد. شفته آهکی را با دوغاب آهک هوایی و خاک رس یا خاک دارای خاک رس بدون ریشه گیاهی و سایر مواد آلی می‌سازند. بهترین روش ساختن شفته آهکی استفاده از دوغاب آهک می‌باشد. معمولاًء مقاومت فشاری شفته آهکی با مرور زمان افزایش می‌یابد و برای لایه‌های زیر پی و برای بارگذاری‌های کم (مقاومت فشاری ۱ مگاپاسکال) مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ساخت شفته آهکی موارد زیر باید منظور شود: ۱- مقدار آب لازم برای شفته آهکی بستگی به مقدار خاک رس در خاک شفته. دانه‌بندی خاک و گرما و خشکی محل کار دارد. هر اندازه آب کمتر مصرف شود بهتر است زیرا شفته پوک خاک رس درون خاک دارد. ۳- وجود دانه‌های سنگی درشت برای مصرف خاک در شفته مشروط بر اینکه دانه‌بندی مناسبی ۴- بهترین خاک برای ساختن شفته آهکی. خاک با دانه‌بندی پیوسته است که ریزدانه آن از ۲۵ درصد و خاک رس آن از ۱۵ درصد خاک کمتر نباشد. ۸ کاهش حجم ناشی از خشک شدن در شفته آهکی که به سبب وجود خاک رس و آب زیاد ب) بتن آهکی مانند بتن سیمانی است با این تفاوت که چسبنده آن خمیر آهک است و مقدار خاک رس آن می‌تواند تا ۵ درصد مصالح سنگی باشد. ۱-۲-۲-۸ بتن سیمانی کیفیت بتن از نظر مقاومت. پایایی و سایر نیازهای ویژه محیطی باید با ضوابط مندرج در مبحث نهم مقررات ملّی ساختمان مطابقت داشته باشد. بتن باید با عیار سیمان حداقل ۲۵۰ کیلوگرم در هر مترمکعب بتن ساخته شود. حداقل مقاومت فشاری بتن مورد استفاده در کلاف‌ها نباید کمتر از ۰ مگاپاسکال باشد. ۳۰ -------- صفحهٔ بعد -------- فشاری ۲ روزه ۰ مگاپاسکال و ۰ درصد سنگ لاشه یا خرده سنگ. مجاز است. ۱-۲-۲-۸ چوب ۱- رطوبت الوارهای مصرفی باید با شرایط اقلیمی و مورد مصرف تناسب داشته باشد. ۲- خصوصیات فیزیکی و مکانیکی چوب‌های طبیعی, در انواع مختلف گونه‌های چوب و در جهات طولی, شعاعی و مماسی تنه درخت با یکدیگر متفاوتند. بنابراین هنگام مصرف باید به این عوامل توجه کرد. ۳- چوب مصرفی در ساختمان‌های چوبی باید با استفاده از مواد مناسب در برابر تهاجم موریانه ایمن شده باشد و در برایر پوسیدگی محافظلت شود. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 5۳۱۵9۳۱۵۹۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۸ الزامات عمومی ۳۲-۸ الزرامات عمومی ۱-۳-۸ کلیات رعایت ضوابط عمومی زیر در طراحی و اجرای ساختمان‌های موضوع این مبحث الزامی است. ۱-۱-۳-۸ درز انقطاع چنانچه یکی از ابعاد پلان ساختمان نسبت به بُعد دیگر بزرگ باشد و یا در قسمت‌های مختلف پلان بیش از حد مجاز باشد باید ساختمان را با استفاده از درزهای انقطاع به قسمت‌های مختلف تقسیم کرد. جهت تامین حداقل عرض درز انقطاع, فاصله هر طبقه ساختمان از مرز زمین مجاور حداقل باید برابر ۰/۰۰۵ ارتفاع آن طبقه از روی تراز پایه باشد. درز انقطاع لازم نیست در شالوده ادامه یاید. ۲-۱-۳-۸ پیوستگی سازه‌ای در مورد اجزای سازه‌ای ساختمان‌های مشمول این مسحت رعایت موارد کلی زیر الزرامی است: ۱(- تمامی اجزای ساختمان باید به گونه مناسبی به هم پیوسته باشند تا ساختمان در برابر نیروها به طور یکپارچه عمل کند. ۳- دیوارهای باربر باید در یک راستای قائم تا پی ادامه داشته باشند. ۳- کل ساختمان باید از نظر واژگونی پایدار باشد. ۲۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴- دیوارها باید به تمام کف‌ها یا سقف‌ها یا سایر عناصری که برای دیوارء تکیه‌گاه جانبی تأمین می‌کنند به نحو مناسبی مهار شوند. ۲-۱-۳-۸ شالوده‌ها است. در طراحی و اجرای شالوده‌ها باید ضوابط موجود در مباحث هفتم و نهم مقررات ملّی ساختمان رعایت شوند. ۴-۱-۳-۸ دیوارهای زیرزمین دیوارهای زیرزمین جهت تحمل بارهای قائم به اضافه بارهای جانبی که از خاک‌های مجاور ناشی می‌شود باید دارای مقاومت و ضخامت کافی باشند. در ضمن رعایت ضوابط زیر برای این دیوارها لازم است: الف) ضخامت دیوار زیرزمین باید حداقل برابر با ضخامت دیوار طبقه همکف باشد. ب) کلیه نعل‌درگاه‌ها در طبقه زیرزمین باید از بتن درجا ساخته شده باشند و توسط میلگردهای قائم یا کلاف‌های قائم به کلاف‌های افقی پایین و بالا متصل گردند. ج) در صورت عدم استفاده از کلاف افقی زیر دیوار طبقه زیرزمین, باید کلیه میلگردهای قائم در دیوار طبقه زیرزمین به میلگردهای شالوده متصل گردند. د) دیوارها باید در برابر نفوذ آب و رطوبت عایقکاری شوند. عایقکاری رطوبتی زیر دیوار با قیر گونی و سایر مصالح مشابه به دلیل کاهش مقاومت برشی در برابر بارهای جانبی, مجاز نیست و ۲۰ میلی‌متر ملات ماسه- سیمان با نسبت سیمان به ماسه یک به دو کافی است. ۵-۱-۳-۸ بازشوها و تقویت کننده‌های اطراف آن‌ها بازشوها باید حتی‌الامکان کوچک بوده و در قسمت‌های مرکزی دیوار قرار گیرند. در دیوارهای باربرء پیرامون بازشوها به نحو مناسبی مثلاً با میلگرد. یا نعل‌درگاه یا کلاف تقویت شود. 3333333333333333 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ الزامات عمومی فاصله بین کلیه جدارهای دیوارهای چند جداره باید توسط دوغاب پر شوند یا با بست‌های مقاوم در برابر خوردگی یا میلگردهای بستر به یکدیگر محکم شوند. ۷-۱-۳-۸ بست‌های دیواری در اجرای دیوار میان تهمی طول کلی بست‌های دیواری باید به اندازه کافی بلند باشد تا حداقل ۲ بند کله از هر جداره را در برگیرد. بخشی از بست‌های دیواری که درون جدار قرار دارند باید کاملاً در ملات یا دوغاب محصور باشند. دو انتهای بست‌های دیواری باید با زاویه ۹۰ درجه و حداقل به طول ۵ میلی‌متر خم شوند. به ازای هر ۰/۶ متر مربع از مساحت دیوارء باید حداقل یک بست دیواری با قطر ۱۳ میلی‌متر تعبیه شود. اگر فاصله بین دو جداره بزرگتر از ۷۵ میلی‌متر و کوچکتر از ۱۱۵ میلی‌متر باشد. باید برای هر ۰/۴ متر مربع از مساحت دیوار. حداقل یک بست دیواری به قطر ۱۳ میلی‌متر در نظر گرفته شود. بستها در صفحه قائم دیوار باید یک در میان (بصورت متناوب) تعبیه شوند. حداکثر فاصله قائم میان بست‌ها نباید از ۶۰۰ میلی‌متر و حداکثر فاصله افقی میان آن‌ها نباید از ۹۰۰ میلی‌متر تجاوز نماید. در اطراف بازشوها فاصله افقی بست‌ها باید کمتر از ۹۰۰ میلی‌متر و حداکثر ۳۰۰ میلی‌متر دورتر از لبه بازشوء تعبیه گردند. در هر ۰/۲ متر مربع از دیوارهای چند جداره, جداره‌ها باید با بست‌های دیواری به قطر حداقل ۵ میلی‌متر به یکدیگر بسته شوند. می‌توان از بست‌های دیواری با اندازه و فاصله متفاوت که مقاومت یکسانی را میان جداره‌ها ایجاد می‌کنند استفاده کرد. ۹-۱-۳-۸ میلگرد بستر میلگرد بستر پیش‌ساخته برای دیوارهای بنایی باید دارای حداقل یک سیم عرضی با قطر حدود ۲ ۰ میلی‌متر باشد. سیم‌های طولی باید کاملاً در ملات بند افقی خوابانده شوند. میلگردهای بستر ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۵ پر باید همه جداره‌ها را در بر گیرند. در جایی که فضای بین جدارهای پیوند داده شده کاملاً با دوغاب یا ملات پر و سفت شده باشد. باید از ضوابط مربوط به تنش‌های محاز و سایر شرایط ذیربط. که برای دیوارهای بنایی (معمولی) بکار برده شود استفاده کرد اما اگر این فضا پر نشده باشد. ضوابط مربوط به تنش‌های مجازء شرایط تکیه‌گاه جانبی. ضخامت (منهای حفره) ارتفاع و شرایط بست دیوارهای دو جداره را ارضا کند. الف) کنترل نسبت لاغری در دیوارها مسلح. این نسبت به مقادیر جدول ۱-۳-۸ محدود می‌شود. جدول ۱-۳-۸ حداکثر نسبت لاغری در دیوارهای باربر مسلح حداکثر نسبت لاغری در دیوارهای باربر مسلح ب) کنترل نسبت لاغری در ستون‌ها نسبت لاغری در ستون‌ها از تقسیم ارتفاع مور ستون بر ضخامت موْثر در هر جهت. هر کدام بیشتر است. به دست می‌آید. این نسبت در ستون‌های غیرمسلح باید کمتر از ۱۵ باشد. در ستون‌های مسلح. این نسبت به عدد ۲۰ محدود می‌شود. در محاسبات باید حداکثر خروج از مرکزیتی معادل ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۸ الزامات عمومی ۱۱-۱-۳۸ دبوارهای غیرسازه‌ای و تیغه‌ها ۱- برای اتصال اجزای غیرسازه‌ای به اجزای سازه‌ای طرح‌های مناسبی باید تهیه گردد که صدمات وارده به اجزای غیر سازه‌ای در اثر تغییر شکل اجزای سازه‌ای حداقل باشد. ۲- حداکثر ارتفاع مجاز دیوارهای غیرسازه‌ای و تیغه‌ها از تراز کف مجاور ۳/۵ متر می‌باشد. در صورت تجاوز از این حد باید با استفاده از مهارهای مناسب. پایداری بیشتری برای دیوار تأمین گردد. ۳- تیغه‌هایی که در تمام ارتفاع طبقه ادامه دارند باید کاملاً به زیر پوشش سقف مهار شوند. ۴- لبه قائم تیغه‌ها نباید آزاد باشد. این لبه باید به یک تیغه و یا یک دیوار عمود بر آن. یکی از اجزای سازه و یا عنصر قائم (همانند یک ستونک) که بهمین منظور از فولاد. بتن‌آرمه و با ۵ متر باشد لبه آن می‌تواند آزاد باشد. ۵- در صورتیکه دیوار و تیغه متکی به آن بطور همزمان و یا بصورت لاریز و یا بصورت هشت‌گیر چیده شوند. اتصال تیفه به دیوار کافی تلقی می‌گردد ولی چنانچه تیفه بعد از احداث دیوار و بدون اتصال به آن ساخته شود باید در محل تقاطع به نحو مناسبی به دیوار متصل و محکم ۱۳-۱-۳۸ نعل‌درگاه ۱- به جر نعل‌در گاه‌ها در طبقه ربررمین. نعل‌ در گاه می‌تواند از مصالحی مانند جر مسلح. چوب. فولاد.ء بتن درجا و بتن پیش‌ساخته باشد. ۲- بار وارد بر نعل‌درگاه عبارت است از بخشی از دیوار مثلئنی شکل که اضلاع جانبی آن با افق هر کدام بیشتر است. در نظر گرفته شود. این طول باید طوری در نظر گرفته شود که تنش ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۸ مه ایجاد شده در واحد بنایی زیرین (ناشی از ترکیب وزن دیوارء تنش حاصل از عملکرد قوسی و ۱۳-۱-۳۸ نما ۱(- اتصالات نما به سازه باید توانایی انتقال نیروی زلزله ایجاد شده در اثر جرم دیوار به سازه را دارا باشند. همچنین این اتصالات باید بتوانند تغییر مکان در قاب‌ها یا اعضای سازه‌ای محیطی را به شکل مناسبی به نما منتقل کنند. در انتخاب نماء تا آنجا که ممکن است مصالح می‌بایست ۲- نما باید با سطح زیر کار اتصال مناسب و کافی داشته باشد تا هنگام بروز زلزله خطر جداشدن و فروریختن آن وجود نداشته باشد. ۱۴-۱-۳۸ جان پناه ارتفاع جان‌پناه اطراف بام و بالکن‌ها از کف تمام شده باید حداکثر ۷۰۰ میلی‌متر و ضخامت آن حداقل ۱۵-۱-۳۸ دودکش ارتفاعی برابر با ارتفاع جان‌پناه به روش مناسبی مهار شود. ساخت دودکش با مصالح بنایی مجاز نیست. ارتفاع دودکش نباید بیش از ۱/۵ متر از کف بام باشد و در صورتی‌که ارتفاع آن از این مقدار تجاوز نماید باید به وسیله عناصر قائم فولادی یا بتن مسلح به گونه مناسبی تقویت و در کف بام گیردار شود. ۱۶-۱-۳۸ بادگیر بادگیر ساخته شده با مصالح بنایی و اجزای مشابه نباید از کف بام بلندتر از ۱/۵ متر باشد. در صورتی که ارتفاع بادگیر از این مقدار تجاوز کند باید به وسیله عناصر قائم فولادی یا بتن مسلح به نحو مناسبی تقویت و در کف بام گیردار شود. ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ الزامات عمومی ۱۷-۱-۳۸ تکیه‌گاه بنایی الف) تکیه‌گاه قائم سطح باربر اعضای سازه‌ای که نقش تکیه‌گاه قائم را به عهده دارند. باید به نحوی باشد که ضخامت نخستین بند بستر آن کمتر از ۶ میلی‌متر و بیشتر از ۲۵ میلی‌متر نباشد. همچنین این اعضا باید از مواد نسوز انتخاب شوند. ب) تکیه‌گاه جانبی تکیه‌گاه جانبی را می‌توان بوسیله دیوارهای عرضی, ستون‌هاء یا پشت‌بندها که با فاصله افقی معینی از یکدیگر قرار گرفته باشند. یا بوسیله کف‌هاء تیرهاء یا سقف‌ها که بطور عمودی دارای فاصله معینی باشند. تأمین کرد. در صورتیکه از تیر بعنوان تکیه‌گاه جانبی استفاده شود. فاصله آزاد بین ۱۸-۱-۳۸ حفاظت از بست‌ها و میلگردهای بستر می‌شود. می‌توان آن‌ها را در بندهای افقی که حداقل ضخامت آن‌ها دو برابر ضخامت میلگرد یا پیچ ۱۹-۱-۳۸ لوله‌ها و مجاری توکار عبور دادن لوله‌ها و مجاری توکار در صورتی مجاز است که قطر آن‌ها از یک ششم ضخامت دیوار ۲۰-۱-۳۸ ابعاد هندسی موّثر در دبوارها و ستون‌ها ۱-۲۰-۱-۳-۸ ضخامت موّثر ضخامت مور دیوارها و ستون‌ها در سازه‌های بنایی در بندهای الف تا ت ارائه شده است. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- الف) دبوارهای تک جداره ضخامت موْثر دیوارهای تک جداره واحدهای توپر یا میان خالی. ضخامت مشخصه دیوار است. ب) دیوارهای چند جداره برابر ضخامت مشخصه دیوار است. برای دیوارهای با فضای باز در بین جدارهاء ضخامت موْثر همانند پ) دیوارهای میان تهی اگر هر دو جدار از دیوارهای میان‌تهی, به طور محوری بارگذاری شده باشد. هر جدار باید برای جدار تحت بار محوری باشدء ضخامت مور دیوار میان‌تهی از ریشه دوم مجموع مربعات ضخامت‌های مشخصه جدارها بدست می‌آید. اگر یک دیوار میان‌تهی تک جداره یا چند جداره باشد و هر دو طرف تحت بار محوری باشند. هر طرف دیوار میان‌تهی. باید برای عملکرد مستقل, در نظر گرفته شود و ضخامت موْثر هر طرف طبق قسمت‌های الف وب خواهد بود. اگر یک طرف دیوار مشخصه دو طرف خواهد بود. ت) ستون‌ها عرض موْئْر برای ستون‌های مستطیلی در امتداد مورد نظرء عرض مشخصه است. عرض موْثْر برای ستون‌های غیر مستطیلی, ضخامت یک ستون مربعی با همان ممان اینرسی, حول محوری می‌باشد که در ستون واقعی مورد نظر است. ۲-۲۰-۱-۳-۸ ارتفاع موّثر ارتفاع موثر ستون‌ها و دیوارهاء برابر با ارتفاع آزادی است که بین تکیه‌گاه‌های جانبی بالا و پایین و در امتداد عمود بر محور مورد نظر قرار دارد. برای اعضایی که در بالا و در امتداد عمود بر محور مورد نظرء دارای تکیه‌گاه نیستند. ارتفاع موْثرء دو برابر ارتفاع عضو از بالای تکیه‌گاه پایین است. اگر ارتفاع موْثر کمتر از ارتفاع آزاد باشد. می‌توان آن را در صورتی که قابل توجیه باشد. بکار برد. ۳. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ الزامات عمومی ۲-۲۰-۱-۳-۸ مساحت موْثر مساحت موْثر برای واحدهای توخالی برابر است با مساحت خالص بستر و برای واحدهای توپر برابر است با مساحت خالص به اضافه مساحتی که در آن ملات دوغابی ریخته شده باشد. اگر از واحدهای باشند. مساحت موْثر به همان نسبت کاهش خواهد یافت. مساحت موْثر برای دیوارهای توخالی باید مقداری باشد که از جدارهای تحت بار بدست می‌آید. ۲۱-۱-۳۸ جاگذاری پیچ‌های مهاری مدفون ضوابط جاگذاری پیچ‌های مهار اعم از پیچ‌های مهار با مهره و یا پیچ‌های مهار از میلگرد خم شده. مطابق مقررات این قسمت تعیین می‌شود. پیچ‌های مهار از میلگرد خم شده باید داری یک قلاب ‎٩۹۰ درجه خم با قطر داخلی سه برابر قطر پیچ, به اضافه طول مستقیمی مساوی ۱/۵ برابر قطر پیچ بعد از انتهای آزاد باشند. پیچ‌های مهار با مهره دارای یک مهره استاندارد خواهند بود. پیچ‌های مهار صفحه: دارای صفحه‌ای خواهند بود که به بدنه پیچ. جوش می‌شود تا معادل پیچ مهار با مهره را تأمین کند. عمق موْثر مدفون برای پیچ‌های مهار صفحه یا پیچ‌های مهار با مهره: برابر با طول مدفون است که از سطح واحد بنایی تا سطح باربر صفحه یا مهره مهار در جهت عمود اندازه‌گیری می‌شود. عمق موْثر مدفون برای مهار با میلگرد خم شده. طول توکاری است که از سطح واحد بنایی تا سطح باربر خود. با حداقل ۲۵ میلی‌متر ملات دوغابی بین پیچ و واحد بنایی محصور شوند. مگر پیچ‌های به قطر ۶ میلی‌متر که آنها را می‌توان در بندهای افقی با ضخامت حداقل ۱۳ میلی‌متر جای داد. حداقل فاصله مرکز تا مرکز پیچ‌ها ۴۰ برابر قطر پیج است. ۲۲-۱-۳۸ میلگرد بازشوها حداقل میلگرد افقی و قائم برای بالا و پایین و اطراف بازشوها ۱۳۰ میلی‌متر مربع می‌باشد که میلگردهای افقی باید حداقل بطول کمترین عدد از دو مقدار ۶۰۰۷ میلی‌متر» و ۴۰۲ برایر قطر ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- میلگرد» بعد از بازشو امتداد یابند. در صورت استفاده از کلاف‌هاء باید طرفین بازشو را با تعبیه کلاف‌های قائم که به کلاف‌های افقی بالا و پایین آن طبقه متصل می‌شوند و همچنین با مهار ۲۳-۱-۳۸ دبوارهای جدا شده از سیستم اصلی سازه‌ای دیوارهای بنایی که در جهت عمود بر صفحه خود (در جهت جانبی) دارای تکیه‌گاه هستند ولی از لحاظ سازه‌ای مستقل و از سه طرف بطور جدا شده از سیستم اصلی سازه‌ای عمل می‌کنند. می‌بایست دارای حداقل میلگرد افقی برایر با ۰/۰۰۷ مساحت مقطع عرضی دیوار باشند. این ضابطه می‌بایست با توزیع یکنواخت میلگرد بستر یا با میلگردهای افقی که فاصله آن‌ها از یکدیگر بیش از ۰ میلی‌متر نباشد. و بطور کامل در ملات یا ملات دوغابی مدفون باشند. ارضا گردد. اجزای معماری (غیرسازه‌ای) دیوارهای بنایی از مطالب حداقل میلگرد مستثنی می‌باشد. ۲۴-۱-۳۸ حداقل ضخامت دبوار باربر ضخامت اسمی دیوارهای باربر مسلح نباید از ۱۵۰ میلی‌متر کمتر باشد. در مورد دیوارهای باربر بنایی مسلح با واحد آجر مجوف. ضخامت اسمی ۱۰۰ میلی‌متر مجاز است. به شرط آنکه مقاومت واحد سطح خالص بیشتر از ۵۵ مگاپاسکال باشد. نسبت لاغری بزرگتر از ۲۷ نباشد. واحدها در یک وصله در هر حفره قرار گیرد. و بندها به شکل صاف محدب یا صاف ۷ شکل باشند. ۲۵-۱-۳۸ ضوابط استفاده از بتن برای تقویت دیوارهای سازه‌ای هر جا بتن به واحد بنایی سازه‌ای, نظیر لایه‌های شروع یا تقاطع دیوارها و بند بین مصالح که به عنوان یک درز انقطاع طراحی نشده‌اند. متصل می‌گردد. سطح بتن می‌بایست زبر شود بطوریکه ارتفاع متوسط ظاهر شده سنگدانه‌ها برابر با ۱/۶ میلی‌متر باشد و بتن می‌بایست به واحد بنایی عیناً مثل اینکه بتن از جنس واحد بنایی است متصل گردد. ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۸ ساختمان‌های بنایی مسلح ۴-۸ ساختمان‌های بنایی مسلح ۱-۴-۸ کلیات در اجرای ساختمان‌های بنایی مسلح علاوه بر رعایت الزامات عمومی ذکر شده در فصل ۰۲ رعایت ضوابط این فصل ضروری می‌باشد. اجرای ساختمان‌های مشمول این فصل به دلیل رفتار ۱-۱-۴-۸ محدوده کاربرد این فصل از مبحث هشتم مقررات ملّی ساختمان شامل حداقل ضوابط برای طراحی و ساخت ساختمان‌های بنایی مسلح می‌باشد. مسلح نمودن در این نوع ساختمان‌ها به وسیله هسته بتنی مسلح و یا قرار دادن میلگردهای فولادی درون حفره‌های واحدهای بنایی مجوف و پر کردن آن‌ها توسط ملات یا بتن مانند شکل ۱-۴-۸ انجام می‌شود. حداکثر ارتفاع ساختمان‌های بنایی مسلح ۱۵ متر از تراز پایه می‌باشد. ۲-۱-۴-۸ مصالح مصالح مصرفی باید با کلیه مقررات و ضوابط ارائه شده در مبحث پنجم مقررات ملّی ساختمان و فصل ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- حثت هس دیوار آجری مسلح دیوار بلوک سیمانی مسلح شکل ۱-۴-۸ نمونه‌هایی از دبوارهای بنایی مسلح ۲-۳-۸ تحلیل و طراحی طراحی ساختمان‌های بنایی به دو روش تنش مجاز و مقاومت نهایی صورت می‌گیرد. فرضیات طراحی به روش تنش مجاز بر اساس تنش‌های مجاز و فرض توزیع خطی تنش و کرنش و در نظر گرفتن این که کلیه تنش‌ها در محدوده ارتجاعی می‌باشند به قرار زیر است: ۱- مقاطع صفحه‌ای پیش از خمش, پس از خمش نیز مستوی باقی می‌مانند. ۳- ترکیب اعضای بنایی» یک عضو همگن را تشکیل می‌دهد. ۳ بنایی هیچگونه تنش کششی را تحمل نمی‌نماید. ۵- میلگرد کاملا توسط ملات یا دوغاب محصور و با واحد بنایی پیوند دارد. به طوری که مجموعاً دارای رفتار همگن بوده و در محدوده تنش‌های مجاز. عمل می‌کنند. ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۸ ساختمان‌های بنایی مسلح روش طراحی مقاومت نهایی بر اساس فرضیات زیر استوار است: ۱- میلگرد کاملاً توسط مصالح بنایی محصور شده و پیوستگی کرنش بین ملات و میلگرد وجود دارد. به طوریکه بارهای اعمالی به صورت مرکب تحمل می‌شوند. ۲- مقاومت اسمی مقاطع بنایی مسلح برای ترکیب خمش و بار محوری بایستی بر اساس اعمال ۳- توزیع کرنش در عمق مقطعء خطی در نظر گرفته می‌شود. ۳ حداکثر کرنش قابل استفاده در دورترین تار فشاری بنایی باید برابر با ۰/۰۰۳ برای بنایی رسی و ۰/۰۰۲۵ برای بنایی بتنی فرض شود. ۵- مقدار تنش میلگرد در محدوده ارتجاعی از حاصلضرب مدول الاستیسیته در کرنش میلگرد به دست می‌آید. برای کرنش‌های بزرگتر از کرنش حد ارتجاعی, تنش در میلگرد باید مستقل از کرنش و برابر با مقاومت تسلیم در نظر گرفته شود. ۶- در محاسبات خمش و نیروهای محوری باید از مقاومت کششی بنایی صرفنظر کرد. ولی برای ۷ تنش بنایی در دورترین تار فشاری برابر با ۰/۸۵ مقاومت فشاری مشخصه بنایی است که در ناحیه فشاری و تا عمق ۰/۸ فاصله بین تار کنش فشاری حداکثر و محور خنثی به صورت یکنواخت توزیع می‌شود. در طراحی به روش تنش مجازء تنش‌های ایجاد شده در بنایی بتنی یا رسی نباید از مقادیر مجاز ارائه شده در آیین‌نامه‌های معتبر تجاوز نماید. در طراحی به روش مقاومت نهایی. مقاومت طراحی ارائه شده در آیین‌نامه‌های معتبر که عبارت است از مقاومت اسمی ضربدر ضریب کاهش مقاومت باید برابر یا بیشتر از مقاومت لازم باشد. تحلیل و طراحی این ساختمان‌ها تا زمان تدوین مقررات مربوط به این فصل, با استفاده از ل ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۸ مه ۳-۴-۸ ضوابط و جزئیات مسلح کردن برای مناطق با خطر نسبی کم ۱-۳-۴-۸ کلیات ضوابط و جزئیات مسلح کردن برای مناطق با خطر نسبی کم باید با بندهای ۲-۳-۴-۸ تا ۱۰-۳-۴-۸ ۲-۳-۴-۸ الزامات میلگردها الف) اندازه قطر میلگرد طولی نباید از ۲۸ میلی‌متر بیشتر باشد. همچنین قطر میلگرد طولی نباید ۱(- بعد کوچک حفره ب) درصد نسبی میلگردهای طولی در حفره یا در ردیف‌های واحدهای بنایی توخالی نباید بیش از ۴ درصد در محل‌های بدون وصله و ۸ درصد در محل وصله میلگردها باشد. همجنین در یک حفره دیوار نباید بیش از ۲ میلگرد جایگذاری شود. می‌باشد. ۳-۳-۴-۸ فاصله میلگردها ۱- فاصله آزاد بین میلگردهای موازی بجز در ستون‌هاء نباید کمتر از قطر اسمی میلگردها یا ۲۵ ۲- در ستون‌ها و ستونک‌ها فاصله آزاد بین میلگردهای طولی نباید از هیچ‌یک از دو مقدار ۱/۵ برابر قطر اسمی و ۳۸ میلی‌متر کمتر باشد. ۳- محدودیت فواصل آزاد بین میلگردها باید برای فاصله آزاد بین یک وصله پوششی و وصله‌ها یا ۴- فاصله آزاد بین یک میلگرد و هر سطح واحد بنایی. در صورت استفاده از دوغاب درشت دانه و ریزدانه به ترتیب نباید کمتر از ۱۳ میلی‌متر و ۷ میلی‌متر باشد. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۸ ساختمان‌های بنایی مسلح ۵- در گروه میلگردهای موازی که میلگردها در تماس با یکدیگر بسته می‌شوند تا به‌صورت یک واحد عمل کنند. تعداد میلگردهای هر گروه باید به دو عدد محدود شود و این میلگردهای گروه شده باید در داخل تنک‌ها محصور شوند. ۴-۳-۴-۸ مهار میلگردهای خمشی ۱- فشار یا کشش محاسبه شده در میلگرد در هر مقطع از اعضای سازه‌ای باید در هر طرف آن مقطع بوسیله طول گیرایی مستقیم. قلاب یا وسایل مکانیکی, یا ترکیبی از آن‌ها قابل حصول شود و یا با میلگرد موجود در وجه مخالف عضو پیوسته شود. مهار کرد. طول دهانه که در آن نقاط میلگرد مجاور قطع یا خم می‌شود. ۴- میلگرد باید از نقطه‌ای که از نظر مقاومت خمشی دیگر به آن نیازی نیست تا فاصله‌ای برابر با بزرگترین دو مقدار عمق موْثر عضو و ۱۳ برابر قطر اسمی میلگرد امتداد یابد. مگر در تکیه‌گاه‌های دهانه‌های ساده و در انتهای آزاد اعضای طره‌ای. ۵- میلگرد خمشی نباید در یک ناحیه کششی قطع شود. مگر اینکه یکی از شرایط زیر برآورده الف) برش در نقطه قطع میلگرد از دو سوم مقدار مجاز آن» با در نظر گرفتن مقاومت برشی میلگردهای برشی موجود. فراتر نرود. ب) میلگرد امتداد یافته دو برابر مساحت لازم برای خمش در نقطه قطع را دارا باشد و برش از سه ۶ میلگردهای فشاری در اعضای خمشی باید توسط بست‌ها یا تنگ‌ها مهار شوند. قطر این بست‌ها یا تنگ‌ها نباید کمتر از ۶ میلی‌متر و فاصله بین آن‌ها نباید بیشتر از ۱۶ برابر قطر در آن به فولاد فشاری نیاز هست. به کار روند. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۳-۴-۸ مهار میلگردهای برشی ۱- میلگرد برشی باید تا حدی که ضوابط مربوط به پوشش بتنی و مجاورت به سایر میلگردها اجازه می‌دهد تا نزدیکی وجوه فشاری و کششی عضو ادامه یابد. ۲- میلگردهای طولی که جهت رفتار به عنوان میلگرد برشی خم می‌شوند. اگر به داخل یک ناحیه کششی امتداد یابند باید با میلگرد طولی وصله گردند و چنانچه به داخل ناحیه فشاری امتداد یابند باید بعد از نیمه ارتفاع موْثر عضو مهار گردند. ۶-۳-۴-۸ تنگ‌های جانبی تنگ‌های جانبی باید با ضوابط زیر مطابقت داشته باشد: ۱(- میلگردهای طولی باید توسط تنگ‌های جانبی حداقل به قطر ۶ میلی‌متر محصور شوند. ۲ فاصله قائم تنگ‌های جانبی نباید از هیچ‌یک از مقادیر ۱۶ برابر قطر میلگردهای طولی, ۴۸ ۳- تنگ‌های جانبی باید بگونه‌ای ترتیب یابند که تمام میلگردهای گوشه و نیز میلگردهای طولی به طور حداقل یک در میان. در گوشه یک تنگ با زاویه داخلی حداکثر ۱۳۵ درجه قرار گرفته و به طور جانبی نگه داشته شوند. به علاوه هیچ میلگردی نباید از میلگردهای دو طرف خود که در گوشه این تنگ‌ها قرار گرفته‌اند فاصله آزادی بیش از ۱۵۰ میلی‌متر داشته باشد. در مواردی که میلگردهای طولی روی محیط یک دایره قرار می‌گیرند. می‌توان از یک تنگ به شکل یک دایره کامل استفاده کرد. طول همپوشانی برای تنگ‌های دایره‌ای باید ۴۸ برابر قطر تنگ‌ها باشد. ۴- در هر طبقه, فاصله قائم تنگ‌های جانبی واقع شده در بالای دال یا پی از سطح فوقانی دال یا پی. نباید از نصف یک فاصله تنگ بیشتر شود و باید در طول عضو و با فاصله تعیین شده بگونه‌ای قرار گیرند که فاصله آخرین تنگ از پایین‌ترین میلگرد افقی موجود در تیرء شاه‌تیرء ۵- در مواردی که تیرها یا دستک‌ها از چهار طرف به داخل یک ستون قاب می‌شوند. می‌توان در مقطعی که فاصله آن از زیر یا پایین‌ترین میلگرد افقی موجود در کم عمق‌ترین آن تیرها یا دستک‌هاء حداکثر برابر با ۷۵ میلی‌متر باشد قرار دادن تنگ‌های جانبی را متوقف کرد. ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۸ ساختمان‌های بنایی مسلح ۷-۳-۴-۸ ضوابط میلگردها در ستون و جرز بایستی حداقل چهار میلگرد طولی در هر گوشه ستون و جرزء مطابق با موارد زیر تعبیه شود: ۱- درصد میلگرد طولی در ستون‌ها و جرزها نبایستی کمتر از ۰/۵ درصد و بیشتر از ۴ درصد ۲- فاصله آزاد میان میلگردهای طولی نباید کمتر از ۱/۵ برابر قطر اسمی میلگرد و نیز کمتر از ۳۸ ۸-۳-۴-۸ پوشش میلگرد الف) برای میلگرد باید حداقل پوشش بنایی ذیل تأمین شود: ۱- نمای بنایی در معرض خاک یا هوا: ۵۰ میلی‌متر برای میلگردهای به قطر بزرگتر از ۱۶ میلی‌متر و ۳۸ میلی‌متر برای میلگردهای به قطر ۱۶ میلی‌متر و کوچکتر. ۲- ۳۸ میلی‌متر برای بنایی که در معرض خاک یا زمین نیست. ب) سیم‌های طولی میلگرد بستر باید کاملاً در ملات یا دوغاب مدفون شود. حداقل پوشش برای حالتی که در معرض خاک یا هوا باشد برابر با ۱۶ میلی‌متر و برای حالتی که در معرض خاک یا هوا نمی‌باشد برابر با ۱۳ میلی‌متر می‌باشد. میلگرد بستر باید از نوع فولاد ضد زنگ باشد و در بنایی واقع در معرض خاک یا هوا و یا در دیوارهای داخلی که در معرض میانگین رطوبت نسبی بیش از ۷۵ درصد می‌باشند. توسط روکش گالوانیزه یا اپوکسی در برابر خوردگی محافظت شود. تمام میلگردهای بستر باید از فولاد گالوانیزه و ضد زنگ باشند. ۹-۳-۴-۸ قلاب در مورد قلاب‌ها موارد زیر باید رعایت شود: ۱- کاربرد قلاب در مناطق کششی تیر مجاز نمی‌باشد. مگر در انتهای تیرهای ساده و طره‌ای یا در تکیه‌گاه انتهایی تیرهای سرتاسری و گیردار. ۲- قلاب‌ها نباید برای تحمل باری که تنش کششی بیش از ۵۲ مگاپاسکال در میلگرد ایجاد می‌کند به کاربرده شوند. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۵ پر ۳- در صورت وجود کشش, طول معادل برای قلاب استاندارد برابر با ۱۳برابر قطر میلگرد می‌باشد. ۵- از هر وسیله مکانیکی که قادر باشد مقاومت میلگرد را بدون آسیب رساندن به واحد بنایی افزایش دهد. می‌توان به جای قلاب استفاده کرد. باید داده‌هایی برای نشان دادن کفایت این وسایل ارائه شود. ۱-۳-۴-۸ حداقل قطر خم برای میلگرد قطر داخلی خم میلگردها.ء به جز برای تنگ‌هاء نباید از مقادیر مندرج در جدول ۱-۴-۸ کمتر باشد. برای تنگ‌های ساخته شده از میلگرد با قطر ۱۶ میلی‌متر و کوچکتر, قطر داخلی خم نباید از ۴ برابر قطر میلگرد کمتر باشد. برای میلگردهای بزرگتر از ۱۶ میلی‌متر. قطر خم باید با مقادیر مندرج در جدول ۱-۴-۸ مطابقت کند. جدول ۱-۴-۸ حدافل قطر خم تنش جاری شدن (۸1۳۵) ۴-۴-۸ ضوابط جزئیات مسلح کردن برای مناطق با خطر نسبی متوسط ساختمان‌های بنایی که در مناطق زلزله‌خیز با خطر نسبی متوسط ساخته می‌شوند. باید با مقررات طراحی این فصل و ضوابط خاص بندهای ۱-۴-۴-۸ تا ۴-۴-۴-۸ طراحی شوند. ۱-۴-۴-۸ میلگردگذاری ستون‌ها در این ساختمان‌ها ستون‌ها باید مطابق بند ۷-۳-۴-۸ میلگردگذاری شوند. ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۸ ساختمان‌های بنایی مسلح ۲-۴-۴-۸ میلگرد قائم در دبوارها حداقل میلگردهای قائم برابر با ۱۳۰ میلی‌مترمربع است که باید بطور متمرکز در هر تقاطع دو یا چند دیوار و نیز در انتهای دیوارها تعبیه شوند. همچنین حداقل ۱۳۰ میلی‌مترمربع از میلگردهای قائم باید برای طول دیوار و به فاصله افقی حداکثر ۱۳۰۰ میلی‌متر (در سرتاسر دیوار) تعبیه گردد. ۲-۴-۴-۸ میلگرد افقی در دبوارها حداقل میلگرد افقی برای هر یک از موارد زیر با مساحت مقطع عرضی برابر با ۱۳۰ میلی‌متر مربع الف) در بالای دیوار و در محل اتصال پیوسته سقف یا کف به دیوار. ب) در پایین دیوار یا در بالای پی‌ها در صورتی که پی‌ها به دیوارها متصل شده باشند. ج) به صورت متمرکز در فواصل حداکثر ۲ مترء یا به صورت یکنواخت در ارتفاع. د) میلگردهای بالا و پایین هر بازشو باید به سمت داخل و به اندازه مقدار مندرج در بند ۲۲-۱-۳-۸ ۴-۴-۴-۸ دبوارهای جدا شده از سیستم اصلی سازه‌ای دیوارهای بنایی که در جهت عمود به صفحه خود (در جهت جانبی) دارای تکیه‌گاه هستند ولی از لحاظ سازه‌ای مستقل و از سه طرف بطور جدا شده از سیستم اصلی سازه‌ای عمل می‌کنند. می‌بایست دارای حداقل میلگرد افقی برابر با ۰/۰۰۷ مساحت مقطع عرضی دیوار باشند. این ضابطه می‌بایست با توزیع یکنواخت میلگرد بستر یا با میلگردهای افقی که فاصله آن‌ها از یکدیگر بیش از ۳ متر نباشد. و بطور کامل در ملات یا ملات دوغابی مدفون باشند. ارضا گردد. اجزای معماری (غیرسازه‌ای) دیوارهای بنایی از مطالب حداقل میلگرد مستتنی می‌باشد. ۵-۳-۸ ضوابط ویژه برای مناطق با خطر نسبی زیاد و خیلی زیاد برای این مناطق علاوه بر ضوابط بند ۴-۴-۸ ضوابط این بند نیز باید تأمین شود. ساختمان‌های ۰ :: شند. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۵-۴-۸ میلگرد عرضی ستون‌ها در ستون‌هایی که تحت اثر تنش‌های فشاری یا کششی محوری ناشی از نیروهای واژگونی ناشی از زلزله می‌باشند. حداکثر فاصله میلگردهای عرضی ستون نباید بیش از ۲۰۰ میلی‌متر برای ارتفاع کل ستون باشد. میلگردهای عرضی باید از نوع بست‌های ویژه بوده و شرایط آن مطابق ضوابط بند ۳-۱-۵-۴-۸ باشد. در غیر موارد ذکر شده در بند ۳-۱-۵-۴-۸. در قسمت‌های بحرانی در بالا و پایین ستون. میلگرد عرضی باید از نوع بست ویژه بوده و شرایط آن طبق ضوابط بند ۳-۱-۵-۴-۸ در نظر گرفته شود و فاصله آن‌ها از یکدیگر بیشتر از ۲۰۰ میلی‌متر اختیار نشود مگر آنکه طراحی برای برش نیاز به الف- یک ششم ارتفاع آزاد ستون ب- ۴۵۰ میلی‌متر ۲-۱-۵-۴-۸ فاصله میلگردهای عرضی در ارتفاع باقیمانده ستون نباید از ۱۶ برابر قطر میلگرد طولی یا ۴۸ برابر قطر میلگرد عرضی یا بعد کوچکتر مقطع عرضی ستون یا ۴۵۰ میلی‌متر تجاوز کند. ۳-۱-۵-۴-۸ تنگ‌های ویژه ستون باید در دو انتها دارای قلاب ویژه باشند. حداقل طول این قلاب باید ۶ برابر قطر میلگرد یا ۱۰۰ میلی‌متر » هرکدام بیشتر است. بوده و زاویه خم آن ۱۳۵ درجه باشد. این قلاب‌ها باید میلگرد طولی ستون را در برگیرند و به درون ستون نفوذ کنند. قلاب‌ها به شکل کلی باید ضوابط بند ۹-۳-۴-۸ و ۱۰-۳-۴-۸ را نیز تأمین نمایند. ۲-۵-۳-۸ جحداقل ابعاد ستون ابعاد اسمی یک ستون بنایی نباید کمتر از ۳۰۰ میلی‌متر در نظر گرفته شود ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۸ ساختمان‌های بنایی مسلح باید حداقل ۰/۰۰۳۲ برابر مساحت کل مقطع عرضی دیوار باشد. حداقل مساحت میلگرد در هر جهت متر تجاوز کند و قطر میلگرد نباید از ۱۰ میلی‌متر کمتر باشد (به غیر از میلگرد بستر که ممکن است به عنوان تمام یا بخشی از حداقل میلگرد مورد نیاز, در نظر گرفته شود). میلگردها باید در اطراف گوشه‌های دیوار و در محل تقاطع دیوارها به صورت پیوسته قرار داده شوند. مگر اینکه ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 5۳۱۵9۳۱۵۹۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف ۵-۸ ساختمان‌های بنابی محصور شده با کلاف ۱-۵-۸ کلیات احداث ساختمان‌های آجری با کلاف باید بر اساس مقررات این فصل انجام گیرد. ساختمان‌های مشمول این فصل در مقایسه با ساختمان‌های آجری سنتی. رفتاری نسبتاً شکل‌پذیر داشته ولیکن استفاده از ساختمان‌های بنایی مسلح ترجیح دارد. ۲-۵-۸ محدوده کاربرد این فصل از مبحث هشتم مقررات ملّی ساختمان شامل حداقل ضوابط برای طراحی و ساخت ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف می‌باشد. در این ساختمان‌ها در حالتی که از میلگرد برای ۲-۵-۸ ساختگاه احداث ساختمان‌های مشمول این فصل بر روی زمین‌های ناپایدار یا در معرض سیل, مجاز نمی‌باشد. منظور از زمین ناپایدار زمینی است که احتمال وقوع پدیده‌هایی مانند روانگرایی» نشست زیاد. سنگ ریزش و زمین لغزش در آن وجود داشته باشد یا اینکه زمین متشکل از خاک رس ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۵-۸ مصالح مصالح مصرفی باید با کلیه مقررات و ضوابط ارائه شده در مبحث پنجم مقررات ملّی ساختمان و فصل دوم این مبحث مطابقت داشته باشد. ۵-۵-۸ طرح و اجرا ۱-۵-۵-۸ الزامات عمومی پلان ساختمان باید واجد خصوصیات زیر باشد: الف) طول ساختمان از سه برابر عرض آن یا ۲۵ متر بیشتر نباشد. ب) نسبت به هر دو محور اصلی تقریباً قرینه باشد. پ) پیشامدگی‌های آن الزامات زیر را برآورده نماید: و علاوه بر آن بعد دیگر پیشامدگی نباید از مقدار پیشامده کمتر باشد. ۲- چنانجه اتصال قسمت پیشامده با ساختمان, بیش از نصف بُعد ساختمان در آن راستا باشد. این قسمت پیشامدگی تلقی نمی‌شود و در این صورت محدودیتی برای بُعد دیگر وجود ندارد مشروط بر آن که پلان ساختمان به طور نامناسبی نامتقارن نگردد. در صورت نداشتن هر یک از الزامات فوق, باید با ایجاد درز انقطاع. ساختمان را به قطعات مناسب تقسیم نمود. به‌گونه‌ای که هر قطعه واجد شرایط یاد شده باشد. لازم نیست که درز انقطاع در ۲-۵-۵-۸ ارتفاع و تعداد طبقات ساختمان در مورد ساختمان‌های مشمول این فصل رعایت نکات زیر الزامی است: الف) حداکثر تعداد طبقات بدون احتساب زیرزمین به دو محدود می‌شود. ب) در احتساب تعداد طبقات. تراز روی سقف زیرزمین نباید نسبت به متوسط تراز زمین مجاور بیش از ۱/۵ متر باشد. در غیر این صورت. این طبقه نیز به عنوان طبقه‌ای از ساختمان منظور می‌گردد. سا یس -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف پ) تراز روی بام نسبت به متوسط تراز زمین مجاور نباید بیش از ۸ متر باشد. ت) حداکثر ارتفاع طبقه (از روی کلاف زیرین تا زیر سقف) محدود به ۴ متر می‌باشد و در صورت تجاوز از این حد. باید یک کلاف افقی اضافی در داخل دیوارها و در ارتفاع حداکثر ۴ متر از روی کلاف زیرین تعبیه گردد. به این ترتیب می‌توان ارتفاع طبقه را حداکثر تا ۶ متر افزایش داد. ۳-۵-۵-۸ برش قائم در صورت وجود پیشامدگی سقف لازم است ضوابط زیر رعایت گردد: ۱- طول پیشامده طره در مورد بالکن‌های سه طرف باز از ۱/۳ متر و برای بالکن‌های دو طرف باز ۲- در صورتی‌که طول پیشامده طره از حدود مذکور در فوق تجاوز نماید طره باید در برابر ب) اختلاف سطح در طبقه حتی‌المقدور از ایجاد اختلاف سطح در طبقه پرهیز شود. در صورت وجود اختلاف سطح در طبقه. ۴-۵-۵-۸ سازه در مورد اجزای سازه‌ای ساختمان‌های مشمول این فصل رعایت موارد کلی زیر الزامی است: به طور یکپارچه عمل‌کند. بویژه سقف باید با حفظ انسجام خود به صورت یکپارچه. نیروی ناشی از زلزله را به اجزای قائم منتقل نماید. ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲- دیوارهای باربر باید در یک راستای قائم تا پی ادامه داشته باشند. ۳- ساختمان باید دارای تقارن سازه‌ای مناسب باشد. در غیر این صورت باید از درز انقطاع استفاده ۴ از قرار دادن اجزای ساختمانی, تأسیسات و یا اجسام سنگین روی طره‌هاء اجزای لاغرء دهانه‌های بزرگ و بام پرهیز شود. ۵-۵-۵-۸ شالوده رعایت ضوابط زیر برای شالوده‌ها الزامی است: الف) شالوده‌ها باید در یک تراز ساخته شوند و هر گاه احداث شالوده به هر دلیل در یک تراز ممکن نباشد. هر بخشی از شالوده باید به صورت افقی در یک تراز قرار گیرد. پ) برای دیوارهای باربر. عرض شالوده نواری باید حداقل ۱/۵ برابر عرض کرسی چینی و عمق آن ت) شالوده دیوارها باید با استفاده از بتن یا حداقل شفته آهکی با عیار ۳۵۰ کیلوگرم آهک در متر مکعب شفته و یا سنگ لاشه با یکی از ملات‌های گل- آهک. ماسه- سیمان- آهک (باتارد) و ث) در مناطق سردسیر و دارای یخبندان تراز روی شالوده حداقل ۴۰۰ میلی‌متر زیر سطح زمین ۶-۵-۵-۸ کرسی چینی اگر از کلاف افقی به عنوان شالوده استفاده شود. باید کلاف‌های افقی بر روی کرسی چینی با مصالح بنایی اجرا شود. در این حالت رعایت موارد زیر الزامی است: ۴۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف الف) کرسی چینی باید از روی سطح شالوده تا حداقل ۳۰۰ میلی‌متر بالاتر از کف تمام شده محوطه پیرامون ساختمان باشد. ب) ‏ برای جلوگیری از نفوذ رطوبت باید سطح کرسی چینی با ۲۰ میلی‌متر ملات ماسه-سیمان پ) ‏ عرض کرسی چینی باید حداقل ۱۰۰ میلی‌متر بیشتر از عرض دیوار باشد. ت) کرسی چینی دیوارها با استفاده از سنگ لاشه. آجر یا بلوک سیمانی توپر با یکی از ملات‌های زیر اجرا شود: ۱(- ملات ماسه- سیمان با نسبت حجمی یک به سه (یک قسمت سیمان. سه قسمت ماسه) ۲- ملات ماسه- سیمان- آهک (باتارد) با نسبت حجمی یک به یک به شش (یک قسمت سیمان. یک قسمت آهک. شش قسمت ماسه) ۳- ملات ماسه- آهک با نسبت حجمی دو به پنج (دو قسمت آهک. پنج قسمت ماسه خاکی) ث) در صورت استفاده از بلوک سیمانی حفره‌دار, لازم است داخل حفره از ترکیب ملات و شن پر ج) در زمین‌های مرطوب. در صورت استفاده از جر در کرسی چینی. مصرف آجرهای ماسه آهکی یا رسی مرغوب (مهندسی) الزامی است. تبصره: به جای استفاده از کلاف افقی با کرسی چینی مصالح بنایی می‌توان از شالوده بتن مسلح با رعایت شرایط مندرج در جدول ۱-۵-۸ استفاده کرد. در این حالت رعایت موارد زیر الزامی است: ۱- مقاومت بتن مورد استفاده در شالوده باید حداقل ۲۰ مگاپاسکال باشد. ۲- مقاومت میلگرد مورد استفاده در شالوده باید حداقل ۲۴۰ مگاپاسکال باشد. ۳- فولاد عرضی باید به میزان فولاد خمشی در نظر گرفته شود. ۴- بتن مگر زیر شالوده با ضخامت ۱۰۰ میلی‌متر بیشتر از عرض شالوده و حداقل ضخامت ی -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۵-۸ حداقل قطر میلگردهای خمشی شالوده در هر سفره فولاد خمشی مورد نیاز شالوده در هر سفره خاک‌هایی که مقاومت آن‌ها در حدود ۲ با ۲:۵ کیلو گرم بر سانتیمترمربع ۰ ۲ ۲۲ ۲ ۳۴ خاک‌هایی که مقاومت آن‌ها بیش از ۱/۵ و کمتر از ۲ کیلوگرم بر سانتیمتر ۰ ۳ ۱۲ ۳ 7۲ ۳ خاک‌هانر که مقاومت ."ها سشث از ۱و کمت از ۱:۵ کله؟ سانشم: رتمینداس رب مرد ول را ربمل و ۱ را سیب ان د ی ۳۲ ۱۲ ۴ ۱۲ ۴ خاک‌هایی که مقاومت آن‌ها در حدود ۱ کیلوگرم بر سانتیمترمربع باشد. | ۱۲ ۳۳ 7۲ ۱ ۴۱۲ ۷-۵-۵-۸ دیوار الف) دیوارهای باربر دیوارهای باربر باید به طور یکنواخت در دو جهت عمود بر هم توزیع شوند. همچنین از نظر مقدار سطح مقطع و مقاومت برای مقابله با نیروهای قائم و نیروهای جانبی ناشی از زلزله کافی باشند. دیوارها باید در کف و سقف محکم شوند. برای رفتار مناسب سازه‌ای, دیوارها باید مشخصات زیر را دارا باشند: ۱- کلیه دیوارهای پیرامونی (باربر و یا غیر باربر) باید دارای ضخامت ۳۵۰ میلی‌متر باشند. ۲- حداکثر نسبت ارتفاع دیوار باربر به ضخامت ۱۵ میلی‌متر می‌باشد. در هر حال, ضخامت دیوار باربر در طبقه اول و دوم نباید از ۲۳۰ میلی‌متر و در زیر زمین از ۳۵۰ میلی‌متر کمتر باشد. ۳- حداکثر طول مجاز محصور بین دو کلاف قائم نباید از ۵ متر بیشتر باشد ارتفاع دیوارهای باربر باید با مفاد بند (۲-۵-۵- ۸) تطبیق نماید. ب) دبوار نسبی در هر یک از امتدادهای طولی و عرضی ساختمان مقدار دیوار نسبی مورد نیاز باید بر اساس محاسبات پایداری تعیین گردد ولی این مقدار در هر طبقه نباید از مقادیر مندرج در جدول ۲-۵-۸ ۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف جدول ۲-۵-۸ حداقل درصد دیوار نسبی در هر امتداد ساختمان آجری محصور شده با کلاف ی پ) دبوارهای جداگر علاوه بر موارد ذکر شده در بند ۱۱-۱-۳-۸ دیوارهای جداگر باید مشخصات زیر را نیز دارا باشند: دیوارها یا مستقیماً به وسیله شالوده یا با واسطه کف‌ها توسط دیوارهای باربر تحمل می‌شود. ۳- حداقل ضخامت دیوارهای جداگر برای آجر ۱۱۰ میلی‌متر و برای بلوک سفالی و قطعات پیش‌ساخته ۴- حداکثر طول آزاد دیوار جداگر بین دو پشت‌بند عبارت است از ۴۰ برابر ضخامت دیوار یا ۵ مترء هر کدام کمتر باشد. پشت‌بند باید به ضخامت حداقل معادل ضخامت دیوار و به طول حداقل یک ششم بزرگترین دهانه طرفین پشت‌بند باشد. به‌جای پشت‌بند می‌توان اجزای قائم فولادی. بتن مسلح یا چوبی در داخل دیوار قرار داد و دو سر این اجزا را به‌گونه مناسبی در ۵- حداکثر ارتفاع مجاز دیوارهای جداگر از تراز کف مجاور ۳/۵ متر می‌باشد. در صورت تجاوز از ۵۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶- جداگرهایی که در تمام ارتفاع طبقه ادامه دارند باید کاملاً به زیر پوشش سقف مهار شوند. یعنی رج آخر دیوار با فشار و ملات کافی یا روش‌های مناسب دیگرء در زیر سقف مهار شود. ۷ لبه فوقانی جداگرهایی که در تمام ارتفاع طبقه ادامه ندارند باید با کلاف مناسب به دیوار یا کلاف‌های احاطه کننده جداگر متصل شود. ۸- لبه قائم جداگرها نباید آزاد باشد. لبه جداگر باید به دیوار یا جداگر عمود بر آن یا یک ستونک. به نحو مناسب متصل گردد. ستونک می‌تواند از فولادء بتن مسلح یا چوب ساخته شود. برای ستونک می‌توان از یک ناودانی نمره ۶ (یا نیمرخ فولادی معادل آن)» بتن مسلح یا چوب استفاده کرد. چنانچه طول دیوار جداگر پشت‌بند کمتر از ۱/۵ متر باشد لبه آن می‌تواند آزاد باشد. ت) دبوار چینی در مورد اجرای دیوارهای آجری رعایت نکات زیر الزامی است: ۱- در ساخت دیوارهای باربر از یک نوع آجر استفاده شود. ۲- قبل از اجراء آجرها در آب خیس شوند تا آب ملات را به خود جذب نکنند. ۳- دیوار چینی باید با ملات ماسه- سیمان یا حداقل ملات ماسه- سیمان- آهک (باتارد) با نسبت اختلاط مندرج در بند (۶-۵-۵-۸-ت) و با اطمینان از تأمین مقاومت فشاری تعیین شده در مشخصات طرح سازه انجام شود. ۴- آجرها حداقل به اندازه یک چهارم طول خود با آجرهای ردیف قبلی همپوشانی داشته باشند. ۵- امتداد رگ‌ها کاملاً افقی باشد. ۶- بندهای قائم در دو رگ متوالی, در یک امتداد نبوده (یک رگ در میان در مقابل هم قرار گرفته باشند) وی باشند. ۷- ضخامت بندهای افقی و قائم نباید کمتر از ۱۰ میلی‌متر و بیشتر از ۱۲ میلی‌متر باشد. -٩‏ در دیوارهای باربر باید حداقل از سه میلگرد آجدار به قطر ۱۰ میلی‌متر که هر یک به ترتیب در فواصل یک سوم. یک دوم و دو سوم ارتفاع دیوار و به صورت سرتاسری در طول دیوار در بندهای افقی قرار می‌گیرند. استفاده شود. این میلگردها باید تا محل کلاف‌های قائم امتداد داده شده و در داخل آن‌ها مهار گردد. ۵9 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف ۰- رگ‌های دیوار چینی در تمام قسمت‌های ساختمان باید همزمان (در ارتفاع) اجرا شود و استفاده از روش هشت‌گیر در ساخت دیوارها مجاز نمی‌باشد. ۱- دیوار چینی باید کاملاًی باشد. ۳- دیوارهای مهاری باید همزمان با دیوارهای باربر اجرا شوند. ۳- دیوارها در محل اجرای کلاف‌های قائم بتن مسلح باید به صورت هشت‌گیر اجرا گردند. در این حالت حداقل فاصله بین آجرهای هشت‌گیر نباید از بعد لازم کلاف کمتر باشد. به جای استفاده از هشت‌گیر می‌توان در هنگام اجرای دیوار با تعبیه شاخک‌ها یا میلگردهای افقی در ۴۳- دیوارها باید پس از اجرا حداقل به مدت سه روز مرطوب نگه داشته شود. ۵- برای حفظ انسجام ساختمان باید دیوارهای باربر با کلاف روی آن به نحو مناسب درگیر شود. ۸-۵-۵-۸ بازشوها و تقوبت کننده‌های اطراف آن‌ها علاوه بر موارد ذکر شده در بند ۵-۱-۳-۸ رعایت موارد زیر در مورد اندازه و محل بازشوها الزامی است: ۲- مجموع سطح بازشوها در هر دیوار باربر از یک سوم سطح آن دیوار بیشتر نباشد. ۳- مجموع طول بازشوها در هر دیوار باربر از یک دوم طول دیوار بیشتر نباشد. ۳ فاصله اولین بازشو در هر دیوار باربر از بر خارجی ساختمان (از انتهای دیوار) کمتر از دو سوم ارتفاع بازشو پا کمتر از ۷۵۰ میلی‌متر نباشد. مگر آنکه در طرفین بازشو کلاف قائم (از کف تا سقف) قرار داده شود. ۵- فاصله دو بازشو نباید از دو سوم ارتفاع کوچکترین بازشوی طرفین خود و همچنین از یک ششم مجموع طول آن دو بازشو کمتر باشد. در غیر این صورت جرز بین دو بازشو جزئی از بازشو منظور می‌شود و نباید آن را به عنوان دیوار باربر به حساب آورد. ۶- نعل‌درگاه روی بازشوهای مجاور باید به صورت یکسره با دهانه‌ای برابر مجموع طول بازشوها به اضافه طول جرز بین آن‌ها و ۲۰۰ میلی‌متر اضافه در هر طرف با رعایت نکات بند (۹-۵-۵-۸) ۵۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷- هیچ یک از ابعاد بازشوها از ۲/۵ متر بیشتر نباشد. در غیر این صورت باید طرفین بازشو را با تعبیه کلاف‌های قائم که به‌کلاف‌های افقی متصل می‌شوند. تقویت نمود. ۹-۵-۵-۸ نعل‌درگاه برای نصب نعل درگاه‌ها علاوه بر ضوابط بند ۱۳-۱-۳-۸ رعایت ضوابط زیر نیز الزامی است: ۱- در صورت استفاده از کلاف‌های قائم در اطراف بازشوهاء نعل‌درگاه باید به نحو مناسبی به آن‌ها ۲- عرض نعل‌درگاه باید مساوی ضخامت دیوار باشد. ۱-۵-۵-۸ کلاف‌ها ۱-۱۰-۵-۵-۸ کلاف‌بندی افقی الف) محل‌های تعبیه و مشخصات کلاف‌های افقی در کلیه دیوارهای باربر باید کلاف‌های افقی در تراز زیر دیوار و زیر سقف با رعایت ضوابط زیر ۱(- در تراز زیر دیوار: این کلاف باید با بتن مسلح (با عیار سیمان حداقل ۲۵۰ کیلوگرم در متر مکعب بتن) ساخته شود به طوری که عرض آن از عرض دیوار و یا ۲۵۰ میلی‌متر و ارتفاع آن از دو سوم عرض دیوار و یا ۲۵۰ میلی‌متر کمتر نباشد. ۲ در تراز زیر سقف: کلاف سقف چنانچه با بتن مسلح ساخته شود. باید عرض آن هم عرض دیوار بوده مگر در دیوارهای خارجی که به منظور نماسازی می‌توان عرض کلاف را حداکثر تا ۱۲۰ میلی‌متر از عرض دیوار کمتر اختیار نمود ولی در هیچ حال عرض کلاف افقی نباید از ۲۰۰ میلی‌متر کمتر باشد. ارتفاع کلاف نیز نباید از ۲۰۰ میلی‌متر کمتر باشد. به جای کلاف بتن مسلح می‌توان از نیمرخ‌های فولادی معادل تیرآأهن نمره ۱۰ (1۳]:100) استفاده نمود مشروط بر آن که کلاف فولادی به خوبی به سقف متصل شده و همجنین این کلاف‌ها به نحوی مناسب به کلاف قائم یا دیوار متصل گردد. هنگام اجرای کلاف سقف. تدابیر لازم برای اتصال ۵۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف ۱- میلگردهای طولی باید از نوع آجدار با حداقل قطر ۱۰ میلی‌متر باشند. عرض کلاف از ۳۵۰ میلی‌متر تجاوز نماید تعداد میلگردهای طولی باید به ۶ عدد و یا بیشتر ۳- میلگردهای طولی باید با تنگ‌های ساده‌ای به قطر حداقل ۶ میلیمتر به یکدیگر بسته شوند. فاصله تنگ‌ها از یکدیگر نباید از ارتفاع کلاف یا ۲۵۰ میلی‌متر بیشتر باشد. فاصله تنگ‌ها در فاصله ۴۵۰ میلی‌متر از بر کلاف قائم باید حداقل به ۱۵۰ میلی‌متر کاهش یابد. ۴ پوشش بتن اطراف میلگره‌های طولی نباید در مورد کلاف زیر دیوارها از ۵۰ میلی‌متر و در مورد کلاف سقف از ۲۵ میلی‌متر کمتر باشد. پ) اتصال کلاف‌های افقی ۱(- در هر ترازه کلاف‌ها باید به یکدیگر متصل شوند تا کلاف‌بندی به صورت شبکه به هم ۲- میلگردها در محل تلاقی کلاف‌ها باید به اندازه ۵۰۰ میلی‌متر همپوشانی داشته باشند تا اتصال ۳- کلاف افقی نباید در هیچ جا منقطع باشد. عبور لوله یا دودکش به قطر بیش از یک ششم عرض کلاف از درون کلاف مجاز نمی‌باشد. بدیهی است لوله یا دودکش باید از وسط کلاف عبور نموده و نباید باعث قطع میلگردها گردد. همچنین لوله آب گرم و دودکش باید با عایق ۲-۱۰-۵-۵-۸ کلاف‌بندی قائم الف) محل‌های تعبیه و مشخصات کلاف‌های قائم ۱- کلاف‌های قائم باید در محل تقاطع دیوارها تعبیه گردند. در صورتی که طول دیوار بین دو کلاف بیشتر از ۵ متر باشد باید کلاف‌های قائم با توزیع یکنواخت در فواصل کمتر از ۵ مثر در داخل دیوارء تعبیه گردد. ۵۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲- هیچ یک از ابعاد مقطع کلاف قائم بتن مسلح (با عیار سیمان حداقل ۲۵۰ کیلوگرم در متر مکعب بتن) نباید کمتر از ۲۰۰ میلی‌متر باشد. به جای کلاف بتن مسلح می‌توان از تیرأهن نمره ۱۰ (1۳1۳:100) یا نیمرخ فولادی معادل آن استفاده نمود. مشروط بر آن که اتصال کلاف فولادی با دیوار به وسیله میلگردهای افقی بخوبی تأمین شود. ب) مشخصات و محل تعبیه میلگردها در کلاف‌های قائم بتنی ۱- میلگردهای طولی باید از نوع آجدار با حداقل قطر ۱۰ میلی‌متر باشد. ۲- میلگردهای طولی باید در چهار گوشه کلاف با پوشش بتنی مناسب قرار گیرند و به نحو مناسبی با میلگردهای طولی کلاف افقی مهار شوند. ۳- میلگردهای طولی باید با تنگ‌هایی به قطر حداقل ۶ میلی‌متر به یکدیگر بسته شوند. فاصله تنگ‌ها از یکدیگر نباید از ۲۵۰ میلی‌متر یا عرض کلاف هر کدام که کمتر است. بیشتر باشد. حداکثر فاصله تنگ‌ها در ناحیه بحرانی باید به ۱۵۰ میلی‌متر کاهش یابد. طول ناحیه بحرانی در کلاف قائم از بر داخلی کلاف افقی محاسبه شده و برابر با بزرگترین مقادیر زیر است: - یک پنجم فاصله محور تا محور کلاف‌های افقی بالا و پایین دیوار بنایی - دو برابر ضخامت کلاف قائم در راستای عمود بر دیوار پ) اتصال کلاف‌های قانم کلاف‌های قائم باید به نحوی مناسب در کلیه محل‌های تقاطع. به کلاف‌های افقی متصل شوند. در نقاط تقاطعی که کلاف قائم ادامه نمی‌یابد میلگردهای طولی کلاف قائم باید حداقل به اندازه ۴۰۰ میلی‌متر در داخل کلاف افقی مهار گردد. ت) معادل کردن کلاف‌های فائم به جای هر کلاف قائم به شرح مذکور در بند (۲-۱۰-۵-۵-۸) می‌توان میلگردهایی را در طول و ارتفاع دیوار بر اساس ضوابط زیرء توزیع نمود: ۱- برای اجرای دیوار از ملات ماسه- سیمان (با عیار سیمان حداقل ۲۵۰ کیلوگرم در متر مکعب ملات) استفاده شود. ۳- فاصله دو میلگرد قائم متوالی از ۶۰۰ میلی‌متر کمتر و از ۱/۲ متر بیشتر نباشد. ۵۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف ۳- میلگردهای قائم در فاصله حداکثر ۲۵۰ میلی‌متر. با میلگردهای افقی به قطر حداقل ۶ ۴- اطراف میلگردها به صورت غوطه‌ای جیده شده و بندهای قائم کاملاً پر گردند. دور هر میلگرد قائم» فضایی که کوچکترین بعد آن از ۶۰ میلی‌متر کمتر نباشد ایجاد گردیده و ضمن چیدن ۱-۵-۵-۸ سقف سقف ساختمان‌های مشمول این قصا ل می‌تواند به صورت تخت. شیب‌دار و قوسی با رعایت شرایط در زیر سقف. یک کلاف افقی فولادی از تیر آهن حداقل نمره ۱۰ و یا معادل آن یا یک کلاف افقی بتنی با عرض حداقل مساوی ضخامت دیوار و ارتفاع ۲۰۰ میلی‌متر و با حداقل چهار میلگرد طولی آجدار نمره ۱۰ و میلگردهای عرضی ساده نمره ۶ به فاصله حداکثر ۲۰۰ میلی‌متر. اجرا شود. هنگام سقف‌های مندرج در بند ۲-۸-۵-۶-۸ (مربوط به ساختمان‌های خشتی و سنگی) با رعایت ضوابط مربوط می‌تواند در ساختمان‌های مشمول این فصل نیز اجرا شود. بخش طره‌ای سقف باید همزمان با سقف اجرا شده و تیرهای آن ادامه تیرهای سقف باشد. در مواردی که اجرای سقف‌های طاق ضربی یا تیرچه بلوک مد نظر باشد. باید شرایط زیر در مورد الف) سقف‌های طاق ضربی ۳- تیرأهن‌های سقّف باید در فواصل حداکتر ۲ متر توسط تیرأهن‌های عرضی (حداکثر یک شماره کمتر از تیرآهن اصلی) که در دل تیرآهن‌های سقف قرار می‌گیرند. به یکدیگر متصل گردند. ۳- لازم است انتهای تیراأهن‌های سقف توسط تیرآهن‌های دیگری که در امتداد عمود بر تیرهای ۴- تیرآهن‌های سقف به گونه مناسبی به کلاف افقی متصل شوند. ۵۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵- تیراهن انتهایی سقف باید در چشمه‌های ۱ متری, حداقل به صورت یک چشمه در میان. با تسمه یا میلگرد به شکل ضربدری به تیرآهن کناری خود مهار شود. ۶- تکیه‌گاه مناسبی برای پاطاق آخرین دهانه طاق ضربی تعبیه گردد. این تکیه‌گاه می‌تواند با قرار دادن یک نیمرخ فولادی و اتصال آن با کلاف زیر خود یا با جاسازی در کلاف بتنی تأمین شود. چنانچه این تکیه‌گاه فولادی باشد باید با میلگردها یا تسمه‌های کاملاً کشیده و مستقیم در دو انتهای تیر و همچنین در فواصل کمتر از ۲ متر به آخرین تیرآهن سقف متصل گردد. ۷- حداقل سطح مقطع میلگرد یا تسمه که برای مهاربندی ضربدری تیرآهن‌های سقف یا استوار کردن آخرین دهانه به‌کار می‌رود. میلگرد با قطر ۱۴ میلی‌متر یا تسمه معادل آن می‌باشد. ب) سقف‌های تیرچه بلوک ۱(- تیرچه‌های سقف به نحو مناسبی به کلاف افقی متصل شوند. ۲- میلگرد مورد استفاده در بتن پوشش سقف حداقل به قطر ۶ میلی‌متر به فواصل حداکثر ۲۵۰ میلی‌متر در جهت عمود بر تیرچه‌هاء قرار داده شود. ۳- پوشش بتن روی بلوک‌ها حداقل دارای ۵۰ میلی‌متر ضخامت باشد. ۴- در صورت تجاوز دهانه تیرچه‌ها از ۴ مترء تیرچه‌ها به وسیله کلاف عرضی که عرض مقطع آن حداقل ۱۰۰ میلی‌متر باشد به هم متصل شوند. این کلاف باید دارای حداقل ۲ میلگرد آجدار سراسری به قطر ۱۰ میلی‌متر (یکی در بالا و یکی در پائین مقطع کلاف) باشد. ۵- در صورت وجود طره در سقف. لازم است حداقل به اندازه میلگردهای پایین در بالا و به طول پ) سقف کاذب سقف کاذب سقفی است که وزن آن از طریق اتصال به سیستم باربر ساختمان به آن منتقل شده و بین آن و سقف اصلی فضای خالی به وجود می‌آید. سقف‌های کاذب به صورت مستوی یا غیر مستوی ساخته می‌شوند. این سقف‌ها باید از مصالح سبک ساخته شده و قاب بندی آن به گونه مناسبی به سقف اصلی بالای آن یا به دیوار یا کلاف‌بندی ساختمان متصل گردد تا ضربه تکان‌های ناشی از زلزله در آن‌هاء. موجب خرابی دیوارهای مجاور نگردد. در اجرای سقف کاذب رعایت موارد زیر الزامی است: ۵۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف ۱- آویزها در سقف‌های کاذب به سازه اصلی ساختمان (دیوارهای باربرء کلاف‌ها و یا سقف) متصل ۲- از آویزهایی استفاده شود که مقاومت کافی داشته و در برابر عوامل خورنده و زنگ‌زدگی مقاوم ۳- تعداد و فاصله آویزها بسته به نوع پوشش سقف کاذب محاسبه و برآورد شود. اما در هر حال نباید از ۳ عدد در هر متر مربع سقف کمتر باشد. ۴ آویزها بایدی و صاف بوده و با اتصالات مناسب به سازه اصلی متصل شوند. ۵- بار وارد از طرف آویزها از باری که سقف بر اساس آن طراحی شده تجاوز نکند. ۶- مقاطع نیمرخ‌های اصلی و فرعی افقی که برای نگه داشتن سقف‌های کاذب به کار می‌روند باید با محاسبه تعیین شود ولی به هر حال سطح مقطع نیمرخ‌های اصلی و قرعی از هر لحاظ نباید به ترتیب از سطح مقاومت میلگردهای فولادی نمره ۱۰ و ۶ کمتر باشد. ۷- سقف‌های کاذب باید در برابر نیروهای جانبی مقاوم باشند. ۸- در صورتی که تأسیسات حرارتی در فضای بین سقف اصلی و سقف کاذب قرار می‌گیرد. ایجاد درز انبساط در اطراف سقف کاذب به منظور تأمین جا برای تغییر مکان‌های حرارتی ضروری است. ۳-۵-۵-۸ ۱ نما رعایت نکات زیر در نماسازی علاوه بر موارد بند ۰.۱۳-۱-۳-۸ الزامی است: ۱- نما باید با سطح زیر کار اتصال مناسب. پایدار, بادوام و کافی داشته باشد تا در طول عمر آن پایداری آن تأمین بوده و هنگام بروز زلزله خطر جدا شدن و فرو ریختن آن وجود نداشته ۲- نما باید قابلیت تحمل شرایط اقلیمی خاص هر منطقه را داشته باشد و حتی‌المقدور از مصالح سبک وزن استفاده شود. ۳- نما باید به گونه‌ای انتخاب و اجرا شود که بروز اشکالاتی در آن (مانند ترک خوردگی) موجب سیب دیدن اتصال آن به سطح زیر کار و اجزای سازه‌ای نشود. ۴- از اجرای نماهای مجزا قبل از تکمیل سطح زیر کار پرهیز شود. ۵۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳-۵-۵۸ جان پناه رعایت ضوابط بند ۱۴-۱-۳-۸ در مورد جان‌پناه الزامی است. ۱۳-۵-۵۸ دودکش رعایت ضوابط بند ۱۵-۱-۳-۸ برای اجرای دودکش الزامی است. ۱۵-۵-۵۸ بادگیر رعایت ضوابط بند ۱۶۲۱-۳-۸ برای بادگیر الزامی است. ۶-۵-۵-۸ عابقکاری رطوبتی اجرای عایقکاری رطوبتی در موارد زیر لازم است: الف) بام‌های تخت. شیب‌دارء قوسی و گنیدها ب) ایوانگاه‌ها و آیوان‌ها پ) کف‌ها (در تماس با زمین نمناک و کف سرویس‌ها و آشپزخانه) ت) شالوده‌ها (در تماس با زمین نمناک) ث) دیوارهای زیرزمین و دیوارهای در تماس با زمین نمناک: برای عایقکاری زیر دیوارها استفاده از مواد قیری یا مشابه مجاز نیست و باید عایقکاری با ۲۰ میلی‌متر ملات ماسه- سیمان با نسبت سیمان به ماسه یک به دو استفاده شود. ج) سایر قسمت‌ها از قبیل کف پنجره‌های در تماس با محیط اطراف., درپوش و دیوار جان‌پناه. دودکش‌هاء بدنه و کف استخرها و منابع آب. نماهایی که در معرض بوران قرار می‌گیرند. چ) اگر عایقکاری با قیر و گونی و گونی قیر اندود انجام می‌شود باید موارد زیر رعایت شود: ۱- ایجاد زیرسازی مناسب برای انجام عایقکاری ضروری است. ۲- عایقکاری به هنگام بارندگی مجاز نیست. ۳- عایقکاری بر روی سطوح مرطوب مجاز نیست. ۴- قیرهای جامد را تا هنگامی که گرم و روانند باید مصرف کرد. ۶۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۸ ساختمان‌های بنایی محصور شده با کلاف ۵- عایقکاری در هوای سرد (زیر ۳۴+ درجه سلسیوس) مجاز نیست. ۶ راه رفتن روی سطوح عایقکاری شده باید با احتیاط و با استفاده از کفش‌های بدون میخ انجام ۷- مصرف میخ برای محکم کردن لایه‌های عایقکاری مجاز نیست. ۸ لایه‌های عایق باید از هر طرف حداقل ۱۰۰ میلی‌متر همپوشانی داشته و با قیر کاملاً به هم چسبانده شوند. در همپوشانی لایه‌ها باید لایه‌های رویی در سمتی قرار گیرند که مطابق شیب‌بندی انجام شده آب از روی آن‌ها به سمت لایه زیری سرازیر گردد. -٩‏ هنگامی که عایقکاری در بیش از یک لایه انجام می‌شود. لایه‌های متوالی عایق باید عمود بر ۰-سطوح عایقکاری شده باید پس از تکمیل با لایه محافظی پوشانده شوند. ح) عایقکاری با عایق‌های رطوبتی آماده, باید مطابق روش‌های توصیه شده توسط تولیدکنندگان و بر اساس استاندارد انجام شود. خ) اطراف ساختمان تا فاصله یک متر باید با شیب ۳ درصد برای عدم نفوذ آب برف و باران به ۶۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ 5۳۱۵9۳۱۵۹۵۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۸ ساختمان‌های بنایی غیرمسلح ۶-۸ ساختمان‌های بنایی غیر مسلح ۱-۶-۸ کلیات احداث ساختمان‌های بنایی غیر مسلح باید بر اساس مقررات این فصل انجام گیرد. در این ساختمان‌ها ید علت عدم وجود عناصر پیوند دهنده بنایی مسلح 9 یا بنایی محصور شده با کلاف. دیوارها یکپارچگی خود را در برابر حرکت‌های ناشی از زلزله حفظ نکرده لذا در برابر نیروی زلزله مقاومت جندانی ندارند بنابراین احداث آن‌ها توصیه نمی‌شود. ساخت ساختمان‌های مشمول این ۲-۶-۸ محدوده کاربرد ضوابط این فصل به مسایل اجرایی و مصالح ساختمان‌های بنایی غیر مسلح محدود می‌شود و برای ساختمان‌هایی در نظر گرفته شده است که در نواحی با خطر نسبی کم می‌توانند ساخته شوند. احداث این ساختمان‌ها با حداکثر یک طبقه بالای زمین, یا دو طبقه با در نظر گرفتن زیرزمین مجاز است. حداکثر ارتفاع طبقات به ۸ برابر ضخامت دیوار باربر یا ۳/۵ متر هر کدام که کوچکتر باشد. محدود می‌گردد. ۲-۶-۸ ساختگاه نمی‌باشد. منظور از زمین ناپایدار زمینی است که احتمال وقوع پدیده‌هایی مانند آبگونگی, نشس-" ۶۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۸ مه زیاده. سنگ ریزش و زمین لغزش در آن وجود داشته باشد. یا اینکه زمین متشکل از خاک رس ۴-۶-۸ مصالح مصالح مصرفی باید با ویژگی‌های ارائه شده در مبحث پنجم مقررات ملّی ساختمان و فصل دوم این ۵-۶-۸ طرح و اجرا اجزای اصلی ساختمان‌های مشمول این فصل عبارتند از شالوده. کرسی‌چینی. دیوارهای باربر و غیر باربر و سقف. این اجزا باید چنان اجرا شوند که هر یک پایداری موضعی خود را حفظ کرده و اتصال آن‌ها به یکدیگر پایداری کلی ساختمان را تأمین کند. با توجه به اثر نیروهای ناشی از زلزله. پایداری کلی ساختمان منوط به انتقال صحیح نیروهای زلزله به شالوده می‌باشد. بدین منظور علاوه بر اجزای اصلی فوق. در اطراف بازشوهای بزرگ باید کلاف‌های افقی و قائم نیز تعبیه شوند. ۱-۵-۶-۸ الزامات عمومی الف) طول ساختمان از دو برابر عرض آن یا ۲۵ متر بیشتر نباشد. ب) نسبت به هر دو محور اصلی تقریباً قرینه باشد. پ) در ساختمان‌های خشتی و سنگی نباید پیشامدگی و پسرفتگی در پلان وجود داشته باشد ولی پیشامدگی و پسرفتگی در پلان ساختمان‌های آجری با رعایت الزامات زیر مجاز می‌باشد: - اندازه پیشامدگی در هر راستایی نباید از یک پنجم بُعد ساختمان در همان راستا بیشتر باشد و علاوه بر آن بعد دیگر پیشامدگی نباید از مقدار پیشامده کمتر باشد. قسمت پیشامدگی تلقی نمی‌شود و در این صورت محدودیتی برای بُعد دیگر وجود ندارد مشروط بر آن که پلان ساختمان به طور نامناسبی نامتقارن نگردد. ۶۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۸ ساختمان‌های بنایی غیرمسلح در صورت نداشتن هر یک از الزامات فوق. باید با ایجاد درز انقطاع, ساختمان را به قطعات مناسب تقسیم نمود.ء به‌گونه‌ای که هر قطعه واجد شرایط یاد شده باشد. لازم نیست که درز انقطاع در ۲-۵-۶-۸ برش قائم ولی در ساختمان‌های آجری با رعایت ضوابط الف و ب مجاز می‌باشد. در صورت وجود پیشامدگی سقف لازم است ضوابط زیر رعایت گردد: ۲- روی هیچ قسمت پیشامدگی ساختمان نباید دیواری ساخته شود ولی ساخت جان‌پناه تا ارتفاع ۰ میلی‌متر مجاز است. ب) اختلاف سطح در طبقه حتی‌المقدور از ایجاد اختلاف سطح در طبقه باید پرهیز شود. در صورت وجود اختلاف سطح در طبقه, باید دیوارهای حد فاصل دو قسمتی که اختلاف سطح دارند با کلاف‌بندی مناسب تقویت ۳-۵-۶-۸ سازه در مورد اجزای سازه‌ای ساختمان‌های مشمول این فصل رعایت موارد کلی زیر آلزامی است: ۱- تمامی اجزای باربر ساختمان باید به گونه مناسبی به هم پیوسته باشند تا ساختمان در برابر نیروها به طور یکپارچه عمل کند. به ویژه لازم است سقف با حفظ انسجام خود به صورت یکپارچه. نیروی ناشی از زلزله را به اجزای قائم منتقل نماید. ۲- ساختمان باید در دو امتداد عمود بر هم قادر به تحمل نیروهای افقی ناشی از زلزله باشد و در هر یک از این امتدادها نیز باید نیروهای افقی به سمت شالوده به گونه‌ای مناسب منتقل گردد. ۳- دیوارهای باربر باید در یک راستای قائم تا پی ادامه داشته باشند. ۶۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳- ساختمان باید دارای تقارن سازه‌ای مناسب باشد. در غیر این صورت باید از درز انقطاع استفاده ۵ از قرار دادن اجزای ساختمانی, تأسیسات و یا اجسام سنگین روی طره‌هاء اجزای لاغرء دهانه‌های بزرگ و بام پرهیز شود. ۴-۵-۶-۸ شالوده رعایت ضوابط زیر برای شالوده‌ها الزامی است: الف) شالوده‌ها باید در یک سطح افقی ساخته شوند و هر گاه احداث شالوده به هر دلیل در یک تراز ب) ساخت شالوده شیب‌دار به هیچ وجه مجاز نیست. در زمین‌های شیب‌دار چنانچه ساخت شالوده ساختمان در یک تراز ممکن نباشد باید از شالوده‌های پلکانی استفاده شود. به طوری که این شالوده‌ها در جهت افقی حداقل ۶۰۰ میلی‌متر همپوشانی داشته باشند و ارتفاع هر پله پ) برای دیوارهای باربر» عرض شالوده نواری باید حداقل ۱/۵ برابر عرض کرسی چینی و عمق آن ت) شالوده باید به یکی از دو روش زیر ساخته شود: روش اول: با استفاده از سنگ لاشه و ملات با نسبت حجمی اختلاط زیر در ساختمان‌های خشتی و - دوازده قسمت ماسه - آب تمیز به اندازه کافی و یا با استفاده از سنگ لاشه با یکی از ملات‌های گل- آهک. ماسه- آهک. ماسه- سیمان- آهک (باتارد) و یا ماسه- سیمان در ساختمان‌های آجری. روش دوم: با استفاده از شفته آهکی با عیار ۳۵۰ کیلوگرم آهک در مترمکعب شفته. ۶۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ث) در مناطق سردسیر و دارای یخبندان تراز روی شالوده حداقل ۴۰۰ میلی‌متر زیر سطح زمین ۵-۵-۶-۸ کرسی چینی در مورد کرسی چینی رعایت ضوابط زیر الزامی است: الف) کرسی چینی باید از روی سطح شالوده تا حداقل ۳۰۰ میلی‌متر بالاتر از کف تمام شده محوطه ب) برای جلوگیری از نفوذ رطوبت باید سطح کرسی چینی با ۲۰ میلی‌متر ملات ماسه- سیمان با نسبت سیمان به ماسه دو به یک کافی است پ) عرض کرسی چینی باید حداقل ۱۰۰ میلی‌متر بیشتر از عرض دیوار باشد. ت) کرسی چینی دیوارها با استفاده از سنگ لاشه. آجر یا بلوک سیمانی توپر با یکی از ملات‌های زیر جرا شود: - ملات ماسه - سیمان با نسبت حجمی یک به سه (یک قسمت سیمان. سه قسمت ماسه) - ملات ماسه - سیمان - آهک (باتارد) با نسبت حجمی یک به یک به شش (یک قسمت ملات ماسه آهک با نسبت حجمی دو به پنج (دو قسمت آهک. پنج قسمت ماسه خاکی) تبصره [۵ در صورت استفاده از بلوک سیمانی حفره‌دار. لازم است داخل حفره از تر کیب ملات 9 تبصره ۳: برای کرسی‌چینی در زمین‌های مرطوب استفاده از آجرهای ماسه آهکی یا رسی مرغوب (مهندسی) الزامی است. ۶-۵-۶-۸ دیوار ۱-۶-۵-۶-۸ دبوارهای باربر دیوارهای باربر باید به‌طور یکنواخت در هر دو جهت عمود بر هم در پلان ساختمان توزیع شوند. برای تأمین مقاومت در برابر نیروهای جانبی ناشی از زلزله. دیوارها باید در کف و سقف به نحو ۶۷ -------- صفحهٔ بعد -------- دیوارهای باربر باید دارای مشخصات زیر باشند: ۱- هواکش, لوله بخاری یا فاضلاب نباید در دیوارهای باربر قرار گیرند. ۲- رگ‌های دیوار چینی در تمام قسمت‌های ساختمان باید همزمان (در ارتفاع) اجرا شود و ۳- بندهای قائم (کوره‌بند) در دو رگ متوالی. در یک امتداد نبوده. یک رگ در میان در مقابل هم قرار گرفته باشند و از اجرای بندهای مورب ممتد پرهیز شود. ۴ برای رفتار مناسب سازه‌ای, دیوارها در ساختمان‌های آجری باید علاوه بر موارد ۱ تا ۳ مشخصات زیر را دارا باشند: الف) حداقل ضخامت دیوارهای باربر آجری یک دهم ارتفاع آن دیوار یا ۳۵۰ میلی‌متر (طول یک و نیم آُجر)» هر کدام بیشتر باشد در نظر گرفته می‌شود. ب) حداکثر طول آزاد دیوار باربر بین دو پشت‌بند نباید از ۵ متر بیشتر باشد. مقصود از پشت‌بند. دیواری است که در امتداد عمود با دیوار باربر تلاقی می‌نماید. دیواری به عنوان پشت‌بند تلقی می‌شود که ضخامت آن حداقل ۲۰۰ میلی‌متر و طول آن با احتساب ضخامت دیوار باربر حداقل برابر یک ششم بزرگترین دهانه طرفین پشت‌بند باشد. کلاف قائم نیز می‌تواند به عنوان ۵- دیوارهای باربر در ساختمان‌های خشتی باید علاوه بر موارد ۱ تا ۳ دارای مشخصات زیر باشند: الف) ارتفاع هر دیوار نباید بیش از ۸ برابر ضخامت آن باشد. ب) حداکثر طول آزاد دیوار واقع بین دو دیوار عمود بر آن. ۴/۵ متر می‌باشد. پ) اگر استفاده از دیوار درازتر از ۴/۵ متر ضروری باشد. باید برای ارضای بند (ب) از پشت‌بند استفاده شود. ضخامت پشت‌بند باید حداقل ۳۵۰ میلی‌متر و طول قاعده آن یک چهارم بزرگترین دهانه طرفین پشت‌بند و حداقل یک متر باشد. پشت‌بند باید همراه با دیوار اجرا شود و ارتفاع آن به اندازه ارتفاع دیوار باشد. ت) حداقل ضخامت دیوارهای باربر خشتی که دارای تکیه‌گاه جانبی هستند. ۳۵۰ میلی‌متر باشد. ث) برای اتصال مناسب‌تر دیوارهای گوشه باید از کلاف‌های گوشه حداکثر در هر ۷۰۰ میلی‌متر ۶۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۸ ساختمان‌های بنایی غیرمسلح میلی‌متر به شکل گونیا ساخته می‌شود. طول قطعه‌های متعامد یک متر و قطعه مورب نیم متر می‌باشد. ج) در بالای تمام دیوارهای باربر در تراز سقف باید از کلاف چوبی به قطر حدود ۱۰۰ میلی‌متر ۶ دیوارهای ساختمان‌های سنگی علاوه بر موارد ۱ تا ۳ باید ضوابط زیر را نیز برآورده نمایند: الف) ارتفاع هر دیوار نباید بیش از ۸ برابر ضخامت آن باشد. ب) حداکثر طول آزاد دیوار واقع بین دو دیوار عمود بر آن. ۴ متر می‌باشد. اگر طول دیوار بیش از ۴ متر ضروری باشد. باید برای ارضای بند (ب) از پشت‌بند استفاده شود. ضخامت پشت‌بند باید حداقل به اندازه ضخامت دیوار و طول قاعده آن یک چهارم بزرگترین دهانه طرفین پشت‌بند و حداقل یک متر باشد. پشت بند باید همراه با دیوار اجرا شود و ارتفاع آن به اندازه ارتفاع دیوار ت) حداقل ضخامت دیوارهای باربر سنگی که دارای تکیه‌گاه جانبی هستند باید ۴۵۰ میلی‌متر ث) از سنگ‌های گرد و سنگهای با زوایای تیز و شکننده نباید استفاده گردد. مگر اینکه قبلاً ج) ارتفاع هیچ سنگی نباید از عرض (قاعده) آن زیادتر باشد. چ) از مصرف سنگ‌های سست یا سنگ‌هایی که خطر شکسته شدن دارند باید خودداری شود. خ) ارتفاع سنگ‌های پای دیوار (فاصله اولین بند افقی تا زمین) نباید از ۳۰۰ میلی‌متر کمتر باشد. د) فاصله دو سنگ کله از هم نباید بیش از ۱/۲ متر شود و در هر رگ باید از سنگ کله در دیوار نس -------- صفحهٔ بعد -------- ر) توزیع سنگ‌ها در دیوار چینی به گونه‌ای باشد که سنگ‌های بزرگتر در پایین دیوار و سنگ‌های کوچکتر در بالای دیوار قرار داده شوند. ۲-۶-۵-۶-۸ دیوارهای جداگر دیوارهای جداگر منحصراً به منظور جدا سازی فضاهای ساختمان به کار می‌روند. وزن این دیوارها یا مستقیماً به وسیله شالوده یا با واسطه کف‌ها توسط دیوارهای باربر تحمل می‌شود. الف) دیوارهای جداگر در ساختمان‌های آجری باید مطابق ضوابط بند ۷-۵-۵-۸ ب. اجرا شوند. ب) دیوارهای جداگر در ساختمان‌های خشتی و سنگی باید مطابق ضوابط زیر اجرا شوند: ۱- در این ساختمان‌ها دیوار جداگر می‌تواند خشتی یا آجری باشد. استفاده از دیوار جداگر سنگی در این ساختمان‌ها مجاز نمی‌باشد. ۲- دیوار جداگر باید در امتداد اضلاع قائم خود به دیوارهای باربر و در امتداد ضلع افقی فوقانی به طور مناسب به سقف متصل شود. ۳- دیوار جداگر باید همزمان با دیوارهای باربر ساخته شده و اتصال با قفل و بست مناسب در هنگام چیدن دو دیوار انجام شود. ۳- اتصال دیوار جداگر به دیوار باربر به وسیله چوب‌هایی به قطر حداقل ۵۰ میلی‌متر و طول حداقل ۰ میلی‌متر که به فاصله حداکثر ۱ متر در دیوار باربر قرار داده می‌شوند. تأمین گردد. ۵- حداقل ضخامت دیوار جداگر خشتی ۲۰۰ میلی‌متر می‌باشد. ۶- حداقل ضخامت دیوار جداگر آجری ۱۱۰ میلی‌متر می‌باشد (آجرها به صورت تیغه‌ای چیده نشوند). دیوار چینی باید با ملات ماسه- سیمان. ماسه- سیمان- آهک (باتارد) یا ملات گچ اجرا شود. رعایت تمام موارد دیوار چینی در اجرای دیوارهای جداگر آجری الزامی است. ۷- لبه آزاد افقی دیوار جداگر باید با تیر چوبی مهار شود. ۸- حداکثر طول آزاد دیوارهای جداگر ۱/۵ متر می‌باشد و در صورت تجاوز از این مقدار باید در -٩‏ دیوار جداگر در یک ساختمان خشتی باید در یک کلاف چوبی چهارتراش محصور کننده, اجرا شود. ۷۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۸ ساختمان‌های بنایی غیرمسلح ۳-۶-۵-۶-۸ دیوار چینی در مورد اجرای دیوارهای آجری رعایت نکات زیر الزامی است: ۱- در ساخت دیوارهای باربر از یک نوع آجر استفاده شود. ۲- قبل از اجراء آجرها در آب خیس شوند تا آب ملات را به خود جذب نکنند. ۳ آجرها حداقل به اندازه یک چهارم طول خود با آجرهای ردیف قبلی همپوشانی داشته باشند. ۴- امتداد رگ‌ها کاملاً افقی باشد. ۵- بندهای قائم در دو رج متوالی, در یک امتداد نباشند (یک رگ در میان در مقابل هم قرار گرفته ۷- باید بندهای قائم از ملات پر شوند. ۸- رگ‌های دیوار چینی در تمام قسمتهای ساختمان باید همزمان (در ارتفاع) اجرا شود و استفاده ۹- دیوار چینی باید کاملاًی باشد. ۰-دیوارهای پشت‌بند باید همزمان با دیوارهای باربر اجرا شوند. ۷-۵-۶-۸ بازشوها و تقویت کننده‌های اطراف آن‌ها رعایت موارد زیر در مورد اندازه و محل بازشوها الزامی است: لف) بازشوها حتی‌الامکان در قسمت مرکزی طول دیوارها تعبیه شوند. ب) مجموع سطح بازشوها در هر دیوار باربر از یک سوم سطح آن دیوار بیشتر نباشد. پ) طول کل بازشوها در هر دیوار از یک دوم طول دیوار بیشتر نباشد. ت) فاصله اولین بازشو در هر دیوار باربر از بر خارجی ساختمان کمتر از دو سوم ارتفاع بازشو نباشد ث) در ساختمان‌های آجری علاوه بر رعایت موارد الف تا ت رعایت موارد زیر الزامی است: ۷۱ -------- صفحهٔ بعد -------- بین دو بازشو جزئی از بازشو منظور می‌شود و نباید آن را به عنوان دیوار باربر به حساب آورد. ۲- هیچ یک از ابعاد بازشوها از ۲/۵ متر بیشتر نباشد. در غیر این صورت باید طرفین بازشو را با ۳- نعل‌درگاه روی بازشوهای مجاور باید به صورت یکسره با دهانه‌ای برابر مجموع طول بازشوها به اضافه جرز بین آنها باشد. ج) در ساختمان‌های خشتی و سنگی علاوه بر رعایت موارد الف تا ت رعایت موارد زیر الزامی است: ۱(- حداکتر دهانه بازشوها ۱/۲ متر می‌باشد. در صورتی که دهانه بازشوها از این مقدار بیشتر باشد. با قرار دادن کلاف‌های قائم و افقی در دو طرف. بازشوها تقویت می‌شوند. ۲ حداقل فاصله افقی بین دو بازشو برابر ضخامت دیوار می‌باشد به شرطی که از ۶۵۰ میلی‌متر کمتر نباشد. در صورت عدم رعایت این فاصله. دو بازشوی نزدیک به یکدیگر مانند یک بازشو در نظر گرفته می‌شوند. در این حالت دیواری که در بین دو بازشو قرار می‌گیرد. باربر محسوب نمی‌شود و باید فاصله دو بازشو با مهاربندی چوبی به صورت قطری, تقویت گردد. ۳- حداکثر ارتفاع بازشوها ۲/۳ متر است. در صورت تجاوز از این حد. اطراف بازشوها باید به وسیله کلاف‌های افقی و قائم تقویت گردد. ۴- در هر یک از امتدادهای طولی و عرضی ساختمان مقدار دیوار نسبی در هر طبقه نباید از ۱۰ درصد کمتر باشد. مقدار دیوار نسبی هر طبقه در هر امتداد عبارت است از نسبت مساحت مقطع افقی دیوارهای موازی با امتداد مورد نظر به مساحت زیربنای ساختمان. برای تعیین مقدار دیوار نسبی فقط دیوارهایی که ضخامت آن‌ها ۳۵۰ میلی‌متر یا بیشتر است. به حساب می‌آیند. دیوارهای بالا و پایین بازشوها در محاسبه دیوار نسبی منظور نمی‌شوند. به عبارت دیگر برای تعیین مقدار دیوار نسبی مقطع افقی شکسته‌ای که حداقل مساحت دیوار را به ۵- در بالا و پایین تمام بازشوهای بزرگ باید کلاف افقی چوبی قرار داده شود. این دو کلاف باید به وسیله کلاف‌های قائم به یکدیگر متصل شوند. حداقل قطر کلاف چوبی با مقطع دایره‌ای ۷۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۸ ساختمان‌های بنایی غیرمسلح ۰ میلی‌متر می‌باشد. برای ساخت کلاف‌های چوبی می‌توان تیر و الوار چوبی یا ترکیبی از این دو که به نحو مناسبی به یکدیگر متصل شده‌اند استفاده کرد. در این صورت حداقل عرض و ضخامت کلاف باید ۱۰۰ میلی‌متر باشد. ضخامت هیچ یک از تیرها یا الوارهای به کار رفته در کلاف نباید از ۳۰ میلی‌متر کمتر باشد. لازم است از تخته‌های زیرسری به طول برابر با ضخامت دیوار.ء عرض ۱۵۰ میلی‌متر و حداقل ضخامت ۱۵ میلی‌متر . به فاصله ۶۵۰ میلی‌متر ۶- کلاف‌های افقی و قائم باید کاملاً به یکدیگر متصل شوند. اتصال کلاف‌های چوبی می‌تواند توسط میخ. بست‌های فلزی یا قطعات چوبی مناسب تأمین گردد. ۷- در طرفین تمام بازشوهای بزرگ در ساختمان‌های خشتی باید کلاف قائم چوبی قرار داده شود. از تیر یا الوار چوبی یا ترکیبی از این دو که به نحو مناسبی به یکدیگر متصل شده‌اند استفاده کرد. ضخامت هیچ یک از تیرها یا الوارهای به کار رفته در کلاف قائم نباید از ۳۰ میلی‌متر ۸-۵-۶-۸ سقف ۱-۸-۵-۶-۸ سقف ساختمان‌های آجری مشمول این فصل می‌تواند به صورت تخت. شیب‌دار و قوسی با رعایت شرایط زیر ساخته شود. در زیر سقف یک کلاف افقی فولادی از تیر آهن حداقل نمره ۱۳۲ (120 :]1۳) و یا معادل آن یا یک کلاف افقی بتنی با عرض حداقل مساوی ضخامت دیوار و ارتفاع ۲۰۰ میلی‌متر و با حداقل چهار هنگام اجرای کلاف سقف تدابیر لازم برای اتصال مناسب آن به تیرهای سقف اتخاذ گردد. سقف‌های مندرج در بند (۲-۸-۵-۶-۸) (مربوط به ساختمان‌های خشتی و سنگی) با رعایت ضوابط مربوط می‌تواند در ساختمان‌های مشمول این فصل نیز اجرا شود. بخش طره‌ای سقف باید همزمان با سقف اجرا شده و تیرهای آن ادامه تیرهای سقف باشد. ۷۳ -------- صفحهٔ بعد -------- در مواردی که اجرای سقف‌های طاق ضربی یا تیرچه بلوک مد نظر باشد. باید ضوابط بند ۱۱-۵-۵-۸ الف و ب. در مورد هر یک رعایت گردد. ۲-۸-۵-۶-۸ سقف ساختمان‌های خشتی و سنگی مشمول این فصل می‌تواند به صورت تخت. شیب‌دار و قوسی با رعایت شرایط زیر ساخته شود. تبصره: استفاده از سقف شیب‌دار ناشی از اختلاف ارتفاع دیوارهای نگهدارنده سقف مجاز نمی‌باشد. سقف تخت از نوع چوبی متشکل از تیرء پوشش از تخته. نی یا نظایر آن. غوره گل و اندود کاهگل می‌باشد و رعایت موارد زیر در مورد آن الزامی است: ۱- تیرهای اصلی سقف باید روی تکیه‌گاه چوبی یکسره (در طول دیوار) قرار گرفته و به آن متصل گردد. ۲- تیرهای چوبی سقف باید در روی دیوارها به وسیله چارچوب چوبی افقی مهار شوند. برای اتصال تیرهای چوبی باید از میخ‌های چوبی یا فولادی که اتصال مناسب را تأمین می‌کند ۳ حداکثر فاصله محور تا محور تیرهای اصلی نباید از ۶۰۰ میلی‌متر بیشتر باشد. ۴- حداقل قطر تیرها باید بر اساس جدول ۱-۶-۸ تعیین گردد. ۵- تیرهای اصلی سقف باید از هر طرف ساختمان حداقل ۳۰۰ میلی‌متر و حداکثر ۶۰۰ میلی‌متر به صورت طره ادامه یابند. ۶- در صورتی که مقطع تیرهای سقف مدور باشد. باید به صورت سر و ته کنار هم قرار گیرند. صورت کاملاً به هم چسبیده پوشیده شود. ۸- روی تخته‌ها با غوره گل به ضخامت حداکثر ۱۰۰ میلی‌متر پوشیده شود. ۹- به منظور عایق کاری, روی غوره گل. با کاهگل به ضخامت حداکثر ۳۰ میلی‌متر اندود شود. ۰-برای عایق کاری مجدد لایه کاهگل قبلی باید برداشته شود. ۷۴ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۶-۸ حداقل قطر تیرهای اصلی به میلی‌متر ب) سقف شیب دار سقف شیب‌دار متشکل از خرپاهای چوبی» تیرچه‌های فرعی و پوشش مناسب روی تیرچه‌های فرعی می‌باشد و رعایت ضوابط زیر در مورد آن الزامی است ۱- حداکثر فاصله خرپاها از یکدیگر ۴/۵ متر می‌باشد. ۲- خرپاهای چوبی شامل اعضای فوقانی. تحتانی و اعضای مورب و یا قائم متصل کننده اعضای فوقانی و تحتانی می‌باشند. ۳- اعضای فوقانی و تحتانی خرپاها باید از چوب‌هایی با قطر حداقل ۸۰ میلی‌متر باشد. ۳- اعضای مورب و یا قائم باید از چوب‌هایی با قطر حداقل ۵۰ میلی‌متر و طول حداکثر ۱/۳۲ متر ۵- فاصله مرکز به مرکز تقاطع‌های موجود روی اعضای فوقانی و تحتانی حداکثر ۱/۳ متر باشد. ۶- اعضای مورب باید به طور مناسبی به اعضای فوقانی و تحتانی متصا اس شوند. همواره باید امتداد تمام اعضا در یک محل اتصال از یک نقطه به نام مفصل بگذرد. ۷- تیرچه‌ها باید به نحو مناسبی به اعضای فوقانی متصل شوند. ۸ فاصله محور به محور تیرچه‌ها نباید بیشتر از ۶۰۰ میلی‌متر باشد. -٩‏ حداقل قطر تیرچه‌ها براساس جدول ۶-۸ -۲ به دست می‌آید. ۷۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۵ مه جدول ۲-۶-۸ حداقل قطر تیرچه‌های روی خرپاها به میلی‌متر فاصله خرپاها از یکدیگر به متر توجه: برای پوشش فلزی اعداد این جدول در عدد ۰/۷۵ ضرب می‌شوند. پوشش روی تیرچه‌ها باید به روش مناسبی مانند یکی از موارد زیر انجام پذیرد: ورق‌های فلزی موج‌دار - تخته‌های نازک و ملات گل- آهک و سفال بام پوش - تخته‌های نازک و غوره گل و اندود کاهگل ۱- پوشش فلزی در این نوع پوشش روی تیرچه‌ها با استفاده از ورق‌های فلزی موجدار پوشانده می‌شود. این ورق‌ها باید به وسیله پیچ‌های خم شده (پیچ سرخم) و واشرهای لاستیکی جهت آب‌بندی به تیرچه‌ها وصل ۲- پوشش سفالی در این نوع پوشش روی تیرچه‌ها باید با تخته‌هایی به ضخامت حداقل ۱۰ میلی‌متر کاملاً پوشیده شود. تخته‌ها با میخ‌های چوبی یا فلزی به تیرچه‌ها وصل می‌شوند. زهوار نگهدارنده سفال‌ها باید آب‌بندی سقف را داشته باشند. ۳- پوشش غوره گل در این نوع پوشش روی تیرچه‌ها باید با تخته‌هایی به ضخامت حداقل ۱۰ میلی‌متر کاملاً پوشیده شوند. تخته‌ها باید با میخ‌های جوبی 5 فلزی به تیرجه‌ها وصل شوند. روی تخته‌ها با استفاده از غوره ۷۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۸ ساختمان‌های بنایی غیرمسلح گل به ضخامت حداکثر ۱۰۰ میلی‌متر به طور کامل پوشیده شده و روی غوره گل. اندود کاهگل به سقف قوسی از نوع خشتی, آجری یا چوبی می‌باشد. این سقف‌ها می‌توانند به شکل استوانه‌ای یا گنبدی ساخته شوند. سقف‌های قوسی روی چارچوب چوبی قرار می‌گیرند که باید به طور مناسب به آن وصل شوند. پوشش روی این سقف‌ها باید به روش مناسبی مانند اندود کاهگل یا آجر فرش با ت) سقف‌های استوانه‌ای -‏ حداقل بلندی قوس‌های استوانه‌ای برای دهانه‌های کناری باید برابر نصف دهانه و برای دهانه‌های میانی یک سوم دهانه باشد. - . به منظور جذب نیروی رانش افقی باید به یکی از شیوه‌های زیر عمل شود: ۱(- چارچوب چوبی در جهت دهانه قوس باید به فاصله هر ۱/۵ متر به وسیله یک عضو افقی ۲- دیوارهای کناری باید به فاصله هر ۱/۵ متر توسط پشت‌بند مناسبی تقویت شوند. ث) سقف‌های گنبدی سقف‌های گنبدی باید دارای پلان دایره‌ای یا چند ضلعی منتظم باشند. حداقل بلندی قوس‌های این نوع سقف‌ها یک سوم دهانه گنبد است. در این قبیل سقف‌ها لازم است یک کلاف چوبی پیوسته بر روی دیوارها و زیر گنبد تعبیه گردد. ۹-۵-۶-۸ نما رعایت نکات بند ۱۳-۵-۵-۸ در نماسازی الزامی است. ۱-۵-۶-۸ نعل‌درگاه برای نصب نعل‌درگاه‌ها علاوه بر ضوابط بند ۱۳-۱-۳-۸ رعایت شرایط ذیل نیز الزامی است: ۷۷ -------- صفحهٔ بعد -------- الف) ساختمان‌های آجری ۱- در صورت استفاده از کلاف‌های قائم در اطراف بازشوهاء نعل‌درگاه باید به نحو مناسبی به آن‌ها ۲- عرض نعل‌درگاه باید مساوی ضخامت دیوار باشد. ب) ساختمان‌های خشتی و سنگی ۱(- نعل‌درگاه می‌تواند از چوب یا خشت باشد. در صورتی که نعل‌درگاه چوبی باشد باید از ۲- مجموع قطرایا عرض چوب‌های به کار رفته در نعل‌درگاه باید دو سوم ضخامت دیوار را ۳- نعل‌درگاه باید از هر طرف حداقل به اندازه ضخامت دیوار ادامه داشته و در دیوار مهار شود. ۳- نعل‌درگاه خشتی باید به صورت قوسی با حداقل خیز برابر با یک سوم عرض دهانه درگاه ۱-۵-۶-۸ جحان‌پناه رعایت ضوابط بند ۱۴-۱-۳-۸ در مورد جان‌پناه الزامی است. ۱۳-۵-۶۸ دودکش علاوه بر رعایت ضوابط بند ۰۱۵-۱-۳-۸ رعایت نکات زیر نیز برای اجرای دودکش الزامی است: - حداکثر قطر خارجی دودکش ۲۰۰ میلی‌متر می‌باشد. - در ساختمان‌های دارای کلاف چوبی. دودکش باید حداقل ۱۰۰ میلی‌متر از عناصر چوبی, کلاف افقی و قائم یا تیر فاصله داشته باشد و این فاصله باید با عایق جدا کننده مناسب پر شود. ۳-۵-۶-۸ ۱ بادگیر رعایت ضوابط بند ۱۶-۱-۳-۸ برای بادگیر الزامی است. ۷۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۸ ساختمان‌های بنایی غیرمسلح ۱۳-۵-۶۸ محافظلت از سطوح به منظور محافظت از سطوح در معرض عوامل جوی رعایت نکات زیر الزامی است: - وجوه خارجی تمام دیوارهای خارجی خشتی باید با اندود کاهگل با ضخامت حداقل ۳۰ میلی‌متر پوشیده شود. ۳ سطوح کلیه چوب‌هایی که در معرض عوامل جوی قرار دارند. باید با مواد محافظ آغشته یا ۱۵-۵-۶۸ عایقکاری رطوبتی در اجرای عایقکاری رطوبتی رعایت موارد بند ۱۶-۵-۵-۸ الزامی است. ۷۹