نشریه شماره ۱۸۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارها

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جمپوری اسلامی ایران سازمان برنامه و بودجه - وزارت ‌نیرو دستورالحمدل | زمایشای ذراوایی معاونت امور فنی نشریه شماره ۱۸۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارها اب ۲ ک ۲ س ۳ ی ۹ ۰ وا 0 و و 2 و ی ٍ ی و ی ی ی ی ی ی ی 1 2 ی ی را 1 ی ی 0 1 ون ی ور ۹ 2 ی ی ی 1 ی ی ی ی ی نی دا ی رن اب دم ی ازه 0 اد 1 : ی ی 1 ی 1 و و هه 2 ی ی 3 را ی 7و ی 2 0 ی ی 9 : ٍ 1 و 9 ی اد ۹ 1 ی و کر ۵ 2۳ مد بر 3 ۹ ت ۳ دا پوت اور و ِ ۸ 4 ۳ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- سازمان برنامه و بودجه - وزارت نیرو مه ۰ ۴8 یی دستورالعمل آزمایشهای ترلوابی نشریه شماره ۱۸۸ معاونت امور فنی دفتر آمور فنی و تدوین معیارها انتشارات سازمان برنامه و بودحه ۷۸/۰۰/۵۰ ۱۳۹۷۸ -------- صفحهٔ بعد -------- فهر ستبرگه سازمان برنامه و بودجه . دفتر امور فنی و تدوین معیارها دستورالعمل آزمایشهای تر اوایی/سازمان برنامه و بودجه. معاونت امور فنی. دفتر امور فنی و تدوین معیارها: وزارت نیرو. [طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور].- تهران: سازمان برنامه و بودجه . مرکز مدارک اقتصادی - اجتماعی و انتشارات. ۱۳۷۸. ۰ ص.: مصور. جدول. نمونه. نمودار.- (سازمان برنامه و بودجه. دفتر امور فنی و تدوین معیارها: نشریه شماره ۱۸۸ 96۵4-425-164-4 153۲ فهرستنویسی بر اساس اطلاعات فیپا. کتابنامه: ‏ ص.۵۰-۴۹ ۱آب - مهندسی - استانداردها. ۲. خاک - مکانیک. ۳ آب - منابع.الف. ایران. وزارت نیرو. طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور. ب. سازمان برنامه و بودجه. مرکز مدارک اقتصادی - اجتماعی و انتشارات. ج. عنوان. ۵د۲س /۱۴۵ 16 ۶/۸ [ ۳۶۸ 1۸] کتابخانه ملی ایران ۷۸-۵م شایک ‏ ۹۶۴-۴۲۵-۱۶۴-۴ 964-425-164-4 153۱ دستورالعمل آزمایشهای تواوایی تهیه کننده: معاونت آمور فنی» دفتر آمور فنی و تدوین معیارها ناشر: سازمان برنامه و بودجه. مرکز مدارک اقتصادی - اجتماعی و انتشارات چاپ اول: ۵۰۰ نسخه. ۱۳۷۸ قیمت: ۳۵۰۰ ریال چاپ و صحافی: موسسه زحل چاپ همه حقوق برای ناسر محفوظ است. -------- صفحهٔ بعد -------- ریاست جمهوری سازمان برنامه و بودجه دفتر رئیس شماره: ۰ ۱۰۲/۴۹۴۳-۵۴/۴۳۰۳ به: تمامی دستگاه‌های اجرایی و مهندسان مشاور تاریخ: ۱۳/۶ موضوع: دستورالعمل آزمایشهای تراوایی به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه کشور و آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی ان و را از گروه ذکور در ۵ مت آسن«: تب : 5 ین دستورالعمل از نوع روه| دوم امذکور در ماد هفت آیین‌نامه در| یک اصفحه صادر می‌گردد. تاریخ مندرج در ماده ۸ آیین‌نامه در مورد این دستورالعمل می‌باشد. به پیوست نشریه شماره ۱۸۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارهای این سازمان با عنوان "دستورالعمل دستگاه‌های اجرایی و مهندسان مشاور می‌توانند مفاد نشریه مذکور و دستورالعمل‌های مندرج در آن را صمن تطبیق با شرایط کار خحود در طرح‌های عمرانی مورد استفاده قرار دهند. معاون رییس جمهور و رییس سازمان برنامه و بودجه -------- صفحهٔ بعد -------- بسمه تعالی استفاده از ضوابط معیارهاو استانداردها در مراحل تهیه (مطالعات امکان سنجی) مطالعه و طراحی. اجرا. بهره‌برداری و نگهداری طرحهای عمرانی بلحاظ توجیه فنی و اقتصادی طرحها. کیفیت طراحی و اجرا (عمر مفید) و هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری ازاهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. نظام فنی و اجرایی طرح‌های عمرانی کشور (مصوبه جلسه مور ۱۳۷۵/۳/۲۳ هیأت محترم وزیران) بکارگیری معیارها. استانداردها و ضوابط فنی در مراحل تهیه و اجرای طرح و نیز توجه لازم به هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری در قیمت تمام‌شده طرحها را مورد تأکید جدی قرار داده است. با توجه به مراتب یاد شده و شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران. امور آب وزارت نیرو (طْرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور) با همکاری معاونت امور فنی سازمان برنامه‌وبودجه(دفتر امور فنی و تدوین معیارها) براساس ماده ۲۳ فانون برنامه و بودجه اقدام به تهیه استانداردهای مهندسی آبن نموده است. استانداردهای مهندسی آب با در نظر داشتن موارد زیر تهیه و تدوین شده است: - استفاده از تخصصهاو تجربه‌های کارشناسان و صاحبنظران شاغل در بخش عمومی و خحصوصی - استفاده از منابع و ماخذ معتبر و استانداردهای بین‌المللی - بهره‌گیری از تجارب دستگاههای اجرایی. سازمانها. نهادها. واحدهای صنعتی. واحدهای مطالعه. طراحی و ساخت - ایجاد هماهنگی در مراحل تهیه. اجرا.بهره برداری و ارزشیابی طرحهاء - پرهیز از دوباره کاریها و اتلاف منابع مالی و غیرمالی کشور - توجه به اصول و موازین مورد عمل موْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سایر موسسات تهیه کننده استاندارد ضمن تشکر از اساتید محترم دانشگاه صنعتی اصفهان . برای بررسی و اظهار نظر در مورداین استاندارد. امید است مجریان و دست‌اندرکاران بخش آت. با بکارگیری استانداردهای یاد شده. برای پیشرفت و خودکفایی این بخش از فعالیتهای کشور تلاش نموده و صاحبنظران و متخصصان نیز با اظهار نظرهای سازنده در تکامل این استانداردها مشارکت کنند. دفترامور فنی و تدوین معیارها -------- صفحهٔ بعد -------- ترکیب اعضای کمیته استاندارد مشارکت داشته‌اند به ترتیب حروف الفبا به شرح زیر است: خانم فیروزه امامی طرح تهیه استانداردهای مهندسی ‏ فوق‌لیسانس زمین‌شناسی آب کشور آقای رسول بنی‌هاشمی شرکت‌مهندسین مشاور مهاب‌قدس فوق‌لیسانس مهندسی معدن آقای فریدون بهرامی سامانی شرکت مهندسین مشاور تماوان فوق‌لیسانس زمین‌شناسی مهندسی آقای عباس رادمان سازمان مدیریت منابع آب ایران فوق‌لیسانس مهندسی معدن آقای حسن مدنی دانشگاه صنعتی امیرکبیر فوق‌لیسانس مهندسی معدن -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان - ۱-۱ ۲۹ ۳۹ -۲ ۱-۲ ۲-۲ ۳-۲ ۴۲ ۵-۲ ۶۲ ۷-۲ ۸-۲ ۹-7۲ ۳ ۱-۳ ۲۳ ۳-۳ ۴۳ ۵-۳ ۶-۳ ۴ اندازه‌گیری ضریب تراوایی کلی در آزمایشگاه (,۳) آشنایی تعیین ضریب تراوایی در خاکهای دانه‌ای تحت بار آبی ثابت تعیین ضریب تراوایی تحت سطح آب متغیر (بار آبی افتان) اندازه‌گیری ضریب تراوایی در صحرا با آزمایش لوژون آشنایی وسایل مورد نیاز آزمایش آماده‌سازی روش آزمایش ثبت نتایج آزمایش محاسبه ضریب تراوایی دقت آزمایش ارائه نتایج آزمایش لوژون انتخاب عدد لوژون آزمایش تعیین ضریب تراوایی رسوبات ناپیوسته در صحرا با آزمایش لوفران آشنایی وسایل موردنیاز آزمایش آماده‌سازی روش آزمایش ثبت نتایج آزمایش محاسبه ضریب تراوایی در حالتهای مختلف پیوستها. نمودارها و جدولهای نمونه منابع و مآخذ -------- صفحهٔ بعد -------- مه مغدمه شناخت مشخصات فیزیکی و مکانیکی پی ساختگاهها برای طراحی یک سازه بهینه از دیدگاه فنی و اقتصادی اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی از مهمتر ین پار امترهای مورد نیاز طراحی در سازه‌های بزرگ به و یزه سازه‌های آبی. تراوایی (نفوذپذیری) زمین ساختگاه است. به زبان ساده تراوایی را می‌توان به معنی قابلیت عبور آب درنظر گرفت. تراوایی یکی از مهمترین پارامسترهای تعیی ن‌کننده ویژگیهای زمین ساختگاه است. بالا رفتن آب در خاک (اثر مویینگی) در حهت خلاف نیروی گرانی شسته‌شدن رسوبات ریزدانه (رگاب). کاهش مقّاومت برخی از خاکها دراثر پدیده روانگرایی. نشت آب از مخازن و پی سدها همه درارتباط با تراوایی زمین ساختگاهها است. در سنگ بکر. تراوایی به ابعاد فضاهای موجود در سنگ و نحوه ارتباط آنها و میزان اشباع سنگ وابسته است. در توده سنگ. تراوایی بیش از همه متاثر از ناپیوستگیهای سنگ. میزان درجه اشباع و طبیعت تنش اعمال شده است. ضریب تراوایی (1۳) را می‌توان با استفاده از جدول. نمودار یا آزمونهای آزمایشگاهی و صحرایی تعیین کرد. در آزمایشگاه. تراوایی خاک توسط آزمایشهای بار افتان و بار ثابت تعیین می‌شود. در صحرا نیز تراوایی به کمک آزمونهای نشت آب (بار آبی ثابت. بار آپی افتان و بار آبی خیزان !) و یا توسط آزمایش پمپاژ (در چاههای ثقلی با چاههای آرتزین) انجام می‌شود. در آزمایش پمپاژ میانگین تراوایی مصالح به دست می‌آید. رایج‌ترین آزمایش صحرایی تعیین تراوایی در سنگ. آزمایش لوژون و در خاک. آزمایش لوفران است. |- ۳۱۹۱۳۵ 40 -------- صفحهٔ بعد -------- ۹- اندازه گیری ضریب تراوایی کلی در آزمایشگاه (۴۰) آشنایی برای تعیین ضریب تراوایی آزمایشگاهی. روشهای مختلفی وجود دارد که در تمامی آنها نمونه کوچکی از محیط موردنظر را تحت آزمایش قرار می‌دهند. بدیهی است از آنجا که شرایط محیط آزمایش با شرایط واقعی محدوده مورد مطالعه یکی نیست. لذا ممکن است نتیجه حاصله تا حدودی با تراوایی واقعی متفاوت باشد. از سوی دیگسر مشخصات خود نمونه از قبیل تخلخل. توزیع دانه‌ها و ... نیز ممکن است در طول ارسال نمونه به آزمایشگاه تغییر کند و به این ترتیب نمونه‌های مختلفی که از محیط گرفته می‌شود. غالباً نتایج متفاوتی را به دست می‌دهند. ضریب تراوایی در آزمایشگاه با دو روش سطح آب ثات (بار آبی ثابت) و سطح آب متغیر (بار آبی افتان) تعیین می‌شود. ۲-۱ تعیین ضریب تراوایی در خاکهای دانه‌ای تحت بار آبی ثابت ۹-۲-۹ هدف این آزمایش به منظور تعیین ضریب تراوایی آب در خاکهای دانه‌ای تحت جریان آرام (لایه‌ای با خطی) انجام می‌گیرد. با این روش مقادیری که برای ضریب تراوایی به دست می‌آید. شاخصی از ضریب تراوایی واقعی در رسوبات طبیعی. خاکریز سدهای خاکی و با خاکهای دانه‌ای است که در احداث لایه‌های جسم راه به کار می‌روند. لازم به ذکر است برای محدودکردن اثر تحکیم بر روی نمونه به هنگام آزمایش در مورد خاکهانی که بیش از ۱۰درصد دانه‌های رد شده از الک نمره ۲۰۰ نداشته باشند. بهمخوردگی نمونه خاک جایز است. ۲-۲-۱ مبانی تئوری یک نمونه از دستگاههایی که برای اندازه گیری تراوایی در آزمایشگاه به کار می‌رود. در شکل شماره ۱-الف نشان داده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- حجم ۷ آب در زمان ۱ الف ب شکل ۱- وسایل اندازه‌گیری ضریب تراوایی در آزمایشگاه به طوری که دیده می‌شود. نمونه مورد آزمایش را پس از اشباع کامل در آب. داخل استوانه‌ای قرار داده و تحت تاثیر فشار ثابت آب قرار می‌دهند. اگر ۷ حجم آبی باشد که در زمان ] از نمونه عبور می‌کند. براساس رابطه دارسی. ضریب تراوایی نمونه از رابطه زیر به دست خواهد امد: 1 5 و یا (۱-۱) ۷۱ حا ۸11 که در آن : +ا <- ضریب تراوایی ] - طول نمونه ۸ - سطح مقطع نمونه 1 < زمان آزمایش ارتفاع سطح ثابت آب نسبت به سطح آب بالای نمونه ۷ - حجم آپی که در زمان ] در ظرف جمع شده است -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۲-۱ اصول آزمایش برای اینکه آب با حرکت آرام (لایه‌ای) و تحت بار آبی ثابت در خاک حرکت کند. ایجاد شرایط زیر لازم است: الف - تداوم جریان آب در خاک بدون تغییر حجم نمونه در طول مدت آزمایش ب - جریان آب در خاک. به حالت صد درصد اشباع و بدون خارج شدن حبابهای هوا ج - برقراری شرایط جریان دائم و ثابت نگهداشتن شیب هیدرولیکی در طول آزمایش د- برقراری نسبت مستقیم بین سرعت جریان و شیب هیدرولیکی تا حد رسیدن به سرعت حد (شروع جریان ۱ ۰ انواع دیگر جریانها از قبیل جریان آب در خاکی که صد درصد اشباع نیست. جریانهای مفشوش و جریانهای غیردائم ماهیت متغیری دارند و ضریب تراوایی متغیر ووابسته به زمان به دست می‌دهند. بنابراین مستلزم آزماایشهای ویژه‌ای هستند. ۴-۲-۱ وسایل مورد نیاز الف- استوانه دستگاه تراوایی‌سنج - همانطوری که در شکل شماره ۲ نشان داده شده است. استوانه‌ای است به قطر حداقل ۸ تا ۱۲برابر حداکثر قطر دانه خاک که در جدول شماره ۱ داده شده است. دهانه پائینی استوانه با یک صفحه سنگی متخلخل مسدود می‌شود. به جای صفحه متخلخل می‌توان از یک توری فلزی استفاده کرد. قطر سوراخهای توری فلزی باید آنقدر کوچک باشد که از حرکت دانه‌های ریز خاک جلوگیری کند (معمولاً از قطر ۰درصد دانه‌های ریز نمونه بزرگتر نباشد). در بدنه استوانه تراوایی‌سنج. دو منفذ خروجی وجود دارد. این منفذها برای اندازه‌گیری افت بار (11) در طول نمونه (. 1) به کار می‌روند (.] طول نمونه و برابر فاصله بین دو مرکز منافذ خروجی است). دهانه بالایی استوانه نیز با یک صفحه سنگی متخلخل مسدود می‌شود(به جای آن می‌توان از توری فلزی که قبلاً ذکر شد. استفاده کرد). بین صفحه متخلخل بالایی و درپوش استوانه یک فنر قرار دارد که به هنگام بسته‌شدن درپوش, نیرویی معادل ۲۲ تا ۵۴ نیوتن به نمونه وارد می‌کند. فشار حاصل از فنر باعث می‌شود که نمونه خاک تا وقتی که به حالت اشباع در می‌آید. تغییر حجم ندهد و در نتیجه وزن مخصوص آن در طول مدت آزمایش تغییر نکند. -------- صفحهٔ بعد -------- حدول شماره ۱- قطر استوانه تراوایی سنج حداکثر اندازه دانه‌های خاک که حداقل قطر استوانه بین دو الک قرار می‌گیرند. کمتر از ۳۵ درصد تمام خاک بیشتر از ۳۵ درصد تمام خاک مانده روی الک مانده روی الک ۲ میلیمتر ۹/۵ ‎٩‏ میلیمتر ۲ میلیمتر ۵ میلیمتر (شماره ۱۰) (۳ اییج) (شماره ۱۰) < ایلع ۲ ۳ ۰ و ۱۹ بیس ی اخذ شده از استاندارد ۲۴۳۴ 0-/۸577 (صفحه ۱۹۳) مخزن آب با ارتفاع ثابت شکل ۲- دستگاه اندازه‌گیری تراوایی با بار آبی ثابت -------- صفحهٔ بعد -------- ب- مخزن آب با سطح ثابت - ظرفی است با صافی ماسه‌ای و شیرهای کنترل آب که به لوله کشی شهر وصل می‌شود. سطح آب در این مخزن در طول آزمایش ثابت است و هوای اضافی موجود در آب نیز خارج می‌شود. ج- قیف پایه بلند - قیفهای پایه بلند و بزرگ با قطر پایه ۲۵میلیمتر (۱اینچ) برای خاک با دانه‌بندی حداکثر ۹/۵ میلیمتر (الکاینج) و قیفهایی از همان نوع به قطر پایه ۳میلیمتر (ل اینج) برای خاک با دانه‌بندی حداکثر ۲میلیمتر (الک نمره ۱۰) به کار می‌رود. طول پایه قیف باید از حداکثر طول محفظه نمونه خاک بلندتر باشد (حداقل ۱۵۰میلیمتر یا ۶اینچ). د- وسائل تراکم خاک - وسایلی که در این مورد به‌ کار می‌رود عبارتند از: کوبنده لرزان و کوبنده لغزان که قطر وزنه سر آنها ۵۱ میلیمتر (۲ اینچ) است. میله‌ای با وزنه‌های لغزان ۱۰۰گرمی (۰/۲۵ پوندی) که از ارتفاع ۱۰۲ میلیمتر (۴اینچ) سقوط می‌کند برای کوبیدن خاکهای ماسه‌ای و وزنه‌های ۱۰۰۰گرمی (۲/۲پوندی) با ارتفاع سقوط ۲۰۳ میلیمتر (۸اینچ) برای کوبیدن خاکهای شنی به کار می‌رود. ارتفاع سفقوط برای استفاده در هر دو مورد. قابل تنظیم است. ه- دستگاه مکش - برای تخلیه هوای موجود در خاک و اشباع آن از دستگاه مکش مطابق شکل شماره ۳ استفاده می‌شود. و- فشارسنج - فشارسنجهای لوله‌ای با مقیاس متریک برای اندازه‌گیری فشار آب به کار می‌روند. این فشارسنجها به بدنه استوانه تراوایی‌سنج وصل می‌شوند (شکل ۲-۱) ز- ترازو - ترازو با ظرفیت ۲ کیلوگرم (۴/۴پوند) و حساسیت اگرم (۰/۰۰۲ پوند) ح -ملاقه - با ظرفیت ۱۰۰۰گرم (۲/۲ پوند) ت- وسایل متفرقه - شامل دماسنج. کرونومتر. بشر ۲۵۰سانتیمترمکعبی و سینی فلزی شکل ۳- دستگاه مکش و اشباع خاک -------- صفحهٔ بعد -------- ۵-۲-۱ نمونه معرف خاک نمونه‌ای معرف " از مقداری خاک دانه‌ای که قبلاً در هوا خشک شده است و کمتر از ۱۰درصد مصالح رد شده از الک ۵ میکرونی (نمره ۲۰۰) دارد. با روش چهارقسمتی برای انجام آزمایش تراوایی آماده می‌شود. قبل از آزمایش تراوایی باید نمونه معرف و خشک خاک دقیقاً باروش 1-۴۲۲ /۸57, 7-۲۷-۷۴ ‎۸۸۹٩11710‏ دانه‌سنجی شود. سپس دانه‌های بزرگتر از ۹امیلیمتر یا باقیمانده روی الک ح اینچ نسبت به کل نمونه تعیین و دور ریخته شوند. از مصالح ردشده از الک یادشده با روش استاندارد چهارقسمتی ۲-۲۴۸-۷۴ ۸۸۹۲]10 مقداری نمونه که تقریباً به اندازه دوبرابر حجم استوانه تراوایی است انتخاب می‌شود. توضیح - اگر منظور به دست آوردن محدوده تغییرات ضریب تراوایی برای خاکهای با دانه‌بندی موجود باشد. باید نمونه‌های معرف با دانه‌بندی ریز., متوسط و درشت از همان خاک تهیه شود. ۶-۲-۱ _طرز تهیه نمونه خاک الف - اندازه استوانه دستگاه تراوایی باید با توجه به اندازه دانه‌های خاک و مطابق آنجه که در جدول شماره ۱ داده شده است انتخاب شود. ب- ابعاد زیر باید دقیقاً به سانتیمتر و یا سانتیمترمربع اندازه‌گیری و در برگ گزارش یادداشت شوند: قطر داخلی استوانه تراوایی ((1) برای تعیین سطح مقطع آن (۸) فاصله بین دو منفذ خروجی روی استوانه تراوایی (.]) که از مرکز دو منفذ اندازه گیری می‌شود. ِ فاصله از لبه بالایی درپوش فلزی تا لبه بالایی سنگ متخلخل زیرین (۲1۱) - فاصله از لبه بالایی درپوش فلزی استوانه تا لبه زیرین سنگ متخلخل بالایی (۲1۲) بهتر است فواصل 1۱و 1۲] از چهار سوراخ درپوش فلزی استوانه اندازه‌گیری و سپس میانگین گرفته شود. بدین ترتیب از اختلاف 1۱] و 1۲] طول نمونه و از حاصلضرب آن در سطح مقطع (۸)» حجم خاک داخل استوانه به‌دست می آید. ج- مقداری از نمونه تهیه شده در قسمت ۵-۲-۱ برای تعیین درصد رطوبت و باقیمانده آن به وزن ۷/۱ برای انجام آزمایش تراوایی به‌کار می‌رود. د- نمونه خاک را در استوانه تراوایی در لایه‌های نازک و یکنواخت به یکی از روشهای زیر بریزید به طوری که ضخامت هر لایه تقریباً برابر اندازه بزرگترین قطر دانه خاک شود و یا حداقل به ۱۵ میلیمتر (۰/۶اینچ ) بر سد. | - ۳۵0۳۵۹۵1۵11۷۵ ۵۵۳۵ ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- روش ۱- چنانجه اندازه درشترین قطر دانه خاک. ۹/۵ میلیمتر (اینج ) یا کمتر باشد. قیف پایه بلند متناسب با قطر دانه خاک را اختیار و برای تشکیل اولین لایه . ته لوله آن را روی صفحه سنگ متخلخل زیرین ( یا توری فلزی ) قرار دهید. برای تشکیل یک لایه قیف را به اندازه کافی از خاک پرکنید (هربار برای پرکردن قیف از قسمتهای مختلف خاک داخل سینی برداشت شود و باقیمانده خاک نیز مجدداً کاملاً مخلوط شود تا مانع جدایی دانه‌های خاک براثر برداشتن نمونه شود). قیف را در استوانه به اندازه ۱۵میلیمتر یاکمی بیشتر بالا بکشید و با حرکت آرام و دایره‌ای از پیرامون استوانه به طرف مرکز حرکت دهید. تا خاک به‌طور یکنواخت در یک سطح پخش شود. روش ۲- چنانچه اندازه درشترین قطر دانه خاک بزرگتر از ۹/۵میلیمتر باشد. برای ریختن نمونه از ملاقه استفاده می‌شود. به این ترتیب که ملاقه را از خاک پرکرده و به طور آرام و جسبیده به جدار وارد استوانه می‌کنند و با کج‌کردن آن می‌توان نمونه را در یک لایه یکنواخت در استوانه تراوایی‌سنج ریخت. ها هرلایه را در استوانه به روشهای زیر متراکم می‌کنند تا وزن مخصوص موردنظر به‌دست آید و ارتفاع نهایی نمونه نیز به حدود ۲ سانتیمتر (۰/۸اینچ ) بالاتر از منفذ خروجی بالایی روی استوانه برسد. روش ۱- با حداقل وزن مخصوص ( وزن مخصوص نسبی صفردرصد) که در آن لایه‌های خاک به طریقی که در روشهای او ۲ در قسمت (د) گفته شد. ریخته می‌شود و احتیاجی به متراکم کردن ندارد. روش ۲- حداکثر وزن مخصوص (وزن مخصوص نسبی صددرصد) با استفاده از کوبنده لرزان که در آن هر لایه خاک به طور دقیق با کوبنده لرزنده متراکم می‌شود. باید دقت کرد که انرژی تراکم در تمام سطح لایه به‌طور یکنواخت وارد شود. نحوه تماس کوبنده با خاک و زمان بین لرزشهای متوالی در هر نقطه لایه نباید طوری باشد که باعث فرار دانه‌های خاک از زیر کوبنده شده و در نتیجه باعث شل‌شدن خاک آن لایه شود. بلکه باید تعداد لرزه‌های وارده به خاک به اندازه‌ای باشد که حداکثر وزن مخصوص به دست آید و این در صورتی است که به هنگام لرزش کوبنده. از اطراف آن دانه‌های خاک حرکت پرتابی نداشته باشند. روش ۳- حداکثر وزن مخصوص با استفاده از کوبنده لغزان - هر لایه را به طور دقیق با تعداد ضربه‌های معینی که به‌طور یکنواخت در تمام سطح لایه وارد می‌شود. متراکم سازید. ارتفاع سقّوط باید با توجه به درشتی دانه‌ها و مقدار شن موجود در نمونه تنظیم شود. تا حداکثر وزن مخصوص به دست آید. روش ۴- می‌توانید حداکثر وزن مخصوص را با استفاده از سایر روشهای تراکم مثل لرزاننده‌های فشاری به دست آورید. باید دقت شود که نمونه به‌طور یکنواخت و بدون جدایی دانه‌ها از هم آماده شود. ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- روش ۵- وزن مخصوص نسبی متوسط بین صفر تا صد درصد - برای به‌دست آوردن درصد وزن مخصوص نسبی دلخواه نمونه خاک باید در استوانه‌ای کاملاً مشابه استوانه تراوایی و در شرایط یکسان با یکی از روشهای تراکم . متراکم شود و سپس با همان شرایط نمونه در استوانه تراوایی قرار داده شود. توضیح : برای مقایسه همانندی وزن مخصوص نسبی در لایه‌های رسوبات طبیعی و خاکریزهای متراکم شده (در جسم راهها و سدهای خاکی ) باید یک سری آزمایش تراوایی به‌عمل ید تا حدود درصد وزن مخصوص نسبی در دو نوع خاک با تراکم طبیعی و مصنوعی به‌دست آید. ۷-۲-۱ آماده‌کردن نمونه برای آزمایش تراوایی الف- صفحه متخلخل بالایی را در جای خود قرار دهید و با حرکت آرام و چرخشی سطح نمونه را صاف و مسطح ب- فنراروی صفحه متخلخل و واشر آب‌بندی لبه استوانه را درجای خود قرار دهید و درپوش فلزی استوانه تراوایی را با فشارآوردن روی آن محکم ببندید. ارتفاع نمونه (1۲]-1۱]) را دقیقاً با اندازه‌گیری 11۱ و 1۲] به‌دست آورید. (یادآوری می‌شود که ارتفاعهای 11۱ و 1۲] از چهارنقطه اندازه‌گیری و سپس میانگین گرفته می‌شود). وزن نهایی نمونه خشک در استوانه از تفریق وزن اولیه خاک ۷۷۱ و وزن باقیمانده در سینی ۷۷۲ به‌دست می آید و به این ترتیب وزن مخصوص, ضریب تخلخل و درصد وزن مخصوص نسبی اولیه محاسبه و در برگ گزارش یادداشت می‌شود. ج- استوانه تراوایی را به دستگاه مکش وصل کنید وبه مدت حداقل ۱۵دقیقه تحت فشار ۵۰سانتیمتر (۲۰اینج) جیوه هوای داخل خلل و فرج نمونه و چسبیده به دانه‌های خاک را از آن خارج کنید. به دنبال عمل تخلیه هوا استوانه را از پایین به مخزن آب وصل کنیدو بگذارید تا نمونه به آرامی کاملاً اشباع شود ( مطابق شکل شماره۳). عمل اشباع نمونه را می‌توان با استفاده از آب بدون هوا و یا آبی که دمای نسبتاً بالایی دارد کاملتر انجام داد که در حالت اخیر آب گرم ضمن عبور از نمونه با از دست دادن حرارت اختلاف بار حرارتی ایجاد می‌کند و هوای داخل خاک را کاملاً خارج می‌کند. آب شهر که برای آزمایش تراوایی به‌کار می‌رود معمولاً حاوی مقدار کمی کانیها و یا املاح محلول است. به‌هرصورت خصوصیات آب مصرفی باید در برگ گزارش د- وقتی که نمونه خاک کاملاً اشباع شد (مقدار خروج آب درواحد زمان ثابت شد) و استوانه تراوایی از آب پرشد. شیر ته استوانه را که مربوط به خروج آب است ببندید (از این شیر آب در ابتدا به منظور اشباع خاک استفاده می‌شود). همجنین دستگاه مکش را جدا کنید. در این مرحله باید دقت شود که به هنگام وصل استوانه تراوایی به مخزن آب که به‌وسیله شیر ورودی صورت می‌گیرد. لوله‌های پیزومتر خالی از هوا باشند و به‌خوبی کار کنند. به این ترتیب بهتر است ابتدا شیر ورودی آب راکمی باز کنید تالوله اتصال بین مخزن آب و استوانه از آب پرشود سپس آن رابه استوانه وصل کنید و آنگاه شیر ورودی را به آرامی کاملاً باز کنید. شیرهای دومنفذ ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- خروجی روی استوانه را نیز به آهستگی باز کنید تا آب جریان یابد و هیچگونه حباب هوا در آنها باقی نماند. لوله‌های پیزومتر را پر از آب کرده و به دو منفذ خروجی روی استوانه وصل کنید. سپس شیر ورود آب را ببندید و شیر خروج آب را که در ته استوانه است باز کنید و منتظر شوید تا آب در دو لوله پیزومتر به یک سطح پایدار با اختلاف بار صفر (بارآبی صفر) برسد (شکل شماره ۲). ۸-۲-۱ روش آزمایش الف - شیر آب ورودی (متصل به مخزن آب با سطح ثابت ) را آهسته باز کنید. برای اندازه‌گیری شدت جریان آب مدتی صبر کنید تاآب جریان یابد و به حالت پایدار درید و سطح آب در پیزومترها نیز ثابت بماند و تغییرات قابل ملاحظه‌ای نداشته باشد. سپس باشروع از زمانی معین (توسط کرونومتر) زمانهای منقضی (1) که در طول آن زمان مقدار (۷) لیتر آب درنمونه جریان یافته است. بارآبی 1۱ (اختلاف ارتفاع آب در دوپیزومتر)» شدت جریان آب (0)) و دمای آب (1) را اندازه بگیرید و در برگ گزارش ثبت کنید. ب - آزمایش را بار دیگر با افزایش بار آبی 11-۰/۵ سانتیمتر تکرار کنید تادقیقاً بتوان حدود تغییرات جریان آرام 1 0 بت ۰ ۰ 2 1 سن 5 مغشوش است. با اختلاف بارآبی ۱ سانتیمتر ممکن است آزمایش ادامه پیدا کند تا اینکه محدوده جریان توضیح : برای تامین و برقراری جریان آرام (خطی) آب در خاک. شیب هیدرولیکی ۲ باید خیلی کم باشد. دراین مورد مقادیر زیر برای شیب هیدرولیکی پیشنهاد می‌شوند: خاک شل یا متراکم نشده ۰/۲ تا ۰/۳ خاک متراکم ۰/۳ تا ۰/۵ مقادیر کمتر شیب هیدرولیکی برای خاکهای دانه درشت و مقادیر بیشتر در محدوده فوق برای خاکهای دانه‌ریز قابل قبول است. 3 برای تکمیل آزمایش تراوایی نمونه را زهکشی کرده و تحقیق کنید که خاک داخل استوانه همگن و ایزوتروپ بوده است با خیر. تشکیل لایه‌های متناوب روشن و تار یک در طول نمونه گواه بر تفکیک دانه‌های درشت و ریزاست که باعث ناهمگنی خاک می‌شود. ۹-۲-۱ محاسبه الف - همانطوری که گفته شد ضریب تراوایی تحت بار آبی ثابت (۲) از رابطه زیر به‌دست می‌آید: 4۴ ۸1 ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- که در آن - ضریب تراوایی برحسب سانتیمتر بر ثانیه ۷ حجم آبی که در خاک جریان یافته بر حسب سانتیمتر مکعب | < فاصله مراکز دو منفذ خروجی روی استوانه برحسب سانتیمتر ۸ - سطح مفقطع نمونه برحسب سانتیمتر مربع 1 - زمان بر حسب ثانیه 7 - اختلاف سطح آب در دو پیزومتر (اختلاف بار آبی) بر حسب سانتیمتر ب - ضریب تراوایی که در دمای آزمایشگاه به‌دست می‌آید باید در ضریب تصحیح حرارتی ضرب شود تا ضریب تراوایی در دمای استاندارد ۲۰ درجه سانتیگراد (۶۸فارنهایت ) به‌دست آید. ضریب تصحیح حرارتی عبارت است از نسبت ضریب گرانروی آب در دمای آزمایش بر ضریب گرانروی آن در دمای ۲۰درجه سانتیگراد (حدول شماره ۲). رابطه ضریب تراوایی با ضریب گرانروی به صورت زیر تعریف می‌شود: (۲-۱) ی // که در آن : - ضریب تراوایی از - وزن مخصوص آب 7 - ضریب گرانروی - ضریب مطلقی است که به ساختمان خاک بستگی دارد ۱-۲-۱ گزارش به‌طور خلاصه مطابق آنجه که گفته شد در گزارش آزمایش تراوایی تحت بار آبی ثابت. درج اطلاعات زیر ضروری است (جدول شماره ۳و فرم پیوست شماره ۱): الف - نام پروژه. تاریخ انجام آزمایش. شماره نمونه. محل نمونه‌برداری. عمق نمونه و اطلاعات مناسب دیگر ب - منحنی‌های دانه‌بندی و طبقه‌بندی خاک. حداکثر قطر دانه‌های خاک و درصد مصالحی که در آزمایش به‌کار نمی‌روند ج- وزن مخصوص خشک. ضریب تخلخل . درصد وزن مخصوص نسبی. حداقل و حداکثر وزن مخصوص د- محاسبات براساس اطلاعات و اعداد به‌دست آمده روی برگ آزمایش ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- دما در حه سانتیگراد ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۳۰ ۳۱ ۳۲ ۲۳۳ ۲۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۸ اه ۳۰ ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۳- نمونه‌ای از گزارش آزمایش تراوایی آزمایش تراوایی آزمایشگاهی (روش آزمایش .........) طول قطعه : ۵10 ۸/۶ < رآ[ قطر قطعه : ۵1۳ ۱۰/۴۵ < 1 سطح مقطع قطعه "۱ پروژه توصیف خاک : رس 1 بعد از اشباع بعد از اشباع ‏ ؛ قبل از اشباع ۳ ۳۱ اس 8 7 ۱۲ ۳ ۳ 1 : 17 ۱۸ سا ۰ لاد شا 1 ٍ را ال 1 1 . ۱/۸ ۵ اد ی _ یا ال 5 1 1 ی ٍ سا 1 او 8 ۱ بل :1 ۱ ۱۳ ( 1 8 سا ی .ید ِ 1 البنل 1 را ۲ اسسرسلنلالل 0 بسا ۱۹/۵ سر سا ۱ ۱ ۵۰ تال ی ۱ ۰ما ۲۲ ا-زمان(ثانیه) ما ی ی ]2 00| ۲/۳۰۲۶ پوس عم [ووه ۳ ۷۱ م۸ 0 ۵۰ ک ما 0 ۱۰۹۰ که مزا ۴60 کل ون ۲/۳۰۲۶ ۵/۶ لد عم ۱ 0/5 ۵۰ ۰ ۳۰۷ ۷ ۸۵/۷۲ ْ با تاریخ و امضای آزمایش‌کننده : ۱۳ ۸/1 ۵۶ سس یا ۶ 4" م۹ مر ۲ ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۹ تعیین ضریب تراوایی تحت سطح آب متغیر (بار آبی افتان) ۹-۳-۹ هدف این آزمایش به‌صورت استاندارد در و 0 ]۸۸5۱ شرح داده نشده است. بحث عمومی راجع به آزمایش تراوایی تحت بار آبی ثابت در مورد این آزمایش با اختلاف حزیی در دستگاه و وسایل مورد استفاده قابل قبول است. محدودیتهایی که درباره آزمایش تراوایی تحت بار آبی ثابت وجود دارد مثل طولانی بودن زمان آزمایش به خصوص در خاکهای ریزدانه که خود مشکل کنترل تبخیر آب در مخزن و لوله‌های مسیر آب را به‌وجودمیآورد. همچنین مقدار آب زیادی که مصرف می‌شود تا سطح آب در طول مدت آزمایش در مخزن ثابت بماند. باعث می‌شود که بعضی مواقع 5 1 8 ۱ : 5 روش با سطح اب متغیر ترجیح داده شود. در این آزمایش از روش بولز (۱۹۸۱) استفاده می‌شود. این ازمایش برای تعیین تراوایی در خاکهای ریزدانه مورد استفاده قرار می‌گیرد. ۲-۳-۱ مبانی تئوری وسیله‌ای که برای تعیین تراوایی با این روش به کار می‌رود در شکل و نشان داده شده است. در این روش. نمونه تحت فشار متغیر آب واقع می‌شود. برای این کار. لوله را تا درحه معینی (م۳) از آب پر می‌کنند و زمان لازم برای رسیدن آن به ارتفاع معین (11۱) را اندازه می‌گیرند. اگر 0۷ حجم آبی باشد که در زمان کوچک ال از نمونه عبور می‌کند 1 1 1۷ (۳-۱) افش رن وگیم لگ - ِ ۳ 0 (۴-۱) 35- > 0۷ علامت منفی به خاطر آن است که تغییرات دیفر انسیلهای ۷و ۱[ در خلاف جهت یکدیگر است . اگر در رابطه ۳-۱ به حای ۷ از رابطه ۴-۱ مقدار قرار دهیم. خواهیم داشت: 4۱ بر 8 داه 830 -| ۱۴ -------- صفحهٔ بعد -------- این رابطه را می‌توان به صورت زیر مرتب کرد: (۵-۱) ۵ . شا 2۸ 47 1 1 در این رابطه م1 و :4 به ترتیب قطر استوانه و لوله است. اگر رابطه ۵-۱ را در حدود سا و سا انتگرال‌گیری کنیم. خواهیم داشت : (۶-۱) . - 1 ی که در آن : و یا (۷-۱ گس ال پر ,712 7 (۸-۱) 1 1 2,7 پر له ابر با را ال ما 5 ی 5 7 ۸ ۲ پن] 4 ۰ نع اه مأ به کمک دستگاههای یاد شده می‌توان انواع نمونه‌های متراکم یا نامتراکم را مورد آزمایش قرار داد. آزمایش تکرار شود. ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۳-۱ وسایل مورد نیاز الف- استوانه تراوایی - همانطوری که در شکل شماره ۴ دیده می‌شود. استوانه‌ای است که قطر آن متناسب با درشتی دانه‌های خاک انتخاب می‌شود (مانند انجه که در قسمت ۳-۲-۱گفته شد). ب- بورت : لوله‌ای است شیشه‌ای باریک مدرج یا غیرمدرج چ- وسایل دیگر مانند آنچه که در قسمت ۳-۲-۱ به آن اشاره شد. ۴-۲-۱ نمونه خاک طرز تمهیه و آماده کردن آن برای آزمایش تراوایی انتخاب نمونه خاک. طرز تهیه و آماده کردن آن برای آزمایش به همان صورتی است که در آزمایش تحت بار آبی ثابت ۵-۳-۱ روش آزمایش الف - وقتی که نمونه خاک کاملاً اشباع و استوانه تراوایی از آب پرشد. شیر ته استوانه را که مربوط به خروج آب است ببندید و همچنین دستگاه مکش را جدا کنید. مطابق شکل شماره ۳ در این مرحله باید سعی شود که به هنگام وصل‌کردن استوانه به بورت و یا لوله مدرج دیگر (بورت در این آزمایش به جای مخزن آب با سطح ثابت است) که توسط یک لوله رابط پلاستیکی انجام می‌گیرد. لوله دبورت خالی از هوا باشند. به این ترتیب بورت و لوله رابط را پراز آب کرده و سپس به استوانه وصل کنید. آب در نمونه خاک به جریان در خواهد آمد. وقتی‌که آب در بورت به سطح مشخصی ( به نشانه روی بورت ) رسید سریعاً ارتفاع آب یا بار آبی روی نمونه. ۰ را اندازه بگیرید و در همان لحظه زمان شروع آزمایش را نیز یادداشت کنید (مراجعه به شکل شماره ۴). ب- ‏ همانطوری که آب در نمونه جریان می‌یابد و مرتباً بار آبی کاهش پیدا می‌کند. انقضای زمانهای مختلف آزمایش را طبق استاندارد آزمایش قبلی ثبت کنید. آزمایش را آنقدر ادامه دهید تا آب بورت کاملاً خالی شود و یا به پایین‌ترین نشانه برسد. در این حال. ارتفاع یا بارابی 1۱ را اندازه بگیرید و همزمان با آن زمان توقف آزمایش را یادداشت کنید. دمای آب در شرایط آزمایش باید اندازه‌گیری و یادداشت شود. ج- آزمایش را حداقل سه بار تکرار کنید وهر دفعه دقیقاً ارتفاعهای 11۰ و 11۱ و زمانهای منقضی مربوط به آنها را یادداشت و سعی کنید که هر بار در همان ارتفاعهای اولیه آزمایش تکرار شود. اگر چنانچه از بورت بدون در جه‌بندی استفاده شود. برای به‌دست آوردن سطح مقطع آن مقدار آب خارج شده از نمونه را در یک ظرف مدرج جمع آوری کنید. حجم آب را بر طول بورت 1۰-11۱ سیم کنید تا سطح مقطع به‌دست آید. بهتر است از آب جمع‌آوری شده حاصل از سه آزمایش میانگین گرفته شود تا سطح مقطع دقیقتر به دست آید. د- با اندازه‌گیری دمای آزمایش. ضریب تراوایی در استاندارد ۲۰درجه سانتیگراد و با استفاده از جدول شماره ۳ به دست خواهد آمد ( مانند آنجه که در آزمایش تحت بار آبی ثابت بیان شد). ۱۶ -------- صفحهٔ بعد -------- ۶-۳-۱۹ محاسبه ۲4 آن را اب | سس :۳ ۹ / / ون] ۲/۳۰۲۶ له سا ور هن ۸ .۳ ۳ له که در آن : ۱ ۱ 2 - سطح مقطع بورت یا هر لوله باریک دیگر که مورد استفاده قرار گرفته است (برحسب سانتیمتر مربع ) ] - طول نمونه در استوانه تراوایی (بر حسب سانتیمتر ) ۸ - سطح مقطع نمونه (برحسب سانتیمتر مربع ) ۱ انقضای زمان (بر حسب ثانیه ) ۰ < بار آپی یا ارتفاع آب روی نمونه قبل از شروع آزمایش یا در زمان ۰ <1 برحسب سانتیمتر مبنای اندازه گیری 1۰| و ۱ سطح آب در سطح ایستابی مقطع خروجی آب از نمونه است. شکل ۴- دستگاه اندازه‌گیری تراوایی با بار افتان ۱۷ کار و یا مار -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ اندازه‌گیری ضریب تراوایی در صحرا با آزمایش لوژون ۱-۲ آشنایی در بررسیهای ژئوتکنیکی ضریب تراوایی برجا (ضریب تراوایی توده سنگی در محل) برای رسیدن به اهداف زیر تعیین می‌شود : ۰ تعیین میزان نشت آب ۰ برآورد فرسایش‌پذیری توده سنگ برآورد فشار برکنش ۰ برآورد تزریق‌پذیری توده سنگ ۰ تعیین میزان آب ورودی به گودبرداریها اطراحی سیستم زهکشی ۰ ارزیابی و کنترل کیفی تزریق انجام شده مناسبترین روش برای تعیین ضریب تراوایی سنگ‌های درزه‌دار, انجام آزمونهای صحرایی است. جریان آب در توده سنگ عمدتاً به ویژگیهای سیستم ناپیوستگیهای آن بستگی دارد (بند ۵-۳-۲ استاندارد ۱۲۴- الف طرح تهیه استانداردهای مهندسی آب کشور). در توده سنگی که جریان آب در دسته درزه‌های منظم تمرکز دارد. تراوایی به شدت جهت‌دار خواهد بود. چنانچه بتوان بازشدگی درزه‌ها (میزان ارتباط آنها با یکدیگر) را به‌صورت "بر جا" اندازه گیری کرد. می‌توان تراوایی را محاسبه کرد. متأسفانه چنین اندازه‌گیری‌هایی تحت شرایط "بر جا" امکان‌پذیر نیست. در نتیجه تراوایی به صورت غیرمستقیم تعیین می‌شود. یکی از رایج ترین روشهاء آزمایش فشارآب موسوم به لوژون است که در سال ۱۹۳۳ میلادی توسط آقای موریس لوژون معرفی شد. در این روش ضریب تراوایی توده‌سنگ با واحد لوژون بیان می‌شود. یک واحد لوژون عبارت از تراوایی سنگی است که از یک متر طول گمانه اکتشافی حفر شده در آن. تحت فشار ۱۰ بارء یک لیتر بر دقیقه آب عبور کند . ۱- یک لوژون - /۱۰۸۲۸/ ۱۳ / ۱11/۱۸۱۵ ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۲ وسایل مورد نیاز آزمایش ۱-۲-۲ پمپ آب برای انجام آزمایش لوژون به کارگیری پمپهای گریز از مرکز (سانتریفوژ) ارجح است. در صورت استفاده از پمپهای پیستونی برای جلوگیری از اثرات منفی ضربه قوچ باید موارد زیر مورد توجه قرار گیرد : ضربه وچ در پمپهای پیستونی می‌تواند فشار اضافی (تا یک یا دو پله بیش از فشار موردنظر) ایجاد کند. این فشار ممکن است نوساناتی شدید در عقربه فشارسنج به وجود آورد و در مواردی حتی شکست هیدرولیکی زودهنگام سنگ را باعث شود. در صورت استفاده از پمپهای پیستونی پیشنهاد می‌شود تا در حد فاصل بین فشارسنج و پمپ. فشارشکن نصب شود. بنابراین قویاً توصیه می‌شود از پمپ‌های اگریز از مرکز» با ظرفیت ۲۰۰ لیتر در دقیقه استفاده شود. ۲-۲-۲ مسدودکننده‌ها به طور کلی مسدودکننده‌ها به دو گروه مکانیکی و بادکنکی ! تفسیم می‌شوند. الف) مسدودکننده مکانیکی معمول‌ترین مسدودکننده مکانیکی که در ایران بیشترین کاربرد را دارد از قسمت‌های زیر تشکیل شده است (شکل شماره ۵) : - لوله سوراخ‌دار به قطر ۲ اینچ که انتهای آن بسته است و طول أُن بر حسب طول قطعه مورد آزمایش تغییر می‌کند و تا ۵ متر می‌رسد. - دو بشقابک که یکی متصل به لوله سوراخ‌دار است و دیگری به وسیله لوله رابط آب به میله حفاری متصل می‌شود. - یک یا دو حلقه لاستیکی فشرده (می‌توان تعداد آنها را افزایش داد) - لوله رابط آب به قطر ۱/۵ اینچ که طول این لوله بین ۸۰ سانتی‌متر تا ۱ متر است. این لوله از سمت پایین به‌وسیله مادگی در درون لوله سوراخ‌دار حرکت کرده و در قسمت وسط از درون حلقه‌های لاستیکی عبور می‌کند و در [|- 140 ۱۹ -------- صفحهٔ بعد -------- شکل 0۵ شمای کلی مسدودکننده مکانیکی - دستگاه حفاری از طریق قسمت دوکی شکل میله حفاری (اسپیندل ") به بشقابک بالایی که متصل به میله حفاری است فشار وارد می‌کند و باعث فرورفتن لوله رابط آب در لوله سوراخ‌دار و در نتیجه فشرده شدن لاستیکهای بین دو بشقابک می‌شود. این فشرده شدن باعث افزایش حجم لاستیکها و چسبیدن آنها به دیواره گمانه می‌شود. - آب از طریق میله حفاری و لوله رابط آب به لوله سوراخ‌دار و از طریق سوراخهای لوله مذکور به درون قطعه تحت فشار تزریق می‌شود. |- [6 ۳۲۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ۱ نوع دیگر مسدودکننده‌های مکانیکی به‌نام یوس پکر است که به علت افت شدید هیدرولیکی در ابخوریهای بالا. دیگر کاربردی در ایران ندارند. نوع دیگر مسدودکننده مکانیکی در شکل شماره ۶ج نمایش داده شده است. ب‌( مسدودکننده‌های بادکنکی مسدودکننده‌های بادکنکی نیز به دو نوع آبی و بادی تفسیم می‌شوند. مسدودکننده‌های بادکنکی از اجزای زیر تشکیل شده‌اند : - لوله فلزی داخلی که از سمت بالا به میله حفاری متصل می‌شود - لوله لاستیکی نرم که در دو انتها به لوله داخلی متصل است - شیلنگ پلاستیکی هدایت‌کننده آب یا هوا به مسدودکننده - کپسول هوا شمای کلی مسدودکننده‌های بادکنکی در شکل شماره ۶- د نشان داده شده است. برخی از انواع مسدودکننده‌های بادکنکی که اخیراً در اغلب مطالعات ژئوتکنیک از آنها استفاده می‌شود با آنچه که در شکل شماره ۶-د نشان داده شده. متفاوت هستند. این مسدودکننده‌ها مرکب از بخش‌های زیر هستند : لوله فلزی داخلی که از سمت بالا به شیلنگ فشار قوی هدایت‌کننده آب به قطعه مورد آزمایش. متصل است. - لوله لاستیکی نرم که در دو انتها به لوله داخلی متصل است. - شیلنگ پلاستیکی باریک هدایت‌کننده آب یا هوا به مسدودکننده که به صورت حالزونی در درون شیلنگ هدایت‌کننده آب به قطعه مورد آزمایش. قرار دارد. - قرقره‌ای که شیلنگ هدایت‌کننده آب آزمایش به دور آن پیجیده است. -‏ کپسول هوا وضعیت باد شده منجر به افت شدید هیدرولیکی در سیستم آزمایش می‌شود. بنابراین. مسدودکننده بادکنکی نشان داده شده در شکل شماره ۶- د به انواع اخیر تر جیح داده می‌شود. در صورت استفاده از سیستم مسدودکننده اخیر. باید افت فشار در طول سیستم اندازه‌گیری شده و به صورت منحنی شکل ۶- ب رسم شود و در محاسبات مورد استفاده قرار گیرد. 67 عدلنا -| ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- توضیح : به طور کلی مسدودکننده‌های مکانیکی برای سنگهای مقاوم و در گمانه‌هایی که دیواره صاف دارند. مناسبتر هستند. در سنگهای ضعیف. دیواره گمانه ممکن است ناصاف باشد و در مقاطعی ریزش کند. در جنین شرایطی. استفاده از مسدودکننده بادکنکی با طول بیشتر توصیه می‌شود. به علاوه مسدودکننده‌های بادکنکی به لحاظ طول بیشتری که دارند. در سنگهای مقاوم و به شدت درزه‌دار به سهولت قابل استفاده‌اند. مسدودکننده‌های بادکنکی ممکن است مشکل‌آفرین نیز باشند. برای مثال امکان پاره شدن آنها در تماس با دیواره‌های ناصاف و خشن وجود دارد. ۳-۲-۲ سایر وسایل مورد نیاز الف - کنتور آب برای اندازه‌گیری دبی آب در حین آزمایش با دقت ۰/۰۱ لیتر ب - سوندالکتریکی برای اندازه‌گیری سطح آب ج- فشارسنج با دقت یک بار د- زمان‌سنج دقیق (کرونومتر) ه- منبع تأمین‌کننده آب ۳-7۲ آماده‌سازی برای آماده‌سازی قطعه مورد آزمایش باید عملیات زیر صورت گیرد : - ابتدا قطعه مورد آزمایش به طول حداکثر تا ۵ متر حفاری شود. - قطعه حفاری شده تحت فشار آب به‌طور کامل شستشو شود به‌طوری‌که آب خارج شده از گمانه کاملاً زلال باشد (شستشوی قطعه مورد آزمایش به منظور خارج کردن خرده‌های حفاری از گمانه و خارج کردن خاک و سایر مصالح سست از درز و ترکهای توده سنگ مجاور گمانه انجام می‌گیرد). - لوازم درون چاهی حفاری قطعه از گمانه خارج شود. - لوازم آزمایش فشار آب به ترتیب زیر نصب و جایگذاری شوند : - محل نصب مسدودکننده (پکر) ! در بالای قطعه به دقت انتخاب شود (چنانچه ابتدا تمام طول گمانه حفاری شده باشد از دو مسدودکننده که در بالا و پایین قطعه موردنظر قرار می‌گیرند. استفاده می‌شود). - مسدودکننده به درون گمانه فرستاده شده و در بالای به دقت نصب و جایگذاری شود. - میله‌های حفاری متصل به مسدود کننده. در بالای گمانه. به ترتیب به فشارسنج. کنتور آب. پمپ آب متصل شوند. شمای کلی آماده سازی قطعه مورد آزمایش در شکل شماره ۶- الف نشان داده شده است. 1- 7 ۲۲ -------- صفحهٔ بعد -------- الف زگ زرد ۸ نززرر 1 50-100 ۳ الف : شمای نصب. (1) جریان آب پمپ. ( ۷) کنتور آب. ( ۸) فشارسنج:؛ ۱ لوله مسدودکننده. ۲ مورد آزمایش. ب : منحنی افت فشار در سیستم مسدودکننده. ح شمای مسدودکننده مکانیکی. (۱) دیواره گمانه. (۲) لوله مسدودکننده. (۳) حلقه‌های لا. خارجی. (۵) مهره برای بهم فشردن لوله و حلقه‌های لاستیکی. د: مسدودکننده بادکنکی. (۱) لوله مسدود کننده. (۲) لوله لاستیکی نرم با انتهای ثابت شده ب (۳) شیلنگ هوا شکل ۶- آزمایش فشار آب (لوژون) ۳۳ مسدودکننده. ۳مقطم هه ۰ ۱۳۱ ۱ ۰ لوله مسادودکننده. اس -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۲ روش آزمایش بعد از آماده شدن قطعه مورد آزمایش و نصب مسدودکننده. آزمایش لوژون انجام می‌گیرد که معمولاً ۵ یا ۷ پله دارد و هر پله با حروف ۵, ,۰ ۵, ,8,۲۰۵ مشخص می‌شود. پله‌های مختلف فشار به شرح زیر است: آتمسفر ۲/۵ > دس ۳ آتمسفر ۵ که سا وچ آتمسفر ۷/۵ > ۲ آتمسفر ۱۰ > 0 آتمسفر ۷/۵ > 0 > ع شش و۳ اتمسفر ۲/۵ > 2 > ی سا و۳ الف - برای اشباع قطعه مورد آزمایش ابتدا آب بدون فشار مانومتری به مدت ده دقیقه تزریق می‌شود. ب - فشار به آرامی تا رسیدن به اولین پله فشار (مثلاً ۲/۵ آتمسفر) افزایش می‌یابد. حجم آب تزریقی در این پله فشار در فواصل زمانی ۵ دقیقه‌ای قرائت و ثبت می‌شود. وقتی که اختلاف بین دو قرائت برابر یا کمتر از ۱۰ درصد شود. آزمایش در این پله فشار پایان می‌یاید. ج - پس از اتمام آزمایش در اولین پله فشار با افزایش فشار تا حد یک پله (۲/۵ آتمسفر). عملیات بند (ب) برای پله‌های‌فشار دوم سوم و چهارم (۵و ۷/۵و ۱۰ اتمسفر) نیز تکرار می‌شود. د- پس از پایان جهارمین پله فشار (فشار حداکثر آزمایش). فشار به آرامی تا رسیدن به پله پنجم [معادل پله سوم در مرحله رفت (۷/۵ آتمسفر)] کاهش می‌یابد و سپس نظیر بند (ب) قرائت انجام می‌شود. ۸- عملیات نظیر بند (د) برای پله‌های فشار ششم و هفتم با فشارهای معادل دومین و اولین پله فشار (۵ و ۵ تمسفر). انجام می‌شود. و- قر ائت‌ها و فشارهای اعمال شده در فرم ثبت داده‌ها به دقت ثبت می‌شود. توضیح : الف- قبل از آماده سازی و شروع آزمایش. رقوم سطح ایستابی باید به دقت اندازه‌گیری و ثبت شود. ب- به هنگام آزمایش ممکن است به علت عدم انسداد کامل مسدودکننده و یا وضعیت محل نصب آن. آب از کناره مسدود کننده به قطعات بالا راه یابد. در این صورت آزمایش با خطا همراه خواهد بود. به طوری‌که اگر قطعات بالایی تراوایی پایینی داشته باشند. آب به دهانه گمانه نیز خواهد رسید. در غیر این صورت آب وارد طبقات بالای قطعه می‌شود. در حین آزمایش برای کنترل سطح ایستایی درگمانه باید از سوند الکتریکی استفاده کرد. ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ج- چنانچه در حین آزمایش, دفعتاً میزان جذب آب افزایش و فشار کاهش یابد. باید بلافاصله فشار آزمایش را کاهش داد. د- چنانچه با توجه به وضعیت زمین‌شناختی قطعه مورد آزمایش میزان جذب آب زیاد به نظر برسد. ممکن است آب از کناره مسدودکننده فرار کند و وارد قطعه بالای آن شود. برای کنترل این امر می‌توان نظیر بند(الف) ه- شرایطی که آزمایش تحت آن انجام می‌گیرد باید به وضوح ثبت شود. این شرایط شامل رقوم سطح ایستابی. حجم و فشار آرتزین. قطر گمانه. قطر داخلی و خارجی لوله‌های حفاری. محل نصب فشارسنج‌ها و نظایر آن است. در صورت وجود آب تحت فشار. شدت جریان این آب نیز باید درج شود. و- در مواردی که آبگذری در قطعه مورد آزمایش زیاد باشد. باید افت فشار در مجموعه ابزار آزمایش بعد از نتایج آزمایش فشار آب (لوژون) در فرم پیوست شماره ۲ ثبت می‌شود. یک نمونه از نتایج آزمایش که در توده سنگ کنگلومرایی در عمق ۵۲-۴۷ متری از دهانه گمانه انجام شده نیز در جدول شماره ۶ ارائه شده است. ۶-۳۲ محاسبه ضریب تراوایی تراوایی توده سنگ با استفاده از فرمول زیر محاسبه می‌شود : )(۱-۲) 0/۳ ۱۰ _ ۲ سا - واحد لوژون - حجم آب جذب شده در قطعه مورد آزمایش در هر دقیقه (لیتر بر دقیقه) ۵ < فشار موثر در وسط قطعه مورد آزمایش (بر حسب آتمسفر) که با توجه به شکل شماره ۷ محاسبه می‌شود. ۲ - طول قطعه مورد آزمایش (بر حسب متر) ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- زیرزمینی : ۲۵ متر تر است) (1]): ۲۵ مت ملاحظات ۰ سانتیمتر بالا تر از سطح زمین -------- صفحهٔ بعد -------- نحوه محاسبه ۳ در گمانه‌های مایل ۸7 - ۳ + رو م۳ 0 ۳ )۲( برای حالتی که سطح ایستابی وجود دارد ۳ - ر۲ + رطع ع۲۳ (13۲ - ۸)۱ ۳ که در آن : فشار موْثردر وسط قطعه (برحسب اتمسفر) م۳ فشار هیدرواستاتیک (برحسب اتمسفر) وه افت فشار در سیستم آزمایش ۸۳ طولهای نشان داده شده در شکل ۲و۱ شکل ۷- نحوه محاسبه ۲ در آزمایش لوژون ۳۷ -------- صفحهٔ بعد -------- تطابق مستقیم مقدار لوژون اندازه گیری شده با ضریب تراوایی ۲ به سادگی میسر نیست. درشرایطی که توده سنگ درزه‌های نامنظم و حفرات نداشته باشد. مقادیر تقرییی جا را می‌توان از روابط زیر به دست آورد: (۲-۲) 7یا مار ۷ ح ما ۲۱71 9 (۳-۲) 7 ا[۱۰۲۳۳ ی اه که ح ما ۲7۳ ۲7710 0 -شدت جریان ثابت آب در قطعه مورد آزمایش (برحسب سانتیمتر مکعب برثانیه) طول قطعه مورد آزمایش (بر حسب سانتی‌متر) ۲ <شعاع قطعه مورد آزمایش (برحسب سانتی‌متر) - فاصله سطح آب زیرزمینی تا مانومتر به اضافه فشار مانومتر و چنانچه قطعه مورد آزمایش بالای سطح ایستابی از شکل شماره ۸ نیز می‌توان برای تبدیل مقادیر لوژون به ۲ استفاده کرد. ۷-۲ دقت آزمایش آزمایش لوژون در مورد سنگهای باتراوایی پایین بیشترین دقت را دارد بنابراین در مورد توده‌های سنگی با تراوایی بالا که نیاز به تزریق دارند باید دقت بیشتری را در مورد این آزمایش به کار برد. تقریب قابل قبول (رواداری) عدد لوژون در مورد محیطهای با سطوح مختلف تراوایی به شرح جدول شماره ۷ است. دامنه تغییرات تراوایی واحدلوژون تریب قابل قبول (رواداری) دامنه (واحد لوژون) سا ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- تراوایی اندازه گیری شده ممکن است بیش از ۰ واحد لوژون باشد. در جنین مواردی پیشنهاد می‌شود که تراوایی به به صورت ۰ حبا نشان داده شود. مقادیر لوژون هیجوقت نباید به صورت اعشاری ارائه شود و همیشه باید آن را به عدد صحیح گرد کرد. مقدار لوژون بین صفر تا یک را معادل یک واحد لوژون در نظر می‌گیرند. را 10 10 ضریب تراوایی ۲ (01۵0) الف - مدل با تراوایی شدیدا انیزوتروپ. ب - مدل با تراوایی ایزوتروپ. ج -رابطه بین لوژون ]وا شکل ۸- رابطه بین مقادیر لوژون و ضریب تراوایی (۲ا) برای محیط درزه‌دار ۸-۲ ارائه نتایج آزمایش لوژون در اغلب موارد مقدار لوژون از نمودار -] استخراج می شود. البته در این مورد نظرات موافق و مخالفی وجود دارد. تجربه نشان داده است که در سنگهای ضعیف. در بیشتر موارد. فشارهای اعمال شده بیش از توان توده سنگ بوده و باعث شکست هیدرولیکی سنگ شده و به طور کاذب سبب افزایش جذب آب شده است. در نتیجه پیشنهاد این است که نتایج به هردو صورت نموداری و عددی ارائه شود تا بتوان مناسبترین واحد لوزژون را انتخاب کرد. نمودار 0 حتماً باید همراه نمودار گمانه باشد زیرا مقدار لوژون رابطه تنگاتنگی با ساختار و جنس توده سنگ دارد. نمونه‌ای از ارائه نتایج به صورت عددی در جدول شماره ۸و به صورت نمودار در شکل شماره ‎٩‏ نشان داده شده است. ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ل رفتار توده سنگ به روش ها میزان آاب تزریق‌شده در طی انجام آزمایش. قر ائت‌شده از کنتور آب (لیتر) ۳۹ با ۴ کج ۸ از ۳۵ ۱۳: ۱۱۹ ۳۷۹ ۸ خطی :5 8 انبساط 0 فرسایش و سهظ ۲ آب‌بندی خودبخودی -------- صفحهٔ بعد -------- الف | ب 0۱ ۵ ۵ 3 [۹ ۵ ی ۳ 0 ۵ ی و ۴۶ 0 0۵ شکل ۹-نمودار نتایج آزمایش فشار آب (به‌صورت نمونه) در شکل شماره ۹ حالتهای مختلف رفتار توده سنگ به صورت نمودار ۱-0 نمایش داده شده است. شکل شماره۹-الف معرف حالتی است که جریان آب در ناپیوستگیهای توده سنگ در محدوده مقطع مورد آزمایش حالتی غیرمغشوش دارد. در جنین شرایطی مواد موجود در شکافها فرسایش نمی یاید و رابطه بین و خطی است. مقادیر 4 برای کلیه فشارهای (0) اعمال شده درطول آزمایش . ثابت است. در شکل ‎-٩‏ ب جریان در ناپیوستگیها احتمالاً مفشوش (آشفته) است. دراین حالت آهنگ افزایش با افزایش فشار به تدریج کاهش می‌یابد. در شکل شماره ٩ج‏ درزه‌های توده سنگ در اثر فشار آب باز شده است. در فشار ۳ شکافهای موحود در سنگ باز شده و حتی شکستگیهای جدیدی ایجاد می‌شود. همچنین تنش اصلی حداقل منفی شده و تراوایی به طور ناگهانی افزایش می‌یابد. در بیشتر سازه‌های آبی فشار ستون آب نمی‌تواند موجب شکست هیدرولیکی در پی شود. بنابراین فشار مجاز برای محاسبه تراوایی, باید کمتر از فشار بحرانی, در محاسبات نشت مدنظر قرار گیرد. شکل شماره ۹- د حالتی را نشان می‌دهد که در آن مواد پرکننده درزه‌ها در حین آزمایش شسته شده است. تراوایی به‌طور نمایی با افزایش فشار بالا می‌رود. ولی با کاهش فشار. همچنان در مقادیر بالا باقی می‌ماند. شکل شماره ۹- ه موردی را نشان می‌دهد که توده سنکگ دجار شکست هیدرولیکی شده است. شکل شماره ‎-٩‏ و موردی را نشان می‌دهد که در آن مواد پرکننده در حین آزمایش فشار آب جابه جا شده و کمی دورتر از مقطع آزمایش نهشته می‌شوند. در جچنین شرایطی انتخاب عدد تراوایی کوچکترین عدد ناشی از آزمایش است. ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹-۲ انتخاب عدد لوزون تعبیر و تفسیر نادرست نتایج آزمایش فشار آب ممکن است به نتیجه‌گیری غلط منجر شود. برای ارزیابی مشخصات تزریق پذیری توده سنگ. عدد لوژون باید برای فشار حداکثر اعمال شده در آزمایش. محاسبه شود. ۵) ع۴ 1 12 7 ۱ 1 10 ؟( ۱ / ۱ / ۱ ۱ / 8 مرا ۱ / ۱ مر 6 / ۱ أ ۱ ۱ 7 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 2 ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ 0 ما 3 2 1 (۱/۲۱۵/۲) 0 شکل ۱۰- نحوه محاسبه تراوایی و تزریق‌پذیری برای مثال در شکلهای شماره ٩-ج‏ و شماره ۹-د برای تحلیل نشت آب. تراوایی باید براساس خط مماس بر بخش ابتدایی منحنی 1-0 محاسبه شود. ولی برای ارزیابی وضعیت تزریق‌پذیری توده سنگ و جذب دوغاب. باید شدت جریان آب در حداکثر فشار اعمال شده در آزمایش را به کار برد. بنابراین می‌توان چنین نتیجه گیری کرد : تراوایی حاصل از آزمایش لوژون در ۰ آاتمسفر فشار (طول نقطه 0 در شکل شماره ۰) نباید برای تحلیل نشت آب از پی سدها به کار رود. بلکه باید طول نقطه تلاقی خط مماس بر اولین پله فشار در منحنی 1-0 و خط .2117 ۱۰ - ۲ به کار رود (طول نقطه 2 در شکل شماره ۰( - برای برآورد وضعیت تزریق‌پذیری و جذب دوغاب سنگ باید از طول نقطه تلاقی منحنی ۳-0 در فشار تزریق ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- موردنظر و خط .2111 ۱۰ - ] استفاده کرد (طول نقطه 0 در شکل شماره ۰). در شرایطی که آبخوری گمانه به گونه‌ای باشد که فشار موردنظر تامین نشود. نتایج آزمایش به صورت کیفی و تحت‌عنوان تراوایی بسیار زیاد. (یا تراوایی نامشخص و یا نامحدود) ارائه می‌شود. در چنین شرایطی. مقادیر "و در فشارهای پایین ممکن است برای ارزیابی مقادیر لوژون به کار رود. چنانچه در حداکثر ظرفیت پمپ به فشارهای پایین هم نرسد و به عبارت دیگر فشاری گرفته نشود. دراین صورت آزمایش لوفران انجام می‌شود. در حین آزمایش. عبور جریان آب از درون توده سنگ باعث تغییر وضعیت تنش‌های موثر بر سنگ می شودکه با وضعیت طبیعی تنش در اطراف مقطع مورد آزمایش درگمانه و نیز وضعیت پی سنگ متفاوت است. در مقطع مورد آزمایش . فشار آب وارد بر دیواره گمانه باعث ایجاد تنش‌های کششی و در نتیجه موجب بازشدن شکافها و افزایش تراوایی آن می شود. در پی سد احداث شده وضعیت. عکس آنجه ذکر شد. است زیرا وزن سازه سد باعث افزرایش تنش های فشاری و بسته شدن درزه ها می شود و در نتیجه تا اندازه ای تراوایی را کاهش می دهد. به طور محافظه کارانه می توان فرض کرد که تراوایی واقعی توده سنگ در زیر سازه سد کمتر از مقداری است که از مماس بر منحنی پله اول منحنی - آ در هر آزمایش به دست می آید. روش دیگر انتخاب ممّادیر لوژون. استفاده از روش هالسبی ! (۱۹۷۶) است که جگونگی کاربرد آن در جدول شماره ‎٩‏ تشریح شده است. (ادا0ا۱10۵] ۱۰ -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ‎-٩‏ تغییر و تفسیر نتایج آزمایش لوژون و انتخاب آن (۷ا+ابا170 ۱976) فشارهای آزمایش مقادیر لوژون در هر آزمایش نوع جریان و تفسیر نتایج یان آرام - تمامی مقادیر لوژون تقریباً برا جخریاف ار می مغادیر لورود تفریبا برایر اف , ۱ اج هستند. میانگین مقادیر را به کاربرید ۲.۲ ی جریان مغشوش - مقادیر لوژون با کاهش فشا شا 0 لسسح افزایش‌می یابند. مقدار لوژون مربوط به فشار حدا نز رابه کاربرید. جریان به ندرت کاملاً مفشوش است. بآ ۲ نس شا ,۲ ند 0 5 بازشدن درزه‌ها انبساط می‌یابد. این یک عارضه ۲.۲ اس مسکککسس موقتی است و به عنوان خصوصیات عادی د 3 5 فشارهای نمونه آب زیرزمینی درنظر گرفته نمی‌شود ما۲ درنتیجه میانگین مقادیر لوژون مربوط به دو فشا آب شستگی - مواد پرکننده ناپیوستگیهای سنگ د لی] ,0 لب) ار جریان آب شسته شده است. آبشس ی 0۲ تا : سس الا (فرسایش) یک عارضه دائمی توده‌سنگ درنظر گرفه نس ۲:۲ 3۷یا ۱ ۱ شود. مقدار لوژژون مربوط به آخرین فشار برگش- لا" چجچ می‌شرد. مقدار نوزون مربوط به آخرین فشار بر ا(بیشترین)را به کاربرید. این امر ممکن است نشان پرشدن خلل و فرج - این امر معمولا دراثر اب پرکننده خلل و فرح در توده سنگی که بخشی از آن ییا ۲ ۳ لسسسسآم2 لسسا]) اشباع شده است. اتفاق می‌افتد. مقدار لوژون مربوه یا لس یج لا به پله آخر آزمایش انتخاب می‌شود. به منظور حصو 0 : طولانی تر انجام شود. ۳۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ آزمایش تعیین ضریب تراوایی رسوبات ناپیوسته در صحرا با آزمایش لوفران ۱+۳ آشنایی یکی از پار امترهای مهم مصالح ناپیوسته مانند آبرفتها. واریزه‌ها و خاکهای برجا. ضریب تراوایی این مصالح به حالت برجا است که در طراحی سازه‌ها به ویژه سازه‌های آبی جزء پارامترهای اصلی به حساب می‌آید و در محاسبات نشت آب از پی‌ها و طراحی دیواره‌های آب‌بند. به کارگرفته می‌شود. برای تعیین ضریب تراوایی مصالح یادشده از آزمایش لوفران یا آزمایش پمپاژ به داخل گمانه استفاده می‌شود. در این آزمایش میزان آبخوری لایه‌های موردنظر تحت فشار ثابت اندازه‌گیری و میزان تراوایی محاسبه می‌شود و در هر شرایطی صرفنظر از موقعیت سطح آب زیرزمینی قابل اجرا است. ۲-۳ وسایل موردنیاز آزمایش علاوه بر کلیه تجهیزاتی که در حفر گمانه مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای انجام آزمایش لوفران وسایل‌اختصاصی زیر نیز مورد نیاز است : - کنتور آب برای اندازه‌گیری شدت جریان آب با دقت ۰/۰۱ لیتر - سوند الکتریکی برای اندازه‌گیری عمق سطح آب - زمان‌سنج (کرونومتر) - منبع ذخیره آب - ظرف مدرج با دقت یک سانتیمترمکعب ۳-۳ آماده سازی این آزمایش در داخل گمانه‌های اکتشافی انجام می‌شود. این گمانه‌ها ممکن است به روش دورانی و یا ضربه‌ای حفر شده باشند. برای انجام این آزمایش. آماده سازی محل آزمایش اهمیت زیادی دارد به طوری که عدم دقت در آماده‌سازی. منجر به نتایج غیرواقعی خواهد شد. | - ۳۵ -------- صفحهٔ بعد -------- در داخل گمانه‌ای که قرار است آزمایش لوفران انجام شود. حتماً باید لوله جدار نصب شود. قبل از حفر قطعه موردنظر باید ارتباط قطعه با قسمت فوقانی را قطع کرد به نحوی که ورود و یا خروج آب تنها از طریق قطعه مورد آزمایش انجام گیرد. به این منظور: - حفاری در بالای قطعه مورد آزمایش متوقف می‌شود. - مته و ستون لوله‌ها از گمانه خارج می‌شود. - لوله جداری حدود ۳۰ تا ۵۰ سانتیمتر بالا کشیده می‌شود. - گلوله‌هایی از جنس رس (بنتونیت) به داخل گمانه ریخته می‌شود. - با استفاده از تسمه‌ای که به انتهای ستون لوله‌های حفاری وصل می‌شود. گلوله‌های رسی به خوبی کوبیده می‌شود. - لوله جداری مجدداً به آرامی به سمت پایین رانده می‌شود تا به محل قبلی برسد. - عملیات مجدداً آغاز شده و قطعه موردنظر با طول مناسب حفاری می‌شود. به این ترتیب ارتباط قطعه مورد آزمایش با قسمتهای بالایی گمانه قطع شده و اندازه‌گیری شدت جریان آب ورودی و خروجی امکان پذیر می‌شود. پس از خاتمه حفاری قطعه. آن را شستشو می‌دهند. شستشو آنقدر ادامه می‌یابد تا آب برگشتی از گمانه کاملاً زلال و بدون رسوب باشد. طی آماده‌سازی گمانه برای انجام آزمایش لوفران نکات زیر باید مدنظر قرار گیرد: - در گمانه‌هایی که برای آزمایش لوفران درنظر گرفته شده‌اند استفاده از گل حفاری مجاز نیست. بلکه باید از آب زلال وبدون رسوب استفاده کرد. بهتر است درجه حرارت آب مورد استفاده بیشتر از آب زیرزمینی باشد تا از تشکیل حبابهای هوا در تشکیلات ممانعت به‌عمل آید. - سرعت حفاری و فشار آب باید به گونه‌ای باشد که از ریزش و شستشوی بیش‌از حد جدار قطعه مورد آزمایش جلوگیری به عمل آید و حتی‌الامکان از بهم‌خوردگی خاک جلوگیری کرد. در صورتی که قطعه مورد آزمایش در زیر سطح آب زیرزمینی واقع شده باشد لازم است در تمام مراحل شستشو گمانه را پر از آب نگهداشت تا بر اثر فشار آب اطراف. مصالح از کف چاه و زیر لوله جدار بالا نزند. ۴-۳ روش آزمایش آزمایش لوفران اساساً در خاکها و رسوبات آبرفتی درشت‌دانه که تهیه نمونه دست نخورده مشکل است انجام می‌شود. ۳۶ -------- صفحهٔ بعد -------- این آزمایش را به دو صورت زیر می‌توان انجام داد : - آزمایش تعیین ضریب تراوایی افقی " این آزمایش در خاکهایی امکان پذیراست که دیواره گمانه در طول قطعه موردنظر ریزش نکند و در آن یک قطعه آزمایش می‌شود. در این روش نتایج آزمایش زمانی قابل قبول است که طول قطعه (1) مساوی و یا بزرگتر از ده برابر شعاع گمانه (۲) باشد (۱۰۲ 2 با) - آزمایش تعیین ضریب تراوایی قائم انتهای گمانه رانده می‌شود و فقط کف گمانه مورد آزمایش تراوایی قرار می‌گیرد و به این دلبل آن را آزمایش نقطه‌ای هم از نقطه نظر شیوه پمپاژ آب. آزمایش لوفران به دو صورت زیر انجام می‌گیرد: الف - ریختن آب به داخل گمانه " برای گمانه‌هایی که سطح آب آنها پایین باشد. انجام می‌شود. ب - تخلیه آب از گمانه ۲ برای گمانه‌هایی انجام می‌شود که سطح آب آنها در نزدیکی سطح زمین باشد. بر اساس نحوه افزودن و یا خارج کردن آب از گمانه نیز آزمایش لوفران به یکی از سه روش زیر انجام می‌گیرد: الف -روش بار آبی ثابت؟ در این روش. پس از آماده‌سازی قطعه مورد آزمایش مداوماً آب به داخل گمانه تزریق می‌شود تا به ازای یک شدت جریان معین. سطح آب در نقطه‌ای بالاتر از قطعه مورد آزمایش یا سطح آب زیرزمینی ثابت بماند (در روش ریختن آب به داخل گمانه) و یااینکه با یک شدت جریان معین آب از گمانه پمپاژ می‌شود تا در سطحی معین. زیرسطح آب زیرزمینی ثابت بماند (تخلیه آب از گمانه). پس از تشیت سطح آب درگمانه شدت جریان ورودی و یا خروجی آب در گمانه قرائت می‌شود. این قرائت‌ها تا زمانی ادامه می‌یابد که اختلاف بین دو قرائت متوالی کمتر از ۱۰ درصد شود. فاصله زمانی بین قرائت‌ها ابتدا ۱ دقیقه و سپس ۵یا ۱۰ دقیقه است. در این روش با در دست داشتن شدت جریان . شعاع گمانه و فشار هیدروستاتیک وارد به قطعه مورد آزمایش. می‌توان با استفاده از فرمولهای مربوط ضریب تراوایی 7 |۷۵۳۵ -2 5 ]1107170110 -| آبا۵ ۳۱۳۱۳۵ - 4 ۳۵۱۵۱۵۵ - 3 5 - ۵۱۹1۵۸۲ 40 -------- صفحهٔ بعد -------- ب -روش بار آبی افتان " در این روش پس از آماده‌سازی قطعه یا نقطه مورد آزمایش. آب به گمانه اضافه می‌شود تا به سطح معینی برسد. سپس جریان آب قطع می‌شود و تغییرات سطح آب درگمانه نسبت به زمان را اندازه می‌گیرند تا سطح آب به سطح آب زیرزمینی و یا قطعه مورد آزمایش نزدیک شود. فواصل زمانی اندازه‌گیری سطح آب برای پنج قرائت اول یک دقیقه و برای پنج قرائت بعدی پنج دقیقه است و قرائتهای بیشتر در هرده دقیقه انجام می‌گیرد. جَ روش بار آبی خیزان این روش طی پمپاژ آب از داخل گمانه انجام می‌شود و در گمانه‌هایی امکان‌پذ یر است که سطح آب زیرزمینی در رقوم بالا و نزدیک به سطح زمین باشد. تا پمپاژ آب به سادگی امکان‌پذیر شود. در این روش آب زیرزمینی را به وسیله پمپ و یا هر وسیله دیگر به گونه‌ای خارج می‌کند که سطح آب زیرزمینی افت کند و از سطح معینی عمل پمپاژ آب قطع شده و بالا آمدن یا خیز سطح آب زیرزمینی نسبت به زمان اندازه‌گیری می‌شود. این اندازه‌گیری تا رسیدن به سطح آب زیرزمینی ادامه می‌یابد. شکلهای شماره ۱۱ ۱۲و ۱۳ آزمایش لوفران به روشهای بار آبی ثابت و متغیر, افتان و خیزان را در حالتهای افقی و قائم ‏ نشان می‌دهند. شیر کنترل دبی ورودی آب سم هه دبی ورودی آب ) سم سطح زمین شکل ۱۱- آزمایش لوفران با روشهای بار آبی ثابت و افتان در حالت عمودی یا نقطه‌ای |- ۳۵| ۵ 40 2- ۷۵۲1۱۵۵ [ ۳۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ دبی ورودی آب ۹ یچم" دیی ورودی آب مجح پ» سطح آب ثابت ۳۳۹/۶ 9 سطح افتان آب پس از زمان ۸4 9 : ۳ سطح افتان آب پس از زمان ۸ ْ 1 منطقه مسدود شده ت ۳ چس. 2 ری دم ار یط ۱ : آزمایش بالای سطح ابستابی آزمایش زیر سطح ایستابی شکل ۱۲- آزمایش لوفران با روشهای بار آبی ثابت و افتان در حالت ایجاد قطعه ای سطح آب زیرزمینی اس 8 سطح آب خیزان پس از زمان ۸1 ۳ 8 ۱ ۱ افت سطح آب نهائی 5 ۱ حالت نطعه‌ای حالت نقطه‌ای با عمودی شکل ۱۳- آزمایش لوفران با روش بار آبی خیزان در حالتهای قطعه‌ای. نقطه‌ای یا عمودی ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- نتایج و داده‌های ناشی از آزمایش در جدول شماره ۱۰ ثبت می‌شود. در این جدول. داده‌های زیر درج می‌شود : - نام و موقعیت پروژه. شماره گمانه - نام پیمانکار, ناظر و محاسب - عمق ابتدا و انتهای قطعه (]) - عمق سطح ایستابی عمق تا وسط قطعه مورد آزمایش و یا سطح ایستابی (هرکدام که کوچکتر است) (11) - طول لوله جداری که از سطح زمین بالاتر است - قطر لوله جداری و قطر قطعه و یا نقطه مورد آزمایش (۲۲) - جنس خاک مورد آزمایش - قرائت‌های انجام شده در مورد روش بار آبی ثابت. زمان و شدت جریان است و در مورد روش‌های بار آبی افتان و خیزان. تغییرات سطح آب نسبت به زمان به ترتیب فرم پیوست است. نمودارها و جدولهای پر نشده که در پیوست آورده شده است. به منظور استفاده کارشناسانی است که مایلند در انجام آزمایشها و غیره. آنها را به کار گیرند. ۴ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳. ۱ ۱۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ الف) آزماب ۹ ۴: ۴ ( 5 قطعه ۱۰۱ (۲: 1) دقفه قر ات بت ۳ ۳ ۳ ۳ ۳ .۳ ی .۰ 0 1 08 حما 1 1 ۱ پم چگ 51 ماب ۶/۵۴ عم -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۳ محاسبه ضریب تراوایی در حالتهای مختلف در دو حالت اففی و فانم از فرمولهای زیر استفاده می‌شود: ۱-۶-۳ محاسبه ضریب تراوایی به روش قائم الف - بار آبی خیزان و بار آبی افتان (۱-۳) ی 1 1 که در آن : - ضریب تراوایی بر حسب سانتیمتر درثانیه 1 - زمان افت و یا خیز آب بر حسب ثانیه ۱ - طول ستون آب تا نقطه مورد آزمایش یا سطح ایستابی برحسب سانتمیتر (هرکدام کوچکتر باشد) ب - بار ثابت (۲-۳) _ ح ما [[۲< ۵/۵ که درآن : + <- ضریب تراوایی بر حسب سانتیمتر برثانیه ۲ - شعاع داخلی لوله جداری در کف گمانه بر حسب سانتیمتر 1 - طول ستون آب تا نقطه مورد آزمایش یا تا سطح آب زیرزمینی برحسب سانتیمتر (هرکدام کوچکتر باشند). در صورتی که جریان آب تحت فشار باشد فشار اعمال شده نیز اضافه شود. - شدت آب ورودی بر حسب سانتیمتر مکعب درثانیه ۴۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۶-۳ محاسبه ضریب تراوایی به روش افقی الف - بار آبی خیزان یا بار آبی افتان 8 ۳ ۹ 1] (۳-۳) وق 0[ ۲/۶۴ عم و سس ومع 0[ م عم 9 5 1 1 مشروط برآنکه + 10 < .] که در آن : جا < ضریب تراوایی برحسب سانتیمتر بر ثانیه ۲ - ضریب ثابت برای قطعه مورد آزمایش 1 < زمان افت و یا خیز آب برحسب ثانیه 1[ - طول ستون آب تا وسط قطعه مورد آزمایش یا سطح ایستابی برحسب سانتیمتر (هرکدام کوچکتر است) 3 - افت و یا خیز سطح ایستابی در زمان ] بر حسب سانتیمتر ۲ < شعاع گمانه در محل قطعه مورد آزمایش بر حسب سانتیمتر ] - طول قطعه مورد آزمایش بر حسب سانتیمتر (۴-۳) رو( اک ۷ عم مشروط برآنکه 10۳۲ 2 با که در آن : +ا < ضریب تراوایی بر حسب سانتیمتر در ثانیه 0 < شدت جریان ورودی آب بر حسب سانتیمترمکعب در ثانیه ] < طول قطعه مورد آزمایش برحسب سانتیمتر 1] - طول ستون آب تا وسط قطعه مورد آزمایش یا سطح ایستابی (هرکدام کوچکتر باشد) بر حسب سانتیمتر ۲ < شعاع گمانه در محل قطعه مورد آزمایش بر حسب سانتیمتر ۳۳ -------- صفحهٔ بعد -------- پیوستها. نمو‌دارها و جدولهای نمونه ۴۴ -------- صفحهٔ بعد -------- آزمایش تراوایی آزمایشگا شماره کار : طول قطعه : پروژه بار آبی افتان بعد از اشباع دققه لورت ای ی ی ی ی ی محاسبه ضریب تراوایی هی (روش آزمایش شمار قطر بار اب بعد از اشباع 1 دشیفه ی ِ ۱ ۱ ۱ ِ ی ا سا ِ ی ی اب سا با ۱ ای تحت بار آبی افتان تا »۳ ۵ 5 سس ۲۲ 1-زمان(نان میت 3 ۶و عم / ۸ وله : ]0 9. / 9. زم 8 زا جم : 5 9. 1 زو ۳ 8.9 9. ۰.9 ۱ ی سل 9. 9. 9. 1 ۳ 9.9 8. 9 : : ۳ 1۳ ۳ ۳ :5 8.98 8 1۳ 1 9. 8.9 اس ۹.8 1۳ ۹.9 9. سل ۳۳ ۳ ۸ -------- صفحهٔ بعد -------- از صفحه زیرزمینی : متر است) ([]): -------- صفحهٔ بعد -------- آزمایش دستگاه نم پروژه ۳. سطح آب و ۱۰ ۱۵ ۳۵ ۳۵ ۳۵ محاسبات الف) آزما ۹ )۱1( قطعه ...... (۲1) دضقه قر ات َ مت 0 ی 1۱۳ ۴ ۳ ی ۳ ی ی ی 1 102 حم م) ال 1 1 1 ۷ عم ]1 <مما -------- صفحهٔ بعد -------- رفتار توده سنگ به روتر میزان آب تزریق‌شده در طی انجام آزمایش. قرائت‌شده ۸ خطی 2 انبساط 9 فرسایش و مظ ۳ آب‌بندی خودبخودی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۴ افلاکی, اسماعیل. آزمایشگاه مکانیک خاک. انتشارات علم و صنعت. ۱۳۷۲ ۲-۴ بهرامی سامانی. فریدون. ترجمه استاندارد بررسیهای زمین‌شناسی پی سدها. کمیسیون بین‌المللی کمیته ملی سدهای بزرگ ژاپن. انتشارات مهاب‌قدس ۱۳۶۷ ۳-۴ جاوید. محمد. آزمایشهای مکانیک خاک. انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران. ۱۳۶۵ ۴-۴ مدنی. حسن. آبکشی و آبرسانی در معادن. انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر. ۱۳۶۷ ۵-۴ معماریان. حسین. زمین‌شناسی مهندسی و ژئوتکنیک. انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۷۴. ۶-۴ معماریان. حسین. زمین‌شناسی برای مهندسین. انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۷۲. ۰ ,۷۳۲۵|۱۵ ۲۵۱0۳۹ 20 با ۷۵۱ بکاو5 5ع0] 1011005 :۱964 ۱[ ,0۵۵۳ 4-7 ۰ 0۳۵1۵06 200 کصنهاست) اد0۲0) ۵ ۶۲ 00۹100۵ عطا 600 همعاس) ک4 06۹10 50۵ - ۲۵۵۵110۵ ۲۵۵۷ 0۵ 0208 0.۷1976 006۲6 00 55-6 .0ص ,10۳۵00 ,3۵۵۵|6۳ 1۰ ععصام) حعمماک 00 ۳۲۳۵۵۵۵0۵۹ ۳۲۵۶ وا اما 4-9 ۲۵۳۵ ۱۵۳۲۵, 1974. 2110 ۲۵۱0۵, ٩3 60۳۵ ۵ ۸۵1۵110 قاز 200 ۳۳۹۹۳۳۵ وصااا م60 ۵۵ کاصع م0 1985 ۲۴ ,۳۲۷۷۳۲۲ 4-10 056-6۰ 10180[ 5080۳ بعازگ 0۵00 ۵0 ۲۳۵۵۳۵۹۹۹ ۷/۲۳۵ م0 ماما 1985 ۳۲۴ ,۳۲۷۵۳۲ [4-1 8 عک ۳۵۹۷۷۵۲ ۷۷/۵16۳ بلع 0 01 01۵120111 1۵01۷10۵ 1۳5۵6 .۱1992 ۲۳۷۵۲۲۴ 4-12 0 3 ل ,۲0۱۳1۵1 ,8 60۳۵1۱۵ 61 00) اآ0 نه 06۹ هام0 ,۱985 م۸ بوطافا 11۵۵ 4-13 ۰ ,5018 عک ب۵ع[ ۷۷:۱ ]۱00 .12010۳5 ۷۵۲10۵ ۵ ۲1۵1100 داز 300 0۲۵۵۵11۷ ,1985 ).۸ 11۵۵1۹0۷ 4-14 56-۰( لب 1۹1 ۲ ۷/۵6 ۱۵00۵ 01۲۳6 1۵1۳0۳1۵110 ۲۵۲۵۵ 1976 .۸ لوصا11۵۵ 4-۱5 ۰ |۷۵ آ000) .[[11 00۳30۷ 6 .|۱10۵ 1۷۵2۵100 ۲۳۵۱۳۳۵۵ اهعنمطا م0 1984 ملظ ما۱ 4-16 ۰ 60۳۵1۱۵ 200 ۳۵۳۵111۷ ۲00 0 008100211005 1985 ,۴۱2۲ 4-17 ۰ م,۳]آ۲0 | ۰ ,۲0 هام0 او کععو ده .۱.1933 بصمععسا 4-18 ۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ]2 .60۱۳1۵15 0۲0۳۵۵۲ 0ع1قع ۵ اه م۸۲ ا۵ ۸۵110 ۱970۸ با ,]310۵۷۵ 4-19 1-۰ .00 ۸ .۷۵۱.3 ع۵۳۵0ا۵۷۵ ۰ اکا.| ۰ .1۳۵01106 200 1۳0۹ 0۲08 .1989 ما |0۷۵۵ 4-20 7 6 116۳۳۵1۱۵۵ 1۵ ۳۳۵۲۱۹ ۳۵۳۵616۳۵۰ که 1۵66 اب0۵ ۵00 ۳۳۵۵۱۱۶ 4-21 100 ۳۵۳۹۵۵:۵۲ ۵۲ ۲۳۷۵۱۵۵0۵ 1۵۲ ۳۳۹۵۵ ۵ط1 امک مد عاعا ۲۳ 55-7 .۷ .۱985 1۷6۹1۱221105 136 107 ۳۳۵۵۵۵۵۲۵ 1981 بل 31۹010 ۴۰ 1۰۱10۵۰ بقاه 5۳۱۳ 4-22 ۰ ۳۳۵ 035 1۵۲ ۲۵۵۵۵0۶۹ ۵۵ م5 60۲۵۱۱۵ هه مگ 200 جانان م۵۳۵۵ ۲ 0۰ ۷/۵۵6 ۵۵ 5۷۵۵۹ 0 ۳۳۵61106 ۲۵۳۵۵110 ۵۵ ۵۲۵۲۵ 1۵ اق 1 ۳۳۵0۲6 ۷/۵0۲ ,۱98۹5 مززع م1 4-235 56-6 .۷ ,100[0 م3۳۳۵ ۲1۷۵۲۵006 ۷۵1۵200 1۰ 00۳۵۷ ۵ .ازم5 ۵۲ 1۳۵۳۵۵ ۳۵۱06 ۱981۰ بخا۵ ۲.۹۵۷۷ حامد ول 4-24 ۹۵ 2434686 ,1۱120 اصقاهمم)) دازوگ مد ا 020 1۵۳ ۱۷۵۵ اک لمعلمهاگ 4-25 (۱994 ۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- 1 0 م۳۶ 13126 ۴1۵۸ 2۵0 8۵81 078201231102 - ۸1705۶ 0] 7 15۳۷10۲۶ 10۳ 1200۳2107۷ 40 11010 06۳1۵۵1 5 ۲0: 8 5 160371621 1۵۲ اسمع1 ۱۳۴ ۵1 ع08 03 20 75ن12ک۸ [3ع01 1603 0۲ با۵ع 8۲ 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۱ ۰ ٍ ۱ ۱ و و ۱ ۱ ا . ۱ ۰ ۰ ۰ وی و وت مره خر رو چا ور و و کی مرو همم اب نو نر را ار اد درک ی را داف ناو را مه ور اب نوک یا هدر دما تک هراس یا رو را جوک و و 0 4 0 ی با ی وهی 9 1 و و و ماو ج 2 9 ری اب وا و و نوا هن ی او ی هو اه مس مه و مهو ما ماما رو 9 این و و و مور و یر رک و ی 5 اجه رد رده را هه من بر سا و ود مب ی موی را و و 6 :2 و و و( ره مه نو ها و وام یا یا و و ها تو و می هدر هم نو مرا گیر در مک ار میم وب شوره هم و و جک دی دا دموا ما ی مج 3 و ای ی ی ی 1 ی و ره و هک رک را مای یر نم هر را ام ی و ماه و مه ور ی چک ی رد مه کدی وت سنا ند و ی یک ی کر را .۰ ۹ ۰ ۰ ۰ - 5 مرکزمدارک اقتصادی - - اجتماعی و انتشارات با - با با رز - 5 2 با - باطا ‎٩‏ 158 ۷ 789644۱۷25 6 ۱ 1 ا ۹ َ ۱ ا ا ۱ ۱ > ا ِ ۱ ا ا ۰ ۱ ا ا : ۰ [ [ 3 ۱ ۱ : ۹ ا ۱ ا 0 ٍ ۱ ۱ ۰ ا ی یی رن 3 و روا را رد مر | و رس زر ان هو اسر رصان ید او او زمره کر اور ی ی رک تمد رن شا [ا بای بان یوار هموزر ساب را ری ما 02 ره مور رو 2 خرن و که و ریک نا ی هس ای 1 دا را رخ سا اس کت سا کر را اه رام بت کر روا اکاح با 2 سا یماد پ کی ود رما کرد اد را ود با رو اه نو رن و وه وه مودک رد وم پیت ان مدوم تور و رو رت و و مه وت ره ی ار رت ی : رو رن مه سرا وس ما و کش و و مر اد رو و جا اچ زار دا وا طور در را دی دم ازم هار زمرت ود مورا ار ها ور هن و روف اش و توا سس سر جر او اج سب ۳ ی ۳ ۱ ز