سازمان برنامه و بودجه کشور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. سازمان برنامه و بودجه کشور راهنمای طراحی» اجرا و نگهداری وبرایش ۱۳۰۳-۰۷-۲۶ معاونت فنی. زیربنایی و تولیدی سازمان بنادر و دریانوردی امور نظام فنی و اجرابی اداره کل مهندسی سواحل و بنادر 3232 و رس اهر از اس و۱۱۹ ۱۳۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- )0 راست و ۰ ۰ ت سارمان ‏ ام و لوو سور رئیس سازمان شماره : ۱۳۳۳/۱/۰۵ بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکاران ی نخشنا تاریخ : ۱۳۰۳/۱۳/۹۵ به استناد ماده(۲۴) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و تبصره (۲) ماده (۴) «نظام فنی‌واجرایی یکپار چه کشور» موصوع مصوبه شماره ۴ ات ۶۹۷۷ ۵۷ه مورخ ۳/۸ ۱۳۰ هیشت وزیران, ضابطه پیوست با مشخصات زیر ابلاغ و در«سامانه نظام فنی‌واجرایی کشور» به نشانی ۷07211211111.1۳ 1 منتشر می‌شود. عنوان: راهنهای طراحی» اجرا و نگهداری زهکشی در محوطه بنادر شماره ضابطه: ۸۸۵ نوع ابلاغ: راهنما همه قراردادهای جدیدی که از محل وجوه عمومی ویا به صورت مشارکت عمومی-خصوصی حوزه شمول: 1 ۱ تاریخ اجرا: ۱۳۳۳/۱ ۱ 9 ۱ دبیرخانه «کار گروه تدوین ضوابط 0 معیارهای فنی 0 اجرایی سازه‌های ساحلی 9 دریایی»» متولی تهیه» اخذ باز خورد و اصلاح: ۱ مستقر در سازمان بنادر و دریانوردی مرجع اعلام اصلاحات: امور نظام فنی‌واجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور این بخشنامه از تاریخ اجراء جایگزین ضابطه شماره ۳۹۱ مورخ ۱۳۸۶/۰۵/۰۹ می‌شود. ۱۱ ل: ۷۸۳۱۳۸۴ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- اصلاح مدارک فنی خواننده گرامی: امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشورء با همکاری اداره کل مدیریت مهندسی بنادر و سواحل سازمان بنادر و دریانوردی مبادرت به تهیه این راهنما کرده و آن را برای استفاده به جامعه‌ی مهندسی کشور عرضه نموده است. نظر به تخصصی بودن موضوع, مسئولیت مطالب تهیه شده, تفسیر و اصلاح آن با مجموعه مرتبط در سازمان بنادر و دریانوردی می‌باشد که دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصلاحی در مورد این راهنما بوده و اصلاحات لازم را امور نظام فنی اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور اعلام خواهد کرد. با وجود تلاش فراوان» این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط‌های مفهومی, فنی. ابهام» ایهام و اشکالات موضوعی نیست. از این‌رو از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هر گونه ایراد و اشکال فنی. مراتب را منعکس فرمایید. کارشناسان مربوط نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی می‌شود. ذشانی برای مکاتبه: تهران. میدان بهارستان. خیابان صفی علی‌شاه - مرکز تلفن ۳۳۲۷۱ - سازمان برنامه و بودجه کشورء آمور نظام فنی و اجرایی :۷۱0۱ 60 :|۲۳:۳۵ سازمان بنادر و دریانوردی تهران, نشانی: میدان ونک. بزرگراه شهید حقانی, خیابان شهیدی. پلاک ۰۱ کدپستی: ۱۵۱۸۶۶۳۱۱۱ نهر اس ۱۱۱ 1۲7 :۳: ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- سِ ۰ که نا ۰ رز ۳ از آنجا که بنادر یکی از مهمترین حلقه‌های اتصال سیستم‌های حمل‌ونقل در یک کشور محسوب می‌شود و جابجایی اکثر کالاهای صادراتی و وارداتی به دلیل ارزان‌تربودن و سهل‌الوصول بودن سیستم حمل‌ونقل دریایی از طریق بنادر صورت می‌گیرد. لذا طراحی بهینه سیستم حمل‌ونقل بنادر از اهمیت ویژه‌ای برخودار است. روسازی محوطه‌های بنادر یکی از مهمترین زیرساخت‌های یک بندر به حساب می‌آید. در محوطه‌های بنادر بدلیل در معرض قرار گرفتن آب دریاهای شورء شرایط خورندگی, تراز آب‌های زیرزمینی و نوع خاک بستر باید تمهیدات لازم در طراحی. مشخصات مصالح و روش‌های اجرا و نگهداری در نظر گرفته شود. علاوه بر این. ممکن است در بنادر مصالح با مشخصات مورد نیاز در دسترس نباشد یا با توجه به شرایط دماییء رطوبتی و بارگذاری در بنادرء در انتخاب مصالح مصرفی در انواع روسازی‌ها نظیر قیر و یا سیمان باید تمهیدات ویژه‌ای لحاظ شود. از طرفی گستردگی فضای محوطه‌ها توأم با شرایط اقلیمی و توپوگرافی خاص بنادر و نیز تأثیر آب بر عملکرد روسازی‌ها باعث شده است که موضوع زهکشی آب‌های سطحی در کنار مهندسی روسازی به یکی از موضوعات مهم در حوزه طراحی, اجرا و نگهداری محوطه‌ها و معابر بنادر تبدیل شود. در تهیه این ضابطه سعی شده است تمامی فرآیند از طراحی, اجرا و نگهداری را شامل شود و سیستم‌های زهکشی به‌روز و کارآمدی معرفی شده است که به‌کارگیری آن‌ها فطعاً می‌تواند منجر به بهبود عملکرد روسازی محوطه‌های بندر شود و همچنین در ارتقای حمل و نقل ایمن محموله منتقل شده ازابه بندر و افزایش عمر تجهیزات متردد و سایر زیرساخت های بندری تأثیرگذار خواهد بود. با ابلاغ نشریه شماره ۳۹۱ سازمان برنامه و بودجه کشور در سال ۱۳۸۶ با عنوان "راهنمای طراحی روسازی بناد, " سعی شد تا بخشی از عملیات مرتبط با روسازی بنادر ضابطه مند گردد. با گذشت زمان و کسب تجارب از پروژه‌های اجرایی و مطابق با تصمیمات "کارگروه تدوین ضوابط و معیارهای فنی و اجرایی سازه‌های ساحلی و دریایی" مستقر در سازمان بنادر و دریانوردی, بازنگری این نشریه در دستور کار قرار گرفت. در حال حاضر ضابطه شماره ۸۸۴ سازمان برنامه و بودجه کشور با عنوان "ضوابط طراحی, اجرا و نگهداری روسازی بنادر" و ضابطه شماره ۸۸۵ سازمان برنامه و بودجه کشور با عنوان "راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر " جایگزین نشریه شماره ۳۹۱ گردید. این ضوابط با در نظر گرفتن شرایط موجود. با هدف طرح بهینه سیستم‌های روسازی و زهکشی و نیز افزایش عمر و کاهش هزینه‌های نگهداری آن‌ها تهیه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- امید است به‌کارگیری این راهنما در طرح‌های کشور در ارتقای کیفیت اجرا و بهره برداری پروژه ها و کاربرد اعم از پژوهشگران, طراحان» کارشناسان و مهندسان, بستر لازم برای اصلاحات و بازبینی‌های آتی فراهم شود. علی‌رغم تلاش, دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردید. این مجموعه مصون از وجود اشکال و ابهام در مطالب آن نیست. لذا در راستای تکمیل و پربار شدن این راهنما از کارشناسان محترم درخواست می‌شود موارد اصلاحی را منعکس فرمایند. نظرات و پیشنهادهای اصلاحی دریافت شده مورد بررسی قرار گرفته و در صورت نیاز به اصلاح در متن راهنماء با همفکری نمایندگان جامعه فنی کشور و کارشناسان مجرب این حوزه» نسبت به تهیه متن اصلاحی, اقدام و از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهره‌برداری عموم. اعلام خواهد شد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آخرین تغییرات معتبرء در بالای صفحات راهنماء تاریخ تدوین مطالب آن صفحه درج شده است که در صورت هرگونه تغییر در مطالب هر یک از صفحات. تاریخ آن صفحه نیز اصلاح خواهد شد. از این‌رو همواره مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر خواهد بود. زمستان ۱۴۰۳ -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و کنترل « راهنمای طراحی. اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر» [ شماره ۸۸۵ ] اعضای گروه تیه کننده: علیرضا خاوندی خیاوی ‏ مهندسین مشاور فرارهسازفن دکترای مهندسی عمران کوروش جایروند مهندسین مشاور فرارهسازفن فوق لیسانس عمران-راه و ترابری مهدی قدیم‌خانی مهندسین مشاور فرارهسازفن فوق لیسانس مهندسی رودخانه محمد والی‌پور سازمان بنادر و دریانوردی فوق لیسانس عمران-ژئوتکنیک اعضای گروه نظارت: سعید حسن‌عباسی سرپرست اداره کل مهندسی عمران و نظارت بر طرحها فوق‌لیسانس مدیریت اجرایی محمد شاکری‌نیا رییس اداره مهندسی طراحی فوق‌لیسانس سازه‌های دریایی اعضای کارگروه تدوین ضوابط و معیارهای فنی و اجرایی سازه‌های ساحلی و دریایی: علی فتحی معاون مهندسی و توسعه آمور زیربنایی سازمان بنادر و دریانوردی مهدی نیکوکار مدیر کل مهندسی سواحل و بنادر سازمان بنادر و دریانوردی سعید حسن‌عباسی سرپرست اداره کل مهندسی عمران و نظارت بر طرح‌ها سازمان بنادر و دریانوردی بهزاد الوند رئیس اداره مهندسی بنادر سازمان بنادر و دریانوردی محمد شاکری‌نیا رئیس آداره مهندسی طراحی سازمان بنادر و دریانوردی رضا نایبی کارشناس اداره مهندسی بنادر سازمان بنادر و دریانوردی فرزانه آقارمضانعلی رییس گروه آمور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور محمدامیر طباخها کارشناس آمور راه و ترابری و مدیریت عمران شهری و روستایی ‏ سازمان برنامه و بودجه کشور حمیدرضا خاشعی کارشناس آمور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور سیده معصومه صداقی مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی محمد مختاری دانشگاه هرمزگان اکبر واثقی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله محمودرضا اکبرپور جنت پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی مجید جندقی جامعه مهندسان مشاور ایران -------- صفحهٔ بعد -------- اعضای گروه هدایت و راهبری (سازمان برنامه و بودجه کشور): علیرضا توتونچی معاون آمور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور فرزانه آقارمضانعلی . رئیس گروه امور نظام فنی و اجرایی سازمان برنامه و بودجه کشور محمدامیر طباخها ‏ کارشناس آمور راه و ترابری و مدیریت عمران شهری و سازمان برنامه و بودجه کشور روستایی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-تعاریف ۱ ۲-سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ما ۷ ۱-۲ -مقدمه ۷ ۲-۲-معرفی انواع سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی یا ۱-۲-۲- سطوح شیب‌دار ۷ ۲-۲-۲ -کانیو ۸ ۳-۲-۲- نیم نهر ۹ ۳-۲-۲- زهکشی لبه با جدول م۹۵ ۵-۲-۲-کانال پیش‌ساخته (17۵1 (ع170) ۱ ۶-۲-۳ -کانال پیش‌ساخته خطی ([17۵ 5101) دمم ۱۱ ۷-۲-۲-کانال بتنی روباز ۱۱ ۸-۲-۲-کانال بتنی سرپوشیده ۱۵ ۹-۲-۲-سیستم زهکشی زیرسطحی (دریجه و لوله) ۱۵ ۱۰-۲-۲۳ -کانال های خاکی موم ۱۳ ۲-۲-معرفی آنواع سیستم‌های نگهداشت. تصفیه و دفع رواناب ۱۳۴ ۱-۳-۲-مخازن زیرسطحی ۱۴ ۲-۳-۲ -بشکه های ذخیره آب باران ۱۵ ۳-۳-۲-حوضچه های نفوذی ۱۵ ۳-۲-ضوابط مرتبط با انتخاب نوع زهکشی در بنادر متناسب با نوع بهره‌برداری ۱۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۴-۲ -اسکله ها ۱۸ ۵-۳-۲-پایانه مواد معدنی ‏ ام ۲۳۲ ۶-۳-۲-ترمینال غلات ۲۳۲ ۷-۴-۲ پایانه غلات م م م ما ۲۳۲ ۱۳-۴-۲-محوطه‌های کارواش, تعمیرگاه» سوخت‌گیری و بارگیری مواد نفتی ی ۲۵ ۵-۲- محدودیت طراحی و اجرایی در بنادر ۳۰ ۲-۵-۲-تأسیسات زیرسطحی ما ۳8 ۴-۵-۲- معارض‌ها (ساختمان. دکل برق و سایر تأسیسات زیرزمینی) با ۳۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۳- مراحل طراحی ۳۳ ۱-۱-۳-مطالعات هواشناسی هر ۲-۱-۳-مطالعات هیدرولوژی ما ۳۳ ۳-۱-۳-مطالعات هیدرولیکی هر ۴-۱-۳-تهیه نقشه‌های اجرایی ما ۳۴ ۲-۳- مطالعات هواشناسی ۳۶ ۱-۲-۳ -روش تحلیلی ۳۳ ۲-۲-۳- روش تجربی ۳۸ ۳-۲-۳ -رابطه شدت- مدت- فراوانی بارش م ام ۳۹۹ ۳-۳ بارش طراحی ۳ ۳-۳- مطالعات هیدرولوژی ۳۱ ۱-۳-۳- حوضه آبریز ۳۱ ۳-۳-۳- دبی طراحی ۴۳۲ ۳-۳- مطالعات هیدرولیکی ۳۹ ۱-۳-۳ زهکش‌های سطحی ۴۹ ۲-۳-۳ زهکش سازهای ۷۹۵ ۴اجرای سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ما ۹۳ ۱-۴- آماده‌سازی قبل از شروع عملیات اجرایی ۳ ۲-۴- کانالهای روباز ۳ ۱-۳-۴- کانالهای روباز بتنی پیش‌ساخته ۵ ۲-۲-۴۳ کانال های روباز بتنی درجا و ۹۳ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۴- کانیو ۹۹ ۱-۳۴- جزئیات اجرایی و مشخصات فنی ۹۹ ۲-۳-۴- آزمون کنترل کیفیت ۱ ۳-۳-۴- اتصال کانیو به مجاری زیر سطحی ۱ ۴-۳-۴ اتصال دریجه به کانیو و لوله ۱ ۴-۴- نیم نهر ۱۹۷ ۵-۴- زهکش‌های سرپوشیده ۱۷ ۱-۵-۳ لوله و دریجه(مجرا) ره ۱ ۲-۵-۴ آدم‌رو (اتاقک بازدید. منهول) ۱۱ ۳-۵-۴- کانال سرپوشیده ۱۳۳ ۴-۵-۴ آشغال گیرها ۱۳۹ ۶-۴- سیستم زهکشی سازهای ۱۳۹ ۱-۶-۴- اجرا ۱۳۹ ۲-۶-۴- آزمون کنترل کیفیت ۱۳۳ ۳-۶۴ جزئیات اجرایی لوله های خروجی ۱۳۳ ۷-۴ سایر سیستم‌های زهکشی ۱۳۴ ۱-۷-۳- مخازن زیرسطحی م۱۳۴۳ ۸-۴-راهکارهای رفع مشکلات مربوط به محدودیت های اجرایی ۱۳۴ ۱-۸-۴-تأسیسات زیرسطحی ۱۳۳ ۲-۸-۳-شرایط جزر و مد دریا و ۱۳۵ ۳-۸-۴- شرایط جوی م ‏ م ممممممممم ۱۳۹۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴-۸-۴- معارض‌ها (ساختمان, دکل برق و سایر تأسیسات زیرزمینی) ی ۱۳۹۷ ۵-نگهداری و بهره‌برداری سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر با ۱۴۳۹۵ ۱-۵- مقدمه ۱۴۰ ۳-۵- اقدامات نگهداری ۱۳۲ ۱-۲-۵- پاکسازی ۱۳۳ ۳-۵- حفاظت از سازه ها ۱۵۰ ۲-۳-۵- پوشش سازه‌ها ۱۵۹۲ ۳-۳-۵ استفاده از فلز آلیاژی م۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست جداول جدول ۱: مقایسه عملکردی آنواع سیستم‌های زهکشی بنادر موم م۱۳ جدول ۲ : سیستم‌های زهکشی مناسب برای محوطه‌های مختلف بنادر که ۱۵ جدول ۲ : راهنمای تعیین مقدار بارندگیهای ۵ تا ۱۲۳۰ دقیقهای نسبت به بارندگی یکساعته دا جدول ۴ : ضرایب تبدیل دورههای بازگشت مختلف رگبارهای بارش ۱ جدول ۵ : دوره بازگشت بارش طراحی براساس نوع بندر ما ۴۵ جدول ۶: مقادیر ضرایب رواناب برای پوشش‌های مختلف ۳۳ جدول ۷: زمان ورود یه جدول ۸: رابطه بین گروههای هیدرولوژیکی خاک با حداقل شدت نفوذپذیری و نوع خاک ۴۳۳ جدول ‎:٩‏ مقادیر ال برای پوشش‌های مختلف حوضه و شرایط رطوبتی متوسط ۳۳ جدول ۱۰ : اصلاح ۷آن) برای شرایط خشک و مرطوب ره ها جدول ۱۱: مقادیر پیشنهادی ضریب زبری در آبراهههای مختلف م ‏ م ام ۵ جدول ۱۲: مقادیر معمول شیب‌های عرضی مورداستفاده برای روسازی, شانه و کانال ۸1۸ جدول ۱۳ : حداقل شعاع انحنای پیشنهادی دم ۵ جدول ۱۳: نسبت 0/۷ توصیه شده در کانال های ذوزنقه ای فرسایشی نسبت به دبی جریان ۵ جدول ۱۵: راهنمای مساحت تحت پوشش هر دریجه رد جدول ۱۶ : حداقل ابعاد آدم روها دمم ۶۳ جدول ۱۷ : بررسی مزایا و معایب جنس های مختلف آدم رو ره جدول ۱۸: طبقهبندی کیفیت زهکشی لایه نفوذپذیر بر مبنای تخلیه *۰ درصد آب قابل زهکشی ۵ جدول ۱۹: ضریب افت هد آب (درصدی از کل آب) موم مه جدول ۲۰: نمونه‌ای از ضرایب نفودذ سطحی ما هه جدول ۲۱: مقادیر ضریب هیزن یه در جدول ۲۲: ضریب مانینگ آنواع لوله ی در -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۲۴: مشخصات مصالح لایه زهکش سازه‌ای ۹ و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و و وه جدول ۲۵: دانه‌بندی دقیق زهکش سازه‌ای برای پایداری بیشتر ما جدول ۲۶ : زمان‌بندی بازرسی و بهره‌برداری از سیستم‌های زهکشی ری جدول ۲۷ : روش‌های تعمیر و نگهداری زهکش‌ها -------- صفحهٔ بعد -------- نی شکل ۲ : نمونهای از سیستم زهکشی با نیمنهر م۹ شکل ۲ نمونهای از یک سیستم زهکشی لبه با جدول دمم ۱۵ شکل ۵ : نمونهای از سیستم زهکشی سطحی با کانال پیش‌ساخته خطی ۱0 شکل ۶: نمونه‌ای از کانال بتنی روباز در معابر بندر شهید رجایی ۱۵ شکل ۷: نمونهای از کانال بتنی سرپوشیده در محوطه ترمینال چند منظوره بندر انزلی موم ۱۳ پستم زهکشی با لوله‌های کاروگیت) ی ی ره شکل ‎٩‏ : نمونهای از مخازن زیرسطحی ۱۱۸ شکل ۱۰ : نمایی از یک حوضچه نفوذی زیستی ما ۱۵ شکل ۱۱: استفاده از زهکش خطی در ترمینال‌های کانتینری م۱۹ شکل ۱۲: کانال پیش‌ساخته مشبک (47۵11 (1۳610) و کانال‌های بتنی سرپوشیده در پایانه‌های کانتینری ۱ شکل ۱۳ : نمونه محوطه بارگیری مواد معدنی ایزوله شده با سیستم زهکشی جداگانه ۲۵ شکل ۱۴: کانال مستطیلی در محوطه مواد معدنی بندر کنتان(1۴۱۵1۵۲) مالزی ۱۵ شکل ۱۵: استفاده از کانال پیش‌ساخته مشبک (1]۲۵11 ([1۳۵112) در سوله انبارها یره شکل ۱۶: کانال روباز مجاور خطوط ریل برای زهکشی محوطه ریلی ۲۴ شکل ۱۷: کانال پیش‌ساخته مشبک (۲۳۵1] (11016) در محوطه ریلی ما ۲۳۴۳ شکل ۱۸ : استفاده از کانال پیش‌ساخته مشبک در مناطق سوخت‌گیری ۱۵ شکل ۱۹ : فلوچارت راهنمای طراحی زهکشی آب‌های سطحی ابر شکل ۲۰: برآورد عمق نرمال در مقاطع دایرهای, ذوزنقهای و مستطیلی ۵۳ شکل ۳۱ شیب بندی دووجهی و قرار گرفتن کانال‌های زهکشی در خط القعرها موه ۵۶ شکل ۲۲ : حداکثر شیب مجاز کف کانال برای خاکهای مختلف بستر بر اساس جریان ۵ -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۲۳ : مقطع عرضی کانیو ما و شکل ۲۴ : تورفتگی دریچه سیستم زهکشی در حاشیه راه‌ها ی ۳ شکل ۲۵ : نمونه‌ای از آشغالگیرهای سیستم‌های زهکشی ما و شکل ۲۶ : محفظه آشغال گیر: (الف) نوع خروجی مستقیم. (ب) نوع جانبی . (ج) سازوکار تله اندازی زباله ......۶۷ شکل ۲۷ : ضریب ۱م)ا بر اساس شکل میله‌های شبکه آشغال‌گیر (در این شکل مسیر جریان از بالا به پایین است) شکل ۲۸ : هندسه و مقاطع نمونه تله انداز رسوب (در پایین‌دست مجاری) با ۷۵ شکل ۳۰ : تخلیه ثقلی به آب‌های پذیرنده ما ۷ شکل ۳۲ : تخلیه ثقلی به‌صورت مستغرق ۱0 شکل ۳۴ : جزئیات عمومی اجرایی کانیو ۹۹۹ شکل ۳۵ : سیستم زهکشی سطحی با کانیو با وله ی ۱ شکل ۳۶ : مقطع عمومی ترانشه های لوله‌ها ۱۳ شکل ۳۷: مقطع عرضی (اتصال دریچه به روسازی و پیاده‌رو در زهکش کانیو) ۱۹۵ شکل ۳۸ : پلان قطعه اتصالی دریجه به لوله ۱۵ شکل ۳۹ قطعه اتصالی دریجه به لوله ۸-۸ ۱0 شکل ۴۰: قطعه اتصالی دریچه به لوله 3-17 ۱ شکل ۴۱: مشخصات و جزئیات اجرایی نحوه اتصال دریجه به لوله با استفاده از قطعه اتصالی - پلان ..........۱۰۶ شکل ۴۲: مشخصات و جزئیات اجرایی نحوه اتصال دریچه به لوله با استفاده از قطعه اتصالی- مقطع ۸ -۱۰۶....۸ شکل ۴۳: مشخصات و جزئیات اجرایی نحوه اتصال دریچه به لوله با استفاده از قطعه اتصالی- مقطع ۱۰۷.....8-3 شکل ۴۴ : نمونه‌ای از نحوه اتصال دهی لوله پلی‌اتیلن به آدم‌روها و سازه‌های صلب ۱۹۹ شکل ۴۵ : جزییات اجرایی بسترسازی لوله‌های بتنی ۱۱ -------- صفحهٔ بعد -------- شکل ۴۶ : تأمین شرایط بستر یکنواخت در زیر لوله‌های بتنی ۱۱۱ شکل ۴۷ : کاربرد فیلتر ژئوتکستایل برای جلوگیری از فرار ذرات اطراف لوله یی ۱۱۳ شکل ۴۸ : شمای کلی لوله رانی ۱۱ شکل ۴۹ : آدم‌رو پلیمری در ابعاد مختلف ۱۱ شکل ۵۰ : آدم‌رو بتنی م۱۲۹۵ شکل ۵۱ : جزییات حلقه بتنی پیش‌ساخته با واشر لاستیکی ۱۳۹۵ شکل ۵۲ : ساخت آدم‌رو آجری م۱۱۳۳ شکل ۵۳ : جزئیات عمومی اجرایی کانال سرپوشیده با دال بتنی ۱۳۵ شکل ۵۵: لایه‌های اجرایی کانال پیش‌ساخته خطی (5[01) ۱۳ شکل ۵۶ : روش مهار زهکش خطی(اسلات) با چوب و بولت قبل از بتن‌ریزی ۱۳۵ شکل ۵۷: جزئیات اجرای لولههای خروجی ۱۳۳ شکل ۵۸: اجزای سیستم زهکش سازه‌ای در معایر ۱۳۳ شکل ‎:۵٩‏ سیستم زهکش سازه‌ای در محوطه پایانه کانتیتری م۱۳۴۳ -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۱۳۳/۲۶ فصل اول: تعاریف ۱- تعاریف تعاریف تبیین شده برای این آیین نامه مختص سیستم های جمع آوری آبهای سطحی بنادر می باشد. آب‌های سطحی: آب تولیدشده از بارش‌های جوی که به درون زمین نفوذ نکرده و مستقیماً از سطح زمین با سطوح خارجی ساختمان‌ها به زهکش‌هاء لوله‌های انشعاب وارد می‌شود. (به‌عبارت‌دیگر بخشی از رواناب است که به درون زهکش‌ها.ء لوله‌های انشعاب می‌ریزد.) ارتفاع آزاد: طبق تعریف ارتفاع آزاد کانال, فاصله لبه فوقانی کانال تا سطح آب در شرایط عبور دبی طراحی است. آزمون کفایت داده‌ها: آزمونی است برای تعیین کفایت داده های مورد بررسی آزمون همگنی داده‌ها: پیش‌بینی بسیاری از پدیده‌ها هنگامی امکان‌پذیر است که داده‌های موجود همگن و متجانس باشند. برای بررسی همگن بودن داده‌ها از آزمون‌های مختلفی مانند روش آزمون دنباله‌ای, تحلیل خوشه - ای و ....استفاده می‌شود. آشغال گیر: بخشی از سیستم زهکشی است که وظیفه جدا کردن زباله‌ها قبل از ورود به کانال‌های سرپوشیده یا زهکش زیرسطحی را بر عهده دارد. آنالیز منطقه‌ای سیلاب: اقدامی برای تعمیم داده‌ها از نقاط مشخص و محدود به تمام سطح یک منطقه می‌باشد. در واقع هدف. دستیابی به روشی است که بتواند در هر نقطه‌ای از منطقه موردمطالعه. حتی در نقاط فاقد آمار برآوردی از سیلاب با هر دوره برگشت موردنظر ارائه دهد. اپرون : به معنای بارانداز و محلی برای توقف کامیون‌ها زیر پای جرثقیل اسکله است. اسکله : سازه دریایی است که برای پهلودهی و مهار واحدهای شناور و به منظور انجام خدمات بندری و تخلیه و بارگیری بکار گرفته می‌شود. اراضی پشتیبانی : زمین‌های موجود در پشت ترمینال‌های بندری واقع در مجتمع‌های بندری که داخل محدوده تحت مدیریت بندر احتمالاً داخل حصار گمرکی واقع شده و برای ایجاد پایانه‌های کالا مستقیماً توسط بندر و یا توسط شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات لجستیک و ارزش افزوده مورد استفاده قرار می‌گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۳ اراضی عملیاتی : محدوده‌ای از بندر که مهمترین فعالیت‌های آن شامل تخلیه و بارگیری از کشتی به وسایل حمل خشکی و بالعلکس و انبارش موقت را شامل می‌شود. این محدوده شامل مجموعه اسکله. محوطه‌های بارانداز, انبارش موقت و معابر داخلی ترمینال‌ها هستند. بهره‌برداری: کلیه اقداماتی که در خلال فعالیت معمول سیستم زهکشی انجام می‌شود (مانند: پایش و بازرسی, تنظیم و انحراف جریان به‌وسیله سازه‌های پیش‌بینی‌شده و..) پایانه : محدوده‌ای از اراضی پشتیبانی بنادر که جهت نگهداری بلند مدت محموله‌های مختلف بندری استفاده پارکینگ : به محوطه توقف کوتاه‌مدت. میان‌مدت و بلندمدت وسایل‌نقلیه جاده‌ای و تجهیزات تخلیه و بارگیری ترمینال : بخشی از اسکله. بارانداز و محل نگهداری موقت کالا در نزدیکی اسکله است که برای سرویس‌دهی به نوع مشخصی از کالاها و شناورها مورد استفاده قرار می‌گیرد. ترمینال کانتینری : به مجموعه اسکله کانتینری و کانتینر یارد (۲7)) گفته می‌شود. پارامتر 150: این پارامتر بیانگر مدت‌زمان موردنیاز برای زهکشی ۵۰ درصد از آب نفوذی به روسازی است. پارامتر 185: این پارامتر بیانگر مدت‌زمان موردنیاز برای زهکشی ۸۵ درصد از آب نفوذی به روسازی است. اسکله باز : اسکله ای است که عرشه آن بر روی تعداد زیاد شمع قرار گرفته و آب به زیر آن پیشروی داشته باشد. اسکله بسته : اسکله بسته از خاکریزی و بستر سازی در ساحل و پیشروی به سمت دریا ایجاد شده است. پایانه: محل آنبار و نگهداری بلندمدت محموله‌های بندری می‌باشد. این محوطه‌های که به اراضی پشتیبانی نیز موسوم است در اختیار سرمایه‌گذاران می‌باشد. تعمیرات سیستم‌های زهکشی: سری اقداماتی جهت رفع خرابی‌ها که در سیستم زهکشی بنادر انجام می‌گردد. حوضچه آرامش: سازه‌ای که به‌منظور جلوگیری از آبشستگی در انتهای سیستم زهکشی استفاده می‌شود. حوضچه رسوب گیر: رسوب گیرها به‌منظور جلوگیری از ورود رسوبات به سیستم زهکشی به کار می‌روند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳/۶ فصل اول: تعاریف دبی: به حجم جریان عبوری از یک مجراء در بازه‌ای مشخص, نرخ جریان یا دبی جریان گفته می‌شود که آن را با دریچه: بخشی از سیستم زهکشی بوده و محل ورود رواناب به داخل کانال سرپوشیده و یا لوله‌های زیرسطحی دوره با زگشت: میانگین تعداد سال‌های بین وقوع یک رخداد تصادفی با مقدار معین وقوع مجدد آن باهمان مقدار معین یا مقداری بزرگ‌تر را دوره بازگشت میگویند. به‌عبارت‌دیگر. عکس احتمال وقوع یک رخداد با مقدار معین یا بیشتر از آن در هرسال, دوره بازگشت آن رخداد است. رابطه شدت- مدت - فراوانی بارش: رابطه بین شدت و تداوم بارش در دوره‌های بازگشت مختلف. این گونه روابط معمولاً از طریق تحلیل آماری سری حداکثر سالانه شدت بارندگی به دست می‌آیند. زمان پیک: زمان رسیدن به نقطه اوج هیدروگراف سیل می‌باشد. زمان تمرکز: عبارت است از مدت‌زمانی که لازم است تا رواناب از دورترین نقطه حوضه به نقطه موردنظر در زهکش روباز: شامل کلیه سیستم های جمع آوری و انتقال رواناب بصورت روباز می باشد. زهکش زیرسطحی :این سیستم زهکشی از لوله های زیرسطحی و دریچه جهت ورود رواناب به این مجاری زهکش سازه‌ای: سیستم زهکشی است که رواناب نفوذ کرده در روسازی را جمع‌آوری می‌کند. سطح حوضه: حوضه آبریز در طرح‌های جمع آوری آبهای سطحی بنادر. شامل کلیه سطوح در معرض بارش اعم از پشت بام هاء معابرء میادینء محوطه ها و ... می باشد. سیستم‌های انتقال اصلی: شامل مجاری سطحی و زیرسطحی جهت انتقال رواناب به خروجی‌ها می‌باشد. سیستم‌های انتقال فرعی: شامل مجاری سطحی و زیر سطحی جهت انتقال رواناب به سیستم انتقال اصلی می‌باشد. سیستم‌های تخلیه و دفع: شامل سازه هایی است که رواناب از طریق آنها به دریا یا رودخانه تخلیه می شود. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۲۶ ۵ شبکه ثقلی: نوعی از شبکه زهکشی است که در آن نیروی جاذبه زمین باعث حرکت آب در شبکه می‌گردد و خطوط این شبکه به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که به‌صورت غیر پر عمل نمایند. شدت بارش : ارتفاع بارش در واحد زمان که معمولاً برحسب میلی‌متر بر ساعت بیان می‌شود. شماره منحنی (8:)): شماره منحنی هر حوضه نشانگر رفتار هیدرولوزیکی و توان تولید رواناب حوضه در مواقع شیب طولی کانال: اختلاف ارتفاع کف بین ابتدا و انتهای کانال نسبت به طول آن شیب عرضی روسازی: عبارت است از شیب در جهت حرکت رواناب در سطح روسازی. در محوطه بنادر از این شیب به‌عنوان شیب حوضه نیز استفاده می‌شود. ضریب تخلخل موْثر: فضای خالی بین ذرات جامد خاک که به‌وسیله هواء گازها و آب اشغال می‌شود. ضریب رواناب : ضریبی است که برای تبدیل بارش به رواناب به کار می‌رود و تابعی از نوع کاربری اراضی و نفوذپذیری زمین می‌باشد. ضریب زمان نفوذ آب: یکی از پارامترهای مربوط به محاسبات سیستم زهکش سازه‌ای می‌باشد که بستگی به جنس و مصالح روسازی دارد. کانیو : کانیوها معمولاً با مقاطع قائم و مثلثی, در لبه روسازی استفاده می‌شود. این مجاری, رواناب را از طریق شیب‌بندی روسازی جمع‌آوری و انتقال می‌دهند. لایروبی: به عملیاتی به‌منظور پاکسازی مجاری سیستم زهکشی از رسوبات و زباله و ... اطلاق می‌شود. مقطع کانال: شکلی از برش عرضی کانال می‌باشد که ابعاد آن را نشان می‌دهد. 0 بارهای جاده های کم تردد و پارکینگ های ماشین های سبک 5 محوطه های با بارهای بسیار سبک مانند: مناطق عابران پیاده» فضای سبز -------- صفحهٔ بعد -------- سیستم‌های زهکشی و جمع -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۷ ۲- سیستم‌های زهکشی و جمع آوری آب‌های سطحی در بنادر ۱-۲ مقدمه نفوذ آب به لایه‌های روسازی و بستر خاک می‌تواند منجر به خرابی در آن نواحی شود. از این‌رو لازم است که در حد امکان از این نفوذ جلوگیری و یا سریعاً حذف شود. این موضوع در بنادر به دلیل شرایط آب و هوایی آن‌ها بسیار حائز اهمیت می‌باشد. یکی از راهکارهای موْثر در این خصوص, زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی می‌باشد. زهکش‌هاء به‌طورکلی در دو دسته زهکش سطحی و زیرسطحی جای می‌گیرند. زهکش‌های زیرسطحی نیز در گروه‌های زهکشی عمیق و سازه‌ای طبقه‌بندی می‌شود که این دستورالعمل فقط زهکش سازه‌ای را شامل می‌شود. زهکشی سطحی به مجموعه عملیاتی گفته می‌شود که وظیفه جمع‌آوری, انتقال, تخلیه و تصفیه آب‌های سطحی ناشی از بارندگی بر روی بستر روسازی شده و یا آب‌های آزاد جاری از زمین‌های بالادست و مرتفع پیرامون را بر عهده دارد. زهکشی سازه‌ای, شامل مجموعه اقداماتی برای حذف سریع رطوبت و ممانعت از ورود آن به داخل روسازی است. در انتخاب سیستم‌های زهکشی مناسب برای محوطه‌های مختلف بندری باید به جنبه‌های فنی, اقتصادی, نوع بهره‌برداری و تردد ماشین‌آلات توجه شود. از مهم‌ترین مسائل فنی در محوطه‌های بندری,» تردد ماشین‌آلات سنگین و شرایط آب و هوایی بنادر و تأثیرات آن بر مصالح مورداستفاده در سیستم‌های زهکشی می‌باشد. ۲-۲-معرفی انواع سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی ۱-۲-۲- سطوح شیب‌دار منظور از زهکشی با سطوح روسازی این است که فرآیند جمع‌آوری و انتقال رواناب سطحی از طریق سطح روسازی روسازی نفوذناپذیر است که در ادامه هرکدام تشریح می‌شوند. ۱-۱-۲-۲-زهکش شیب‌دار غیرقابل نفوذ در سیستم شیب‌دار غیرقابل نفوذء سعی بر این است که با تنظیم شیب سطوح روسازی, آب سطحی از روسازی سریع‌تر خارج شود. در شیب‌های کم مقدار بیشتری از آب به روسازی نفوذ می‌کند و تجمع آب نیز می‌تواند مشکلات -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۱۳/۲۶ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر ایمنی برای رانندگان ایجاد کند. از طرف دیگر, شیب تندتر به‌ویژه در پایانه‌های کانتینری می‌تواند بر پایداری و بازدهی تجهیزات و نیز دسترسی کانتینرهای روی‌هم تأثیر بگذارد. ۲-۱-۲-۲- سیستم زهکشی لابه متخلخل بر روی روسازی نفوذنایذ بر در این سیستم زهکشی یک‌لایه أسفالت متخلخل بر روی لایه أسفالتی غیرقابل نفوذ اجرا می‌شود. به دلیل درصد شیب عرضی به کناره‌های مسیر و سپس تخلیه می‌شود. ۲-۲-۲- کانیو کانیو ها معمولاً با مقاطع قائم و مثلنی» در لبه روسازی استفاده می‌شود. این مجاری, رواناب را از طریق شیب‌بندی روسازی جمع‌آوری و انتقال می‌دهند. در مواردی که ظرفیت کانیوهای تعبیه‌شده جوابگوی حجم رواناب پیش‌بینی‌شده در طراحی نباشد. با نصب دریچه در فواصل مناسب. مازاد رواناب سطحی به مجاری زیرسطحی منتقل می‌شود. در (شکل ۱) زهکشی سطحی با کانیو ارائه‌شده است. ذکر این نکته نیز لازم است که کانیوها علاوه بر اینکه برای جمع‌آوری آب‌های سطح روسازی استفاده می‌شوند. از فرسایش خاکریزها یا سایر سطوح کناری مسیر جلوگیری و محدوده نهایی ۱۳۵۲۵۶٩ ‏ادن -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۶ ۹ ۳-۲-۲ نیم نهر در محوطه‌های با رواناب بیشتر به‌منظور افزایش ظرفیت آبروها از جوی دو سویه یا نیم‌نهر استفاده می‌شود. نمونه‌ای از نیم‌نهر در (شکل ۲) نشان داده‌شده است. این سیستم زهکشی سطحی قادر است حجم زیادی از آب را در مسیر طولانی انتقال دهد. به‌نحوی که خروجی‌های کانال در فواصل قابل‌توجهی از هم قرار داشته باشند. همچنین تعمیر و نگهداری آن آسان و خرابی‌های به وجود آمده در طول سال‌های بهره‌برداری و ناشی از عوامل محیطی در آن قابل‌رفع است. در صورت طراحی مناسب نیم نهرء خطرات بهره‌برداری از آن نسبت به دیگر انواع سیستم‌ها کمتر خواهد بود. اس شکل ۲ : نمونه‌ای از سیستم زهکشی با نیم‌نهر ۳-۳-۲ زهکشی لبه با جدول سیستم زهکشی لبه با جدول ‏ از قطعات پیش‌ساخته‌ای که در داخل هرکدام فرورفتگی‌هایی تعبیه‌شده. تشکیل‌شده نوع بتنی یا مواد بازیافتی. پلیمری و نظایر آن می‌باشد. نمونه‌ای از یک سیستم زهکشی لبه با جدول در (شکل ۳) نشان داده‌شده است. ۹ 0۲02066 200 ۲عا 0عطزط 00 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰ ۱۳/۲۶ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی 9 جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر ۹ ۳۳۳ 7 رید و ۱ _ 7 ۹ م۶ ۱ ۹ ۰ و و لژ شکل ۲ : نمونه‌ای از یک سیستم زهکشی لبه با جدول ۵-۲-۲ کانال پیش ساخته (1۶۵۱۲ 1۳۵۲) این سیستم زهکشی, کانال پیش‌ساخته‌ای است که در داخل بتن جاگذاری می‌شود و برای جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی به کار می‌رود. این کانال‌ها بسته به نوع کاربری منطقه و میزان بارهای اعمالی به کانال و نوع موادی که در معرض کانال زهکشی قرار دارد. ممکن است در آنواع مختلف تولید شود. در محوطه‌های بندری به دلیل تردد ماشین‌آلات سنگین, کلاس مقاومت وزنی بالایی از این سیستم موردنیاز می‌باشد. نمونه‌هایی از انواع مختلف کانال‌های مورداستفاده در مناطق بندری در (شکل ۴) ارائه‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۱۱ ۶-۲-۲ کانال پیش‌ساخته خطی (510110۲۵۱) کانال پیش‌ساخته خطی شامل لوله‌های هیدرولیکی زیرسطحی است که به‌صورت پیش‌ساخته بر روی بستر بتن پیش‌ساخته و یا بتن درجا اجرا می‌شود. در این سیستم زهکشی, آب‌های سطحی از طریق شکافی که بالای لوله تعبیه‌شده است. به لوله هدایت می‌شوند. کانال‌های زهکشی خطی شبیه به کانال‌های زهکشی مشبک هستند با این تفاوت که درپوش قابل جدا شدن ندارند و آب از طریق شکاف وارد لوله می‌شود. برای جلوگیری از گرفتگی. عرض شکاف باید با عمق افزایش یابد. متناسب با کاربری منطقه, از کانال‌های زهکشی خطی با جنس ویژگی‌های مشخص استفاده می‌شود. در محوطه‌های بندری, کلاس مقاومت وزنی بالایی از این سیستم مورد نیاز می‌باشد. در (شکل ه۵) نمونه‌ای از کانال پیش‌ساخته خطی نشان داده‌شده است. همجنین جنس پلیمری آن در برابر پساب‌های صنعتی. روغن. بنزین» گازوئیل, نمک جاده و عوامل یخ‌زدا نیز مقاوم است. کی من تلا : پس ۰ م صف را وس ی ا 0 5 3 ه ۲ : ۱ / ۷۱۴8 )۳ ۳۳ مها وس ۳ وان گام ی ده ۷-۲-۲- کانال بتنی روباز این سیستم زهکشی غالبا برای انتقال رواناب سطوح خیابان و زمین‌های شیب‌دار اطراف ساخته می‌شود و در مناطقی که نیاز به جابجایی حجم زیاد رواناب است مورداستفاده قرار می‌گیرد. در صورت استفاده از کانال روبازء ضروری ۲۳۵۵۵ 1۳۵1۵86 ۱06۵7 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲ ۱۳/۲۶ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر خیابان‌هاء مجرایی برای این منظور تعبیه شود. نمونه‌ای از کانال بتنی روباز در معابر بندر شهید رجایی در (شکل ۶) نشان داده‌شده است. این کانال‌ها به‌صورت درجا 9 پیش‌ساخته اجرا می‌شوند. شکل ۶: نمونه‌ای از کانال بتنی روباز در معابر بندر شهید رجایی ۸-۳-۲- کانال بتنی سرپوشیده این سیستم زهکشی برای جمع‌آوری و انتقال رواناب سطوح محوطه‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرد. درپوش‌ها غالبا از نوع بتنی مسلح بوده و برای ورود رواناب حفره‌هایی بر روی آن ایجاد می‌شود. در ضمن در فواصل مناسب دریچه‌هایی شوند. نمونه‌ای از کانال بتنی سرپوشیده در (شکل ۷ نشان داده‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۱۳ ولا ا و ای 7ب ی رس 1 که سس تس 71 7 رت 7/ اس لا عیبه یه ۱ سس له شکل ۷: نمونه‌ای از کانال بتنی سرپوشیده در محوطه ترمینال چند منظوره بندر انزلی ۹-۲-۲- سیستم زهکشی زیرسطحی (دربچه و لوله) با توجه به شیب کم در محوطه‌های بندری, در صورت عدم امکان تأمین شیب کافی جهت تسریع در انتقال رواناب. توصیه می‌شود از مجاری زیرسطحی مانند لوله‌های کاروگیت با شیب مستقل از سطوح روسازی استفاده گردد. نحوه ورود آب به مجاری زیرسطحی از طریق تعبیه دریچه در فواصل مناسب خواهد بود. شماتیک پلان و مقاطع سیستم ۲ هکش زیرسطحی در (شکل ۸) ارائه‌شده است. ۱-۲-۲ کانال های خاکی در بخشی از سیستم‌های انتقال رواناب به خروجی سیستم زهکشی بویژه در اراضی زهدارء کانال‌های خاکی جریان از معایب این سیستم زهکشی بوده که استفاده از آن را محدود می سازد. از جمله مزایای این سیستم کاهش هزینه های اجرا و تخلیه زهاب های زیر سطحی به کانال خاکی می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ ۱۳/۲۶ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی 9 جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر ۳ لس قسششتت ی وم شم نک یس کی سیستم انتقال فرعی سچه سا سچهه چست- سچهه ۳ چچست- زرا زر سا کپ زر سس کپ اف ْ ! ۱ 1 ی ۹ ۰ ۹ ۱ 7 دریچه سطخ روسازی آشغالگیر شغالگیر اد رو و سار ی سس اما موی اک اش با ی هو 1 و 0 ح ۳ (ب) سیستم انتقال فرعی (لوثه) سیستم زهکشی با لوله‌های کاروگیت) ۱-۳-۲ مخازن زبرسطحی مخازن زیرسطحی در درون و بیرون مسیر زهکشی می‌تواند قرار بگیرند. این مخازن برای کاهش آاوج هیدروگراف سیلاب, کنترل سرعت جریان و درنتیجه کنترل بار رسوب و آلاینده‌های موجود در رواناب به کار می‌روند. از معایب این مخازن اشغال بخشی از محوطه می باشد. (آن بخش از محوطه که مخزن در زبر آن مدفون است. قابل استفاده ۹( نشان داده‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۵ ۲ از ۱ / //// 1 ۹ ۱ شکل ‎٩‏ : نمونه‌ای از مخازن زبرسطحی استفاده از مخازن یا بشکه‌های کوچک آب. یک روش ساده برای نگهداری آب باران و آبیاری فضای است که می تواند در ساختمان های اداری و سوله انبار ها مورداستفاده قرار گیرد. ۳-۳-۲- حوفچه‌های نفوذی حوضجه‌های نفوذی, ترانشه‌ها یا گودی‌های گیاه کاری شده‌ای هستند که به‌طور موقت رواناب سطحی را ذخیره و پس از پاکسازی به منابع زیرزمین وارد می‌کند. این روش تلفیق ازز هکت با مصالح درشت‌دانه و سطح گیاه کاری‌شده می‌باشد. نمایی از یک حوضچه نفوذی در (شکل ۱۰) نشان داده‌شده است. لوله ورودی جربان (محافظت شده با سنگ) خروجی اضطراری دبواره های بتنی (می تواند خاکریز نیز باشد) سس حداغل ۰/۳ متر شن برجنده شده در شلتر سس شن با عمق حداقل ۱/۲ متر و عرض حداقل ۰/۶ متس بنابر آنچه گفته شد. در جدول ۱ زهکش‌های متداول بنادرء ازنظر عملکردی و دامنه کاربرد باهم مقایسه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳/۲ فصل دوم: سیستم‌ها مزایا ۹ سهولت اجراء 5 جلوگیری از انباشت رواناب - جمع‌آوری سریع رواناب 5 جلوگیری از انباشت رواناب - جمع‌آوری سریع رواناب - کاهش پخش آب به هنگام عبور خودرو - جمع‌آوری و انتقال سریع رواناب - افزایش مقاومت روسازی - جمع‌آوری و انتقال سریع رواناب - افزایش مقاومت روسازی بخاطر احاطه - مناسب برای مناطقی با شیب طولی کم یا بدون شیب . مانند دور میادین - مناسب برای مناطقی با بستر سنگی و محکم - جمع‌آوری و انتقال سریع رواناب - فضای ورودی بزرگ برای عبور جریان - تعمیرء تعویض و نگهداری آن آسان است ۹ لایروبی آسان ی که و جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر های زهکشی بنادر معایب بارگذاری‌های متناوب. بمرور از بین می‌رود - کاهش کارایی آسفالت‌های متخلخل باگذشت زمان - عمر کم آسفالت متخلخل نسبت به اسفالت معمولی - کاهش ظرفیت باربری - رسوب‌گذاری و گرفتگی کانیو به دلیل - ورود نخاله از زمین‌های اطراف - رسوب‌گذاری و گرفتگی - ورود نخاله از زمین‌های اطراف - رسوب‌گذاری و مشکلات لایروبی - امکان شکستگی درپوش در صورت بار نامتعارف و ضربه زیاد - رسوب‌گذاری و مشکلات لایروبی به دلیل عدم آمکان برداشتن درپوش آن -------- صفحهٔ بعد -------- امه جدول ۱: مقایسه عملکردی انواع - - مناسب برای مناطق با بارش زیاد - طول عمر زیاد حوضه‌های بالادست به آن می‌ریزد - امکان اجرای ابعاد بزرگ کانال - طول عمر زیاد - برطرف شدن معایب کانال روباز - جلوگیری از انباشت رواناب و انتقال آن به مجاری زیرسطحی - عدم وابستگی شیب تخلیه طولی رواناب نسبت به شیب طولی مسیر - زهکشی آبهای زیر سطحی به داخل کانال - نگهداری و استفاده از آب باران - کاهش اوج هیدروگراف سیلاب - کنترل سرعت جریان - کنترل رسوب و آلاینده‌ها - نگهداری و استفاده از آب باران - کاهش اوج هیدروگراف سیلاب - حذف مواد قابل ته‌نشینی - کاهش اوج هیدروگراف سیلاب - پاکسازی رواناب و تغذیه آب ۱۷ ۱۳۳/۲۶ - اشغال بخش زیادی از محوطه یا خیابان - احتمال سقوط وسایل نقلیه به داخل کانال‌های روباز - لایروبی آن‌ها مشکل است و اغلب به دلیل مشکلات آن. لایرویی صورت نمی گیرد. - گرفتگی حفره‌های درپوش بتنی - زنگ‌زدگی و تخریب درپوش‌های فلزی - نیاز مستمر به آشغال‌زدایی ورودی دریچه‌ها برای جلوگیری از آب‌گرفتگی - رشد علفهای هرز و کاهش ظرفیت عبور جریان - اشغال بخش وسیعی از محوطه بخش‌هایی از محوطه که مخازن زیر آن مدفون است) - غیر قابل استفاده بودن رواناب محوطه های نفتی در آبیاری فضای سبز -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۸ ۱۳/۲۶ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی 9 جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر ۳-۲-ضوابط مرتبط با انتخاب نوع زهکشی در بنادر متناسب با نوع بهره‌برداری در انتخاب سیستم‌های زهکشی مناسب برای جمع‌آوری آب‌های سطحی محوطه‌های مختلف بندری باید جنبه‌های فنی» اقتصادی, نوع بهره‌برداری و تردد ماشین‌آلات موردتوجه قرار گیرد. از مهم‌ترین مسائل فنی در محوطه‌های بندری, تردد ماشین‌آلات سنگین و شرایط آب و هوایی بنادر و تأثیرات آن بر مصالح مورداستفاده در سیستم‌های زهکشی می‌باشد. با توجه به شرایط خاص محوطه‌های مختلف بنادر سیستم‌های زهکشی مناسب به شرح زیر پیشنهاد می‌گردد: ۱-۴-۲ اسکله ها اسکله ها در بنادر به دو صورت باز و بسته اجرا و مورد بهره برداری قرار میگیرند. سیستم‌های جمع‌آوری آبهای سطحی اسکله‌های بسته با توجه به نوع کاربری آن مشابه سیستم‌های زهکشی ترمینال‌ها می‌باشد. در اسکله‌های باز می توان از کانال‌های پیش ساخته مشبک و یا ایجاد حفره‌هایی در سطح اسکله برای تخلیه رواناب استفاده کرد. درز انبساط در سازه اسکله باز به هیچ عنوان نباید جهت تخلیه رواناب مورد استفاده قرار گیرد. ۲-۴-۲ ترمینال کانتینری با توجه به باراندازی و نگهداری موقت کانتینرهاء تردد ماشین‌آلات سنگین در ترمینال‌های کانتینری؛ روش‌های سطوح شیب‌دار دو وجهی به همراه مجاری زهکشی با حداقل درپوش می‌باشد به‌نحوی‌که مجاری زهکشی در خط - لقعرها و به موازات خط ساحلی قرار گیرد. شیب عرضی سطوح چه در محوطه پایانه و چه در محوطه ترمینال نباید کمتر از ۰/۵ و بیشتر از ۲ درصد باشد. زهکش‌های خطی مانند اسلات‌ها (5[101) با کلاس مقاومت وزنی بالا برای مجاری زهکشی این محوطه‌ها مناسب می‌باشد. نمونه‌ای از سیستم زهکشی ترمینال کانتینری در (شکل ۱۱) نشان داده‌شده است. به‌منظور کانالیزه کردن تردد ماشین‌آلات جهت کاهش تکرار عبور از روی زهکش‌های خطی, توصیه می‌شود محل -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۴۳/۲۶ ۱۹ تب روا نس یت 9 ی 1 1 س ۵ ۱ ۱ ۱ : از / 2 7 شکل ۱۱: استفاده از زهکش خطی در ترمینال‌های کانتینری در صورت عدم امکان تامین شیب کافی جهت تسریع در انتقال رواناب» توصیه می‌شود از مجاری زیرسطحی مانند لوله‌های کاروگیت و یا کانال‌های زیرسطحی با شیب مستقل از سطوح روسازی استفاده گردد. ابعاد دریچه زهکشی و تعداد آن با توجه به شیب مجازء میزان بارش طرح و محاسبات هیدرولیکی تعیین می‌شود. نحوه ورود آب به مجاری زیرسطحی از طریق تعبیه دریچه در فواصل مناسب خواهد بود. ۳-۴-۲- پایانه کانتینری به همراه مجاری زهکشی می‌باشد. کانال پیش‌ساخته (4۳۵11 (1161101) و زهکش خطی (5[01) با کلاس مقاومت وزنی بالا برای مجاری زهکشی این محوطه‌ها مناسب خواهد بود. اولویت بعدی استفاده از کانال‌های بتنی سرپوشیده با درپوش بتنی حفره‌دار می‌باشد. نمونه‌ای از سیستم زهکشی پایانه کانتینری در (شکل ۱۳۲) نشان داده‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۳۰ ۱۳/۲۶ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی 9 جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر شکل ۱۳۲: کانال پیش‌ساخته مشک (17۵111 (ع1۱ع1۳) و کانال‌های بتنی سرپوشیده در پابانه‌های کانتینری در پایانه‌های کانتینری نیز توصیه می‌شود. جهت کاهش تکرار عبور از روی زهکش‌های خطی, محل تردد ۴-۴-۲ ترمینال مواد معدنی ۱-۴-۴-۲- محدوده اسکله‌ای جمع‌آوری آب‌های سطحی این محوطه‌ها در اکثر بنادر کشور با چالش‌های اساسی همراه است. چراکه در هنگام بارندگی. مواد معدنی به همراه آب در سطح محوطه جاری و سپس وارد سیستم‌های زهکشی محوطه‌های مجاور شده و درنتیجه در اثر رسوب‌گذاری در مجاری به دلیل ماهیت مواد معدنی. رسوبات به‌مرور سفت شده و باعث گرفتگی آن‌ها می‌شود. یکی از مهم‌ترین راهکارها که در اکثر بنادر دنیا انجام می‌شود. ایزوله کردن این محوطه‌ها و حذف یا کاهش فاصله ترانزیت این مواد در داخل بنادر می‌باشد. لذا پیشنهاد می‌شود در نواحی اسکله‌ای. یک یا چند اسکله به بارگیری مواد معدنی اختصاص داده شود و با شیب بندی محوطه به سمت دریاء رواناب‌ها مستقیماً و یا از طریق -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۲۶ ۳۱ کاهش‌یافته و لذا فرصت ته‌نشینی در داخل زهکش‌ها به رسوبات داده نمی‌شود و مهم‌تر از همه رسوبات این محوطه‌ها به محوطه‌های دیگر پخش نمی‌شود. در (شکل ۱۳) نمونه‌ای از محوطه بارگیری مواد معدنی ایزوله شده ارائه‌شده است. ۳ ۳ ی رو شکل ۱۳: نمونه محوطه بارگیری مواد معدنی ابزوله شده با سیستم زهکشی جداگانه در شرایط استفاده از تسمه‌نقاله در حمل و بارگیری مواد معدنی, میزان تردد ماشین آلات کاهش‌یافته و لذا امکان به کار گیری کانال‌های سرپوشیده و یا پیش‌ساخته برای زهکشی این محوطه‌ها فراهم می‌گردد. در ضمن در این صورت مواد معدنی کمتر وارد این نوع سیستم می‌شود. در (شکل ۱۴) کانال پیش‌ساخته در محوطه مواد معدنی در بندر کنتان (1۴۱۵11]210) مالزی نشان داده‌شده است. حد 0 نک بان لح اه ۱ شکل ۱۴: کانال مستطیلی در محوطه مواد معدنی بندر کنتان(۳۱۵۲۱]۵۲۱) مالزی -------- صفحهٔ بعد -------- ۲۳۲ ۱۳/۲۶ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی 9 جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر در صورت عدم امکان تغییر محل محوطه‌های بارگیری مواد معدنی در بنادر موجود. به‌منظور جلوگیری از پخش رسوبات این محوطه به محوطه‌های دیگر اجرای دیواره بتنی در پیرامون محوطه می‌تواند مور واقع شود. مناسب‌ترین سیستم زهکشی این محوطه‌ها شیب بندی به طرفین محوطه به همراه کانال‌های روباز مجاور دیوارها می‌باشد. در این شرایط تعبیه حوضجه رسوب‌گیر ضرورت خواهد داشت. (به بند ۱۱-۱-۴-۳ مراجعه شود.) ۵-۴-۲- پایانه مواد معدنی طرفین محوطه به همراه کانال‌های روباز مجاور دیوارها می‌باشد. اجرای یک لایه جداکننده مانند دیوار بتنی یا فضای سبز با پوشش نسبتا متراکم به‌منظور جلوگیری از پخش رسوبات به محوطه‌های دیگر و همچنین تعبیه حوضچه رسوب‌گیر در این محوطه‌ها ضرورت دارد. ۶-۴-۲- ترمینال غلات در این محوطه‌ها ورود غلات به همراه آب‌های سطحی به مجاری زهکشی اجتناب‌ناپذیر است. غلات پخش‌شده در این محوطه‌ها بمرور زمان و طی دفعات متعدد بارندگی با سایر مواد رسوبی مانند گل‌ولای ترکیب‌شده و منجربه تشکیل لایه‌های رسوبی سخت در مجاری زهکشی می‌شود. پیشنهاد می‌شود برای زهکشی این محوطه‌ها از کانال‌های پیش‌ساخته مشبک به دلیل سهولت لایروبی آن‌ها استفاده شود. استفاده از مجاری زیرسطحی مانند لوله‌ها و کانال‌های پیش‌ساخته خطی (5101) به دلیل مشکلات لایروبی آن‌ها توصیه نمی‌شود. در مجاری زهکشی این محوطه‌هاء توصیه ۷-۴-۲- پایانه غلات محل نگهداری غلات در پایانه‌ها در سوله انبارها بوده که مناسب‌ترین سیستم زهکشی داخل آن‌ها کانال‌های پیش‌ساخته مشبک همانند (شکل ۱۵) می‌باشد. توصیه می‌شود برای تخلیه رواناب‌های پشت‌بام سوله‌هاء از داکت باران با امکان تخلیه به مجاری زهکشی پیرامون سوله استفاده گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۳۳ شکل ۱۵: استفاده از کانال پیش‌ساخته مشبک (17۵11 ([12112)) در سوله انبارها ۸-۳-۲- ترمینال و پایانه فله مایع در محوطه های بارگیری و نگهداری فله مایع با توجه به وجود مخازن ذخیره. توصیه می شود از کانال های پیش ساخته مشبک و یا بتنی سر پوشیده حفره دار در مجاورت مخازن استفاده گردد. استفاده از مجاری زیرسطحی مانند محوطه ها توصیه نمی‌شود. ۹-۴-۲ محوطه های ربلی محوطه‌های مجاور آن باشد. در صورت بالا بودن تراز زمین در محدوده‌های ریلی و قطع عرضی جریان محوطه مجاور توصیه می‌شود مطابق (شکل ۱۶) در مجاورت خطوط ریل کانال زهکشی اجرا گردد. این محوطه‌ها ممکن است دارای روسازی‌های مختلفی چون آسفالتی» شنی یا بلوک بتنی باشد. در محوطه‌های شنی می‌توان از زهکش سازه‌ای و یا کانال پیش‌ساخته مشبک (1۲۵۱0 ۳۵۵)) با تعبیه لوله بارباکان جهت هدایت رواناب به کانال مانند (شکل ۱۷) برای دفع رواناب‌ها استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۱۳/۲۶ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر شکل ۱۶: کانال روباز مجاور خطوط ریل برای زهکشی محوطه ریلی شکل ۱۷: کانال پیش‌ساخته مشبک (17211 (ا1۳6112) در محوطه ریلی ۱-۴-۲ محوطه‌های اداری روسازی جمع‌آوری و انتقال می‌دهند. در مواردی که ظرفیت کانیو و نیم نهرهای تعبیه‌شده جوابگوی حجم رواناب پیش‌بینی‌شده در طراحی نباشد. با نصب دریجه در فواصل مناسب. مازاد رواناب سطحی به مجاری زیرسطحی منتقل می‌شود. در مناطقی محدودی از محوطه‌های اداری که شیب طولی مسیر کم یا بدون شیب است. مانند دور میادین می‌توان از سیستم زهکشی لبه با جدول استفاده کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۶ ۳۵ ۱۱-۴-۲-معابر و راه‌های دسترسی مناسب‌ترین سیستم زهکشی معابر و راه‌های دسترسی به ترمینال و گیت بندری و راه‌های بین پایانه‌ای, کانال‌های توصیه می‌شود از کانال‌های بتنی روباز در ابعاد بزرگ‌تر استفاده گردد. ۱۳-۴-۲-محوطه‌های پا ر کینگ ۱-۱۲-۴-۲- ماشین آلات سبک مناسب‌ترین سیستم زهکشی محوطه ماشین‌آلات سبک شیب بندی و کانال پیش‌ساخته مشبک و خطی در پیرامون محوطه‌ها می‌باشد. در مناطق پرباران می‌توان از آسفالت متخلخل برای زهکشی سریع این محوطه‌ها استفاده کرد. ۲-۱-۴-۲ ماشین آلات سنگین مناسب‌ترین سیستم زهکشی محوطه ماشین‌آلات سنگین نیز شیب‌بندی و استفاده کانال روباز در پیرامون این محوطه‌ها می‌باشد. با توجه به موقعیت توقف ماشین‌آلات سنگین در بنادر که عمدتاً در محدوده قبل و بعد از گیت‌های ورود و خروج به‌منزله دریافت مجوز بارگیری صورت می‌گیرد و کنترل و بهره‌برداری ضعیف در آن نواحی» استفاده از زهکش خطی ۱۳-۴-۲- محوطه‌های کارواش. تعمیرگاه. سوخت‌گیری و بارگیری مواد نفتی تفاوت عمده این محوطه‌ها با محوطه‌های دیگر وجود فرآورده‌های نفتی ۳ احتمال پخش این مواد در برحی قسمت‌های این محوطه‌ها است. لذا ضروری است به‌منظور رعایت مسائل زیست‌محیطی. آب‌های سطحی این محوطه‌ها عدم تخلیه مواد نفتی به دریا توصیه می‌شود جریان خروجی از تصفیه‌خانه‌ها قبل از تخلیه به دریا وارد حوضجه‌ای شده و پس از اتمام بارندگی و بازدید از این حوضچه‌هاء اجازه تخلیه به دریا داده شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۱۳۳/۶ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی بنادر مناسب‌ترین سیستم‌های زهکشی این محوطه‌هاء شیب‌بندی مناسب و استفاده از کانال‌های پیش‌ساخته مشبک با خطی با کلاس وزنی بالا و یا کانال‌های سرپوشیده با درپوش بتنی حفره‌دار می‌باشد. در (شکل ۱۸) نمونه‌ای از سیستم زهکشی محوطه سوخت‌گیری نشان داده‌شده است. استفاده از سیستم زهکشی زیرسطحی به دلیل مشکلات لایروبی شکل ۱۸: استفاده از کانال پیش‌ساخته مشبک در مناطق سوخت‌گیری در جدول (۲) خلاصه سیستم‌های زهکشی مناسب برای محوطه‌های مختلف بنادر آرائه‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- را ننمای طراحی, اجرا و نگهداری محدوده اسکله‌ای مواد معدنی بارگیری زهکشی محوطه ۱۳/۶ ۳۷ جدول ۲ : سیستم‌های زهکشی مناسب برای محوطه‌های مختلف بناد - شیب بندی دووجهی سطوح محوطه - قرار گرفتن کانال‌های پیش‌ساخته خطی مانند اسلات ها (5101) با کلاس مقاومت وزنی بالا در خط القعرها - شیب بندی دووجهی سطوح محوطه - قرار گرفتن لوله یا کانال زیرسطحی اصلی در خط القعرها با شیب مستقل - قرار گرفتن لوله پا کانال زیرسطحی فرعی در امتداد شیب سطوح با شیب مستقل - دریچه جهت ورود رواناب - شیب بندی دووجهی سطوح محوطه - قرار گرفتن کانال‌های پیش‌ساخته مشبک (4۲۵11 [11612) و خطی (5101) با کلاس مقاومت وزنی بالا و کانال‌های بتنی سرپوشیده با درپوش بتنی حفره‌دار در خط القعرها - ایزوله کردن این محوطه‌ها - شیب بندی محوطه به طرفین - کانال‌های روباز واقع در طرفین محوطه ۹ کانال پیش‌ساخته مشبک با کلاس مقاومت وزنی (در شرایط استفاده از تسمه‌نقاله) - اجرای دیواره بتنی یا پوشش گیاهی در پیرامون محوطه - شیب بندی محوطه به سمت زهکش‌ها - کانال‌های روباز الویت اول استفاده از کانال‌های پیش‌ساخته خطی مانند در آلویت دوم و در صورت عدم آمکان تامین شیب کافی, استفاده از لوله و یا کانال‌های زیرسطحی با شیب مستقل از سطوح روسازی توصیه می‌شود. در صورت عدم امکان تأمین کانال‌های پیش‌ساخته با کلاس مقاومت وزنی بال کانال‌های بتنی سرپوشیده با داده‌شده و از پخش رسوبات این محوطه‌ها به محوطه‌های دیگر جلوگیری می‌شود. به‌منظور جلوگیری از پخش رسوبات این محوطه به پیرامون محوطه و حوضچه رسوب‌گیر ضرورت دارد -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ فص ردیف ل دوم: سیستم‌های زهکشی و جمع او ری آب‌های سطحی در بنادر ۱۳۴/۲۶ ادامه حدول ۲ : سیستم‌های زهکشی مناسب برای محوطه‌های نوع سیستم زهکشی - اجرای دیواره بتنی یا پوشش گیاهی در پیرامون محوطه - کانال‌های روباز - شیب بندی دووجهی سطوح محوطه - قرار گرفتن کانال‌های پیش‌ساخته مشبک (۲۵111ل[ ([ع11ع17) با کلاس مقاومت وزنی بالا در خط القعرها - کانال‌های پیش‌ساخته مشبک برای زهکشی رواناب داخل سوله انبار - داکت باران با امکان تخلیه به مجاری زهکشی پیرامون سوله انبار برای تخلیه رواناب‌های پشت‌بام سوله‌ها - کانال‌های پیش‌ساخته مشبک - کانال بتنی سرپوشیده حفره دار -‏ کانال روباز مجاور خط ریل (در صورت بالا بودن تراز زمین در محدوده‌های ریلی) - کانال‌های پیش‌ساخته مشبک (4۲۵11 []11010) و زهکش سازه‌ای (در محوطه‌های گراولی) خطی (5101) به دلیل مشکلات لایروبی آن توصیه نمی‌شود. محل نگهداری غلات در پایانه‌ها در سوله انبارها می‌باشد. زهکش ها در محجاورت مخازن ذخیره اجرا گردد. استفاده از مجاری زیرسطحی مانند لوله‌ها و کانال‌های پیش‌ساخته یسته زهکن محدوده‌های ریلی اعم از ترمینال‌ها ز شانتینگ -------- صفحهٔ بعد -------- را ردیف ۱۰ ۱۱ ۱۲ منمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکه معابر 9 راه‌های داسترسی محوطه‌های سک سوخت‌گیری و بارگیری مواد نفتی ی محوطه ۱۳۳/۶ ادامه جدول ۲ : سیستم‌های زهکشی مناسب برای مح نوع سیستم زهکشی - شیب بندی به سمت زهکش‌ها - کانیو - نیم نهر - زهکشی لبه با جدول - کانال‌های روباز - شیب بندی به سمت زهکش‌ها - کانال‌های پیش‌ساخته مشبک (4۲۵111 (]1ع1۳) - شیب بندی به سمت زهکش‌ها - کانال روباز - شیب بندی به سمت زهکش‌ها - کانال پیش‌ساخته مشبک (17۵11 1۳61) و زهکش اسلات با کلاس مقاومت وزنی بالا - کانال‌های بتنی سرپوشیده با درپوش بتنی حفره‌دار ۳۹ وطه‌های مختلف بنادر بینی‌شده در طراحی نباشد. با نصب دریچه در فواصل مناسب. مازاد رواناب سطحی به مجاری زیرسطحی منتقل می‌شود. مناسب برای محوطه‌هایی با شیب طولی کم یا بدون شیب و یا مناطقی با در صورت تخلیه رواناب محوطه‌های مجاور یا اراضی بالادست به این کانال‌هاء توصیه می‌شود از کانال‌های بتنی روباز در ابعاد بزرگ‌تر استفاده گردد. در مناطق پرباران می‌توان از أسفالت متخلخل برای زهکشی سریع این محوطه‌ها استفاده کرد. ضروری است به‌منظور رعایت مسائل زیست‌محیطی. آب‌های سطحی این محوطه‌ها قبل از تخلیه به دریا به‌منظور جداسازی مواد نفتی از آب‌های سطحی, تصفیه کامل شود -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ فصل دوم: سیستم‌های زهکشی 9 جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۲۶ ۱۳ ۵-۲-محدودیت طراحی و اجرایی در بنادر ۱-۵-۲- شرایط جزر و مد دریا یکی از ویژگی‌های بارز اراضی کم ارتفاع بندری در مجاورت دریای آزاد. بالا و پایین رفتن تراز آب در اثر جزر و مد شبکه‌های زهکشی بنادر داشته باشد. به‌منظور تخلیه سریع و جلوگیری از آثرات پس‌زدگی ناشی از مد دریاء ضروری است تراز کف خروجی‌ها بالاتر از تراز مد دریا باشد و این موضوع در اراضی کم شیب ساحلی منجربه کاهش بیشتر سیستم‌های زهکشی و افزایش رسوب‌گذاری خواهد شد. یکی دیگر از محدودیت های طراحی بنادر موضوع آب زیر زمینی این مناطق است که در شرایط مد دریا تشدید می گردد. لازم است در طراحی سیستم های جمع آوری آبهای سطحی و همچنین روسازی این موضوع مورد توجه نبوده و لذا عملیات اجرایی مانند حفاری و کانال کشی با مشکلات اساسی روبرو می‌شود. ۳-۵-۲- شرایط جوی علاوه بر مشکلات انسانی کار در دما و رطوبت بالاء برخی از عملیات اجرایی مانند بتن‌ریزی در چنین شرایطی با محدودیت‌هایی همراه می‌باشد. عملیات بتن‌ریزی کانال‌های سیستم‌های جمع‌آوری آب‌های سطحی نیز از این قاعده سازه ها باید مد نظر قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه ۱۳۳/۶ ۳۱ ۴-۵-۲- معارض‌ها (ساختمان. دکل برق و سایر تأسیسات زیرزمینی) سازه‌های اجراشده قبلی اعم از ساختمان, دکل برق و سایر تاسیسات بخصوص تأسیسات زیرزمینی» در اکثر طرح‌ها مشکل‌ساز بوده و معمولاً حین اجرا در مواجهه با چنین مشکلاتی تغییراتی در خط پروژه طرح داده می‌شود. در برخی از بنادر بزرگ. موضوع معارض‌ها حادتر نیز می‌شود که ناشی از عدم هماهنگی بخش‌های مربوطه می‌باشد. ۵-۵-۲- آب های حوضه های بالادستی در برخی بنادر رواناب‌های شهری از سیستم زهکشی بندر به دریا و رودخانه تخلیه می‌شود که این امر سبب افزایش ابعاد و مقاطع کانال‌ها و مجراها ازنظر هیدرولیکی می‌شود. موضوع حائز اهمیت در این قسمت‌ها, رسوبات و زباله‌های موجود در رواناب‌های شهری است که وارد کانال‌های محوطه بنادر می‌شود و مشکلات رسوب‌گذاری و گرفتگی کانال‌ها را دو چندان می‌کند. چراکه وجود زباله در کانال‌های سطح شهر به‌مراتب بیشتر بوده و همین زباله‌ها منجربه گرفتگی و رسوب‌گذاری بیشتر در داخل زهکش‌های محوطه بنادر می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- طراحی ی زهکشی بنادر ّ -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۶ ۳ ۳- طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۱-۳- مراحل طراحی طراحی یک سیستم زهکشی به‌صورت گام‌های زیر می‌باشد: ۱-۱-۳- مطالعات هواشناسی اولین گام در طراحی سیستم‌های جمع‌آوری آب‌های سطحی, مطالعات هواشناسی می‌باشد. این مطالعات منجربه تعیین روابط شدت - مدت - فراوانی می‌گردد. دو روش تحلیلی و تجربی برای این منظور وجود دارد. ۲-۱-۳ مطالعات هیدرولوژی ۳-۱-۳- مطالعات هیدرولیکی مطالعات هیدرولیکی منجربه تعیین ابعاد زهکش‌ها یا کنترل ابعاد آن‌ها می‌گردد. لازم به ذکر است که قوانین و معادلات حاکم بر زهکش‌های سطحی و زیرسطحی باهم تفاوت داشته و روابط هر یک در ادامه ارائه‌شده است: ۱-۳-۱-۳- زهکش‌های سطحٍ برای انجام مطالعات هیدرولیکی زهکش‌های سطحی از روابط متعددی وجود دارد. در این راهنما دو رابطه مانینگ و شزی که مهندسین و متخصصین در استفاده از آن‌ها اتفاق‌نظر دارند پیشنهادشده است. ۳-۳-۱-۳ زهکش‌های سازه‌ای زهکشی سازه‌ای برای حذف آب نفوذی سطحی از لایه‌های روسازی, طراحی می‌شود. لایه زهکشی باید طوری طراحی شود که بتواند تمام آبی که به آن می‌رسد را در خود جای دهد. ابعاد لایه زهکشی را می‌توان با استفاده از -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۱۳۳۳/۲۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۴-۱-۳ تهیه نقشه‌های اجرابی پس از مشخص شدن ابعاد زْ هکش‌ها.ء نقشه‌های اجرایی سیستم‌های زهکشی به همراه جزئیات کامل تهیه می‌شود. در این نقشه‌ها باید موارد زیر رعایت شود: - نقشه‌های اجرایی اتصال به سیستم‌های شهری یا مخازن(در صورت نیاز) -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۳۵ مطالعات هواشناسی ۱- رابطه قهرمان ۱- آمار ابستگاه های باران سنج ثبات ۳- جداول راهنما ۲- آزمون همگنی و کفایت داده ها و تکمیل داده های ناقص ۳- تحلیل فراوانی ۱- ارتفاع بارش معادل مدت ۱- آمار دبی های لحظه ای بارش ایستگاه های هیدرومتری ار سطح حو ضه مجاور ۴-شدت بارش معادل زمان نمرکز و دوره بازگشت ۳- زمان نمرکز 1 ۲- سطح حوضه مورد مطالعه و انتخابی ۴- شماره منحنی ([1۳)) حوضه های مجاور ۵- زمان پیک ۶- مدت بارش ۱- ضریب نفوذپذیری مصالح ۲ را سری زهک بی ار ی ۲- گرادیان هیدرولیکی ۳- شیب طولی ۳- سطح مقطع مصالح زهک: شکل ۱۹ : فلوچارت راهنمای طراحی زهکشی آب‌های سطحی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۲-۳-مطالعات هواشناسی مطالعات هواشناسی, وضعیت اقلیمی محدوده موردنظر و چگونگی رخدادهای اقلیمی را ارائه می‌دهد. به‌کارگیری این مطالعات. وضعیت تولید رواناب سطحی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. ازآنجاکه رگبارها عامل اصلی تولید سیلاب و رواناب‌های سطحی هستند. در برآورد میزان سیلاب و رواناب. تجزیه‌وتحلیل رگبارهای ایستگاه‌های باران‌سنج اهمیت ویژه‌ای دارد. تحلیل بارش‌های کوتاه‌مدت منجربه تعیین رابطه شدت - مدت - فراوانی بارش خواهد شد. برای بررسی بارش‌های کوتاه‌مدت و تعیین رابطه شدت - مدت - فراوانی از دو روش زیر استفاده می‌شود. - استفاده از آمار بارندگی (روش تحلیلی) - استفاده از روش‌های تجربی که توسط محقفین به‌صورت رابطه ارائه‌شده است. (روش تجربی) این روش فقط در ایستگاه‌هایی که مجهز به باران‌سنج ثبات هستند. امکان‌پذیر است. باران‌سنج ثبات (باران‌نگار) ارتفاع تجمعی بارش را بر حسب زمان بر روی کاغد مخصوص ثبت می‌کند. به کمک این دستگاه می‌توان شدت بارش را برای مدت دوام‌های مختلف به دست آورد. ۱-۱-۲-۳ جمع‌آوری و بررسی صحت‌وسقم آمار و بازسازی داده‌های ناقص در ایران» مسئولیت تأمین و نگهداری ایستگاه‌های هواشناسی و اقلیمی کشور در اختیار سازمان هواشناسی و نیز مرکز مطالعات پایه مدیریت منابع آب وزارت نیرو است. در جمع‌آوری آمار و اطلاعات. با در نظر گرفتن ارتفاع حوضه و مختصات جغرافیایی منطقه موردنظرء ایستگاه‌های هم‌جوار و تقریباً هم‌تراز با حوضه مطالعاتی» انتخاب و سپس با مراجعه به آمار در دسترس این ایستگاه‌هاء ایستگاه‌هایی که دارای طول عمر داده‌های بیشتری باشند. انتخاب می‌شوند. قبل از هرگونه پردازش داده‌هاء ابتدا آزمون‌های مختلفی بر روی‌داده‌های موجود صورت بگیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۳۷ ۱-۱-۲-۳-- آزمون همگنی داده‌ها معمولی‌ترین روش گرافیکی که به‌منظور اطمینان از همگنی داده‌ها استفاده می‌شود. روش جرم مضاعف است. این روش معمولاً برای آزمون همگنی داده‌های مربوط به بارندگی و رواناب مورداستفاده قرار می‌گیرد. در این روش داده‌های تجمعی یک متغیر (آمار ایستگاه مبنا)» در برابر داده‌های تجمعی متغیر دوم (آمار ایستگاه‌های دیگر) ترسیم می‌شود. در نمودار ترسیم‌شده. پراکندگی کم نقاط و در امتداد یک‌خط بودن آن‌ها بیانگر همگنی متغیرها است. ۱-۲-۳--۲- آزمون کفایت داده‌ها هدف استفاده از این آزمون این است که آیا تعداد داده‌های مورداستفاده در محاسبات تجربی و تئوری کفایت می‌کند. برای این‌کار مطابق رابطه مارکوس, حداقل داده‌ها از رابطه (۱) زیر بدست می‌آید : 0۱ 6 [ 10 ۷ 4.31] - 7 که در آن: #: حداقل قابل‌قبول تعداد داده‌ها برای تجزیه‌وتحلیل : مقدار ] استیودنت در سطح اعتماد ۹۰ درصد به ازای درجه آزادی ۷-6 ۸ نسبت مقدار متغیر در دوره بازگشت ۱۰۰ سال به مقدار آن در دوره بازگشت ۲ سال بر اساس داده‌های موجود ابتدا لازم است برای تعیین مقدار ؟[ ۰ تحلیل فروانی سیلاب بر روی داده های موجود صورت گرفته تا دبی های سیلابی با دوره باز گشت ۱۰۰ سال و ۲ سال از آن استخراج گردد. سپس برای لا مقداری فرض کرده و برای سطح اعتماد ۹۰ درصد مقدار ] استیودنت به ازای درجه آزادی ۷-6 را از جدول ] استیودنت استخراج کرده و در فرمول قرار می دهیم. این آزمون و خطا را تا برقراری تساوی بین مقدار لا فرضی و لا محاسباتی ادامه می دهیم. 22۷۹۹ ۳۵۹۵ عاط0 ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ ۱۳/۲۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۳-۱-۱-۲-۳- بازسازی داده‌های ناقص پس از انجام آزمون‌های موردنیاز, داده‌های ناقص با استفاده از روش همبستگی بین ایستگاه‌ها بازسازی و تکمیل می‌شود. در این روش بعد از به دست آوردن آمار ایستگاه مبنا (به‌عنوان متغیر مستقل)» و ایستگاه فاقد آمار (به‌عنوان متغیر وابسته)» داده‌های موردنظر به روش همبستگی خطی موردبازسازی قرار می‌گیرند. ۲-۲-۳ روش تجربی در مواردی که آمار و داده‌های کافی برای کاربرد روش تحلیل مستقیم آماری رگبارها موجود نباشد. می‌توان از نتایج مین بر تجربیات بین‌المللی استفاده کرد. نمونه‌ای از نتایج حاصل از تجربیات در جدول ۲و جدول ۴ ارائه‌شده که در صورت ناکافی بودن آمار و داده‌هاء می‌توان از آن‌ها استفاده کرد. جدول ۳ : راهنمای تعیین مقدار بارندگی‌های ۵ تا ۱۳۰ دقیقه‌ای نسبت به بارندگی یک‌ساعته جدول ۴ : ضرایب تبدیل دوره‌های بازگشت مختلف رگبارهای بارش روش‌های تجربی به‌منظور محاسبه بارش در مدت زمان دلخواه با دوره برگشت موردنظر وجود دارد که برای شرایط آب‌وهوایی ایران استفاده از رابطه (۲) که توسط قهرمان در سال ۰۱۳۶۶ برای تعیین مقدار بارندگی در زمان تداوم بین ۵ دقیقه تا ۲۰ ساعت آرائه‌شده. پیشنهاد می‌شود. )۲( با (**:0.6180 + 0.60.371 - 17 0.2471 + 04525) < ۲ 2 هو 11374پز بو 08ی - بط 0 > ] > 0.25 0 > 7 > 2 که در آن: -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۲۶ ۳۹ دوره بازگشت برحسب سال ۳۷۸۵: بارندگی یک‌ساعته با دوره بازگشت ده سال ۷ متوسط بارش سالانه برحسب میلی‌متر ۵ عدد نیر بر اساس شدت‌های محاسبه‌شده, منحنی‌های شدت- مدت - فراوانی (۳]])» که بیانگر رابطه بین شدت بارندگی و زمان تداوم رگبار را برای دوره برگشت‌های مختلف هستند. تهیه می‌شود. ۳-۲-۳ رابطه شدت - مدت- فراوانی بارش طراحی سازه‌های هیدرولیکی نیازمند محاسبه فراوانی و شدت باران‌های حدی و درنتیجه تولید هیدروگراف‌های سیل است. از این‌رو روابط شدت- مدت - فراوانی ( 11۳ بارش. در پیش‌بینی احتمالات آینده» تعیین ریسک و بالابردن دقت طراحی استفاده می‌شود. به‌عبارت‌دیگر. در صورت وجود داده‌های باران‌سنجی با تحلیل آماری فراوانی بارش‌هاء شدت بارندگی در تداوم موردنظر بدست می‌آید. اما در مناطق فاقد ایستگاه باران‌سنج باید از معادلات تجربی شدت- هرچه مدت بارش بیشتر باشدء شدت آن کمتر خواهد بود و بر عکس باران‌های درازمدت از شدت کمتری برخوردار هستند. به‌طورکلی برای توصیف ارتباط بین شدت بارندگی و زمان تداوم آن از رابطه (۳) استفاده می‌شود. ۳۳( و ] که در آن : شدت متوسط بارندگی برحسب میلیمتر بر ساعت 0۵ و 0 : اعداد تجربی می باشند. بر اساس فرمول فوق این ضرایب برای ایستگاه های باران سنج مختلف کشور که مجهز به باران نگار هستند. محاسبه شده و از سازمان هواشناسی کشور قابل دریافت است. (10۳) ۳۳۹۵۵۶ 12۳۵0 ۱۲1۵۹1۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر و برآورد عوامل آن‌هاست. با توجه به متون مختلف هیدرولوژی, توزیع‌های خانواده گاماء گامبل تعمیم‌یافته. پارتو لوگ نرمال از سایرین مناسب‌ترند. برای این منظور داده‌های بارندگی ایستگاه باران‌سنج ثبات در تداوم‌های مختلف مورد تجزیه‌وتحلیل قرار می‌گیرد و با انتخاب قوانین مناسب آماری, شدت بارندگی برای دوره‌های با زگشت مختلف محاسبه می‌شود. ۴-۲-۳- بارش طراحی انتخاب بارش طراحی, که معمولاً با استفاده از منحنی‌های شدت- مدت- فراوانی (110۳) و برای یک‌بارش با تداوم و فراوانی معلوم انجام می‌شود. اساسی‌ترین گام در برآورد سیلاب است. همچنین انتخاب بارش طراحی, گام نخست در برآورد دبی طراحی است که از ارکان اصلی در طراحی سازه‌های هیدرولیکی محسوب می‌شود. واضح است که اگر بارش طراحی با ظرفیت پروژه به‌طور کامل تطبیق نماید. پروژه به‌خوبی انجام می‌شود. اما اگر مقدار باران از مقدار طراحی تجاوز کند. پروژه کارایی لازم را نخواهد داشت. آب و مشکلات حاصله. تجمع رواناب. نفوذ به لایه های زیررین» احتمال تخریب سازه ها و استانداردهای محلی در نظر بطور کلی دو روش برای تعیین دوره بازگشت وجود دارد: - با استفاده از آئین نامه ها در روش تحلیلی از دوره بازگشتی استفاده خواهد شد که از لحاظ هزینه ها بهینه است و به بهترین صورت شرایط خاص محل و خطرات مربوطه را در نظر می گیرد. حوضه های کوچک دارای زمان تمرکز کمتری هستند و براساس منحنی های شدت- مدت- فراوانی (](1]) ۰ شدت بارندگی این حوضه های بیشتر می باشد. از طرفی احتمال وقوع بارندگی با شدت زیاد هم کمتر است. با توجه به موارد ذکر شده. اهمیت روسازی,» ترافیک. حمل‌ونقل و سطح حوضه کوچک بنادر دوره بازگشت جمع آوری آبهای سطحی مطابق جدول ۵ توصیه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۴۱ جدول ۵ : دوره با زگشت بارش طراحی براساس نوع بندر بین المللی ۲ سیستم های حفاظت و انتقال آب حوضه های بالادست / جمع کننده اصلی در شبکه زهکشها ! بنادر محلی : بنادر با امکان پهلودهی شناورهای کوچک و با آبخور تا چند متر ( مانند لنج ها ) که عملیات تخلیه و بارگیری عمدتاً بدون استفاده از تجهیزات خاص انجام می شود . " بنادر منطقه ای / ملی / بین المللی : بنادری با حوزه ی تأثیر وسیع تر از بنادر محلی که جهت پهلودهی به شناورهای بزرگتر استفاده می شوند . این بنادر بعضاً نقش بسزایی در ترانزیت محموله های تاثیرگذار کشور دارند و عمدتاً دارای تجهیزات خاص تخلیه و بارگیری می باشند. در بنادر با ظرفقیت سالانه ی بیشتر از ۲۰ میلیون 1۳1 استفاده از دوره ی بازگشت ۱۶۰ سال قابل توجیه است ۳-۳- مطالعات هیدرولوژی حوضه آبریز در طرح‌های جمع آوری آبهای سطحی بنادرء شامل کلیه سطوح در معرض بارش اعم از پشت بام هاء معابر»ء میادین. محوطه ها و ... می باشد. در صورت تخلیه رواناب شهری از طریق سیستم زهکشی محوطه های بندری به دریا یا رودخانه» حوضه آبریز به محوطه‌های بندری محدود نشده و حوضه آبریز شهری نیز به آن اضافه می شود. به‌منظور طراحی اجزای سیستم زهکشی محوطه‌های مختلف. توصیه می‌شود که کلیه سطوح اعم معابر و محوطه‌هایی که رواناب آن‌ها به یک سیستم انتقال فرعی ختم می‌شود. تحت عنوان یک زیر حوضه در نظر گرفته‌شده و دبی طراحی جداگانه‌ای برای هر زیر حوضه تعیین شود. برای بررسی حوضه آبریز بنادر از نقشه‌های توپوگرافی با مقیاس ۰۱/۱۰۰۰ عکس‌های هوایی با مقیاس ۱/۳۵۰۰۰ و ماهواره‌ای به همراه بازدید صحرایی کارشناس مربوطه استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۳۲ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۲-۳-۳- دبی طراحی در محاسبات مربوط به طراحی زهکشی بنادر به دلیل کوچک بودن حوضه آن‌ها از بارش‌های کوتاه‌مدت و نسبتا شدید برای تعیین دبی طرح استفاده می‌شود. در این مناطق برآورد حداکثر لحظه‌ای جریان برای طراحی سیستم‌های اندازه‌گیری ارائه‌شده است. ۱-۲-۳-۳ روش منطقی با استدلالی روش استدلالی قدیمی‌ترین» ساده‌ترین و متداول‌ترین روش برآورد شدت‌جریان اوج سیلاب است. این روش در حوضه‌های کوچک با مساحت کمتر از ۲/۵ کیلومترمربع و بر پایه فرضیات زیر استوار است. - شدت بارندگی برای تمام سطح حوضه آبریز یکنواخت فرض شده است. - دوره بازگشت رگبار و رواناب حاصله یکسان است. -‏ جهت دستیابی به حداکثر دبی رواناب. باید زمان تداوم بارش برابر با زمان تمرکز حوضه باشد. - ضریب رواناب در یک حوضه برای کلیه رگبارها با دوره‌های بازگشت مختلف یکسان است. مساحت اکثر پایانه‌های کانتینری کمتر از ۲ کیلومترمربع است. لذا روش منطقی برای طراحی زهکشی تأسیسات 0 -0.00275 ۸ (۳ که در آن: شدت بارش (113/8۲) برای تداومی برابر زمان تمرکز حوضه و دوره بازگشت مربوطه. ۸ مساحت حوضه (۵) ۱۹/۵۲۵۵ 1321100۵[ -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۴۳ ۱-۲-۳-۳ ضریب رواناب ضریب رواناب (ل)) عبارت است از نسبت ارتفاع رواناب به ارتفاع کل بارش که به عوامل مختلف هندسی, گیاهی. خاکی. رطوبت اولیه خاک و شدت نفوذپذیری بستگی دارد. مقادیر ضرایب رواناب برای پوشش‌های مختلف در (جدول ۶) ارائه‌شده است. در اکثر طرح‌های زهکشی از مقادیر میانگین ضریب رواناب برای سطوح مختلف و با فرض عدم‌تغییر آن در طول رگبارء استفاده می‌شود. برای شیب‌های ملایم و خاک‌های نفوذپذیر از مقادیر کوچکتر و برای شیب‌های تند و خاک‌های نفوذناپذیر از مقادیر بزرگ‌تر استفاده می‌شود. در صورتی‌که حوضه دارای پوشش‌های مختلف باشد می‌توان از میانگین وزنی ضریب رواناب استفاده نمود. جدول ۶: مقادبر ضرایب رواناب برای پوشش‌های مختلف راه‌های شنی و یا شانه‌ها ۴ الی ۰۱۶ شیب‌ها در خاکبرداری یا خاکریزی ۵ الی ۰/۷ مناطق چمن‌کاری‌شده ۳ الی ۰/۵ ۲-۱-۲-۳-۳- شدت بارش در فرضیات روش منطقی باید شدت بارندگی در طول بارش یکنواخت باشد و بارش تمام حوضه را بپوشاند. به همین دلیل این روش فقط در حوضه‌های کوچک (تا ۲/۵ کیلومترمربع) قابل‌استفاده است. شدت بارش طرح باید از روی منحنی‌های شدت-مدت-فراوانی منطقه بدست آید. شدت بارش طرح. براساس فاکتورهای مدت بارش (معادل زمان تمرکز حوضه آبریز) و دوره بازگشت طرح تعیین می شود. ۳-۱-۲-۳-۳- زمان تمرکز حوضه زمان تمرکز که از مهم‌ترین پارامترهای فیزیکی حوضه آبریز محسوب می‌شود. عبارت است از مدت‌زمانی که لازم -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر برای آن دسته از باران‌هایی می‌توان برآورد کرد که طول مدت بارندگی برابر زمان تمرکز حوضه باشد. از این‌روء برای برآورد حداکثر جریان رواناب تخمین زمان تمرکز ضروری است. زمان تمرکز در حوضه‌های کوچک مانند بنادرء بستگی به تراکم ساخت و سازء دور یا نزدیک بودن فواصل ورودی‌ها از یکدیگر. شکل هندسی حوضه و مهم‌تر از همه شیب و طول مجاری زهکشی دارد. از میان روشهای مختلف محاسبه زمان تمرکزء استفاده از رابطه (۵) ارائه شده توسط سازمان هوانوردی آمریکا برای باند فرودگاه‌ها به دلیل تشابه نسبی با محوطه های بنادر توصیه می شود. 0 1 ام (۵) ۱ 03 پر که در آن: زمان تمرکز حوضه (ساعت) + ضریب رواناب : طول آبراهه اصلی (کیلومتر) اختلاف ارتفاع حوضه (متر) همچنین زمان تمرکز در حوضه‌های کوچک عبارت است از مجموع زمان ورود و زمان جریان. منظور از زمان ورود. مدت‌زمانی است که آب از سطح محوطه‌ها در سطح زمین جاری و از دورترین نقطه حوضه آبریز به ابتدای سیستم جدول ۷: زمان ورود -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۴۵ زمان جریان مدت‌زمانی است که آب از اولین ورودی سیستم انتقال اصلی به نقطه موردنظر برسد. مدت زمان جریان بستگی به طول سیستم انتقال اصلی, زبری جدارء. شکل و جنس سطح مقطع و شیب مجرا دارد که با استفاده از رابطه مانینگ محاسبه می‌شود. بر این اساس معمولاً زمان حرکت آب در کانال‌های اصلی از پیش معلوم نیست. از این‌رو برآورد زمان تمرکز نقاط واقع بر روی کانال‌های اصلی و به تبع آن محاسبه حداکثر دبی سیلاب در آن نقاط باید با روش سعی و خطا انجام شود. با محاسبه زمان تمرکز و در نظرگرفتن دوره بازگشت طرح. با استفاده از منحنی‌های شدت - مدت- فراوانی, میزان شدت بارش قابل‌محاسبه است. ۲-۲-۳-۳ روش 505 سازمان حفاظت خاک آمریکا (5251) روشی را برای تخمین رواناب از روی رگبارهاء ویژگی‌های نفوذپذیری خاک. پوشش گیاهی و مدیریت کشت حوضه‌های آبریز ارائه داده است. اساس این روش بر «فرضیات هیدروگراف واحد» استوار است. این روش برای برآورد پیک جریان ۲/۵ تا ۸ کیلومترمربع قابل‌استفاده است. -۱-۲-۲-۳-۳‏ تعیین ارتفاع رواناب ارتفاع رواناب یک بارندگی با استفاده از روابط (۶) و * محاسبه می‌شود. (0 56 0 5 +۳0 ۰ 0 0۷۱ بود 25400 بو که در آن: ارتفاع رواناب " (:۳0) ۳ ارتفاع بارندگی (11113) 8: پتانسیل نگهداری آب در سطح زمین (0: ۳) شماره منحنی مربوط به مقدار نفوذ آب در حوضه (بدون بعد) (5)5) 50۳۷06 ۲0۹۵۲۳۷۵۵۵ [ز۹۵ ا 3عل 1۵۲۲ * -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۶ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر شماره منحنی (۷)) نیز از روی خصوصیات خاک. نوع بهره‌برداری از زمین و شرایط رطوبت پیشین خاک و به الف- گروه هیدرولوژیک خاک تعیین می‌شود. بر اساس این طبقه‌بندی تمام خاک‌ها با توجه به پتانسیل تولید رواناب به چهار گروه مطابق جدول ۸ تقسیم‌بندی می‌شوند. ب- مقدار ۷[ با توجه به نوع خاک و پوشش حوضه از جدول ‎٩‏ استخراج می‌شود. ج- مقدار ۸) بدست آمده بر اساس وضعیت رطوبتی خاک و با استفاده از جدول ۱*۶ تصحیح می‌شود. توصیه می‌شود. به‌منظور دستیابی به حداکثر سیلاب. شماره منحنی حالت مرطوب در نظر گرفته شود. جدول ۸: رابطه بین گروه‌های هیدرولوزیکی خاک با حداقل شدت نفوذپذیری و نوع خاک متوسط شنی لومی. لومی شنی» شنی رسی ۲۳/۱۸/۶ ۳ ۱۵۳ لومی. لومی رسی, لومی سیلتی. دار ۱۳۳۳/۸ ۰/۵۵ در عمق خاک خصوصیات پوشش سطح حوضه پشت‌بام‌ها پارکینگ‌ها و دیگر جاهای اسفالتی ۸ | ۸ ۹۸ ۹۸ ۱۵۵۲۲ 00۳۷6 ۳۲ -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و : ۲-۲-۲-۳-۳- دبی < ساده‌ترین روش جهن حاصل‌ضرب دبی آوج هی حداکثر لحظه‌ای رواناب | )۸٩۹( گهداری زهکشی محوطه بنادر جدول ۱: اصلاح 7( براً در وضعیت رطوبت متوسط داکثر لحظه‌ای رواناب ۳۷ ۱۳۹/۹ می‌آید. بدین ترتیب دبی ۹ 0208۸ ۳ 0 6 ۳ - 1 ح‌ 2 0 -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۸ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر که در آن: 0: دبی حداکثر لحظه‌ای رواناب ‎)*/٩( 0 ارتفاع رواناب (1111) ۸: مساحت حوضه (*۳1) زمان رسیدن به اوج هیدروگراف (۱۳) ]: زمان تمرکز حوضه (۲) (]: مدت زمان بارش (۱۳) ۳-۲-۳-۳ آنالیز منطقه‌ای سیلاب در برآورد سیلاب در حوضه‌های فاقد آمارء مشخصات هندسی حوضه‌ها به لحاظ هیدرولوژیکی مهم‌ترین نقش را دارد. یکی از روش‌های تعیین دبی رواناب در حوضه‌های فاقد آمار و یا دارای آمار محدود. تحلیل منطقه‌ای سیلاب است که بر پایه مشخصات هندسی حوضه آبریز مجاور و آمار ایستگاه‌های هیدرومتری آن استوار است. برای این منظورء ابتدا آمار دبی‌های لحظه‌ای ایستگاه‌های هیدرومتری مجاور جمع‌آوری و پس از رفع نقص ۰ با ترسیم مقادیر متوسط دبی‌های لحظه‌ای ایستگاه‌های مجاور در مقابل سطح حوضه بالادست آن‌هاء رابطه (۱۰) بدست می‌آید. )(- ۸۳ 0۰۱ که در آن: 0: دبی حداکثر لحظه‌ای رواناب با دوره بازگشت ۲ سال ‎)*/٩( ۸: مساحت حوضه (*۴۲) ۲ , : ضرایب ثابت (بدست آمده از خط رگرسیون متوسط دبی های لحظه ای در مقابل سطح حوضه ها) سپس آنالیز فراوانی بر اساس توزیع‌های آماری مناسب بر روی آمار دبی‌های سیلابی ایستگاه های مجاور انجام شده و دبی‌های سیلابی با دوره‌های با ز گشت مختلف بدست می‌آید. از تقسیم دبی سیلاب‌های مربوطه در هر دوره بازگشت به متوسط دبی‌های سیلابی (دبی‌های با دوره بازگشت ۲ سال)» دبی بدون بعد سیلاب‌ها بدست می آید. با معلوم بودن مساحت حوضه مورد مطالعه, با استفاده از رابطه (*۱) دبی سیلابی آن با دوره بازگشت ۲ سال بدست می‌آید. در نهایت از حاصل‌ضرب دبی‌های بی‌بعد بدست آمده از مرحله قبل در دبی با دوره بازگشت ۲ سال (بدست آمده از رابطه *۱۰) دبی‌های با دوره با زگشت مختلف بدست می‌آید. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۴۹ ۴-۳ -مطالعات هیدرولیکی ۱-۴-۳- زهکش‌های سطحی ۱-۱-۴-۳-معادله جریان در زهکش‌های سطحی سیستم‌های انتقال رواناب غالباً برای وضعیت جریان آزاد طراحی می‌شوند. این وضعیت در کانال‌های روباز یا مجاری سرپوشیده که دارای سطح آزاد جریانند. برقرار است. طراحی اجزای این قسمت معمولاً با فرض برقراری جریان یکنواخت و پایدار انجام می‌شود. در این صورت شیب خطوط آنرژی و هیدرولیکی یکسان و برابر شیب کف کانال است. برای این منظور رابطه‌های متعددی پیشنهادشده است که از میان آن‌هاء رابطه مانینگ به‌طور گسترده در کشورهای مختلف برای تعیین سرعت جریان در یک جریان دائمی یکنواخت کاربرد دارد. رابطه‌ای است که توسط مانینگ" در سال ۱۸۸۹ به شرح رابطه (۱۱) پیشنهاد شد. کاربرد رابطه مانینگ در محاسبات مربوط به جریان‌های آزاد در سیستم‌های جمع‌آوری ۳ انتقال رواناب‌ها متداول بوده و توسط مراجع مختلف توصیه شده است. 0۱۱۱ 2 مر ۷-1 )7 که در آن : + شعاع هیدرولیکی (نسبت سطح مقطع به محیط خیس‌شده) برحسب (۱3) 5 شیب‌خط انرژی که در جریان یکنواخت با شیب کف کانال برابر است. ضریب زبری مانینگ با توجه به نتایج نسبتاً رضایت‌بخش این رابطهء به‌طور گستره‌ای از آن در حل مسائل مربوط به جریان‌های دائمی یکنواخت استفاده می‌شود. در خصوص رابطه مانینگ باید توجه داشت چنانچه ضریب زبری انتخابی کمتر از میزان واقعی در نظر گرفته شود. کانال طراحی‌شده ظرفیت عبور جریانی کمتر از میزان پیش‌بینی‌شده را خواهد داشت. از طرف دیگرء چنانچه ضریب زبری بیشتر از حد واقعی انتخاب شود. مقطع کانال بزرگ‌تر از حد موردنیازء طراحی و درنتیجه هزینه‌های اجرایی طرح. افزایش غیرمعقول می‌یابد. از این‌رو تعیین مقدار مناسب ضریب زبری مانینگ از 1 18 -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۰ اهم ارائه ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم. بت ویژه‌ای برخوردار است. برای این منظورء مقادیر پیشنهادی ضریب زبری در آبراهه‌های جدول ۱۱: مقادیر پیشنهادی ضریب زبری در آبراهه‌های مختلف فلوم‌های پلی اتیلنی. فلوم‌های فلزی رنگ‌شده و بتنی ساخته‌شده با قالب‌های فلزی روغن‌مالی شده. بتن‌پاشی زیر فشار وقتی سطح آن ماله‌کشی (ماله فلزی) شود. کانال با سطوح جانبی خوب و کف ناهموار مندرج در ردیف ۳ با قبول ترسیب سیلت. شن و ماسه. روکش‌های بتنی صاف که به‌طور فصلی زبری آن به علت رویش رستنی‌ها افزایش می‌یابد. حداقل ضریب زبری کارهای مخلوط سنگ و بتن با اجرای بسیار عالی. بتن‌ریزی با قالب چوبی زبر برای انتقال آب صاف با کمی مواد معلق. مواد مندرج در ردیف ۳ با جلبک خیلی زیاد یا حاوی مقدار زیاد ذرات قلوه‌سنگ (۵ -۷/۵ سانتیمتر). کانال‌های قدیمی که با ملات سیمانی روکش شده باشند. کانال‌های کوچک با پوشش بتنی در طول‌های مستقیم و یکنواخت که کف کانال دارای ناهمواری و سطوح جانبی به‌وسیله ته‌نشینی رسوبات زبر شده باشد برای انتقال آب صاف در کانال با کف بتنی خوب و سطوح جانبی عالی از سنگ‌چین. کانال‌هایی که پوشش آن با درزهای ناهموار همراه باشد رقم مبنا برای بتن‌های پاشیدنی با فشار روی سطوح نیمرخ‌سازی و پروفیله شده صاف (پوشش با بتن‌پاشی زیر فشار.) بالاترین ضریب زبری برای کارهای بتنی تحت هر شرایطی, پوشش بتنی با سطوح بسیار زبر و ناصاف و قوس‌های تند و کوتاه پوشیده از جلبک و شن در کف آن. کمترین مقدار 1 برای استفاده از سنگ‌چین یک‌دست با اجرای خوب. کانال با جدارهای بتنی و کف طبیعی, کانال خاکی در بسترهای رس - لوم با ته‌نشینی رسوبات ماسه‌ای در وسط و رسوبات سیلتی در کناره‌هاء سطوح بتن پاشیده با فشار و صاف‌نشده. کانال‌هایی با بنای فرسوده یا ساخته‌شده در داخل زمین محکم یا کانال‌هایی که با پوشش شن کوبیده مختلف در جدول ۱۱ مقدار ضریب زبری (0) -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۵۱ ۲-۱-۴-۳ تعیین ابعاد مقطع کانال یکی از نکاتی که در طرح کانال‌ها موردتوجه قرار می‌گیرد. «بهترین سطح مقطع هیدرولیکی» است. منظور از بهترین سطح مقطع هیدرولیکی. سطح مقطعی است که کمترین محیط‌ترشده (۳) را دارد. در این صورت (1<)۸/۲ بیشینه می‌شود. که با توجه به رابطه مانینگ یا شزی مقدار ضریب انتقال سطحء سرعت و درنتیجه ظرفیت کانال نیز به حداکثر خود می‌رسد. نظر به اینکه شکل عمومی رابطه مانینگ به دلیل ضرورت استفاده از روش سعی و خطا در طراحی چندان راحت نیست. برای رفع این معضل عبارت (**۸1۹) به‌عنوان فاکتور مقطع برای محاسبات جریان یکنواخت تعریف می‌شود. این فاکتورء صرفاً به عمق جریان و مشخصه‌های هندسی مقطع بستگی دارد. شکل کلی معادله پیشنهادی به‌صورت 2 (۱۲) - ۸۲3 52 همان‌طور که از رابطه (۱۲۳) معلوم است. در صورت مشخص‌بودن سه پارامتر 0 و 5 می‌توان عبارت سمت چپ ۰) نشان داده‌شده است. بدین ترتیب با معلوم بودن عرض کف در مقاطع ذوزنقه و مستطیلی و یا قطر در مقاطع دایره‌ای» عمق نرمال و یا بالعکس, با مشخصات عمق جریان. عرض در کف یا قطر قابل‌محاسبه است. سس مت 0 0.01 0.0001 0 001 0 ۵ ۹0. 53 5 ومه ۸8۶2/3/88/53 4 و۷۵۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- 1۲ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر شکل ۲۰: برآورد عمق نرمال در مقاطع دایره‌ای, ذوزنقه‌ای و مستطیلی ۳-۱-۳-۳- ضوابط هیدرولیکی زهکش های‌سطحی - امکان عبور و مرور و دسترسی در طول دوره سیلابی و بلافاصله پس از آن‌که باید در حد قابل‌قبول و متناسب با ضرورت آن وجود داشته باشد. - جلوگیری از بروز تلفات جانی و خسارت عمده - مسائل اقتصادی اجرا و نگهداری در ادامه. ملاحظات عمومی در طراحی و تحلیل شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی تشریح شده است. ۱-۳-۱-۴-۳- افت انرژی به‌منظور بررسی و ارزیابی میزان اتلاف انرژی در شبکه آب‌های سطحی و سیل آبرو موجود. تفکیک پارامترهایی که منجر به افت انرژی در مجاری می‌شوند. ضروری است. تحقیقات نشان داده است که عمده اتلاف انرژی معمولاً در موارد زیر است. - آفت انرژی ناشی از زبری مجرا - افت ناشی از انقباض و انبساط ناگهانی و یا تدریجی مقطع عبور رابطه مانینگ جزو ساده‌ترین رابطه‌های تجربی برای محاسبه تلفات ناشی از اصطکاک در مجاری جریان آزاد است که برای طراحی شبکه‌های جمع‌آوری آب‌های سطحی توصیه‌شده است. افت ناشی از انقباض و انبساط مقطع که معروف به افت‌های موضعی است. به افت‌هایی گفته می‌شود که بر اثر تغییر ناگهانی جهت و یا مقدار سرعت به وجود می‌آید. این افت‌هاء مضربی از بار سرعت و مطابق رابطه (۱۳) هستند: (۱۳) 2 را که در آن: -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۳ ۱ أفت موضعی (متر) کا: ضریب آفت موضعی (بدون بعد) 8 بار سرعت (متر) ضریب آفت موضعی با توجه به تغییرات در بزرگی و جهت سرعت. به شرح زیر تعیین می‌شود: - ضریب افت ناشی از انبساط ناگهانی ۱ و برای حالت تدریجی ۰/۳ - ضریب افت ناشی از انقباض ناگهانی ۰/۵ و برای حالت تدریجی ۰/۱ ۲-۳۱-۴۳ سرعت جریان ملاحظات مربوط به سرعت جریان شامل سرعت‌های حداقل و حداکثر است. سرعت حداقل جریان باید به نحوی باشد که در حد ممکن از ترسیب مواد در کف کانیو یا کانال و نیز رشد گیاهان آبزی در مجاور کانال جلوگیری شود. برای تأمین چنین شرایطی لازم است که زهکش‌ها به‌گونه‌ای طراحی شوند که در حالت پرء از سرعت جریان معادل و یا بیش از ۰/۹ متر بر ثانیه باشد. سرعت حداکثر جریان نیز نباید به حدی برسد که باعث خوردگی و ایجاد فرسایش در کف و دیواره‌های کانال شود. ۳-۳-۱-۴-۳- ارتفاع آزاد طبق تعریف ارتفاع آزاد کانال, فاصله لبه فوقانی کانال تا سطح آب در شرایط عبور سیلاب طراحی است و باید به‌اندازه‌ای باشد که نوسانات سطح آب و همچنین امواج تشکیل‌شده در سطح آب به بیرون از کانال ریخته نشود. لزوم پیش‌بینی عمق آزاد در کانال‌ها بدین شرح است: - افزایش ضریب زبری کانال در طول بهره‌برداری در مقایسه با ضریب زبری مرحله طراحی. -‏ جلوگیری از بیرون ریختن آب در هنگام وزش باد یا طوفان. - افزایش ارتفاع آب در کانال‌ها در اثر رسوب‌گذاری در طول بهره‌برداری و رشد گیاهان آبزی در آب. در یک کانال. ارتفاع آزاد تابعی از اندازه کانال, محل و نوسانات سطح آب داخل کانال, شیب کانال و نظایر آن است. در شرایط عادی عمق آزاد کانال بنا به پیشنهاد دفتر احیای اراضی امریکا مطابق رابطه (۱۴) محاسبه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۴ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر (۱۴۳) .)له < .۲ که در آن : 8 ارتفاع آزاد ا: عمق آب در کانال (11) > ضریب ثابت بین ۱/۷ تا ۲/۵ برای کانال‌هایی که ظرفیت آن‌ها بین ۰/۰۷ تا ۸۵ مترمکعب در ثانیه تغییر می‌کند. انتخاب می‌شود. برای محاسبه عمق آزاد در کانال‌های دارای شرایط معمولی رابطه (۱۵) نیز قابل‌استفاده است. (۱۵) 0 - .۳ که در آن : ارتفاع آزاد (۳) 0 عمق آب در کانال (۲۱) ۲ ضریب ثابتی است که بین ۰/۴۶ تا ۰/۷۶ تغییر می‌کند. حداقل مقدار برای دبی تا ۶/* مترمکعب در ثانیه و حداکثر آن برای دبی تا ۸۵ مترمکعب در ثانیه و بیشتر. (۱۶) 0 0.2+0- ۲۰ که در آن 0 عبارتست از دبی طراحی بر حسب مترمکعب بر ثانیه - چاو" پیشنهاد می‌کند که به‌طورکلی ۵ تا ۳۰ درصد عمق جریان را می‌توان به‌عنوان ارتفاع آزاد در نظر گرفت. -‏ طبق توصیه یونسکو حداقل ارتفاع آزاد برای مجاری سیلابرو برابر ۲۵ سانتیمتر و برای شرایط جریان فوق بحرانی برابر ۳۰ در صد عمق جریان است. ع ۴ ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۵۵ ۴-۳-۱-۴-۳- شیب طولی زهکش برای اینکه مشکل هیدرولیکی انتقال آب به وجود نیاید و جریان در کانال در حد بحرانی و دارای مقطع بهینه - برای تعیین شیب طولی مناسب پس از انجام نقشه‌برداری مسیر کانال, بهتر است پروفیل طولی و عرضی برای مسیر انتخاب‌شده تهیه شود. - درصورتی که جریان در کانال از حد بحرانی فراتر رود می‌توان با ایجاد تمهیدات لازم, کاربرد شیب طولی مناسب و دراپ یا تعبیه بافل‌ها از ایجاد جریان فوق بحرانی و فرسایش زیاد در کانال جلوگیری نمود. - در بسیاری از موارد شیب منتخب کانال بستگی به هدف بهره‌برداری از کانال دارد. در طراحی کانال‌های - حداقل شیب مجاری نیز باید به گونه‌ای انتخاب شود که سرعت جریان در آنها کمتر از ‎۰/٩۹‏ متر بر ثانیه باشد. - همچنین شیب طولی مطلوب در کانیوها نباید از ۰/۵ درصد و در حالت مطلق از ۰/۳ درصد کمتر باشد. ۴-۳--۵-۳- شیب عرضی روسازی یکی دیگر از مولفه‌های تأثیرگذار در زهکشی آب‌های سطحی, اجرای شیب عرضی در معابر و محوطه‌ها است. در انتخاب شیب عرضی باید راحتی و رضایت رانندگان نیز مدنظر قرار بگیرد. در محوطه بنادر با توجه به سرعت نسبتاً جدول ۱۳: مقادیر معمول شیب‌های عرضی مورداستفاده برای روسازی, شانه و کانال -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۱۳۳/۲۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر در محوطه‌های وسیع لازم است از شیب بندی‌های دو وجهی متوالی مطابق شکل ۲۱ استفاده شود. در این روش.؛ مجموعه‌ای از برجستگی‌ها و فرورفتگی‌ها در یک امتداد به نحوی اجرا می‌شود که در خطالقعرها کانال‌های زهکشی ۹ ۴ ۳ 8 ۰ ۰ شکل ۲۱: شیب بندی دووجهی و قرار گرفتن کانال‌های زهکشی در خط القعرها ۶-۳-۱-۴-۳- حداقل شعاع انحنای مجاز در زهکش‌ها شعاع انحنا برای کانال‌های پوشش‌دار به‌اندازه سطح مقطع. ظرفیت. سرعت و نوع مصالح استفاده‌شده برای پوشش (۱۷) 2 + 11۷2/۸ > و که در آن: ۷ سرعت متوسط جریان ‎)11/٩( ۸: سطح مقطع (*۲) در مواردی نیز حداقل شعاع انحنا برحسب میزان دبی در نظر گرفته می‌شود. در جدول ۱۳ حداقل شعاع انحنای پیشنهادی برحسب ظرفیت‌های مختلف کانال ارائه‌شده است. دبی جریان (1133/5) حداقل شعاع انحنا (1) -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۵۷ ۴-۱-۴-۳- ضوابط هیدرولیکی کانال‌های خاکی مهمترین مسئله که کانالهای خاکی با آن مواجه هستند. مسائل مربوط به فرسایش, ته نشین شدن رسوبات معلق و اتلاف یا نشت آب از بدنه کانال است که می بایست از لحاظ طراحی مورد توجه قرار گیرند. براساس تجربیات برای طراحی کانالهای فرسایشی توصیه های زیادی در موسسات تحقیقاتی کشورهای مختلف ارائه شده است که در اینجا به ذکر دو توصیه می پردازیم: توصیه اول: در (شکل ۲۲) حداکثر شیب مجاز کف کانال برای خاکهای مختلف نشان داده شده است. این شکل اهمیت انتخاب درست دبی جریان را برای مسیر انتخاب شده و یا بالعکس انتخاب درست شیب کف کانال را برای دبی طرح نشان می دهد. چنانچه از این شکل استفاده می شود مقطع پایدار برای کانال در نظر گرفته می شود. ۳] شیل نرم 7 : رس سیلت دار ۶-۱۰ ] .۳ زج سبلت ماه دار ۶ < [ ,۳ لام ا 1 0 4 , ۱ ۰ ۱ 0 . 50 35۵ 20 0 5 3 2 ۱ که ۵5 ۵2 ۵.۱ 0۵5 2 0.0۱ دی . ۱/5۰0 شکل ۲۲ : حداکثر شیب مجاز کف کانال برای خاکهای مختلف بستر بر اساس جریان توصیه دوم: اگر از لحاظ آب و هوایی و اتلاف آب در اثر تبخیر مشکلی نباشد. جدول ۱۴ راهنمای خوبی جهت انتخاب نسبت ۳/9۷ در کانال ذوزنقه ای می باشد. برای شرایط آب و هوایی اکثر نقاط ایران بهتر است 0/۷ حداکثر ۵ و در شرایط خاص تا ۵ اختیار شود. (0 عرض کف کانال و از ارتفاع کانال) -------- صفحهٔ بعد -------- ۵۸۸ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر جدول ۱۴: نسبت ۷(/ توصیه شده در کانال های ذوزنقه ای فرسایشی نسبت به دبی جریان شک ها اه که (۲۹/۵) اه ها 6 ۵-۱-۴-۳- ضوابط آرایش شبکه زهکشی بهترین آرایش شبکه از نظر راندمان هیدرولیکی, شبکه‌ای است که بتواند رواناب حاصل از بارش طراحی را در اسرع در تعیین فواصل عرضی زهکش‌ها در برخی از محوطه ها بویژه در محوطه‌های کانتینری» ضروری است چیدمان کانتینرها و سایر عوارض موجود لحاظ گردد. همچنین فواصل زهکش ها در هر محوطه تا حد امکان یکسان باشد و هیچ زهکشی با عوارض موجود در محوطه تلاقی نداشته باشد. توصیه می‌گردد که فواصل عرضی زهکشها از همدیگر بیشتر از ۵۰ متر نباشد. ضروری است در جانمایی زهکش ها مسیر تردد ماشین آلات سنگین مورد توجه دقیق قرار بگیرد تا حداقل تلاقی با آنها وجود داشته باشد. توصیه می شود سیستم زهکشی محوطه اسکله ای (اپرون) متاثر از سیستم زهکشی محوطه کانتینری نبوده و دارای سیستم زهکشی جداگانه ای باشد. و کاهش طول سیستم زهکشی, بهتر است راستای سیستم انتقال اصلی عمود بر خط ساحلی باشد. توصیه می شود زهکش های ترمینال کانتینری در راستای خط اسکله و ترمینال فله مایع در مجاورت مخازن ذخیر ۶-۱-۴-۳ نرم افزارهای مناسب برای طراحی شبکه جمع آوری آبهای سطحی پارامترهای موْثر در تحلیل سیستم های جمع آوری رواناب ها غالبا فرآیندهای پیچیده ای هستند که برای شناخت بهتر آنها از نرم افزار یا مدلهای ریاضی استفاده می شود. رایج ترین نرم افزارها در زمینه شبیه سازی سیلابها و تحلیل هیدرولیکی شبکه آبهای سطحی شهرها عبارتند از: ۰118-۸5 510۳-۳00 و /3۳۸-۹۷/۱/۱ از میان آنها نرم افزار 15۳۸-5۷۷8104 امکانات بیشتری نسبت به بقیه دارد. این نرم افزار ابزاری برای شبیه سازی جامع فرآیندهای هیدرولوژی, هیدرولیک. کیفیت فاضلاب و روانابهای سطحی شهرها می باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۵۹ ۷-۱-۴-۳- طراحی کانیو کانیوها باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که سطح آب گرفتگی را در گسترده قابل‌قبول محدود نمایند. ماشین‌های پارک شده از ظرفیت کانیوها کاسته و گاه سبب سوارشدن آب به سطح پیاده‌رو می‌شود. ظرفیت یک کانیو به شکل مقطع جریان» شیب طولی و ضریب زبری بستگی دارد. مقطع کانیو معمولاً مثلشی است و لبه جدول ضلع قائم مثلث را تشکیل متفاوت بوده و یا حتی در قسمتی دارای انحنا باشد. در اماکنی که وسایط نقلیه پارک می‌کنند. توصیه می‌شود که ظرفیت کانیوها برای ار تفاع آب معادل ۵۰ درصد بلندی لبه جدول در شیب‌های تا ۱۰ درصد و ارتفاع آب معادل ۴۰ درصد بلندی لبه جدول در شیب‌های بیشتر از ۱۰ درصد محاسبه و منظور شود. در انتخاب شیب طولی کانیوها و لبه پیاده‌روها باید شیب طولی خیابان در نظر گرفته شود. اگر جریان ترافیک وسایل نقلیه. سنگین و یا پیاده قابل‌ملاحظه است. توصیه می‌شود که کلیه رواناب محل تقاطع‌ها در بالادست جذب و به مجاری زیرسطحی هدایت شود. برای محاسبه ظرفیت و سرعت جریان در کانیوها می‌توان از رابطه (۱۸) کمک گرفت. (شکل ۲۳) (۱۸) ما 0 که در آن : 0 : جریان دبی برحسب ‎)10*/٩( 7 آب سطح پهنای : ضریب ثابت < ۰/۳۷۵ 2 عکس شیب عرضی (7/4) -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر توصیه می‌گردد که سرعت حداکثر ۲/۵ متر بر ثانیه به‌عنوان ضابطه طراحی مطرح گردد. بهترین و مطلوب‌ترین در لبه جدول متمرکز نماید. در مناطق سردسیر و بخبندان توصیه می‌شود که از جریان یافتن رواناب حاصله از ذوب برف به داخل بنادر و افزایش شانس یخبندان. ممانعت به عمل آید. لازمه این کار در نظر گرفتن کانیو در هر دو طرف طراحی نیم نهر مطابق بند ۳-۱-۳-۲ این آیین نامه صورت میگیرد. ۸-۱-۴-۳- طراحی دریچه‌ها بنا به تعریف دبی جریان جذب‌شده توسط دریچه را تحت شرایط معین و تعریف‌شده. ظرفیت دریچه گویند. یکی از مهم‌ترین فاکتورهای موْثر بر ظرفیت دریچه. عمق جریان در محل بازشدگی دهانه ورودی است. ظرفیت دریچه عرضی سبب افزایش ظرفیت دریچه مسطح مشبک می‌شود. افزایش طول دریچه جدولی و افزایش عرض دریچه مسطح ظرفیت دریچه است. در دریچه‌های جدولی, گود کردن زهکش سبب افزایش ظرفیت دریچه می‌شود. مقدار گودی اثر بیشتری بر ظرفیت. در قیاس با نوع چیدمان و نحوه استقرار گودی دارد. دریجه‌های نوع جدولی اقتصادی‌ترین نوع دهانه ورودی است که برای جذب ۸۵ تا ۹۰ درصد جریان رواناب تعبیه می‌شوند. این دریچه‌ها با افزایش عمق جریان در کناره جدول یا لبه خیابان همراه است. دهانه‌های نوع مشبک افقی کلیه جریان روی شبکه راء به انضمام قسمتی از جریان کناری. جذب خواهند کرد. به‌طور کلی دهانه مشبک افقی کلیه -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ 2 آب روی شبکه را به داخل مجرای زیرسطحی هدایت خواهد کرد. مگر اینکه سرعت جریان به‌قدری زیاد شود که آب از روی شبکه به اطراف و یا جلوتر پاشیده شود. فروافتادگی صفحه مشبک تا حدود زیادی بر ظرفیت ورودی خواهند افزود. عوامل موْنْر بر موقعیت و فاصله دهانه‌ها از یکدیگر عبارتنداز: - مقدار و شدت رواناب - شیب طولی و عرضی جاده - آب‌گرفتگی مجاز و قابل‌تحمل - ظرفیت دهانه ورودی - موقعیت و هندسه تقاطع‌ها و تغییر شیب‌ها - قابلیت دسترسی برای بازدید و تعمیرات - میزان آشغال‌ها -‏ حجم ترافیک وسایل نقلیه و پیاده گرچه پارامترهای اقتصادی اصلی‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین عامل در تعیین تعداد و فاصله دهانه‌ها است. لکن, تعبیه دهانه‌های ورودی در نقاط زیر الزامی است: - خط القعرها - تقاطع خیابان‌ها - بالادست قسمت لچکی رامپ‌ها در محل تلاقی معابر توصیه می‌شود دهانه ورودی در قسمت بالادست منظور شود. بهتر است که از انتخاب و چیدمان اختیاری دهانه‌های ورودی اجتناب شده و با رعایت عوامل فوق‌الذ کر و تحلیل منطقی اتخاذ تصمیم شود. دریجه‌ی جمع‌آوری آب‌های سطحی باید تا حد امکان در خارج از مسیر حرکت عابران پیاده قرار داده شوند. در صورتی که دریچه‌ها در سطح پیاده‌رو قرار گیرند. باید آن‌ها را هم‌تراز و هم‌سطح با فضای اطراف آن تعبیه کرد. در مسیرهای پر ترافیک که خطر تخریب درپوش وجود دارد می‌توان مانند شکل ۲۴ دریچه آب‌های سطحی را در حاشیه کنار جاده تعبیه کرد. ابعاد این تو رفتگی حداقل باید ۳۰۵ میلی‌متر از هر طرف لبه دریچه بزرگتر باشد. شیب بند باید طوری اجرا شود که به سمت دریچه رواناب‌ها هدایت گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر برای یک شیب پیوسته می‌توان حداکثر فاصله ممکن را بین دهانه‌های ورودی, به شرطی که خصوصیات رواناب (۱۹) 2 > که در آن: ظرفیت تقریبی دریچه جدولی نیز از رابطه (۲۰) قابل برآورد است: 0 < 0.1665 )۲۰( که در ان: < عمق جریان در بالای لبه آبگیر(1۳) ن< طول مفید دهانه آبگیر(۱) -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۶۳ 0 < ظرفیت آبگیر برحسب ‎)1*/٩( انتخاب فاصله دریجه‌ها باید با توجه به پارامترهای هیدرولیکی لازم صورت گیرد. با این وجود. راهنمای مساحت تحت پوشش هر دریجه در جدول ۱۵ ارائه‌شده است. ردیف , شیب عمومی محوطه در بچه (مترمربع) را ۹-۱-۴-۳- طراحی آدم رو خط لوله به یکدیگر)» در سیستم جمع آوری آبهای ساخته می‌شوند. در محل اتصال لوله‌های زیر سطحی فرعی به سیستم انتقال فرعی مطابق (شکل ۸) و همچنین سیستم انتقال فرعی به سیستم انتقال اصلی تعبیه آدم رو ضرورت دارد. توصیه می گردد بمنظور رفع آبگرفتگی و پاکسازی مجاری زیر سطحی, در فواصل حداقل ۵۰ متر آدم رو در نظر گرفته شود. نکات مهم در طراحی آدم روها عبارتند از: - دسترسی آسان به آدم رو در مواقع لزوم - مقاوم بودن نسبت به نفوذ آب های زیرزمینی اطراف - قابلیت تحمل بارها و فشارهای وارده -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۱-۹-۱-۴-۳- ابعاد آدم‌رو ابعاد دم روها به مشخصات سیستم زهکشی زیر سطحی از جمله قطر لوله های اصلی و فرعی. عمق کارگذاری بستگی دارد. در جدول ۱۶ حداقل ابعاد مورد نیاز آدم رو ها ارائه شده است. نقشه‌های اجرایی آدم روها در ابعاد مختلف مطابق ضابطه ۲۹۱ می باشد. جدول ۱۶ : حداقل ابعاد آدم روها ۱01 00 کل 0400 00 کل 000 ۰ ص00 شکمل [ووزر روز 0سا مربعی بعرض ۱/۸ متر 0900-1000 مستطیلی با ابعاد ۲/۷۵۳/۵ مل : قطر لوله فرعی . زل : قطر لوله اصلی ۰ ۲ : ارتفاع آدم رو 6 0.60 1.21۱ 00 هل دابره ای به قطر ۱/۵ متر نیاز به طراحی خاص دارد ۲-۹-۱-۴-۳- جنس آدم‌رو آدم رو ها در جنس های مختلف بتنی» آجری و پلیمری قابل کاربرد هستند. بطور معمول جنس آدم رو ها بتنی می باشد. در مناطق کم عرض و قدیمی می توان از آجر نیز برای ساخت آدم رو استفاده کرد. همچنین با توجه به استفاده روزافزون از محصولات پلیمری در صنایع مختلف جهان, این محصول می‌تواند جایگزین مناسبی برای منهول‌های بتنی یا آجری باشد. در جدول ۱۷ مزایا و معیب آدم رو ها در جنس های مختلف ارائه شده است. جدول ۱۷ : بررسی مزایا و معایب جنس های مختلف آدم رو اقتصادی بودن آسیب‌پذیر در برابر مواد خورنده وجود مصالح قابل دسترسی آب‌بندی نامناسب در اتصالات نصب و اجرای سریع وزن بالای اجزاء (در صورت پیش ساخته) محدودیت در ارتفاع بیش از ۲ متر آب‌بندی نامناسب در کل سازه عدم مقاومت در برابر مواد شیمیایی ضعف بدنه در مقابل بار جانبی و ترافیکی نیاز به انبار داری و رعایت نکات ایمنی -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۶۵ - تحمل کم نسبت به بارهای شعاعی محوری (لازم است یک رینگ بتنی در اطراف دهانه ورودی آدم رو نصب شود.) توصیه می شود جنس درب آدم رو ها از نوع لولادار غیرفلزی مقاوم مانند کامپوزیتی با قابلیت تحمل بار ترافیکی * تن در هر مترمربع در محوطه های عملیاتی و ۲۵ تن در هر مترمربع در محوطه های غیرعملیاتی باشد. ۱-۱-۴-۳- طراحی آشغال‌گیر برای جلوگیری از ورود اشیاء خارجی به داخل کانال‌های سرپوشیده در محل کانیوها و دریچه‌های بازدید لازم است از آشغالگیرهای مخصوص استفاده شود. آشغال گیر شبکه فلزی است که از تعدادی میله موازی با فواصل معین که در یک قاب قرار گرفته‌اند. تشکیل‌شده است. نصب آشغال گیر با زاویه خاصی و یا به‌طور عمود نسبت به جهت جریان در داخل یک کانال انجام می‌شود. استفاده از آشغال گیر فواید زیر را با خود به همراه دارد: - استفاده از آشغال‌گیر برای جلوگیری از گرفتگی مجاری سرپوشیده و یا زیرسطحی - آشغال‌گیر برای افزایش ظرفیت عبور جریان - استفاده از آشغال‌گیر برای کاهش مواد معلق موجود در آب‌های سطحی آشغال گیرها در ورودی شبکه. داخل لوله, داخل کانال, یا انتهای لوله‌ها قرار می‌گیرند. با بررسی انواع مختلف آشغال گیرها بر مبنای شاخص‌هایی مانند سطح حوضه آبریزء دوره تناوب پاکسازی سازه. تراز آنرژی موردنیاز برای کارء بازده حذف رباله از جریان» هزینه‌های ساخت و بهره‌برداری و ... تعدادی از آن‌ها در شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی مورداستفاده قرار می‌گیرند. آشغال‌گیر ها را می‌توان بر اساس فاصله میله‌ها. نوع عملکرد آشغال‌ گیر (دستی و مکانیکی) و فرم آشغال‌گیر طبقه‌بندی کرد. نمونه‌ای از این آشغال گیرها در (شکل ۲۵) ارائه‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۶ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۹ 1, ۰ ۰ _ ۵۷ ۱ ی ۳ اه 4 : سا سل ۹9 رش 1 9 اه ۳ ۳ ا چ ی ار یس ۹ سس ره رو وس هه ملس 1 : ی و اس ار یا سی : تر را 8۵ ۲ ی هک لک خ اور با ها 3 وی با سم ی : ها و و ار "۳ .7 1 سس :4 2 ی ت ۰ 9۰ لو ۱ 1 __ ۱ ۳,۹ ۱ ی . 9 ۰ اس ۹ / ۳ ۰ بر او سس 9سا لش 0 :9 ریش ی ی ِ ره ۱ ۱۱۱۱۲۱۱۱۱۱۱۱ 1 ما ایا ۰ ود َ 9 را را یا هو 1 ۶ ۳ نم سر ۱۱ را 11 زد 8 زان 5 1 کدی اش ۳ ۰ ۴ : و ۱ توه هه و زو :1 5 " نی و در ا 1 ی یا , ۱ ۱ سور خی سس ۱ 1 ۳ مو و2 تا 5 از 1 َ مومس ۲ ۱ ارجا م۳ مر ای 2 و ۱ : ۰ و 3 1 ,11732 1 در فا ود 1 ی ری رس :۰ 7 ۹ : 4 ره مد ی تیمها 2 ین دنو ارو ی هه اد ند 11111 ۵ کم شکل ۲۵ : نمونه‌ای از آشغالگیرهای سیستم‌های زهکشی علاوه بر شبکه آشغال گیر, محفظه آن نیز نقش مهمی در سیستم جمع‌آوری آب‌های سطحی دارد. محفظه آشغال گیر سازه‌ای است که در ورودی یا مسیر سیستم ربررمینی جممع‌آوری و هدایت ت آب‌های سطحی تعبیه‌شده ۳ از آن برای تله اندازی و نگهداشت زباله‌هایی که وارد سیستم شده‌اند. استفاده می‌شود. نمونه‌ای از آن در (شکل ۲۶) -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۲۶ ۷ لوله ورودی دسترسی ماشین آلات شبکه آشغاالگیر صفحه انرژی گیر کانال ورودی کح سس ار دسترسی ماشین‌آلات سم (الف) مجرای خروجی (ب) سر صفحه آنرژی گیر > ۱ (منحرف‌کننده جریان) [‏ ص :۶ ]1 | مخزن اشغالگیر و ۱۲| و شکل ۲۶ : محفظه آشغال گیر: (الف) نوع خروجی مستقیم. (ب) نوع جانبی . (ج) سازوکار تله اندازی زباله محل قرارگیری و اندازه آشغال گیرها به عواملی مانند افت انرژی جریان عبوری از آن‌هاء مشخصات سازه‌ای و لازم مانند حرکت لولایی یا ریلی صفحه آشغال‌گیر صورت گیرد. شیب صفحات آشغال‌گیر در ورودی مسیر لوله‌ها و مجاری جریان باید بین ۳7:1۷ تا ۵71:1۷ باشد تا زباله‌های سبک با فشار آب و افزایش تراز آب. به بالا حرکت کنند و انسداد آشغال گیر به تأخیر بیفتد هرچه سرعت جریان به سمت خروجی حوضچه کمتر باشد. باید زاویه صفحات با افق کمتر باشد. مبانی طراحی آشغال‌گیر به شرح زیر است: - معمولا فاصله‌ی بین میله‌ها را ۱۰ الی ۵۰ میلی‌متر در نظر می‌گیرند و عرض میله‌های آشغال گیر را نیز -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر - در تصفیه‌خانه‌ها در صورت بزرگ تر بودن دبی میانگین ورودی از ۱۵۰ لیتر در ثانیه, از آشغال گیر مکانیکی استفاده می‌شود با توجه به مبانی» سرعت عبور سیال از بین میله‌ها را انتخاب می‌شود و سپس با تقسیم دبی میانگین بر سرعت ۴۹۳۴ - ۸ (۲۱۱ سا ارتفاع جریان در کانال از رابطه مانینگ محاسبه می‌شود (1]). سیس با تقسیم سطح به‌دست‌آمده از مرحله‌ی قبل (۸) بر ارتفاع 1 مجموع عرض باز بین میله‌ها 1 را بدست می‌آید. در مرحله‌ی بعد با تقسیم مجموع عرض باز میله‌ها بر عرض هر میله (انتخاب‌شده بر اساس مبانی)» تعداد فضای باز و در نهایت تعداد میله‌ها محاسبه می‌شود. مقدار افت انرژی جریان به وجود آمده توسط آشغالگیرهای در مسیر خروج جریان نباید به‌اندازه‌ای باشد که سبب پس‌زدگی جریان شود. بنابراین مقدار این افت باید در محاسبات هیدرولیکی لحاظ و کنترل شود. روابط تجربی مختلفی برای تعیین مقدار افت آنرژزی ناشی از عبور جریان از آشغال گیرها وجود دارند. رابطه(۲۲) متداول برای محاسبه افت انرژی در آشغالگیرهایی که از میله‌های موازی تشکیل‌شده‌اند. به شرح زیر است: ۳ 0وس در این رابطه : مقدار افت تراز انرژی (متر) ایکا : ضریب بی‌بعد شکل میله‌های شبکه (مطابق شکل ۲۷) ]: بیشینه عرض مقطع میله عمود بر جریان (متر) ۷ سرعت جریان نزدیک شونده به آشغال گیر (متر بر ثانیه) 8 : شتاب جاذبه 8 : زاویه آشغال گیربا افق (درجه) معمولا نسبت مقدار سطح بازشوها به کل سطح آشغال گیرها ۴۰ تا ۵۰ درصد پیش‌بینی می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۶ ۶۹ ۱1 لآ رآ ۱ ۲۳۳0251 ۱ و ۲۲0.541 1.79 076 092 1.035 7 1.8322 22.42 رم شکل ۲۷ : ضریب 1ع۴ا بر اساس شکل میله‌های شبکه آشغال‌گیر (در این شکل مسیر جریان از بالا به پایین است) ۱۱-۱-۳-۳- طراحی حوضچه رسوب‌گیر رسوب‌گیرها به‌منظور جلوگیری از ورود رسوبات به شبکه جمع‌آوری رواناب سطحی به کار می‌روند. اجرای رسوب‌گیر در شرایط و موقعیت‌های ذیل ضرورت دارد: - در بنادری که ورود آب از حوضه‌های بالادست به سیستم زهکشی آن وجود دارد. - در محوطه‌های مستعد رسوب گذاری زیاد مانند محوطه‌های بارگیری مواد معدنی (کلینکر و سنگ‌آهن) رسوبگیرهای بسته به حجم رسوبات به‌صورت پیش‌ساخته و درجا اجرا می‌شود. ابعاد. تعداد و فواصل قرارگیری رسوبگیرها از یکدیگر باید توسط مشاور با توجه به ویژگی‌های طرح تعیین گردد. این حوضچه‌ها به‌طور معمول به همراه آشغال گیرها ساخته می‌شوند. اساس کار حوضچه‌های تله اندازی رسوب استفاده از نیروی جاذبه زمین برای ته‌نشین کردن رسوبات است. برای این کار» سطح مقطع جریان در مجرا افزایش می‌یابد تا حرکت جریان کُند شود و ذرات همراه جریان فرصت ته‌نشینی داشته باشند. شرایط جریان و هندسه مجرای حوضچه رسوبگیر طوری در نظر گرفته می‌شود که برخاستن ذرات ته‌نشین شده در حوضچه به کمترین مقدار ممکن برسد. در ادامه دو نوع حوضجه رسوب گیر به لحاظ موقعیت قرارگیری ارائه‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۱۱-۱-۴-۳-- حوفچه با گود در پایین‌دست مجاری این سازه‌ها با گودبرداری در زمین یا خاکریزی و ایجاد حوضچه ته‌نشینی ساخته می‌شوند. در این حوضچه‌ها رسوبات همراه رواناب فرصت ته‌نشینی پیدا می‌کنند. چنین حوضچه‌هایی برای حوضه آبریز در حدود ۴۰۰۰ مترمربع یا حوضه‌های با حجم رسوبات زیاد همراه جریان کاربرد دارند. تله انداز رسوب از یک حوضه کوچک با مجرای خروجی به‌صورت سرریز یا لوله تشکیل‌شده است. دیوارهای حوضچه با پوشش گیاهی یا سنگچین در مقابل فرسایش محافظت می‌شوند. در انتهای مجرای خروجی نیز با ایجاد سنگچین از فرسایش جلوگیری می‌شود. کف و دیوارهای حوضچه باید به روش 10698 ۸57۸ تراکم ۹۵ درصد داشته باشند. برای جلوگیری از سرریز حوضچه و خرابی آن» باید یک خروجی به‌صورت سرریز یا لوله در ترازی به فاصله حداقل ۳۰ سانتیمتری از لبه درونی دیوار حوضچه قرار گیرد. در (شکل ۲۸) هندسه و مقاطع نمونه تله انداز رسوب نشان داده‌شده است. عمق حوضچه حداکثر ۱/۵ متر و حداکثر شیب خاکریزها ۳ افقی در مقابل ۱ عمودی هستند. حداقل عرض حوضچه برابر ۳/۵ متر پیشنهادشده است. سنگچین در پایین‌دست و اطراف لوله خروجی با 450 برابر ۳۰ سانتیمتر انتخاب می‌شود. این سنگچین باید حداقل تا تراز ۲۳۰ سانتیمتری پایین‌تر از خاکریز انتهایی حوضچه امتداد پیدا کند. گودبرداری 6 (در صورت لزوم) اس داز لوله خروجی با سرر بز 1 تراز روی خاکریز اسر ۸ ۱ ۱ ورود جربان . س خروج جربان . ام ۳ : حداکتر ۳.۱ 7 ۳ خاکر یز ۱ حداکثر ۳.۱ مسیی. 1 ۲ مجرای خروحی تئییت شده پلان حوضجه نله‌انداز در ی حدافل ۱۵۰ ساننی‌منر ی + کف کلبیل ی 5 حداکتر شیب ۵ سانتی‌متر (اننهای : مر ۳۰ سانتی من حداقفل ۰ امن تگجین پاییی‌تر از خاکر یز ۱ ۵ سامتی‌منر ۳ سای متر حدافل ۵ ساننی‌مبر 9 افل ۵ ۳ اه ۱ . ۳ سانتی متر - بان 1 ۱ 9 ۳ 1 ۱ جر ها 1 ۱ 9 لوله فانم سوراخدار اتصال آسند مقطع ۸ سک‌جچین 1 حدافل ۵۰ ساننی‌منر مفطع نیپ حاکر بز (ندون مقباس) مقطع 8 شکل ۲۸ : هندسه و مقاطع نمونه تله انداز رسوب (در پایین‌دست مجاری) -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۷۱ ۲-۱۱-۱-۴-۳- محفظه تله انداز رسوب در مسیر جریان کانال این محفظه‌ها به همراه آشغال گیر در مسیر جریان در کانال قرار می‌گیرند و بخشی از رسوبات جریان را به دام می‌اندازند. آشغال گیر پایین‌دست این محفظه از عبور زباله‌های همراه جریان جلوگیری می‌کنند. در (شکل ۲۹) مقطع یک نمونه محفظه تله انداز رسوب آمده است. جریان از مجرای ورودی به‌صورت آزاد به محفظه می‌ریزد و رسوبات همراه آن در محفظه ته‌نشین می‌شوند. پس از پر شدن محفظه. جریان با عبور از آشغال‌گیر وارد مجرای پایین‌دست می‌شود. در بالای آشغال‌گیر فضایی برای عبور جریان‌های اضافه بر جریان طرح محفظه پیش‌بینی شده است. در بوس دذسرسی ۱ ۸ بازشوی سرریز لوله جریان ورودی 2 شکل ‎۲۹٩‏ : نمونه محفظه تله انداز رسوب حجم محفظه بر مبنای حجم کل آورد رسوبات همراه جریان طرح حوضچه و زمان‌بندی لایروبی حوضچه تعیین می‌شود. عرض حوضچه (: ۷۷) با توجه به نیاز به کاهش سرعت در مجرا (سرعت متوسط کمتر از ۰/۵ متر بر ثانیه در دبی طرح) برای ته‌نشینی ذرات تعیین می‌شود. لازم است حداقل نسبت طول حوضچه به عرض آن برابر ۲ در نظر گرفته شود. عمق محفظه (]) برای تأمین حجم لازم برای نگهداشت رسوبات و امکانات بهره‌برداری تعیین می‌شود. بهتر است این عمق به حداکثر ۱/۵ متر محدود شود. لازم است فاصله پایین‌ترین نقطه مجرای ورودی جریان از تراز ثابت آب در محفظه (۲۳۸) طوری انتخاب شود که جریان ورودی در سیلاب طرح محفظه از آب موجود در حوضچه کمترین تأثیر را بپذیرد. آشغال گیر انتهایی محفظه با فرض گرفتگی ۵۰ درصد بازشوها طرح می‌شود. صفحه آشغال گیر از اجزای قائم با فواصل بازشوی ۵ سانتیمتر تشکیل می‌شوند. در جریان طرح محفظه ارتفاع آشغال گیر (. 11) دو برابر -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۲ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر عمق بحرانی جریان عبوری از مقطع با عرضی برابر مجموع عرض بازشوهای آشغال‌گیر در نظر گرفته می‌شود. برای ایجاد امکان عبور جریان‌های با دبی بیشتر از دبی طرح از محفظه. لازم است در بالای آشغال‌گیر فضای آزاد در نظر گرفته شود. ارتفاع این فضا (13]) حداکثر ۳۵ سانتیمتر و مقدار بدست آمده از رابطه (۲۳) است: 3 بنج (۲۳) - ۳۲ مرا 1.7 در این رابطه: : دبی اوج سیلاب طرح مجرا (مترمکعب بر ثانیه) با : طول محفظه در مسیر عمود بر جریان (متر) کف کانال پائین‌دست آشغال گیر(,1) حداقل ۱۰ سانتیمتر پائین تر از تراز معمول مانداب در محفظه قرار می‌گیرد. کل ارتفاع محفظه (:7]) از جمع ارتفاع لازم برای آشغال‌گیرء فضای آزاد. و عمق لازم برای محفظه به دست می‌آید. برای دسترسی به محفظه و لایروبی لازم است ورودی با درپوش مناسب با قطر مفید داخلی حداقل ۹۶ سانتیمتر و نردبان دسترسی با پله‌های با فواصل ۳۰ سانتیمترء در نظر گرفته شوند. ۱۲-۱-۴۳ طراحی حوضچه آرامش به‌منظور جلوگیری از آبشستگی, ضروری است سازه تخلیه آب‌های سطحی تا لبه دریا امتداد داشته باشد. در صورتیکه فاصله طولی و ارتفاعی بین محل تخلیه و لبه دریا زیاد باشد. اجرای سازه‌های مستهلک کننده انرژی مانند حوضچه‌های آرامش با پرش هیدرولیکی شامل کف بندهای افقی و شیب‌دار و نیز متعلقات استهلاک انرژی از قبیل بلوک‌های تنداب. بلوک‌های حوضچه و دیواره‌های انتهایی پیوسته یا دندانه‌دار می‌باشند. هر حوضچه آرامش برحسب شدت پرش هیدرولیکی, معمولاً احتیاج به اجزایی دارد تا ضمن شکل دادن پرش هیدرولیکی در یک موقعیت و محل خاص. تا حد امکان از طول آن بکاهد. از جمله این اجزاء عبارت‌اند از : - بلوک‌های پای تنداب که در محل تغییر شیب و در ابتدای کف افقی حوضچه ساخته‌شده و هدف از ساخت آن‌هاء کوتاه کردن طول پرش و تثبیت آن است. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۶ ۷۳ - آب‌پایه که به‌صورت دندانه‌دار یا منفرد در انتهای حوضچه ساخته‌شده و باعث کاهش بیشتر طول پرش هیدرولیکی و کنترل بهتر موقعیت آن می‌گردد. در حوضچه‌های آرامش بزرگ. به جهت آن‌که آب با سرعت زیادء می‌تواند به انتهای حوضچه برسد. معمولاً آب‌پایه به‌صورت دندانه‌دار ساخته می‌شود. - بلوک‌های آرامکننده که بلوک کف یا بلوک‌های حوضچه آرامش نیز نامیده می‌شوند. در قسمت میانی حوضچه آرامش قرارگرفته و هدف از ساخت آن‌هاء اتلاف انرژی به‌صورت متمرکز و یکجا می‌باشد .در سرعت‌های کم. بلوک‌های آرام‌کننده بسیار موْثر هستند. اما آنگاه‌ که سرعت جریان زیاد باشد. ممکن است این نوع زانده در برخی از حوضچه‌های آرامش, می‌توان از یک دیواره سرتاسری پیوسته به‌عنوان جایگزین بلوک‌ها استفاده کرد که عموماً دارای مزیت‌های زیر می‌باشد: - کوتاه شدن طول حوضچه آرامش - افزایش نرخ استهلاک انرژی - کاهش عمق پایاب موردنیاز متغیرهای مهم در طراحی حوضچه آرامش عبارت‌اند از عرض حوضچه. طول حوضجه. ارتفاع دیوارها و رقوم بستر ۱۲-۱-۴-۳-- عرض حوضچه آرامش عرض حوضچه یک متغیر بسیار مهم است زیرا ابعاد پرش هیدرولیکی تابع آن است. افزایش عرض حوضچه شرایط هیدرولیکی را برای پرش بهتر می‌کند ولی باعث افزایش هزینه می‌گردد. همچنین پائین بردن کف حوضچه آرامش برای تعادل نیروی مخصوص با پایاب و انجام پرش مطلوب است ولی این امر نیز باعث افزایش هزینه‌ها می‌گردد. بنابراین دو متغیر عرض حوضچه و رقوم کف آن باید طوری انتخاب گردد که هزینه در حداقل باشد. معمولاً رابطه(۲۴) برای عرض حوضچه. نتایج خوبی آزنظر اقتصادی می‌دهد. (۲۴( << ۷ -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۴ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر که در آن ۰ ضریبی است که معمولاً برابر ۱/۸ در نظر گرفته می‌شود. در سرریزهای کوتاه عرض مقطع تاج سرریز شوت و حوضجه آرامش یکسان انتخاب می‌گردد. در حالیکه در سرریزهای بلند. به دلایل اقتصادی و هیدرولیکی اآزنظر کاهش پتانسیل کاویتاسیون عرض حوضچه کمتر از عرض تاج سرریز انتخاب می‌شود. ۲-۱۲-۱-۴-۳- طول حوضچه آرامش طول حوضچه آرامش متناسب با طول پرش هیدرولیکی است. طول پرش (که برابر با طول غلتک‌های سطحی جریان است) با عدد فرود تغییر می‌کند. می‌توان طول پرش را برابر با د5۵ در نظر گرفت که دل عبارت است از ارتفاع جریان پس از پرش هیدرولیکی. دل از رابطه(۲۵) محاسبه می‌گردد: (۲۵) + 1۱| بل - < ول که در آن : عدد فرود در مقطع قبل از پرش هیدرولیکی ۱ ارتفاع جریان در مقطع قبل از پرش هیدرولیکی بر روی مدل‌های هیدرولیکی نشان می‌دهد که استفاده از دندانه‌ها در حوضچه آرامش باعث کاهش طول حوضچه می‌گردد. بر اساس تقسیم‌بندی 175114 حوضجه آرامش به دو نوع رده‌بندی می‌شود. حوضچه آرامش بدون دندانه (حوضچه نوع [) و حوضچه آرامش با دنده که در آن‌ها طول حوضچه آرامش کمتر است. انواع حوضچه آرامش با دنده متداول شامل تیپ‌های آآ و آآ] می‌باشند که حوضچه آرامش تیپ آ[] برای محل تخلیه آب‌های سطحی پیشنهاد ۳-۱۲-۱-۴-۳- ارتفاع دیواره‌های حوضچه آرامش ارتفاع دیواره‌ها باید به‌اندازه‌ای باشد که پرش هیدرولیکی را در برگیرد. طبق توصیه 11511 ارتفاع آزاد بالای + (عمق پس از پرش) برابر (0.03)۷۱+2 متر در نظر گرفته می‌شود که در آن ۷۱ سرعت جریان قبل از پرش برحسب -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۷۵ ۴-۱۲-۱-۴-۳- حفاظت توسط سنگچین سنگچین به‌عنوان یک وسیله موْثر جهت حفاظت بستر و سواحل کانال‌ها در برابر فرسایش در پائین‌دست حوضچه را به سرعت مطمئن کاهش می‌دهد. تعیین اندازه سنگجین به‌وسیله رابطه (۲۶) 115۳14 توصیه می‌شود: 02 (۲۶( ما < (] 29 که در آن 0 قطر سنگ. ۷ سرعت متوسط جریان و ۴۳ ضریب برابر ۱ برای جریان آرام و برابر ۱/۴ برای جریان متلاطم شدید می‌باشد. نگجید باید بر روی یک‌لایه فیلتر به ضخامت حدود ۰ تا ۰ میلی‌متر قرار گیرد. فیلتر باید خوب دانه‌بندی شده باشد و حداکثر اندازه ذرات آن از ۷۵ میلی‌متر تجاوز نکند. ضخامت سنگجین از ۱/۵ برابر ۱۳-۱-۴-۳- ضوابط تصفیه آبهای سطحی امروزه با استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته می‌توان آلایندگی‌های آب‌های سطحی را حذف و آب تصفیه‌شده را در زمینه‌های مختلف از قبیل آبیاری فضای سبزء صنایع مختلف و ... مورداستفاده قرارداد. آب‌های سطحی بنادر به دلیل وجود فراورده‌های نفتی در محوطه‌هاء تعمیرات و کارواش خودروها غالباً دارای تنوع بیشتری از آلاینده‌ها بوده و لذا تصفیه رواناب این مناطق از اهمیت بیشتری برخوردار می‌باشد و ضروری است به‌منظور رعایت مسائل زیست‌محیطی, رواناب‌ها قبل از تخلیه به رودخانه یا دریا به‌طور کامل تصفیه گردد. ۱۴-۱-۴۳ ضوابط طراحی تخلیه آب‌های سطحی ۱-۱۴-۱-۴-۳- تراز تخلیه آب‌های سطحی در مواردی که رواناب را باید در رودخانه, دریاچه. دریا و یا سایر نقاطی تخلیه کرد که آب در آن‌ها انباشته‌شده یا جریان دارد. ضروری است که احتمال افزایش سطح آب در محل تخلیه بررسی و ارزیابی شود و معلوم گردد که این امر -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۶ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر افزایش سطح آب در محل دریافت‌کننده جریان‌های سطحی دارای چه فراوانی وقوع است. دوماً تداوم اشل‌های بالا چند ساعت یا چند روز ادامه خواهد داشت و سوما احتمال وقوع ترازهای بالای سطح آب در رودخانه. دریا یا دریاچه‌های طبیعی و مصنوعی هم‌زمان با وقوع سیلاب ناشی از بارندگی چقدر است وقوع این وضعیت دارای چه احتمالی است. در (شکل ۳۰) نمونه‌ای از تخلیهٌ نقلی به آبراهه‌های پذیرنده نشان داده‌شده است. هرگاه احتمال افزایش تراز سطح آب در محل تخلیه و پس زدن آب محتمل باشد . دهانهُ خروجی مجرای انتهایی شبکه به یک یا چند دریچه یک‌طرفه مجهز شده و بدین طریق از ورود جریان‌های سیلابی و گل‌ولای رودخانه به داخل تخلیه ثقلی رواناب‌ها به رودخانه, دریا یا دریاچه‌ها وقتی به نحو مناسب و مطلوب انجام می‌پذیرد که تراز سطح آب در انتهای تأسیسات محل تخلیه به دریاچه دریافت‌کننده. حداقل هم‌تراز و ترجیحاً بالاتر از سطح آب موجود در دریافت‌کننده باشد و ظرفیت کافی برای دفع ایمن آب‌های دریافتی نیز وجود داشته باشد. دامنهُ نوسانات تراز آب در محل دریافت کننده رواناب از مهترین خصوصیات محل تخلیه محسوب می‌شود. تخلیذ رواناب‌های ناشی از بارندگی در آن گروه از شهرهای ساحلی که ارتفاع اندکی از سطح دریا دارند. غالباً متأثر از نوسانات جزر و مدی سطح آب دریاست و در هر ۲۴ ساعت مداومّا شرایطی پدید می‌آید که از نظم و دامنه خاص و معمولاً مشخصی برخوردار است و ممکن است تخلیه ثقلی را با اشکالاتی مواجه سازد. طوفان‌های دریایی نیز که منشاً اصلی بروز آن وزش بادهای پر قدرت است نیز باید موردتوجه قرار گیرد. از سوی دیگر برای دفع و تخلیهٌ رواناب‌ها در مسیل‌ها و خشک‌رودها معمولاً مشکلی وجود ندارد و با اقداماتی در زمینهُ اصلاح و بهسازی مقطع و مسیر این‌گونه محل‌های تخلیه. راه‌حل‌های مناسبی در اختیار خواهد بود. چگونگی عملکرد هیدرولیکی مجاری تخلیه در (شکل ۳۱) و (شکل ۲) برای دو حالت تخلیهٌ آزاد و تخلیه مستغرق آمده است. در تخلیه آزاد. میزان جریان تخلیه شونده با استفاده از رابطهٌ (۲۷) سرریزها به شرح زیر تعیین می‌شود: 0 > 2 )۲۷( که در آن: ۲ عرض دهانه مجرای خروجی برحسب (1۳) -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۷۷ ۴ ضریب جریان در وضعیتی که شرایط تخلیهٌ آزاد فراهم نباشد. میزان جریان خروجی با استفاده از رابطه (۲۸) عمومی روزنه‌ها به شرح زیر محاسبه می‌شود: 0-1 (۲۸ که در آن: ظرفیت آبگیر برحسب ‎)*/٩( ۸ مقطع عبور جریان برحسب (*1) 8: شتاب ثقل (۹/۸۱ متر بر مجذور ثانیه) 3 ارتفاع مور آب برحسب(1) ): ضریب جریان سطخ آب در شرایط سیلابی ر/۸(ع) سس حِ سطخ آب در شرایط عادی (۸.۷/.۱) ۱ ۱ جصط رد سطخ آب در شرایط سیلایی وزببرم که / ۱ سطخ آب در شرایط عادی (0۷/۸ هش لپ 1 1 ۹ 8 ۳۰ : ۰.۰ ل قفا به آب‌های یذ برنده -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۸ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر سطخ آب در حوضچه ذخیره موقت سطخ آب در حوضچه ذخیره موقت ۲ << دریا شکل ۳۲ : تخلیه تقلی به‌صورت مستغرق ۲-۱۴-۱-۴-۳- موقعیت و تعداد تخلیه آب‌های سطحی موقعیت و تعداد تخلیه آبهای سطحی به شرایط محل دریافت‌کننده جریان‌های سطحی. شکل عمومی و وسعت بنادر. کاربری محوطه‌های مختلف و شیب مجاری زهکشی بستگی دارد. در شرایط تخلیه به آبهای آزاد. ضروری است موقعیت‌هایی که از شرایط جذر و مد تاثیر پذیری کمتری دارند (مانند موقعیت تخلیه آبهای سطحی در بنادر وسیع بستگی به نوع کاربری محوطه های مختلف آن دارد. در ترمینال‌های مواد معدنی جهت جلوگیری از پخش رواناب این محوطه ها به محوطه های دیگر بهتر است اولاً موقعیت این ترمینال‌ها در محوطه‌های های اسکله‌ای و یا نزدیک به آن باشد و ثانیاً تخلیه این محوطه‌ها بصورت مستقل از محوطه‌های دیگر صورت گیرد. موقعیت تخلیه آبهای سطحی ترمینال‌های بارگیری مواد نفتی نیز بدلیل ضرورت تصفیه رواناب این محوطه‌ها نیز می بایست بصورت مستقل از تخلیه گاه‌های دیگر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۷۹ در اکثر بنادر جهت کاهش هزینه هاء برای انتقال رواناب چندین محوطه مختلف از یک سیستم انتقال اصلی استفاده می شود. در این صورت طول سیستم انتقال اصلی افزایش و به تبع آن شیب آن کاهش می یابد. طولانی کردن مسیر ضروری است با کوتاه کردن مسیر خط انتقال, تعداد محل تخلیه افزایش یابد. در بنادر مستطیل شکل که گسترش طولی آن به موازات خط ساحلی می باشد.» جهت تخلیه سریع رواناب و کاهش ابعاد زهکش هاء تعداد محل تخلیه با بررسی فنی و اقتصادی قابل افزایش است. ۲-۳-۳ زهکش سازه‌ای ۱-۲-۴-۳ معادله حریان در زهکش سازه‌ای یک سیستم زهکشی سازه‌ای را می‌توان مستقیماً در زیر یک روسازی ایجاد کرد تا هر آبی که به سطح زیرین روسازی می‌رسد. هدایت و تخلیه شود. لایه زهکشی باید طوری طراحی شود که بتواند تمام آبی که به آن می‌رسد را در خود جای دهد. ابعاد لایه زهکشی با استفاده از قانون دارسی مطابق رابطه (۲۹) قابل‌تعیین است. 0 << ۸ (۲۹ که در آن: 0 دبی آب ‎)۹/٩( ضریب نفوذپذیری مواد زهکشی ‎)۲/٩( گرادیان هیدرولیکی (10/) ۸: سطح مقطع زهکشی (*) ۲-۲-۴-۳- مبانی محاسبات زهکشی سازه‌ای طبق این راهنما در محاسبات مربوط به زهکشی سازه‌ای, ابتدا باید پارامترهای مربوط به عمق لایه‌های زهکش برای جای‌دادن آب نفوذی تعیین و پس از آن مدت زمان خروج آب از لایه زهکش محاسبه شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۱۳/۲۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۱-۲-۲-۴-۳- محاسبه حداقل ضخامت برای جای‌دادن آب نفوذی برای این‌که ضخامت موردنیاز لایه زهکش با توجه به معیار ذکرشده به دست بیاید باید پارامترهای ورودی آن اندازه‌گیری شوند. پارامترهای ورودی شامل ضریب زمان نفوذ آب (۳])». ضریب تخلخل موْئر (ع) و شاخص رگبار (۲) ۲-۲-۲-۴-۳- ضریب زمان نفوذ آب (۲) طراحی زهکش سازه‌ای در روسازی برحسب میزان آب نفوذی در روسازی در بیشترین ساعت بارش با دوره بازگشت دوساله انجام می‌شود. میزان آب نفوذی به نوع روسازی, جنس لایه‌هاء عملیات نگهداری انجام‌شده در طول دوره بهره‌برداری و نیز جنس و عملکرد زهکش بستگی دارد. بنابراین این ضریب در طول دوره عملکرد روسازی همواره متغیر و محاسبه آن دشوار است. برای سهولت در انجام طراحی» این ضریب ۰/۵ در نظر گرفته شود. ۳-۲-۲-۳ ضریب تخلخل موّتر یکی از پارامترهای تاثیرگذار در قابلیت زهکشی روسازی. ضریب تخلخل موْثر خاک و لایه زهکش است. تخلخل مواد جامد خاک گفته می‌شود. این پارامتر با استفاده از رابطه (۲۰۱) قابل‌محاسبه است. (۳۰) (ء/1 .62 + 1) سک - 1 < مز در رابطه مذکورء .1 ضریب تخلخل موْئرء ,7 وزن مخصوص خشک مصالح, .) چگالی مواد جامد. +7 وزن مخصوص آب و ۷۷۵ میزان درصد آب موجود در خاک پس از زهکشی کامل آن است. ضریب تخلخل مژْثرء عمدتاً برای خاک‌های ماسه‌ای و شنی به ۰/۱۵ و برای اساس نفودذ‌پذیر به ۰/۲۵ محدود می‌شود. ۴۳-۲-۲۴۴۳ شدت رگبار (14) منظور از شدت رگبارء میزان بیشینه بارش ساعتی برحسب متر بر ساعت با دوره بازگشت دو ساعته است. ۵-۲-۲-۴-۳- محاسبه حداقل ضخامت لایه زهکش میزان حداقل ضخامت لایه زهکش برای نفوذ آب‌های سطحی برای روسازی‌های دارای عرض بیش از ۶ مترء با استفاده از رابطه (۲۱) محاسبه می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۸ ۳۱۱( کش - بر 0.570 ۶-۲-۲-۴-۳- محاسبه زمان خروج آب زمان خروج آب به مدت‌زمانی گفته می‌شود که میزان مشخصی از آب نفوذی به روسازی, زهکش و از آن تخلیه شود. مطابق توصیه ۳۸۸ باید ۵۰ درصد از آب نفوذی به لایه‌های اساس و زیراساس در مدت حداکثر ۱۰ روز تخلیه شود. در صورت استفاده از لایه زهکش نیز باید لایه زهکش به‌گونه‌ای طراحی شود که آب ۸۵ درصد از آب نفوذی ظرف مدت یک روز تخلیه شود. برای محاسبه این پارامتر پاید مشخصات هندسی مقطع عرضی روسازی شامل طول زهکشی آب. ضخامت لایه زهکشی. شیب طولی و عرضی, تخلخل موْئر و ضریب نفوذپذیری خاک در دسترس باشد. ۷-۲-۲-۴-۳- محاسبه ضریب زهکشی خاک در جریان ماندگارء فرض بر این است که مقدار تغذیه, دقیقاً برابر مقدار تخلیه باشد. به‌عبارت‌دیگر»ه سطح آب زیرزمینی باگذشت زمان به‌هیچ‌وجه تغییر نکند. ضریب زهکشی نشان‌دهنده شدت تغذیه یا تخلیه آب و برابر با میانگین عمق خروجی زهکش‌ها است. ضریب زهکشی به عوامل زیادی از جمله بافت خاک. نوع کشت. عمق ریشه. میزان آب آبیاری, فاصله آبیاری» شیب اراضی, روش آبیاری» عمق زهکش, عمق لایه محدودکننده. شوری آب‌وخاک. نشت از اراضی بالادست. نشت از کانال‌ها و جوی‌ها و نظایر آن بستگی دارد. ضریب زهکشی برای خاک‌ها از رابطه(۳۲) قابل‌محاسبه است. 1 )6.2 14105 (.)0 (1478 .)( 4 ۳۷۱ 1 در رابطه مذکور, 12۱0 اندازه الکی برحسب میلی‌متر است که ۱۰ درصد خاک از آن عبور می‌کند. ۳:00 درصد عبوری از الک نمره ۲۰۰ و ضریب تخلخل مور خاک است. ضعف این رابطه این است که برای دانه‌بندی بدون مصالح عبوری از الک ۰۲۰۰ کاربرد ندارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۲ ۱۳۳/۲۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر ۸-۲-۲-۴-۳- محاسبه پارامتر 150 برای ارزیابی وضعیت زهکشی آب و مدت زمان خروج آب از لایه باید پارامتر 150 محاسبه شود. در واقع این پارامتر بیانگر مدت زمان موردنیاز برای زهکشی ۵۰ درصد از آب نفوذی به روسازی است و از رابطه( ۳۳) بدست می‌آید. 2 (۳۳) م۳ اس 720 (2.10.110) در رابطه مذکورء پارامتر 1۱۵ ضریب تخلخل موْثر (رابطه *)» پارامتر با برابر با طولی که آب باید برای خروج از روسازی طی کند (فوت)» پارامتر ۲ برابر با ضریب نفوذپذیری خاک (فوت بر روز)» و پارامتر 10] برابر با ضخامت لایه 2 ۳ (۳۴) 12 نا 7 3 در رابطه مذکورء 1 شیب عرضی و با شیب طولی است. بآ نیز فاصله عرض خروج آب یا عرض محور از محل شکست ۹-۲-۲-۴-۳- محاسبه پارامتر 185" همان‌طور که پیشتر گفته شد. در صورت استفاده از اساس زهکش, باید ۸۵ درصد از آب نفوذی به روسازی در مدت کمتر از ۲۴ ساعت از بدنه روسازی خارج شود. به‌عبارت‌دیگر. پارامتر 1۸5 که بیانگر مدت‌زمانی است که ۸۵ درصد از آب نفوذی به روسازی از آن خارج می‌شود. باید کمتر از ۲۴۳ ساعت باشد و با استفاده از رابطه(۲۵) محاسبه می‌شود. (/.م 7 (۳۵) شک > وو7 85 در رابطه مذکور 0]ء برابر با طولی که آب باید برای خروج از روسازی طی کند و [ ضریب شیب عرضی معادل است (۳۶) + ع1/ ]| در رابطه مذکورء 1 شیب عرضی و16 شیب طولی است. در روسازی موجود هر دو شیب طولی و عرضی ۰/۰۱ است -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۸۳ ۳-۲-۴-۳- طراحی سیستم زهکشی سازه‌ای در این زیربند» طراحی سیستم زهکشی سازه‌ای شامل طرح اساس نفوذپذیرء طرح لایه جداکننده, انتخاب زمین پارچه و نیز طرح لوله‌های زهکشی ارائه‌شده است. ۱-۳-۲-۴-۳- _طرح لابه نفوذ یذ بر طراحی لایه نفوذپذیر بر پایه فرضیات زیر انجام می‌شود: - تا زمانی‌که لایه اشباع شودء آب به داخل آن نفوذ می‌نماید. - پس از اشباع‌شدن لایه, آب اضافی وارد آن نمی‌شود. - بعد از توقف بارش, آب از طریق لوله‌های خروجی یا به‌طور مستقیم از طریق لایه نفوذپذیر به کانال وارد می‌شود. * روش طراحی روش طراحی هیدرولیکی لایه نفوذپذیر بر مبنای تعیین زمان زهکشی است. در این روش. زمان موردنیاز برای زهکشی لایه نفوذپذیر از وضعیت سیلابی اولیه تا یک درجه اشباع قابل‌قبول محاسبه می‌شود. اصل بر این است که طرح لایه نفوذ‌پذیر به‌گونه‌ای باشد که ۵۰ درصد آب قابل زهکشی, تقریباً در مدت دو ساعت تخلیه شود. بر این اساس. حدول ۸ طبقه‌بندی کیفیت زهکشی لابه نفوذ یذ بر بر مبنای تخلیه ۵۰ درصد آب قابل زهکشی * پارامترهای ورودی پارامترهای ورودی در روش طراحی زهکشی لایه بدین شرح است: -‏ طراحی اولیه روسازی -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ ۱۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر -‏ خصوصیات مصالح - ضخامت لایه نفوذیذیر - میزان نفوذپذیری مصالح لایه نفوذپذیر *_روند طراحی مراحل روند طراحی زمان زهکشی به شرح زیر است. ۱- انتخاب درجه مطلوب زهکشی که برای راه ها و محوطه های معمولی ۰/۵ در نظر گرفته می‌شود. ۲- انتخاب ضخامت لایه نفوذپذیر (7]) ۳- تعیین ضریب نفوذ‌پذیری (۴) مصالح لایه با انجام آزمون آزمایشگاهی. پیشنهاد می‌شود که با استفاده از رابطه (۲۸) مقدار ضریب نفوذپذیری کنترل شود. ۴ محاسبه ضریب تخلخل مور با استفاده از رابطه (۲۹) یا رابطه‌ای که در ادامه تشریح می‌شود. ۵- تعیین پارامتر 790 با استفاده از رابطه(۳۲). ۶- اگر مقدار پارامتر 750 مطلوب نباشد. تکرار مراحل طراحی. در موردمحاسبه ضریب تخلخل موْئرء علاوه بر رابطه (۲۹) ۰ می‌توان از رابطه (۲۷) استفاده کرد. (۳۷) 1 ۸ < م۸ که در آن: تخلخل مصالح است که با استفاده از رابطه (۳۸) برحسب وزن مخصوص واقعی (0*۳) و دانسیته خشک مصالح (14) برحسب کیلونیوتن بر مترمکعب بدست می‌آید. ۳۸( و -1) < ۸۷ [۷۷: ضریب افت هد آب برای لایه نفوذپذیر است. این ضریب. تابعی از نوع و مقدار مصالح ریزدانه موجود در لایه است و از جدول ‎۱۹٩‏ و با در نظر گرفتن توضیحات زیرء بدست می‌آید. - منظور از مصالح ریزدانه. مصالح گذرنده از الک شماره ۲۰۰ است. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۸۵ - برای مصالح شنی با مقدار صفر درصد ریزدانه» ضریب افت هد آب برابر ۸۰ درصد است. - برای مصالح ماسه با صفر درصد مصالح ریزدانه. ضریب افت هد آب برابر ۶۵ درصد است. جدول ۱۹: ضریب افت هد آب (درصدی از کل آب) نوع و مقدار که ریزدانه نوع مصالح ل پر کننده " یه سس اه سک ۳۹( 0 که در آن: گ : ضریب نفوذپذیری که به‌عنوان نرخ نفوذ در نظر گرفته می‌شود(٩/1) ۶ : حداکثر بارندگی یک‌ساعته در سال (11/5) ۴[ : ضریب نفوذ این رابطه به این معنی است که نسبتی از بارندگی به سطوح مختلف نفوذ می‌کند. نمونه‌ای از محدوده‌های پیشنهادی برای ضرایب نفوذ سطحی در جدول ۲۰ آورده شده است. اگر سطح شانه‌ها با خطوط ترافیکی متفاوت باشد. نرخ نفوذ برای هر نوع سطح باید محاسبه شود. جدول ۲۰: نمونه‌ای از ضرایب نفوذ سطحی 0.20.4 آأسفالت با دانه‌بندی پیوسته ۳[ ۱ 11 2 داح * -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ ۱۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر شانه آب‌بندی نشده (شانه خاکی) با استفاده از نرخ نفوذء مقدار آب ورودی به سطح روسازی با اعمال قانون دارسی از رابطه (۴۰) تعیین می‌شود: (۴۰) (وللایا + ۷/1 :)1 > ‎٩ میزان حجم آب ورودی به سطح (13/5) به ازای هر متر طول مسیر ۱ : ضریب نفوذپذیری روسازی محوطه در محل تردد(1/5) ۱ : عرض کل محوطه در محل تردد (متر) ۰ : ضریب نفوذپذیری شانه‌ها (1/5) ۰ : عرض کل شانه‌ها (متر) [ : گرادیان هیدرولیکی (۲/1) * تعیین ظرفیت زهکشی لایه نفوذ‌پذیر پس از تعیین ضخامت و سایر مشخصات لایه نفوذپذیرء با فرض جریان پایداره ظرفیت زهکشی لایه نفوذپذیر از ٩ > 17.)9 + 2( (۴۱۱ که در آن: : طول لایه نفوذپذیر 5 شیب طولی لایه نفوذپذیر ۲-۳-۲-۴-۳- _طرح لایه جداکننده (لایه فیلتر) طراحی لایه جداکننده یا فیلتر در چهار مرحله زیر انجام می‌شود. * مرحله اول: تأمین نفوذپذیری -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۲۶ ۸۷ دانه‌بندی مصالح لایه جداکننده باید به گونه‌ای باشد که حداکثر نفوذپذیری آن با استفاده از رابطه (۴۲)» موسوم به رابطه هیزن » برابر ۴/۵ متر در روز باشد. که در آن : #: نفوذپذیری برحسب میلی‌متر بر ثانیه 10 اندازه موْتر مصالح برحسب میلی‌متر جدول ۲۱: مقادیر ضریب هیزن نوع خاک 6 * مرحله دوم: تناسب لابه حداکننده با خاک بستر برای حفظ تناسب لایه جداکننده با خاک بستر باید معیارهای زیر تأمین باشد. - معیار جداکنندگی : (لایه سابگرید) 51۸5 > (لایه جداکننده) 1: 5 - معیار یکنواختی : (لایه سابگرید) «2514 > (لایه جداکننده) 1250 که در معیارهای مذکور. :10 نشان‌دهنده اندازه ذره‌ای است که * درصد مصالح سنگی از آن کوچکترند. ۹ مرحله سوم: تناسب لایه جداکننده با لایه نفوذپذ بر برای حفظ تناسب لایه جداکننده با لایه نفوذ‌پذیر باید معیارهای زیر تأمین باشد. - معیار جداکنندگی: (لایه جداکننده) 5105 > (لایه نفوذپذیر) 1:5 ۴ 100 2 7۳[]0۳۳۳] * -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ ۱۳۳/۲۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر - معیار یکنواختی: (لایه جداکننده) 25190 > (لایه نفوذپذیر) 140 که در معیارهای مذکور. ,12 نشان‌دهنده اندازه ذره‌ای است که ۷ درصد مصالح سنگی از آن کوچکترند. * مرحله چهارم: تأمین سایر معیارهای دانه‌بندی علاوه بر موارد گفته‌شده. مصالح سنگی لایه جداکننده باید دارای ویژگی‌های زیر باشد: - مصالح لایه جداکننده باید دارای دانه‌بندی پیوسته خوب و میزان مصالح ریزدانه آن محدود باشد. - حداکثتر درصد عبوری از الک ۲۰۰ نباید بیشتر از ۱۲ درصد باشد. - بهتر است ضریب یکنواختی مصالح بزرگ‌تر از ۴۰ درصد باشد. اما درهرحال نباید این ضریب کوچکتر از ۲۰ ۳-۳-۲-۴-۳- انتخاب زمین پارچه حداقل معیارهای لازم برای انتخاب زمین‌پارچه برای استفاده به‌عنوان صافی به شرح زیر است: ۰ اندازه سوراخ‌های زمین پارچه اندازه سوراخ‌های زمین پارچه با توجه به نوع کاربرد آن و با رعایت موارد زیر انتخاب می‌شود. - اگر خاک پایه یعنی همان خاکی که باید زهکشی شود. کمتر از ۵۰ درصد مواد ردشده از الک ۲۰۰ داشته باشد. - اگر خاک پایه بیشتر از ۵۰ درصد مواد ردشده از الک ۲۰۰ داشته باشد. اندازه ظاهری چشمه باید کوچکتر از ۳ میلی‌متر (الک شماره ۵۰) باشد. - اگر خاک پایه از مصالح ۰-۲۵ میلی‌متر باشد. برای انتخاب اندازه ظاهری باید مصالح ردشده از الک شماره ۴ یعنی ۴/۷۵ میلی‌متر مبنا قرارداده شود. 6 006010۶ 1ع م۸ ! -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۲۶ ۸۹ نفوذپذیری زمین‌پارچه‌ها بسته به شرایط استفاده از سیستم زهکشی, به شرح زیر است. - در شرایط عادی, نفوذپذیری زمین‌پارچه باید مساوی یا بزرگ‌تر از نفوذپذیری خاک پایه باشد. - در شرایط بحرانی» یعنی شرایطی که اجرای سیستم زهکشی برای محافظت از راه بسیار ضروری است. نفوذپذیری زمین‌پارچه باید مساوی یا بزرگ‌تر از ده برابر نفوذپذیری خاک پایه باشد. ۴-۳-۲-۴-۳- طراحی لوله‌های زهکشی برای جلوگیری از حرکت و فرار دانه‌های فیلتر به لوله‌های زهکشی باید روابط(۴۳) و(۴۴) برای مصالح فیلتر و ۳۳۱( 4 > 2 > 1.2 (۳۴۳) 4 > 5 > 1.2 که در آن‌ها: "وو0: اندازه الکی است که ۸۵ درصد ذرات مصالح فیلتر از آن عبور کند. 0 عرض شکاف لوله زهکش (: قطر سوراخ‌های لوله زهکش مصالح فیلتر نباید بیش از ۵ درصد مواد ردشده از الک شماره ۲۰۰ داشته باشد. همجنین عرض شکاف لوله زهکش نیز باید بزرگ‌تر از ۰/۸ میلی‌متر باشد. پس از تعیین جریان در لوله. اندازه لوله را می‌توان با استفاده از رابطه مانینگ با مقادیر مربوط به شیب و زبری لوله تعیین کرد. قطر لوله برای زهکشی سازه‌ای معمولاً ۱۰۰ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود. ممکن است از لوله‌های اضافی برای برآوردن نیازهای جریان استفاده شود. لوله‌های زهکشی معمولاً از جنس پلی‌اتیلن, بتنی و فلزی می‌باشد. شیب لوله معمولاً باید حداقل ۱ درصد و حداقل مطلق آن ۳/* درصد باشد. حداکثر شیب باید توسط حداکثر سرعت جریان ۲ تا ۳ متر بر ثانیه کنترل شود. مقادیر ضریب زبری مانینگ لوله‌ها در جدول ۲۲ آورده شده است. جدول ۲۲: ضریب مانینگ انواع لوله -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ ۱۳۳۳/۶ فصل سوم: طراحی سیستم‌های زهکشی بنادر نفوذ‌پذیری لوله با اندازه» ترتیب و تعداد دهانه‌ها (بازشوها) در لوله تعیین می‌شود. دهانه‌ها ممکن است اتصالات باز بین طول لوله یا شکاف‌های ساخته‌شده باشند. بااین‌حال, اگر مساحت کل دهانه‌ها ۱۵۰۰ میلی‌متر مربع بر متر طول له باشد. برای اکثر کار بردهاء نفوذیذیری کاف خواهد بود. هر دهانه ساخته‌شده با اندازه کوجک باید تمیز بریده شود. برای ربر نفودپدیری ثاقی حواهد بود. هر ر پ نمیر بریده سو حداکثر عرض دهانه را می‌توان با توجه به نوع ماده فیلتر پیشنهادی انتخاب پا مشخص کرد. تقریباً تمام آزمایشات لوله مربوط به استحکام لوله است که معیاری برای تحمل بارهای زنده و مرده بدون حرد شدن است. -------- صفحهٔ بعد -------- اجراء 8 سیستم‌هاء ٍ -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۲ ۶ ساسفصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۴- اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع آوری آب‌های سطحی در بنادر هدایت. انحراف و خارج کردن آب‌های ناشی از بارندگی (رواناب سطحی) و درصورت وجود آب‌های زیرزمینی» نحوه حذف یا کاهش تأثیرگذاری آن بر عملکرد محوطه. باید در نقشه‌های اجرایی مصوب لحاظ شده باشد. مهندس مشاور و پیمانکار باید دقت کنند که معمولاً نحوه زهکشی حین اجرا با زمان بهره‌برداری متفاوت است لذا باید در برنامه‌ریزی و ارائه برنامه زمان‌بندی این موارد در نظر گرفته شود. این فصل ملاحظات اجرایی مهم برای آنواع زهکش‌ها را مطابق - کافال‌های روباز .۱ ۱ ۲ص ۳ ۲- بتنی درجا ۱- بدون اتصال به مجاری زیر سطحی - کانیو ۱- لوله گذاری ۲- اتصال دریچه به کانیو و لوله ۱- انواع دریچه و آدم رو هک : ۱ - لوله و دریجه سر : - زهکش سرپوشیده و در ۲- اتصال انواع لوله به آدم رو ۳ لوله رانی )٩101( ‏خطی‎ 1 ۲- کانال سرپوشیده ۲- مشبک (17۵11 1۳6۵) - زهکش سازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۹1۳ ۱-۴- آماده‌سازی قبل از شروع عملیات اجرایی مهم‌ترین مواردی که قبل از شروع عملیات اجرای زهکش سطحی باید کنترل شونده عبارتند از : - پیوستگی مسیر هدایت آب‌های سطحی در محوطه - کنترل نقشه‌های اجرایی سیستم زهکشی - عدم تداخل مسیرهای هدایت آب با کانال‌های تأسیسات برقی و مکانیکی در محوطه -‏ عدم کاهش یا حذف کارایی کاربری‌های تعریف‌شده برای محوطه‌ها به دلیل جانمایی سیستم زهکشی پیمانکار با توجه به نقشه‌های اجرایی مصوب و مطابق مشخصات ذکرشده در قرارداد باید نسبت به تهیه کلیه قطعات پیش‌ساخته و مصالح و حمل آن‌ها به کارگاه با هماهنگی و تائید مهندس مشاور اقدام کند. مهندس مشاور و پیمانکار برای شروع اجرا یا تغییر سیستم‌های زهکشی در هر مرحله زمانی باید اطمینان حاصل کند که این عملیات باعث بروز مشکل برای سایر بخش‌های اجرایی پروژه نمی‌شود. به‌طور کلی زمان شروع عملیات زهکشی باید به نحوی برنامه‌ریزی شود که بستر موردنظر برای شروع ساخت زهکش‌ها آمده باشد و از دوباره‌کاری یا تخریب مجدد قسمت‌های ساخته‌شده خودداری شود. همچین دقت شود که سیستم زهکشی نباید منجر به هدایت آب به داخل ساختمان یا کانال‌های تأسیساتی واقع در محوطه شود. ۳-۴۳- کانال‌های روباز کانال‌های روباز و آبروها (کانیو) متداول‌ترین زهکش‌های روباز هستند. در محوطه‌های بنادر این نوع زهکش‌ها از نوع بتنی می‌باشند. سیستم زهکشی سطحی روباز برای مسیرها و محوطه‌های طولانی فاقد شیب طولی, مناسب نمی‌باشد. این کانال‌ها به‌صورت پیش‌ساخته و درجا اجرا می‌شوند که در زیر نحوه اجرا آن‌ها توضیح داده‌شده است. ۱-۲-۴ کانال‌های روباز بتنی پیش ساخته استفاده از قطعات پیش‌ساخته مجزا صرفاً در دیواره (به‌صورت جداول بتنی) مجاز است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۳ ۶ -فصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۱-۱-۲-۴- مشخصات فنی در روش بتن پیش‌ساخته. شکل, مقاطع. جزییات. مشخصات فنی, بازرسی ظاهری, نوع و تعداد آزمایش‌ها و معیارهای پذیرش باید مطابق با مندرجات استاندارد ملی ایران به شماره ۱۲۷۲۸ باشد. پیمانکار باید روش‌های ساخت و نصب قطعات پیش‌ساخته بتنی را که در نقشه‌ها نشان داده‌شده است. برای بررسی و تائید به مهندس مشاور ارائه دهد. در مواردی که قطعات پیش‌ساخته توسط تولیدکننده‌های محلی ساخته و تحویل می‌شوند. پیمانکار باید مدارک کامل دال بر انطباق مشخصات این قطعات با مشخصات موردنیاز ارائه دهد. علاوه بر آن مهندس مشاور می‌تواند در مورد قطعات پیش‌ساخته آزمون‌های لازم را تقاضا کند. قطعاتی که با مشخصات خواسته‌شده مطابقت نداشته باشند. باید با قطعات مناسب و مطابق مشخصات جایگزین شوند. تمامی لبه‌های بیرونی نمایان قطعات بتنی برای جلوگیری از لب پر شدن, باید گرد گوشه باشند. حداقل شعاع انحنای لبه‌ها (به‌جز مواردی که شعاع آن‌ها با توجه به ملاحظات ترافیکی و هیدرولیکی تعیین می‌شود) نباید کمتر از * ۱(میلی‌متر باشد. قطعات بتنی پیش‌ساخته باید تماما پرسی باشند. سطح تمام‌شده قطعات نباید دارای ناهمواری‌های موضعی بیش از ۱3۳۲ یا ناهمواری‌های تدریجی بیش از ۲۳:۲۲ بتن‌ریزی هر قطعه پیش‌ساخته باید در یک مرحله انجام شود و هیچ درز اجرایی در هنگام قطعات پیش‌ساخته قابل‌قبول نیست. مگر آن که توسط مهندس مشاور تائید شود. میلگرد گذاری قطعات پیش‌ساخته باید مطابق با ضوابط قطعات پیش‌ساخته نباید تا حداقل هفت روز پس از بتن‌ریزی از محل قرارگیری حرکت داده شوند. روش‌های انبارش و نگهداری قطعات پیش‌ساخته باید طوری باشد که قطعات در معرض تنش‌های بیش‌ازحد مجاز یا سایر آسیب‌ها تا هنگامی که بتن به حداقل/۶۰ مقاومت فشاری طراحی خود نرسیده باشد نباید قطعات پیش‌ساخته حرکت داده شوند. همچنین کارگذاری آن‌ها باید پس از رسیدن به مقاومت فشاری طراحی انجام شود. قطعاتی که به دلیل نواقص بتن یا نگهداری و انبارش نامناسب یا سیب دیدن حین اجراء شکسته یا ترک‌خورده باشند. قابل‌استفاده نخواهند بود. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۹۵ ۲-۱-۲-۴- آزمایش‌های کنترل کیفیت برای هر محموله که وارد کارگاه می‌شوند. حداقل ۳ نمونه از جداول پیش‌ساخته به‌طور تصادفی انتخاب و بر اساس استاندارد مندرجات استاندارد ملی ایران به شماره ۱۲۷۲۸ باید مورد ارزیابی ظاهری و کنترل کیفی آزمایش قرار گیرد. بعد از اجراء سطح تراز هر جدول نباید از تراز طراحی ۶ * میلی‌متر تجاوز کند و انحراف در راستای طولی وقتی‌که با شمشه ۳ متری کنترل می‌شود. نباید بیش از ۳ میلی‌متر( ۳ میلی‌متر در هر ۲۰متر طول) باشد. همچنین انحراف قائم جدول باید به حداکثر ۲آمیلی‌متر محدود شود. در سمتی که احتمال توقف خودرو وجود دارد. سطح فوقانی جدول نباید از سطح سواره‌رو بیش از ۲۰میلی‌متر باشد. ۳-۱-۲-۴- اجرا قطعات پیش‌ساخته باید با روش مناسب و ایمن حمل شوند مانند حمل با استفاده با پالت. از پرتاب قطعات در هنگام جابه‌جایی و تخلیه باید خودداری شود. کنترل رقوم نهایی بستر طبیعی, سطح بتن مگر و شیب طولی راستای سیستم‌های زهکشی بسیار ضروری است. شیب طولی باید به نحوی کنترل شود که هدایت صحیح آب به راحتی امکان‌پذیر بوده و از طرفی نباید منجر به افزایش سرعت جریان آب و بروز خرابی‌های احتمالی در سطح محوطه شود. در صورت قرارگیری بر روی یکی از لایه‌های روسازی, زهکش باید به نحوی قرارگیرد که منجربه کاهش باربری لایه روسازی نگردد. در صورت قرارگیری سیستم زهکش بر روی بستر طبیعی, باید به نحوی آماده شوند که هیچگونه نشستی در آن‌ها بعد از اجرای سیستم زهکشی ایجاد نشود. درصد تراکم بستر طبیعی حداقل باید برابر با ۹۵ درصد پس از انجام عملیات خاکی و اجرای بستر در محوطه. پیمانکار باید ابتدا مسیرهای مجاور راستای زهکش‌ها را میخکوبی کرده و پس از ارزیابی و برداشت نیمرخ طولی با توجه به خط پروژه و رقوم برداشت‌شده. رقوم کف تمام‌شده مستقیم و قوس‌هاء باید با رنگ کاملاً پیاده و مشخص شوند. مشخصات لایه‌های زیرین باید مطابق نقشه‌های مصوب اجرا شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- 1۶ ۶ س-فصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر کلیه عملیات‌های اجرایی از جمله تأسیسات زیر بنایی در زیر محدوده و محل اجرای زهکش‌ها قبل از شروع عملیات باید تکمیل‌شده باشد. پیمانکار باید با هماهنگی مهندس مشاور اطمینان حاصل کند که کلیه عملیات‌ها انجام‌شده عملیات نصب زهکش‌ها با استفاده از قطعات پیش‌ساخته باید روی یک بستر مقاوم و یکنواخت انجام شود. برای فونداسیون این قطعات باید از بتن با حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای۲25 استفاده شود. مواد زائد از جمله ریشه گیاهان باید از محل‌های مورد بتن‌ریزی زدوده شوند. سایر مشخصات بتن باید مطابق آیین‌نامه آبا و در بنادر بلوک‌های بتنی باید دارای حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای25) باشند. اندود لیسه‌ای در بستر کانال باید حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای ۲-15 را تأمین نماید. شکل ۳۳ جزییات اجرایی کانال روباز به‌صورت پیش‌ساخته و درجا نشان داده‌شده است. پشت قطعات پیش‌ساخته (جدول) برای جلوگیری از تغییر مکان افقی آن باید با قیدهایی (ماهیچه‌ای) از جنس بتن با حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای 25-) به‌جز در مواردی که روسازی مجاور تکیه‌گاه مناسبی برای این قطعات ایجاد کرده. محافظت شود. ابعاد هندسی این ماهیجه باید در نقشه‌های اجرایی به‌طور دقیق آورده شود. با توجه به اهمیت ماهیچه در پایداری قطعات پیش‌ساخته. ماهیجه با قالب‌بندی مناسب اجرا شود. اجرای ماهیجه به شکل مثلثی مناسب نیست و باید به‌صورت مستطیلی اجرا گردد. ۳-۲-۴ کانال های روباز بتنی درجا ۱-۲-۲-۴ مشخصات فنی برای کانال‌های روبازء بتن مورداستفاده باید دارای مقاومت فشاری میانگین نمونه ۲۸ روزه مکعبی استاندارد بر اساس روش آزمون استاندارد ملی ایران نباید کمتر از ۳۰۸/۳۵ و مقاومت فشاری ۲۸ روزه نظیر نمونه مکعبی استاندارد برای نمونه منفرد باید بیش از ۲۵۸10۵ باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۹۷ -۲-۲-۲-۴‏ آزمایش‌های کنترل کیفیت آزمایشات مربوط به مصالح بتن مطابق آیین‌نامه آپا می‌باشد. برای جدول با بتن درجاء در هر ۱۰۰ متر طول حداقل دو نمونه باید اخذ و مقاومت فشاری انجام شود. ۳-۲-۲۴ اجرا مشخصات بستر این سیستم مطابق بند ۴-۲-۱-۳ این آیین‌نامه اجرا می‌شود. در روش درجاء بتن مصرفی در اجرای کانال باید از رده 25-) باشد. برای بتن درجاء مشخصات مصالح سنگدانه‌ای و سیمان باید مطابق آیین‌نامه با و در بنادر جنوب مطابق آیین نامه ملی پایایی بتن در محیط خلیج فارس و دریای عمان باشد. در انتخاب نوع پوشش و دانه‌بندی مصالحء باید شیب طولی کانال و سرعت آب در نظر گرفته شود. جدول‌های درجا باید با روش قالب‌بندی دستی و یا دستگاه با قالب لغزان اجرا شوند. قالب دستی می‌تواند از جنس چوب یا فلز باشد. قالب‌ها باید تمیز»ه صاف و بدون اعوجاج در کل عمق و طول قالب باشند و به نحو مناسبی مهار و لازم است طبق برنامه زمان‌بندی مصوب و تا زمانی که سطح بتن رویه پس از قالب برداری آسیب نبیند.ء باز نشوند. بعد از قالب برداری سطوح نمایان باید بلافاصله سابیده شود تا یک سطح یکنواخت بدست آید. در حالت استفاده از دستگاه قالب لغزان پس از بتن‌ریزی.بتن با استفاده از لرزاننده متراکم می‌شود. در هنگام پرداخت نهایی دستی بعد از حرکت دستگاه باید دقت شود که این اقدام باعث ریزش مصالح بتنی جدول و یا ایجاد فواصل قطع جدول‌ها باید توسط مشاور تعیین‌شده باشد. این فاصله حداکثر امتر پیشنهاد می‌شود. جزییات این قطع در عرض و ارتفاع باید مطابق نقشه اجرایی باشد. همچنین باید از مصالح منبسط شونده مطابق مشخصات ذکرشده انتقال بتن از مخلوط کن تا محل نهایی بتن‌ریزی باید مطابق روش‌هایی باشد که از جدا شدن یا از بین رفتن مصالح جلوگیری شود. بتن باید در طول عملیات بتن‌ریزی با استفاده از وسایل مناسب کاملاً متراکم شود. به‌طوری که کاملاً میلگردها و اقلام مدفون را در برگیرد و قسمت‌های داخلی و به خصوص گوشه‌های قالب‌ها را به خوبی پر کند. روش‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ ۱۳/۲۶ فصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر عمل‌آوری بتن بعد از سخت شدن اولیه به خوبی انجام شود. روش‌های از قبیل آب‌پاشی,» پوشاننده‌های خیس اشباع‌شده و سایر روش‌های مورد تائید مشاور انجام پذیرد. برای حفظ آب بتن قطعاتی که به‌صورت درجا اجرا و سطح زیرین آن‌ها در تماس با خاک قرار دارد. در صورت تشخیص مهندس مشاور می‌توان از جداساز مناسب مانند نایلون استفاده باتوجه به شرایط خورنده بنادر بویژه بنادر جنوب. توصیه می شود حداقل پوشش بتنی روی میلگردها ۷ سانتیمتر یا آیحاد درز در بتن درجا برای کف زهکش‌ها مجاز نیست. درصورتی که در نقشه‌های اجرایی, امکان ورود رواناب سطحی به صورت مستقیم از سطوح مجاور به کانال روباز در نظر گرفته‌شده باشد. باید دقت شود که شیب منطبق با نقشه اجرایی باشد و هیچ‌گونه مانعی در مسیر رواناب سطحی بلوک بتنی پیش‌ساخته یا درجا25) یلاس 3 1 اندود لیسه ای به ضخامت یک بتن ۱5-) ملاوت ‎۲۰-2٩‏ ملااوت ۲۱۹ شکل ۳۳ : جزئیات عمومی اجرای کانال روباز (پیش‌ساخته و درجا) -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۹۹ ۳-۴-کانیو کانیو در کنار کلیه معابر بزرگراهی, شریانی» معابر فرعی و دسترسی محلی قابلیت استفاده دارد و به دلیل شکل ظاهری و نحوه‌ی طراحی. صرفاً در کناره معابر قرار می‌گیرد. اجرای این سیستم از سه بخش کانیو دریچه و لوله شکیل‌شده است. ۱-۳-۴ جزئیات اجرایی و مشخصات فنی قسمت آبگیر کانیو (مثلنی شکل) باید پیش‌ساخته با حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای حداقل 225 و به صورت یکپارچه ساخته شود به‌طوری که درز در قطعه پیش‌ساخته ایجاد نگردد. در اجرای کانیو نباید هیچ‌گونه درز یا فاصله‌ای با روسازی مجاور ایجاد شود که رواناب به روسازی نفوذ کند. بتنی که به‌عنوان ماهیچه و بستر اجرا می‌شود باید حداقل دارای مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای۲20 باشد. ملات استفاده‌شده در کانیو باید حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای220 را دارا باشد. در محل اتصال پیاده‌رو و کانیو حتماً باید لبه‌ی فوقانی کانیو و پیاده‌رو به یکدیگر متصل شوند (حتی به‌صورت شیب‌دار). ایجاد فاصله ارتفاعی بین سطح پیاده‌رو و لبه‌ی کانیو مجاز نمی‌باشد. جزییات اجرایی کانیو در ضابطه ۲۹۱ شرح داده شده است. شکل ۲۳۴ جزییات عمومی اجرای کانیو نشان داده‌شده است. بتن10-) بتن ۲25 سا ۳6 ,۹ پیاد درو || اال۱اا| | ات ما۱۱ 7:۱۱ الا از( ی و وود ۳ اد و ی ال یی یی ی ملات۲20 بتن20) شکل ۳۴ : جزئیات عمومی اجرایی کانیو -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰۰ ۶ سددافصل جهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۲-۳۴ آزمون کنن ل ۹1 ۰ قسمتهایی که به‌صورت درجا اجرا می شود مطابق آیین‌نامه آبا و در بنادر جنوب مطابق آیین نامه ملی پایایی بتن در محیط خلیج فارس و دریای عمان می‌باشد. برای بتن درجاء در هر ۱۰۰ متر طول حداقل دو نمونه باید اخذ و مقاومت فشاری و خمشی انجام شود. ۳-۳-۴- اتصال کانیو به مجاری زیر سطحی در مواردی که ظرفیت کانیوهای تعبیه‌شده جوابگوی حجم رواناب پیش‌بینی‌شده در طراحی نباشد. با نصب دریجه در فواصل مناسب. مازاد رواناب سطحی مطابق (شکل ۳۲۵) به مجاری زیرسطحی منتقل می‌شود. 1 هت تسیود وت نس موی کی هو ماه و ی ای ما شم 8 ی موم یک و و مد میرم شکل ۳۵ : سیستم زهکشی سطحی با کانیو با لوله ۱-۳-۳-۴- مشخصات فنی و آزمون کیفیت لوله‌ها در اجرای کانیو با لوله. لوله‌ها از جنس پلی‌اتیلنی حداقل ۱۶۳۵۲ استفاده می‌شود که اتصالات راحت‌تری نسبت به لوله‌های دیگر دارند. مشخصات این لوله‌ها برای پلی‌اتیلن تک جداره مطابق استاندارد ملی ایران به شماره ۱۴۴۲۷ و لوله دوجداره پلیاتیلن مطابق استاندارد ملی ایران به شماره ‎٩۹۱۱۶‏ و همچنین جوش لب به لب لوله و اتصالات پلی‌اتیلن مطابق استاندارد ملی ایران به شماره ۱۸۶۴۸ تأمین می‌شود. الزامات کیفی لوله‌های دوجداره پلی‌اتیلن تولیدی باید با تائید بازرس فنی و کنترل کیفیت مورد تائید نهایی برسد. الزامات کیفی لوله‌ها مطابق استاندارد ملی ایران شماره۹۱۱۶٩ صورت می‌پذیرد. نمونه‌برداری و بازرسی لوله‌ها و اتصالات طبق استاندارد ملی ایران شماره۱۱۶-۴٩‏ تأمین می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۱ ۲-۳-۳۴- اجرای لوله‌های پلی‌اتیلن در ابتدا باید محل کانال, نقشه‌برداری و خط‌کشی شود و سپس کانال کنی صورت گیرد. بعد از کانال کنی و در صورتی که کف ترانشه از ظرفیت باربری کافی برخوردار نباشد. باید با پی‌سازی تقویت شود. برای تقویت ظرفیت باربری لایه‌ای از مصالح مناسب به‌عنوان پی استفاده شود. لایه بسترسازی نیز باید در بالای پی اجرا شود. بتن مورداستفاده در رده حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه 10ن) می‌باشد. بسترسازی به محدوده حدفاصل کف ترانشه (روی پی) تا زیر لوله گفته می‌شود. نقش این لایه فراهم کردن تکیه‌گاه یکنواخت و پایدار برای لوله است. این لایه بی‌نظمی‌های کف ترانشه را اصلاح‌کرده و شیب و تراز موردنیاز قرارگیری کف لوله را نیز تأمین می‌نماید. ناحیه تکیه‌گاهی محدوده‌ای حدفاصل زیر لوله تا خط مرکزی طرفین آن است. این ناحیه بیشترین اهمیت را در محدود کردن تغییر شکل لوله دارد و باید کاملاً با مصالح مناسب پرشده و عاری از هرگونه فضای خالی باشد. خاک‌ریزی اولیه به بخش آغازشده از روی لایه بسترسازی تا روی لوله گفته می‌شود. این بخش باید حداقل تا 07 ۵ بالای تاج لوله امتداد یابد. برخی مواقع به دلیل مقاصد اقتصادی این بخش را نیز در دو قسمت اجرا می‌کنند بخش اولیه از مصالح مرغوب‌تر و یا با تراکم بیش‌تر بوده و از روی لایه بسترسازی حداقل به مقدار ۷۵/ قطر لوله ارتفاع می‌یابد و نقش مهم آن مهار تغییر شکل‌های لوله است. بخش ثانویه از روی بخش اولیه تا مقدار مشخص‌شده روی تاج لوله. امتداد می‌یابد. نقش این لایه بیش‌تر توزیع فشار ناشی از سربارهای فوقانی روی لوله و ممانعت از آسیب دیدن لوله تحت تأثیر خاکریزی نهایی است. اگر خاک‌ریزی نهایی» حاوی سنگ و قلوه‌سنگ باشد بهتر است ضخامت پوشش خاک روی لوله در بخش خاک‌ریزی اولیه حداقل ۳۰سانتیمتر لحاظ شود. خاک‌ریزی نهایی از روی خاک‌ریزی اولیه آغازشده و جنس مطابق جنس بستر روسازی می‌باشد. خاک‌ریزی نهایی باید عاری از سنگ‌های بزرگ (قطر بیش از ۲۰سانتیمتر)» نخاله سطح معبرء واریزه‌هاء. کنده‌های درخت. قطعات تخریب‌شده روسازی( تکه‌های آسفالت و بتن) و مانند آن‌ها باشد. چنانجه دیواره‌های ترانشه لوله پایدار بوده و یا حفاظت‌شده باشند. تنها لازم است عرض ترانشه به مقداری باشد که بتوان عملیات اجرایی لازم از جمله تراکم خاک دور لوله را به‌خوبی انجام داد. اگر از ابزار تراکم خاصی استفاده می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۰۲ ۱۳/۲۶ فصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمم‌آوری آب‌های سطحی در بنادر به‌اضافه ۴۰سانتیمتر یا ۱۱۲۵ برابر قطر خارجی لوله به‌اضافه ۲۰سانتیمتر هرکدام که بیشتر است. کمتر باشد. تنها درصورتی که اطمینان حاصل شود در عرض ترانشه کمتر نیز تراکم مصالح دور لوله مطابق مشخصات پروژه انجام مقاومت دیوار ترانشه نقش ویژه‌ای در ایجاد شرایط تکیه‌گاهی جانبی برای مصالح دور لوله دارد. اگر خاک دیواره ترانشه سست باشد. این نقش کاهش‌یافته و لذا مصالح دور لوله باید به‌تنهایی شرایط تکیه‌گاهی را ایجاد نمایند. اگر مقاومت جانبی خاک دیواره ترانشه بسیار کم باشد خاک‌های بسیار سست با عدد نفوذ استاندارد ۵ >۸۲, خاک‌های نباتی و لجنی و یا خاک‌های با خاصیت تورمی زیاد ولی دیوار ترانشه ایستایی نسبی خود را حفظ کند ضخامت مصالح دور لوله از هر طرف حداقل معادل نصف قطر لوله باید در نظر گرفته شود. اگر خاک دیواره به‌هیچ‌وجه شرایط پایدار نداشته باشد یا در شرایطی که لوله در خاک‌ریز اجرا می‌شود. ضخامت مصالح دور لوله در طرفین آن باید حداقل معادل قطر لوله در نظر گرفته شود. مقطع عمومی ترانشه لوله‌گذاری در (شکل ۳۶) نشان داده‌شده است. سطح روسازی یا پیاده‌رو (در صورت نیاز؛ شکل ۳۶ : مقطع عمومی ترانشه های لوله‌ها لوله‌گذاری باید کاملاً منطبق با مسیر تراز ارتفاعی و شیب مشخص‌شده در پروژه انجام شود. در محل‌های اتصال که به صورت مادگی هستند باید حفره کوچکی در بستر لوله ایجاد کرد تا قسمت برجسته محل اتصال در آن قرارگرفته و در نتیجه بدنه لوله به‌طور کامل روی لایه بستر قرار گیرد. محل این حفره باید در ادامه با مصالح مشابه لایه بسترسازی پر شود. چنانجه مسیر لوله‌گذاری دارای انحنا باشد. باید زاویه اتصال لوله‌ها در حد مجاز تعریف‌شده توسط تولیدکننده -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۳ باشد تا از نشت احتمالی سیال در آینده جلوگیری شود. اتصال دهی لوله‌ها مطابق با دستورالعمل تولیدکننده انجام می‌شود. اتصال دهی با استفاده از حلقه درزگیر واشر لاستیکی باید مطابق با دستورالعمل تولیدکننده باشد و موارد زیر * نری و مادگی کوپلینگ باید عاری از اجسام خارجی باشد که می‌توانند بر اتصال دی مناسب در محل اتصال. تأثیر گذارند. ۹ آنتهای نری دار لوله باید تمیز باشد. با استفاده از پارچه تمیز و خشک کل محیط انتهای لوله تمیز شود. ۹ انتهای نری دار لوله با استفاده از روان کننده و روش اعمال توصیه‌شده توسط تولیدکننده لوله آغشته به روان کننده شود. کل محیط به‌ویژه در انتهای پخدارء لوله آغشته به روان کننده شود شیار استقرار واشر لاستیکی آغشته به روان کننده نشود؛ زیرا روان کننده می‌تواند منجر به جابه‌جایی واشر شود. پس از آغشته سازی انتهای نری دار باید تمیز و عاری از آلودگی و ماسه شود در صورت چسبیدن آلودگی یا ماسه به انتهای آغشته به روان کننده نری باید تمیز و دوباره به روان کننده آغشته شود. ۹ انتهای نری دار لوله طوری درون مادگی کوپلینگ قرار داده شود که با واشر لاستیکی تماس یکنواختی داشته باشد. سایر الزامات و موارد مربوط به اتصال دهی با استفاده از حلقه درزگیر واشر لاستیکی مطابق با ۸۷/۷۷۸ 5 است. ۲-۳-۳۴ حداقل عمق دفن لوله ها با توجه به بار ترافیکی ماشین آلات سنگین در محوطه های بنادر عمق دفن لوله ها باید به حدی باشد که تاثیر نیروی وزن ماشین آلات بر لوله ها به حداقل ممکن برسد. با توجه به تحمل فشار بار جانبی حداقل ۳۰ کیلونیوتون بر مترمربع در لوله های پلی آتیلن کاروگیت دارء استفاده از این لوله ها در زهکشی زیرسطحی توصیه می گردد. حداقل عمق دفن باید براساس آرزیابی شرایط خاص پروژه توسط مشاور تعیین شود. درصورت عدم ارزیابی مهندسی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ ۶ سافصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۴-۳-۴- اتصال دریچه به کانیو و لوله دریچه‌ی مشبک و یک قاب تشکیل‌شده است و در کناره‌ی سواره‌رو (در امتدادکانیو) اجرا می‌گردد. فاصله‌ی دهانه‌های دریچه ها بستگی به عرض خیابان و شیب طولی و عرضی و میزان رواناب سطحی معابر دارد. ۱-۴-۳-۴ مشخصات فنی جنس دریچه می‌تواند از چدن. چدن داکتی. کامپوزیت. فولاد. فایبرگلاس و پلیمر باشد. در هر صورت لازم است حداقل مقاومت 1400 مربوط به استاندارد ۳۸۲124 را تأمین نماید. ۲-۴-۳-۴- آزمون کنترل کیفیت مشخصات دریچه باید با الزامات استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۹۷۶ مطابق داشته باشد. ۳-۴-۳۴ اجرا بتن زیرسازی قبل از اجرای دریچه و سایر قسمت‌های بتنی اطراف. همزمان با اجرای دریچه اجرا می‌گردد و حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای ۲20 مطابق شکل۳۷ استفاده می‌شود. ضخامت دیواره‌های دریچه‌ها با توجه به جنس آن‌ها متغیر می‌باشد. عرض شیارهای شبکه کف و دیواره‌ی دریچه‌ها (رایزر) نباید بیش از ۲۰ میلی‌متر باشد. طول قطعه دریچه ۵۰ سانتیمتر می‌باشد. دریچه در دو نوع لولادار (به‌منظور اجرا روی رسوبگیر و پاکسازی مجاری زیرسطحی) و بدون لولا (صرفاً به‌منظور انتقال آب به مجاری زیرسطحی) تولید و اجرا می‌گردد. نحوه‌ی قرارگیری دریجه روی مجاری زیرسطحی بوسیله‌ی قطعه‌ی رابط در شکل ۳۷الی شکل ٩۲۹ارائه‏ گردیده است. قطعه رابط به‌صورت پیش‌ساخته تولید می‌شود و می‌تواند از جنس‌های مختلفی مانند ورق گالوانیزه پلی‌اتیلن. فایبرگلاس» جی.آر.پی و پلیمر باشد. تعیین ضخامت مناسب قطعه اتصالی از جنس‌های مختلف بر عهده‌ی تولیدکننده بوده و توسط مشاور طرح تأیید می‌گردد. قطعه اتصالی باید با استفاده از سه‌راهی سه سر کوپل مساوی به مجرای زیرسطحی متصل گردد (شکل ۰ الی شکل ۴۲ ). -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۶ ۱۵ 30 : 2020 190 150 50 شکل ۳۷: مقطع عرضی (اتصال دریچه به روسازی و پیاده‌رو در زهکش کانیو) 9 ۱ شکل ۳۷ : پلان قطعه اتصالی دریچه به لوله شکل ۳۸: قطعه اتصالی دریچه به لوله ۸-۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۰۶ ۶ افصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ها 100 -ه 4+35 ها 100 < 100 ْ 50 1۳5 7/۳5 شکل ۳۹: قطعه اتصالی در یچه به لوله ۳-8 100 ۱ ۱ 1 نبد۵ ۶۸ !۶ ۱ . 0 4007 ۱ 35 100 ۱ ما 00 ی سا ام 175 75 وولو و شکل ۴۰: مشخصات و جزئیات اجرایی نحوه اتصال دریچه به لوله با استفاده از قطعه اتصالی - پلان اس 550 1 اج ی توح 1 ور ۳۰ ۱۵۵ و 0۳ |< قلمه تقیلی 1 ۱ به راهی مه اسر کوبل ماوی ۱ 1 با واشر بز۶208ظ شکل ۴۱: مشخصات و جزئیات اجرایی نحوه اتصال دریچه به لوله با استفاده از قطعه اتصالی - مقطع ۸ -۸. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۷ : 11 1: 1 [ ۱ اه و ۹ اد ی ای وم ۱ وی ورس 00 01 ٩‏ کلم سا مومس سیگ 7 ۱ : : سه راهی سه سر کوپل مناوی با واشر و۶ اس 350 ث (س 330 ص شکل ۴۲: مشخصات و جزئیات اجرایی نحوه اتصال دریچه به لوله با استفاده از قطعه اتصالی - مقطع 3-8 ۴-۴-نیم نهر مطابق بند ۳-۴ این آیین‌نامه اجرا می‌گردد. ۵-۴-زهکش‌های سرپوشیده این نوع زهکش‌ها شامل دریچه‌هایی واقع در سطح محوطه و کانال‌ها پا لوله‌های طولی است که در زیر سطح قرار دارند (شکل ۸). شیب طولی کانال یا لوله می‌تواند مستقل از شیب طولی معابر و محوطه باشد. در برخی مواقع, در این سیستم برای هدایت بهتر آب از جدول نیز استفاده می‌کنند. این جداول, نقش جداکننده به‌ویژه حائل ایمن بین سواره‌رو و پیاده‌رو را ایفا می‌نماید. در سیستم‌های پوشیده شده. باید در هر امتداد حداقل یک دریچه بازدید و پاکسازی این سیستم زهکشی شامل دو نوع لوله و کانال سرپوشیده در این آیین‌نامه معرفی می‌شوند. ۱-۵-۴- لوله و دریچه(مجرا) این سیستم زهکشی در روسازی با شیب دو یا چندوجهی استفاده می‌شود که از طریق دریچه‌ها رواناب وارد لوله زیرسطحی می‌شود. اجزای این سیستم عبارتند از: دریجه. لوله و آدم‌رو می باشد که در ادامه روش اجرا این سیستم ذکرشده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۹۸ ۶ ساسافصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر از جنس کامپوزیتی و پلی‌اتیلن نیز در محوطه‌های با رده بارگذاری ۸15 تا1400 قابل‌استفاده است. ۱-۱-۱-۵-۴-دریچه‌های چدنی آزمون مربوط به دریجه‌های چدنی باید مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۹۷۶-۲ باشد. دریجه‌های جدنی آدم‌رو ن - ساخته‌شده از چدن, بسته به کاربرد. برای رده۸|5 تا۳90(0 می‌توانند استفاده شود. ۲-۱-۱-۵-۴- دریچه فولادی آزمون مربوط به دریجه‌ها فولادی باید مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۹۷۶-۳ باشد. دریجه آدم‌رو ساخته‌شده از فولاد یا آلیاز آلومینیومء بسته به کاربرد. برای رده۸15 تا رده900] می‌توانند استفاده شود. ۵-۴---۳- دریچه‌های کامپوزیتی آزمون مربوط به در یجه‌ها کامپوزیتی باید مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۳۹۷۶-۵ باشد. دریجه‌های آدم‌رو و آب گیر ساخته‌شده از مواد کامپوزیتی, بسته به کاربرد. برای رده۸|5 تا رده12400 می‌توانند استفاده شوند. لازم به ذکر است این دریجه‌ها برای رده‌های ۳600 و۳900 قابل کاربرد نیستند. -۴-۱-۱-۵-۴‏ دریچه‌های پلی‌اتیلن آزمون مربوط به دریچه‌ها پلی‌پروپیلن» پلی‌اتیلن و پی‌وی‌سی صلب باید مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۹۷۶-۶ باشد. دریچه‌های آدم‌رو و آب گیر ساخته‌شده از مواد پلی‌پروپیلن و پی‌وی‌سی» بسته به کاربرد. برای رده۸15 تا رده 13125 می‌توانند استفاده شوند. لازم به ذکر است این دریچه‌ها برای رده‌های ۳600 ,1400 ,۳900۳250 قابل کاربرد نیستند. ۲-۱-۵-۴- مشخصات فنی لوله ها درصورت استفاده از لوله در زهکش‌های سرپوشیده, مشخصات آن‌ها باید در نقشه‌های اجرایی به‌دقت آورده شود. مشخصات آانواع مختلف لوله برای استفاده در سیستم زهکشی زیرسطحی باید بر اساس استانداردهای زیر باشد: لوله‌های بتنی مسلح : مطابق استاندارد ملی ایران به شماره ۸۹۰۶ -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۹ لوله دوجداره پلی‌اتیلن: مطابق استاندارد ملی ایران به شماره۹۱۱۶٩ جوش لب‌به‌لب لوله و اتصالات پلی‌اتیلن: مطابق استاندارد ملی ایران به شماره ۱۸۶۴۸ لوله‌های یو پی‌وی‌سی : مطابق استاندارد ملی ایران به شماره‌های ۹۱۱۸, ۷۶۶۹ و ۲۰۰۱ لوله‌های چدن نشکن : مطابق استاندارد ملی ایران به شماره ۳۷۳۲ لوله‌های فولادی موجدار از پیش روکش شده پلیمری : مطابق استاندارد آشتو به شماره ۱1245 ۳-۱-۵-۴- اجرا در اجرای لوله‌های پلی‌اتیلنی از بند۲-۳-۳-۴ این آیین‌نامه استفاده می‌شود. ۱-۳-۱-۵-۴- اتصال دهی لوله‌های پلی‌اتیلن به آدم‌رو و سازه‌های صلب محل اتصال لوله به آدم‌رو و سایر سازه‌های صلب. برای کاهش اثر نشستهای نسبی محتمل و حفظ شرایط آب‌بندی, باید شرایط انعطاف‌پذیر داشته باشد. در این حالات نوارهای آب‌بند و بالشتک‌های ارتجاعی می‌توانند استفاده شوند. نمونه جزییات محل اتصال لوله به سازه‌های صلب در (شکل ۴۳) ملاحظه می‌شود. در این حالت به فاصله حداقل ۲ برابر قطر لوله از دیواره سازه» پی‌سازی و سپس بستر لوله باید از خاک مناسب با تراکم ۹۰ درصد اجرا گردد. اگر محدودیت فضا مانع از اجرای صحیح پی و بستر این ناحیه شود. می‌توان از مخلوط‌های پرکننده روان» نظیر مخلوط خاک و سیمان استفاده کرد. لازم به ذکر است استفاده از مخلوط‌های شفته آهکی به دلیل امکان تولید گرمای زیاد حین عمل‌آوری و تأثیر بر بدنه لوله برای استفاده در بسترسازی لوله‌های پلی‌اتیلنی توصیه نوار با گروت آیبندی شکل ۴۳ : نمونه‌ای از نحوه اتصال دهی لوله پلی‌اتیلن به آدم‌روها و سازه‌های صلب -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۰ ۶ اسا-فصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر -۲-۳-۱-۵-۴‏ نحوه بسترسازی لوله‌های بتنی بار خاک روی لوله‌های بتنی تابع وزن مخصوص خاک و عرض ترانشه در ناحیه تاج لوله است. با افزایش عرض که عرض انتقالی نامیده می‌شود. بیشتر باشد شرایط لوله در خاکریز ایجاد می‌شود که در این حالت. بار ناشی از وزن خاک روی لوله ثابت خواهد شد. حالت اجرا در خاکریز برای شرایط اجرای لوله زیر خاکریز جاده‌ها و راه‌آهن, کاربرد دارد. بنابراین بسترسازی لوله‌های صلب بتنی به دو صورت اجرا در شرایط ترانشه و اجرا در شرایط خاک‌ریز, تقسیم‌بندی می‌شود. به‌هرحال مجموع بارهای خارجی باید کمتر از ظرفیت باربری لوله با احتساب شرایط بسترسازی آن باشد. رده‌های بسترسازی دارای ضرایب بستر مشخصی بوده و باید با استانداردهای ۸۲۳۸ و ۲1479 /۸571 مطابقت داشته باشد. شکل ۴۴ روش بسترسازی لوله بتنی در خاکریزی و ترانشه نشان داده است. ترانشه لوله باید تا عمقی حفاری شود که برای اجرای بسترسازی کفایت نماید اگر ترانشه بیش از عمق موردنیاز کنده‌شده باشد پیمانکار باید قسمت‌های اضافه حفاری را با مصالح متراکم شده مورد تائید مهندس مشاورء پر نماید. پی ترانشه یا خاک‌ریز باید ظرفیت باربری کافی داشته باشد. در غیر این صورت باید پی ترانشه را با مصالح جایگزین متراکم» تقویت نمود. لایه بسترسازی باید با ضخامت کافی و به صورت کاملاً یکنواخت و با شیب لازم در زیر لوله. اجرا شود. هرگونه ناهمواری در این لایه می‌تواند موجب بروز تمرکز تنش ناخواسته در بدنه لوله شود. در محل‌های اتصال مادگی باید حفره کوچکی مطابق (شکل ۴۵) در نظر گرفته شود؛ طوری که بدنه لوله کاملاً روی لایه بستر قرار گیرد. لازم است ناحیه بسترسازی میانی به صورت بدون تراکمء اجرا شود. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۱۱۱ زطمق الزامات پایداری) شکل ۴۴ : جزییات اجرایی بسترسازی لوله‌های بتنی تور سر سر رای و لس 25 حفره در محل اتصالات سرگاسه ای شکل ۳۵ : تاأمین شرایط بستر یکنواخت در زیر لوله‌های بتنی ۳-۳-۱-۵-۴- حداقل عرض ترانشه لوله‌های بتنی عرض ترانشه باید به اندازه‌ای باشد که عملیات نصب لوله و اجرای مصالح دور آن طبق مشخصات فنی بدون محدودیت. مقدور باشد. البته افزایش بیش‌ازحد عرض ترانشه نیز به دلیل افزایش بار خاک روی لوله مطلوب نیست. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۲ ۶ سددافصل جهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمم‌آوری آب‌های سطحی در بنادر عرض ترانشه از هر طرف لوله باید حداقل ۲۵۵۲ یا یک ششم قطر خارجی لوله هر کدام بیش‌تر است باشد. چنانچه عرض ترانشه حین اجرا به دلایلی نظیر ریزش دیواره ترانشه بزرگتر از ابعاد مشخص‌شده در مشخصات پروژه باشد. کفایت بسترسازی باید به تائید مهندس طراح رسانده شود. در صورت قصور پیمانکار هرگونه هزینه اضافی بسترسازی ناشی از افزایش عرض ترانشه به عهده وی خواهد بود. ۴-۳-۱-۵-۴- خاکریزی نهایی لوله‌های بتنی مشخصات خاکریزی روی لوله نظیر ضخامت لایه‌ها و میزان تراکم آن‌ها باید مطابق الزامات مشخص‌شده در مشخصات پروژه باشد. عملیات خاکریزی روی لوله باید در بازه کوتاهی عقب‌تر از محل نصب لوله‌ها در جریان باشد. خاکریزی روی لوله تا سطح زمین. طبیعی باید طبق مشخصات پروزژه انجام شود. تا ارتفاع ۱۵سانتیمتر روی تاج لوله. استفاده از مصالح خاکی با ذرات درشت‌تر از ۷]1۵سانتیمتر مجاز نیست. کلیه مصالح خاک‌ریزی روی لوله. باید فاقد سنگ‌های درشت. نخاله, ریشه درختان. جوب و یا قطعات روسازی تخریب‌شده و مانند آن‌ها باشد. در محل‌های با بار ترافیکی. خاک روی لوله باید تا سطح سواره‌روء طبق الزامات ترافیکی متراکم شود. وقتی برای تراکم این لایه‌ها از ابزار تراکم ضربه‌ای و یا ارتعاشی استفاده می‌شود. توجه ویژه‌ای باید به عمل آورد تا از ایجاد آسیب به لوله جلوگیری شود. این توجه خصوصاً تا ارتفاع ۶۰ سانتیمتر بالاتر از تاج لوله بیشتر می‌شود. ۵-۳-۱-۵-۴- اتصال دهی لوله بتنی به آدم‌رو و سازه‌های صلب در محل اتصال لوله‌ها به آدم‌روها یا سایر سازه‌های صلب باید تمهیداتی برای مقابله با خطر نشست نسبی محتمل در نظر گرفته شود. در ناحیه اتصال باید حداقل دو نقطه انعطاف‌پذیر نزدیک به هم ایجاد شود. در این حالت باید از قطعه لوله‌ای با طول کوتاه (حدود ۶۰ سانتیمتر) در فاصله‌ای حداکثر تا ۹۰ سانتیمتر آدم‌رو استفاده گردد. در دو نقطه اتصال این لوله کوتاه, باید کوپلینگهای دارای حلقه درزگیر الاستومری مطابق استاندارد ۲425 ۸57۸/1 و یا اتصالات ارتجاعی مطابق با مشخصات استاندارد ۲923 /۸57۸ مورداستفاده قرار بگیرد. ۶-۳-۱-۵-۴- مهاجرت ذرات خاک و جلوگیری از آن وقتی مصالح درشت‌دانه با دانه‌بندی باز در مجاورت مصالح ریزدانه قرار بگیرند. ذرات ریزدانه ممکن است به علت وجود گرادیان هیدرولیکی آب زیرزمینی» به درون فضاهای خالی مصالح درشت‌دانه حرکت کنند که این پدیده. مهاجرت ذرات خاک نامیده می‌شود. حین ساخت ترانشه لوله» عملیاتی نظیر پمپاژ آب برای زهکشی ترانشه می‌تواند گرادیان‌های -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۳ هیدرولیکی قابل‌توجهی ایجاد کند. همچنین بعد از اتمام عملیات اجرایی نیز وجود مصالح با نفوذپذیری زیادء برای بسترسازی لوله‌ها می‌تواند حالتی از زهکشی شدید در مناطق با سطح آب زیرزمینی بالا ایجاد کند. درصورتی که پتانسیل وقوع این پدیده وجود داشته باشد باید با راهکارهایی نظیر اصلاح دانه‌بندی مصالح, استفاده از فیلترهای خاکی نمونه کاربردی ژئوتکستایل به‌عنوان فیلتر بین مصالح دیواره ترانشه و مصالح ناحیه دفن لوله در (شکل ۴۶) ملاحظه می‌شود. درصورت نیاز لایه ژئوتکستایل دور تا دور خاکریز اولیه را در بر می‌گیرد. شکل ۴۶ : کاربرد فیلتر ژئوتکستایل برای جلوگیری از فرار ذرات اطراف لوله -۴-۱-۵-۴‏ لوله رانی لوله رانی به روش های حفاری و لوله گذاری ماشینیء بدون حفر ترانشه اتلاق می شود. در این ایین نامه. موارد عمومی مربوط به لوله رانی مورد بحث قرار می گیرد. جزئیات مربوط به این روش کارء در هر مورد و با توجه به ماشین آلات و نوع لوله مورد استفاده. توسط مهندس مشاور و سازنده ماشین آلات و لوله ها تعیین می گردد. لوله رانی به دو روش کلی زیر انجام می شود. * روش اول : در روش اول و با کمک دستگاه حفاری, ابتدا مسیر لوله به صورت تونل حفاری شده و متوالیاً غلاف گذاری می‌گردد. سپس لوله در داخل غلاف نصب و پس از استقرار لوله. غلافها خارج می شوند. در این روش لوله گذاری, فشار زیادی به -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۴ ۶ سدفصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر لوله وارد نشده و می توان از لوله های معمولی, مانند پلی اتیلن, استفاده کرد. با توجه به محدودیت های قطر غلاف. حداکثر قطر لوله گذاری به روش اول معادل ۴۰۰ میلیمتر است. * روش دوم : در روش دوم و با کمک دستگاه های حفاری و جک . همزمان با عملیات حفاری, لوله نیز با جک زنی به جلو رانده می شود. در این روش » محدودیت قطرء به مانند روش اول» وجود نداشته ولی لوله های مصرفی از نوع خاص می باشند. با توجه به اهمیت و گستردگی اجرا به روش دوم در این مشخصات فنی, عمدتاً این روش مورد بحث قرار می گیرد. -۱-۴-۱-۵-۴‏ اجرای لوله رانی به عنوان شفت دریافت است. ختم می گردد. لوله رانی از محل شفت ارسال به دو طرف انجام می پذیرد. بدین ترتیب. شفت های ارسال و دریافت در مسیر لوله رانی به صورت یک در میان قرار می گیرند. شفت های ارسال و دریافت. در مراحل بعدی تبدیل به دم رو می شوند. طول هر قطعه از لوله رانی و یا به عبارت دیگرء فاصله شفتهای دریافت و ارسال, با توجه به امکانات اجرایی و جنس زمین و لوله و سایر عوامل موْنرء متغیر می باشد. ابعاد» شکل و نحوه حفاظت دیواره شفت کاملاً به شرایط محلی, مانند جنس زمین, سطح آبهای زیرزمینی» وضعیت ترافیکی و تراکم منطقه و نظایر آن و همجنین امکانات اجرایی بستگی دارد. در (شکل ۴۷) شمای کلی عملیات لوله رانی نشان داده شده است. ۵-۴--۵- غلاف گذاری در مواردی که لوله های زیرسطحی بدلیل محدودیت اجرایی. در عمق کمتری نصب می شوند. ضروری است لوله‌ها در داخل غلاف افلزی و یا بتنی و یا کانال سرپوشیده که قبلاً زیر محوطه یا معابر نصب و یا ساخته شده» قرار داده ۱8 -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۱۱۵ ۱۱۳8 نوک‌حفار اس رک کت کاس کاس کاس کاس پا ۱ وت وهده جمت دیجمت مد جمته مد مت << فشار جک شکل ۴۷ : شمای کلی لوله رانی ۲-۵-۴- آدم‌رو (اتاقک بازدید. منهول) آدم‌روها ابنیه فنی هستند که برای دسترسی به شبکه زهکشی ساخته می‌شوند. این ابنیه باید طوری ساخته شوند که کارگران حین بهره‌برداری از شبکه بتوانند با کمک ابزارهای ویژه, گرفتگی احتمالی لوله‌ها را برطرف و آن‌ها را تمیز کنند. آدم‌روها از طریق سوراخ‌های پیش‌بینی‌شده در دریچه ورودی, تا حدودی موجب جمع‌آوری رواناب و تهویه شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی نیز می‌شوند. آدم‌رو با چشم غیرمسلح مشاهده و بررسی می‌کنند. سطوح داخلی و خارجی آن باید صاف. تمیز و عاری از هرگونه نقصی باشد. دو انتهای لوله یا نری‌ها در اتاقک‌های بازدید و آدم‌روهاء باید صاف و بدون پلیسه بوده و در محدوده ناحیه برش عمود , دو ان جز باشند. رده‌بندی | اندازه اتاقک‌های باز دید یا آدمرو باید بر اساس قطر دا برس عمود بر محور دو ی هر جر ر ی اسمی آبدار ی بار مرو بر اساس -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۶ ۶ --فصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر میله ورودی انجام شود. تمام ابعادء باید مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۲۴۱۲ اندازه گیری شود. پله‌ها و پلکان آدم‌روی باید مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۲۳۰۲۷ و نردبان آدم‌رو مطابق با استاندارد1:۸14396 باشد. دریجه‌های آدم‌رو مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۹۷۶ می‌باشد. انواع متداول آدم‌روها از دیدگاه مصالح مصرفی به شرح زیر هستند: ۱-۲-۵-۴- آدم‌روهای پلیمری حداکثر عمق احداث آدم‌روهای پلی‌پروپیلن ۶ متراست. برای آدم‌روهای مدفون در خاک با عمق بیش از ۴مترء باید از دال میانی(کمربند بتن مسلح که اطراف آدم‌رو اجرا می‌شود) استفاده شود. الزامات دال میانی توسط مشاور پروژه ارائه می‌شود. الزامات آدم‌رو و اتاقک بازدید باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۱۴۸ باشد. محل اتصال لوله‌های ورودی و خروجی به آدم‌رو باید از نوع انعطاف‌پذیر باشد. ۱-۱-۲-۵-۴- مشخصات فنی و آزمون کیفیت الزامات سفتی و اندازه اسمی میله ورودی و اتاقک اصلی باید مطابق با استاندارد ۱۰۴۶۷ 50] باشد. میله ورودی و اتاقک اصلی باید مطابق با اندازه اسمی (۵8]) و ارتفاع داخلی رده‌بندی شوند. علاوه بر این میله ورودی و اتاقک اصلی باید شامل سفتی اسمی ([(5) در رده‌بندی خود باشند حداقل سفتی اسمی باید ۲۵۰۰ 5۷ باشد. علاوه بربندهای زیر سایر الزامات باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۵۵۹۱ باشد. مواد الاستومری مورداستفاده برای تولید درزگیرها برحسب کاربرد باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۷۴۹۱-۱ یا استاندارد ملی ایران شماره ۷۴۹۱-۲ باشند. همچنین درزگیر لاستیکی باید به صورت یکپارچه تولید شود. درصورت نیاز به چسب در محل اتصال مشخصات چسب باید توسط تولیدکننده‌ی آدم‌رو اتاقک بازدید اظهار شود. هم‌چنین چسب‌ها نباید بر خواص اجزای همراه با آن تأثیر منفی گذاشته و نباید مانع از انطباق سامانه مونتاژ شده با الزامات کارایی ارائه‌شده در استاندارد ملی ایران شماره ۱۵۵۹۱ شوند. شرایط مرجع برای انجام آزمون باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۵۵۹۱ باشد. ۲-۱-۲-۵-۴- اجرا آدم‌رو پلی‌اتیلن باید بر روی یک کف محکم و آماده‌سازی شده جهت نصب قرار گیرند. بعد از گودبرداری باید قطعات بزرگ و قلوه‌سنگ‌ها از کف ترانشه برداشته شود. سپس کف سازی با استفاده از خاک (کلاس آ) مطابق استاندارد -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۶ ۱۷ 21 که به‌خوبی تراز و کاملاً کوبیده شده است (تراکم حداقل 7۹۵ و با ضخامت حدود ۳۰ سانتی‌متر) انجام پذیرد. بر اساس استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۱۴۸ بجای این خاک. از یک کف بتنی با حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای15ن) (به‌صورت درجا یا پیش‌ساخته) (5120 ع010۲۵1-)) و با ضخامت حدود ۱۵ سانتی‌متر استفاده شود. در محل‌هایی که کف محل گودبرداری شده (کف ترانشه) دارای خاک سست و یا سطح تراز آب‌های زیرزمینی بالاتر از کف آدم‌رو باشد و یا خاک اشباع در محل وجود داشته باشد. حتماً از دال بتنی و به‌صورت پیش‌ساخته و در محل کف ترانشه استفاده شود. در محل‌هایی که خاک بسیار سست باشد. باید مقداری(دستور مهندس مشاور) از خاک کف برداشته و با خاک مناسب ابتدا جایگزین شود و سپس مراحل فوق انجام پذیرد. این موارد حتماً بایستی با نظر مهندسین و مشاوران انجام پذیرد. بر اساس استاندارد ۸۹7۸/1759 ۰ اطراف آدم‌رو تا شعاع یک مترء باید خاکریزی (کلاس آ) با تراکم حداقل ۹۰/ اجرا شود. لذا در محل‌هایی که امکان انجام این کار وجود داشته باشد پس از کف‌سازی و استقرار آدم‌رو و تراز کردن آن. باید خاک پرکننده به‌صورت یکنواخت و با تراکم اجرا شود و همچنین باید دقت نمود که این خاک از دیوار آدم‌رو شروع و تا دیواره ترانشه ادامه داشته باشد و حتماٌ به‌صورت یکنواخت و لایه‌لایه باشد(حداکثر ضخامت لایه ۱۵ سانتیمتر) تا باعث انحراف آدم‌رو از خط تراز نگردد و این کار تا بالا و نزدیک کف محل نصب ادامه یابد. درمحل‌هایی که امکان باز کردن ترانشه (گودبرداری محل نصب آدم‌رو) به این میزان وجود نداشته باشد. ولی خاک دست‌نخورده با خواص تقریبی خاک کلاس ]و با تراکم موردنظر در محل باشد. می‌توان اطراف آدم‌رو را کمتر (حدود ۲۰-۳۰ سانتیمتر) بازنمود که در این صورت آمکان تراکم دهی خاک سختر می‌شود. بایستی از مصالح جایگزین که پس از سفت شدن به تراکم موردنیاز برسد. استفاده نمود. ۰ محل‌های اتصال الزامات و موارد مربوط به محل‌های اتصال و کارایی محل‌های اتصال باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره 41۱ باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۱۸ ۶ سددافصل جهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمم‌آوری آب‌های سطحی در بنادر در ابعاد اجزای میله ورودی و اتاقک اصلی 014۳-17۳ باید مطابق با الزامات ابعادی مربوط در استاندارد ۱۰۴۶۷ 0 رابطه با قطرء ضخامت دیواره و طول باشد. دهانه‌ها برای دسترسی افراد به درون آدم‌رو باید مطابق با مقررات الزامات ایمنی دهانه‌ای با قطر حداقل ۶۰۰۲۲۲۱ را الزام می‌کنند. میله ورودی و اتاقک اصلی باید از بخش‌هایی ساخته شوند که مشخصات مکانیکی آن‌ها مطابق با الزامات استاندارد ۱۰۴۶۷ 150 باشد. برای آزمون نوعی (۲7) تنش فشاری طولی اولیه در شکست (01) با استفاده از آزمونه‌های منشور و روش توصیف‌شده در استاندارد ملی ایران شماره 41۱ تعمعیین شود. تولیدکننده باید حداقل تنش فشاری طولی ویزه اولیه را تعیین و اظهار کند. سایر الزامات و موارد مربوط باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۵۵۹۱ باشد. ۰ عدم نشتی آدم‌روها اتاقک‌های بازدید و محل‌های اتصال آن‌ها آدم‌روها و اتاقک‌های بازدید و محل‌های اتصال آن‌ها برای کاربردهای ذکرشده در این ضابطه. باید در مقابل فشار داخلی و خارجی بین ۳۵۲ 0 و ۰/۵۲۵۲ مطابق با ۴۷۶ ۸ بدون نشتی باشند. عدم نشتی بخش‌های آدم‌رو و اتاقک بازدید منطبق بر این ضابطه در صورتی تضمین می‌شود که مطابق با استاندارد ۱۰۴۶۷ 180 باشند و محل‌های اتصال آن‌ها الزامات استاندارد ملی ایران شماره ۱۵۵۹۱ را برآورده کنند. ۰ نشانه‌گذاری الزامات و موارد مربوط به نشانه گذاری باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۵۵۹۱ باشد. *‏ پله‌ها و پلکان‌های آدم‌رو پله‌ها و پلکان‌های آدم‌رو باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۳۰۲۷ و نردبان‌های آدم‌رو باید مطابق با استاندارد ۱۳۳۹۶ ۷[ باشند. حداقل بیرون‌زدگی پلکان‌ها از سطح میله ورودی, باید ۱۳۰۲۱۲۱ باشد. فاصله عمودی بین پلکان‌های آدم‌رو باید به ارتفاع داخلی اجزای آن ارتباط داده شود و در محدوده ۲۵۰۱۳۲۲ تا ۳۵۰۲۲۵ باشد. پلکان‌های تکی باید به صورت متناوب طوری ثابت شوند که فاصله مراکز آن‌ها در صفحه عمودی, با رواداری 1:۲ ۲۱۰ در محدوده ۲۷۰1۲۱ تا 1۱111۳۰۹ باشد. پلکان‌های دوتایی باید با فاصله عمودی ۳۵۰۱۲۱۲۱ تا 1۲۳ ۳۵۰ بالای یکدیگر -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۱۹ هنگام آزمون, مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۰۱۵۵۹۱ پلکان‌های نصب‌شده توسط تولیدکننده درون یک آدم‌رو باید نیروی عمودی ( ۲۳۰) ۲۴۲ و نیروی افقی بیرون کشیدن (۳) ۵۳۳0 را تحمل کنند. حین اعمال نیروی سایر الزامات و موارد مربوط به پله‌ها و پلکان‌های آدم‌رو باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۵۵۹۱ باشد. ۰ ارزیابی انطباق ارزیابی انطباق آدم‌روها و اتاقک‌های بازدید باید مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۸۵۳۲ باشد. نمونه آدم‌رو پلیمری در ابعادهای مختلف در (شکل ۳۸) نشان داده‌شده است. شکل ۴۸ : آدم‌رو پلیمری در ابعاد مختلف ۲-۲-۵-۴- آدم‌روهای بتنی آدم‌روهای بتنی به دو شکل درجا و پیش‌ساخته اجرا می‌شوند. آدم‌روهای درجا در زمان طولانی‌تری نسبت به آدم‌روهای پیش‌ساخته اجرا می‌شوند؛ ولی آدم‌روهای پیش‌ساخته به دلیل وزن بالای قطعات. لزوم آب‌بندی در محل‌های اتصال و عدم امکان جبران خطاهای اجرایی به‌ویژه در آدم‌روهای با کرسی پیش‌ساخته. دارای محدودیت‌هایی هستند. اگر ابعاد آدم‌رو قابل‌توجه نباشد و پا شکل هندسی منظمی اعم از پلان و پروفیل نداشته باشد. آدم‌روی بتنی به روش درجا قابل‌اجرا است. (شکل ‎)۴٩۹٩‏ نمونه از آدم‌رو بتنی نشان داده‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ ۶ سدافصل جهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۱-۲-۲-۵-۴- مشخصات فنی از بتن با مشخصات فنی عمومی کارهای خطوط لوله زهکشی با پوشش (مقاوم در برابر سایش و فرسایش) استفاده شود. استفاده از بتن با حداقل مقاومت فشاری ۲۸ روزه‌ی ۳۰۸/۳۵ بلامانع است. با توجه به شرایط خاک اطراف آدم‌ری اجرای غشای محافظ خارجی طبق ضوابط آیین‌نامه بتن ایران (آبا) برای محیط‌های خورنده انجام می‌شود. میلگردهای حرارتی و جمع شدگی بتن نباید به فاصله بیش از ۳۰۰میلی‌متر و ضخامت عضو بتنی (هرکدام که (استاندارد آدم‌روهای بتن مسلح پیش‌ساخته) فاصله میلگردهای حلقوی ۱۵سانتیمتر است که باید در یک سوم میانی ضخامت دیوار قرار گیرد. مطابق با استاندارد ۲478 ۸57۸/1 موقعیت و شکل آرماتورهای حلقه‌ای باید توسط میلگردهای طولی حفظ شود. میلگردهای حلقه‌ای مورداستفاده در میله ورودی و بخش مخروطی آدم‌ری نباید به فاصله بیش‌تر از ۱۵سانتیمتر و به قطر کمتر از ۱۳ میلی‌متر اختیار شوند. را تأمین کرده و مقاومت کافی در برابر بارهای جانبی را داشته باشد. لازم است در محل قرارگیری حلقه‌های بتنی از ملات ماسه سیمان و چسب بتن و یا واشرهای لاستیکی با مقاومت کافی مطابق با (شکل ۵۰) استفاده شود. برای افزایش سرعت اجراء می‌توان واشرهای لاستیکی را قبل از اجرای آدم‌رو روی حلقه‌ها نصب کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۲۶ ۱۳۱ ۱ : ها ات : 1 ۹ چا ۱ ۷ ّ ۳ سس ۰ ۹ ۸۷ 2 ۲-۲-۲-۵۴- آزمایشات کنترل کیفیت آزمایشات کنترل کیفیت آدم‌رو بتنی بشرح زیر می‌باشد: برای انجام آزمون کیفیت مطابق استاندارد 851881 جذب آب باید کمتر از ۲درصد باشد. نفوذ آب در بتن طبق استاندارد ۳۸1۱2390-8 حداکثر ۱۰ میلی‌متر باشد. نفوذ بون کلر در بتن مطابق استاندارد202 0۱ آ/۸۹51۸. حداکثر مهندس مشاور ضخامت دیگری تعیین نماید. مقاومت فشاری طبق حدود در ضابطه39) ۸۹51۸1 0497 ۸۹1۸ تعیین می‌شود. بارگذاری حداکثر و بارگذاری تائید شده مطابق ضابطه ۱۴۶ -الف(لوله‌های بتنی مسلح. برای جمع‌آوری آب باران و فاضلاب-ویژگی ها) تأمین می‌گردد. مهندس مشاور باید تمام پارامترهای لازم آزمون‌ها را از استانداردهای ۳-۲-۵-۴- آدم‌روهای آجری استفاده از آدم‌روهای آجری فقط تا عمق ۲ متر و برای اقطار لوله تا ۴۰۰ میلی‌متر و برای محل‌هایی که تراز پی بالاتر از تراز آب‌های زیرزمینی باشد. مجاز است. ضخامت دیوار آدم‌روهای آجری نباید کمتر از ۲۲ سانتیمتر باشد. اگر ارتفاع آدم‌رو بیش از آمتر باشد و اجرای سایر انواع آدم‌رو به دلیل وجود تأسیسات زیرسطحی و عدم امکان حمل مصالح ممکن نباشد. با اجرای کلاف‌های افقی و قائم. می‌توان از آدم‌روی آجری با ضخامت الزامی ۳۵ سانتیمتر استفاده کرد. (شکل ۵۱) ساخت آدم‌رو آجری نشان داده‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲ ۶ سدسافصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر و : مس ار ی سس سا ۱ ِ 2 2 د ِ : 1 ی , ی ی ّ پا ۱ ۴ ۶ : [ ۱ : شکل ۵۱: ساخت آدم‌رو آحری ۱-۳-۲-۵-۴- مشخصات فنی ضخامت ۲ سانتیمتر انجام می‌شود. جزییات تقویت آدم‌روهای آجری با مقطع مستطیلی با عمق بالای ۲ مترء به دو الف: تعبیه میلگرد با قطر ۶ یا ۸ میلی‌متر در درزهای به ضخامت حداقل ۲ سانتیمتر مقطع دایره‌ای نیز باید حداقل ۴ کلاف قائم به صورت متقارن اجرا شود. ملات مصرفی اجرای آدم‌روها مطابق با استاندارد 0) ۸۹51 از نوع ملات قوی (5) با میانگین مقاومت ۲۸ روزه ۵ است. مطابق با استاندارد فوق, نسبت مواد پرکننده به مواد چسباننده در ملات نباید کمتر از ۲/۲۵ و بیشتر از ۳/۵ باشد. مطابق با ضوابط استاندارد 32 /1۸ ۸۹5 جر مورداستفاده در دیواره آدم‌روها باید دارای رده ۸1۸ با حداقل مقاومت که با خاک تماس مستقیم و دائم دارد. باید از آجری استفاده شود که خاصیت جذب آب کمی داشته باشد. آجر -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۳۳ مورداستفاده در آدم‌رو باید دارای سطح صاف و یکنواخت باشد. همچنین آجر مصرفی باید دارای شکل هندسی منظم (مقطع مستطیل شکل) با لبه‌های صاف و گوشه‌های مربعی باشد. با توجه به محیط‌های خورنده. استفاده از سیمان نوع ۲ در تهیه ملات مناسب خواهد بود. لازم است در جداره داخلی آدم‌رو (دیواره‌ها و سقف) از پوشش مناسب استفاده شود. -۲-۳-۲-۵-۴‏ آزمایشات کنترل کیفیت اجر تحویلی در محل پروژه باید توسط مهندس مشاور با بازرسی چشمی کنترل شود. الزامات تعیین‌شده و آزمون‌های مربوط در خصوص مقاومت فشاری و جذب آب از استاندارد ملی ایران شماره۷ تأمین می‌شود. آجر باید بدون ترک و تورفتگی بوده و در مقابل یخبندان مقاوم باشد. اگر آجر ضمن کار و یا حمل و انبارش ترک بردارد و یا شکسته شود.ء قابل‌استفاده نیست و باید با آجر سالم جایگزین شود. در خصوص سایر مشخصات آجرهای مصرفی باید -۴-۲-۵-۴‏ پر کردن اطراف آدم‌رو بتنی و آجری اطراف آدم‌روها باید با مصالح با تراکم سازگار با خاک اطراف و با تراکم حداقل ۹۰ درصد انجام پذیرد تا نشست نسبی و تغییر مکان‌های زاویه‌ای, کنترل‌شده و امکان آسیب‌دیدگی محل‌های اتصال لوله و آدم‌رو به حداقل برسد. برای این منظورء انواع مخلوط‌های پرکننده روان می‌تواند مورداستفاده قرار بگیرد. ناحیه زیر و اطراف لوله. می‌تواند با مصالح بسترسازی و پر کردن دور لوله‌ها پر شود. ۳-۵-۴- کانال سرپوشیده ۱-۳-۵-۴- کانال بتنی پیش‌ساخته با دال استفاده از قطعات پیش‌ساخته مجزا صرفاً در دیواره (به‌صورت جداول بتنی) و درپوش بصورت دال بتنی مجاز است و مابقی اعضای بتن درجا اجرا می‌گردد. مشخصات فنی, آزمون کنترل کیفیت و روش اجرا مطابق بند۱-۲-۴ این -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۳ ۶ -فصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۱-۱-۳-۵-۴- اجرای دال بتنی پیش‌ساخته ضخامت و نوع میلگرد گذاری دال در این نوع سیستم بر اساس محوطه و بارگذاری آن توسط مهندس مشاور طراحی می‌گردد. در این قطعات باید مقاومت در برابر بارهای وارده و حرکت ماشین‌آلات و وضعیت تکیه‌گاه‌ها آن رعایت گردد. جزئیات اجرای کانال سرپوشیده مشابه کانال روباز در ضابطه ۲۹۱ اشاره شده است. ۲-۱-۳-۵-۴- مشخصات عمومی دال‌های پیش‌ساخته بتنی دال‌های بتنی دارای برخی مشخصات عمومی هستند که به‌عنوان حداقل‌هایی در ساخت تمامی دال‌های پیش‌ساخته باید رعایت شوند: جنس تمامی دال‌ها از بتن مسلح است و از آرماتور نوع ]۸11 در تولید آن‌ها استفاده می‌شود. * عموماً ظاهر یا همان دال‌های بتنی مستطیل شکل است و از عیار سیمان ۳۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب در آن‌ها حداقل رده بتن مصرفی در آن‌ها 25 می‌باشد و معمولاً از نوع سیمان پرتلند تیپ ۲ در ساخت دال‌ها (اسلب‌ها) استفاده می‌شود. نسبت آب به سیمان بین ۰/۴ تا ۰/۴۵ است که از روان کننده‌های کربوکسیلاتی نیز در آن‌ها استفاده می‌شود. دال‌ها برحسب تحمل بار ناشی از عبور وسایل نقلیه در دو نوع ترافیکی و غیر ترافیکی تولید و اجرا می‌گردند. مطابق مبحث ششم مقررات ملی ساختمان, ضابطه ۱۳۹ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و همچنین مطابق آیین‌نامه۳۸۸ (طرح و محاسبه سازه‌های بتنی پیش‌ساخته). طراحی کانال‌ها و دال‌های ترافیکی بر اساس عبور کامیون (تریلی) با وزن ۴۰ تن صورت می‌گیرد. با توجه به اینکه بار ناشی از هر محور کامیون ۱۶ تن می‌باشد. لذا با در نظر گرفتن توزیع این بار بر روی دو سری چرخ. بار متمرکزی معادل ۸ تن برای طراحی کانال‌ها و دال‌ها در نظر گرفته می‌شود. همچنین طراحی و ساخت کانال‌های غیر ترافیکی بر اساس بار متمرکز ۲ تن صورت می‌گیرد. در صورت استفاده از دال پیش‌ساخته در محوطه‌های که عبور ماشین‌آلات بر روی آن امکان‌پذیر است. باید حفره‌ها در سطح دال جهت ورود رواناب به سیستم در نظر گرفته شود. تعداد این حفره باید طوری انتخاب گردد که در سطح دال ضعف ایجاد نگردد و همجنین رواناب به راحتی تخلیه نماید. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۱۳۵ درصورتی که نیاز به دسترسی به داخل کانال وجود داشته باشد. می‌توان بر روی دال یک دریچه از جنس چدنی با کامپوزیتی نصب نمود. نصب دریچه بر روی تمامی دال‌های روی کانال ضروری نیست. استفاده از یک کانال دریچه دار در فواصل ۲۰-۵۰ متر امکان دسترسی لازم به داخل کانال را فراهم می‌نماید. همچنین در محل تقاطع دو کانال یا نقاط حساس(عبور ماشین‌آلات کمتر است) از دال با دریچه استفاده می‌گردد. شکل ۵۲ جزییات عمومی اجرای کانال پیش‌ساخته بتنی سرپوشیده نشان داده‌شده است. کانال‌های بتنی پیش‌ساخته باید با استاندارد 1340 13۸7 85 مطابقت داشته باشند. هرگونه تغییر در طراحی سیستم زهکشی بتنی پیش‌ساخته. نیاز به مشخصات فنی و خصوصی طراح را دارد. چنین تغییراتی فقط در صورتی موردبررسی قرار می‌گیرد که بتوان در بارگذاری و زهکشی محوطه‌های مختلف بندری رضایت بخشی کامل را به همراه داشته باشد. در طراحی و اجرای کانال پیش‌ساخته بتنی باید الزامات زیر رعایت گردد: - مطابق با استاندارد 1340 5۸ 85 خطری برای عموم و تردد ماشین‌آلات سنگین ایجاد نکند. - مطابق با استاندارد 1340 13۸ 835 سایر جنبه‌ها به‌عنوان مثال: استحکام کافی و ... پاسخگو باشد. دال پیش‌ساخته بتن مسلح25) سطح روسازی سطح روسازی 1 اه هه هر هه حفره آب ۹5 5 یش + 0 ۰ ی رم ی ۹ و و و ۹ ۹1 ۹401و 1۱پ 3 4 و ای یی یی کال ب ب سر 6 رس سک انیا وزرا ری ار ۹ موم یمود 7 ۰ ای ی و ۳ ۰ َ ۰.۰ ۰ ۰ ۰ ۸ بتن 15-) شکل ۵۲ : جزئیات عمومی اجرایی کانال سرپوشیده با دال بتنی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ ۶ سددفصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۲-۳-۵-۴- کانال پیش‌ساخته خطی (51011۳۵17) ۲-۳-۵-۴-- مشخصات فنی و اجرا - تراز شکاف (رایزر) باید هم‌سطح روسازی تمام‌شده قرارگیرد. - یک‌لایه بتن مگر با حداقل مقاومت فشاری رده )1 -) نمونه استوانه‌ای. کف کانال زهکش خطی ریخته شود تا بتوان زهکش را به درستی تعبیه کرد یا با استفاده از براکت زهکش به زمین متصل گردد(شکل ۵۳). - قطعات زهکش خطی را به هم متصل کرده و رایزر آن باید متحدالمرکز و در یک راستا قرار بگیرند. - در صورت ریزشی بودن دیواره‌های کانال باید حتماً مهار شوند. - قبل از بتن‌ریزی اطراف زهکش خطی, ابتدا دهانه شکاف با چسب نواری پوشانده شود یا در صورت نیاز فوم استایروفی وارد رایزر گردد. این امر به جلوگیری از ریختن بتن در داخل زهکش از طریق شکاف در حین ریختن بتن در اطراف زهکش کمک می‌کند. مقاومت فشاری بتن باید در رده بتن مصرف‌شده برای روسازی باشد و یا رده30- تأمین شود. زمانی که ریختن بتن و گیرش اولیه سپری شد. برای اطمینان از اینکه بتن کاملاً زهکش خطی را احاطه کرده باشد. استفاده از ویبراتور مدادی قویاً توصیه می‌شود و نباید هیچ حباب یا فضای خالی باقی بماند. در نهایت. هنگامی‌که دال بتنی سخت شد. نوار یا فوم استایروفوم از شکاف جدا کرده و سپس تمام زبانه‌های فلزی باز و اطراف زهکش جاروب و پاکسازی گردد. - اتصالات باید مطابق با الزامات ۸/1252 ۸۸5۲770 ۱/1294 ۸۸5۲70 یا ۳2306 /۸۹7۸ تأمین شود. مه ور , ۰ را - ۰ ۰ ۹ ۰ ۰ ۰ ۰ ۲ 9 ۹3۸۱۳6۵۲3۸ زر رسد 1/۸0۱: شکل ۵۳: تحوه حمل و نصب کانال پیش‌ساخته خطی -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۲۶ ۱۳۷ حداقل و حداکثر عمق موردنیاز برای زهکش خطی بر اساس قطر لوله مطابق جدول ۲۳ می‌باشد. عمق کانال که در (شکل ۵۴) به‌عنوان "۳1" نشان داده‌شده است. با افزودن قطر داخلی لوله. ضخامت تقریبی لوله, حداقل ارتفاع شیار تا تاج داخلی لوله. و فرورفتگی در روسازی محاسبه می‌شود. جدول ۲۳: حداقل و حداکثر عمق (۲1) بر اساس اندازه لوله ۱ 8 حداقا عمه کاناا ۲ ل عمق کانال ۵۵۰ ۴۷| م۴۵۸ا م۵۸ ا م۵۷ ا م۱۶۴۸ ۱۷۲۴ ۸۸۳ ۱۲۱۳۱۵۶۱۱ (میلی‌متر) حداک: کاناا ۲ کثر عمق کانال ۵ ۱۸۷۷۱۸۲۶ ۱۱۳۰۹۱۱۲۳۲ ۱۱۳۸۵ ۱۶۹۵۱۱۵۳۷۱۱۵۳۷ ۱۸۴۲ مر ٍ 7 3 3 زیرسازیر ۹۹۵۵۷ ۳ م۱۹۹۸ ی ی ۱ :۹ رکه که که که ار ی : که و هه : که چا و الوله کارو که رم وا خی یی رت کح ی یت کی پ که نک هنک که نک که یک که که هه دا سکس سکس کاس سا که هکم همه 3 ۳ را را را را را رخ را کا ار که ‎٩‏ که همه ی هه هم ها مها ما کم ما 7 ۳/۳ 00 0 بستر لوله بستر لو ۱ شکل ۵۴: لایه‌های اجرابی کانال پیش‌ساخته خطی (5101) ۲-۲-۳-۵-۴- نحوه اجرای زهکش خطی بعد از اجرای روسازی موارد زیر در اجرای زهکش خطی در نظر گرفته شود: -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ ۶ سدد-فصل جچهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر - باید عرض کانال کنی حداقل ۳۰ سانتیمتر بزرگ‌تر از قطر لوله در نظر گرفته شود. - محل نصب کانال» خطکشی شده و محل کانال کنی و تخلیه روی روسازی موجود علامت‌گذاری گردد. - محل خطکشی شده به عمق ۶۰ سانتیمتر و یا مطابق جدول ۲۳ کانال کنی گردد. - ترانشه حفرشده باید فضایی در زیر و در دو طرف زهکش خطی به وجود بیاورد که حداقل ۱۵ سانتیمتر بتن در اطراف زهکش قرارگیرد. - برای گیرایی بتن با روسازی, دو طرف برش روسازی موجود دریل و رولپلاک زده شود. فاصله تقریبی رولپلاک‌ها تقریباً ۴۰ تا ۶۰ سانتیمتر در دو طرف ترانشه در طول کانال باشد. بتن‌ریزی این بخش مانند بند۱-۴-۴-۴ این آیین‌نامه انجام می‌شود. - قبل از بتن‌ریزی مطابق(شکل ۵۵) زهکش خطی را با چوب در سطح روسازی یا اطراف مهار کرده» سپس بتن‌ریزی انجام شود. گاها چوب یا بولت ممکن است بعد از بتن ریز در کار باقی بماند. شکل ۵۵ : روش مهار زهکش خطی(اسلات) با چوب و بولت قبل از بتن‌ریزی ۳-۲-۳-۵-۴- آزمون کیفیت هر قطعه پیش‌ساخته زهکش خطی به‌طور مستقل بارگذاری شده. تا معیارهای تعیین‌شده در مشخصات فنی 35] 3 1۳ را برآورده کنند. ۳-۳-۵-۴- کانال پیش‌ساخته مشبک((1۳۵11 1۳۵۱) مشخصات و روش اجرای کانال‌های پیش‌ساخته سرپوشیده مشابه کانال‌های خطی بند ۲-۳-۵-۴ می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۲۶ ۱۳۹ ۱-۳-۳-۵-۴- مشخصات فنی و کنترل کیفیت حداقل بارگذاری طراحی سازه برای سازه‌های بتنی پیش‌ساخته به‌صورت یکپارچه یا قطعه‌ای طبق استاندارد 0) ۸۹7 تأمین می‌شود. سازه‌های آب و فاضلاب پیش‌ساخته بتنی مطابق استاندارد ۲913 ۸۹7۸1 صورت ۴-۵-۴- آشغال گیرها به‌منظور جلوگیری از ورود زباله به کانال‌های سرپوشیده معمولاً بعد از دریچهها یا در دهانه کانال سرپوشیده (محل تبدیل کانال روباز به کانال سرپوشیده) مورداستفاده قرار می‌گیرد. آشغال گیرها باید پیش‌ساخته باشند. جنس آشغال گیر می‌تواند از فایبرگلاس» پلی‌اتیلن, فایبرگلاس و پلیمر باشد. سبد آن برای سهولت در تخلیه زباله‌ها باید از جنس مطابق آن اجرا شود. احداث آشغال‌گیر در محل تردد ماشین‌آلات مجاز نیست. دریچه آشغال گیرها باید هم‌سطح روسازی باشد و جنس آن به نحوی باشد که حداقل مقاومت 17400 مربوط به استاندارد ۳۸124 را تأمین کند. ۶-۴-سیستم زهکشی سازه‌ای زهکش سازه‌ای در محوطه‌ها و معابر تعبیه می‌شود تا آب نفوذ کرده به لایه‌های روسازی توسط این زهکش از آن‌ها خارج‌شده و به خروجی هدایت شود. ۱-۶-۴ اجرا ۱-۱-۶-۴- کانال کنی الف) حفاری کانال (ترانشه) به عرض ۶۰ سانتی‌متر و به عمق تقریبی ۶۰ سانتی‌متر(سطح غیرقابل نفوذ) به صورت مستطیلی انجام شود و سپس کف کانال توسط نقشه‌بردار جهت رعایت شیب طولی مطابق با نقشه‌های اجرایی کنترل ب) حفاری کانال باید به صورتی باشد که لبه‌های کناری خراب نباشد و به‌صورت هندسی طبق ابعاد ذکرشده و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۰ ۶ ساسافصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ج) چنانچه بعد از اجرای روسازی, زهکش سازه‌ای تعبیه شود باید لبه‌های کانال با استفاده از دستگاه کاتر به عمق ۰ نا ۱۵ سانتی‌متر(یا به ضخامت روسازی) برش داده شود و سپس با استفاده از دستگاه بیل مکانیکی به عرض ۶۰ سانتی‌متر و عمق موردنیاز (به صورت هندسی) عملیات کانال کنی انجام شود. چ) مصالح حاصل از حفاری کانال نباید در خاکریزی روی زهکش استفاده شود. ۲-۱-۶-۴ لوله الف) اجرای یک‌لایه ماسه طبیعی به ضخامت حداقل ۸ سانتی‌متر و متراکم کردن آن زیر لوله ب) تهیه لوله‌ها با پوشش ژئوتکستایل مطابق با مشخصات فنی ج) جایگذاری لوله‌ها طبق نقشه‌ها اجرایی و مشخصات فنی چ) پر کردن اطراف لوله با مصالح زهکش تا تراز زیر لایه نفوذپذیر روسازی کنترل سطح تراز روی مصالح زهکش به نحوی انجام گیرد که به هیچ عنوان تراز بالاتر از کد کف لایه نفوذپذیر روسازی نباشد و حداکثر ۱/۲ سانتی‌متر می‌تواند پایین‌تر از لایه نفوذپذیر باشد. ۳-۱-۶-۴- بر کردن اطراف لوله پر کردن فضای خالی اطراف و روی لوله‌ها باید بعد از پاک کردن کامل روی لوله‌ها و طرفین دیوارها از مصالح اضافی و بازدید و تأیید دستگاه نظارت انجام گیرد. این فضای خالی باید در لایه‌هایی به ضخامت حداکثر ۱۵ سانتیمتر با مصالح مناسب یا مصالح منتخب زهکش (که دانه‌بندی آن‌ها در مشخصات فنی خصوصی تعیین‌شده است)پر شود و مصالح روی لوله‌ها نباید پرتاب شود. عملیات خاکریزی باید به طریقی صورت گیرد که تراز طرفین آبروها و لوله‌ها در هرلحظه یکسان بوده و به لوله‌ها و دیوارها در حین انجام کارها آسیبی وارد نشود. هنگام ریختن مصالح روی لوله‌ها باید دقت کافی به عمل آید تا لوله‌ها جابه‌جا نشده و آسیب نبینند. مصالح زهکشی نباید از ماسه حاصل از سنگ شکسته کربناتی که به‌تدریج در آب حل می‌شود استفاده نمود. شیب بستری که لوله روی آن قرار می‌گیرد باید در تمام طول لوله‌گذاری منطبق با شیب نقشه‌های اجرایی بوده و کنترل شود. شیب لوله‌ها نباید از ۰/۳ درصد کمتر باشد و در هیچ‌یک از قسمت‌های مختلف شیب معکوس در لوله‌ها ایجاد نشود. کانال‌هایی که لوله در کف آن قرار داده می‌شود باید منطبق با ابعاد و اندازه‌های مشخص‌شده در نقشه باشد. فاصله دو طرف لوله‌ها از دیواره‌های کانال باید حداقل ۱۵ سانتی‌متر باشد. بستری که لوله روی آن قرار می‌گیرد -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۳۱ باید تراکم کافی و یکنواخت داشته باشد. بعد از قرار گرفتن لوله‌ها در کف کانال, اطراف و روی آن‌ها باید بلافاصله با مصالح زهکشی که دانه‌بندی آن‌ها مشخصات فنی خصوصی تعیین‌شده است پر شود. در ابتدا باید مصالح را با دقت در دو طرف لوله‌ها ریخته و آنگاه باید روی لوله‌ها را تا ارتفاع ۱۰سانتیمتر با مصالح زهکش پر کرد و با تخماق دستی متراکم نمود. بقیه فضای خالی روی لوله‌ها باید با قشرهای ۱۵سانتیمتری پر و با کوبنده‌ها یا غلتک‌های کوچک دستی کوبیده شود. ۴-۱-۶-۴- مصالح سنگی و لایه حداکننده در جدول ۲۴۲مشخصات مصالح لایه زهکش سازه‌ای اشاره‌شده است. در جدول ۲۵ برای دانه‌بندی دقیق این مصالح استفاده می‌شود. با این وجود برای پایداری بیشتر بهتر است از دانه‌بندی با بزرگترین بعد دانه درشت‌تر استفاده شود. این دانه‌بندی‌ها باید ضریب نفوذپذیری لازم را تأمین کنند. جدول ۲۴: مشخصات مصالح لابه زهکش سازه‌ای 1 جدول ۲۵: دانه‌بندی دقیق زهکش سازه‌ای برای پایداری بیش اندازه الک بنج دانه بندی ۳- حداکثر ۳۸ میلیمتر ۵ اینچ (۳۷میلیمتر) اد -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲ ۶ -- فصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ٍ شماره۱/۱۸(۱۶ میلیمتر) ۲ ٍ ۲+ مصالح اطراف و روی لوله به تراکم نیاز دارد و در زمان تراکم نباید ضخامت از ۳۰ سانتی‌متر بیشتر باشد. در زهکش‌های باید از زئوتکستایل ۸05 کمتر از ۰/۲۱۲ میلی‌متر استفاده کرد. لوله زهکش از هر طرف باید حداقل ۵ سانتی‌متر با دیواره فاصله داشته باشد. فاصله مرکز لوله از لایه فوقانی باید حداقل ۳۰ سانتی‌متر و از کف بستر حداقل ۸ سانتی‌متر باشد. قطر لوله‌ها بر اساس محاسبات مربوط به بند۳-۲-۴-۳ این آیین‌نامه استخراج می‌شود. فشار قابل تحمل لوله و سایر مشخصات لوله باید مطابق آشتو 81252 باشد. ۲-۶-۴- آزمون کنترل کیفیت الف) دانه‌بندی مصالح سنگی بر اساس استاندارد 0136 ۸51۸/1 یا 127 ۸۸5110 (هر ۵*۰ تن) ب) نفوذپذیری مصالح هر ۵۰۰۰ تن ج) تخلخل موْثر لایه‌های ترانشه زهکش هر ۵۰۰ تن چ) درصد شکستگی وجه سنگ هر ۵۰۰ تن ه) سایش به روش لوس‌انجلس هر ۵۰۰۰ تن در صورت هرگونه تغییر در جنس و مشخصات فنی مصالح, آزمایش‌های فوق به تشخیص مهندس مشاور باید انجام گردد. ابعاد سوراخ‌ها سطح لوله و چیدمان آن باید طبق مشخصات فنی در نظر گرفته شود. جزییات اجرای اتصال لوله به آدم‌رو مطابق بند۱-۳-۱-۵-۴ این آیین‌نامه می‌باشد. زهکش سازه‌ای به هیچ عنوان نباید مستقیم به خروجی (رودخانه یا دریا) تخلیه شود زیرا امواج جزر و مد بر این سیستم تأثیر منفی می‌گذارد. لوله‌های طولی(لوله‌های سوراخ‌دار) زهکش سازه‌ای. باید قبل از خروج (در صورت نیاز خارج از محوطه‌ها) به آدم‌رو و هر سیستم زهکش دیگر توسط لوله خارجی متصل شوند. این لوله‌های خارجی از جنس لوله طولی بوده و نیز نباید سوراخ داشته باشد. ۳-۶-۴ جزئیات اجرایی لوله‌های خروجی لوله‌های خروجی برای تخلیه آب از زهکش‌های طولی استفاده می‌شود. جزئیات اجرای لوله‌های خروجی و لوله زهکش طولی مربوطه در (شکل ۵۶) نشان داده‌شده است. در اجرای لوله‌های خروجی باید ملاحظات زیر مدنظر باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۳۳ حداقل مطلق شیب طولی لوله‌های خروجی ۲ درصد و حداقل مطلوب آن ۳ درصد است. * ارتفاع انتهای لوله خروجی, باید ۳۰ سانتیمتر بالاتر از کف آدم‌رو یا هر سیستم خروجی دیگر زهکشی ۰ حداقل ضخامت موردنیاز لایه مصالح سنگی بر روی لوله زهکشی ۱۰ سانتیمتر (۴ اینچ) است. * همه اتصالات از جمله لوله زانویی و یا چندراهی باید تمام خصوصیات لوله خروجی مانند مقاومت گسیختگی را دارا باشند. جیت لولت زدکس منولی تا قبل از زانوبی لوله منغذدار است ۳۳ زانو ۴۵ درجه اند با مات کی دارای داندیندی باز با قبل از زانویی لوله منغذدار است لوله خروجی غیرمنغذدار است 4۸ له هصرمنغذدار است ۱ وله خروجی غیر ر محدوه لوله خروجی از شروع زانویی ۴۵ شروع می شود محدود لوله خروحی از شروعغ زانویی ۴۵ شروع می شود سه راهی ۴۵ درجه شکل ۵۶: جزئیات اجرای لوله‌های خروجی شکل ۵۷ مقطع زهکش سازه‌ای در معابر را نشان داده است و شکل ‎۵٩‏ مقطع زهکش سازه‌ای در محوطه پایانه کانتینری را نشان می‌دهد. لایه نفوذپذیر لابه حد|۱ کننده -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۴ ۶ سددافصل جهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر شکل ۵۷: اجزای سیستم زهکش سازه‌ای در معابر 0 لا 7 7 با 0تا با ۳ 118 8 0 لت ی لفقل ‏ لزل ‏ شش ۳ سح یسح تس ی3٩3٩و]ل‏ ال سس رل ‎٩‏ دب ی دا ( ۲ اکلا ای ر ست سصک سس ص << ی کپ تک پر گ ‏ ی را تس ٩۸۱۷۷ ۷ شکل ۵۸: سیستم زهکش سازه‌ای در محوطه پایانه کانتینری این سیستم مطابق با ضابطه ۱۲۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تاأمین می‌شود. ۸-۴- راهکارهای رفع مشکلات مربوط به محدودیت های اجرایی یکی از مشکلات اجرایی اکثر بنادر کشورء عدم وجود نقشه‌های ازبیلت تأسیسات بخصوص کابل‌های مدفون است که عملیات اجرایی مانند حفاری و کانال کشی ر با مشکلات اساسی روبرو کرده است. یکی از پر کاربردترین و موْترترین ابزارها برای شناسایی عوارض زیرسطحی استفاده از روش رادار نفوذی(0۳1) می‌باشد. برای این منظور ابتدا منطقه هدف. توسط خطوطی فرضی که در اصطلاح به آن‌ها پروفیل گفته می‌شود تقسیم‌بندی می‌شوند. فاصله این خطوط در هر منطقه متناسب با میزان دقت موردنیاز در هر پروژه تعریف می‌شود. سپس دستگاه 20۳16 بر روی پروفیل‌ها حرکت داده‌شده و داده‌برداری بر روی این خطوط انجام می‌گیرد. هر یک از لوله‌ها و یا کابل‌های موجود در زیر سطح هر پروفیل, اثر هذلولی مانندی بر روی مقاطع داده می‌گذارند. پس از پردازش داده‌ها 0 شناسایی هذلولی‌ها در مرحله -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۱۳۵ کامل استخراج می‌شود. پس از این مرحله, با توجه به خصوصیات امواج بازتاب شدهء مانند سرعت امواج, شدت باز تاب‌ها و ابعاد هذلولی‌هاء خصوصیاتی چون نوع تأسیسات - آب. برق, گازء ... عمق تأسیسات و فرعی یا اصلی بودن انشعابات 65 با ۸۲۵۲۵۵ قابل‌استفاده می‌باشد. ۲-۸-۴- شرایط جزر و مد دریا مشخصه اصلی بسیاری از اراضی کم ارتفاع و جزر و مدی شیب‌های کم و هموار است که این موضوع باعث مشکلات عدیده‌ای در طراحی هیدرولیکی می‌شود. در زهکشی این نواحی نسبت به سایر مناطق در شرایط مشابهء به شبکه‌های بزرگ‌تر موردنیاز می‌باشد. همچنین به دلیل دشواری طراحی و اجرای سیستم‌های هیدرولیکی ثقلی در این نواحیء در برخی موارد استفاده از دریچه‌های سیلاب یا جزر و مد و یا سیستم‌های پمپاژ اجتناب‌ناپذیر می‌شود. در این‌گونه بنادر شبکه‌های تخلیه آب‌های سطحی بایستی بر اساس محاسبات خط شیب هیدرولیکی (برای سیستم‌های لوله‌ای) یا تحلیل برگشت آب (برای کانال‌های باز) کنترل‌شده و توجه ویژه‌ای در تعیین ترازهای پایابی مناسب شود. اولین گام در فرآیند طراحی شبکه‌های جمع‌آوری آب‌های سطحی در مجاورت یا داخل نواحی جزر و مدی تعیین تراز پایاب مناسب می‌باشد. در مناطقی که توپوگرافی هموار است. یا موانعی در مسیر جریان وجود دارد. اثرات پس‌زدگی در ترازهای پایابی بالا می‌تواند زیاد باشد. این تراز در مقطعی از کانال یا لوله که سرعت جریان صفر بوده و مساحت مقطع می‌تواند بی‌نهایت فرض شود (مثل دریاچه. دریا و سدها) تعیین می‌شود. همچنین لازم است تا * _زمانی که رودخانه‌ها وارد محدوده جزر و مدی سواحل می‌شوند. رسوبات آن‌ها به دلیل کاهش سرعت احتمالی تراز بستر رودخانه‌ها ناشی از فرآیند رسوب‌گذاری در تعیین تراز پایاب بایستی بررسی گردد. در بنادری که در مصب یا بخش جزر و مدی رودخانه‌ها و یا خورهای متصل به رودخانه‌های دائمی با فصلی واقع‌شده‌اند. تراز سطح آب ممکن است در اثر جریان سیلابی بالادست تحت تأثیر قرار گیرد و این مورد بایستی در تعیین تراز پایاب مدنظر قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ ۱۳/۲۶ فصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر * افزایش تراز سطح دریا در اثر تغییرات فشار جوی به‌ویژه در مکانیزم‌های کم‌فشار نظیر چرخندها! و گردبادها " * افزایش تراز دریا در اثر بادهای قوی پایدار در راستای به سمت ساحل که باعث منجر به وقوع پدیده ۹ توصیه می‌شود در طرح‌های توسعه بزرگ‌مقیاس که دارای افق‌های بلندمدت هستند. افزایش تراز دریاها به دلیل اثرات گلخانه‌ای و گرمایش جهانی در قالب سناریوهای مختلف مورد ارزیابی واقع‌شده و در صورت لزوم در تعیین تراز پایاب لحاظ گردد. استفاده از دریچه‌های جزر و مدی " یکی از راهکارهای متداول برای جلوگیری از ورود آب به داخل شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی در زمان مد می‌باشد. لازم به ذکر است این دریچه‌ها بایستی به‌صورتی طراحی شوند که عملکرد آن‌ها خودکار باشد چراکه در صورت عملکرد دستی معمولاً با مشکلات زیادی مواجه بوده و بهینه نیست. این دریجه ها از فولاد ضد زنگ 55316 که دارای مقاومت در برابر خوردگی آب دریا است ساخته می شوند. (شکل ‎)۵٩۹٩ مس سالپ و ۳۳ رس 1 کت که 3 2 ۱ کر رش ز ی ‌ 4 ‌ ل سا شکل ‎۵٩‏ : نمونه دریچه‌های جزر و مدی خودکار در خروجی شبکه زهکشی و شماتیک عملکرد آن و ره ها 06 1:06 * -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۱۳۷ ۳-۸-۴- شرایط جوی یکی دیگر از محدودیت‌های اجرایی در بنادر بخصوص بنادر جنوب کشورء شرایط جوی آن در تابستان می‌باشد. هوای گرم در کیفیت بتن تازه یا سخت شده آثر می‌گذارد و سبب بروز خواص نامطلوب در بتن می‌شود. به‌طورکلی اگر دمای بتن بیشتر از ۳۲ درجه سانتیگراد باشد. هوای گرم محسوب می‌شود. در چنین مواردی بهتر است به‌جای ساخت بتن و بتن‌ریزی در اواسط روزء در اوایل صبح یا شب‌هنگام. بتن‌ریزی انجام شود. وجود شرایط هوای گرم در مناطقی از کشور به‌ویژه در حاشیه خلیج‌فارس و دریای عمان وجود شرایط خاصی مانند ایجاد خوردگی در میلگردهای بتن این شرایط را پراهمیت می‌نماید و باید بدان توجه خاصی مبذول داشت. ۴-۸-۴- معارض‌ها (ساختمان, دکل برق و سایر تأسیسات زیرزمینی) سازه‌های اجراشده قبلی اعم از ساختمان, دکل برق و سایر تأسیسات بخصوص تأسیسات زیرزمینی» در اکثر طرح‌ها مشکل‌ساز بوده و معمولاً حین اجرا در مواجهه با چنین مشکلاتی, تغییراتی در خط پروژه طرح داده می‌شود. برای جلوگیری از بروز مشکلات ناشی از معارض‌هاء قبل از شروع مطالعهء ضروری است نقشه‌برداری دقیق با مقیاس مناسب از محدوده طرح صورت بگیرد و کلیه معارض در آن پیاده گردد. ۵-۸-۴- آبهای حوضه های بالادستی همانطور که قبلا نیز آشاره شد در برخی بنادر رواناب‌های شهری از سیستم زهکشی بندر به دریا و رودخانه تخلیه می‌شود که این امر سبب افزایش ابعاد و مقاطع کانال‌ها و مجراها ازنظر هیدرولیکی می‌شود. موضوع حائز اهمیت در این بنادر»ء رسوبات و زباله‌های موجود در رواناب‌های شهری است که وارد کانال‌های محوطه بنادر می‌شود و مشکلات رسوب‌گذاری و گرفتگی کانال‌ها را دو چندان می‌کند. ضروری است قبل از ورود رواناب شهری به داخل محوطه بندری, از آشغال‌گیر و حوضچه‌های رسوب‌گیر استفاده شود. لازم به ذکر است بنادری که در مسیر سیلاب‌های مخرب حوضه‌های آبریز بالادست واقع شده اندء. ضروری است در برابر هجوم آنها حفاظت شوند. برای این منظورلازم است دبی های سیلابی در نقاط تهدید مشخص و سازه‌های حفاظتی مناسب برای مهار آن صورت گیرد. اجرای کانال در بالادست بندر و انحراف مسیل توسط کانال حفر شدهء دایک خاکی -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ ۶ سددفصل چهارم: اجرای سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر با پوشش سنگ چین و دیوار سیل‌بند در نقاط تهدید از جمله روش‌های حفاظت بندر در برابر هجوم سیلاب‌های -------- صفحهٔ بعد -------- نگهدار بنادر رداری آب‌های بیستم‌های -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴۰ ۱۳/۲۶ فصل پنجم: نگهداری و بهره‌برداری سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۵- نگهداری و بهره‌برداری سیستم‌های زهکشی و جمع آوری آب‌های سطحی در بنادر ۱-۵- مقدمه هدف اصلی از نگهداری سامانه‌های زهکشی. حفظ شبکه در بهترین شرایط و افزایش طول عمر مفید آن‌ها با کمترین هزینه ممکن است. پیش‌بینی می‌شود تا ۳ درصد از هزینه سرمایه‌گذاری به‌طور سالانه صرف بهره‌برداری و نگهداری از سامانه گردد. یکی از مهم‌ترین الزامات در حفظ عملکرد مطلوب زهکش‌ها در دوره بهره‌برداری و نگهداری صحیح. داشتن اطلاعات و داده‌های لازم و نقشه‌های اجرایی زهکش‌های اجراشده است. بنابراین در پایان ساخت. تاریخ بهره‌برداری, نقشه‌های چون ساخت. مشخصات مصالح مورداستفاده و دستورالعمل بهره‌برداری و نگهداری توسط مشاور تدوین و تحویل بهره‌بردار شود. در دستورالعمل آماده‌شده باید. ساختار سازمانی بهره‌برداری و نگهداری ازنظر نیروی انسانی و ماشین‌آلات. بازدیدهای دوره‌ای, فرم‌های بازدید و گزارش‌های مربوط. روش‌ها و شاخص‌های ارزیابی» روش‌های برنامه‌ریزی و روش‌های تعمیر و نگهداری برای هرکدام از اجزاء مشخص شود. فاصله زمان ساخت و شرایط پروژه و منطقه از عواملی هستند که فاصله بازدیدها را مشخص می‌نمایند. در ذیل چارچوب کلی اقدامات نگهداری از سامانه‌های زهکشی که باید در دوران بهره‌برداری انجام شودء شامل بازدیدهای میدانی» آرزیابی وضعیت موجود. شناسایی مشکلات و ارائه راهکارهای مناسب برای ترمیم و تعمیرات موضعی و اساسی ارائه‌شده است. ۱-۱-۵- بازدیدهای میدانی شبکه‌های زهکشی باید به‌طور مرتب و با فاصله‌های مشخص مورد بازدید قرار گیرند تا اطلاعات لازم از وضعیت موجود جمع‌آوری شود. مشاهدات انجام‌شده در طی بازدیدهای مختلف باید ثبت شود و یک نسخه از آن برای بررسی مسئولان مربوط ارسال گرد.. لازم بذکر است که بازدیدها باید توسط عوامل آموزش‌دیده و مجرب انجام شود. بازدیدهای لازم برحسب بازه زمانی عبارتند از: ۱-۵--۱- بازدیدهای روزانه درصورتی که در نقطه‌ای, از پمپ‌های زهکش به صورت روزانه استفاده می‌شود. باید به‌طور روزانه و در هنگام کار موردتوجه قرار گیرد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۳۱ ۲-۱-۱-۵- بازدیدهای هفتگی زهکش‌های اصلی باید به‌طور هفتگی مورد بازدید قرار گیرند. در بازدید هفتگی, چگونگی تخلیه آب. شرایط فیزیکی زهکش‌های اصلی و محل تلاقی آن‌ها با سایر زهکش‌ها باید کنترل شوند. اگر در نقطه‌ای از زهکش اصلیء وسایل اندازه گیری تعبیه‌شده است. باید چگونگی کار آن موردبررسی قرارگرفته شود. ۳-۱-۱-۵- بازدیدهای ماهانه در بازدید ماهانه. محل تخلیه رواناب به دریاء سیستم‌های پمپاژز (در صورت وجود)» حوضچه‌های رسوب گیر. آشغال گیرها مسیر باید مورد بازدید قرار گیرد. ۴-۱-۱-۵- بازدیدهای سالانه کلیه زهکش‌ها حداقل باید یکبار در سال به‌ویژه در اوایل فصول بارانی چک شوند تا آسیب‌دیدگی‌ها یا انسدادهایی که توسط آشغال‌ها یا مصالح ایجادشده برطرف گرد. دریچه‌هاء پوشش کانال‌هاء آدم‌روها و درپوش‌های آن‌ها باید به‌طور منظم یک‌بار در سال موردبررسی قرار گیرند. ۱-۵--۵- بازدیدهای موردی و اضطراری علاوه بر بازد یدهای دوره‌ای منظم که برای بهره‌برداری بدهینه لازم است. در صورت وقوع سیل, زلزله 5 حوادث غیرمترقبه با توجه به‌شدت و ضعف آن‌ها باید بازدیدهایی از سامانه‌های زهکشی, به‌خصوص سازه‌های مسیر و محل آن‌ها و نقاط حساس دیگر به عمل آید تا در صورت ایجاد اشکال, مراتب گزارش و به‌سرعت به رفع نقایص اقدام گردد. در جدول ۲۶ برنامه زمان‌بندی بازرسی و بهره‌برداری از سیستم‌های زهکشی آرائه‌شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۷/۲۶ ۲۳ نوع بازدید بازدید روزانه سس بازدید ماهانه بازدید سالیانه بازدید اضطراری ۲-۵-اقداما اقدامات نگ تعمیر جدول ۲۶: زه : گیری و بارگیری مواد معدنی سایر محوطه‌ها و معابر محوطه‌های بارگیری سایر محوطه‌ها و معابر محوطه‌های کانتینری با مدفون و سرپوشیده سایر محوطه‌ها و معابر قبل از وقوع (در صورد زه کت بعد از وقوع - بازدید از احتمالی, بازدید از خراد زری های موصعی ان‌بندی بازرسی و بهره‌برداری از سیستم۱ جزای مورد بازدید کلیه اجزای سیستم زهکشی بویژه درضمن بازدی از این محوطه ها بعد از هر بارندگی ضروری است. درپوش., آدم رو بازدید مکانیزه با استفاده از دوربین از کل سیستم‌های مدفون. آدم‌روهاء پوشش و بدنه کانال‌ها ت دریافت هشدار) بازید از کلیه سیستم ی‌های احتمالی سی را می‌توان به شکل زیر طبقه‌بندی کرد: موجود با سیستم جدید نای زهکشی ثبت مشکلات مشاهده‌شده در تخلیه مواد نفتی به دریا در صورت وجود ثبت خرابی و گرفتگی حوضچه های رسوبگیر و سایر شکلات ثبت مشکلات مشاهده‌شده در سالیانه. ثبت خرابی‌های مشاهده‌شده و9 اصلاح‌شده ترمیم و تعمیرات اضطراری -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۶ ۱۳۳ ۱-۲-۵- پاکسازی برای هر محوطه بندری, باید یک برنامه پاکسازی شامل اقدامات پاکسازی جاری» دوره‌ای و اضطراری» زمان و تناوب آن‌ها و تجهیزات موردنیاز تدوین شود. پاکسازی سیستم‌های زهکشی باید به‌گونه‌ای باشد که مسیر آب مسدود نشود. موانع احتمالی می‌توانند شامل شن. ماسه. دانه‌های غلات. چوب. علف‌های هرز و مواد معدنی مانند کلینکرها باشد. این موانع باید از زهکش‌ها خارج‌شده و به یک محل مناسب حمل شود به‌گونه‌ای که مجدداً به داخل زهکش وارد نشوند. پاکسازی سطوح روسازی» مسیرهای زهکش. آشغال‌گیرها و حوضچه‌های رسوبگیر و لایروبی جزو این اقدامات می‌باشند. همجنین اگر احتمال رشد گیاهان در داخل مسیر آب وجود دارد. مقتضی است که رشد گیاهان در حوضه زهکشی تحت کنترل قرار گیرد. برای تمیز کردن دریچه‌ها می‌توان از جاروهای مکنده استفاده کرد. برای پاکسازی زهکش‌ها می‌توان به‌صورت زیر عمل نمود: - اگر لازم است وسایل کنترل ترافیک در محل قرار داده شود تا بتوان با ایمنی کامل به انجام کار و فعالیت - محدوده کار مشخص‌شده و به نحوی برنامه‌ریزی شود که ایمنی کارگاه و ترافیک برقرار حفظ شود. - همه رسوبات و موانع باید جابجا شوند و این کار باید از پائین‌دست شروع شود. با استفاده از بیلء سنگ‌ها و آشغال‌ها به شانه راه منتقل شود. توسط کامیون بارگیری و به محل مناسب حمل شوند. - بعد از تمیزکاری و هنگام قرار دادن مجدد دریچه‌ها بایستی توجه شود که دریچه‌ها به‌صورت کاملاً درستی در - در لایروبی» وضعیت موجود سیستم‌های زهکشی پس از لایروبی بررسی شود. همچنین لازم است مشخصات کانال‌ها پس از لایروبی با نقشه‌های ازبیلت تطبیق داده شود. - پس از تمیز کردن و لایروبی امکان بررسی دقیق سازه‌های زهکشی و شناسایی خرابی‌های احتمالی به‌ویژه امکان بررسی وجود خوردگی بتن و آرماتور کانال‌ها در اثر حضور مواد مضر وجود دارد. بنابراین بعد از اتمام -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۱۴۹۲/۷/۲۶ فصل پنجم: نگهداری و بهره‌برداری سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر عملیات تمیزکاری و لایروبی. زهکش‌ها باید بازرسی شود تا بتن ترک و پا شکسته نباشد. اگر نقطه‌ای نیاز به ارزیابی دقیق دارد. باید با رنگ علامت‌گذاری شده و به متولیان اطلاع داده شود. روش‌های لایروبی و شستشوی کانال‌ها به‌طورکلی به سه دسته تقسیم می‌شوند که در ذدیل هریک از روش‌ها شرح داده است: ۱-۱-۲-۵ روش‌های سنتی از قدیمی‌ترین روش‌ها برای شستشو می‌باشد. در این روش از طریق انسداد لوله در محل دریچه یا آدم‌رو یا در ۲-۵--۲- روش‌های شستشوی تحت‌فشار در این روش آب تحت‌فشار و با سرعت زیاد از افشانک‌ها خارج می‌شود. زاویه خروج آب تا ۱۵ درجه است (معمولاً ۰ تا ۴۵ درجه) از طریق افشانک‌ها که به شلنگی به طول حداکثر ۳۰۰ متر متصل هستند. مقدار جریان آب تا افشانک‌ها برخلاف جهت جریان آب به حرکت درآمده و رسوبات موجود شسته می‌شوند. جریان خروجی آب از افشانک. باعث حرکت افشانک در جهت مخالف و افزایش سرعت جریان آب‌شده و ذرات رسوبات به حالت معلق درآمده و به محل تعیین‌شده منتقل و در محل مزبور به کمک نیروی مکش خارج می‌شوند. عوامل موْثر بر قدرت شویندگی تجهیزات عبارت‌اند از : نوع افشانک. زاویه خروج آب و مقدار جریان آب خروجی از افشانک. به کمک روش شستشوی تحت‌فشارء با وجود حداقل نیروی آنسانی (۲ یا ۳ نفر) بازدهی قابل‌قبولی خواهد داشت. ( ۲ تا ۳ کیلومتر در روز) در (شکل *۶) نمونه‌ای از این ماشین شستشو ارائه‌شده است. لازم به ذکر است. تجهیزاتی مانند انواع نازل, دوربین‌های بازرسی و کنترل مسیرهای فاضلاب نیز بر روی این دستگاه قابل‌نصب می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۴۵ شکل ۶۰ : نمونه از ماشین‌های شستشوی مجاری زهکشی ۳-۱-۲-۵- روش‌های مکانیکی شستشوی مکانیکی را می‌توان به سه روش زیر انجام داد: الف- به‌صورت دستی به کمک مواد شوینده در این روش به‌صورت دستی رسوبات سیمانی شده و موانع موجود را حذف و همچنین اقدامات لازم جهت آماده‌سازی فعالیت‌های تعمیرات را انجام می‌دهد. در رابطه با رسوبات سیمانی شده و موارد مشابه, از کلنگ. چکش هوای فشرده. تخریب محدود به کمک موارد ناریه و تجهیزات مکانیکی کوچک استفاده می‌شود. ب- به کمک تجهیزات متعارف تجهیزات تمیزکننده مکانیکی در وهله اول برای تخریب رسوبات سیمانی شده و سپس انتقال آن مورداستفاده ج- به کمک تجهیزات ویژه برای رفع رسوبات سیمانی شده. آشیای خارجی و ریشه گیاهان و همچنین جهت دستیابی به کارآمدی بالای موردنیاز در فعالیت‌های مربوط به تمیز کردن کانال‌ها و لوله‌ها از تجهیزات زیر استفاده می‌شود. (این امر به‌ویژه در رابطه با لوله‌های غبرقابل‌دسترس کاربرد دارد.) - تجهیزات ضربه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ ۱۴۹۲/۷/۲۶ فصل پنجم: نگهداری و بهره‌برداری سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر - تجهیزات حفاری با تراش (چرخشی. چرخشی ضربه‌ای) - تجهیزات برشی (مکانیکی. جریان آب تحت‌فشار بالا) ۴-۱-۲-۵- ماشین آلات مورد استفاده در لایروبی پاکسازی زهکش می‌تواند بوسیله یک بیل مکانیکی یا گریدر انجام شود. نوع تجهیزات مورد استفاده به شرایط و وضعیت زهکش و تجهیزات موجود بستگی دارد. اگر گریدر موجود باشد. می‌توان در موارد زیر از آن استفاده نمود: - زمین‌های مجاور کانال به اندازه کافی مستحکم باشند تا بتوانند تجهیزات را تحمل کنند. - شیب‌های زهکش به گونه‌ای باشد که گریدر بتواند به‌راحتی کار کند. - کانال‌های طولانی اما اگر بیل مکانیکی موجود باشد می‌توان در شرایط زیر از آن استفاده نمود: - زمین‌های اطراف بسیار سست باشند. ۳-۲-۵- ترمیم‌های موضعی ترمیم موضعی با هدف رفع نواقص و ایرادات جزئی و جلوگیری از گسترش خرابی انجام می‌گیرد. به عبارت دیگر -۱-۲-۲-۵‏ ترمیم شکل و عمق سیستم زهکشی هدف از این فعالیت تثبیت مجدد برای ترمیم و تسطیح مقاطع عرضی و کنترل رسوب‌ها می‌باشد. مقاطع عرضی ممکن است به واسطه عبور و مرور ترافیک. شرایط جوی تخریب شود. تالاب (آب راکد) و رسوب وقتی به وجود می‌آید که شیب کف کانال زهکش به‌اندازه‌ای تخت باشد که آب نتواند با سرعت کافی حرکت کند. در نواحی صاف. شیب کانال باید به‌صورت دقیق کنترل شود. مصالح اضافی برداشته شود و به یک محل مناسب حمل شده و سطح کانال -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۱۴۷ ۲-۲-۲-۵- کنترل فرسایش جزئی فرسایش زهکش درجایی رخ می‌دهد که سرعت جریان آب بسیار زیاد است. این نوع فرسایش زمانی رخ می‌دهد که شیب زیاد بوده و شیب‌ها حفاظت و تثبیت نشده‌اند. در این شرایط می‌توان با ایجاد تمهیدات لازم, اجرای شیب طولی مناسب و دراپ یا تعبیه بافل‌ها از فرسایش در کانال جلوگیری نمود. برای جلوگیری از فرسایش در پیچ‌هاء مقاطع با پیچ تند را می‌توان با منحنی‌های بازتر تعویض نمود. خروجی زهکش‌ها را می‌توان بزرگ‌تر نمود تا سرعت آب در هنگام خروج کاهش یاید. ۳-۲-۲-۵- کنترل فرسایش کلی کنترل فرسایش‌های شدید در محل‌هایی است که حجم زیاد آب با شیب تند و یا به‌صورت آبشار در جریان است. در چنین شرایطی می‌توان با اجرای سازه‌های مستهلک کننده آنرژی مانند شوت با استفاده از سنگ و مصالح بنایی, آبشار با استفاده از سنگ و یا بتن و حوضچه آرامش با استفاده از بتن از فرسایش کلی جلوگیری نمود. ۴-۲-۲-۵- ترمیم فرسایش خروجی کانال یکی از مشکلات رایج» فرسایش بستر جریان در خروجی کانال‌هایی می‌باشد که کف کانال با شیب بیش‌ازحد طراحی و ساخته می‌شود. سرعت زیاد جریان باعث فرسایش می‌شود. وجود آبشار حتی در شیب ملایم بستر نیز امکان ایجاد فرسایش را فراهم می‌آورد. این مشکل یکی از عیوب ساخت و یا طراحی می‌باشد و اگر در نظر گرفته نشود بستر دچار فرسایش خواهد شد. به‌منظور ترمیم فرسایش در صورت محدود بودن دامنه آن. باید محل آسیب‌دیده با بلوک‌های سنگی به ابعاد حدود ۳۰ سانتیمتر پر شود تا یک سطح کاهنده انرژی ایجاد شود. این بلوک‌های سنگی را باید به‌طور مناسب در اطراف ناحیه تخریب‌شده نیز اجرا کرد. ۵-۲-۲-۵- ترمیم ترک‌های کانال ترک در دیوارهای هدایت و سازه‌های اصلی معمولاً به علت نشست فونداسیون خاک زیر کانال می‌باشد. اگر نشست کوچک و محدود باشد فقط ترک‌هایی کوچک به وجود می‌آید و تأثیر کمی بر کانال می‌گذارد. به‌هرحال, ترک‌ها باید به هر نحو ممکن‌ترمیم شود تا از نفوذ آب به فونداسیون و نشست بیشتر جلوگیری شود. برای ترمیم ترک‌هاء ابتدا باید -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۸ ۱۳/۲۶ فصل پنجم: نگهداری و بهره‌برداری سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ترک‌ها مرطوب و با ملات سیمان پر شود. ۶-۲-۲-۵- ترمیم دیواره‌ها و جداول کناری درجایی که قسمتی از کل دیواره جانبی یا جداول کناری به واسطه نشست یا فرسایش خراب می‌شوند.ء یک‌ترمیم ۷-۲-۲-۵- ترمیم کف کانال ورودی و خروجی کانال باید مطابق با وضعیت جدید کف کانال, بتن‌ریزی» ترمیم و تصحیح شود. ۸-۲-۲-۵- ترمیم لبه کانال‌ها همچنین تخریب لبه فوقانی کانال‌ها منجربه ورود رسوبات معابر و محوطه‌ها به داخل کانال‌ها می‌گردد. لذا ترمیم جنانجه مشخص شود در بدنه سیستم زهکشی مخصوصاً در دیواره آن نشتی وجود دار باید سریعاً نسبت به ۱۱-۲-۲-۵- تعویض درپوش آدم‌روها یکی از معضلات سیستم‌های زهکشی به‌ویژه در بنادر»ء سرقت درپوش چدنی منهولها بوده که مشکلات ترددی و گرفتگی سیستم زهکشی را به دنبال دارد. توصیه می‌شود برای جلوگیری از سرقت درپوش منهولهاء جنس آن‌ها از مواد غیر بازیافتی مانند بتن الیافی باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۱۳۹ ۳-۲-۵- تعمیرات اساسی این تعمیرات شامل رفع خرابی بخش قابل‌ملاحظه‌ای از سیستم زهکشی و جایگزینی است. لزوم دسترسی به نقشه‌های چون ساخت بسیار مهم است. برای تعمیرات اساسی لازم است اقدامات زیر به ترتیب انجام شود: ۱-۳-۲-۵- شناسایی علت خرابی تعیین علت خرابی بسیار مهم است. این علت می‌تواند ناشی از اضمحلال یا انسداد بخشی از سیستم زهکشی باشد. ۲-۳-۲-۵- تعیین محدوده خرابی مستقیم وجود ندارد. استفاده از روش‌های مخرب مانند کندن و یا روش‌های غیر مخرب مانند استفاده از دوربین می‌تواند ۳-۳-۲-۵- تعیین راهکار تعیین راهکار مناسب مخصوصا در مواقعی که به دلیل گذشت زمان, راهکار بهینه متفاوت از مشخصات زهکش موجود می‌باشد بسیار مهم است. در این حالت باید به سازگاری و نیز نحوه اتصال سیستم جدید به سیستم موجود ۴-۳-۲-۵- بازسازی سیستم زهکشی سیستم‌های زهکشی که تخریب می‌شوند و یا از حد ترمیم و بهسازی اساس خارج می‌شوند. باید بازسازی و جایگزین شوند. مانند قسمت‌هایی که زهکش‌های کنار مسیر دچار مشکل فرسایش شده‌اند. و این امر ناشی از افزایش جریان آب می‌باشد. ایجاد یک کانال جدید برای تخلیه لازم است. فرایند بازسازی و جایگزینی سیستم زهکش جدید مانند فرایند ساخت زهکش . نیاز به مطالعات و تهیه نقشه‌های اجرایی دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵۰ ۱۳/۲۶( فصل پنجم: نگهداری و بهره‌برداری سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۵-۳-۲-۵- ساخت حوضچه خروجی اگر خروجی کانال به‌صورت پیوسته و کامل فرسوده شود. یک حوضچه جدید (ترجیحاً حوضچه آرامش) باید ساخته شود. حوضچه خروجی انرژی آب را کاهش می‌دهد و خطر فرسایش پائین‌دست را کم می‌کند. یک حوضچه خروجی را می‌توان با مصالح سنگی و یا با بتن ساخت. در جدول ۲۷ روش‌های تعمیر و نگهداری زهکش‌ها ارائه‌شده است. جدول ۲۷ : روش‌های تعمیر و نگهداری زهکش‌ها تعمیر و نگهداری دائمی و مستمر تعمیر و نگهداری دوره‌ای و متناوب کنترل فرسایش‌های شدید. ترمیم پاکسازی, ترمیم فرسایش, ترمیم ترک‌هاء ترمیم دیوارها و مسیرهای عبور خروجی, بازسازی پاکسازی محوطه و دریچه بازدید و تعویض دریچه‌های بازدید ۴-۲-۵- حریم شبکه های زهکشی بمنظور سهولت ورود رواناب و جلوگیری از ورود مواد رسوبی به داخل زهکش‌ها ضروری است فاصله‌ای بین محل ۲ متر و در محوطه های بارگیری مواد معدنی با احتساب دیوار بتنی (نیوجرسی) حداقل ۵ متر حریم در نظر گرفته ۳-۵- حفاظت از سازه ها با توجه به شرایط محیطی بنادر حفاظت سازه‌ها از خوردگی بسیار مهم است جهت حفاظت سازه‌ها در برابر خوردگی روش‌های مختلفی وجود دارد که پس از انجام مطالعات کافی و کسب اطلاعات محیطی و سازه‌ای. یک با ترکیبی از چند روش انتخاب‌شده و اجرا می‌گردد. اصولاً در صورتیکه سازه‌های بتنی با نفوذپذیری کم که تابعی از دانه‌بندی مصالح و پیوستگی آن» وجود پوشش کافی روی آرماتورهاء میزان آب و سیمان, حمل و نحوه بتن‌ریزی و عمل‌آوری بتن می‌باشد. احداث گردند و سازه‌های فلزی نیز خوب پوشش شوند و محیط در مرتبه بالای خوردگی نباشد.» مشکل خوردگی جدی نیست. در غیر این صورت بخصوص در شرایط آب و هوایی بنادر» خوردگی جدی بوده و حفاظت از سازه‌ها ضروری است. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳/۲۶ ۱۹۱ ذیلا چند روش حفاظت برای سازه‌ها معرفی می‌شود که پس از انجام مطالعات لازم و تشخیص نوع خوردگی, یک یا ترکیبی از آن‌ها بکار می‌رود. ۱-۳-۵- حفاظت کاندی " حفاظت کاتدی عبارت است از تغییر پتانسیل در آند و رساندن آن به پتانسیل کاند و توقف خوردگی قطعاتی که در معرض حملات خوردگی هستند. دو روش عمده برای حفاظت کاتدی وجود دارد: ۱-۱-۳-۵- حفاظت کاندی با استفاده از حریان معکوس ۲ می‌گردد. ۲-۱-۳-۵ حفاظت کاتدی با استفاده از آند فداشونده " مشابه آند به فلز موردحفاظت. غیر از آندهای مذکور از آندهای دیگر مانند چدن. گرافیت. پلاتین با پوشش تیتانیوم. آسفالت‌های هادی. سرامیک‌های هادی و روی تیر استفاده می‌شود. این آندها بستّه به نوع آن. دارای عمر و کاهش وزن‌های متفاوت هستند. برای طراحی سیستم حفاظت کاتدی بایستی شرایط محیطی ۳ سازه‌ای کاملا بررسی‌شده ۳ اطلاعاتی از مقدار و اندازه فولاد و پوشش روی فولاد و آرماتور پیوستگی الکتریکی آرماتورهاء موقعیت جغرافیایی سازه و پارامترهای مرتبط با آن جمع‌آوری شود تا مبنای طراحی واقع شود. 00 م31۱0 ! 1 ۲۳۳60 * 6 ]5۵0711101۵01 * -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۲ ۱۳/۲۶ فصل پنجم: نگهداری و بهره‌برداری سیستم‌های زهکشی و جممع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر ۲-۳-۵- پوشش سازه‌ها ۱-۲-۳-۵- پوشش سازه‌های بتنی لایه روئین آرماتورها می‌انجامد. این پوشش‌ها برای شرایط محیطی معمولی (محیط قلیایی) به ضخامت یک میلی‌متر و از موادی مانند پلی وینیل هاء بوتیرال, اکریلهاء اپوکسی‌هاء پلی اورتون‌هاء قیرها و آأسفالت و مشابه توصیه می‌شود. پلی‌استر سند فیلدء پلی آورتان سند فیلد و مشابه توصیه می‌شود. در محیط‌های سخت اسیدی و قلیایی ضخامت نه میلی‌متر 0 بالاتر و از موادی مانند اپوکسی های تقویت‌شده» پلی‌استرهاء صفحات نئوپرن و صفحات پی‌وی‌سی نرم شده ۲-۲-۳-۵- پوشش سازه‌های فلزی ۱-۲-۲-۳-۵- پوشش‌های فلزی ایجاد یک پوشش فلزی مانند روی, کادمیم و غیره بر روی قطعات فلزی می‌تواند آن را در برابر خوردگی محافظت کند. این پوشش‌ها به روش‌های مختلفی چون غوطه‌وری گرم. روش گازی» آبکاری» روش نفوذی, گالوانیزه خشک و پوشش کرم و ... اجرا می‌گردد. این پوشش‌ها را می‌توان به‌عنوان حفاظت کاتدی یا فدا شونده نیز تلقی کرد. ۲-۲-۲-۳-۵- پوشش‌های رنگی این پوشش‌ها دارای رنگ پایه معدنی یا آلی بوده و دارای انواع گوناگونی مانند آلکیدی, اپوکسی. کلرو کائوچو. فنلیکی, وینیلی» سیلیکونی» پلی اورتان و... است که پس از تمیزکاری سطح فولاد اجرا می‌گردد. تمیزکاری سطح فولاد نیز به روش‌های مختلف مانند برس زنی, اسیدشوئی» پاشش ماسه و ساچمه پاشی عملی می‌گردد. ضخامت لایه‌های رنگ نیز بسته به شرایط محیطی متفاوت است و معمولاً در سه لایه آسترء میانی و رویه اجرا می‌شود. ۳-۲-۲-۳-۵- سایر پوشش‌ها پوشش‌های قیری به‌صورت سرد. گرم مسلح یا معمولی پس از تمیزکاری در سطح فولاد اجرا می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۲۶ ۱۵۳ ۳-۲-۳-۵- پوشش آرماتورها یکی از روش‌هایی که می‌تواند از خوردگی جلوگیری کند پوشش دادن آرماتور است. این پوشش‌ها می‌تواند از نوع رنگی و با رنگ پایه اپوکسی. پوشش‌های فلزی مانند روی و کادمیم و یا پوشش سرامیکی باشد. در بررسی طرح این پوشش‌ها باید به چسبندگی بتن به آرماتور و همچنین واکنش احتمالی شیمیایی پوشش با سایر مواد منجمله سیمان توجه نمود. سطوح این پوشش‌ها معمولاً به‌وسیله اسید شویی تمیز می‌شوند. ۳-۳-۵- استفاده از فلز آلیازی یکی دیگر از روش‌های محافظت در مقابل خوردگی, استفاده از فلزات آلیاژی در سازه‌های فلزی و یا آرماتورهای آلیاژی در سازه‌های بتنی بجای فولادهای کم‌کربن است. این روش بسیار پرهزینه بوده و شاید به همین دلیل کاربرد آن محدود است. ۴-۳-۵- استفاده از ممانعت کننده‌های خوردگی ممانعت کننده‌ها موادی هستند که چنانجه به محیط خورنده اضافه شوند باعث توقف و یا کاهش سرعت خوردگی می‌شوند. این مواد از خانواده نیتریت‌ها و بنزوات‌ها هستند. نیتریت‌ها به‌عنوان ممانعت کننده‌ها آندی وارد واکنش شده و روی فرآیندهای آندی تأثیر می‌گذارند و بنزوات‌ها جزو ممانعت کننده‌های کاتدی هستند. شایع‌ترین انواع این مواد نیتریت سدیم و بنزوات سدیم است. ۵-۳-۵ استفاده از الباف ضد ترک بتن به‌منظور افزایش مقاومت بتن کانال‌ها در برابر بارهای وارده و فرسایش (با توجه به خورندگی بالا در بنادر) و پر کاربرد برای مقاوم‌سازی بتن. استفاده از بتن الیافی (-۳1) است. بتن الیافی یک ماده کامپوزیتی متشکل از مواد فیبری است که یکپارچگی ساختاری آن را افزایش می‌دهد. الیاف رایج مورداستفاده در بتن مسلح شامل فولادء شیشه. الیاف مصنوعی و طبیعی می‌باشد. در بررسی مزایای بتن الیافی می‌توان به مقاومت مکانیکی بالا نسبت به قرارگیری در مواجهه با ضربه. مقاومت بالا در برابر ورقه ورقه شدن و سایش. ظرفیت باربری بالا پس از ترک‌خوردگی. مقاومت کششی. برشی و خمشی بالا اشاره کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ ۱۴۹۳/۷/۲۶ فصل پنجم: نگهداری و بهره‌برداری سیستم‌های زهکشی و جمع‌آوری آب‌های سطحی در بنادر الیاف دیگری بنام ۳۵0۹10۳0 از جنس پلی‌پروپیلن شناسایی‌شده که در ساخت سازه‌های بتنی کاربرد داشته و استفاده از آن از خوردگی‌های فیزیکی و مکانیکی جلوگیری می‌کند. نوع دیگر استفاده از الیاف در تقویت بتن» روش (۳16۳) است که یک روش مدرن برای مقاوم‌سازی بتن است. (۳1۹) ها با ترکیب الیاف و رزین ساخته می‌شوند و به سطح زیرین بتن می‌چسبند و با ایجاد یک‌لایه پوششی, موجب محافظت از آن مصالح می‌شوند. این مصالح وزن کمی دارند. سرعت اجرای آن‌ها بالا است و مقاومت بالایی دارند. به علاوه, کار با این الیاف. بدون محدودیت انجام می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- مه -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵۹۶ ۳۶ کاناز معیار آیا ابعاد کانال کنی مطابق نقشه اجرایی می‌باشد؟ آیا بسترسازی زیر لوله‌ها مطابق نقشه‌های اجرایی است؟ نقاط ارتفاعی مطابق نقشه می‌باشد؟ ضخامت آیا خاک نامناسب و سست بستر با مصالح قابل‌قبول جایگزین شده است؟ مصالح جایگزین شده باید تا آیا برای تخلیه آب زیرزمینی سپرکوبی. حائل بندی و تلمبه‌زنی نیاز می‌باشد؟ لو شیب بندی لوله‌ها مطابق نقشه اجراشده است؟ آزمایشات مربوط به کیفیت لوله از قبیل: درصد وزنی دوده 5 کربن در پلی‌اتیلن. تست < حمتُر ۰ فشار و اتصالات لوله‌ها با یکدیگر. مطابق نقشه و بدون درز مصالح فیلتر اطراف لوله‌ها مطابق نقشه اجرا گردیده ۳ تس است؟ کیفیت مصالح فیلتر اطراف لوله‌ها مطابق استاندارد و مقاومت فشاری بتن پایه لوله (بالشتک) مطابق با الزامات ۲94 /۸571 می‌باشد؟ حی -------- صفحهٔ بعد -------- راهن حی. اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر معیار آیا ابعاد پی‌کنی مطابق نقشه اجرایی می‌باشد؟ نقشه‌های اجرایی است؟ نقاط ارتفاعی مطابق نقشه آیا خاک نامناسب و سست بستر با مصالح قابل‌قبول جایگزین شده است؟ مصالح جایگزین شده باید تا حصول تراکم نسبی۹۸درصد به روش آشتو 0 آطریقه لآکوبیده شود ایا تواتر نمونه‌برداری از سیمان پرتلند در قطعات بتنی به نحو صحیح انجام‌شده است؟ نحوه اتصالات قطعات پیش‌ساخته به یکدیگر مورد کیفیت مصالح جهت پر کردن اطراف قطعات مطابق استاندارد و آزمایشات است؟ تراکم مصالح مطابق 0 طریقه 0 حداقل ۹۵درصد باشد ۷ ۱۳۳۳/۲۶ ۱۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۵۹۸ س ۶ چچجچج<ج<ج<جچجچجچ<گ«+«<گ<گ<گ<گ<گگددددددد هو آیا ایستگاه باران‌سنج ثبات در نزدیکی طرح وجود دارد؟ در صورت عدم وجود ایستگاه باران‌سنج ثبات. آمار بارندگی‌های روزانه نزدیکترین ایستگاه‌ها ضرورت دارد. آیا داده‌های جمع‌آوری کفایت آماری دارند؟ در صورت عدم کفایت داده‌هاء. تطویل آمار لازم خواهد بود. انتخاب دوره بازگشت بارش طراحی مورد تأیید کارفرما نمودارهای شدت-مدت-فراوانی ترسیم‌شده است؟ شدت بارندگی برای دوره با ز گشت‌های مختلف بدست آمده است؟ هی است؟ شامل: مساحت محوطه بندری. جنس روسازی. طول آیا رابطه مورداستفاده در محاسبات دبی با توجه به فرضیات دبی طراحی هر یک از زیر حوضه‌ها به‌طور مجزا محاسبه و هب آیا در انتخاب زهکش مناسب محوطه‌های مختلف بندرء ضوابط مربوطه رعایت شده است؟ آیا عبور تأسیسات از داخل کانال‌های زهکشی می‌باشد؟ با توجه به توپوگرافی محوطه‌های بندر. شیب مجاز زهکش‌ها رعایت شده است؟ (در صورت پایین بودن شیب از حد مجاز. زهکش زیرسطحی موردنیاز خواهد بود.) آیا جانمایی زهکش‌ها با توجه به نقشه موقعیت سازه‌ها و آیا تأثیرات جزر و مد بر هیدرولیک جریان در زهکش‌ها موردبررسی قرارگرفته است؟ ی آب‌های سطحی -------- صفحهٔ بعد -------- 1 و اهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۵۹ ادامه چک‌لیست شماره ۳: کنترل و تطبیق مطالعات شبکه زهکشی و جمع آوری آب‌های سطحی هیدرولیکی (ادامه) آیا ضوابط مربوط به روابط هیدرولیکی رعایت شده است؟ (شیب. ضریب زبری, سرعت جریان. سطح مقطع. ارتفاع آزاد و) آیا جریان زیربحرانی در کل زهکش‌ها برقرار است یا نه؟ (جریان هیدرولیکی در زهکش‌ها به‌منظور جلوگیری از ایجاد پرش هیدرولیکی و فرسایش. نباید فوق بحرانی باشد.) یا سازه‌هایی جانبی مانند آشغال گیر و حوضچه رسوب گیر در طرح در نظر گرفته‌شده است؟ آیا ضوابط هیدرولیکی آن رعایت شده است؟ ایا در خروجی زهکش‌ها. تم هیدات لازم انتخادذشده است؟ در تهیه نقشه‌های اجرایی. ابعاد. شیب. ورودی‌ها و سایر سازه‌های جنیی مشخص‌شده است؟ ایا با محاسبات هیدرولیکی مطابقت دارد؟ -------- صفحهٔ بعد -------- شزگ«<گ«گ<گ<جگ<گجگ#>#><گدددددد چک‌لیست شماره ۴: ارزیابی و کنترل‌های ادواری د آیا بازدید از زهکش‌ها مطابق برنامه زمان‌بندی بازدیدها آیا پس از هر بارندگی سیستم‌های زهکشی مورد بازرسی قرار می‌گیرند؟ آیا پاکسازی سیستم‌های زهکشی از زباله. رسوبات و ... به‌موقع انجام می‌گردد؟ آیا پاکسازی زهکش‌ها ۰ آشغال‌گیر و حوضچه‌های رسوب‌گیر محوطه‌های انبار غلات و مواد معدنی مطابق برنامه زمان‌بندی صورت می‌گیرد؟ است؟ گیاهان و درختانی که در سیستم زهکش. رویش داشته‌اند پاکسازی شده‌اند؟ اگر از پمپ جهت تخلیه رواناب استفاده می‌شود. باید مراقبت‌های لازم از پمپ صورت گیرد. آیا سرویس دوره‌ای روغنی مطابق دستورالعم[ تعیین‌شده می‌باشد؟ آیا از جداسازی مواد نفتی و روغنی قبل از تخلیه به درا صورت می‌گیرد؟ آیا سازه‌های جنبی مانند آشغال گیرهاء حوضچه‌های رسوب گیر و تصفیه‌خانه‌ها مورد بازرسی قرار می‌گیرد؟ دارد؟ حوضچه‌های رسوب‌گیر و تصفیه‌خانه‌ها در طول زمان آیا عملکرد ماشین‌آلات پاکسازی و لایروبی مطلوب است؟ ۱ ی : پیو ۰ سح حیحص << << ۳۳ ی و جمع آوری آب‌های سطحی بنادر -------- صفحهٔ بعد -------- طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه ب: 333333333 چک‌لیبست شماره ۴ ارزیابی 9 کنترل‌های ادواری تعمیرات ناشی از نشست در قسمت‌های مختلف اطراف زهکش به دلیل حرکت ماشین‌آلات رفع گردیده است؟ آیا بعد از تعمیرات. شیب و شکل مقاطع زهکش‌ها تغییر کرده است؟ دلیل این امر چه می‌باشد؟ آیا کنترل فرسایش در زهکش‌ها صورت گرفته است؟ آیا راهکار مناسب برای کنترل فرسایش صورت گرفته است؟ آیا درپوش‌های تخریب‌شده زهکش‌ها (اعم از درپوش آیا الکتروپمپ‌های معیوب (در صورت وجود) تعمیر و در صورت نامطلوب بودن عملکرد حوضچه‌های رسوب گیر و تصفبه‌خانه‌ها. آیا تعمیرات اجزای آن‌ها پاکسازی و لایروبی. تعمیرات آن‌ها انجام‌شده است؟ ۱۳۱ ۱۳۳/۲۶ هکشی و جمع آوری آب‌های سطحی بنادر -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۲ با توجه به توسعه پ ۳ ,ان ,۸ (زه طراحی *۵ سال در نظ می‌باشد. شیب طولی ز ٍ ۱ وس گام ۵۱ محاسته ز۵ جریان. ۱۳۳۳/۲۶ ایانه کانتینری یکی از بنادر کشور به میزان ۵ نش‌های فرعی) و *آ (زهکش اصلی). ش ۲۴ ساعته. ۲۲ میلی‌متر و متوسط بارش - ر گرفته‌شده است. دبی طراحی بخش قدیمی 20 اسر م90 کت ان تمرکز نیز اشاره شد.ء زمان تمرکز در حوضه‌های ؟ هکتارء مطلوب است محاسبه ابعاد کانال روباز ترمینال در نقطه 0 برابر ۷/* مترمکعب بر ثانیه می‌باشد. 46 آسفالتی 156 ژ 0 وچک عبارت است از مجموع زمان ورود و زمان -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳/۶ ۱۶۳ زمان ورود. مدت‌زمانی است که آب از سطح محوطه‌ها در سطح زمین جاری و از دورترین نقطه حوضه آبریز به به جدول ۷ زمان ورود حدود ۱۰ دقیقه خواهد بود. زمان جریان. مدت‌زمانی است که طول می‌کشد تا جریان آب از نقطه ۸۸ تا *] برسد و با آزمون‌وخطا به دست پس از انجام محاسبات هیدرولیکی و محاسبه سرعت جریان, زمان جریان اصلاح خواهد شد. لذا در فرض اولیه زمان با استفاده از رابطه (۲) ۰ شدت بارندگی ۲۰ دقیقه‌ای با دوره بازگشت ۵۰ سال را بدست می‌آوریم: 0ب 26-2210 0 6.7 [ <رار۳ظ ۳-|2.6 0 شآ گام ۲: ضریب رواناب ضریب رواناب متوسط هر یک از زیر حوضه‌ها مطابق جدول زیر با استفاده از جدول ۶ محاسبه می‌ کنیم: ضریب رواناب | مساحت 5 5 -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۴ ۱۳۳/۶ فصل ششم: پیوست گام ۴: دبی طراحی با استفاده از رابطه استدلالی دبی طراحی هر یک از زیر حوضه‌ها را مطابق جدول زیر بدست می‌آوریم: گام ۵: محاسبات هیدرولیکی ابعاد زهکش را با استفاده از مدل ۲1۳2-1۸5 بدست می‌آوریم. خلاصه نتایج اجرای مدل به همراه ارتفاع آزاد ۹۴ ۳۷ ۲۳۶ ۱۵۷ ۱۱۳۵ | جهت سهولت اجرا بهتر است تا حد امکان تغییرات کمی در ابعاد کانال‌ها داده شود. لذا ابعاد کانال‌های فرعی بر بعد از نقطه "۲ به‌صورت ۱۳۱/۱ (عرض ۱ متر و ارتفاع ۱/۱ متر) مناسب خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- راهنمای طراحی, اجرا و نگهداری زهکشی محوطه بنادر ۱۳۳۳/۶ ۱۳۵ با توجه به جدول فوق مشاهده می‌شود که متوسط سرعت جریان در طول کل کانال‌هاء حدود ۲ متر بر ثانیه است. لذا زمان جریان از نقطه ۸۸ تا ۳[ به حدود ۵ دقیقه و به تبع آن زمان تمرکز نیز به ۱۵ دقیقه کاهش خواهد یافت. لذا لازم است کلیه محاسبات فوق اعم از بارش طراحی, دبی طراحی و ابعاد زهکش‌ها مطابق برای زمان تمرکز ۱۵ دقیقه مراجع :00 17۵1286 50۵06 10 ۳۵۳۳ وع |10 ۳۵۷۵۳۵ ۵ ع0 ی ما عله ,حلهماعب۸ ‎٩ ۰ 2000 ۲۹5۷۷ 5۵۱ 0 ۳00۵ ,2013 قا 0۳ م۸001 1۵ ,(اک) و1 ععد م10 م۸ ,۰۱۳۸۸ ۲0آ021ع1 .11.5 :۸0101۹1۵00 ۰ .( ۵۵ ععع1ع۲) ۹1۹ 2826 02 عع اداناک 03601 آ0 0۹۳0۵ ,۳۳۷۷۸ و ۰ ۲]آ0 1602711 .1.5 :۳1۷۷/۸ ۸011:1۵10 ۲۱۵۳۳۵۶ ۳۵۵۱ ۰ م4 .30 کععک مهن ۲1۵۵۵۱۵ 1۵ بکعز۱ ۲1۵۵۵ ۲11۵۳۵۵ ۵ 1۵۵۵۵ ,۳۲۷۷/۸ و ۰ ۲آ۲آ0 61 ۰.16021 کل] :۸011۹1۵1100 ۲11۵2۳۳۵۵ ۳۵۵۲۵۱ ۰ 6۳01۵۲ ۳۵1۵۵ ۲1۵۵۵ 1۵ ,۱120۵ 0ع11 ۳۵۵۵۵2۵ ۲۲۳۵۵ ,]۳۲۷۷/۸۲ و ۰ 1821۷۵۷ [1121100۵ ۶ ۸01۹1۵110 ۲11۵2۳۵۲ [۵ ۳00 :2009 1 ۲۵111131601 200 6۷ ۵۲ معزفعل ۳۵۹-0 ۵۳ علسی اب۷0 و ٩1۳1۲۹۰ 4۰ 1 200 کل[1۵ ۷131 1۵ ,9 110عع۹ :۹10رد 13۵282661 باز اه اه که ۸.0.3 005-9 ‎٩ 0۲0 16027161 ۵0110۵ 310۳۳ ,2020 701] ٩ 52۳۵182۵ ۷۰ 182۳۵ 0212826 2۹10۹۰ 1999: 11182۳۵ 28606] ۹ آیین‌نامه روسازی آسفالتی راه‌های ایران. ضابطه شماره ۲۳۴. ۱۳۹۰: پژوهشکده حمل و نقل. ۹ آیین‌نامه طرح هندسی راه‌های ایران. ۱۳۹۱: سازمان برنامه و بودجه کشور. ۹ اجلالی-دهقانی, اصول مهندسی زهکشی. دانشگاه پیام نور. ۰ افشار, راهنمای طراحی و اجرای سیستم زهکشی آب‌های سطحی و زیرسطحی در راه‌هاء راه‌آهن و فرودگاه. 9 ارائه روش‌های نوین مدیریت رواناب سطحی. ۱۳۹۵, مرکز مطالعات برنامه‌ریزی شهری و روستایی. * راهنمای طرح و اجرای لایه‌های روسازی با زهکش مناسب, ضابطه شماره ۳۶۶ ۱۳۹۴, سازمان برنامه و ۹ راهنمای طراحی, ساخت و بهره‌برداری سامانه‌های انحراف سیلاب, ضابطه شماره ۵۲۷. ۱۳۹۱, سازمان برنامه و بودجه کشور. شهریار, خ., تحلیل فراوانی وقوع حداقل دبی و حداکثر بارش ۲۴ ساعته بوسیله روش گامبل و لوگ پیرسون تیپ ۳ در حوضه رودخانه کمال چای(دامنه جنوبی سبلان). همایش کاربرد جغرافیای طبیعی در برنامه ربری محیطی, ۳۸۹ ۹ ضوابط و معیارهای فنی شبکه‌های آبیاری و زهکشی, ضابطه شماره ۱۰۸ ۱۳۷۳. -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۶۶ ۱۳۳۳/۲۶ فصل ششم: پیوست _قاضی‌زاده‌هاشمی-تجریشی, مقایسه و ارائه روشی جهت تخمین زمان تمرکز در حوضه های کوچک شهری. دهمین کنگره بین‌المللی مهندسی عمران دانشکده مهندسی عمران» تبریز, ۱۳۹۴ ۹ محمدیمامی‌زاده, مقایسه مدل‌های آماری و تجربی در تعیین منحنی‌های شدت-مدت-فراوانی بارش (مطالعه موردی: شهر ایلام). نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران, ۱۳۹۹. سال یازدهم. -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی مشخصات فنی عمومی, نشریه و مقاله. به‌صورت تالیف و ترجمه. تهیه و ابلاغ کرده است. ضابطه حاضر در راستای موارد یاد شده تهیه شده. تا در راه نیل به توسعه و گسترش علوم در کشور و بهبود فعالیت‌های عمرانی به کار برده شود. فهرست ضوابط و نشریات منتشر شده در سال‌های اخیر در سایت اینترنتی 211131.17 116721711 -------- صفحهٔ بعد -------- 5 0 ۳۵۵۵۱۱۲ 1512۳16 ]۳066۲ فعد ۲۱۵۶۵ مور جبمز) 2] وجمان جوز مورزامزمزیری جرع‌زوع(] 06 10۳ ۷1۱۵۲125 121۳102۳6 ٩۷۹16۹5 15 007۲۲ 2 5 1-06 0 ۱1271066 6 ۲۹۶۵ 40 11۳251۳۷۷۲۸۱۳۵ [ 100312 اه ۱ 0ع(1 را اه 40 ]10601121 0۲ چ02۳1۵ع(1 66 20 10011۵1 ‎٩۲‏ 127602۳16 5 10۷۵1001۲ 11۳2۹1۳۱۵۳۵ 5 ا آ را ۱۱ ۷ هه 0 2025 -------- صفحهٔ بعد -------- این راهنما در این راهنما سعی شده است تمام فرآیندهای مربوط به طراحی, اجرا و نگهداری سیستم‌های زهکشی به‌روز و کارآمد معرفی شود. به‌کارگیری این راهنمای فطعاً می‌تواند منجر به بهبود عملکرد روسازی محوطه‌های بندر شود و همچنین در ارتقای حمل و نقل ایمن محموله منتقل شده ازابه بندر و افزایش عمر تجهیزات متردد و سایر زیرساخت های بندری تأثیر گذار خواهد بود.