2149

ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی آﺑﻲ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 557 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی وزارت ﻧﻴﺮو اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ دﻓﺘﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ آب و آﺑﻔﺎ 1390 اﺻﻼح ﻣﺪارک ﻓﻨﻲ اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻈﺮ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻧﻤﻮده و آن را ﺑ ﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻛﺸﻮر ﻋﺮﺿﻪ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . ﺑـﺎ وﺟـﻮد ﺗـﻼش ﻓـﺮاوان، اﻳـﻦ اﺛـﺮ ﻣﺼﻮن از اﻳﺮادﻫﺎﻳﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﻏﻠﻂ ﻫﺎی ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ، ﻓﻨﻲ، اﺑﻬﺎم، اﻳﻬﺎم و اﺷﻜﺎﻻت ﻣﻮﺿﻮﻋﻲ ﻧﻴﺴﺖ . از اﻳﻦ رو ، از ﺷﻤﺎ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﻲ ﺻﻤﻴﻤﺎﻧﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎ دارد در ﺻﻮرت ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ اﻳﺮاد و اﺷﻜﺎل ﻓﻨﻲ ﻣﺮاﺗﺐ را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت زﻳـﺮ ﮔﺰارش ﻓﺮﻣﺎﻳﻴﺪ : 1 - ﺷﻤﺎره ﺑﻨﺪ و ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻴﺪ . 2 - اﻳﺮاد ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻼﺻﻪ ﺑﻴﺎن دارﻳﺪ . 3 - در ﺻﻮرت اﻣﻜﺎن ﻣﺘﻦ اﺻﻼح ﺷﺪه را ﺑﺮای ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ارﺳﺎل ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ . 4 - ﻧﺸﺎﻧﻲ ﺧﻮد را ﺑﺮای ﺗﻤﺎس اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ذﻛﺮ ﻓﺮﻣﺎﻳﻴﺪ . ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن اﻳﻦ اﻣﻮر ﻧﻈﺮﻫﺎی درﻳﺎﻓﺘﻲ را ﺑﻪ دﻗﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﻮده و اﻗﺪام ﻣﻘﺘﻀﻲ را ﻣﻌﻤﻮل ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ . ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ از ﻫﻤﻜﺎری و دﻗﺖ ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺎﺑﻌﺎﻟﻲ ﻗﺪرداﻧﻲ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻧﺸﺎﻧﻲ ﺑﺮای ﻣﻜﺎﺗﺒﻪ:ﺗﻬﺮان، ﻣﻴﺪان ﺑﻬﺎرﺳﺘﺎن، ﺧﻴﺎﺑﺎن ﺻﻔﻲ ﻋﻠﻲ ﺷﺎه - ﻣﺮﻛﺰ ﺗﻠﻔﻦ33271 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر، اﻣ ﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ Email: web: 20/5676 1391/1/29 أ ﺑﺴﻤﻪ ﺗﻌﺎﻟﻲ ﭘﻴﺸﮕﻔﺘﺎر ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺧﺮدﻣﻨﺪاﻧﻪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻛﻪ ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ و ارزش ﻫﺎی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی آﺑﻲ ﺣﻔﻆ ﺷﻮد، ﻫﻤﻮاره از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺟﺎﻣﻊ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ . رود ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻧﻴﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ، ﻣﻮﺛﺮﺗﺮﻳﻦ روﻳﻜﺮد ﺑﺮای ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮی از اﺛﺮات ﻣﻨﻔﻲ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ﺑﺮ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫﺪف را ﻣﻴﺴﺮ ﻣﻲ .ﺳﺎزد در اﻳﺮان ﻧﻴﺰ در ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻣ ﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب از ﺟﻤﻠﻪ ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮزﻳﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب، راﻫﺒﺮدﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻠﻨـﺪ ﻣـﺪت ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﻛﺸﻮر و ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم و ﭘﻨﺠﻢ ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺑﺮ ﺿﺮورت ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی ﻫﺎی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی آﺑﻲ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ در ﺳﺎل ﻫﺎی اﺧﻴﺮ، ﺗﻮﺟﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮان اﻣﻮر آب و ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ ا ﻣﺮ، ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻼش ﺑﺮای ﺗﺪوﻳﻦ و ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺳﺎز و ﻛﺎرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ درﺧﺼﻮص ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﺳﻮء زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﺿﺮورت اﻧﺠـﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ارزﻳـﺎﺑﻲ زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ، ﻓﻌﺎل ﺗﺮ ﺷﺪن ﺷﻮرای ﻋﺎﻟﻲ آب، اﻧﻌﻘﺎد ﺗﻔﺎﻫﻢ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻴﻦ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و وزارت ﻧﻴﺮو و اﻳﺠﺎد ﻛﺎرﮔﺮ وه ﻫﺎی ﻣـﺸﺘﺮک آب و ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺟﺮاﻳﻲ ﺷﺪن اﻳﻦ ﺗﻔﺎﻫﻢ ﻧﺎﻣﻪ ﺗﻌﺪادی از اﻳﻦ ﺳﺎز و ﻛﺎرﻫﺎ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ آﻳﻨﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﺒﺤﺚ ﻓﻮق، اﻣﻮر آب وزارت ﻧﻴﺮو در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر، ﺗﻬﻴﻪ ﻧﺸﺮﻳﻪ » راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی آﺑﻲ « را ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر در دﺳﺘﻮر ﻛﺎر ﻗﺮار داد و ﭘﺲ از ﺗﻬﻴﻪ، آن را ﺑﺮای ﺗﺎﻳﻴﺪ و اﺑﻼغ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣ ﻞ ذﻳﻨﻔﻊ ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ اﺟﺮاﻳﻲ ﻛﺸﻮر ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ارﺳﺎل ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﭘﺲ از ﺑﺮرﺳﻲ، ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺎده 23 ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و ﺑﻮدﺟﻪ آﻳﻴ ﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی اﺟﺮاﻳﻲ ﻣﺼﻮب ﻫﻴﺎت ﻣﺤﺘﺮم وزﻳﺮان و ﻃﺒﻖ ﻧ ﻈ ﺎم ﻓﻨﻲ اﺟﺮاﻳﻲ ﻛﺸﻮر ) ﻣﺼﻮب ﺷﻤﺎره 42339 /ت33497 ﻫ ﻣﻮرخ 20 /4/ 1385 ﻫﻴﺎت ﻣﺤﺘﺮم وزﻳﺮان ( ﺗﺼﻮﻳﺐ و اﺑﻼغ ﮔﺮدﻳﺪ . ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺣﺎﺿﺮ در راﺳﺘﺎی اﻳﺠﺎد وﺣﺪت روﻳﻪ در ﻣﺒﺤﺚ ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻧﻴﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ آب اﻛﻮﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻫـﺎ ی آﺑـﻲ ﺑـ ﻪ ﻋﻨـﻮان ﺑﺨﺸﻲ از ﻓﺮاﻳﻨﺪ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺛﺮات زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻃﺮح ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آ ب ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﺪﻳﻦ وﺳﻴﻠﻪ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر از ﺗﻼش و ﺟﺪﻳﺖ رﻳﻴﺲ ﻣﺤﺘﺮم دﻓﺘﺮ اﻣـﻮر ﻧﻈـﺎم ﻓﻨـﻲ ، ﺟﻨـﺎب آﻗﺎی ﻣﻬﻨﺪس ﻏﻼﻣﺤﺴﻴﻦ ﺣﻤﺰه ﻣﺼﻄﻔﻮی و ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺤﺘﺮم اﻣـﻮر ﻧﻈـﺎم ﻓ ﻨـﻲ و ﻧﻤﺎﻳﻨـﺪه ﻣﺠـﺮی ﻣﺤﺘـﺮم ﻃـﺮح ﺗﻬﻴـﻪ ﺿـﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر وزارت ﻧﻴﺮو، ﺟﻨﺎب آﻗﺎی ﻣﻬﻨﺪس ﻣﺤﻤﺪ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﻧﻴﺎ ﻣﻘﺪم و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﻫﻤﻜـﺎر در اﻣـﺮ ﺗﻬﻴـﻪ و ﻧﻬـﺎﻳﻲ ﻧﻤﻮدن اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ، ﺗﺸﻜﺮ و ﻗﺪرداﻧﻲ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ و از اﻳﺰد ﻣﻨﺎن ﺗﻮﻓﻴﻖ روزاﻓﺰون آﻧﺎن را آرزوﻣﻨﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﻴﺪ اﺳ ﺖ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن و ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺎ اﺑﺮاز ﻧﻈﺮات ﺧﻮد درﺧﺼﻮص اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻣﺎ را در اﺻﻼﺣﺎت ﺑﻌﺪی ﻳﺎری ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ . ﻣﻌﺎون ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی زﻣﺴﺘﺎ ن1390 ب ﺗﻬﻴﻪ و ﻛﻨﺘﺮل ﻣﺠﺮی : ﭘﮋوﻫﺸﻜﺪه ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ داﻧﺸﮕﺎه ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻣﺪرس ﻣﻮﻟﻒ ﻫﺎی اﺻﻠﻲ : ﺑﻬﺮوز دﻫﺰاد داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪ ﺑﻬﺸﺘﻲ دﻛﺘﺮای اﻛﻮﻟﻮژی آب ﻫﺎی داﺧ ﻠﻲ ﺳﻤﻴﻪ ﺳﻴﻤﺎ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺷﺮﻳﻒ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان - ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﻬﻴﻪ ﻛﻨﻨﺪه : ﻣﺴﻌﻮد ﺑﺎﻗﺮزاده ﻛﺮﻳﻤﻲ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ آﺑﺨﻴﺰداری ﺑﻬﺮوز دﻫﺰاد داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪ ﺑﻬﺸﺘﻲ دﻛﺘﺮای اﻛﻮﻟﻮژی آب ﻫﺎی داﺧﻠﻲ ﻋﻠﻲ دﻳﺪه ور اﺻ ﻞ ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﺤﻴﻄ ﻲGIS ﺳﻤﻴﻪ ﺳﻴﻤﺎ داﻧﺸﮕﺎه ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺷﺮﻳﻒ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان - ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺳﺎرا ﻛﻔﺎﺷﻲ ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﻧﻈﺎرت : ﻋﺎﻟﻴﻪ ﺛﺎﺑﺖ رﻓﺘﺎر ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد دﻛﺘﺮای ﻋﻠﻮم ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻴﻢ ﺻﻠﻮی ﺗﺒﺎ ر ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺸﺎور ﻣﻬﺎب ﻗﺪس دﻛﺘﺮای ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ﻣﻬﻴﻦ ﻛﺎﻇﻢ زاده ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﻓﻨـﻲ ﺻـﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر - وزارت ﻧﻴﺮو ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ راه و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺤﻤﺪی داﻧﺸﮕﺎه ﺟﺎﻣﻊ ﻋﻠﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺮدی دﻛﺘﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ و آﻣﺎﻳﺶ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﺗﺎﻳﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه ) ﻛﻤﻴ ﺘﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻓﻨﻲ ﺻﻨﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر (: ﻛﺎﻣﺮان اﺳﻤﺎﻋﻴﻠﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ آب و ﻓﺎﺿﻼب ﻛﺸﻮر ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻤﺮان - ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﺛﺎﺑﺖ رﻓﺘﺎر ﻛﺎرﺷﻨﺎس آزاد دﻛﺘﺮای ﻋﻠﻮم ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﻲ ﺣﺎﻣﺪی ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور روﻳﺎن دﻛﺘﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺟﻮاد ﺣﺴﻦ ﻧﮋاد ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻳﺮان ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﻬﺮوز دﻫﺰاد داﻧﺸﮕﺎه ﺷﻬﻴﺪ ﺑﻬﺸﺘﻲ دﻛﺘﺮای اﻛﻮﻟﻮژی آب ﻫﺎی داﺧﻠﻲ ﻧﺎدﻳﺎ روﺳﺘﺎﻳﻲ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺷﻴﻤﻲ ﻣﻬﻴﻦ ﻛﺎﻇﻢ زاده ﻃﺮح ﺗﻬﻴﻪ ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﻓﻨـﻲ ﺻـﻨ ﻌﺖ آب ﻛﺸﻮر - وزارت ﻧﻴﺮو ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ راه و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺤﻤﺪی داﻧﺸﮕﺎه ﺟﺎﻣﻊ ﻋﻠﻤﻲ ﻛﺎرﺑﺮدی دﻛﺘﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ و آﻣﺎﻳﺶ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺳﻴﺪرﺿﺎ ﻳﻌﻘﻮﺑﻲ ﺷﺮﻛﺖ اﻧﺪﻳﺸﻪ زﻻل ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ت اﻋﻀﺎی ﮔﺮوه ﻫﺪاﻳﺖ و راﻫﺒﺮدی ﭘﺮوژه : ﺧﺸﺎﻳﺎر اﺳﻔﻨﺪﻳﺎری رﻳﻴﺲ ﮔﺮوه اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ ﻓﺮزاﻧﻪ آﻗﺎرﻣﻀﺎﻧﻌﻠﻲ رﻳﻴﺲ ﮔﺮوه اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ ﺳﺎﻧﺎز ﺳﺮاﻓﺮاز ﻛﺎرﺷﻨﺎس ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ ث ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻓﺼﻞ اول- ﻛﻠﻴﺎت 3 1 - 1 - ﺗﻌﺎر ﻳﻒ 5 1 - 2 -ﻳ ﺟﺎ ﮕﺎه ﻗﺎﻧﻮﻧ ﻴ ﻧﻲ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ در ﻗﻮاﻧ ﻴ ﻦ ﻛﺸﻮر 6 1 - 2 - 1 - ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب 6 1 - 2 - 2 - راﻫﺒﺮدﻫﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻛﺸﻮر ﻣﺼﻮب 27 /2/ 1382 7 1 - 2 - 3 - ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ 7 1 - 2 - 4 - ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﻨﺠﻢ ﺗﻮﺳﻌﻪ 8 ﻓﺼﻞ دوم- ﻣﺮور ی ﺑﺮ روش ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻴ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 9 2 - 1 - روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻦ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 11 2 - 1 - 1 - روش یﻫﺎ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ 11 2 - 1 - 2 - روش درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﻫ ﻴ ﻲ ﻜﻴﺪروﻟ 11 2 - 1 - 3 - روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ 12 2 - 1 - 4 - روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ 12 2 - 1 - 5 - روش ﺗﺮﻛ یﻫﺎ ﻴﺒﻲ 12 2 - 2 - روﻳﻜﺮدﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧ ﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ 14 2 - 3 -ﻳ ﻣﻘﺎ ﺴﻪ روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 15 2 - 4 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ رو ﻳ ﻜﺮدﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧ ﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ 16 2 - 4 - 1 -ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ 17 2 - 4 - 2 -ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎی اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ 17 2 - 4 - 3 -ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎی ﺟﺎﻣﻊ 18 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﭼﺎرﭼﻮب ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی ﺑﺮا ﺗﻌ ی ﻴﻴ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 19 3 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت 21 3 - 2 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ ﻣﺮزﻫﺎ ﻴ ﺳ ی ﺴﺘﻢ ) ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﻳ ﺰ، رو دﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ( 23 3 - 3 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ 23 3 - 4 - اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮل ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 24 3 - 5 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ وﻳﮋﮔﻲ یﻫﺎ اﻛﻮﺳ ﺴﺘﻢﻴ 27 3 - 5 - 1 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ ارزش ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 27 3 - 5 - 2 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﻣﻬﻢ 28 ج 3 - 5 - 3 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ ارزش ﻫﺎ و ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ ی اﻗﺘﺼﺎد ی- اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 34 3 - 6 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ اﻫﺪاف ﻣﺪ ﻳﺮﻳﺘﻲ 35 3 - 6 - 1 - ارﺗﺒﺎط رژ ﻴﻢ ﻫﻳ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﺎ اﻫﺪاف ﻣﺪ ﻳﺮﻳﺘﻲ 35 3 - 7 - ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﺷﺮا ﻳ ﻂ اﻗﻠ و ﻫﻲﻤﻴ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﻳﺰ 36 3 - 7 - 1 - ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﺷﺮا ﻳ ﻂ اﻗﻠ ﻴﻤﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﻳﺰ 36 3 - 7 - 2 - ﺗﺤﻠ ﻴﻞ ﻫﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳ ﺟﺮﻲﻜﻳ ﺎن ﻃﺒ ﻴﻌﻲ رودﺧ ﺎﻧﻪ 37 3 - 7 - 3 - ﺗﺤﻠ ﻴﻞ ﻫﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﺗﺎﻻب 38 3 - 8 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ راﺑﻄﻪ رژ ﻴﻢ ﻫﻳ ﺪروﻟﻮژ ﻲﻌﻴ ﻃﺒﻲﻜﻳ و ارزش یﻫﺎ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ 40 3 - 8 - 1 - ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﻲ 41 3 - 8 - 2 - ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﭘﻴﻚ ﻫﺎ 41 3 - 8 - 3 - ﺗﺸﺨ ﻴ ﺺ ﺣﺪآﺳﺘﺎﻧﻪ ﻫﺎ 41 3 - 9 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 43 3 - 10 - ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن رود ﺧﺎﻧﻪ در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ 43 3 - 11 - ﻛﻨﺘﺮل ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب 44 3 - 11 - 1 - ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ی ﻣﻬﻢ ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب از ﻟﺤﺎظ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺮ اﻛﻮﺳ ﺴﺘﻢﻴ 44 3 - 11 - 2 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻲﻔﻴ ﻛ ی ﺑﺎ ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ ﻣﺠﺎز درﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب 49 3 - 12 - ﺗﺎﻣﻴﻦ و ﺗﺨﺼ ﻴ ﻴﺺ ﻧ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 51 3 - 12 - 1 - ﺳﻨ ﺎرﻳﻮﻫﺎ ی ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ از ﻣﺨﺰن 52 3 - 12 - 2 -ﻳ ﺳﺎﻲﺎﺑﻳ ارز ﺮ ﮔﺰﻳﻨﻪ یﻫﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ آب 53 3 - 12 - 3 -ﻲﺎﺑﻳ ارز اﻗﺘﺼﺎد ی- اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ ﺳﻨﺎرﻳﻮﻫﺎ ی ﺗﺎﻣﻴﻦ 53 3 - 12 - 4 -ﻴ ﭘ ﺸﻨﻬﺎد ﻧﺤﻮه ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ و ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧ ﻴ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 53 3 - 13 - ﻧﺤﻮه ﭘﺎ ﻳﺶ 53 3 - 13 - 1 - اﻧﻮاع ﭘﺎ ﻳﺶ 54 3 - 13 - 2 - ﻣﺮاﺣﻞ ﭘﺎ ﻳﺶ 54 ﭘﻴﻮﺳﺖ1 - ﻣﺮور ی ﺑﺮ رو ش ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 63 ﭘﻴﻮﺳﺖ2 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺑﺎ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻛﺸﻮر و وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ آﻧﻬﻲ ﺎ 87 ﭘﻴﻮﺳﺖ3 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺮز ﺗﺎﻻب 97 ﭘﻴﻮﺳﺖ 4 - روش ﺷﻨﺎﺳﻲ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎد ی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 101 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 107 ح ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺷﻜﻞ ﻫﺎ ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺷﻜﻞ2 - 1 - ﺗﻌﺪاد و درﺻﺪ ﻛﺎرﺑﺮد اﻧﻮا ع روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 16 ﻧﻤﻮدار3 - 1 - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﺑﺮا ی ﻦ و ﺗﺨﺼ ﻴ ﻴﺺ ﻧ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 22 ﻧﻤﻮدار3 - 2 - ﻃﺒﻘﺎت ارز ﻲﺎﺑﻳ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ روش IUCN 29 ﺷﻜﻞ3 - 2 - واﻛﻨﺶ ﮔﻮﻧﻪ اﺗﻨﺨﺎﺑ ﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻐ ﺎنﻳ ﺟﺮﻢﻳ رژﺮﻴﻴ 34 ﺷﻜﻞ3 - 3 -ﻴﻢ ﻫﻳ رژ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ و اﺟﺰا ی آن ﻴﻴﺗﻐ ) ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن روزاﻧﻪ ﻳ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻃﻮل ﺳﺎل ( 36 ﺷﻜﻞ3 - 4 -ﺴﻪﻳ ﻣﻘﺎ ﺳﻄﺢ ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪه ﺗﺎﻻب ) در ﻣﺎه ﺳ ( ﻲﻼﺑﻴ در ﺷﺮا ﻲﻌﻴ ﻃﺒﻂﻳ و اﺟﺮا ی ﻃﺮح یﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 39 ﺷﻜﻞ3 - 5 - ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺤﻠ ﻴﻞ ﺗﻨﺎوب ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن ﺗﺎﻻب ) درﺻﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻏﺮﻗ ﺎب ﺷﺪه ﺑﺮ ﺣﺴﺐ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ( 40 ﺷﻜﻞ3 - 6 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﺗﺎﺧﻴﺮ زﻣﺎﻧ ﻲ ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻫﻪ در روﻧﺪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺳﻄﺢ آب، ﻛﻞ ﺟﺎﻣﺪات ﻣﺤﻠﻮل و ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻳ در ﻲﺎﻫ ﻴ ﻚ ﺗﺎﻻب 42 ﺷﻜﻞ3 - 7 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از اﺳﺘﺨﺮاج ﺣﺪ آﺳﺘﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﺑﺤﺮاﻧ ﻲ از ﺗﺤﻠ ﭘﻴﻚﻞﻴ ﻫﺎ 43 ﺷﻜﻞ پ .1 - 1 -ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔ ﺎده از ﻣﻨﺤﻨ ﻲ FDC 68 ﺷﻜﻞ پ .1 - 2 - ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻔﻬﻮم ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮﻳﺎن اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ 69 ﺷﻜﻞ پ .1 - 3 - اﻋﻤﺎل روشRVAی ﺑﺮا رودﺧﺎﻧﻪ Roanoke در ﺷﻤﺎل ﻛﺎروﻟ ﻨﺎﻴ 72 ﺷﻜﻞ پ .1 - 4 - روش ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻣﺤﻲﻜﻳ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه ﻴﺗﺮﺳ ) ﻢ ﻣﻨﺤﻨ ﻣﺤﻲ ﻴ ﻂ ﺗﺮﺷﺪه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺑﺪه ﺟﺮ (ﺎنﻳ 76 ﺷﻜﻞ پ .1 - 5 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻣﻨﺤﻨﻲ یﻫﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده وزﻧ ﻲ )WUA ( در ﻣﺪل PHABSIM 77 ﺷﻜﻞ پ .1 - 6 - ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ در ﻣﺪل PHABSIM 78 ﺷﻜﻞ پ .1 - 7 - ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮا ﻦﻴﻴ ﺗﻌ ی ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﻛﻢ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ رده ﻣﺪ ﻳﺮﻳﺖ اﻛﻮﻟﻮژ ﻲ آﺗﻲﻜﻳ 82 ﺷﻜﻞ پ .1 - 8 -ﻦﻴﻴ ﺗﻌ اﺟﺰا ی ﺳﺎزﻧﺪه در روش BBM 83 ﺷﻜﻞ پ .2 - 1 - ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻮﻗﻌ ﻴ ﺖ ﺗﺎﻻب ﺛﺒﺖ یﻫﺎ ﺷﺪه ﻛﺸﻮر در ﻛﻨﻮاﻧﺴ ﻴ ﻮن راﻣﺴﺮ 94 خ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺟﺪو ﻫﺎ ل ﻋﻨﻮان ﺻﻔﺤﻪ ﺟﺪول2 - 1 - ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 14 ﺟﺪول2 - 2 -ﻳ ﻣﻘﺎ ﺴﻪ روش یﻫﺎ ﺑﺮآورد ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ 15 ﺟﺪول2 - 3 -ﻳ ﻣﻘﺎ ﺴﻪ روﻳﻜﺮدﻫﺎ ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ 17 ﺟﺪول3 - 1 - ﭼﻚ ﻟ ﻴ ﺴﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻲﻔﻴ ﻛﻳﻲ ﺟﻨﺒﻪ یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳ ﺟﺮﻲﻜﻳ ﺎن در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ 27 ﺟﺪول3 - 2 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ﭘﺮﺷﺪه ﭼﻚ ﻟ ﻴ ﺴﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻲﻔﻴ ﻛﻳﻲ ﺟﻨﺒﻪ یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳ ﺟﺮﻲﻜﻳ ﺎن ﺑﺮا ﻴ ﺳﻚﻳ ی ﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ-ﻴ ﺳ ﻼﺑﺪﺷﺖ 27 ﺟﺪول3 - 3 - ﭼﻚ ﻟ ﻴ ﺴﺖ ارز ﻲﺎﺑﻳ وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﺟﺎﻧﻮر ی ﻣﻬﻢ در ﻣﺤﺪوده ﻃﺮ ح 32 ﺟﺪول3 - 4 -ﺎرﻴ ﻣﻌ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی اﻗﻠ ﻴﻤﻲ دوﻣﺎرﺗﻦ 37 ﺟﺪول3 - 5 - راﻫﻨﻤﺎی اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎ 45 ﺟﺪول3 - 6 - اﺛﺮ ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﺴﻔﺎت ﺑﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ 46 ﺟﺪول3 - 7 - اﺛﺮات ﻣﻘﺎد ﻳﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ pH ﺑﺮ آﺑﺰ ﺎنﻳ 47 ﺟﺪول3 - 8 - ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ یﻫﺎ ﺷﺎﺧﺺ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻌ ﺎرﻴ ﻋﻤﻠﻜﺮد ی ﺑﺮا ی ﻣﺼﺎرف آب ﻣﺨﺘﻠﻒ 49 ﺟﺪول3 - 9 - ﭼﻚ ﻟ ﻴ ﺴﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻲﻔﻴ ﻛ ی در ﻫﺮ ا ﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﻛﻨﺘﺮل 51 ﺟﺪول3 - 10 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻧﻈﺮ ﻳ ﺎت، اﻗﺪاﻣﺎت، ﭘ ﻴ ﺎﻣﺪﻫﺎ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺶﻳ ﭘﺎ ی ﺷﻮﻧﺪه در ﺴﺘﻢﻴ ﺳﻚﻳ رودﺧﺎﻧﻪ- ﺗﺎﻻب ﺑﺮا ﺎنﻳ ﺟﺮﺶﻳ ﭘﺎ ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 56 ﺟﺪول . پ1 - 1 - روش ﺗﻨﺎﻧﺖ 67 ﺟﺪول پ .1 - 2 -ﻳ رژ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻳ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ 70 ﺟﺪول پ .1 - 3 - ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﻪ ی ﻛﺎررﻓﺘﻪ در روش RVA 71 ﺟﺪول پ .1 - 4 -ﺞﻳ ﻧﺘﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ی IHA در روشRVAﻚﻳ ی ﺑﺮا رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ 73 ﺟﺪول پ .1 - 5 - ﺷﺮا ﻴ ﭘﺎنﻳ ﺟﺮﻂﻳ ﺸﻨﻬﺎد ی ﺑﺮا ی ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ی ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺎﻫﻲ ﺑﺲ راه راه 75 ﺟ ﺪول پ .1 - 6 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی وﺿﻌ ﻴ ﺖ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ در روش اﺟﺰا ی ﺳﺎزﻧﺪه 81 ﺟﺪول پ .1 - 7 - ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻛﻞ در روش اﺟﺰا ی ﺳﺎزﻧﺪه 81 ﺟﺪول پ .2 - 1 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﻣﻬﻢ ﻛﺸﻮر 89 ﺟﺪول پ .2 - 2 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺎﻻﺑﻲ ﻛﺸﻮر ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭼﻬﺎر ﮔﺎﻧﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎ ﻇﺖ ز ﺴﺖﻳ 92 ﺟﺪول پ .2 - 3 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب ﻳ ا یﻫﺎ ﺮان در ﻛﻨﻮاﻧﺴ ﻴ ﻮن راﻣﺴﺮ 94 ﺟﺪول پ .4 - 1 - ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻗﺘﺼﺎد ی ﻣﺴﺘﻘ ﻴﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺗﺎﻻب ﺷﺎدﮔﺎن و ﺧﻮر ﻣﻮﺳ ﻲ 106 ﻣﻘﺪﻣﻪ 1 ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻣﻘﺪﻣﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در اﻏﻠﺐ ﻧﻘﺎط ﺟﻬﺎن در اﺛﺮ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪﻫﺎ و ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎ و ﻧﻴﺰ اﻓﺰاﻳﺶ اﺳﺘﺤﺼﺎل آب ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﻛﺸﺎورزی و ﺷـﻬﺮی و .. . دﺳﺘﺨﻮش ﺗﻐﻴﻴﺮ . اﻧﺪ ﺷﺪه ﺑﺮاﺳﺎس ﺑﺮآورد ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺳﺪﻫﺎ 1 ) WCD ( اﺣﺪاث ﺳﺪﻫﺎ، اﻧﺘﻘﺎل آب ﺑﻴﻦ ﺣﻮﺿﻪ ای و اﺳﺘﺤﺼﺎل آب ﺑـﺮای ﻛﺸﺎورزی ، 60 %رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺟﻬﺎن را در ﻣﻌﺮض ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻗﺮار داده اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻣﺪاﺧﻼت ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺑﺮوز اﺛﺮات ﭼﺸﻤﮕﻴﺮی از ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻛﻞ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺤﺖ ﺗ ﺎ ﺛﻴﺮ ﻗﺮار دادن ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﺼﻠﻲ ﺟﺮﻳﺎن و ﻧﻴﺰ اﻧﺪازه و ﺗﻨﺎوب ﺳﻴﻼب ﻣﻲ ﻫﺎ ﺷـﻮد . در ﺑـﺴﻴﺎری از ﻣـﻮارد، اﻳـﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ اﺛﺮات ﻣﻨﻔﻲ روی ﺧﺪﻣﺎت ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ و اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﺪه ﺑ ﻪ وﺳﻴﻠﻪ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺑـﻪ ﺧـﻮد ﻣﻴﺰان آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮی ﻣﺮدم واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺧﺪﻣﺎت را اﻓﺰاﻳﺶ دﻫﺪ ﻣﻲ . در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻪ روﺷﻨﻲ درک ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه در ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ، ﻻزم اﺳﺖ ﺑﺎ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺧﺪﻣﺎت اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺿﺮوری واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آب ﻣﺘﻮازن ﺷﻮد . ﺟﺮﻳﺎن ﻫـﺎ ی ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز ﺑـﺮای ﺣﻔﺎﻇﺖ از اﻳﻦ ﺧﺪﻣﺎت » ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ « ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺷﺪه و ﻓﺮ ا ﻳﻨﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت » ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ « ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺗﺨﺼﻴﺺ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻮﺛﺮﺗﺮﻳﻦ ﻧﮕﺮش ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از اﺛﺮات ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ اﺳﺖ . در اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ ﺿﻤﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻘﺎط ﻗﻮت و ﺿﻌﻒ روش و ﻫﺎ دﻳﺪﮔﺎه ﻫﺎ ی ﻣﻮﺟﻮد، ﺗﻼش ﺷﺪه ﺗـﺎ ﺑـﺎ درﻧﻈـﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ ﺷـﺮاﻳﻂ ﻛـﺸ ﻮر و ﻫﺎ داده ی ﻣﻮﺟﻮد، ﻳﻚ ﭼﺎرﭼﻮب ﺟﺎﻣﻊ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻧﻴﺎز آﺑﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ اراﺋﻪ ﺷﻮد . ﭼﺎرﭼ ﻮب ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی در ا ﻳ ﻦ راﻫﻨﻤـﺎ، ﺑـﺮ یﻨﺎﻣﺒ ﻳﻚ رو ﻳ ﻜﺮد ﺟﺎﻣﻊ ﺗﻨﻈ ﻴ ﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ درﻧﻈﺮﮔ ﻴﺮی ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺟﻨﺒﻪ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺗﺎ ﺣﺪ ﻣﻤﻜﻦ یﻫﺎ ﺟﻨﺒﻪ اﻛﻮﻟﻮژ ﺟﺮ ﻲﻜﻳ ﻳـ ﺎن آب ﻧ ﻴ ﺰ در ﺑﺮآورد ﻧ ﺎزﻴ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻋﻼوه ، ﭘﺲ از ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻨﺎﺳـﺐ، ارز ﻲﺎﺑﻳـ ﮔﺰﻳﻨﻪ یﻫﺎ ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ ﺑﺎ ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮدن اﺛﺮات اﻗﺘﺼﺎدی - اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . − ﻫﺪف و داﻣﻨﻪ ﻛﺎرﺑﺮد ﻫﺪف از ﺗﻬ ﻴ ﻪ راﻫﻨﻤﺎ ی ﺣﺎﺿﺮ ا ﻳ ﺠﺎد ﭼﺎرﭼﻮب واﺣﺪ وﻣﺪوﻧ اﻧﺠ ی ﺑﺮاﻲ ﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ارز ﻲﺎﺑﻳ آب ﻣﻮرد ﻴ ﻧ ﺎز اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻲ آﺑـ یﻫﺎ ﺳـﺖ ؛ ﺑﻪ ﻃﻮری ا ار ﺑﺎ ﻛﻪ ﺋﻪ اﺻﻮل ﻋﻠﻤ ﻲ و ﻓﻨ ﻲ ﻣﻮرد ﺗﺎﻳﻴﺪ در ا ﻳ ﻦ ﺧﺼﻮص ، ﻳﻚ راﻫﻨﻤﺎ ی ﻛﺎرﺑﺮد ی ﺑﺮا ی اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻣﺒﺎﺣـﺚ ﻳﺮﻳﻣﺪ ﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب اﻋﻢ از ﻣﺸﺎور ﻳ ﻦ و ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ ﺎنﻳ ﺗﺪو ﻳ ﻦ ﮔﺮدد ﺗﺎ ﺿﻤﻦ ﭘﺮﻫ ﻴ ﺰ از ﺳﺎده اﻧﮕﺎر ی ، در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ارز ﻴ ﻧ ﻲﺎﺑﻳ ﺎز زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ وﺣﺪت رو ﻴﻪ ﺑﻳ ﻦ ﺑﺨﺶ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ دﺳﺖ اﻧﺪرﻛﺎر ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد . 1- World Commission on Dams 1ﻓﺼﻞ 1 ﻛﻠﻴﺎت ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 5 ﻓﺼﻞ اول- ﻛﻠﻴﺎت 1 - 1 - ﺗﻌﺎر ﻒﻳ ﻳ در ا ﻦ ﺑﺨﺶ ﻲ ﻓﻨ یﻫﺎ واژه ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در راﻫﻨﻤﺎ ﺑﻪ ﺷﺮح ز ﻳ ﺮ ﺗﻌﺮ ﻣﻲﻒ ﻳ ﮔﺮدﻧﺪ : − ﻳﺟﺮ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻳﺟﺮ : ﺎن آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از رژ ﻳ ﻢ آب ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﺪه ﺑﺮا ی ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ، ﺗﺎﻻب ﻳـ ﺎ ﻧﺎﺣ ﻪ ﻴـ ﺳﺎﺣﻠ ﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻔﺎﻇﺖ از اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ و ﻣﻨﺎﻓﻊ آﻧﻬﺎ، در ﻣﻮاﻗﻌ ﻲ ﻛﻪ ﻣﺼﺎرف رﻗﺎﺑﺖ ﻛﻨﻨﺪه وﺟﻮد دارﻧﺪ و ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ﺗﻨﻈـ ﻢ ﻴ ]ﺪ اﻧ ﺷﺪه19 [. ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺗﺎﻣﻴﻦ ﭘﺎﻳﺪاری زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ و ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎی اﻛﻮﺳﻴ ﺴﺘﻢ ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺗﺨﺼﻴﺺ داده ﻣﻲ ﺷﻮد در ادﺑﻴﺎت ﻓﻨـﻲ »ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ «1 ، » ﻧﻴﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ «2 ، » اﻟﺰاﻣﺎت آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ «3 ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ . ﺗﻔﺎوت اﺻـﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ دو اﺻﻄﻼح » ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ » و « ﻧﻴﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ « ﻣﻄﺮح اﺳﺖ ﻧﺎﺷﻲ از اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛـﻪ اﺻـﻄﻼح اول ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻧﺸﺎن ﺗ ﮔﺮ ﻐﻴﻴﺮات زﻣﺎﻧﻲ ﺟﺮﻳﺎن اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان رژﻳﻢ ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺟﺮﻳـﺎن ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻟﺤـﺎظ اﻛﻮﻟـﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻄﻠـﻮب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﻞ ﺣﺠﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﺎﻻﻧﻪ ای ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨ ﻮان رژﻳﻢ ﺟﺮﻳـﺎن زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ ﺑﺎ ﻧﺎم ﻧﻴﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﺑﻪ واﺣﺪ ﺣﺠﻢ ﺑﻴﺎن ﺷﻮد ﻣﻲ ]52 [. در ﻣﻮرد ﺗﺎﻻب ﻫﺎ اﺻﻄﻼح ﻧ ﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ را ﻳ ﺞ اﺳﺖ ]17 [. در اﻳﻦ راﻫﻨﻤﺎ اﺻﻄﻼح » ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ « ﺑﺮای اﺷﺎره ﺑـﻪ رژﻳـﻢ ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺟﺮﻳـﺎن ﻣﻄﻠـﻮب ﺑـﺮای ﺗـﺎﻣﻴﻦ اﻫـﺪاف زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ . رود در ﻣﻮرد ﺗﺎﻻب ﻫﺎ از اﺻﻄﻼح »ﻧﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ « اﺳﺘﻔﺎده ﺧ ﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . − رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﺟﺮ : ﺎن ﻃﺒ ﻴﻌﻲ آب ﺑﻪ ﺳﻤﺖ اﻗ ﻴ ﺎﻧﻮس، در ﻳ ﺎ، در ﻳ ﺎﭼﻪ ﻳﺎ ﻳ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ د . ﮕﺮﻳ در ﺑﺮﺧ ﻲ ﻣﻮارد رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ درون زﻣـ ﻦ ﻴ ﻣﻨﺘﻬ ﻛﻪ اﻳﻦﺎ ﻳ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻲ ﻗﺒﻞ از رﺳ ﻴ ﺪن ﺑﻪ ﺳﺎ ﺮ ﻳ ﻲ آﺑ یﻫﺎ ﭘﻬﻨﻪ ﻛﺎﻣﻼ ﺧﺸﻚ .ﺷﻮد ﻣﻲ − ﺗﺎﻻب : ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﭘﻮﺷﻴﺪه از ﻣﺮداب، ﺑﺎﺗﻼق، ﻟﺠﻦ زار ﻳﺎ آﺑﮕﻴﺮﻫﺎی ﻃﺒﻴ ﻌﻲ و ﻣـﺼﻨﻮﻋﻲ اﻋـﻢ از داﻳﻤـ ﻲ ﻳـﺎ ﻣﻮﻗـﺖ ﻛـﻪ در آن ﻫﺎ آب ی ﺷﻮر ، ﻟﺐ ﺷﻮر ﻳﺎ ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرت راﻛﺪ ﻳﺎ ﺟﺎر ی ﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد، از ﺟﻤﻠﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺎ آب ی درﻳﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻋﻤـﻖ آﻧﻬـﺎ در ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ ﻳﻦ ﺣﺪ ﺟﺰر از ﺷﺶ ﻣﺘﺮ ﺗﺠﺎوز ﻧﻜﻨﺪ ﻳا . ﻦ ﺗﻌﺮ ﻳ ﻒ ﻛﻔﻪ یﻫﺎ ﺻﺨﺮه ای، ﺑﺴﺘﺮﻫﺎ ی ﻋﻠﻔ در ﻲ ﻳﻲﺎﻳـ در ﻣﻨـﺎﻃﻖ ﺳـﺎﺣﻠ ، ﻲ ﻲ ﮔﻠ یﻫﺎ ﻛﻔﻪ ، ﻣﺎﻧﮕﺮوﻫﺎ، ﻣﺼﺐ ﻫﺎ، درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ و ﻣﺮداب ﻫﺎ را درﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد .) ﻛﻨﻮاﻧﺴ ﻴ ﻮن راﻣﺴﺮ- 1971 ( − ﺳﻴ ﻼﺑﺪﺷﺖ ﻴ ﺳ : ﻼﺑﺪﺷﺖ ﻫﺎ ﻧﻮﻋ از ﻲ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺷﺎﻣﻞ زﻣ یﻫﺎ ﻦﻴ ﭘﺴﺖ ﺣﺎﺷ ﻪ ﻴ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، درﻳﺎﭼﻪ ﻫـﺎ و اﻗﻴـﺎﻧﻮس ﻫـﺎ ﻣﻲ ﮔﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﻳ ا ﻲﻼﺑﻴ ﺳ ﻫﺎ ﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑ ﻲ ﻏﺮﻗﺎب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻼﺑﻴﺳ . ﺪﺷﺖ ﻫﺎ ﺑﺎ د ور ه ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺳ ﻲﻼﺑﻴ ﻛﻪ آﻧﻬﺎ را ز ﺮ ﻳ آب ﺑﺒﺮد ﻳﻜﺪﻳ از ، ﮕﺮ ﻣﺘﻤﺎ ﻣﻲ ﺰﻳ ﺷﻮﻧﺪ . − ﻳﺟﺮ ﺎن ﻃﺒ ﻴﻌﻲ رودﺧﺎﻧﻪ یﺳﺮ : زﻣﺎﻧ ﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ رژ ﻳ ﻴﻢ ﻫ ﺪروﻟﻮژ ﻳ ﺟﺮ ﻲﻜﻳ ﺎن ﻛﻪ در ﻏ ﻴ ﺎب اﺛﺮ ﻫﺮﮔﻮﻧـﻪ اﺳﺘﺤـﺼﺎل و اﻧﺤـﺮاف ﺎ ﻳـ اﻧﺴﺪاد ﺑﻪ وﻗﻮع ﻣﻲ ﭘﻴﻮﻧﺪد . − ﺎﭼﻪﻳ در ﺑﻪ : ﮔﻮدی یﻫﺎ ﺑﺰرگ ﺳﻄﺢ زﻣ ﻴ ﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آب ﭘﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺎ آب یﻫﺎ آزاد در ارﺗﺒﺎط ﻧ ﻴـ ﺴﺖ در ﻳ ﺎﭼـﻪ ﮔﻮ ﻨـﺪ ﻳ . ﻳ در ﺎﭼﻪ ﻧﻮﻋ از ﻲ ﺗﺎﻻب یﻫﺎ داﺧﻞ ﺧﺸﻜ ﻲ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ) . آﻳﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﻮاﻧﺴ ﻴ ﻮن راﻣﺴﺮ1971 ( 1- Environmental Flows 2- Environmental Water Demands 3- Environmental Water Requirements 6 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ − ﺑﺴﺘﺮ آن : ﻗﺴﻤﺖ از رودﺧﺎﻧﻪ، ﻧﻬﺮ ﻳﺎ ﻣﺴﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻫﺮ ﻣﺤﻞ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻣﺎر ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻚ و داﻏﺎب و ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻃﻐﻴﺎن ﺑـﺎ دوره ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﻟﻪ وﺳﻴﻠﻪ ی وزارت ﻧﻴﺮو ﻳﺎ ﺷﺮﻛﺖ آب یﻫﺎ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﺗﻌﻴﻴﻦ .ﺷﻮد ﻣﻲ − ﺣﻮﺿﻪ : ﺰﻳ آﺑﺮ ای ﭘﻬﻨﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﻠ ﻪ ﻴ ﺑﺎرش یﻫﺎ وارده ﺑﺮ آن ﺑﻪ ﻳ ﻚ آﺑﺮاﻫﻪ ) ﻣﺜﻞ ﺟﻮ ﻳﺒﺎر ﻳ ﺎ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻳـ ( ﺎ آب اﻧﺒﺎﺷـﺖ ) ﻣﺜـﻞ ﺑﺮﻛﻪ ﻳ در ، ﺎﭼﻪ ﺎ درﻳ ( ﺎﻳ ﻣﻨﺘﻬ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﻲ − ﻳﺮﻳﻣﺪ ﻳﺖ ﭘﺎ ﺪار ﺗﺎﻻب : ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺧﺮدﻣﻨﺪاﻧﻪ از ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺗﺎﻻب ﺑﻪ ، ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻨﻮع ز ﻲﺴﺘﻳ آن ﻧﮕﺮدد . − ﻣﺮز ﺗﺎﻻب : ﻣﺮز ﺗﺎﻻب ﭘﻬﻨﻪ ﺟﻐﺮاﻓ ﻳﻲﺎﻴ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻴﻦ ﭘﻳ یﺸﺮو آب را ﺷﺎﻣﻞ .ﺷﻮد ﻣﻲ 1 - 2 - ﻳﺟﺎ ﮕﺎه ﻗﺎﻧﻮﻧ ﻴ ﻧﻲ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ در ﻗﻮاﻧ ﻴ ﻦ ﻛﺸﻮر از ﺳﺎل 1309 ﺗﺎ ﻛﻨﻮن ﺣﺪاﻗﻞ ﻳ ﻜﺼﺪ و ﺑ ﻴ ﺴﺖ ﻗﺎﻧﻮن در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ وﺟﻮه ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺪ ﻳﺮﻳﺖ آب در ﻛـﺸﻮر ﺑـﻪ ﺗـﺼﻮ ﻳ ﺐ رﺳـ ﻴ ﺪه اﺳـﺖ . ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻦ ﻗﻮاﻧ ﻴ ﻦ و ﻣﻘﺮراﺗ ﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮدن ﻧ ﻴ ﺎز اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻲ آﺑ یﻫﺎ در ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑ ﻲ اﺷﺎره دارﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : − ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب ﻣﺼﻮب 22 / 12 / 1361 − راﻫﺒﺮدﻫﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﻣ ﺪت ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻛﺸﻮر ﻣﺼﻮب 27 /2/ 1382 − ﻗﺎﻧﻮن ﭼﻬﺎرم ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ 1 - 2 - 1 - ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ آب اﻳ ﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ 52 ﻣﺎده و27 ﺗﺒﺼﺮه در5 ﻓﺼﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﺎده 1 ﻓﺼﻞ اول اﺧﺘ ﻴ ﺎرات ﻛﻠ ﻲ یﻫـﺎ آب ﻛـﺸﻮر ﺑـﻪ ﺣﻜﻮﻣـﺖ اﺳﻼﻣ ﻲ ﺳﭙﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺑﺎ ﻣﺴﻮوﻟﻴﺖ دوﻟﺖ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻣﺴﺎﻳﻞ ﻋﺎﻣﻪ از آﻧﻬﺎ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺷﻮد . ﻃﺒﻖ ﻣﺎده 2ﻳ ا ﻦ ﻗﺎﻧﻮن »ﺑ ﺴﺘﺮ اﻧﻬﺎر ﻋﻤﻮﻣ و ﻲ ﻛﺎﻧﺎل یﻫﺎ ﻋﻤﻮﻣ و ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، اﻋﻢ از ا ﻳ ﻦ ﻛﻪ آب دا ﻳﻢ ﻳ ﺎ ﻓﺼﻠ ﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻣﺴﻴﻞ ﻫـﺎ و ﺑـﺴﺘﺮ ﻣـﺮداب ﻫـﺎ و ﺑﺮﻛـﻪ یﻫـﺎ ﻲﻌﻴﻃﺒ در اﺧﺘ ﻴ ﺎر ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺟﻤﻬﻮر ی اﺳﻼﻣ ﻳ ا ﻲ ﺮان اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ و اﺟﺎزه ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻋﻤـﻮﻣ ﻲ آب ﺑـﺮا ی ﻣـﺼﺎرف ﺷﺮب، ﻛﺸﺎورز ی ، ﺻﻨﻌﺖ و ﺳﺎ ﻳ ﺮ ﻣﻮارد ﻣﻨﺤﺼﺮا ﺑﻪ وزارت ﻧ ﻴ ﺮو ﺳﭙﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ ) ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم ، ﻣﺎده 21 .( ﻓﺼﻞ ﺳﻮم ا ﻳ ﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از آب یﻫﺎ ﺳﻄﺤ ﻣﻲ ﻲ ﺑﺎﺷﺪ و در آن ﺗﻌﺎر ﻒ ﻳ ﺣﻘﺎﺑﻪ و ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ) ﻣﺎده 18 .( ﺗﺒﺼﺮه1 - ﺣﻘﺎﺑﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺣﻖ ﻣﺼﺮف آﺑ ﻲ در دﻓﺎﺗﺮ ﺟﺰء ﻗﺪ ﻳﻢ ﻳ ﺎ اﺳﻨﺎد ﻣﺎﻟﻜ ﻳﺖ ﻴ ﺎ ﺣﻜﻢ دادﮔﺎه ﻳ ﺎ ﻣﺪارک ﻗـﺎﻧﻮﻧ ﻳ د ﻲ ﮕـﺮ ﻛـﻪ ﻗﺒﻞ از ﺗﺼﻮ ﻳ ﻳﺐ ا ﻦ ﻗﺎﻧﻮن، ﺑﺮا ی ﻣﻠﻚ ﻳ ﺎ ﻣﺎﻟﻚ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺒﺼﺮه 2 - ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل، ﻣﻘﺪار آﺑ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺤﺖ ﺷﺮا ﻳ ﻂ زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺣﺘ ﻴ ﺎﺟﺎت ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه و رﻋﺎ ﻳ ﺖ اﺣﺘ ﻴ ﺎﺟﺎت ﻋﻤﻮﻣ ﻲ و اﻣﻜﺎﻧ ﺎ ت، ﻃﺒﻖ ﻣﻘﺮرات ا ﻳ ﻦ ﻗﺎﻧ ﻮن ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻧﺎﻣﻪ آﻳﻴﻦ اﺟﺮا ﻳﻲ ﻧﺤﻮه ﺻﺪور ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل ) ﻣﺸﺘﻤﻞ 15 ﻣﺎده ( در ﺗﺎر ﺦ ﻳ27 /4/ 1363 ﺑﻪ ﺗﺼﻮ ﺐ ﻳ ﻫﻴﺎت ﻳ وز ﺮان رﺳـ . ﺪﻴ ﺑـﺮ ﻃﺒﻖ ﻣﺎده7ﻦ ﻳ ا ﻧﺎﻣﻪ آﻳﻴﻦ ﻳ ﺑﺎ ﺪ ﭘﺮواﻧﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل ﺑﺎ رﻋﺎ ﻳ ﺖ ﺣﻖ ﺗﻘﺪم و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اوﻟﻮ ﻳ ﺮ ﺗﻌﻳﺖ ز ﻴﻴ ﻦ و ﺻﺎدر ﮔﺮدﻧﺪ : اﻟﻒ- آب ﻣ ﺸﺮوب ب ،- آب ﺑﺎغ یﻫﺎ ﻣﻮﺟﻮد در ﺗﺎر ﻳ ﺦ ﺗﺼﻮ ﻳ ﻦ ﻳﺐ ا ﻧﺎﻣﻪ آﻳﻴﻦ ج ،- آب زراﻋﺘ ﻲ و داﻣﭙﺮور د ،ی- آب ﻣـﺼﺎرف ﺻـﻨﻌﺘ ﻲ ﻫ-ﻳ ﺳﺎ ﺮ ﻣﺼﺎرف . ﻓﺼﻞ اول - ﻛﻠﻴﺎت 7 ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﺼﺮه ﻳ ﻳﻚ ا ﻦ ﻣﺎده ﻗﺎﻧﻮﻧ ﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﺗﻌﺮ ﻳﻔﻲ ﻛﻪ از ﺣﻘﺎﺑﻪ اراﺋﻪ ﺷﺪه، ﺻﺮﻓﺎ از ﺟﻨﺒﻪ اﺳﻨﺎد ی و ﺣﻘﻮﻗ ﻲ ﺑـﻮده و ﺑﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﺣﻘﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻔﻬﻮﻣ و ﻲ ﺟﺎﻣﻊ ﻧﮕﺎه ﻧﺸﺪه اﺳـﺖ . ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ رﺳـﺪ اوﻟـ ﻴ ﻦ ﻗـﺪم در ﻗﺎﻧﻮﻧﻤﻨـﺪ و ﺣﻘـﻮﻗ ﻲ ﻧﻤـﻮدن ﻧ ﻴـ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ، ﺗﻮﻟ ﻴ ﺪ اﻃﻼﻋﺎت ﻋﻠﻤ و ﻲ ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ راه را ﺑﺮا ی ﺗﻨﻈ ﻴ ﻢ ﻣـﻮاد ﻗـﺎﻧﻮﻧ ﻲ ﺟـﺎﻣﻊ ﻧﮕـﺮ ﺑـﺎز . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﺗﺎ زﻣﺎﻧ ﻲ ﻛﻪ دﺳﺘﺎوردﻫﺎ ی ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﻲ در ا ﻳ ﻦ زﻣ ﻴ ﻨﻪ ﺑﻪ ﺣﺪ ﻗﺎﺑ ﻞ ﻗﺒﻮﻟ ﻲ ﻧﺮﺳ ﻴ ﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻐ ﻴﻴـ ﻳـ ﺮ ﺎ اﺻـﻼح ﻗـﻮاﻧ ﻴ ﻦ ﻣﻮﺟـﻮد ﺗﻮﺻـ ﻪ ﻴ ﻤﻲﻧ ﮔﺮدد . 1 - 2 - 2 - راﻫﺒﺮدﻫﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﻣ ﺪت ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻛﺸﻮر ﻣﺼﻮب 27 / 2 / 1382 در ﺑﻨﺪ دوم راﻫﺒﺮدﻫﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻛﺸﻮر ) ﻣﺼﻮب ﻫﻴﺎت وز ﻳ ﺮان 27 /7/ 1382 ( ، ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻬﺮه ﺑـﺮداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻛﺸﻮر در ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ﺣﻮﺿﻪ ﻳ آﺑﺮ یﻫﺎ ﺰ ﺑﺎ رﻋﺎ ﻳ ﺖ ﻇﺮﻓ ﻴ ﺖ ﺗﺤﻤﻞ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧـﻪ ای ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳـﺰی ﺷـﻮد ﻛـﻪ ﻣ ﻴـ ﺰان اﺳﺘﺤـﺼﺎل از یﻫﺎ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ ﺣﺴﺐ ﻣﻮرد از ﻣ ﻴ ﺰان ﻓﻌﻠ ﻲ ﺗﺠﺎوز ﻧﻜﺮده و اﻗﺪاﻣﺎت ﺳﺎزه ای و ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای ﺑﺮا ی ﺗﻌﺎدل ﺑﺨﺸ ﻲ آﻧﻬﺎ و ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﻧ ﻴ ﺎزﻫـﺎ ی ﻳﺟﺪ ﺪ ﻛﺸﻮر ﺻﻮرت ﮔ ﻴ ﺮد ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺳﻬﻢ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺳﻄﺤ ﻲ از رﻗﻢ ) ﭼﻬﻞ و ﺷﺶ درﺻﺪ ﻲﻓﻌﻠ ( ﺑﻪ ﺣﺪود ﭘﻨﺠـﺎه و ﭘـﻨﺞ درﺻﺪ در ﺑ ﻴ ﺴﺖ ﺳﺎل آﺗ ﻲ اﻓﺰا ﻳ ﻳﺶ ﺎﺑﺪ و ﻧ ﻴ ﺎز ﻣﺤﻴﻂ ﻲ آﺑﻲﻌﻴ ﻃﺒ یﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺎ ﻳ ﺪار ﺗﺎﻣﻴﻦ ﮔﺮدد . ﻫﺮﭼﻨﺪ روح ﻛﻠ ﻲ ﺑﻨﺪ دوم راﻫﺒﺮدﻫﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻛﺸﻮر ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﻪ رﻋﺎ ﻳ ﻴﺖ ﻧ ﺎز آب ﻣﺤﻴﻂ ﻲﻌﻴ ﻃﺒ یﻫﺎ در ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻫـﺎ دارد، وﻟ ﻳ ﺑﺎ ﻲ ﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻴﻦ ﻧ ﻳ ا ﺎزﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎ ی روزاﻓﺰون ﺗﻮﺳﻌﻪ از ﻳ ﻚ ﻃﺮف و ﻣﺤﺪودﺗﺮ ﺷﺪن ﭘﺘﺎﻧـﺴ ﻴ ﻞ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ﻛﺸﻮر از ﻃﺮف د ﻳ ﮕﺮ ﺑﺴ ﻴ ﺎر دﺷﻮار ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و راﻫﻜﺎر ﻣﻨﻄﻘ ﻳﺮﻳ ﻣﺪ ﻲ ﻳﺖ ا ﻦ ﻛﻤﺒﻮد ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ اﻟﻮ ﻳ ﺖ ﻫﺎ ی ﻻزم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻳ اﻟﻮ . ﺖ ﺑﻨـﺪ ی ﺑـﺮا ی ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻴ ﻧ ﺎزﻫﺎ اﻛﻮﻲ آﺑ ی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻫﺎ ﺪ از دوﺟﻨﺒﻪ ﺻﻮرت ﭘﺬ ﻳ ﺮد ﻛﻪ ﻳ اﻟﻮﻲﻜﻳ ﺖ ﻣﻜﺎﻧ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ و ﻲﮋﮔﻳ ﺟﻐﺮاﻓ و ﻲﻌﻴ ﻃﺒ یﺎﻴ اﻧﺴﺎﻧ ﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﺸﻮر ﺻﻮرت ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد و د ﻳ اﻟﻮ یﮕﺮﻳ ﺖ زﻣﺎﻧ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮز ﻳ ﻊ آب در ﻃﻮل یﻫﺎ ﻣﺎه ﺳﺎل را ﻣﺪ .ﻛﻨﺪ ﻣﻲﺖ ﻳﺮﻳ 1 - 2 - 3 - ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ در ﻻ ﻳ ﺤﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼ ﻬﺎرم ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎد ی ، اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕ ﻲ ﺟﻤﻬﻮر ی اﺳﻼﻣ ﻳ ا ﻲ ﺮان ﻧ ﻴ ﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ یﻫﺎ ﻗﺒﻞ، اول و دوم و ﺳﻮم ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری و ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در ﻣﻮارد ﻣﺘﻌﺪد ﻟﺤﺎظ ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﻣﺎده 16 ﺑﺨﺶ اول ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ » رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠ ﻲ داﻧـﺎ ﻳﻲ ﻣﺤﻮر در ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ اﻗﺘﺼﺎد ﺟﻬﺎﻧ ﻣﻲ « ﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، آﻣﺪه اﺳﺖ : ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﺟﺎ ﻳ ﮕﺎه ﻣﺤﻮر ی آب در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺸﻮر، دوﻟﺖ ﻣﻜﻠﻒ اﺳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﻛﺸﻮر را ﺑﺎ ﻧﮕﺮش ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﺟﺎﻣﻊ و ﺗﻮاﻣﺎن ﻋﺮﺿﻪ و ﺗﻘﺎﺿﺎ در ﻛﻞ ﭼﺮﺧﻪ آب ﺑﺎ رو ﻳ ﻜﺮد ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎ ﻳ ﺪار در واﺣﺪﻫﺎ ﻲﻌﻴ ﻃﺒ ی ﺣﻮﺿﻪ ﻳ آﺑﺮ یﻫﺎ ﺰ ﺑﺎ ﻟﺤـﺎظ ارزش اﻗﺘـﺼﺎد ی آب، آﮔـﺎه ﺳـﺎزی ﻋﻤـﻮﻣ و ﻲ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻣﺮدم ﺑﻪ ای ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﻧﻤﺎ ﻳ ﺪ ﻛﻪ ﻫﺪف ﻳ ز یﻫﺎ ﺮ ﺗﺤﻘﻖ :ﺎﺑﺪﻳ اﻟﻒ- ﻣﺤﺪود ﻳ ﺖ ﻛﻤ ﻲ و ﻛ ﻴﻔﻲ ، ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﻣﻜﺎﻧ ﻲ و زﻣﺎﻧ ﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در ﺗﻬ ﻪ ﻴ یﻫﺎ ﻃﺮح ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻛﺎﻟﺒـﺪ ی آﻣـﺎ ﻳ ﺶ ﺳـﺮزﻣ ﻴ ﻦ در ﻣﺤـﺪوده ﺣﻮﺿﻪ ﻳ آﺑﺮ یﻫﺎ ﺰ ﻟﺤﺎظ ﮔﺮدد . ب- ﺳﻬﻢ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺳﻄﺤ ﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ز ﻲﻨﻴﺮزﻣﻳ اﻓﺰا ﻳ ﻳﺶ ﺎﻓﺘﻪ و ﺣﺪاﻗﻞ ﻧ ﺎز ﻴـ ﻣﺤـﻴﻂ ﻲ آﺑـ ﻲﻌـ ﻴ ﻃﺒ یﻫـﺎ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻳ ﭘﺎ ﺪار ﺗﺎﻣﻴﻦ ﮔﺮدد . 8 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ج- ارزش اﻗﺘﺼﺎد ی آب در ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ﺣﻮﺿﻪ ﻳ آﺑﺮ یﻫﺎ ﺰ ﺑﺎ ﻟﺤﺎظ ارزش ذاﺗ و ﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔـﺬاری ﺑـﺮا ی ﺑﻬـﺮه ﺑـﺮداری و ﺣﻔﺎﻇـﺖ و ﻳﺑﺎز ﺎﻓﺖ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺨﺶ یﻫﺎ یﻫﺎ ﻣﺼﺮف ﻣﻨﻈﻮر ﮔﺮدد . د- در ﺟﻬﺖ ﺗﻤﺮﻛﺰزداﻳﻲ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻬﺮهﺑ و ﺑﺮداری و ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻤ ﻲ و ﻛ ﻴﻔﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، ﻧﻘﺶ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻣﺮدم و ﺳـﺎزﻣﺎن یﻫـﺎ ﻲﻣﺤﻠ در ﺣﻮﺿﻪ ﻳ آﺑﺮ یﻫﺎ ﺰ ﺗﻘﻮ ﻳ ﺖ ﮔﺮدد . ﻫ- ﻳﺮﻳﻣﺪ ﻳﺖ ﭘﺎ ﺶ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﺎ ﺗﻜﻤ ﻞ ﻴ ﺷﺒﻜﻪ یﻫﺎ اﻧﺪازه ﻲ ﻛﻤ یﮔﻴﺮ و ﻛ ﻴﻔﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺼﺎرف آب و ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫ ﻲ اﻃﻼﻋﺎت ﭘﺎ ﻳ ﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ارﺗﻘﺎء .ﺎﺑﺪﻳ 1 - 2 - 4 - ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﻨﺠﻢ ﺗﻮﺳﻌﻪ در ﺑﻨﺪ اﻟﻒ ﻣﺎده 191 ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﻨﺠﻢ دوﻟﺖ ﻣﻮﻇﻒ ﺑﻪ ﺗﻬﻴﻪ و اﺟﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ زﻳﺴﺖ ﺑﻮﻣﻲ در زﻳﺴﺖ ﻫﺎی ﺑﻮم ﺣﺴﺎس ، ﺑﻪ وﻳﮋه درﻳﺎﭼﻪ اروﻣﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻨﺪ ج ﻣﺎده 192ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺎﻫﺶ ﻋﻮاﻣﻞ آﻟﻮده ﻛﻨﻨﺪه و ﻣﺨﺮب ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ، ﻛﻠﻴﻪ واﺣﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺗﻮﻟﻴﺪی، ﺻﻨﻌﺘﻲ، ﻋﻤﺮاﻧﻲ، ﺧﺪﻣﺎﺗﻲ و ز ﻳﺮﺑﻨﺎﻳﻲ را ﻣﻮﻇﻒ ﻣﻲ ﺳﺎزد ﺗﺎ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨﻲ ﺧﻮد ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﺿﻮاﺑﻂ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و در راﺳﺘﺎی ﻛﺎﻫﺶ آﻟﻮدﮔﻲ و ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﭘﺎﻳﻪ ﺑﺎﻻﺧﺺ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ و آب ارﺗﻘﺎ دﻫﻨﺪ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ در ﺗﺒﺼﺮه 1 اﻳﻦ ﺑﻨﺪ دوﻟﺖ ﻣﻜﻠﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ارزش اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﻨﺎﺑﻊ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﺟﺪا ول و ﺣﺴﺎب ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ را در ﺣﺴﺎب ﻫﺎی ﻣﻠﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﻣﻠﺤﻮظ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﺑﻪ ﻋﻼوه در ﺑﻨﺪ د ﻣﺎده 193 ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﻨﺠﻢ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ وﻳﮋه ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﻛـﺸﻮر از ﻣﻨﻈـﺮ اﻗﺘـﺼﺎدی، ﻛـﺸﺎورزی، زﻳﺴﺖ ﺑﻮﻣﻲ، ﺗﻨﻮع زﻳﺴﺘﻲ و ﮔﺮدﺷﮕﺮی و وﺟﻮد ﻣﺮاﺗﻊ و اراﺿـﻲ زراﻋـﻲ ﻣﻄﻠـﻮب در اﻃـﺮاف آﻧﻬـﺎ و وﺟـﻮد ﭼـﺎﻟﺶ ﻫـﺎی ﺟـﺪی در ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ، ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ و ﺷﻜﻨﻨﺪﮔﻲ زﻳﺴﺖ ﺑﻮم ﻃﺒﻴﻌﻲ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ، دوﻟﺖ ﻣﻜﻠﻒ اﺳﺖ در ﺳﺎل اول ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ، ﺑﺎ ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻣﺠﺪد ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﺑﺨﺶ ﻫﺎی آب، ﻛﺸﺎورزی، ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﮔﺮدﺷﮕﺮی، ﻧـﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻋﻤﺎل ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻳﻜ ﭙﺎرﭼﻪ ﺑﺎ ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداران در دﺷﺖ ﻫﺎی اﻃﺮاف اﻳﻦ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ اﻗﺪام ﻧﻤﺎﻳﺪ . 2 ﻓﺼﻞ2 ﻣﺮوری ﺑﺮ روش ﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻓﺼﻞ دوم - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 11 ﻓﺼﻞ دوم- ﻣﺮور ﺑﺮ ی روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 2 - 1 - روش ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎ ﻫﺎ ﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﻴﺎس ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﺎ داده ، ی ﻣﻮﺟﻮد ، ﮔﺎم زﻣﺎﻧﻲ ارزﻳﺎﺑﻲ و ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻫﺎ ی ﻓﻨﻲ و ﻣﺎﻟﻲ، روش یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس روش ﻫﺎ ﻣﺤﺪوده وﺳﻴﻌﻲ را در ﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ از : روش یﻫﺎ ﺳﺮﻳﻊ در ﺳﻄﺢ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﻼن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺗﺎ روش دﻗﻴﻖ یﻫﺎ ﺗﺮ ﺑﺮای ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ دارای ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷـﺪه . در ﺣـﺪود 207 روش ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ درﻫﺎ 44 ﻛﺸﻮراز ﺳﺮاﺳﺮ ﺟﻬﺎن ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻛﻪ اﻳﻦ روش ﻫـﺎ را ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻋﻤﺪه ﺗﻮان ﻣﻲ در ﻗﺎﻟﺐ ﭼﻬﺎر روش ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ ﺷﺎﻣﻞ ر : وش ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ، روش درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ، روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳـﺎزی زﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻫـﺎ و روش ﺟﺎﻣﻊ ﺑﻨﺪی ﻃﺒﻘﻪ ﻛﺮد ]56 [. 2 - 1 - 1 - روش یﻫﺎ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳ ﻜﻲ روش یﻫﺎ ﻣﺒﺘﻨ ﺑﺮ ﻲ ﺷﺎﺧﺺ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻳﺗﺮ ﺳﺎده ﻦ و ﭘﺮﻛﺎرﺑﺮدﺗﺮ ﻦ ﻳ روش یﻫﺎ ﺑﺮآورد ﺟﺮ ﺎنﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬـﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻦ ﻳا . روش ﻫﺎ ، ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻪ ﻋﻨﻮ ان روش ﺟﺪاول در دﺳﺘﺮس 1 ﻣﺸﻬﻮرﻧﺪ و ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺮ آﻣﺎرﻫﺎ ﻳ ﺟﺮ ﻲﺨﻳ ﺗﺎر ی ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﻜ ﻴ ﻪ دارﻧﺪ . در اﻳ ﻦ روش ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت درﺻﺪ ی از ﻣﺘﻮﺳﻂ آورد ﺳﺎﻻﻧﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪﺎ ﻳ ﺻﻮرت ﻳ ﺟﺮ ﺎن ﺑﺎ اﺣﺘﻤـﺎل ﺗﺠـﺎوز ﻣـﺸﺨﺺ از ی رو ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﺎنﻳ (FDC) 2 در ﻣﻘ ﻴ ﺎس زﻣﺎﻧ ﻲ ﺳﺎﻻﻧﻪ، ﻓﺼﻠ ﻲ ﻳﺎ ﻣ ﺎﻫﺎﻧﻪ ﺗﻌ ﺷﻮد ﻣﻲﻦ ﻴﻴ . روش ﻳ از ا ﻲﻤﻳ ﻗﺪ یﻫﺎ ﻦ دﺳﺘﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ارﺿﺎ ی ﺣﺪاﻗﻞ ﻧ ﻴ ﺎز آﺑ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ اﻛﺘﻔﺎ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ ﻲ روش ﻳ ﺟﺪ یﻫﺎ ﺪﺗﺮ ﻛﻪ در راﺳـﺘﺎ ی ﺑﺎزﺳﺎز ی ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﻧﺰد ﻳ ﻚ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده اﻧﺪ، ﺷﺪه ﭼﻨﺪ ﻳ ﺗﺎ )ﺎن ﻳ ﺟﺮ ﻲﮋﮔﻳﻦ و 32 ﻣﻮرد ( ، ﻧﻈ ﺑﺪهﺮ ﻴ ﻳ ﺟﺮ ﺎن ﺳ ﻲﻼﺑﻴ ، ﺗـﺪاوم ﻳﺟﺮ ﺎن ﺣﺪاﻗﻞ و .. . را ﻟﺤﺎظ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺮﺳﻮم ﺗﺮ ﻳﻦ ا ﻳ ﻦ دﺳﺘﻪ از روش ﻫـﺎ ، روش ﺗﻨﺎﻧـﺖ و روش RVA 3 ﻫـﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ در ا ﻳ ﺎﻟـﺖ ﻣﺘﺤﺪه ﻃﻮر ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮده . اﻧﺪ رﻓﺘﻪ ﻛﺎر ﺑﻪ ای ﺷﺮح ا ﻦ ﻳ روش ﻫﺎ در ﻣﺮاﺟﻊ ﻣﺨﺘﻠﻔ ﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ ]46 [ و ]54 [. 2 - 1 - 2 - روش درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﻴ ﻫ ﺪروﻟ ﻴﻜﻲ4 ﻦ ﻳا روش ﻫﺎ در اﺑﺘﺪا ﺑﺮا ﻦ ﻴﻴﻌ ﺗ ی ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ درون رودﺧﺎﻧﻪ ای ﻣﻮردﻧ ﺎز ﻴ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ در ا ﻳ ﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ﮔﺴﺘﺮش ﺎﻓﺖﻳ . در ﺮ ﻴ اﺧ یﻫﺎ ﺳﺎل ﻦ ﻳا روش ﻫﺎ درﻛﻨﺎر روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺗﻘﻮ ﺖ ﻳ ﻦﻳﺎ اﻳ اﻧﺪ ﺷﺪه ﻛﻪ در ﻗﺎﻟﺐ روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ ﻗﺮار ﮔ ﻦ ﻳا . اﻧﺪ ﺮﻓﺘﻪ روش ﻫـﺎ ﻣﺒﺘﻨـ ﻲ ﺑﺮ اﺳﺘﻔﺎده از یﻫﺎ داده ی ﺳﺮ زﻣﺎﻧ و ﻲ یﻫﺎ داده ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ ﺑﺤﺮاﻧ ﻲ و ﻣﻬﻢ ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻦ ﻳ در ا روش ﻴ ﻫﻫﺎ ﻴﺪروﻟ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﺑﻌ ﻲ از ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﺪل ﺷﺪه و راﺑﻄﻪ ای ﻴ ﺑ ﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻴ ﻫ ی ﻴ ﻧﻈﻲﻜﻴﺪروﻟ ﺮ ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه، ﻋﻤﻖ و ﺳـﺮﻋﺖ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﺎ ﻓﺮاواﻧ ﻳ ز ﻲ ﺴﺘﮕﺎه ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺪف ﺑﺮﻗﺮار ،ﺷﻮد ﻣﻲ ﺳﭙﺲ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ ﻋﻨ ﻮان ﺑﺪه ﻛﻪ ﺷـﺮا ﻳ ﻴﻂ ﺑﻬ ﻨـﻪ زﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻫـﺎ را ﻓـﺮاﻫﻢ ﻛﻨـﺪ ﻒﻳﺗﻌﺮ ﺑﻪ ،ﺷﻮد ﻣﻲ ﻃﻮری ﻛﻪ در ﺻﻮرت ﻋﺪم ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻳ ا ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن، ﻛﺎﻫﺶ ﭼﺸﻤﮕ ﻴﺮی در ﻓﺮاواﻧ ﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻫـﺪف رخ دﻫـﺪ . روش ﻣﺤـ ﻴ ﻂ ﺗـﺮ ﺷﺪه5 ﻣﻌﻤﻮل ﺗﺮ ﻳ ﻦ روش از دﺳﺘﻪ روش ﻴ ﻫ یﻫﺎ اﺳﻲﻜﻴﺪروﻟ ]ﺖ 45 .[ 1- Look-up or Desktop Tables 2- Flow Duration Curve 3- Range of Variability Approach 4- Hydraulic Rating Methods 5- Wetted Primer 12 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ 2 - 1 - 3 - روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻦ ﻳا روش ﻃﻮر ﺑﻪ ﻫﺎ ﮔﺴﺘ ﻛﺎر ﺑﻪ ای ﺮده ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ ﺷﺪه و از ﻚﻳـ ﻴـ ﻫ یﻫـﺎ داده یﺳـﺮ ﺪروﻟﻮژ ، ﻫ ﻲﻜﻳ ﻴـ ﻲﻜﻴﺪروﻟ و اﻛﻮﻟـﻮژ ﻳﻜﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺑﺪه . رودﺧﺎﻧﻪ، ﻓﺮاﻫﻤ ﻲ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ و ﻣ ﻴ ﺰان ﻣﻄﻠﻮﺑ ﺖ ﻴ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﺑﺮا ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺪف در ﻗﺎﻟﺐ ﻣﺪل ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺑﻬﻢ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﻳ از ا ﻦ رو ﺷﺮا ﻳ ﻳﻂ ز ﺴﺘﮕﺎﻫ ﻲ ﻣﺴﺘﻘ ﻴ ﻤﺎ ﺑﻪ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ی ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺪف ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻳـ ﺟﺮ . ﺎن زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ از ﻣﻨﺤﻨـ ﻲ ﺷـﺎﺧﺺ ﻣﻄﻠﻮﺑ ﻴـ ﺖ زﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻳﺎن ﻳ ﺟﺮ ﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺗﺠﺎوز ﺟﺮ ﺎن ﻳ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻄﻠﻮﺑ ﻴ ﻳﺖ ز ﺴﺘﮕﺎه ﺗﻌ ﺷﻮد ﻣﻲﻦ ﻴﻴ . ﻣﺪل PHABSIM 1 ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻦ و ﭘﺮﻛﺎرﺑﺮدﺗﺮ ﻳ ﻦ روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ اﺳﺖ ]8[. از اﺷﻜﺎﻻت ا ﻳ ﻦ ﻣﺪل آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮا ی ﺷﺮا ﻳ ﻳﻂ ز ﺴﺘﮕﺎﻫ ﻲ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺳﺎ ﺮ ﻳ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺟﺎﻧﻮر و ﮔ ی ﻲﺎﻫﻴـ را در ﻧﻈﺮ ﻧ ﻤﻲ ﮔﻴﺮد . 2 - 1 - 4 - روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ2 ﻦ ﻳا روش ، ﻫﺎ ﭼﺎرﭼﻮب ﻳﻲﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﻣﺪل ﺪروﻟﻮژ ﻴ ، ﻫ ﻲﻜﻳ و ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ را درﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻳا . ﻦ دﺳﺘﻪ از روش ﻫﺎ ﺗﻨﻬﺎ روش ﻳﻲﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﺻﺮ ﻳﺢ ﻳ ﻚ روش ﺟﺎﻣﻊ و اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﻣﺤﻮر را ﺑﺮا ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﻦ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ در ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ در . روش ﺟﺎﻣﻊ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻓﺮض ﺷﻮد ﻣﻲ ، ﻛﻪ اﮔﺮ اﺟﺰای اﺳﺎﺳـﻲ رژﻳـﻢ ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﺟﺮﻳـﺎن در رژﻳـﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ دﺧﻴﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی ، ﺣﻀﻮر ﺧﻮد را ﺣ ﻔﻆ ﻛﺮده وﺗﻨﻮع اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺣﻔﻆ ﺧﻮاﻫﺪ ]ﺪ ﺷ6[. روش ﻛﺎﻫﺶ ﺟﺮ ﻳ ﺎن درون رودﺧﺎﻧﻪ ای (IFIM) 3 ﻛﻪ در ا ﻳ ﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳ ﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻳﺗﺮ راﻳﺞ ﻦ و ﻣﺴﺘﻨﺪﺗﺮ ﻳ ﻦ روش ﺟﺎﻣﻊ اﺳﺖ ]9[ .ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ در روش واﻛﻨﺶ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﻐ ﺮاتﻴﻴ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ) ﺎنﻳﺟﺮ DRIFT ( 4، ﻛﻪ در اﻓﺮ یﻘﺎﻳ ﺟﻨﻮﺑ ﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷـﺪه اﺳـﺖ از روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ ﺟﺪ ﻳ ﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﻫﺎ ﻳﻲ را در ارز ﻲﺎﺑﻳ ﺗﻌﺎﻣﻠ ﺎن ﻳ ﺟﺮ ﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﻧﮕﺮش یﻫﺎ از ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﭘﺎ ﻳﻴ ﻳﻦ ا ﺠﺎد ﻛﺮده اﺳﺖ ]32 [. روشBBM 5 ﻧﻴ ﺰ از روش ﻛﺎر ﺑﻪ یﻫﺎ رﻓﺘﻪ در اﻓﺮ یﻘﺎﻳ ﺟﻨﻮﺑ ﻲ اﺳﺖ ]34 [ و ]57 .[ 2 - 1 - 5 - روش یﻫﺎ ﺗﺮﻛ ﻴﺒﻲ6 ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻣﺤﺪود یﻫﺎ ﺖﻳ داده ای و .. ﻳ در ا ﻦ دﺳﺘﻪ از روش ﻫﺎ ﭼﻨﺪ ﻲﮋﮔﻳﻦ وﻳ از ﭼﻬﺎر روش اﺻﻠ ﻴﻴ ﺗﻌﻲ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻗﺎﻟﺐ ﻳ ﻚ روش ﺑﺎﻫﻢ ﺗﺮﻛ ﻴ ﺐ ﺷﻮد ﻳا . ﻦ روش ﻫﺎ، را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﺎﺣﺪ ی ﺟﺎﻣﻊ ﻧﺎﻣ ﻴ ﺪ، از آن ﺟﻬﺖ ﻛﻪ ﺑﺮﺧ ﻲ از اﺟﺰا ی روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ را دﺧﺎﻟﺖ ﻣﻲ دﻫﺪ ﻴﻣ . ﺰان داده ﻫﺎ، ﺟﻨﺒﻪ یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﺑﻪﻲﻜﻳ ﻛﺎر رﻓﺘ ﻪ، اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻈﺮات ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﻲ و ﺳﺎ ﻳ ﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز در ﻣﺤﺪوده وﺳ ﻴﻴ ﺗﻐﻲﻌﻴ ﺮ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﮔﺎم زﻣﺎﻧ ﻲ ، اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬ ﻳﺮی ﺻﺤﺖ وﻣ ﻴ ﺰان اﻃﻤ ﻴ ﻨﺎن ﺧﺮوﺟ ﻲ ﺣﺎﺻﻞ از ا ﻳ ﻦ ﻧﻮع روش ﻫﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺗﻜﻨ ﻴ ﻚ ﺑﻪ یﻫﺎ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . اﻳ ﻦ دﺳﺘﻪ از روش ﻫﺎ در ﻛﺸﻮرﻫﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳ ﺎﻓﺘﻪ و در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه . اﻧﺪ 1- Physical Habitat Simulation model 2- Holistic Methods 3- Instream Flow Incremental Methodology 4- Downstream Response to Imposed Flow Transformation 5- Building Block Method 6- Combination ﻓﺼﻞ دوم - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 13 ﺟﺪول )2 - 1(، ﺧﻼﺻﻪ روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻦ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﺑﺮاﺳﺎس ﺑﻨﺪی ﻃﺒﻘﻪ ﺳﺎزﻣﺎن یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠـﻲ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ در ﭘ ﻴ ﻮﺳﺖ ﺷﻤﺎره 1، ﺧﻼﺻﻪ ا ی از ﻦ ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ آﻣﺪه اﺳﺖ . ﻣﻮﺳﺴﻪ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠ ﻠﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب )IWMI ( 1، از ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻓﻮق اﻟﺬﻛﺮ ﺑﺮا ی دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . اﺗﺤﺎد ﻳ ﻪ ﺟﻬﺎﻧ ﻲ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻃﺒ ﻛﻠ ﻲﻌـ ﻴ ﻴـ ﻪ روش ﻫـﺎ را در ﻗﺎﻟـﺐ ﺳـﻪ ﮔـﺮوه روش، ﻧﮕـﺮش و ﭼـﺎرﭼﻮب ﺗﻌ ﻴـﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ روش . دﻫﺪ ﻫﺎ ﻣﺴﺘﻘ ﻴ ﻤﺎ ﺑﻪ ارز ﻳ وﻲﺎﺑﻳ ﮋه ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣـﻲ ﭘﺮدازﻧـﺪ، ﻧﮕـﺮش ﻫـﺎ راﻫﻜﺎرﻫـﺎ ی اﺟﺮا ﻳـﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ روش ﻫﺎ در آﻧﻬﺎ اﺟﺮا ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل روش ﻛﺎرﮔﺮوه ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﻳ ، ﻲ ﻚ ﻧﮕـﺮش ﻣﺤـﺴﻮب ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ در ﻗﺎﻟـﺐ آن روش یﻫﺎ ﻣﺘﻌﺪد ی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﻪ وﺳ ﻴ ﻠﻪ ﭼﺎرﭼﻮب ﻳﺮﻳ ﻣﺪ یﻫﺎ ﺖ ﺟﺮ ﻳ ﺎن، اﺳﺘﺮا یﺗﮋ ﮔﺴﺘﺮده یﺗﺮ را ﺑﺮا ارز ی ﺟﺮ ﻲﺎﺑﻳـ ﻳـ ﺎن ﻲﻄﻴﻣﺤ ﺴﺖﻳز ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﻣﻌﻤـﻮﻻ در ﭼـﺎرﭼﻮب ﻫـﺎ ﻳـ ﻚ رو ﻳ ﻜـﺮد ﻣـﺸﺨﺺ و ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ای از روش ﻫـﺎ را ﺑـﺮا ﺗﻌ ی ﻴـﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ ﻛﺎرﻣﻲ رود ]19 [. ﺑﺎﻧﻚ ﺟﻬﺎﻧ ﻴ ﻧ ﻲ ﺰ در دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ آﻧﻬﺎ را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دو رو ﻜﺮدﻳ اﺻﻠ ﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳـﺪ . اﻳ ﻦ روﻳﻜﺮدﻫﺎ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : اﻟﻒ- ﻳ رو ﻜﺮد ﺗﺠﻮﻳﺰی 2 : ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻳﻚ ﻫﺪف ﺧﺎص را درﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻫﻢ ﻳﻚ ﻣﻘـﺪار ﻣـﺸﺨﺺ را ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﻲﻄﻴﻣﺤ ﺴﺖﻳز ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و در ﺻﻮرت ﻋﺪم ﺗـﺎﻣﻴﻦ آن، راﻫﻜـﺎر د ﻳ ﻴـ ﭘ یﮕـﺮ ﺸﻨﻬﺎد ﻧ ﻤـﻲ ﺷـﻮد از ا . ﻳـ ﻦ رو در ﻣـﺬاﻛﺮات ﻴﺨﺼﺗ ﺺ، اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬ ﻳ ﺮﻧﻴﺴﺘﻨﺪ . روش ﺗﻨﺎﻧﺖ، ﻴﺗﺤﻠ ﻞ ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﻳ ﺎن و روش ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه از ﺟﻤﻠـﻪ روش یﻫـﺎ ﺗﺤـﺖ اﻳ ﻦ رو ﻳ ﻜﺮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ب- ﻳ رو ﻜﺮد ﺗﻌﺎﻣﻠ ﻲ3 :ﺑﻴﺶ ﺗﺮ روی راﺑﻄﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﭼﻨﺪ و ﻲﮋﮔﻳ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻛﻮﻟـﻮژ ﻳﻜﻲ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑﺤـﺚ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﻨﺎرﻳﻮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺤﺚ اﺳﺖ . اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ زﻣﺎن و داده ﻫﺎی ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ ی ﻧﻴـﺎز دارد ]32 .[ از ﺟﻤﻠـﻪ روش ﻳﻲﻫﺎ ﻛﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ در ا ﻳ ﻦ ﮔﺮوه ﻗﺮار داد از دﺳﺘﻪ روش ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺷﺎﻣﻞ روش RVA ) ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﻠﻮب ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻴ و ﻧ ﺰ اﻧﺘﺨﺎب ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ی ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ اﻫـﺪاف و ا ( ز دﺳـﺘﻪ روش یﻫـﺎ ﺟـﺎﻣﻊ روش یﻫـﺎ IFIM وDRIFT ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﺳﻨﺎر ﻳ ﻮﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . 1- International Water Management Institue 2- Prescriptive 3- Interactive 14 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺟﺪول 2 - 1 - ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی روش ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ]ﻫﺎ 67 [ ﻣﺜﺎل ﻫﺎ زﻳ ﺮ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ روش ﻫﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی اﺻﻠ ﻲ روش ﻫﺎ ﺳﺎزﻣﺎن ﺎ ﻳ ﻣﻮﺳﺴﻪ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ روش ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ( Q95) ،روش یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ) روش ﺗﻨﺎﻧﺖ ( اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﺪاول ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﻴﻣﺤ )ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه ( ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ و ﻫﻲﻜﻳ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻊﻳ ﺳﺮ یﻫﺎ ﻲﺎﺑﻳ ارز ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻨﻞ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﻲ BBM ، BM . ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﻛﺎرﻛﺮد ی PHABSIM ﻣﺪل ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻳ ز ﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ روش ﻫﺎ ﻧﮕﺮش ﻛﺎرﮔﺮوه ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﻲ ، ﻧﮕﺮش ﮔﺮوه ﻳ ذ ﻨﻔﻌﺎن ) اﻋﻢ از ﻛﺎرﺷﻨﺎس و ﻏ (ﺮهﻴ ﻧﮕﺮش ﻫﺎ IFIM ، DRIFT ﭼﺎرﭼﻮب ﻫﺎ اﺗﺤﺎد ﻳ ﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ (IUCN) روش ﺗﻨﺎﻧﺖ ﺷﺎﺧﺺ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻴﻣﺤ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﻴ ﻫ ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﺗﻴﻢ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﻲ BBM روش ﺟﺎﻣﻊ ﺗﺠﻮ ﻳﺰی IFIM ، DRIFT ﻲﻣﻠﺗﻌﺎ ﺑﺎﻧﻚ ﺟﻬﺎﻧ ﻲ World Bank) ( روش ﺗﻨﺎﻧﺖ روش یﻫﺎ ﻣﺒﺘﻨ ﺑﺮ ﻲ ﺷﺎﺧﺺ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻴﻣﺤ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه روش یﻫﺎ درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﻴ ﻫ ﻲﻜﻴﺪروﻟ IFIM روش یﻫﺎ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻛﺎرﮔﺮوه ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ، ﻲ BBM ، DRIFT روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ روش ﺗﺮﻛ یﻫﺎ ﻴﺒﻲ ﻣﻮﺳﺴﻪ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب (IWMI) 2 - 2 - روﻳﻜﺮدﻫﺎ ی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧ ﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ روﻳﻜﺮدﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﺑﻪ دو ﮔﺮوه ﻋﻤﺪه ﺷﺎﻣﻞ روﻳﻜﺮدﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ و اﻛﻮﻟﻮژ ﺗﻘﺴﻲﻜﻳ ﻴ ﻢ ﺷﺪه ]ﺪ اﻧ 21 .[ ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ : در اﻳﻦ رو ﻳ ﻜﺮدﻫﺎ، ﻓﺮض ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ و ﺟﺎﻧﻮر ی1 ﺑﻪ رژﻳﻢ ﻗﺒﻠﻲ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻋﺎدت ﻛﺮده ﻳا از و ﻦ رو ﺳﻼ ﻣﺘﻲ ﻣﺠﺪد اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ در ﮔﺮو اﺣﻴﺎی رژﻳﻢ ﺗﺎرﻳﺨﻲ اﺳﺖ ﻳ رو . ﻜﺮدﻫـﺎی ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ اﺑﺘـﺪا ﺷـﺎﻣﻞ ﺗﻌﻴـﻴﻦ رژﻳـﻢ آﺑـﻲ ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺗﺎﻻب و ﺳﭙﺲ اﺣﻴﺎی آن ﺷﻮد ﻣﻲ . اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رژﻳﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﺳﻌﻪ درﺻﻮرت وﺟﻮد از آﻣﺎر ﺗـﺎرﻳﺨﻲ ﺟﻤـﻊ آوری ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . در ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﻫﺎ داده ی ﺗﺎرﻳﺨﻲ در اﺧﺘ ﻴﺎ ر ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺑﺎﺷﺪ ]36 [ و ]37 [ . از ﺟﻤﻠـﻪ روش ﻳـ ا یﻫـﺎ ﻦ ﻳ رو ﻜﺮد، روش ﺗﺤﻠ ﻞ ﻴ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ای اﻳﺠﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺮﻣﺒﻨﺎی ﺗﺨﻤﻴﻦ ﺟﺮﻳـﺎن ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز ﺑـﺮای ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺗﻤﺎم اﻧﻮاع زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﻲ ﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﻳﻜﻲ از ﭼﻨﺪﻳﻦ زﻳﺴﺘﮕﺎﻫﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ دراﻳﻦ روش ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ]13 [ . ﻛـﺎرﺑﺮد روش ﺗﺤﻠ ﻞ ﻴ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ در ﺗﺨﺼﻴﺺ آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﺷﺎﻣﻞ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻧﻮاع زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺑﺮاﺳﺎس ﻋﻤﻖ و ﻳـﺎ ﺗﻨـﺎوب و ﺗـﺪاوم ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در اﻳﻦ روش ﻓﺮض ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﺑﻪ رژﻳﻢ آﺑﻲ ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻋﺎدت ﻛ ﺮده اﻧﺪ و از ﻳـ ا ﻦ رو اﺣﻴﺎی آن رژﻳﻢ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﻳﻚ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﺳﺎﻟﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . در ﻣﻮاﻗﻌ ﻲ ﻛﻪ ﻣ ﻴ ﺰان ﺗﻘﺎﺿﺎﻫﺎی ﻣﺼﺮﻓ ﻲ ﺑﺎﻻﺳﺖ، ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ . در اﻳﻦ ﻣﻮارد ﺗﻤﺮﻛﺰ اﺻﻠﻲ در رو ﻳ ﻜﺮدﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ روی ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪن رژﻳﻢ ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺗﺎﻻب ﺗـﺎ ﺣـﺪ 1- Biota ﻓﺼﻞ دوم - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 15 ﻣﻤﻜﻦ ﺎﺷﺪﺑ ﻣﻲ ]36 [ .درﺣﺎﻟﻲ روش ﻛﻪ یﻫﺎ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، اﻏﻠﺐ ﺑﺮﺣﻔﻆ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﺎﻛﻴـﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ، اﻫﻤﻴﺖ ﺣﻔﻆ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]17 [. ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎلMudgway و ﻫﻤﻜـﺎران در1996 ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ی ﺑﺮا ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻧﻴﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴ ﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻫﺎ رژﻳﻢ ﺎنﻳﺟﺮ ی ﻓﺼﻠﻲ ﻳﺎ زودﮔـﺬر ﻲﻌـ ﻴ ﻃﺒ ﺷـﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه و ﺑﺮاﺳﺎس ﻫﻤﺎن ﻴﻴﺗﻐ ﺮات زﻣﺎﻧ ﻲ، ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻳ رژ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺗﻨﻈ ﻴ ﻢ ﺷﺪه اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد ]38 [. ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎی اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻳ رو : ﻜﺮد اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ رژﻳﻢ آﺑﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ و ﺟﺎﻧﻮری ﻣﻮﺟﻮد ﻳﺎ ارﺟـﺢ و ﺣﻔـﻆ آن رژﻳ ﻣﻲﻢ ﺑﺎﺷﺪ ]21 [ .روش یﻫﺎ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ رو ﻳ ﻜﺮد اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺷﺎﻣﻞ آزﻣﺎﻳﺶ ﻫﺎ داده ی رژﻳـﻢ آﺑـﻲ ﺗـﺎرﻳﺨﻲ اﺳـﺖ . اﻣـﺎ از آن ﺟﻬﺖ ﻛﻪ اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ در اﻳﻦ روش ﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ اﺳﺖ، ﺑﺎ روش یﻫﺎ ﻣﺒﺘﻨ ﻲ ﺑﺮ رو ﻳ ﻜﺮد ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺗﻔﺎوت دارﻧﺪ . در ﻳﻚ ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺗﻄﺒ ﻴﻘﻲ ، اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻨﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻫﺎ ی ﻗﺎﺑﻞ آزﻣﺎﻳﺶ ﺷﻜﻞ دﻫﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ ی ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﺑﺮای آزﻣﻮدن آﻧﻬـﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ ی ﭘﺎﻳﺶ را ﻃﺮاﺣﻲ ﻛﺮد ]14 [ . از ﺟﻤﻠﻪ روش یﻫﺎ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ رو ﻳ ﻜﺮدﻫﺎی اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ، روﺷ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ راﺑـﺮت وﻫﻤﻜـﺎران ﺑﺮای ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ی دﺷﺖ ﺳﻴﻼﺑﻲ ﺑﺮﻣﺒﻨﺎی ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی آب ﮔﻴﺎﻫﺎن و ﺟﺎ ﻧﻮران آﺑﺰی اﻳﺠﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ ]48 [. 2 - 3 - ﻳﻣﻘﺎ ﺴﻪ روش ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ روش یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه ﺑﺮا ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﻦ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘ و ﻲﺪﮔﻴﭽﻴ یﻫﺎ داده ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده از ﻴﻗﺎﺑﻠ ﺖ دﻓﺎع ﻣﺘﻔﺎوﺗ ﻲ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ ﻦ ﻳا . روش ﻫﺎ در ﻣﺤﺪوده ای از ش رو یﻫﺎ ﺳﺎده ﻫ ﻴـ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻛـﻪ ﺗﻨﻬـﺎ ﺑـﻪ یﻫـﺎ داده ﺳـﺮ ی زﻣـﺎﻧ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺘﻜ ﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻴ ﻧ ﻲﻌﻴ وﺳ یﻫﺎ داده ﺎزﻣﻨﺪﻧﺪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﺟﺪول )2 - 2( ﻳﻣﻘﺎ ﺴﻪ اﺟﻤﺎﻟ ﻦ ﻳ ا ﻲ روش ﻫﺎ را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ . ﻳﺑﺮ ا ﻦ اﺳﺎس ﺑﺎ اﻓﺰا ﻳ ﻲﺪﮔﻴﭽﻴﺶ ﭘ روش، ﺑﺮ ﻣ ﻴ ﺰان دﻓﺎع ﭘﺬ ﻳﺮی آن در ﻣﺬاﻛﺮات ﺗ ﻴﺨﺼ ﺺ اﻓﺰوده .ﺷﻮد ﻣﻲ ﺷﻜﻞ )2 - 1( ، ﻧﻴ ﺰ درﺻﺪ ﻛﺎرﺑﺮد روش یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ را ﺑﺮاﺳﺎس ﻲﺎﺑﻳ ارز اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﺳﺎل 2003 در ﻣ ﺎن ﻴ44 ﻛﺸﻮر ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ . ﻣﻄـﺎﺑﻖ ﺷـﻜﻞ، از ﺎن ﻴﻣ207 روش ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳ روش ﻲ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﺎ ﺣﺪود 30 درﺻﺪ ﺑﻴﺶ ﻳﺗﺮ ﻦ ﻛﺎرﺑﺮد و روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻧ ﻴ ﺎز ﺑﻪ یﺎﻫ داده ﻴ وﺳ ﻊ و زﻣﺎن ﺑﺮ ﺑﻮدن ﻴﻦ ﻣﻳﺗﺮ ﻛﻢ ﺰان اﺳﺘﻔﺎده را دارا ﻫﺴﺘﻨﺪ ]56 [. ﺟﺪول2 - 2 - ﻣﻘﺎ ﻳ ﺴﻪ روش یﻫﺎ ﺑﺮآورد ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ]ﻫﺎ 32 [ ﻧﻮع روش ﻲﻣﺜﺎﻟ از دﺳﺘﻪ روش ﻫﺎ زﻣﺎن و یﻫﺎ داده ﻣﻮرد ﻧ ﺎزﻴ ﻣﺪت زﻣﺎن ﺗﻘﺮ ﻳﺒﻲ ﺑﺮآورد اﻃﻤ ﻴ ﻨﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﺘﺎ ﻳ ﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ ﻣﻴ ﺰان یﺮﻴﮔﻛﺎر ﺑﻪ ش رو ﺑﻴﺶ ﻳﺗﺮ ﻦ ﻣ ﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻫﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺗﻨﺎﻧﺖ ﻛﻢ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ 2 ﻫﻔﺘﻪ ﻛﻢ ﺎدﻳز اﻳ ﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ﻫﻴ ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﻴﻣﺤ ﻂ ﺗﺮﺷﺪه ﻣﺘﻮﺳﻂ 2 ﺗﺎ4 ﻣﺎه ﻛﻢ ﺎدﻳز اﻳ ﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ﻲﺒﻴﺗﺮﻛ ﭘﻨﻞ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﻲ ﻛﻢ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ 1 ﺗﺎ2 ﻣﺎه ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺎدﻳز یﻘﺎﻳ اﻓﺮ و ﻲﺟﻨﻮﺑ اﺳﺘﺮاﻟ ﻴﺎ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻣﺪل PHABSIM ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺎ ز ﺎدﻳ6 ﺗﺎ18 ﻣﺎه ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺎدﻳز اﻳ ﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه روش اﻓﺰا ﻳ ﺶ ﺟﺮ ﻳ ﺎن درون رودﺧﺎﻧﻪ ) ای IFIM ( ﺎدﻳ زﻲﻠﻴﺧ2 ﺗﺎ5 ﺳﺎل ﺎدﻳز ﺎدﻳز اﻳ ﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه، اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﺟﺎﻣﻊ روش واﻛﻨﺶ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﻴﻴﻐﺗﺑﻪ ﺮات ﺟﺮ ) ﺎنﻳ (DRIFT زﻳ ﺎد ﺗﺎ ﺎدﻳ زﻲﻠﻴﺧ1 ﺗﺎ3 ﺳﺎل ﺎدﻳز ﻴﺑﺴ ﺎر ﻣﺤﺪود یﻘﺎﻳ اﻓﺮ ﺟﻨﻮﺑ ﻲ 16 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺷﻜﻞ2 - 1 - ﺗﻌﺪاد و درﺻﺪ ﻛﺎرﺑﺮد اﻧﻮاع روش ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻧﺘﺨﺎب روش ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻃﺮح و اﻣﻜﺎﻧﺎت زﻣﺎﻧ ﻲ و اﻃﻼﻋﺎﺗ ﻲ ﻣﻮﺟﻮد را ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗـﺮار داد . از ا ﻳـ ﻦ رو ﺗﻮان ﻣﻲ در دو ﺳﻄﺢ ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻴ اوﻟ ﻴﻧﻪ و ﺰ در ﺳﻄﺢ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت دﻗ ﻴ ﻖ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﻳ ﻜﺴﺮ از ی روش ﻫﺎ را ﻣﺪ ﻧﻈـﺮ ﻗـﺮار داد . ﺑـﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺳﻄﺢ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اوﻟﻴﻪ ، ﻋﻤﺪﺗﺎ از روش یﻫﺎ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ در در ﺳﻄﺢ ﺟﺎﻣﻊ و در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻴ دﻗ ﻖ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﻋﻤﺪﺗﺎ روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ و روش ﺟﺎﻣﻊ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺮده .ﺷﻮد ﻣﻲ ﺷﺮح ﻣﺨﺘﺼﺮ ﻫﺮ ﻳـ ﻚ از روش یﻫﺎ ﻓﻮق در ﭘ ﻴ ﻮﺳﺖ ﻳﻚ آﻣﺪه اﺳﺖ . 2 - 4 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ رو ﻳ ﻜﺮدﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺎزﻴﻧ آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﻴﻴ ﺗﻌ یﺑﺮا ﻴﻦ ﻧ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ، ﻫﻨﻮز روش یﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳ ﺎﻓﺘﻪ آﻧﻘـﺪر ﻣﺘﻨـﻮع و ﮔـﺴﺘﺮده ﻧﺒـﻮده اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑﺘـﻮان ا ﻳـ ﻦ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺮا ی اﻧﻮاع ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪ . در ﻣﻮرد اﻧﻮاع ﺗﺎﻻب )ﻫﺎ ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺗﻐﺬ ﻳ ﻪ ﺷـﻮﻧﺪه از آب ﺳـﻄﺤ ، ﻲ زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ ، ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺳﺎﺣﻠ و ﻲ ...( در ﻣﺮاﺟﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑ ﻴ ﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻻزم اﺳﺖ وﻳﮋﮔﻲ یﻫﺎ ﺧﺎص آﻧﻬﺎ در ﻗﺎﻟﺐ اﺻﻮل ﻛﻠ ﻲ ﻣـﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔ . ﺮدﻴ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻌﺎدﻻت ﻴ ﺑ ﻼن آب در ﻫﺮ ﻳ ﻚ از اﻧﻮاع ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺗﺮم یﻫﺎ ﺧﺎﺻ ﻲ وزن ﺑﻴﺶ یﺗـﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻦﻳ از ا رو، روش یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻗﺎﻟﺐ ﭼﻨﺪ رو ﻳ ﻜﺮد ﻛﻠ ﻲ ﻣﻮرد ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ارز . ﻲﺎﺑﻳـ ﻣﺰا ﻳـ ﺎ و ﻣﻌﺎ ﻳـ ﻳـ ﺐ ا ﻦ ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎ در ﺟﺪول )2 - 3 (اراﺋ ﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ دوم - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 17 ﺟﺪول2 - 3 - ﻣﻘﺎ ﻳ ﺴﻪ روﻳﻜﺮدﻫﺎ ﺗﻌ ی ﻴﻴ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ]ﻫﺎ 17 [ ﻳ رو ﻜﺮد ﺎﻳﻣﺰا ﺐﻳﻣﻌﺎ ﻫﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ - ﺳﺎده - ﻧﻴ ﺎز ﺑﻪ داد ه ﻫﺎ ﻛﻢ ی - ﻧﻴ ﺎز ﺑﻪ زﻣﺎن و ﻫﺰ ﻳ ﻨﻪ ﻛﻢ - ﻋﺪم دﺧ ﻴ ﻞ ﻛﺮدن ارزش یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﻛﻮﺳ ﺴﺘﻢﻴ - ﻴﻗﺎﺑﻠ ﺖ دﻓﺎع ﺿﻌ ﻴ ﻒ در ﺗﻌﺎﻣﻼت ﺗﺨﺼ ﻴﺺ اﻛﻮﻟﻮژ ﻲﻜﻳ- ﻴﻗﺎﺑﻠ ﺖ دﻓﺎع ﺑﺎﻻ در ﺗﻌﺎﻣﻼت ﺗﺨﺼ ﻴﺺ - ﻞﻴ دﺧ ﻛﺮدن ارزش یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﻛﻮﺳ ﺴﺘﻢﻴ - ﻧﻴ ﺎز ﺑﻪ ﺳﻄﺢ وﺳ ﻴﻌﻲ از داده یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻲﻜﻳ - زﻣﺎن ﺑﺮ و ﭘﺮﻫﺰ ﻨﻪ ﻳ ﺟﺎﻣﻊ - ﻴﻗﺎﺑﻠ ﺖ دﻓﺎع ﺑﺴ ﻴ ﺎر ﺑﺎﻻ در ﺗﻌﺎﻣﻼت ﺗﺨﺼ ﻴﺺ - ﻴ دﺧ ﻞ ﻛﺮدن ارزش ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ و اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ و ﺑﺮﻗﺮار ی ارﺗﺒﺎط ﺑ ﻴ ﻦ آﻧﻬﺎ - ﻧﻴ ﺎز ﺑﻪ داده ﺎدﻳ ز یﻫﺎ - ﺎرﻴﺑﺴ زﻣﺎن ﺑﺮ - ﭘﺮﻫﺰ ﻨﻪ ﻳ 2 - 4 - 1 - ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻳﻜﻲ از ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻫﺎ ی رو ﻳ ﻜﺮد ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ در اﻳﻦ روش ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ روی ارزش ﻫﺎ ی اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺷﻮد ﻤﻲﻧ . ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﺑﻪ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻴـﺴﺘﻨﺪ، ﺗﻐ ﻴﻴـﺮ ﻛـﺮده ﺑﺎﺷﺪ ؛ ﻣﺜﻼ ﺗﻐﻴﻴﺮ در رژﻳﻢ ﺣﺮارﺗ ﻲ ، ﺗﻐﻴﻴﺮ اﻗﻠﻴﻢ ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮔﻠﻪ ﺣﻴﻮاﻧﺎت و اﺣﺸﺎم . در اﻳﻦ ﻣﻮارد ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﺪون ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻﻳﻲ از ﻣﺪاﺧﻼت اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ ]11 [. ﻳ رو ﻜﺮد ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی درﺻﺪی از ر ژﻳﻢ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ ]6[ . ﺟﺎ آن از ﻛﻪ واﻛﻨﺶ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات رژﻳﻢ آب ﺑﻪ ﻧﺪرت ﺧﻄﻲ اﺳﺖ، اﻳﻦ رو ﻳ ﻜﺮد ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻌﺘﺒـﺮ ﻧﺒﺎﺷـﺪ، ﻣﮕـﺮ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻫﺎ داده ی ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ]48 [. ﻣﺰاﻳﺎی رو ﻳ ﻜﺮد ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ در اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی رودﺧﺎﻧﻪ ای ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻢ وﻋﺪم ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت دﻗﻴـﻖ و ﺟﺰﻳـﻲ از ﻧﻴـﺎز آﺑـﻲ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل اﻳﻦ رو ﻳ ﻜﺮد در ﺗﻌـﺎﻣﻼت ﺗﺨـﺼﻴﺺ آب، از ﻗﺎﺑﻠﻴـﺖ دﻓـﺎع ﻛﻤـﻲ ﺑﺮﺧـﻮردار اﺳـﺖ ]23 [ . ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ، اﻳﻦ رو ﻳ ﻜﺮد ﻗﺎدر ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﻴﺎ ز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه را ﭘﻴـﺒﺶ ﺑﻴﻨـﻲ . ﻨﻨﺪﻛ در ﻣﻮاردی ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد ﺣﻘﺎﺑﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺘﻌﺪد ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻤﻜﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺑﺪون رﺟﻮع ﺑﻪ ﻧﻴﺎز آﺑـﻲ ﻣـﺴﺘﻘﻴﻢ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی ، اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻤﻲ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ درﺟﻪ ﻣﺠﺎز اﻧﺤﺮاف از ﻧﻴﺎز آﺑﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه وﺟﻮد دارد . 2 - 4 - 2 - ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎی اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻳﻜﻲ از ﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻳﻦ ﻣﺰاﻳﺎی رو ﻳ ﻜﺮد اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ارزش ﻫﺎ ی اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻮﺟﻮد و ﻣﺴﺎﻳﻠ ﻲ را ﻛﻪ ﺗﺎﻻب ﻫـﺎ ﺑـﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ را در ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ، اﺳﺘﻔﺎده ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن آﺑﺰی ، ﺣﻀﻮر ﻫـﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﻳـﺎ ﺟﻮاﻣـﻊ در ﻣﻌـﺮض ﺧﻄـﺮ، ﻣـﺮگ درﺧﺘﺎن در اﺛﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ در رژﻳﻢ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ و ﺣﻀﻮر ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﻣﻬﺎﺟﻢ . اﻳﻦ ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺨـﺼﻴﺺ ﻫـﺎ ﻳﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از اﻳـﻦ ﻳ رو ﻜﺮد اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﺎﻳ ﺪ در ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎ ی ﺗﻌﺎﻣﻠﻲ ﻗﺎﺑﻞ دﻓﺎع ﺑﺎﺷﻨﺪ ]10 [ . ،اﺟﺰای ﻣﻬﻢ و ﻛﻠﻴﺪی رژﻳﻢ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣـﻲ ﻨـﺪ ﺑـﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی ﻲﻫﺎﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ) ی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ، ﺗﺪاوم و ﺗﻨﺎوب ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن و ﻋﻤﻖ آب ( ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷـﻮﻧﺪ . ﻳﻜـﻲ از ﻣﻌﺎﻳﺐ رو ﻳ ﻜﺮدﻫﺎی اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻛﻤﺒﻮد اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی ﻫﺎ ی ﺳﺖﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ . درﻣﻮاردی ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺎﻛﺎﻓﻲ اﺳـﺖ، ﺑـﻪ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ی ﻧﻴﺎز اﺳﺖ ]48 [ . ﻳﻚ ﻣﺤﺪودﻳﺖ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ داﻧﺶ ﻓ ﻌﻠﻲ در ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز آﺑﻲ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻣﻌﻤﻮﻻ ، ﺑـﻪ ﺟـﺎی آزﻣـﺎﻳﺶ ﺑـﺮ 18 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﺗﺠﺮﺑﻲ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ .1 ﺑﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮا ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﻦ ﭼﮕﻮﻧﮕ ﻲ اﺛﺮات ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﺑﺰرگ و ﺧﺸﻜﻲ یﻫﺎ ﺷﺪ ﻳ ﺪ ﻻزم اﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎﺗ ﻲ در ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت اﻧﺠﺎم ﮔ در . ﺮدﻴ ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ، ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﺧـﺎص روﻳﻜﺮدﻫـﺎ ی اﻛﻮﻟـﻮژﻳﻜﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺎﺷﺪ ]17 [ .ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ در ﻣﻘﺎ ﻳ ﺴﻪ ﻛﻠ ﻳ ا ﻲ ﻦ دو ﻧﮕﺮش ﺗﻮان ﻣﻲ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻴﻦ ﻋ ﺐ رو ﻳ ﻜﺮد ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ، ﺿـﻌﻒ آﻧﻬـﺎ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺷﺮا ﻂ ﻳ زﻳﺴﺘﻲ و دﻓﺎع یﺮﻳﭘﺬ ﻛﻢ آﻧﻬﺎﺳﺖ . در ﻣﻮارد ی ﻛﻪ ﻣﺼﺎرف ﺑﺮا ی آب ﺑﺎﻻﺳﺖ و ﻧ ﻴ ﺰ داﻧـﺶ اﻛﻮﻟـﻮژ ﻳﻜﻲ ﺧـﻮﺑ ﻲ وﺟـﻮد دارد، ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎ ی اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮ ﻳ ﻦ رو ﻳ ﻜﺮد اﺳﺖ . ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ ﭼﻨـﺪ ﻣﻌ ﻴـ ﺎره در ارز ارزش ﻲﺎﺑﻳـ یﻫـﺎ زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ و ﺷـﺮا ﻂ ﻳ اﻗﺘﺼﺎد ی و در ﺑﺎزﻧﮕﺮ ی ﺗﻌﺎﻣﻼت ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ آب ﺑ ﻦ ﻴ ارزش و ﻫﺎ ﻛﺎرﺑﺮی یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻣﻔ ﻴ ﺪ ﺑﺎﺷﺪ . 2 - 4 - 3 - ﻳ رو ﻜﺮدﻫﺎی ﺟﺎﻣﻊ در رو ﻳ ﻜﺮدﻫﺎ ی ﺟﺎﻣﻊ ﻳ ﻚ ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻔﻬﻮﻣ ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﺑﺮا ﻲ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﻓﺮض اﺳﺎﺳـ ﻳ رو در ﻲ ﻜـﺮد ﺟﺎﻣﻊ ﻣﺸﺎﺑﻪ روش ﺟﺎﻣﻊ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﻫﺎ ا ﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻋﻤﺎل اﺟﺰای اﺳﺎﺳﻲ رژﻳـﻢ ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﺟﺮﻳـﺎن در رژﻳـﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ ، ﺗﻨﻮع اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺣﻔﻆ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . در ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻫـﺎ، رو ش ﺟـﺎﻣﻊ ﻋـﻼوه ﺑـﺮ وﻳﮋﮔـﻲ یﻫـﺎ ﻫﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻴ ، ﻧ ﻲﻜﻳ ﺎزﻣﻨﺪ ی اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ را ﻧ ﻴ ﺰ در رژ ﻴﻢ ﭘ ﻳ ﺸﻨﻬﺎد ی ﻟﺤﺎظ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ ﻳ در ا ﻦ رو ﻳ ﻜﺮد ﺳﻌ ﻲ ﺑﺮ اﺳـﺘﻔﺎده ﺣـﺪاﻛﺜﺮ از ﻛﻠ ﻪ ﻴـ داده ﻫﺎ و اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ارز ﻴ ﻧ ﻲﺎﺑﻳ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در روﻳﻜﺮدﻫﺎ ی ﺟﺎﻣﻊ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﻛﻨﺘﺮل ﻛ ﻴـ ﻔﻴ ﺖ آب، ارز ﻲﺎﺑﻳـ اﺛـﺮات اﻗﺘﺼﺎد ی- اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ ، ﻃﺮاﺣ ﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎ ﻳ ﻴﺶ ﻧ ﺰ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در ﻛﻞ روش ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ و اﻛﻮﻟـﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﺳـﻬﻮﻟﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﭘﺮﻛﺎرﺑﺮدﺗﺮ از روش ﺟﺎﻣﻊ ﻫﺴﺘﻨﺪ . 1- Bennett and McCosker 1994 3 ﻓﺼﻞ3 ﭼﺎرﭼﻮب ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی ﺑﺮا ﺗﻌ ی ﻴﻴ ﺎز ﻴﻦ ﻧ آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 21 ﻓﺼﻞ ﺳﻮم- ﭼ ﺎرﭼﻮب ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﺑﺮا ی ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 3 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺮور روش ﻛﺎر ﺑﻪ یﻫﺎ رﻓﺘﻪ ﺑﺮا ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﻦ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ در ﻛـﺸﻮرﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠـﻒ و وﺿـﻌ ﺖ ﻴ ﻫـﺎ داده و اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﻮﺟﻮد در ﻛﺸﻮر در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ، روش ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻳ ﺑﺎ ی ﺪ دارا ی وﻳﮋﮔﻲ ﻳ ز یﻫﺎ ﺮ ﺑﺎﺷﺪ : − ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﭘﺎ یﺪارﻳ ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎ ی اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ وﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺟﻮاﻣﻊ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﻣﺮﺑﻮط، در اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ، ﻻزم اﺳﺖ اﺟﺰا ی ﻣﺮﺗﺒﻂ رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﺣﻔﻆ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات زﻣﺎﻧ ﻳ ﺟﺮﻲ ﺎن ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﻟﺤﺎظ ﺷﻮد . − روش ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻳ ﺑﺎ ی ﺪ ﺑﺎ ﺳﻄﺢ داﻧﺶ ﻓﻌﻠ ﻲ از اﻛﻮﻟﻮژ ی رودﺧﺎﻧﻪ و داده یﻫﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﺗﻄﺒ ﻴ ﻖ داﺷ ﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻫﺮﭼﻪ روش ﺳﺎده ﺗـﺮ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻛﻢ ﻴ ﻧ یﺗﺮ ﺎز داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻣﻄﻠﻮب ﺗﺮ اﺳﺖ . از ﻃﺮﻓ ﻲ ، ﻧﺒﺎ ﻳ ﺪ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺑ ﻴ ﺶ از ﺣﺪ، ﻣﻨﺠﺮ ﺑـﻪ ﻋـﺪم ﻗﻄﻌ ﻴـ ﺖ زﻳ ﺎد در ﻧﺘﺎ ﻳ ﺞ ﺷﻮد . ﻳ از ا ﻦ رو ﻻزم اﺳﺖ ﺗﻌﺎﻣﻠ ﻴ ﺑﻲ ﻦ ﺳﺎدﮔ ﻲ روش و ﻣ ﻴ ﺰان دﻗﺖ آن اﻧﺠﺎم ﮔ .ﺮدﻴ − ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ اﻫﺪاف ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﮔﺮوه یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺮار داد، ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻫﺮﭼﻪ درﺟﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ آﻧﻬﺎ ﺑـﺎﻻﺗﺮ رود، ﻣ ﻴ ﺰان ﺣﺠﻢ ﻧ ﻴ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻧ ﻴ ﺰ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ، روش ﺑـﻪ ﻛـﺎر رﻓﺘـﻪ ﺑﺎ ﻳـ ﻴـ ﺪ ﻧ ﺎز زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﻫـﺮ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ را در ﭼﻨﺪ ﻳ ﻦ ﺳﻄﺢ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ اﻫﺪاف ﻣﺪ ﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﺮآورد ﻛﻨﺪ . ﻳ در ا ﻦ ﺻﻮرت اﻣ ﻜﺎن اﻋﻤـﺎل ﺑﻬﺘـﺮ ﻣـﺪ ﺖ ﻳﺮﻳ ﻴ ﻧﻲﻘﻴﺗﻄﺒ ﺰ ﻓﺮاﻫﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ ی ﻓﻮق، ﭼﺎرﭼﻮب ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه در ﻧﻤﻮدار )3 - 1( ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﺑﺮا ﻴﻦ ﻧ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻫـﺎ در ﺳـﻄﺢ ﺣﻮﺿـﻪ ﻴﺰ ﭘﻳ آﺑﺮ ﺸﻨﻬﺎد .ﺷﻮد ﻣﻲ 22 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ 1 -ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺮزﻫﺎ ی ﺳﻴﺴﺘﻢ 10 -ﻛﻨﺘﺮل ﻛﻴﻔﻴﺖ آب 12 -ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎﻳﺶ 9 - ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ در ﻫﺮ ﺳﺎﻳﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ 6 - ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ • ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ • ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﻃﺒﻴﻌﻲ رودﺧﺎﻧﻪ • ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﻴﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺗﺎﻻب 8 -ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺎز آﺑﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 3 - اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮل ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 7 - ﺗﻌﻴﻴﻦ راﺑﻄﻪ رژﻳﻢ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ و ارزش ﻫﺎی 2 -ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﺎﻳﺖ ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ 4 - ﺗﻌﻴﻴﻦ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ • ﺗﻌﻴﻴﻦ ارزش ﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ • ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺟﺎﻧﻮری ﻣﻬﻢ • اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ- ﺗﻌﻴﻴﻦ ارزش ﻫﺎ و ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی 11 - ﺗﺎﻣﻴﻦ و ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻧﻴﺎز آﺑﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ • ﺳﻨﺎرﻳﻮﻫﺎی ﺗﺨﺼﻴﺺ از ﻣﺨﺰن • ارزﻳﺎﺑﻲ ﺳﺎﻳﺮ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﺗﺎﻣﻴﻦ آب • اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺳﻨﺎرﻳﻮﻫﺎی ﺗﺎﻣﻴﻦ- ارزﻳﺎﺑﻲ اﻗﺘﺼﺎدی • ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﺤﻮه ﺗﺨﺼﻴﺺ و ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻴﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 5 -ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻧﻤﻮدار 3 - 1 - ﭼﺎرﭼﻮب ﻴ ﭘ ﺸﻨﻬﺎد ی ﺑﺮا ﺗﻌ ی ﻴﻴ ﻦ و ﺗﺨﺼ ﻴ ﻧﺺﻴ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 23 ﻳ در ا ﻦ ﭼﺎرﭼﻮب ﺳﻌ ﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺎ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻳ ﻚ رو ﻳ ﻜﺮد ﺟﺎﻣﻊ، ﺿﻤﻦ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺤﺪودﻳﺖ )ﻫﺎ زﻣﺎن، ﻫﺰ ﻳ ﻨﻪ و داده یﻫﺎ در دﺳﺘﺮس ( ﺣﺪاﻛﺜﺮ اﺳﺘﻔﺎده از اﺑﺰارﻫﺎ ی ﻣﻮﺟﻮد ﺻﻮرت ﮔ .ﺮدﻴ 3 - 2 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ﻣﺮزﻫﺎ ﻴ ﺳ ی ﺴﺘﻢ ) ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﺰ، ﻳ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ( اﺗﺤﺎد ﻳ ﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ)IUCN ( 1، ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﺑﺮا ﻦ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﻛﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺳﻴﺴﺘﻢ زﻫﻜﺸﻲ ﺪﺑﺎﻳ ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﺟﺎ ﻳﻚ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺑﺮای ﺗﺨﺼﻴﺺ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﻻزم اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺗﻤـﺎﻣﻲ ﺟﻨﺒـﻪ ﻫـﺎ ی رودﺧﺎﻧـﻪ و ﺳﻴـﺴﺘﻢ زﻫﻜﺸﻲ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن ﻟﺤﺎظ ﺷﻮد . اﻳﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻛﻞ ﺣﻮﺿﻪ از ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎ ی ﺳـﺎﺣﻠﻲ در ﭘـﺎﻳﻴﻦ دﺳـﺖ اﺳـﺖ و ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺎﻻب ، ﻫﺎ دﺷﺖ ﻫﺎ ی ﺳﻴﻼﺑﻲ و ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﻧﻴﺰ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻫـﻢ ﭼﻨـﻴﻦ اﻳـﻦ ﺑـﻪ ﻣﻌﻨـﺎی ﻣـﺪﻧﻈﺮ ﻗـﺮار دادن ارزش ﻫﺎ ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، اﻗﺘﺼﺎدی، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﻪ ﻛﻞ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻧ ﻣﻲﺰ ﻴ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺤﺪود ه وﺳﻴﻌﻲ از اﻫـﺪاف و اﻟﺰاﻣـﺎت، از ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﺤ ﻴ ﻳﻂ ز ﺴﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ اراﺋﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻪ ﺻﻨﺎﻳﻊ و ﻣﺮدم، در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻳﻚ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . در ﻣﻮرد ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻣﺮز ﺟﻐﺮاﻓ ﻳﻲﺎﻴ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ، ﺑﺮا ی ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه در ﻛﻨﻮاﻧﺴ ﻴ ﻮن راﻣﺴﺮ ﻣﺮز ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳـﺎ ﻳ ﺖ راﻣـﺴﺮ و د ر ﻣﻮرد ﺳﺎ ﻳ ﺮ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﻣﺮز ﻣﻮرد ﺗﺎﻳﻴﺪ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤ ﻴ ﻳﻂ ز ﺴﺖ ﻛﺸﻮر ﺑﺎ ﻳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﻴ در ﭘ ﻮﺳﺖ 2 ، ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب یﻫـﺎ ﺑﺎ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻛﺸﻮر و وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ آﻧﻬﺎ ﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻦ ﻣﺮز ﺟﻐﺮاﻓ ﻳﻲﺎﻴ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ در ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 3ﻴ ﺑ ﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ . اﻟﺒﺘﻪ ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻟﻴ ﺴﺖ راﻣﺴﺮ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ ﻴ از ﻟ ﺴﺖ ﻫﺎ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﻛﻠ ﻪ ﻴـ ﺗـﺎﻻب یﻫـﺎ ﻣﻮﺟـﻮد در ﻟﻴ ﺴﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺤ ﻴ ﻳﻂ ز ﺴﺖ - ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ 4 ﮔﺎﻧﻪ )ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 2 ( در ﺑﺤﺚ ﻧ ﻴ ﺎز آﺑ ﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ درﺟﻪ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﺪﻳ ﺑﺎﻲ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻫﻢ . ﺮﻧﺪﻴﮔ ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﺎ ﻴﺮ ﻟﻳ ﺴﺖ ﻫﺎ ﺑﺮا ی ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﺮاﻫ ﺖ ﻴﻤ ﺗﺎﻻب ﻓﻮق یﻫﺎ اﻟﺬﻛﺮ ﺑﻼ ﻣﺎﻧﻊ اﺳﺖ . 3 - 3 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻨﻈﻮر از ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ا ﻳ ﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﻞ رودﺧﺎﻧﻪ و یﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ﻣﺘﺼﻞ ﺑﻪ آن ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺑﻪ ﺳـﻤﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻳ ﻦ ﻣﻘﻄﻊ ﻃﻮﻟ ﻲ ﺗﻘﺴ ﻴ ﻢ ﺷﻮد و ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳ ﻚ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧ ﺴﺖ زﻳﺎز ﻴ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔ ) ﺮدﻴـ ﻧﻤـﻮدار 3 - 1.( در واﻗﻊ ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﻃﻮﻟ ﻲ ﺷﺎﺧﺺ ﺑ ﺎنﻴ ﮔﺮ و ﻲﮋﮔﻳ رودﺧﺎﻧﻪ و اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫـﺎ واﺑـﺴﺘﻪ در ﻃـﻮل آن ﻣﻘﻄـﻊ اﺳـﺖ . ﻣﻘـﺎﻃﻊ ﻃـﻮﻟ ﻲ اﻧﺘﺨﺎﺑ ﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ ﻳ ﺪ دارا ی وﻳﮋﮔﻲ یﻫﺎ ﻣﺸﺎﺑﻪ از ﻟﺤﺎظ ارزش یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ) ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ، ﻛﻒ زﻳ ﺎن و ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ،(ﻲﺎﻫﻴ وﻳﮋﮔﻲ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ- ﻴ ﻫ )ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﺷﺪت ﺟﺮ ﻳ ﺎن و ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ( وﻳﮋﮔﻲ ﻦﻴ زﻣ یﻫﺎ ﺷﻨﺎﺳ ﻲ و ژﺋﻮ ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ]16 .[ ﻦﻳ از ا رو در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﻠ ﻴ ﻪ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ای و ﺗﺎﻻﺑ ﻲ ﻣﺸﻤﻮل ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺗﻌ ﻴﻴ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آﺑ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻲ . در اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻃﻮﻟ ﻲ رودﺧﺎﻧ ﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﻣﻮارد ذ ﻳ ﻞ ﻟﺤﺎظ ﮔﺮدد : − ﻣﻮﻗﻌ ﻴ ﺖ ﺳﺮﺷﺎﺧﻪ یﻫﺎ رودﺧﺎﻧﻪ − ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژ ی ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ و ﺳﺎﺧﺘﺎر آن ﻣﺜﻞ ) : ﻋﺮض ﻛﺎﻧﺎل، ﺷ ﻴ ﺐ ﺑﺴﺘﺮ، ﭘ ﻣﺴ یﻫﺎ ﺧﻢ ﭻ وﻴ (ﻞﻴ − ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژ ی و ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳ ﻴ ﻼﺑﺪﺷﺖ 1- International Union for Conservation of Nature 24 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ − ﻣﺤﻞ ز ﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﺑﺎ اﻫﻤ ﻴﻧﻈ )ﺖ ﻴ ﺮ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ، ﺧﻮرﻫﺎ، ...( − وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮد اری ﺳ ﺴﺘﻢﻴ − وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ و ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ ی ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ و ﺟﺎﻧﻮر ی اﻧﺘﺨﺎب ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اول ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﻣﺴﺘﻨﺪات ، ﻲ ﻗﺒﻠ ﻧﻘﺸﻪ یﻫﺎ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓ ﻲ ﻣﻮﺟﻮد، ﻋﻜﺲ یﻫﺎ ﻫـﻮا ، ﻳﻲ ﻣﻮﻗﻌ ﻴ ﺖ ﻧﻘﺎط ﻣﻬﻢ در ﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﻴﻧﻈ ) ﺮ ﻣﺤﻞ :ﻲ آﺑ یﻫﺎ ﺳﺎزه ﺳﺪﻫﺎ، ﺳﺮر ﻳ ﺰﻫﺎ و ﻧﻘﺎط ﺑﺮداﺷﺖ ، ( ﻫﺎ داده و اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﻮﺟـﻮد در ﻣﻨﻄﻘـﻪ، ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﺗﻘﺮ ﻴﻴ ﺗﻌ ﻲﺒﻳ ﻦ ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﺑﺮرﺳﻲ ﻲﺪاﻧﻴ ﻣ یﻫﺎ ﺗﺪﻗ ﻣﻲﻖ ﻴ ﮔﺮدد ﻲﻬﻳﺑﺪ . اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻓﺰا ﻳ ﺶ ﺗﻌﺪاد ﺳـﺎﻳﺖ یﻫـﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ زﻣﺎن و ﻫﺰ ﻳ ﻨﻪ ﻻزم ﺑﺮا ی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻓﺰا ﻳ .ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲﺶ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ در ﺑﺨﺶ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﻮﺿﻪ ﻪ ﺑﺰﻳﺮ آﺑ ﺷﺮح ز ﻳ ﺮ ﺷﻜﻞ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ : − یﻫﺎ ﻻبﺗﺎ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺣﻮﺿﻪ ﻣﺜﻞ : درﻳﺎﭼﻪ یﻫﺎ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻧ ﻲ، ﺗﻮرب زارﻫﺎ و .. . − ﺗﺎﻻب ﺑﺨﺶ یﻫﺎ ﻲﺎﻧﻴ ﻣ یﻫﺎ ﺣﻮﺿﻪ ﻣﺜﻞ : ﺗﺎﻻب یﻫﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ای و دﺷﺖ .. . وﻲﻼﺑﻴ ﺳ یﻫﺎ − ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﺣﻮﺿﻪ ﻣﺜﻞ : ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺳﺎﺣﻠ ﻲ، ﻣﺼﺐ ﻫﺎ، ﺧﻮرﻫﺎ و … ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﻞ وﺟﻮد ﺗﺎﻻب یﻫﺎ واﻗﻊ در ﻣ ﻳﻧﻪ ﺎﻴ ﺎ اﻧﺘﻬﺎ ﻴ ﺳ ی ﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳ ﻚ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ رود ﺧﺎﻧﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺗﺎﻻب ﻲﻳﻫﺎ ﻛﻪ ﻻزم اﺳﺖ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﺮآورد ﻧ ﻴ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻫـﺎ ﺣﺘﻤـﺎ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺳـﺎ ﺖ ﻳ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔ ﻴ ﺮﻧﺪ، ﺗﺎﻻب ﻳﻲﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣ ﺤﻴ ﻂ درﻓﻬﺮﺳﺖ 84 ﺗﺎﻻب ﺑﺎ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻛـﺸﻮر ﻗـﺮار دارﻧﺪ ﻴﭘ . ﻮﺳﺖ 2 ﻓﻬﺮﺳﺖ ، ﻣﻮﻗﻌ ﻴ ﺖ و ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺑﺎ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻛﺸﻮر را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ آﻧﻬﺎ ﻧﺸﺎن . دﻫﺪ ﻣﻲ ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ی ﺑﺮا اﻧﺠﺎم ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻴ ﻫ ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻻزم اﺳﺖ ﺣﺪاﻗﻞ ﻳ ﻚ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ از ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ﺳـﺎﻳﺖ یﻫـﺎ ﻣﻮرد ﻣ ﻄﺎﻟﻌﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه و وﻳﮋﮔﻲ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﻲﻜﻴﺪروﻟ وژﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ در ﺑﺮرﺳﻲ ﻴﻴ ﺗﻌﻲﺪاﻧﻴ ﻣ یﻫﺎ ﻦ ﺷﻮد . 3 - 4 - اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮل ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻃﻤ ﻴ ﻨﺎن از رﻫﺎﺳﺎز ﻳ ، ﭘﺎ ی ﻴﺶ ﻣ ﺰان ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺎن ﻳ ﺟﺮ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ ﻳﺖ ﺑﺎ ﺪ در ﻳﻜﺴﺮ ی ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮﻟ ﻲ ﺻﻮرت ﮔ . ﺮدﻴ اﻧﺘﺨﺎب ا ﻳ ﻦ ﻧﻘﺎط ﺑﺎ ﺑﺮاﺪ ﻳ ﺳﺎس ﻴ ﻣﻌ ﺎرﻫﺎ ﻳ ز ی ﺮ اﻧﺠﺎم ﮔ : ﺮدﻴ − ﻣﻮﻗﻌ ﺖ ﻴ ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه − ﻣﻮﻗﻌ ﺖ ﻴ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻣﺘﺮ ی و ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳ ﻲ − ﻣﻮﻗﻌ ﻴ ﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻻ ﻳ ﻨﺪه ﻧﻘﻄﻪ ای − دﺳﺘﺮﺳ ﻲ آﺳﺎن − ﻣﻮﻗﻌ ﺖ ﻴ ﻲ آﺑ یﻫﺎ ﺳﺎزه و ﻣﺤﻞ ﺑﺮداﺷﺖ ﻳ ﻫﺎ ﺎ اﻧﺤﺮاف ﺟﺮ ﺎنﻳ − ﻣﻮﻗﻌ ﻴ ﺖ ﺳﺮ ﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺣﺘﻲ اﻟﻤﻘﺪور ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ ﻣﺤﻞ ﺑﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻣﺘﺮ ی اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد ]58 .[ ﻫـﻢ ﭼﻨـﻴﻦ در ﻣﺤـﻞ ورود آب رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﺎﻻب ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻳ ﻚ ﻧﻘﻄﻪ ﻛﻨﺘﺮل در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻋـﻼوه در ﺻـﻮرت اﻣﻜـﺎن ﺣـﺪاﻗﻞ دو ﻧﻘﻄـﻪ ﻛﻨﺘـﺮل در ﺑـﺎﻻ و ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 25 ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﻣﺤﻞ وﺟﻮد ﺳﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺗﺎ اﺛﺮات اﺣﺪاث ﺳﺪ رو ﻳ رژ ی ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣ ﻴﺴﺘﻘ ﻤﺎ ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه یﮔﻴﺮ ﺑﺎﺷﺪ در . ﺷـﻜﻞ )3 - 1( ، ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از اﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻛﻨﺘﺮل در ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻳ ﺟﺮﻲ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﻳ ﻚ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﻳ ﺰ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﺘ ﻲ ﻛﻪ ﺳﺪﻫﺎ ی ﻣﺘﻌﺪد در ﻳ ﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﻳ آﺑﺮ ﺰ وﺟﻮد دارﻧﺪ، ﻧ ﻴ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ واﻗﻊ در ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮ ﻳـ ﺰ اﻋـﻢ از ر ودﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎ و ﺗﺎﻻب ﻳ ﺑﺎ ﻫﺎ ﺪ ﻣﺸﺘﺮﻛﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺪﻫﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺷﻮد . در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ ﺳﻬﻢ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻫﺮ ﺳﺪ ﺑﻪ ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺳﻬﻢ آورد رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺮﺑﻮﻃـﻪ در ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﺎز ﻴـ ﻧ ﻲ آﺑ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﻣﮕﺮ ﻛﻪ اﻳﻦ ، ﺑﻪ دﻻ ﻳ ﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ ای ﺳﺎزه .. . و ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎ ا ﻦ ﻳ ﻧﺴﺒﺖ ﻫﺎ را ﺗﻐ ﻴﻴـ ﺮ دﻫـﺪ . در ﻦ ﻳا ﺣﺎﻟﺖ ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮل ﻳ ﺑﺎ ﺪ ﺑﻪ ای ﮔﻮﻧﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺮدد ﻛﻪ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺳﻬﻢ ﻧ ﺎز ﻴ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻫﺮ ﻣﺨﺰن ﻗﺎﺑﻞ ﻛﻨﺘﺮل ﺑﺎﺷﺪ . 26 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺷﻜﻞ 3 - 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﺎﻳﺖ ﻫﺎ ی ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮل ﺟﺮ ی ان زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﻳﻚ ﺳﺎﻳﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 27 3 - 5 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ وﻳﮋﮔﻲ یﻫﺎ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﭘﺲ از ﺗﻌ ﻦ ﻴﻴ ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫـﺎ ﻣﻮﺟـﻮد در ﻫـﺮ ﺳـﺎ ﻳ ﺖ ﺷﻨﺎﺳـﺎ ﻳﻲ ﺷـﺪه و ﻛﺎرﻛﺮدﻫـﺎ و ارزش یﻫـﺎ اﻗﺘـﺼﺎد ی، ا ﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ و ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ آﻧﻬﺎ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﺷﻮد . در ﻣﺮﺣﻠﻪ اول ارز ارزش ﻲﺎﺑﻳ ﻫﺎ و ﺗﻬﺪ ﻳـ ﺪات ﻣﺮﺑـﻮط در ﻗﺎﻟـﺐ ﭼـﻚ ﻟﻴ ﺴﺖ ﺟﺪول )3 - 1 (یﺑﺮا ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻲ ﺪ اﻧﺠﺎم ﮔ .ﺮدﻴ ﺟﺪول )3 - 2 (ﻧﻤﻮﻧﻪ ﭘﺮ ﺷﺪه ا ﻳ ﻦ ﭼﻚ ﻟ ﻴ ﺴﺖ را ﺑﺮا ی ﻳـﻚ ﻴـ ﺳ ﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ-ﻴ ﺳ ﻼﺑﺪﺷﺖ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ . دﻫﺪ ﺟﺪول 3 - 1 - ﭼﻚ ﻟ ﻴ ﺴﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﻲﻔﻴ ﻛ یﻫﺎ ﺟﻨﺒﻪ اﻛﻮﻟﻮژ ﺟﺮﻲﻜﻳ ﻳ ﺎن در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻬﻢ در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ )ﺖ ﻣﻘﻄﻊ ﻃﻮﻟ ﻲ( ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ درون ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﺳﺎﺣﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺎﻻب دﺷﺖ ﺳ ﻲﻼﺑﻴ ارزش ﻫﺎ و ﺗﻬﺪ یﺪﻫﺎﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ وﺿﻌ ﻴﺖ اﻫﺪاف اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻴ ﺰان واﺑﺴﺘﮕ ﻲ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﺗﻬﺪ ﺪات ﻧﺎﺷ ﻲ از ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ اﺟﺰا ﻳ ﺟﺮ ی ﺎن ﻛﻪ ﺑﻪ ا ﻳ ﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ . اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺪ ﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﻮرد ﻧ ﺎزﻴ ﺟﺪول 3 - 2 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ﭘﺮﺷﺪه ﭼﻚ ﻟ ﻴ ﺴﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﻲﻔﻴ ﻛ یﻫﺎ ﺟﻨﺒﻪ اﻛﻮﻟﻮژ ﺟﺮﻲﻜﻳ ﻳ ﺎن یﺑﺮا ﻳﻚ ﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ-ﻼﻴ ﺳ ﺑﺪﺷﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﻬﻢ در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ )ﺖ ﻣﻘﻄﻊ ﻃﻮﻟ ﻲ( ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ درون ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ دﺷﺖ ﺳ ﻲﻼﺑﻴ ارزش ﻫﺎ و ﺗﻬﺪ یﺪﻫﺎﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻲﻣﺎﻫ ﻗﺰل آﻻ lippiaﻋﻠﻒ وﺿﻌ ﻴﺖ ﮔﻮﻧﻪ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻬﺎﺟﻢ اﻫﺪاف اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺣﻔﻆ ﻓﺮاواﻧ ﻲ و اﻟﺰاﻣﺎت ز آنﻲﺴﺘﻳ ﻛﻨﺘﺮل و ﺣﺬف ﮔﻮﻧﻪ ﺰاﻴﻣ ن واﺑﺴﺘﮕ ﻲ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺎدﻳز ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻳﺗﻬﺪ ﺪات ﻧﺎﺷ ﻲ از ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮ ﻳ ﺎن، ﻛﺎﻫﺶ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل1 ) DO ( اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻣﺮﻃﻮب ﻏ ﻴ ﺮ ﻣﻘﺎوم اﺳﺖ و ﭼﻨﺎن ﭼﻪ ﺑﻪ ﻣﺪت 4 ﺗﺎ8 ﻫﻔﺘﻪ در ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻏﺮﻗﺎﺑ ﻲ ﻗﺮار ﮔ ﺮد ﻴ ﻴﺑ از ﻦ ﻣﻲ . رود اﺟﺰا ﻳ ﺟﺮ ی ﺎن ﻛﻪ ﺑﻪ ا ﻳ ﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ . ﻋﻤﻖ و ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﺠﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎﻧﺎت ﺳ ﻲﻼﺑﻴ و ﺗﻨﺎوب ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺪ ﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﻮرد ﻧ ﺎزﻴ ﻴﺗﻨﻈ ﻢ ﻛﻤ ﻴ ﺖ و ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﺮ ﺎنﻳ ﻴﺗﻨﻈ ﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﻲﻼﺑﻴ ﺳ یﻫﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ 3 - 5 - 1 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ارزش ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻴﻢ ﻫﻳ رژ ﺪروﻟﻮژ اﻛﻮﻲﻌﻴ ﻃﺒﻲﻜﻳ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻲ آﺑ یﻫﺎ در ﺣﻮﺿﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲﺰ ﻳ آﺑﺮ ﺪ ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ ﻳ ز ی ﺮ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ : − ﻲﻼﺑﻴ ﺳ یﻫﺎ رژﻳﻢ ﺣﻮﺿﻪ ی ﺑﺮا ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻮاد ﻣﻐﺬ ی ﺗﺎﻻب و ﻫﺎ دﺷﺖ ﻲﻼﺑﻴ ﺳ یﻫﺎ ﺿﺮور ی ﻫﺴﺘﻨﺪ . − ﻴﺗﻨﻈ ﻢ دﻣﺎ ی آب اﻧﺠﺎم ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺎنﻳ آﺑﺰﻲﺎﺗﻴ ﺣ یﻫﺎ 1- Dissolve oxyjen 28 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ − ﺑﺮﻗﺮار ی ﻣﺴ یﺮﻫﺎﻴ ﻣﻬﺎﺟﺮت آﺑﺰ ﻳ ﺎن ﺑﻪ ﺳﺮ یﻫﺎ ﺷﺎﺧﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺑﺎﻟﻌﻜﺲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد دﻣﺎ و ﺷﻔﺎﻓﻴﺖ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ آب در ﻃﻮل ﻣﺴ ﻴ ﺮ رودﺧﺎﻧﻪ − ﻲﺒﺎﻧﻴﭘﺸﺘ زﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﺣﺎﺷ ﻪ ﻴ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻫﺎ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ − ﻳﭘﺎﻻ ﺶ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ و آﻓﺎت داﺧﻞ و ﺣﺎﺷ ﻴ ﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺎﻻب و دﺷﺖ ﻲﻼﺑﻴ ﺳـ یﻫـﺎ ﺗﻮﺳـﻂ ﺳـﻴﻼب یﻫـﺎ ﻓـﺼﻠ ﻲ در ﺣﻮﺿﻪ ﺰﻳ آﺑﺮ − اﻳ ﺠﺎد ﺗﻌﺎدل ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ در ﺗﺎﻻب و ﻫﺎ دﺷﺖ ﻲﻼﺑﻴ ﺳ یﻫﺎ ﺳﺎﺣ ﻠﻲ و ﺟﻠﻮﮔ ﻴﺮی از ﭘ ﻴ یﺸﺮو ﻏﻴﺮﻣﻌﻤﻮل آب ﺷـﻮر در ﻳـ ﺎ ﺑـﻪ ﺳﻤﺖ ﺗﺎﻻب یﻫﺎ آب ﺷ ﻦ ﻳﺮﻴ − از ﻲﺒﺎﻧﻴﭘﺸﺘ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻲﺎﺗﻴ ﺣ یﻫﺎ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن آﺑﺰ ی ﺑﻮﻣ ﻲ و ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻛﻪ از ﻲﻜﻳ ﻦ ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ وﻳﮋﮔﻲ یﻫﺎ ﺗﻨﻮع ز ﻲﺴﺘﻳ ﺗـﺎﻻب ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﺷﻤﺎر آﻳﻨﺪ ﻣﻲ . ﻳ در ا ﻦ ﮔﺎم ﺑﺮا ﻴ ﺳ ی ﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ و اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن ﺑﺎ ﺗﻮ ﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﺧﺎص ﻣﺤﻠ ﻳـ ﺑﺎﻲ ﺪ ﻛﺎرﻛﺮدﻫـﺎ ﻴـ ﻫ ی ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﺷﻮد . 3 - 5 - 2 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﻣﻬﻢ 3 - 5 - 2 - 1 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ درﺟﻪ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﻣﻬﻢ در ا ﻳ ﻦ ﮔﺰارش ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﺪف ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻪ یﻫـﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺑـﺎ ارزش اﻛﻮﻟﻮژ ﻳـ ﻚ در ﻣﻌـﺮض ﺗﻬﺪ ﺪ ﻳـ اﻃﻼق ﺷﻮد ﻣﻲ . ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﺗﺎﻻب ﻳ ﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ارزش اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ و ﻣ ﻴ ﺰان ﺗﻬﺪ ﻳ ﺪات ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ ﻃﺒﻘـﺎت ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺗﻘﺴ ﻣﻲﻢ ﻴ ﺷﻮﻧﺪ . اﺳﺘﻔﺎده از ﻃﺒﻘﺎت ارز ﻲﺎﺑﻳ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮاﺳﺎس روش اﺗﺤﺎد ﻳ ﻪ ﺟﻬﺎﻧ ﻲ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ (IUCN) ، روﺷ ﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻣﻮرد ﺗﺎﻳﻴﺪ و اﺳﺘﻔﺎده ﺳﺎزﻣﺎن ﻴﻣﺤ ﻳﻂ ز ﺴﺖ ﻛﺸﻮر اﺳﺖ . ﺑﺮاﺳﺎس اﻳ ﻦ روش، 9 ﻃﺒﻘﻪ ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺸﺨﺺ و ﺗﻌﺮ ﻳ ﻒ ﺷﺪه وﺟـﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺣﺴﺎﺳ ﺖ ﻴ ﺑﻪ ) ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ اﺳﺘﺜﻨﺎ ﻜﺮوﻴ ﻣ ی ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ( ﻫﺎ در ﻫﺮ ای رده ﻛﻪ در ﺟﻬﺎن ﻳ ﺎﻓﺖ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻗﺎﺑـﻞ ﻃﺒﻘـﻪ ﺑﻨـﺪی اﺳﺖ ﻳﺟﺎ . ﮕﺎه ا ﻳ ﻦ ﻃﺒﻘﺎت در ﻧﻤﻮدار )3 - 2( آﻣﺪه اﺳﺖ . یﺑﺮا ﻣﻌﺮﻓ ﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﺷﺎﺧﺺ ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ از اﺗﻮاﻛﻮﻟﻮژ ) ی راﺑﻄﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ آن و واﻛـﻨﺶ آن در ﺑﺮاﺑـﺮ ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻣﺤﻴﻄـﻲ ) ﺷﺎﻣﻞ ﺷﺮاﻳﻂ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز، ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺮب و ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻛﻨﻨﺪه، ...(( ﻴ و ﻧ ﺎزﻫﺎی ﺧﺎص ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ اﻧﺘﺨـﺎﺑ ﻲ اﻃﻼﻋـﺎﺗ ﻲ در دﺳـﺘﺮس ﺑﺎﺷﺪ . اﻧﺘﺨﺎب ﮔﻮﻧﻪ ﺷﺎﺧﺺ در ﺑﺤﺚ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣ ﺤﻴﻄﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑﺮاﺳـﺎس ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی اﻛﻮﻟـﻮژﻳﻜﻲ و ﻏﻴﺮاﻛﻮﻟـﻮژﻳﻜﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻏﺎﻟﺐ، ﻣﻬﺎﺟﻢ و ﻳﺎ ﻧﺎدر ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻏﻴﺮاﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻮاردی ﻧﻈﻴﺮ ارزش اﻗﺘـﺼﺎدی ﺑﺎﺷﺪ . ﻴ از ﺑ ﻦ ﻃﺒﻘﺎت ﻧﻪ ﮔﺎﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ در ﻣﻌﺮض ﺗﻬﺪ : ﻲﻌﻨﻳﺪ ﻳ در ﺑﺤﺮان، در ﺧﻄ ﺮ و آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﺟﺰو ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﻣﻬﻢ از ﻟﺤﺎظ ﻣﻌ ﺎر ﻴـ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ در ﺗﻌ ﻴﻴ ﻴﻦ ﻧ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑ ﻲ داﺧﻞ ﺧﺸﻜ ﻲ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . ﻳﺗﻌﺎر ﻒ ﻫﺮ ﻛﺪام از ﺳﻄﻮح ﺣﺴﺎﺳ ﻴ ﺖ ﺑـﻪ ﺷـﺮح زﻳ ﺮ اﺳﺖ : ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎر ﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 29 وﺿﻌﻴﺖ ﮔﻮﻧﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﺸﺪه ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﺪه اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺎﻛﺎف ی اﻃﻼﻋﺎت ﻛﺎﻓﻲ در ﻣﻌﺮض ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻣﻨﻘﺮض ﺷﺪه ﻣﻨﻘﺮض ﺷﺪه در ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻛﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻧﮕﺮاﻧﻲ در ﺑﺤﺮان در ﺧﻄﺮ آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻤﻮدار3 - 2 - ﻃﺒﻘﺎت ارز ﻲﺎﺑﻳ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ روش IUCN − ﻣﻨﻘﺮض ﺷﺪه1 :ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای اﻧﻘﺮاض ﻳ ﺎﻓﺘﻪ ﮔﻮ ﻳ ﻨﺪ، ﻫﻨﮕﺎﻣ ﻲ ﻛﻪ دﻻ ﻳ ﻞ ﻛﺎﻣﻼ واﺿﺢ و روﺷﻦ ﻣﺒﻨ ﻲ ﺑﺮ از ﺑ ﻴ ﻦ رﻓﺘﻦ آﺧﺮ ﻳ ﻦ ﻓـﺮد آن در دﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ . ﮔﻮﻧﻪ ای ﻣﻨﻘﺮض ﺷﺪه ﻓﺮض ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺎزدﻳﺪﻫﺎ ی ﺟﺎﻣﻊ در ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻳ ﺎ زﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر، در ﻳ ﻚ زﻣﺎن ﻣﻌ ﻴﻦ ) روزاﻧﻪ، ﻓﺼﻠ ﻲ ، ﺳﺎﻻﻧﻪ ( و در ﻣﺤﺪوده ﻲﺨﻳ ﺗﺎر ی ﮔﻮﻧﻪ ﺛﺒﺖ ﻫ ﻴ ﭻ ﻓﺮد ی از آن را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . − ﻣﻨﻘﺮض ﺷﺪه در ﻃﺒ ﻌﺖﻴ2 : ﮔﻮﻧﻪ ای را ﻣﻨﻘﺮض در ﻃﺒ ﻴ ﻌﺖ ﮔﻮ ﻳ ﻨﺪ، ﻛﻪ ﺑﻘﺎ ی آن ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﭘﺮورﺷـ ﻲ ، در اﺳـﺎرت ﻳـ ﺎ ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﻳ ﻚ ﺟﻤﻌ ﻴ ﺖ اﻫﻠ ﻲ ، در ﺧﺎرج از ﻣﺤﺪوده ی اﺻﻠ ﻲ و ﺗﺎر ﻳﺨﻲ اش ﻣﻤﻜﻦ ﺑﺎﺷﺪ . ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﻪ ﺻﻮرت ی ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻨﻘـﺮض در ﻴﻃﺒ ﻌﺖ ﻓﺮض ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﺎزد یﺪﻫﺎﻳ ﺟﺎﻣﻌ ﻲ ﻛﻪ از ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﻣﺤﺪوده ی ﺗﺎر ﻳﺨﻲ آن ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد، ﺛﺒﺖ ﻫ ﻴ ﭻ ﻓﺮد ی از آن ﮔﻮﻧﻪ را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﺑﺎزد ﺪﻫﺎ ﺑﺎ ﻳ ﺪ در ﺳﺮاﺳﺮ ﭼﺎرﭼﻮب زﻣﺎﻧ ﻲ ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز ﭼﺮﺧﻪ و ﺳﺎﺧﺘﺎر زﻧﺪﮔ ﻲ ﮔﻮﻧﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . − در ﺑﺤﺮان3 : ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﻪ ﺻﻮرت در ﺑﺤﺮان اﻧ ﻘﺮاض ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺎﺧﺺ یﻫﺎ ﻣﻨﻄﻘ ﻲ و ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮ ا ﻳ ﻦ اﻣﺮ دﻻﻟـﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ا ﻳ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﺧﻄﺮ ﺑﺴ ﻴ ﺎر ﺑﺎﻻ ﻳﻲ از اﻧﻘﺮاض در ﻃﺒ ﻴ ﻌﺖ روﺑﺮوﺳﺖ . − در ﺧﻄﺮ4 :ﻳﻲﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪﻛﻪ ﻣﺪارک ﻣﻌﺘﺒﺮ در دﺳﺘﺮس ﺣﺎﻛ ﻲ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ ا ﻳ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ در ﺧﻄﺮ ﺑﺎﻻ ﻳﻲ از اﻧﻘﺮاض ﻫﺴﺘﻨﺪ . − آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ 5 : ﮔﻮﻧﻪ ای را آﺳﻴﺐ ﭘﺬﻳﺮ ﮔﻮ ﻳ ﻨﺪ، ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت در دﺳﺘﺮس ﺣﺎﻛ ﻲ از آن ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﮔﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه رﺷﺪ آن ﮔﻮﻧﻪ اداﻣﻪ ﻳ ﺎﺑﺪ، ا ﻳ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ در ی ﻃﺒﻘﻪ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ در ﺧﻄﺮ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ و ﺷﺎﻣﻞ ﮔﻮﻧﻪ ﻳﻲﻫﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻻ ﻳ ﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑ ﻴ ﺶ از ﺣﺪ، ﺗﺨﺮ ﻳ ﺐ ﺷﺪ ﻳﺪ ز ﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﻴﺟﻤﻌ .. .و ﺖ آﻧﻬﺎ در ﺣﺎل ﻛﺎﻫﺶ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻳﻲﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺟﻤﻌ ﻴ ﺖ آﻧﻬـﺎ ﺑﻪ ﺷﺪت ﺻﺪﻣﻪ د ﻳ ﺪه اﻣﺎ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﻧﺎدر در ﻧ ﻴ ﺎﻣﺪه اﻧﺪ و ﻧ ﻴ ﺰ ﮔﻮﻧﻪ ﻳﻲﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ وﻓﻮر د ﻳـ ﺪه ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ، اﻣـﺎ در ﻛـﻞ داﻣﻨﻪ ی اﻧﺘﺸﺎر در ﻣﻌﺮض ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺮب ﻗﺮار دارﻧﺪ، ﻦ ﻳﺟﺰ ا ﻃﺒﻘﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . 1- Extinct 2- Extinct in the Wild 3- Critical Endangered 4- Endangered 5- Vulnerable 30 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ − ﻳﻧﺰد ﻚ ﺑﻪ ﺗﻬﺪ ﺪﻳ1 : ﮔﻮﻧﻪ ای را ﻧﺰد ﻳ ﻚ ﺑﻪ ﺗﻬﺪ ﻳ ﺪ ﮔﻮ ﻳ ﻨﺪ ﻛﻪ در ﻃﺒﻘﺎت ﻣﻮرد ارز ﻲﺎﺑﻳ ﺑﻪ اﻧﺪاز ة 3 ﻃﺒﻘﻪ ﭘ ﻴﺸﻴ ﻦ در ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ ﻧﻴ ﺴﺖ و ﻫﻢ اﻛﻨﻮن در ا ﻳ ﻦ ﻃﺒﻘﺎت ﺟﺎ ﻧﻤﻲ ی ﮔﻴﺮد، اﻣﺎ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در آﻳﻨﺪه ای ﻧﺰد ﻳ ﻚ در ﻳﻜﻲ از ﻃﺒﻘﺎت ﺗﻬﺪ ﻳ ﺪ ﺟﺎ .ﺮدﻴ ﮔ ی − ﺣﺪاﻗﻞ ﻧﮕﺮاﻧ ﻲ2 : ﮔﻮﻧﻪ ای در ا ﻳ ﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﺟﺎ ی ﻣﻲ ﮔﻴﺮد ﻛﻪ در ارزﻳﺎﺑﻲ ﻫﺎ ﺷﺮا ﻂ ﻳ4 ی ﻃﺒﻘﻪ ﻓﻮق را ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﻲﻫـﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺑـﺎ ارزش ﺑﺎ ﭘﺮاﻛﻨﺶ وﺳ ﻴ ﻊ و ﺟﻬﺎﻧ ﻲ در ا ﻳ ﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﺟﺎ ﻣﻲ ی ﮔﻴﺮﻧﺪ . − اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺎﻛﺎﻓ ﻲ3 :ﺎ ﻳﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻳﻲﻫﺎ رده در ا ﻳ ﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، ﻫﻨﮕﺎﻣ ﻲ ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻛﺎﻓ ارز ی ﺑﺮا ﻲ ﻲﺎﺑﻳـ ﻣـﺴﺘﻘ ﺎ ﻳـ ﻢ ﻴ ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ آﻧﻬﺎ ﺑﺮا ﻛﻪ اﻳﻦﻦ ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪ د ر ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻄﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ، وﺟـﻮد ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﻳـ ا . ﻦ اﻃﻼﻋـﺎت در ﻣـﻮرد ﭘﺮاﻛﻨﺶ ﻳ ﺎ وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺟﻤﻌ ﻴ ﺖ آن ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻲﺣﺘ . ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﻣﻨﻔـﺮد ﺧ ﻲﻠـ ﻴ ﺧـﻮب ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺷـﻮد و ﺑﻴ یﻮﻟﻮژ آن ﻛﺎﻣﻼ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، اﻣﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﻛﺎﻓ ﻲ در ﻣﻮرد ﭘﺮاﻛﻨﺶ ﻳ ﺎ ﻓﺮاواﻧـ ﻲ آﻧﻬـﺎ وﺟـﻮد ﻧﺪاﺷـﺘﻪ ﺑ ﺎﺷـﺪ، ﭘـﺲ در ﻳﻧﻬﺎ ﺖ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ارز ﻲﺎﺑﻳ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ای ﻃﺒﻘﻪ از ﺧﻄﺮ ﺗﻠﻘ ﺷﻮد ﻤﻲ ﻧ ﻲ ﻴﻟ . ﺴﺖ ﻛﺮدن ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﺤﺖ ا ﻳ ﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﺣﺎﻛ ﻲ از آن اﺳـﺖ ﻛﻪ درآ ﻳ ﻨﺪه ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت و داﻧﺶ ﺑﻴﺶ ﻴ ﻧ یﺗﺮ ﺎز اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻨﺪی رده آﻧﻬﺎ از ﻧﻈﺮ ﺗﻬﺪﻳﺪﭘﺬﻳﺮی ﻛﺎﻣﻼ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد . در ا ﻳـ ﻦ راه اﺳﺘﻔﺎده درﺳﺖ از ﺗﻤﺎم اﻃﻼﻋﺎت در دﺳﺘﺮس ﺑﺴ ﻴ ﺎر ﻣﻬﻢ اﺳـﺖ . در ﺑـﺴ یﺎرﻴ ﻣـﻮارد ﻛـﺎرﮔﺮوه ﻣﺠﺒـﻮر اﺳـﺖ ﺑـ ﻦ ﻴ ﻃﺒﻘـﻪ ی اﻃﻼﻋﺎت ﻧﺎﻛﺎﻓ ﻲ و ﻃﺒﻘﺎت ﺗﻬﺪ ﻲﻜﻳﺪ ﻳ را اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻨﺪ . اﮔﺮ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻣﺤﺪوده ی ﮔﻮﻧﻪ اﻳﻦ ﻓﺮض وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﻛـﻪ ﻣﺤﺪوده ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻣﺤﺪود و ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ و ﻳ ﻚ ی دوره زﻣﺎﻧ ﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ از ﺛﺒﺖ آﺧﺮ ﻳ ﻦ ﻓﺮد ﮔﻮﻧﻪ ﺑﮕﺬرد، آﻧﮕﺎه آن ﮔﻮﻧـﻪ ﻲﻜﻳ در از ﻃﺒﻘﺎت ﺗﻬﺪ ﻳ ﺪ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ . − ارزش ﮔﺬاری ﻧﺸﺪه 4 :ﻳﻲﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﻨﻮز در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻌ ﻴ ﺎرﻫﺎ ارز ﻲﺎﺑﻳ ﻧﺸﺪه اﻧﺪ و ﺟﺎ ﻳ ﮕﺎه آﻧﻬـﺎ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ا ﻳـ ﻴﻣﻌﻦ ﺎرﻫـﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﻧ .ﺴﺖﻴ 3 - 5 - 2 - 2 - ﻲﺎﺑﻳ ارز وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﺟﺎﻧﻮر ی در ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻲ آﺑ یﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻳ ﻳﻲﻫﺎ ﮋﮔﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮ ﻳ ﺎن، ﻃـﻮل و ﻋـﺮض ﺟﻐﺮاﻓ ﻳﻲﺎﻴـ ، ارﺗﻔـﺎع و ﻋﻮاﻣـﻞ و ﻋﻨﺎﺻـﺮ ﻓ ﻴﺰﻳ ﻜـﻮ ﻳﻲﺎﻴﻤﻴﺷ ، ﺟﻮاﻣﻊ ز ﻲﺴﺘﻳ ﻣﺘﻔﺎوﺗ ﻲ دارﻧﺪ یﺑﺮا . ﺑﺮرﺳ ﻲ وﺿﻌ ﻴﺖ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺟﺎﻧﻮر ی در ﺻﻮرت ﻋﺪم وﺟﻮد ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻗﺒﻠ ﻲ، ﻻزم اﺳـﺖ ا ﻳـ ﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت در ﺑﺎزه زﻣﺎﻧ ﻲ ﺣﺪاﻗﻞ ﻳ ﻜﺴﺎﻟﻪ ﺻﻮرت ﮔ ﻫﻢ . ﺮدﻴ ﭼﻨﻴﻦ در ﻣﻮاردی ﻛ ﻪ دﺳﺘﺮﺳ ﺑﻪ ﻲ ﻴ ﺣ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺎت وﺣـﺶ ﻣـﺸﻜﻞ اﺳـﺖ و ﺎ ﻳـ زﻣﺎن و اﻋﺘﺒﺎر ﻛﺎﻓ ی ﺑﺮا ﻲ ﺑﺮرﺳﻲ یﻫﺎ ﻣﻔﺼﻞ وﺟﻮد ﻧﺪارد، ﺑﺮاﺳﺎس روش ﺞﻳ را یﻫﺎ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺤ ﻴ ﺴﺖﻳﻂ ز ﻛـﺸﻮر ) دﻓﺘـﺮ ﺗﻨـﻮع و ﺣﻲﺴﺘﻳز ﻴ ﺎت وﺣﺶ ( روش ﻳز یﻫﺎ ﺮ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ : − ﺑﺮرﺳ ﻲ ﻋﻼﻳﻢ و ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺟﺎ ﺑﻪ یﻫﺎ ﻣﺎﻧﺪه از ﮔﻮﻧﻪ ، ﻣﺜﻞ ﻓﻀﻮﻻت، ﺟﺎ ی ﭘﺎ و ... − ﺑﺮرﺳ ﻲ وﺿﻌ ﻴ ﺖ و ﺟﻤﻌ ﺖ ﻴ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﻤﺮاه ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ − اﺳﺘﻔﺎده از دورﺑ ﻴ ﻦ ﻫﺎ ی اﺗﻮﻣﺎﺗ ﻴ ﻚ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه در ﺻﺤﺮا5 1- Near Threat 2- Least Concern 3- Deficit Data 4- Unevaluated 5- camera trap ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 31 در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻦ ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻲ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺟﺎﻧﻮر ی ﻛﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻫﺎ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان زﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ آﻧﻬـﺎ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎر رود ﻣـﻲ در ﺳـﻪ ﮔـﺮوه زﻳ ﻛﻒ ﺎن، ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ و ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . − ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن ﻛﻔﺰ ی ﺑﺰرگ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن ﻛﻔﺰ ی ای ﺣﻠﻘﻪ از زﻧﺠ ﻴ ﺮه ﻏﺬا ﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻨﺒﻊ اﻧﺮژ ی ﺑﺮا ی ﺟﺎﻧﻮران ﺑﺰرگ ﻴ ﻧﻈﺗﺮ ﺮ ﻣﺎﻫ ﺎن ﻴ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ، ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد اﻧﺮژ ی ﻻزم ﺑﺮا ی دوز ﻳ ﺴﺘﺎن و ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺑﻲ . ﻣﻬﺮﮔﺎن ﻛﻔﺰ ی ﺑﻪ دﻟ ﻛﻪ اﻳﻦﻞ ﻴ از ﻗﺪرت ﺗﺤـﺮ ک ﻛﻤـ ﻲ ﺑﺮﺧﻮردارﻧـﺪ، در ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮوز ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﻳﺮ و ﺎ ﺗﻨﺶ در ﻣﺤ ﻴ ﻲﻂ آﺑ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﻓﺮار از ﻧﻘﻄﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺗﻨﺶ ﻧ ﻴ ﺴﺘﻨﺪ . ﻳ از ا ﻦ رو وﺿﻌ ﺖ ﻴ واﻗﻌﻲ یﺗﺮ از ﺷـﺮا ﻂ ﻳ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﺑﻪ و ﮋهﻳ در رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﺸﺎن . دﻫﺪ ﻣﻲ ﺑﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﻴﻴ ﺗﻐ ﺮات ﺳﺎﺧﺘﺎر ی و ﺟﻤﻌ ﻴ ﺑﻲﻦ ﻳﺖ ا ﻣﻬﺮﮔﺎن ﻣﻲ ﺗـﻮان ﺳـﻄﻮح ﺗﺨﺮ ﻳـ ﺐ و ﺎﻳـ ﻴ آﺳ ﺐ در اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ را ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮد . ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﺑﻲ ﻲﮋﮔﻳﻦ و ﻣﻬﺮﮔﺎن ﻳ ا ﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ در اﻛﺜﺮ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻳ ﻲ آﺑ یﻫﺎ ﺎﻓﺖ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ، یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ یﺎدﻳز دارﻧﺪ و اﺳﺘﺮس یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺘﻔﺎوﺗ ﻲ از ﺑﺰرگ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن ﻛﻔﺰ ی را ﭘﺪ ﻣﻲﺪ ﻳ آورﻧﺪ . ﻧﻬﺮﻫﺎ ی ﻛﻮﭼﻚ اﻏﻠـﺐ ﺑـﺪون ﻣـﺎﻫ ﻲ اﺳﺖ اﻣﺎ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻨﺪ ﺟﻮاﻣﻊ وﺳ ﻴﻌﻲ از ﻛﻔﺰ ﻳ ﺎن را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری از آﻧﻬﺎ آﺳﺎن اﺳﺖ و ﺑﻪ اﻓﺮاد و اﻣﻜﺎﻧﺎت ﻛﻤ ﻴ ﻧ ﻲ ﺎز دارد و اﺛﺮ ﻣﻨﻔ ﻲ ﺑﺮ ﺳﺎ ﻴﺮ ﻣﻳ ﻜﺮو ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ﻧﻤﻲ ﻫﺎ ﮔﺬارد . − ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﺷﺎﺧﺺ یﻫﺎ ﺧﻮﺑ ی ﺑﺮا ﻲ اﺛﺮات ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﻳﭼﻨﺪ ) ﻦ ﺳﺎﻟﻪ ( و وﺳ ﻴ ﻊ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻣﺤ ﻣﻲ ﻲﻄﻴ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻳا . ﻦ اﻣﺮ ﺑﻪ د ﻴـ ﻟ ﻞ ﻃـﻮل ﻋﻤـﺮ ﻧﺴﺒﺘﺎ ز ﻳ ﺎد آﻧﻬﺎ ﺳﺖ ؛ ﭼ ﺮاﻛﻪ دارا ی ﻇﺮﻓ ﻴ ﻲﺴﺘﻳﺖ ز ﻃﻮﻻﻧ )ﻲ12 - 10ﺳﺎل ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺖ ﻴﺟﻤﻌ . ﻣﺎﻫﻲ ﻳـ یﻫﺎ ﻚ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣﻌﻤـﻮﻻ ﺷـﺎﻣﻞ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺨﺘﻠﻔ ﻣﻲ ﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ از ﺳﻄﻮح ﺗﻐﺬ ﻳ ﻪ ﻣﺘﻔﺎوﺗ ﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣ ﻳ ﻧﻤﺎ ﻲ ﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﺳﺘﻔﺎده از ﻏﺬا ﻫـﺎ ی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺑـﻪ ﮔﻮﺷـﺘﺨﻮار، ﻋﻠﻔﺨﻮار، ﺣﺸ ﺮ ه ﺧﻮار ، ﭘﻼﻧﻜﺘﻮن ﺧﻮار ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻟﺬا آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺷﺪت واﺑﺴﺘﻪ ﺑـﻪ ﺳـﻄﻮح ﺗﻐﺬ ﻳـ ﭘـﺎ یﻪ ا ﻳﻴ ﻦ ﺗـﺮ از ﺧـﻮد ﺑـﻮده و ﭼﮕﻮﻧﮕ ﻲ ﺳﺎﺧﺘﺎر آﻧﻬﺎ در ﻳ ﻚ ﻣﺤ ﻂ ﻴ ﻧﺸﺎن ﮔﺮ ﺳﻼﻣﺖ آن ﻣﺤ ﻴ ﻂ اﺳﺖ . ﻳ از ا ﻦ رو در ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻴﻴ ﺗﻌ ﻲ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، وﺿﻌ ﺖ ﻴ ﻓﻮق یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ اﻟﺬﻛﺮ ، روﻧﺪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻓﺮاواﻧ ﻲ آﻧﻬـﺎ در ﻃﻮل زﻣﺎن و اﻟﺰاﻣﺎت ز آﻧﻬﺎ ﻲﺴﺘﻳ ﻳ ﺑﺎ ﺪ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﮔﺮدد . − ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن ﻦ ﻴ از ﺑ ﻣﻬﺮه داران ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺎﻫ ﻴ ﺎن، ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن ﻧ ﻴﺰ ﻳ ﺣﺎ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺰ اﻫﻤ ﻴ ﺖ در اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻲ آﺑ یﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣ ﻲ روﻧﺪ ﻳز . ﺮا ﺗﻤﺎم ﻳ ﺎ ﺑﺨﺸ ﻲ از زﻧﺪﮔ ﻲ آ ﻧﻬﺎ اﻋﻢ از زادآور ی ، ﻣﻬﺎﺟﺮت، ﺗﻐﺬ ﻳ ﻪ و ز ﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﺑﻪ ا ﻴﻛﻮﺳ ﺴﺘﻢ آﺑ ﻲ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ . ﻫﺮﭼﻨﺪ ا ﻳـ ﻦ ﮔـﺮوه از ﺟﺎﻧـﺪاران ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ در اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ ﺗﺎﻻﺑ ﻲ و در ﻳ ﺎﭼﻪ ا ی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳ ﭘﺎ یﻫﺎ داده ﻪ ﻛﺎرﺑﺮد دارﻧﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳ ﻦ اﺑﺘﺪا ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد ﻛﻪ در ﺗﺎﻻب ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﮔـﺮ ﻫﺪف ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻳ ﻚ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎ ارزش اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻚ ) در ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ اﻧﻘﺮاض، ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد و ...( ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺷﺮا ﻳ ﻳﻂ ﭘﺎ ﻪ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ وﻛ ﺖ ﻴﻔﻴ آب را ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎ ی ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی یﻫﺎ آن ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺎص ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ وﺣﻔﻆ ﻧﻤﻮد . ﺟﺪول )3 - 3( ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﭼﻚ ﻟ ﻴ ﺴﺖ ارز ﻲﺎﺑﻳ وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ . ﻳﺑﺮ ا ﻦ اﺳﺎس اﺑﺘﺪا ﻻزم اﺳﺖ در ﻫﺮ ﺳﺎ ﺖ ﻳ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻗﺒﻠ ﻳ و ﻲ ﺎ در ﺻﻮرت ﻧﻴ ﺎز ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣ ﻲﺪاﻧﻴ وﺿﻌ ﺖ ﻴ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺤﺖ ﻫﺮ ﮔﺮوه از ﻧﻈﺮ ﻣﻮﻗﻌ ﻴـ ﺖ، ﺗﻌﺪاد، ﻧﻮع ﮔﻮﻧﻪ و درﺟﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد . ﺳﭙﺲ اﻟﺰاﻣﺎت ز ﻲﺴﺘﻳ و ﺗﻮﻟ ﻴ ﺪ ﻣﺜﻞ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺑـﻪ ﻟﺤـﺎظ ﻛﻤ ﻴـ ﺖ و ﻛ ﻴـ ﻔﻴ ﺖ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﺑﺎ ﺪ ﻳـ 32 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد ﻳﺑﺪ . ﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻮان ﻣﻲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻠ ﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﺻﻮرت وﺟﻮد ا ، ﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ در ﺳﺎ ﻳ ﺮ ﻧﻘﺎط دﻧ ،ﺎﻴـ ﻧﻈـﺮات ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﺤﻠ ﻲ و ﻣﺮاﺟﻊ ﻋﻠﻤ ﻲ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻌﺪ ﻳﺑﺎ ﺪ روﻧﺪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ در ﻃـﻮل زﻣـﺎن و ﻫـﻢ ﭼﻨـﻴﻦ ﺗﻐ ﻴﻴﻴـ ﺮات اﺣﺘﻤﺎﻟ ﻲ در ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔ ﻲ ﻣﻜﺎﻧ ﻲ آﻧﻬﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد ﻳﺑﺪ . ﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻻزم اﺳﺖ آﻣﺎر ﺷﻤﺎرش ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ در اﺧﺘ ﻴـ ﺎر ﺑﺎﺷـ . ﺪ ﻫـﻢ ﭼﻨـﻴﻦ در ﺻـﻮرت ﻣﺸﺎﻫﺪه یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻬﺎﺟﻢ، ﻋﻠﻞ و ﻋﻮاﻣﻠ ﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻫﺠﻮم یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻏﻴﺮﺑﻮﻣﻲ ﻳ و ﺎ ﻛـﺎﻫﺶ ﻓﺮاواﻧـ ﻲ ﮔﻮﻧـﻪ یﻫـﺎ ﺑـﻮ ﻣﻲ ﺷـﺪ ه اﺳـﺖ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻛﻤ ﻴ ﺖ و ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﮔﺮدد . ﺟﺪول 3 - 3 - ﭼﻚ ﻟ ﻴ ﺴﺖ ارز ﻲﺎﺑﻳ وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﺟﺎﻧﻮر ی ﻣﻬﻢ در ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح ﻧﻮع ﮔﻮﻧﻪ اﻟﺰاﻣﺎت ز ﻲﺴﺘﻳ اﻟﺰاﻣﺎت ﺗﺨﻢ رﻳﺰی / ﺪ ﻴﺗﻮﻟ ﻣﺜﻞ ﮔﻮﻧﻪ ﺟ ﺎﻧﻮر ی ﻣﻮﻗﻌ ﻴ ﺖ زﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺗﻌﺪاد ﺷﻤﺎرش ﺷﺪه وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ ﻲﺑﻮﻣ ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻣﻬﺎﺟﻢ اﻟﺰاﻣﺎت ﻛﻤ و ﻲ ﻫﻴ ﺪروﻟ ﻲﻜﻴ اﻟﺰاﻣﺎت ﻲﻔﻴﻛ اﻟﺰاﻣﺎت ﻛﻤ و ﻲ ﻫﻴ ﺪروﻟ ﻲﻜﻴ اﻟﺰاﻣﺎت ﻲﻔﻴﻛ ﺎن زﻳ ﻛﻒ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن در اﻛﺜﺮ رو ﻳ ﻜﺮدﻫﺎ ی اﻛﻮﻟﻮژ ﻴﻴ ﺗﻌ ﻲﻜﻳ ﻦ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ، ﻫﺎ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻟﺰاﻣﺎت ز ﻲﺴﺘﻳ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﺎن ﻳ ﺟﺮ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ارزﻳـﺎﺑﻲ یﻫـﺎ ﻣﺒﺘﻨـ ﻲ ﺑـﺮ ﺑﻴﺶ ، ﻲﻣﺎﻫ ﻳﺗﺮ ﻦ ﺗﻮان ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﻴﻴ ﺗﻐ ﺮات در اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ رودﺧﺎﻧﻪ ای را ﺑﺎ ﻳﺗﺮ ﻛﻢ ﻦ ﺧﻄﺎ داراﺳﺖ . ﺧﺼﻮﺻ ﻴ ﺎت ﺧﺎص ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ، آﻧﻬـﺎ را از د ﻳ ﮕﺮ ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ی آﺑﺰ یﻫﺎ ﻣﺠﺰا ﺳﺎﺧﺘﻪ و اﻫﻤ ﺖ ﻴ آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺺ یﻫﺎ ﺿﺮور ی در ارز ﻲﺎﺑﻳ ﺗﻤﺎﻣ ﻴ ﺖ اﻛﻮﻟﻮژ یﻫﺎ آب ﻲﻜﻳ ﺟﺎر ی و ﺗﻌ ﻦ ﻴﻴ ﺗﺨﺮ ﺐ ﻳ آﻧﻬﺎ اﻓﺰا ﻳ دﻫﺪ ﻣﻲﺶ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﺒﻮد ﻫﺎ داده و اﻃﻼﻋﺎت در ﻣﻮرد ﻓﺮاواﻧ ﻲ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ، در ﺑﺮﺧ ﻲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت، ﻓﺮض ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﺑـﺎ ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﺷـﺮا ﻳ ﻳـ ﻂ ز ﻲﺴﺘ ﻣﺎﻫﻲ یﻫﺎ ﺑﺰرگ، اﻟﺰاﻣﺎت ز ﻲﺴﺘﻳ ﻣﺎﻫﻲ یﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ ﻧ ﻴ ﺰ ﺣﻔﻆ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻳ از ا . ﻦ رو، ﺗﻨﻬﺎ ﻓﺮاواﻧـ ﻲ ﻣـﺎﻫﻲ یﻫـﺎ ﺑـﺰرگ در رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣـﻮرد ﻲﺮرﺳﺑ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻟﺰاﻣﺎت ز ﻲﺴﺘﻳ آﻧﻬﺎ در ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از ﻃﺮ ﻳ ﻖ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮد ﻣﻲ ]66 .[ 3 - 5 - 2 - 3 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ در ﻣﺤﺪوده ﻃﺮح ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻳﺮﻴ ﺷ یﻫﺎ آب ﻲﺎﻫﻴ ﻦ را ﺗﻮان ﻣﻲ ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ و ﻫﺎ ﻣﻴﻜﺮوﻓﻴﺖ ﻫﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻧﻤﻮد . ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ ﻴ ﮔ ﻫﺎ ﺎﻫـﺎن آ یﺑـﺰ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در آب ﻳ ﺎ ﻧﺰد ﻳﻜﻲ آن رﺷﺪ ﻧﻤﻮده و در اﺷﻜﺎل ﺑﻦ در آب، ﻏﻮﻃﻪ ﻳ ور ﺎ ﺷﻨﺎور د ﻣﻲ ﺪهﻳ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ ﻫﺎ ﺟﻬﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﻲ آﺑ ﺳﺎﻛﻦ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺎﻻب و ﻫﺎ درﻳﺎﭼﻪ ﺪﻴ ﻣﻔ ﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤ ﻲ را در اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻣﻲ ی ﺑﺎز ﻛﻨﻨﺪ ﺮاﻳ ز ﭘﻮﺷﺶ ﺣﻔﺎﻇ ی ﺑﺮا ﻲﺘ ﻣﺎﻫ ﻴ ﺎن و ﺑﺴﺘﺮ ی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑ ﺑﻲ یﺮا ﻣﻬﺮﮔﺎن ی آﺑﺰ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻓﻘﺪان ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻫﺎ ﺪ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺑﺮوز ﻣﺸﻜﻞ در ﻛﻤ ﻴ ﺖ و ﻳﺎ ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب ﺑﺎﺷـﺪ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 33 ﻛﻪ ﻣﺘﻌﺎﻗﺒﺎ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺟﻤﻌ ﺑﻲﺖ ﻴ ﻣﻬﺮﮔﺎن ی آﺑﺰ ، ﻣﺎﻫ ﺎنﻴ و ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﺑﺮﺧ ﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ در زﻧﺠ ﻴـ ﺮه ﻳﻲﻏﺬا ﮔﻮﻧ یﻫﺎ ﻪ ﺟﺎﻧﻮر ی ﺧﺎص ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣ ﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻧﺘﺨﺎب آن ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮔﻮﻧﻪ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ ﺷﺎﺧﺺ ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻦ، ﻳ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ درون و ﻳ ﺎ ﻧﻮاﺣ ﻲ ﺳﺎﺣﻠ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺎﻻب در ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻳ ﺑﺎ ﻲ ﺪ ﺷﻨﺎﺳـﺎ ﻳﻲ ﺷـﺪه و وﺿـﻌ ﻴ ﺖ آن در ﻃﻮل زﻣﺎن ) ﻗﺒﻞ و ﺑﻌﺪ از ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ( ﺎنﻳ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳ ﻲ ﻗﺮار ﮔ . ﺮدﻴ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﺒﻮد ﻫﺎ داده و اﻃﻼ ﻋﺎت ﻣﺤﻠ ﻲ در اﻏﻠـﺐ ﻣـﻮارد، ﻻزم اﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣ ﻲﺪاﻧﻴ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد و ﻛﻪ اﻳﻦﺎ ﻳ از اﺑﺰارﻫﺎ ﻳ ﻧﻮ ی ﻦ ﻧﻈ ﻴ ﺮ ﻓﻦ آور ی ﺳﻨﺠﺶ از دور ) ﻧﻘﺸﻪ یﻫﺎ ﻛﺎرﺑﺮ اراﺿ ی و ﻲ ﺷﺎﺧﺺ یﻫﺎ ﻳﭘﺎ ﺶ وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ (ﻲﺎﻫﻴ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد . راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ و رژﻳﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در ﺳﻄﺢ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻳﺎ ﺟ اﻣﻊﻮ ﮔﻴﺎﻫﻲ اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﻮد . اﻧﺘﺨﺎب اﻳـﻦ ﺳـﻄﺢ ﺑـﻪ اﻫـﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣ ﻨﺎﺑﻊ در دﺳﺘﺮس ﻧﻈﻴﺮ زﻣﺎن، ﻫﺰﻳﻨﻪ ، ﻧﻮع و ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﻫـﺎ داده ی ﻣﻮﺟﻮد ﻧﻴﺰ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ داﻧﺶ ﻣﻮﺟﻮد، اﻏﻠﺐ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺳﻬﻮﻟﺖ اﻳﻦ رواﺑﻂ در ﺳﻄﺢ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﻮﺳـﻌﻪ داده ﺷﻮد؛ اﮔﺮﭼﻪ ﻫﺪف ﻣﻄﻠﻮب ﻛﺎرﻛﺮدن در ﺳﻄﺢ ﺟﻮاﻣﻊ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺎﺷ ]ﺪ 48 .[ ﻧﺤﻮه اﻧﺘﺨﺎب ﮔﻮﻧﻪ ﻳﺎ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﻬﺖ اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ در زﻳﺮ ﺑﻴـﺎن ﺷـﺪه اﺳـﺖ . در ﻣـﻮارد زﻳـﺮ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻳﻚ ﮔﻮﻧﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ اﻛﺘﻔﺎ ﻧﻤﻮده و ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی ﻫﺎ ی آن رژﻳﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﻄﻠﻮب را ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮد : − زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﺮاﺣﺖ در اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺣﻔﻆ ﻳﺎ ﻧﺎﺑﻮدی آن ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ . − زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ آن ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺼﻲ از ﻛﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻮرد ﭘﺬﻳﺮش ﺑﺎﺷﺪ . − زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺗﻨﻬﺎ ﺣﺎوی ﻳﻚ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻳﺎ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻏﻨﺎی ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﮔﻴﺎﻫﻲ آن ﻛﻢ ﻣﺜ ) ﻼ ﻳﻚ ﻳﺎ دو ﮔﻮﻧﻪ ( ﺑﺎﺷﺪ . − ﭼﻪ ﭼﻨﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ دارای اﻫﻤﻴﺖ ﺧﺎﺻﻲ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ اﻗﺘﺼﺎدی ﻳﺎ ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻏﻴﺮ اﻳﻦ ﺻﻮرت اﻧﺘﺨﺎب ﺗﻨﻬﺎ ﻳﻚ ﮔﻮﻧﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻧ ﺗﻮاﻧ ﻤﻲ ﺪ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻛﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل اﮔـﺮ ارﺟﺤﻴﺖ رژﻳﻢ آﺑﻲ ﺑﺮای ﮔﻮﻧﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ اﺗﻨﺨﺎب ﺷﺪه ، ﻛﻢ ﺗﺮ ا ز ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ درﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪه آن ﺑﺎﺷﺪ، در اﻳـﻦ ﺻـﻮرت ﺗﻮﺻـﻴﻒ رژﻳـﻢ آﺑـﻲ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺨﺶ دﻳﮕﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ در ﻣﻌﺮض رژﻳﻢ آﺑﻲ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮﺑﻲ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ در ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺷﻜﻞ )3 - 2( ﻧﺴﺒﺖ واﻛﻨﺶ ﮔﻮﻧﻪ اﻧﺘﺨﺎ ﺑﻲ ) ﻣﺤﺪوده رﻧﮕﻲ ( و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن را در ﺑﺮاﺑﺮ رژﻳﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻣﻲ . ﺑـﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﭼﻪ ﭼﻨﺎن واﻛﻨﺶ ﮔﻮﻧﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ زﻳﺮ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻛﻮﭼﻜﻲ از ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺎﺷﺪ؛ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ واﻛـﻨﺶ ﺟﺎﻣﻌـﻪ را دﺳـﺖ ﻛـﻢ ﺑـﺮاورد ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ) ﺷﻜﻞ 3 - 2 - اﻟﻒ (. در ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ واﻛﻨﺶ ﮔﻮﻧﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﻧﺰد ﻳﻚ ﺑﻪ واﻛﻨﺶ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺎﺷﺪ در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﻳـﻦ ﮔﻮﻧـﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ از ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﺷﺪ . اﻣﺎ دراﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺤﺪوده ﺗﻐﻴﻴﺮات رژﻳﻢ آﺑﻲ ﺧﻴﻠﻲ وﺳﻴﻊ ﺑﻮده و ﻧ ﺗﻮاﻧ ﻤﻲ ﺪ ﺗﻮﺳـﻂ ﻳـﻚ ﺷـﺎﺧﺺ ﺑﻴﺎن ﺷﻮد ) ﺷﻜﻞ 3 - 2 - ب ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ در (. دو ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮﻧ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲﺪ، ﺪ اﻳﻦ اﻧﺘﺨﺎب ﺑـﻪ ﻧﺤـﻮ ی ﺑﺎﺷﺪﻛﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ اﻧﺪازه ﻳﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﺪوده وﺳﻴﻌﻲ را درﺑﺮﮔﻴﺮﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮع واﻛﻨﺶ آﻧﻬﺎ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ واﻛﻨﺶ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴـﺎﻫﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺷﻜﻞ 3 - 2 - (. ج 34 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺷﻜﻞ3 - 2 - واﻛﻨﺶ ﮔﻮﻧﻪ اﺗﻨﺨﺎﺑﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ رژﻳﻢ ﺟﺮﻳﺎن اﻟﻒ- ﮔﻮﻧﻪ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ واﻛﻨﺶ ﺟﺎﻣﻌﻪ را دﺳﺖ ﻛﻢ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ب . - واﻛﻨﺶ ﮔﻮﻧﻪ اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻧﺰدﻳﻚ اﺳﺖ ج . - ﻣﺠﻤﻮع واﻛﻨﺶ ﭼﻨﺪ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن واﻛﻨﺶ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ . رود واﻛﻨﺶ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻫﺮ ﺷﺎﺧﺼﻲ از ﻓﺮاواﻧﻲ ﻳﺎ ﺷﺮاﻳﻂ رﺷﺪ ﮔﻴﺎه در ﻧﻈـﺮ ﮔﺮﻓﺘـﻪ ﺷـﻮد؛ اﻣـﺎ ﺑـﻪ ﻧـﺪرت ﺷـﻜﻞ ﻣﻨﺤﻨـﻲ واﻛـﻨﺶ ﻧﻈﻴـﺮ ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎ ی ﺷﻜﻞ ﻣﻨﻈﻢ و ﻣﺘﻘﺎرن اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻐﻴﻴﺮ رژﻳﻢ آب ﻧﻴﺰ ﻫﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﻋﻤﻖ آب ، ﺳﻄﺢ ﻏﺮﻗـﺎﺑﻲ ... و ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺎﺷﺪ . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﻻزم اﺳﺖ در ارز ﻲﺎﺑﻳ وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔ ﻴ ﺮﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : − ﻴﻴﺗﻐ ﺮ در ﺗﺮاﻛﻢ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ1 − ﻴﻴﺗﻐ ﺮ در ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﻣﻜﺎﻧ ﻲ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ − ﻫﺠﻮم ﻴ ﻏﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺮﺑﻮﻣ ﻲ ﺑﻪ ﻋﻼوه، ﻻزم اﺳﺖ ﻋﻠﻞ اﺣﺘﻤﺎﻟ ﻴﻴ ﺗﻐﻲ ﺮات ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﻤ ﻴ ﺖ و ﻛ ﻴـ ﻔﻴ ﺖ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣـﺮﺗﺒﻂ اﺳـﺖ ﺷﻨﺎﺳـﺎ ﻳﻲ ﺷـﻮد . ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ اﻟﺰاﻣﺎت ﻛﻤ ﻲ و ﻛ ﻳ ﺟﺮ ﻲﻔﻴ ﺎن ﺑﺮا ی یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺎص ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺮاﺟﻊ ﻋﻠﻤ ﻲ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ اﻫﺪاف ﻣـﺪ ﻳﺮﻳﺘﻲ راﻫﮕﺸﺎ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 5 - 3 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ارزش ﻫﺎ و ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ ی اﻗﺘﺼﺎد ی- اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻫﺪف اﺻﻠ ﻲ در ا ﻳ ﻦ ﮔﺎم ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ارزش یﻫﺎ اﻗﺘﺼﺎد ی – اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ ﻣﺴﺘﻘ ﻴ ﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑـﺮ اﻫﻤ ﻴـ ﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ آﻧﻬﺎ ﻲ ﺳﺖ . اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ دارا ی ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ و ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺘﻨﻮع و ﻓﺮاواﻧ ﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﭘـﺸﺘ ﻲﺒﺎﻧﻴ ﻛﻨﻨـﺪه ﺑﻮﻣ ﻴـ ﺎن ﺣﺎﺷـﻴﻪ ای آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ آﻧﻬﺎ ﺗﺎ دور دﺳﺖ ﻫﺎ را ﻧ ﻴ ﺰ در ﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ ارزش یﻫﺎ اﻗﺘﺼﺎد ی- اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ و اﺛـﺮات آن ﺑﺮ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ اﻗﺘﺼﺎد ی و اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭼﻪ از ﻟﺤﺎظ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ از آﻧﻬﺎ و ﭼﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ارزش اﻗﺘـﺼﺎد ی آب در رﻗﺎﺑـﺖ ﺑـﺎ ﺳـﺎ ﺮ ﻳ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ یﻫﺎ اﻗﺘﺼﺎد ﻳﺣﺎ ی ﺰاﻫﻤ ﻴ ﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . ﮔﺮﭼﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻳ ﻚ روش ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل ﺑﺮا ﻲﺎﺑﻳ ارز ی ارزش ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻗﺘﺼﺎد ی ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺨﺼﻴﺺ یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد ، ﺗﻼش یﻫﺎ ﻣﺘﻌﺪد ی ﺑﺮا ی ﻳ ﻣﻘﺎ ﺴﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣـ ﻴﺴﺘﻘ ﻢ ﻛﻮﺗـﺎه ﻣـﺪت اﺳـﺘﻔﺎده آب ﺑـﺮا ی ﻣـﺼﺎ رف زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎ درآﻣﺪ اﻗﺘﺼﺎد ی ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺣﺎﺻﻞ از اﺳﺘﻔﺎده ﻫﻤﺎن ﺣﺠﻢ آب درﺻﻨﻌﺖ ﻳ ﺎ ﻛﺸﺎورز ی ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . اﻣـﺎ ا ﻳـ ﻦ ﻧﮕـﺮش ﻛﻪ ﻣﺤ ﻴ ﻳﻂ ز ﺴﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳ ﻚ ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه در ﺣﺎل رﻗﺎﺑﺖ ﺑﺎ ﺳﺎ ﻳ ﺮ ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن در ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ، اﺳﺎﺳﺎ ﻏﻠﻂ اﺳﺖ ؛ ﭼﺮا ﻛـﻪ در اﻳ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﻴﺶ ﻫﺎ ﺗﺮ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﻮرد ﻣﻘﺎ ﻳ ﺴﻪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد اﻗﺘ . ﺼﺎد ﺑﺸﺮ ﻲ ﻳﻜ ی از اﺟﺰا ی اﻗﺘـﺼﺎد ﻃﺒ ﻲﻌـ ﻴ اﺳـﺖ و ﺑـﺪون ﺳﺮوﻳﺲ ﻫﺎ وﺧﺪﻣﺎﺗ ﻲ ﻛﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻲﻌﻴ ﻃﺒ یﻫﺎ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ) ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻪ ﺻﻮرت را ﮕﺎنﻳ ( ﻗﺎدر ﺑﻪ ﻧﻘﺶ آﻓﺮ ﺴﺖﻴ ﻧ ﻲﻨﻳ ]49 [. در ﻣـﺎده59 1- Richness ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 35 ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭼﻬﺎرم ﻛ ﺸﻮر ﻧﻴﺰ، ﺑﺮ ﻟﺰوم ﺑﺮآورد ارزش ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ و زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻣﺤـﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ آن در ﺣﺴﺎب ﻫﺎی ﻣﻠﻲ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ روش . یﻫﺎ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘـﺼﺎد ی اﻛﻮﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﺧﻼﺻﻪ در ﭘ ﻴ ﻮﺳﺖ ﺷﻤﺎره 4 آﻣﺪه اﺳﺖ . 3 - 6 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ اﻫﺪاف ﻣﺪ ﻲﺘﻳﺮﻳ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ارزش ﻫﺎ و ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﻦ ﺷﺪه اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ در ﮔﺎم ﻗﺒﻞ ﻳا در ، ﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺎ ﺪ ﻳ اوﻟﻮﻳﺖ ﺑﻨﺪی اﻫﺪاف ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ ه و در ﭼﻨﺪ ﻳ ﻦ ﺳﻄﺢ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ اﻫﺪاف ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﻌﺮ ﻳ ﻒ ﺷﻮد ﻳا . ﻦ اﻫﺪاف ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻨﺪ ﻛﺎﻣﻼ ﻫ ﻴـ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻴ ﻧﻈ ، ﺮ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺣﺪاﻗﻞ ﻳ ﺟﺮ ﺎن ﭘﺎ ﻳ ﻪ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻳ ﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻴﻧﻈﻳﺎ ﺮ ﺟﻠﻮﮔ ﻴﺮی از رﺷﺪ و ﺗﻜﺜ ﺮ ﻴ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻬـﺎﺟﻢ ﻳـ ﺎ ﺣﻔـﻆ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ در ﻣﻌﺮض اﻧﻘﺮاض ﻳ ﺎ در ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ و ﻛﻪ اﻳﻦﺎ ﻳ ﺗﺮﻛ ﻴﺒﻲ از اﻫﺪاف ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻲﻜﻳ- اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻫﺮ ﺻﻮرت اﻫـﺪاف، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺰاره یﻫﺎ ﺷﻔﺎف و ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه ﻴﺑ یﮔﻴﺮ ﺎن ﺷﻮد . در ﺑﺮﺧ ﻲ ﻣﻮارد ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ اﻫﺪاف ﻣﺪ ﻳﺮﻳﺘﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ اوﻟﻮﻳـﺖ یﻫـﺎ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ و ﻳ ﺎ ﺳﺎ ﻳ ﺮ ﻣﻮارد در ﭼﻨﺪ ﺳﻄﺢ ﺗﻌﺮ ﻳ ﻒ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺻﻮرت رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻧ ﻴـ ﺰ ﻣﻨﻄﺒـﻖ ﺑـﺎ ا ﻳـ ﻦ اﻫـﺪاف در ﻳﭼﻨﺪ ﻦ ﺳﻄﺢ ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . 3 - 6 - 1 - ارﺗﺒﺎط رژ ﻴﻢ ﻫﻳ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﺎ اﻫﺪاف ﻣﺪ ﻲﺘﻳﺮﻳ ن از آ ﺟﺎ ﻛﻪ اﺟﺰا ﻳ رژ ی ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻛﺎرﻛﺮد اﻛﻮﻟﻮژ ﺑﻪ ﻲﻜﻳ ﺧﺼﻮﺻ ﺪ،ﻧ دارﻲ ﻟﺬا ﻻزم اﺳﺖ ﺑﺨﺶ ﻳﻲﻫـﺎ از ﺟﺮ ﻳـ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﻪ در ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻫﺪاف ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻧﻘﺶ ﻛﻠ ﻴﺪی دارد ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﺷﻮ ] د 35 [. اﺟﺰا ﻳ رژ ی ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ) ﺷﻜﻞ 3 - 3:( − ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ ) ﺟﺮﻳﺎن (ﻪﻳ ﭘﺎ یﻫﺎ − یﻫﺎ ﻼبﻴﺳ ﻛﻮﭼﻚ − ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﺑﺰرگ ﻳﻫﺮ ﻚ از ا ﻳ ﻦ اﺟﺰا ﻧﻘﺶ ﺧﺎﺻ ﻲ درﺣﻔﺎﻇﺖ از اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ اﻳﻔﺎ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻋﺪم ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻫﺮ ﺑﺨـﺶ ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﻪ ﺑـﺮوز ﻧـﻮﻋ از ﻲ ﺗﺨﺮ ﻳ ﺐ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ ﻳﺟﺮ ) ﺎن ﭘﺎ (: ﻪﻳ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی ﻣﻮاﻗﻊ ﻏ ﻴ ﻲﻼﺑﻴﺮ ﺳ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﻣﻨﺸﺎ آن آب ز ﻲﻨﻴﺮزﻣﻳ اﺳﺖ ﻳـ ا . ﻦ ﺟﺮﻳـﺎن ﻫـﺎ در ﻓﺼﻮل ﻣﺮﻃﻮب ﺑﺰرگ ﺗﺮ و دارا ی ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺑﻴﺶ یﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻓﺼﻮل ﺧﺸﻚ ﻳﺑﺮا . ﻦ اﺳﺎس ﺗﻮان ﻣﻲ ﻳ در ﺎﻓﺖ ﻛـﻪ ﻧـﻮع رودﺧﺎﻧـﻪ داﻳﻤـ ﻲ اﺳﺖ ﻳ ﺎ ﻓﺼﻠ ﻳا . ﻲ ﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ، ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﻧﻮع یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮﺟﻮد در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻪ ﻋﻼوه ا ﻳـ ﻦ ﺟﺮﻳـﺎن ﻫـﺎ در ﺣﻔـﻆ دﻣـﺎ و ﺳـﻄﺢ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﻛﺴ ﻴ ﮋن ﻣﺤﻠﻮل آب و ﻧ ﻴ ﺰ ﻛﻨﺘﺮل ﺟﻠﺒﻚ ﻫﺎ ﺎر ﻴ ﺑﺴ ﻣﻮﺛﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ . در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺮاﺟﻊ ﺑﺪه ﺟﺮﻳـﺎن ﺑـﺎ اﺣﺘﻤـﺎل ﺗﺠـﺎوز 90 درﺻـﺪ )Q90 (، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺮم ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻗﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮاﻓﻖ اﺳ ]ﺖ 18 .[ 36 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺷﻜﻞ 3 - 3 -ﻴﻢ ﻫﻳ رژ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ و اﺟﺰا ی آن ﻴﻴﺗﻐ ) ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن روزاﻧﻪ ﻳ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻃﻮل ﺳﺎل ( ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ ﻳا : ﻦ ﺳﻴﻼب ﻫﺎ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺤﺮک ﺗﺨﻢ رﻳﺰی ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤ ﻲ در ﺑﻬﺒﻮد ﻛ ﻴـ ﻔﻴ ﺖ آب رودﺧﺎﻧـﻪ اﻳﻔـﺎ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﻳ ا ﺠﺎد زﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ و اﻣﻜﺎن ﻣﻬﺎﺟﺮت ﻫـﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻦ ﻴ ﺑـ ﻗـﺴﻤﺖ یﻫـﺎ ﻣﺨﺘﻠـﻒ رودﺧﺎﻧـﻪ از د ﻳ ﮕـﺮ ﻛﺎرﻛﺮدﻫـﺎ ی ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺗﻨﺎوب ز دار یﺎدﻳ .ﻧﺪ در ﺑﺮﺧ ﻲ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻌﺎدل ﺑﺎ ﺑﺪه ﻳ ﺟﺮ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺗﺠﺎوز 25 درﺻﺪ )Q25 (درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ]47 [. ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﺑﺰرگ : ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﺑﺰرگ ﻧ ﻴ ﺰ ﻣﺜﻞ ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﺑﺎ ا ﻳ ﺠﺎد ﺟﺮﻳﺎن یﻫـﺎ ﺷﺴﺘـﺸﻮ 1 ، ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﭘﺎک ﺳﺎزی ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ از رﺳﻮﺑﺎت ﺷﺪه و رﻃﻮﺑﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺧﺎک ﻣﻨﻄﻘﻪ را ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﻣـﻲ ﻧﻤﺎﻳـﺪ . ﺣـﻀﻮر ﺑـﺴ از یﺎرﻴ ﮔﻮﻧـﻪ یﻫـﺎ ﺣﻴ ﻮاﻧﺎت و ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن در ﺳ ﻴ ﻼﺑﺪﺷﺖ و ﺗﺎﻻب یﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻈ ﺮ ﻴ اردک ﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ا ﻳـ ﻦ ﺳـﻴﻼب ﻫـﺎ اﺳـﺖ یﺎﻴـ اﺣ . ﺗـﺮاز آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ درﺳ ﻴ ﻼﺑﺪﺷﺖ ﻫﺎ از د ﻳ ﮕﺮ ﻛﺎرﻛﺮدﻫﺎ ی آن اﺳﺖ . ﮔﺮﭼﻪ اﻏﻠﺐ، ﻦ ﻳا ﺳﻴﻼب ﻫﺎ ﺗﻨﺎوب ﻛﻤ ﻲ دارﻧـﺪ، ﻟـ ﻴ ﻜﻦ ﻧﻘـﺶ آﻧﻬـﺎ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺷﺴﺘﺸﻮ ی رودﺧﺎﻧﻪ و ﻏﺮﻗﺎب ﻛﺮدن اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺴ ﺎر ﻴ ﺣﺎﻳﺰ اﻫﻤ ﻴ ﺖ اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻳﻦ ﺑﺎ ﺪ در ﻫﺮ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﻳ ﺰ ﻧﻘﺶ ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ا ﻳ ﻦ اﺟﺰا، ﻣﻘﺪار، ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات و ﻧﺤﻮه ارﺗﺒﺎط آن ﺑﺎ اﻫﺪاف اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣـﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﻣﺸﺨﺺ ﺷ .ﻮد 3 - 7 - ﺗﺤﻠ ﻞ ﻴ ﻳﺷﺮا ﻂ اﻗﻠ ﻴﻫ و ﻲﻤﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﺰﻳ 3 - 7 - 1 - ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﺷﺮا ﻳ ﻂ اﻗﻠ ﻴﻤﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﺰﻳ ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻗﻠ ﻴﻤﻲ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﻳ ﺰﺧﺎرج از ﻣﻮﺿﻮع ا ﻳ ﻦ راﻫﻨﻤﺎﺳﺖ؛ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫـﺎ ﻣـﺮﺗﺒﻂ ﺑـﺎ ﺑﺮﺧـ ﻲ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ ی ﻲﻤﻴ اﻗﻠ ﻣﻮردﻧ ﻴ ﺎز در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ از ا ﻳ ﻦ ﻣﻄ ﺎﻟﻌﺎت اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﻮد ﻳا . ﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : 1- Flushing Flows ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 37 − ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ − دﻣﺎ − رﻃﻮﺑﺖ − ﺑﺎد − ﺗﻌﺪاد روزﻫﺎی ﻳﺨﺒﻨﺪان − ﺗﺒﺨﻴﺮ − ﻴﺗﺤﻠ ﻞ دوره یﻫﺎ ﺗﺮ و ﺧﺸﻚ ﺑﺮای ﺑﺮرﺳﻲ دوره ﻫﺎی ﺧﺸﻜﺴﺎﻟﻲ روش ﻫﺎی و ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی وﺟﻮد دارد . از ﺟﻤﻠﻪ اﻳﻦ روش ﻫـﺎ روش ﻃﺒﻘـﻪ ﺑﻨـﺪی اﻗﻠﻴﻤـﻲ دوﻣﺎرﺗﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻃﺮح ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺟﺎﻣ ﻊ ﺳﺎزﮔﺎری اﻗﻠﻴﻢ ﺣﻮزه ﻫﺎی آﺑﺮﻳﺰ ﻛﺸﻮر ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . در اﻳـﻦ روش ﺷـﺎﺧﺺ ﺧﺸﻜﻲ دو ﻣﺎرﺗﻦ (Ai) از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و ﻣﺒﻨﺎی ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺧﺸﻜﺴﺎﻟﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟـﺪول )3 - 4( اﺳﺖ . i P A T 10 = + ﻛﻪ در آن : P :ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎ رش ﺳﺎﻻﻧﻪ در ﺳﺎل ﻣﺪ ﻧﻈﺮ )mm (، T: ﻣﺘﻮﺳﻂ دﻣﺎی ﺳﺎﻻﻧﻪ ) درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﮔﺮاد ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎ ی ﺗﻘﺴﻴﻤﺎت اﻗﻠﻴﻢ اﻳﺮان ﺑﻪ روش دوﻣﺎرﺗﻦ ﺑﺎ ﻣﻘﻴﺎس 1000000 :1 ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻴﻦ ﻣﺸﺎور ﺟﺎﻣﺎب ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﺪول 3 - 4 - ﻣﻌﻴﺎر ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی اﻗﻠﻴﻤﻲ دوﻣﺎرﺗﻦ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ ﻣﺤﺪوده ﺷﺎﺧﺺ ﺧﺸ ﻜﻲ ﺧﺸﻚ 10 - 0 10 - 0 20 - 10 ﻣﺪﻳﺘﺮاﻧﻪ ای 24 - 20 ﻧﻴﻤﻪ ﻣﺮﻃﻮب 28 - 24 ﻣﺮﻃﻮب 35 - 28 ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺮﻃﻮب <35 3 - 7 - 2 - ﺗﺤﻠ ﻴ ﻴﻞ ﻫ ﺪروﻟﻮژ ﺟﺮﻲﻜﻳ ﻳ ﺎن ﻃﺒ ﻴﻌﻲ رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﻮرد ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ رژ ﻴﻢ ﻫﻳ ﺪروﻟﻮژ ﺎن ﻳ ﺟﺮﻲﻜﻳ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻻزم اﺳﺖ در ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮﻟ ﻴﻴ ﺗﻌﻲ ﻦ ﺷﺪه ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﺮ ی زﻣﺎﻧ ﻲ 20 ﺳﺎﻟﻪ ﻳﺟﺮ ﺎن ﻃﺒ ﻴﻌﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮرد ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﻗﺮار ﮔ . ﺮدﻴ ﻋﻠﺖ ا ﻳ ﻦ اﻣﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺤﻘ ﻴ ﻘﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫـﺪ ﺑـﺎ در ﻧﻈـﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ دوره ی آﻣﺎر ﺣﺪاﻗﻞ دو دﻫﻪ، اﺛﺮات اﻗﻠ ﻴ ﺑﻲﻤﻴ ﻦ ﺳﺎﻟ ﻲ1 ی رو ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻫ ی ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳ ﺟﺮﻲﻜﻳ ﺎن ﺑﻪ ﺷﺪت ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ]41 [ و ]62 .[ 1- Interannual 38 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ در ﻣﻮارد ی ﻛﻪ ﻃﻮل آﻣﺎر ﻣﻮﺟﻮد ﻛﺎﻓ ﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﻳ ﺎ اﺛﺮات ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻫﺎ ی اﻧﺴﺎﻧ ﻳ رژ ی رو ﻲ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺣﺬف ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﺳﺮ ی زﻣﺎﻧ ﻳ ﺑﺎ ﻲ ﺪ ﺑـﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﻣﺪل ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ- آﻣﺎر ی ﺑﺎزﺳﺎز ی ﺷﻮد ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ی ﺑﺮا اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ی ﺳﺮ زﻣـﺎﻧ ﻲ روزاﻧـﻪ اﻏﻠـﺐ ارﺟﺤ ﻴ ﺖ دارد ]53 [ .ﺗﻨﻬﺎ در ﺣﺎﻟﺖ ﻋﺪم وﺟﻮد ا ﻦ ﻳ ﻫﺎ داده اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﺮ ﻲﻣﺎﻧ ز ی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺗﻮﺻ .ﺷﻮد ﻣﻲﻪ ﻴ در اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻠ ﻴﻞ ﻫﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﺷﺎﺧﺺ ﺮ ﺗﻌﻳ ز یﻫﺎ ﻴﻴ ﻦ ﮔﺮدد : − ﻣﺘﻮﺳﻂ یﻫﺎ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن و اﻧﺤﺮاف ﻣﻌ ﺑﻪ : ﺎرﻴ ﻃﻮرﻛﻠ ﻲ ﺣﺪود ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ± ﻳﻚ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌ ﻴ ﺎر ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﺣـﺪ ﭘـﺎ ﻳﻴ ﻦ و ﻳ ﺟﺮ یﺑﺎﻻ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . − ﻴﺗﺤﻠ ﻴﻞ ﻫ ﺪروﮔﺮاف ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺟﺮ ﻴﻴﺗﻌ : ﺎنﻳ ﻦ یﻫﺎ دوره ﺗﺮ و ﺧﺸﻚ درون ﺳﺎﻟ ﻲ و ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻣﻘﺪار ﺑﺪه ﻳ ﭘﺎ ﻪ، ﻣﻘـﺪار و زﻣـﺎن وﻗـﻮع ﭘﻴﻚ − ﻫﻴ ﺪروﮔﺮاف ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻧﺮﻣﺎل ﺷﺪه ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺘﻮﺳﻂ آورد ﻫﺮ ﺳﺎل و ﺗﻌ ﻴـﻴ ﻦ درﺻـﺪﻫﺎ ﺟﺮ ی ﻳـ ﺎن ﺳـﺎﻻﻧﻪ ﻛـﻪ در ﻫـﺮ ﻣـﺎه رخ . دﻫﺪ ﻣﻲ − ﻴﺗﺤﻠ ﻞ ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ )ﺎنﻳFDC ( 1:ﻦ ﻴﻴ ﺗﻌQ90 ) ﻳﺟﺮ ﺎن ﺣﺪاﻗﻞ یﻫﺎ ﻣﺎه ﺧﺸﻚ (، Q50 وQ25 − ﺗﻨﺎوب و ﺗﺪاوم یﻫﺎ دوره ﺗﺮ ﺳﺎﻟ ﻲ و ﺧﺸﻜﺴﺎﻟ ﻲ 3 - 7 - 3 - ﺗﺤﻠ ﻴ ﻴﻞ ﻫ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ وﺿﻌ ﻴ ﻲﻌﻴﻃﺒﺖ ﺗﺎﻻب در ﺗﺤﻠ ﻴ ﻴﻞ ﻫ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺗﺎﻻب ، ﻫﺎ ﻴ ﻫ یﻫﺎ داده ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ یﻫﺎ داده ﺑﺎرش و ﺗﺒﺨ ﻳﺮ ﺑﺎ ﻴ ﺪ ﺑﺮرﺳ ﻲ ﺷﺪه و اﺟﺰا ی اﺻﻠ ﻲ ﻳ رژ ﻲﻢ آﺑ ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﺳﻌﻪ ا ز رو ﻲﺨﻳ ﺗﺎر یﻫﺎ داده ی ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﺷﻮد ﻳ رژ . ﻲﻢ آﺑ ﻳﻚ ﺗﺎﻻب ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﻤﻲ از ﻃﺮ ﻴﻖ ﺑ ﻳ ﻼن آب آن و ﻧﺤﻮه ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺣﺠﻢ ذﺧ ﻴ ﺮه ﺗﺎﻻب ﺑ ﻴ ﺎن ﺷﻮد . ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨﻲ یﻫﺎ ﺗﺮاز- ﺳﻄﺢ – ﺣﺠﻢ ﺗﺎﻻب ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات در ﺣﺠﻢ ذﺧ ﻴ ﺮه را ﻣﻲ ﺗـﻮان ﺑﻪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ ﺗﺮاز آب ﺗﺒﺪ ﻳ ﻞ ﻧﻤﻮد . ﺑﺮرﺳ ﻴﻴ ﺗﻐ ﻲ ﺮات ﺗ ﺮاز آب ﺗﺎﻻب آز آن ﺟﻬﺖ ﺣﺎﻳﺰ اﻫﻤ ﻴ ﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺮاز آب، ﻣﺘﻐ ﻴﺮ ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﻬﻤ ﻲ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد ]48 [. ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ در ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ رژ ﻳ ﻲﻢ آﺑ ﺗﺎﻻب، ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ اﺟﺰا ﻴ ﺑ ی ﻼن آب ﺗـﺎﻻب ﺷـﺎﻣﻞ : ورود و ﺎ ﻳـ ﻧﻔﻮذ ﺑﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎﻧﺎت ﺳﻄﺤ ﻲ و ز ﻳ ﺮ ﺳﻄﺤ ﻲ ، ﺑﺎرش، ﺗﺒﺨ ﻴ ﺮ و ﺗﻌﺮق ﻻزم اﺳﺖ ﻴﻴ ﺗﻌ یﺮاﺑ . ﻴﻦ ﻣ ﺰان آورد ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺳﻄﺤ ﻲ ﺑﻪ ﺗﺎﻻب از آﻣـﺎر اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻣﺘﺮ ی در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﻣﻲ ﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد، در ﻏ ﻳﺮ ا ﻴ ﻦ ﺻﻮرت ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی آﻣﺎر ﺟﺮﻳـﺎن یﻫـﺎ ورود ی ﻻزم اﺳـﺖ . ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ اﮔﺮ ﺑﺨﺶ ز یﺎدﻳ از ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ورود ی ﺑﻪ ﺗﺎﻻب ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل در ﺳ ﻴ ﻼﺑﺪﺷﺖ ﻫﺎ ﻧﺎﺷ ﻲ از رواﻧ ﺎب ﻫﺎ ی ﻣﺤﻠ ﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔ ﻴﺮی یﻫﺎ ﻣﺪل ﺑﺎرش - رواﻧﺎب ﺑﺮا ی ﺗﺨﻤ ﻴ ﻦ آورد ﺿﺮور ی اﺳﺖ . در ﻣﻮرد ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺑﺰرگ و ﭘ )ﺪه ﻴﭽﻴ ﻣﺜﻞ در ﻳ ﺎﭼﻪ اروﻣ ﻴﻪ( ، ﺑﺮآورد ﻣﺴﺘﻘ ﻴ ﻢ آورد ﻣﻤﻜﻦ اﺳـﺖ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ وﺟـﻮد ﻣـﺴ یﺮﻫﺎﻴ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻳﺟﺮ ﺎﻧﺎت ورود ی و ﺧﺮوﺟ ﻲ وارﺗﺒﺎﻃﺎت داﺧﻠ آﻧﻬﺎ ﻲ دﺷﻮار ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﺑ ﻴ ﻼن آب ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ از دﻗﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒ ﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﻧﺒﺎﺷﺪ . در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺮا ی ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠﺰا از ﺳﺎ ﻳ ﺮ ﭘﻬﻨﻪ ﻫـﺎ ﻗـﺮار دارﻧـﺪ، ﺳـﺮ ی زﻣـﺎﻧ ﻲ ﺗـﺮاز آب ﻣﻌﻤـﻮﻻ از ﻃﺮ ﻳـ ﻖ اﻧﺪازه یﮔﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘ ﻴ ﻢ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ آ . ﺪﻳ اﻣﺎ در ﺑﺴ یﺎرﻴ از ﻣﻮارد در ا ﻳ ﻦ ﻧﻮع ﺗﺎﻻب ﻴﻫﺎ ﻧ ﺰ ﺳﺮ ﻲﻧ زﻣﺎ ی ﻛﻮﺗﺎه اﺳﺖ و ﺑﺮا ی ﺗﻮﺳﻌﻪ آﻣـﺎر ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮآورد ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ورود ی) ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آﻣﺎر ﺑﺪه رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﺑﺎرش ( و ﺧﺮوﺟ )ﻲ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺗﺒﺨ ﻴ ﺮو ﺗﻌﺮق ( ﺻﻮرت ﮔ .ﺮدﻴ 1- Flow Duration Curve ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 39 ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻴﻴﺗﻐ ﺮات اﻋﻤﺎل ﺷﺪه رو ﻳ رژ ی ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻗﺒﻞ از ﺗﺨﺮ ﻳ ﻳﺐ ﺑﺎ ﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد . ﻴﻞ ﺑﻴﺗﺤﻠ ﻼن آب در ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ اﺛﺮات اﻧﺴﺎﻧ ﻣـﻮ ﻲ ﺛﺮ اﺳﺖ ، ﻛﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻛﻤﺒﻮد ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻫﺎ داده ﺪ دﺷﻮار ﻧ ﻴ ﺰ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺗﺎﻻب یﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑـﻪ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن آب زﻳﺮزﻣﻴﻨـ ﻲ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳﺖ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﻲ ﻣﻌﻨﻲ ﻴ ﺑ ی دار ﻦ ﺑﺮداﺷﺖ از ﭼﺎه یﻫﺎ ﻣﺠﺎور و ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺗﺮاز ﺗﺎﻻب ﺑﺘﻮان ﺎﻓﺖﻳ . از آن ﺟﺎ ﻛﻪ اﻫﻤ ﻴ ﺖ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳ ﺟﺮ ﻲﻜﻳ ﺎﻧﺎت ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ اﺳﺖ، ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺗﺮاز ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ی آب یﺟﺎ ﺑﻪ ﺗﺮاز ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳـﺎﻻﻧﻪ آب اﻣﻜﺎن ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮدن ﻧ ﻴ ﺎزﻫﺎ ﻴ ﮔﻲ آﺑ ی ﺎﻫﺎن و ﺟﺎﻧﻮران ﺗﺎﻻﺑ ﻲ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ]17 [. ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺗﺎﻻب ، ﻻزم اﺳﺖ ﻳ ﻚ دوره آﻣﺎر ی ﺷﺎﻣﻞ ﺳﺎل یﻫﺎ ﺗﺮ، ﺧﺸﻚ و ﻧﺮﻣﺎل ) ﺣﺪاﻗﻞ10 ﺳﺎل ( در ﻳﺷﺮا ﻂ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ، اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه و ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳ زﻲﻜﻳ ﺮ در ﻃﻮل آن دوره ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﻮد . − ﻣﻘﺪار ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪه ) ﺷﻜﻞ3 - 4( − ﻋﻤﻖ ﺣﺪاﻗﻞ و ﺣﺪاﻛﺜﺮ − ﻲﻓﺼﻠ ﺑﻮدن ﻴﻴﺗﻌ ) ﻳﻦ ا ﻦ ﻛﻪ آ ﻳ ﺎ ﻣﻜﺎﻧ ﻴ ﺴﻢ ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن ﻲ داﻳﻤ ، ﻓﺼﻠ ﻳﺎ ﻲ ﻟﺤﻈﻪ ای اﺳﺖ ( − ﻓﺼﻞ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن و ﻓﺼﻞ ﺧﺸﻜ ﻲ ﻛﺎﻣﻞ − ﻧﺮخ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺟﺮ ﺎنﻳ − اﻧﺪ ازه، ﺗﻨﺎوب و ﺗﺪاوم ﺳﻴﻼب ﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﺤﻠ ﻞ ﻴ ﺗﻨﺎوب و ﺗﺪاوم یﻫﺎ دوره ﺧﺸﻚ در ﺣﺎﻟﺘ ﻲ ﻛﻪ ﻃﺮح یﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺟﺮا ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ، وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺗﺎﻻب را ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از داده یﻫـﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒ )ﻲﻌﻴ در ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻣﺸﺎﺑﻪ اﻗﻠ ( ﻲﻤﻴ ﻳﻣﻘﺎ ﺴﻪ ﻧﻤﻮده و اﺛﺮ ﺗﻮﺳﻌﻪ را ارز ﻲﺎﺑﻳ ﻧﻤﻮد . ﻴ درﻏ ﺮ اﻳﻦ ﺻـﻮرت ﺑـ ﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی، وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺗﺎﻻب ﺑﻌﺪ از اﺟﺮا ی ﻃﺮح یﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه و ﻣ ﻴ ﺰان اﻧﺤﺮاف از وﺿـﻌ ﻴ ﺖ ﻃﺒ ﻲﻌـ ﻴ آن ) در ﺷـﺮا ﻳ ﻂ ﻣـﺸﺎﺑﻪ ﻲﺎﺑﻳ ارز ( ﻲﻤﻴ اﻗﻠ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺷﻜﻞ )3 - 5 ( ﺑﻪ ازا ی دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻳ ﻚ ﺳﺎل، در ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﻧﺰد ﻳ ﻚ ﺑﻪ 20 % ﻣـﺴﺎﺣﺖ ﺗﺎﻻب ﻏﺮﻗﺎب ﻣﻲ ﺷﺪ ﺣﺎﻟﻲ ؛ در ﻛﻪ در ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﺑﻌﺪ از ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻳـ ﻚ ﺳـﺎﻟﻪ ﺗﻨﻬـﺎ ﻗـﺎدر ﺑـﻪ ﻏﺮﻗـﺎب ﻛـﺮدن 5 % ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺗﺎﻻب ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪ ازا ی درﺻﺪ ﺛﺎﺑﺘ ﻲ از ﺳﻄﺢ ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪه ﺗﺎﻻب، در ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﺑﻌﺪ از ﺗﻮﺳﻌﻪ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺳﻴﻼب ﻫﺎ ﻳ اﻓﺰا ﺶ ﻣﻲ .ﻳﺎﺑﺪ ﺳﭙﺲ ا ﻳ ﻦ اﻃﻼﻋﺎت ، در ﺗﻌ ﻳ رژﻦ ﻴﻴ ﻲﻢ آﺑ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﺮاﺳﺎس اﻫﺪاف ﻣﺪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻲﺘﻳﺮﻳ ﺪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔ .ﺮدﻴ اﻟﻒ- ﺷﺮاﻳﻂ ﻃﺒﻴﻌﻲ ب- ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻌﺪ از ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺷﻜﻞ 3 - 4 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺳﻄﺢ ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪه ﺗﺎﻻب ) در ﻣﺎه ﺳﻴﻼﺑﻲ ( در ﺷﺮاﻳﻂ ﻃﺒﻴﻌﻲ و اﺟﺮای ﻃﺮح ﻫﺎ ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب 40 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺷﻜﻞ3 - 5 - ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺗﻨﺎوب ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن ﺗﺎﻻب ) درﺻﺪ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪه ﺑﺮ ﺣﺴﺐ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ ( 3 - 8 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ راﺑﻄﻪ رژ ﻴﻢ ﻫﻳ ﺪروﻟﻮژ و ﻲﻌﻴ ﻃﺒﻲﻜﻳ ارزش یﻫﺎ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ ﻫﺪف اﺻﻠ ﻲ در ا ﻳ ﻦ ﮔﺎم، ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ رژ ﻳ ﻴﻢ ﻫ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮا ی ارﺿﺎ ی ﺣﺪود آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻛﻤ ﻲ و ﻛ ﻴﻔﻲ ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻴﻴﺗﻐ ﺮات زﻣﺎﻧ ﻲ و ﻣﻜﺎﻧ ﻲ آن اﺳﺖ . در ﻣﻮرد رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﻫﺎ، اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ آﻣﺎر ﻳ رژ ی رو ی ﻴﻢ ﻫ ﺪروﻟﻮژ ﻳ ﺟﺮ ﻲﻜﻳ ﺎن ﻃﺒ ﻲﻌـ ﻴ و واﺑـﺴﺘﮕ ﻲ آن ﺑﻪ ﺟﻨﺒﻪ یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮل در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، اﻟﺰاﻣﺎت ﻋﻤـﻖ، ﺳـﺮﻋﺖ و ... را ﻛـﻪ ازﻧﻈـﺮ اﻛﻮﻟـﻮژ ﻳﻜﻲ ﺣـﺎﻳﺰ ﻴ اﻫﻤ ﺖ ﻫ ﺴﺘﻨﺪ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻧﻤﻮده و ﺑﺪه ﻳ ﺟﺮ ﺎن ﻣﺮﺑﻮط را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ . اﻳ ﻦ روش ﻣـﺸﺎﺑﻬﺖ ﻳﻲﻫـﺎ ﺑـﺎ روش ﻫﻴ ﻴﻴ ﺗﻌﻲﻜﻴﺪروﻟ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ دارد و ﺗﻨﻬﺎ ﺳﻌ ﻣﻲﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ﺟﻨﺒﻪ یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳ ﺟﺮﻲﻜﻳ ﺎن ﻧ ﻴ ﺰ در آن دﺧ ﻴ ﻞ ﺷﻮد . ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ در ﻣﻮرد ﺗﺎﻻب ﻴﻫﺎ ﭘ ﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد ﭘﺲ از ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ آﻣﺎر ی ﺳﻄﺢ ﻳـ ﺎ ﺗـﺮاز ﻣﺎﻫﺎﻧـﻪ آب ) ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل ﺗﺤﻠ ﻴـ ﻞ درﺻـﺪ ی ﺟﺮﻳﺎن ﻳ از ( ﻫﺎ ﻚ ﺳﻮ و ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﺟﻨﺒﻪ یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ از ﺳﻮ ﻳ د ی ﮕﺮ، درﺻﺪ ی از ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ آﻣﺎر ی را در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﻣﻨﻄﺒـﻖ ﺑـﺮ ﺣـﺪ آﺳﺘﺎﻧﻪ یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ) ﻣﺜﻼ ﭼﻨﺎن ﭼﻪ اﻟﺰاﻣﺎت اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﻄﺢ آب در ﻣﺎه یﻫﺎ ﺧـﺸﻚ و ﺳـ ﻲﻼﺑﻴ ﺑـﺮ رژ ﻳـ ﻢ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﺑـﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺗﺠﺎوز 80 درﺻﺪ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎﺷﺪ، ﻧ ﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺮاﺳﺎس Q80ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ (. ﺑﺮرﺳ یﺑﺮا ﻲ ارﺗﺒﺎط ﺑ ﻦ ﻴ و ﻲﻔﻴ ﻛ ،ﻲ ﻛﻤ یﻫﺎ داده اﻛﻮﻟﻮژ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻲﻜﻳ آﻣﺪه از یﻫﺎ دوره آﻣﺎر ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮان ﻣﻲ ، از رواﺑﻂ آﻣﺎر ﺞ ﻳ را ی ﻣﺎﻧﻨﺪ آزﻣﻮن ﻫﻤﺒﺴﺘ ﮕﻲ ، آﻧﺎﻟ ﻴ ﺰ وار ﻳ ﺎﻧﺲ ﻳ ﻳﻚ ﺎ دو ﻃﺮﻓﻪ، ﺗﺴﺖ ﺗﻮﻛ .. . و ﻲ ﺑﻬﺮه ﺑﺮد ﺑﺎ . اﺳﺘﻔﺎده از ا ﻦ ﻳ آزﻣﻮن یﻫﺎ آﻣﺎر ی ، راﺑﻄـﻪ ﻣﻨﻄﻘـ ﻲ ﻦ ﻴﺑ ﻫﺎ داده ﻴ و ﻧ ﺰ ﻧﺤﻮه ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻳ ﭘﺎ یﻫﺎ داده ﻪ ﺑﺮ ﻫﻤﺪ ﮕﺮ ﻳ ﺣﺎﺻﻞ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 41 3 - 8 - 1 - ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﻲ آزﻣﻮن ﻳﻲﻫﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ آزﻣﻮن ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﻲ ﺷﺪت یﻗﻮ ) ، ﻣﺘﻮﺳﻂ، ﺿﻌ ( ﻒﻴ و ﻧﻮع راﺑﻄﻪ ) ﻳﻢ ﻴﻘﻣﺴﺘ ﺎ ﻣﻌﻜﻮس ﻦ ﻴﺑ ( ﻫﺎ داده را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨـﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻫﺎ ﻴ ﻫ ،ﻳﻲﺎﻴﻤﻴ ، ﺷ ﻲﻜﻳﺰﻴ ﻓ ی ﺪروﻟﻮژ و ﻲﻜﻳ زﻳﺴﺘﻲ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آزﻣﻮن ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﺗﻮان ﻣﻲ ﻲ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﺮ ﻳﻜﺪﻳ ﮕﺮ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ را ﻧ ﻴ ﺰ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﺪ ﻳ ﮕﺮ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻧﻤﻮد . ﻳﺑﺪ ﻦ ﺻﻮرت ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ در ﺑﺮﺧ ﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻫﺎ ﻳﻲﺎﻴﻤﻴ ، ﺷ ﻲﻜﻳﺰﻴ ﻓ ی و ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻴﻴ ﺗﻐ ﻲﻜﻳ ﺮات ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ا ﻳﻦ ﻫﺎ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑ ﻴ ﻮﻟﻮژ ﻳـ ﻚ ﺎهﻴﮔ)- ﺟﺎﻧﻮر ( رخ دﻫﺪ ﻣﻲ و ﺗﻮان ﻣﻲ ﻧﻮع ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﻴ ﻣﻲ ﺎن آﻧﻬﺎ را ﻳ ﺎﻓﺘﻪ و در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺮد . ﺑﻪ ﻋﻼوه ﮔﺎﻫ ﻲ اوﻗﺎت داده ﻫﺎ دارا ی ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﻲ ﺑﺎ ﺗﺎﺧﻴﺮ زﻣﺎﻧ ﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﻪ ﻮریﻃ ﻛﻪ ﺷﺎ ﻳ ﺪ در وﻫﻠـﻪ اول ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﺑﺮﺳـﺪ ﻫﻤﺒـﺴﺘﮕ ﻲ ﻣﻨﺎﺳﺒ ﻦ ﻴ ﺑ ﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﺮﻗﺮار ﻧ ﺴﺖﻴ ﻲوﻟ . ﺑﺎ اﻋﻤﺎل ﻳ ﻚ ﺗﺎﺧﻴﺮ زﻣﺎﻧ ﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ) ﻛﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻓ ﻳـ ﺰﻴ ﻚ ﻣـﺴﺎﻟﻪ ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﻮﺟ ﻴـ ﻪ اﺳـﺖ ( ، ﻫﻤﺒـﺴﺘﮕ ﻲ ﻣﻨﺎﺳﺒ ﻦ ﻴ ﺑ ﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﺜﻼ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ روﻧﺪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺗﺮاز آب ﻳ ﻚ در ﻳ ﺎﭼﻪ ﺑﺎ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﺑﺎ ﻲﺎﻫﻴ ﭼﻨﺪ ﻣﺎه ﺗﺎﺧﻴﺮ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺷﻜﻞ 3 - 6.( ﻳ در ا ﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺘﺨﺎب ﻳ ﻚ دوره زﻣﺎﻧ ﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان دوره ﭘﺎ ﻳ ﻪ ﻛﻪ دارا ی ﺑﻴﺶ ﻳﺗـﺮ ﻦ و دﻗﻴـﻖ ﻳﺗـﺮ ﻦ اﻃﻼﻋـﺎت اﺳـﺖ ﺿـﺮورت ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲ . روش یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﻲ ﺧﻄ ﻲ و ﺗﻮاﻧ ﻲ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮا ی دوره یﻫﺎ آﻣﺎر ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد و ﻧﺘﺎ ﻳ ﺞ را ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎ ده ﻗـﺮار . داد 3 - 8 - 2 - ﺗﺤﻠ ﭘﻴﻚﻞ ﻴ ﻫﺎ از د ﻳ ﮕﺮ ﺗﺤﻠﻴﻞ یﻫﺎ آﻣﺎر ی ، ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ رواﺑﻂ ﺑ ﻴﻦ ﭘ ﻴ ﻚ ﺟﺮ ﻳ ﺎن و ﭘ ﻴ ﻚ وﻳﮋﮔﻲ یﻫﺎ ﺧﺎص اﻛﻮﺳ ﻴـ ﺴﺘﻢ، ﻧﻈ ﻴـ ﺮ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴـ ، ﻓﺮاواﻧـ ﻲ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎ اﻫﻤ ﻴ .. .ﺖ و اﺳﺖ . ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺑﺮرﺳ ﻲ وﺟﻮد ﻫﻤﺒﺴﺘﮕ ﻴ ﺑ ﻲ ﻦ ﭘﻴﻚ ﻫﺎ، ﺑـﻪ دﺳـﺖ آوردن زﻣـﺎن وﻗـﻮع ا ﻳـ ﻦ ﭘﻴـﻚ ﻫـﺎ و ﺗﻐ ﻴﻴـ ﺮات درازﻣﺪت در ﻣ ﻴ ﺰان و اﺣ ﻴ ﺎﻧﺎ زﻣﺎن وﻗﻮع آن ﻧ ﻴ ﺰ ﺣﺎﻳﺰ اﻫﻤ ﻴ ﺖ اﺳﺖ . 3 - 8 - 3 - ﺗﺸﺨ ﻴ ﺺ ﺣﺪ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ ﺑﺮﻗﺮار ی رواﺑﻂ ﺑ ﻴ ﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ و ﻛﻲ ﻛﻤ ی ﻳ ﺟﺮﻲﻔﻴ ﺎن و وﻳﮋﮔﻲ یﻫﺎ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ، ﻣﻲ ﺗﻮان ﺣﺪود آﺳﻨﺎﻧﻪ ﺑﺤﺮاﻧ ﻳ ﺟﺮﻲ ﺎن را از ﺟﻨﺒﻪ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻛﺮد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺷﻜﻞ )3 - 7( ﺑﺎ ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ روﻧﺪ دراز ﻣﺪت ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺳﻄﺢ آب و ﺗﺮاﻛﻢ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ در ﻳ ﻚ ﺗﺎﻻب، ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﺮاز ﺗﺎﻻب در ﻣﺎه وﻗﻮع ﭘ ﻴ ﻚ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺑﺮا ی ﺣﻔﻆ ﺗﺮاﻛﻢ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺑﻪ ﻃـﻮر ﺗﻘﺮ ﻲﺒـ ﻳ ﺑﺮاﺑـﺮ 800 ﻴ ﻛ ﻠـﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ . 42 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ (ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺑﺮﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ) ﺟﺮم ﺗﻮده ﮔﻴﺎﻫﻲ ) ﻛﻞ ﻣﻮاد ﺟﺎﻣﺪ ﻣﺤﻠﻮلTDS( ﻣﻴﻠﻲ ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ (ﻛﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ) ﺳﻄﺢ آب ﺗﺎﻻب ﺷﻜﻞ 3 - 6 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﺗﺎﺧﻴﺮ زﻣﺎﻧ ﻲ ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻫﻪ در روﻧﺪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺳﻄﺢ آ ب، ﻛﻞ ﺟﺎﻣﺪات ﻣﺤﻠﻮل و ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ در ﻳ ﻚ ﺗﺎﻻب ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎر ﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 43 ﺷﻜﻞ3 - 7 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از اﺳﺘﺨﺮاج ﺣﺪ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻫﺎ ی ﺑﺤﺮاﻧﻲ از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﻴﻚ ﻫﺎ 3 - 9 - ﻴﻴﺗﻌ ﻴﻦ ﻧ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻳ در ا ﻦ ﺑﺨﺶ ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه و رواﺑﻂ ﺑ ﻴ ﻦ رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن و ﺟﻨﺒـﻪ یﻫـﺎ اﻛﻮﻟـﻮژ آن ﻲﻜﻳ ﻴـ ، ﻧ ﺎز آﺑـ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴـﺴﺘﻢ ﻫـﺎ در ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ در ﭼﻨﺪﺳﻄﺢ درﮔﺎم زﻣﺎﻧ ﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﮔﺮدد ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮا ی ﺳﺎل ﺗﺮ یﻫﺎ ، ﺧﺸﻚ و ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻳ رژ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن، ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ .ﺷﻮد ﻣﻲﻦ ﻴﻴ ﺗﻌ ﻧﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺣﺠﻢ، ﺳﻄﺢ ﻳ ﺎ ﺗﺮاز ﻣﻄﻠﻮب ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺗﺎﻻب ﺑﺮا ی ﺣﻔـﻆ و ﻲﮋﮔـ ﻳ اﻛﻮﻟـﻮژ ﻳﻜﻲ آن ﺑﻴ ﺎن ﻧﻤﻮد . ﺑﺎ وﺟﻮد آن ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑ ﻴ ﻼن آب ﺗﺎﻻب در ﻳ ﻚ ﺳﺎل ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧ ﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ورود ی ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز ﺑﺮآورد ﻧﻤﻮد، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﺪم ﻗﻄﻌ ﻴ ﺖ در ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﭘ ﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ )ﻲﻤﻴ اﻗﻠ ی ﺑﺎرش، ﺗﺒﺨ ﻳا ( ﺮﻴ ﻦ ﻛﺎر ﺗﻮﺻ ﻴ ﻪ ﻧﻤـﻲ ﺷـﻮد . ﻟـﺬا، ﺑﻬﺘﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺠﻢ، ﺗﺮاز ﻳ ﺎ ﺳﻄﺢ آب ﻣﻄﻠﻮب ﺗﺎﻻب ﺗﻌﺮ ﻳ ﻒ ﺷﺪه و ﺑﺎ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺗﺎﻻب و اﺳﺘﻔﺎده از داده ﻲﻤﻴ اﻗﻠ یﻫﺎ ﺑـﺮوز، در ﻫـﺮ ﺳﺎل ﺗﺎﻣﻴﻦ آن ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮد . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧ ﻴ ﺎز آﺑ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺎﻻب ﺑﺎﻳﺪ ﻃﻮ ﺑﻪ ر ﻣﺠﺰا در ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ﺳﺎﻳﺖ یﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ ﺑﺮآورد ﺷﻮد . ﻲﻬﻳﺑـﺪ اﺳـﺖ ﻛـﻪ اﻟﺰاﻣﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ در ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻨﺘﻬ ﻲ ﺑﻪ ﺗﺎﻻب ﻣﻌﺎدل ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧ ﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗـﺎﻻب ﻧ ﻴـ .ﺴﺖ ﺑﻨـﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ در ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﺎﻻب ﻣ ﻳ ﺑﺎ ﻲ ﺴﺖ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧ ﻴ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﻛﻨﺘﺮل ﮔـﺮدد . درﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـﻪ ﻻزم ﺑﺎﺷـﺪ، ﺑﺎ ﻳـ ﺪ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه رودﺧﺎﻧﻪ اﻓﺰا ﻳ ﻳﺶ ﺎﻓﺘﻪ و ﺑﺎز ﻧﮕﺮ ی ﺷﻮد . 3 - 10 - ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ ﻳ در ا ﻦ ﮔﺎم ، اﺛﺮات اﺣﺪاث ﺳﺪ رو ی ﻣﻘﺪار، ﺗﻨﺎوب و ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﻳ ﺎن در ﻫﺮ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ ﺪ ﻳـ ﻣـﺪل ﺳـﺎزی ﺷـﻮد . از ﻣﻬـﻢ ﻦ ﻳﺗـﺮ ﻣ ﻲﺴﺎﻳﻠ ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﺳﺎزی، ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺑﺮرﺳ ﻲ ﺷﻮد اﻃﻤ ﻴ ﻨﺎن از ﺑﺮﻗﺮار ی اﺗﺼﺎل ﻃـﻮﻟ ﻲ و ﻋﺮﺿـ ﻲ ﻗـﺴﻤﺖ یﻫـﺎ ﻣﺨﺘﻠـﻒ رودﺧﺎﻧـﻪ و 44 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺮا ی ﺑﺮﻗﺮار ﻳ ا ی ﻦ اﺗﺼﺎل اﺳﺖ ﻳا . ﻦ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﺣﻔﻆ ﺷﺮا ﻳ ﻳﻂ ز ﺴﺘﮕﺎﻫ ﻲ ﮔﻮ ﻧﻪ ﻫﺎ و ا ﻳ ﺠـﺎد اﻣﻜـﺎن ﻳﻲﺟﺎ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻧﻮران آﺑﺰ ﻴ ﺑﺴ ی ﺎر ﺣﺎ ﻳﺰ اﻫﻤ ﻴ ﺖ اﺳﺖ . 3 - 11 - ﻛﻨﺘﺮل ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺮا ﻳ ﻲﻔﻴﻂ ﻛ آب از ا ﻳ ﻦ ﺟﻬﺖ ﻣﻬﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﻐ یﺮﻴﻴ در ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻲﻔﻴ ﻛ ی آب ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ در ﺗﺮﻛ ﻴـ ﺐ ﮔﻮﻧـﻪ یﻫـﺎ و ﻲﺎﻫﻴﮔ ﺟﺎﻧﻮر ﻣﻲ ی ﺑﺎﺷﺪ . ﻛﻤﺒﻮد ﺑﺮﺧ از ﻲ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ ﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﺮا ﺑﻲ ی ﻣﻬﺮﮔﺎن و ﻣﺎﻫﻲ ﻫـﺎ ﻏـﺬا و ﭘﻨﺎﻫﮕـﺎه ﺗﻌ ﻴـﻴ ﻦ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ از ﭘﻴ ﺎﻣﺪﻫﺎ ﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ از ﺑ ﻴ ﻦ رﻓﺘﻦ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ در زﻧﺠ ﻴ ﺮه ﻏﺬا ﺷﻮد ﻣﻲ ﻳﻲ . در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ ﺣﻔﻆ ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺑﺎ ﻧﮕﺮش ﻛﻨﺘﺮل آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ در ﻣﺒﺪاء، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮان ﺧﻮدﭘﺎﻻ ﻳﻲ رودﺧﺎﻧﻪ و ﻫﺎ ﺗﺎﻻب ﻫـﺎ ﺻـﻮرت ﮔ . ﺮدﻴـ ﻫـﺪف اﺻـﻠ از ﻲ ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن آب ﻣـﻮرد ﻧ ﺎز ﻴـ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ، ﻫﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ یﺴﺮﻜﻳ اﻫﺪاف ﻫ ﻴ ﺪرواﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﺳﺖ و ﻧﻪ رﻓﻊ ﻣﺸﻜﻞ ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺟﺮ ﻲﺎﻧﻳ ﻛﻪ ﺑﺮا ی ﺑﻬﺒﻮد ﺖ ﻴﻔﻴﻛ آب رودﺧﺎﻧﻪ از ﻃﺮ ﻳ ﻴﻖ ﺳ ﺎﺳﺖ ﺗﺮﻗ ﻴ ﻖ رﻫﺎﺳﺎز ی ﺷﻮد ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ .ﺴﺖﻴ ﻧ ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ ، در ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻴﻦ ﻧ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﺑﺘﺪا ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ و ﻴ ﻫ ی ﻫﺎﻲﺰﮔﻳ ﺪروﻟﻮژ و اﻲﻜﻳ ﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﻧ ﻴ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻛﻤ ﻴﻴ ﺗﻌ ﻲ ﻦ ﺷﺪه و ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ داده ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺳﭙﺲ در ﮔﺎم ﺑﻌﺪ ﻛﻨﺘﺮل ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب اﻧﺠﺎم ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد . ﺗـﺎ ﺑﺮرﺳـ ﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ ﺑـﺎ رژ ﻳـ ﻢ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی و ﻛﻨﺘﺮل ﺳﺎ ﻳ ﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻵﻳﻨﺪه اﻳﺎ ﺻﺮﻓﺎ ﺑﺨﺎﻃﺮ رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی ﻣﻨﺒﻊ آب ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻼت ﻛ ﻴﻔﻲ ﻣﻮاﺟﻪ ﺧﻮا ﻫﺪ ﺷـﺪ ﻳـ ﺎ ﺧ ﻳﺑـﺪ . ﺮﻴـ ﻦ ﻣﻨﻈـﻮر ﻣﻲ ﺗﻮان ﭘﺲ از ﺗﻌ ﻴﻴ ﻳﻦ رژ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، وﺿﻌ ﻴ ﻴﻔﻴﺖ ﻛ ﺖ آب رودﺧﺎﻧﻪ و اﻛﻮﺳﻴـﺴﺘﻢ یﻫـﺎ واﺑـﺴﺘﻪ را در ازا ی آن ﺷـﺒﻴﻪ ﺳـﺎزی ﻧﻤـﻮده و ﺑـﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ﻴﻔﻴ ﻛ ی ﺖ آب ﻣﻘﺎ ﻳ ﺴﻪ ﻧﻤﻮد . ﺳﭙﺲ درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن آب ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ داده ﺷﺪه، ﺑﺮا ی ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻟﺰاﻣـﺎت ﻛ ﻲﻔـ ﻴ ﻛـﺎﻓ ﻲ ﻧﺒﺎﺷـ ﺪ، رژ ﻳـ ﻢ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺠﺪدا ﻣﻮرد ﺑﺎزﻧﮕﺮ ی ﻗﺮار ﮔ . ﺮدﻴ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺷﺮا ﻳﻄﻲ ﻛﻪ ﻳ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ در ﺣﺎﻟـﺖ ﻃﺒ ﻲﻌـ ﻴ ﺷـﻮر ی ﺑـﺎﻻ ﻳﻲ دارد و ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰا ﻳ ﺶ ﺷﻮر ی ﺗﺎ ﺣﺪ ﺑﺤﺮاﻧ ﻴ و ﻏﻲ ﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺷﻮد، اﻓﺰا ﻳ ﺶ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺪ ﻧ ﻈﺮ ﻗﺮار ﮔ .ﺮدﻴ 3 - 11 - 1 - ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ی ﻣﻬﻢ ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب از ﻟﺤﺎظ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺑﺮ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻴﻔﻴ ﻛ ی ﺖ آب از ﻧﻈﺮ اﺛﺮات رو ی اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻲ آﺑ یﻫﺎ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : دﻣﺎ، ﺟﺎﻣﺪات ﻣﺤﻠﻮل )TDS ( ، اﻛﺴ ﻴ ﮋن ﻣﺤﻠـﻮل )DO ( ،اﻛﺴ ﻴ ﮋن ﺧﻮاﻫ )ﻳﻲﺎﻴﻤﻴﻮﺷﻴ ﺑﻲBOD ( 1 ،ﻣﻮاد ﻣﻐﺬ ) یN وP(،) pH (،ﻛﺪورت ﻛﻠﻲ و ﻫﺎ ﻓﺮم 2 .ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ا ﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻨﺒﻊ آﺑـ ﻲ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳﺖ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺮار ﮔ ﻴ ﺮد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻳ ﭘﺎ ی یﮕﺮﻳﺶ د ﻋﻼوه ﺑﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ی ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺴﺘﻪ ﺑـﻪ ﻧـﻮع ﻣـﺼﺮف آب، ﺑﺮاﺳـﺎس ﺟﺪول )3 - 5( ﻻزم اﺳﺖ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔ .ﺮدﻴ 3 - 11 - 1 - 1 - دﻣﺎ یﺎرﻴﺑﺴ از ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎ ﻴﻧﻈ )ﻲﻜﻳﺰﻴ ﻓ ی یﺑﻨﺪ ﻪﻳﺮ ﻻ ﺣﺮارﺗ ( ﻲ ﻳ وﺗﺒﺪ ﻼت ﺷ و ﻳﻲﺎﻴﻤﻴ زﻳﺴﺘﻲ ﺑﻪ دﻣﺎ ﺣﺴﺎس ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻪ ﻋـﻼوه اﺛـﺮات دﻣـﺎ رو ی ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﻛﻪ ﺑﺮﺧ از ﻲ آﻧﻬﺎ در ﻣ ﻌ ﺮض ﺧﻄﺮ ﻳ ﺎ ﺗﻬﺪ ﻳ ﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﻣ ﻴ ﺰان ﻓﻌﺎﻟ ﺖ ﻴ زﻳﺴﺘﻲ در ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ورود و ﻧﻔﻮذ اﺷﻌﻪ ﺧﻮرﺷ ﻴ ﺪ در آب و اﺳﺘﻔﺎده از ا ﻳ ﻦ اﻧﺮژ ی ﺗﻮﺳﻂ ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ﻫﺎ ﺑﺴﺘﮕ ﻲ دارد ﻛﻪ دﻣﺎ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻨﺎﺳﺒ ﻲ ﻳ از ا ﻦ ﻧﻈﺮ اﺳﺖ . ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ از ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﮔﺴﺘﺮده در ﺳﻄﺢ ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﺮ ﺗﻐ ﻴﻧﻈ)ﺰﻳ ﻴﻴ ﺮ ﻛﺎرﺑﺮ ی اراﺿ ﻲ( ، رﻫﺎﺳﺎز ی آب از ﻣﺨﺎزن ﺳﺪﻫﺎ ﻧ ﻴ ﺰ ﺑﺮ رژ ﻳـ ﻢ ﺣﺮارﺗـ ﻲ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮﮔﺬار اﺳﺖ ﻳ از ا . ﻦ رو ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ ﻳ رژ ﻢ دﻣﺎ ﻳﻲ ﻣﻄﻠﻮب ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﺑﺎ اﻫﻤ ﻴ ﺖ و ﺣﻔﻆ آن در رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻛ ﻮﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن، در ﻣـﺪ ﺖ ﻳﺮﻳ ﻳﭘﺎ ﺪار ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮ ﻳﺰ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻨﻮع ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﺣﺪود آﺳﺘﺎﻧﻪ دﻣﺎ ی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻤﻞ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ در ﻓﺼﻮل ﻣﺨﺘﻠﻒ و 1- Biochemical Oxygen Demand 2- Coliforms ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 45 یﺑﺮا اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺘﻐ ﻴ ﺮ اﺳﺖ . در ﺷﺮا ﻳﻄﻲ ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت دﻗ ﻴﻘﻲ از ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﻣﻬﻢ و ﻳ ﺎ ﺣﺪ آﺳﺘﺎﻧﻪ دﻣـﺎ ی ﻗﺎﺑـﻞ ﺗﺤﻤـﻞ آﻧﻬـﺎ در اﺧﺘ ﺎر ﻴـ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎ ﻳ رو ی ﻜﺮد ﭘ ﻴﺸﮕﻴ ﺮاﻧﻪ، ﺣﺪاﻗﻞ اﻧﺤﺮاف از رژ ﻳ ﻢ دﻣﺎ ﻳﻲ ﺟﺮﻳﺎن ﻲﻌﻴ ﻃﺒ یﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻫﺪف در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ .ﺷﻮد ﺟﺪول 3 - 5 - راﻫﻨﻤﺎی اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه ]ﻫﺎ 3 [ ردﻳﻒ ﻧﺎم ﻣﺘﻐﻴﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻳﺶﺎﭘ ﺣﻴﺎت آﺑﺰﻳﺎن و ﭘﺮورش آﺑﺰﻳﺎن ﻣﻨﺎﺑﻊ آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ ﺗﻮرﻳﺴﺘﻲ ودرﻣﺎﻧﻲ ﻛﺸﺎورزی داﻣﭙﺮوری 1 دﻣﺎ 3 3 1 2 رﻧﮓ 2 2 2 3 ﺑﻮ 2 2 4 ﻣﻮاد ﻣﻌﻠﻖ 3 3 3 3 5 ﻛﺪورت1 1 2 2 2 6 ﻫﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ 3 1 1 1 7 ﻛﻞ ﻣﻮاد ﻣﺤﻠﻮل 1 1 3 1 8 pH 3 2 1 1 2 9 اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل 3 3 1 1 10 ﺳﺨﺘﻲ 1 2 11 a ﻛﻠﺮوﻓﻴﻞ 1 2 2 2 12 آﻣﻮﻧﻴﺎک 1 2 1 13 ﻧﻴﺘﺮات / ﻧﻴﺘﺮﻳﺖ 2 1 3 2 14 ﻓﺴﻔﺎت 2 15 ﻛﻞ ﻣﻮاد آﻟﻲ 2 1 1 16 اﻛﺴﻴﮋن ﺧﻮاﻫﻲ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ 2 2 17 اﻛﺴﻴﮋن ﺧﻮاﻫﻲ ﺑﻴﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ 3 3 2 18 ﺳﺪﻳﻢ 1 3 19 ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ 1 20 ﻛﻠﺴﻴﻢ 1 1 1 21 ﻣﻨﻴﺰﻳﻢ 2 1 22 ﻛﻠﺮﻳﺪ 2 1 3 23 ﺳﻮﻟﻔﺎت 1 1 1 24 ﻓﻠﻮرﻳﺪ 2 1 1 25 ﺑﺮن 2 1 26 ﺳﻴﺎﻧﻴﺪ 27 ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ 1 1 28 ارﺳﻨﻴﻚ / ﺳﻠﻨﻴﻢ 1 1 29 روﻏﻦ و ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﻫﻴﺪروﻛﺮﺑﻦ 1 2 2 1 1 30 ﺣﻼل ﻫﺎی آﻟﻲ 1 3 1 31 ﻓﻨﻞ 1 2 1 32 آﻓﺖ ﻛﺶ ﻫﺎ 2 2 1 33 دﺗﺮﺟﻨﺖ ﻫﺎ 1 1 1 1 34 ﻛﻠﻲ ﻓﺮم ﻛﺸﻨﺪه 3 3 3 35 ﻛﻠﻴﻔﺮم ﻛﻞ 3 3 1 36 اﻧﮕﻞ ﻫﺎ 3 3 1 2 * 1 ﺗﺎ3 درﺟﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﻛﻢ ﺗﺎ زﻳﺎد ﺟﻬﺖ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎﻳﺶ 1- Turbidity 46 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ 3 - 11 - 1 - 2 - ﻣﻮاد ﻣﻐﺬ ی ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ ﺑﺎﻻ ﻴ ﻧ ی ﺘﺮوژن و ﻓﺴﻔﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﮔﺮاﻳﻲ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﻊ آن ﺗﻮده ﮔ ﻲﺎﻫﻴ و ﺗﺮاﻛﻢ ﺟﺎﻧﻮر ی اﻓـﺰا ﻳ ﺶ ﻣـﻲ ﻳﺎﺑـﺪ . اﺛـﺮات ﻳ اﻓﺰا ﺶ ﻣﻮاد ﻣﻐﺬ ی در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮا ی ﺑﺮﺧ از ﻲ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻄﻠﻮب ا ﺳﺖ و ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ ﺗﻨﻮع ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﻓﺮاواﻧ ﻲ آﻧﻬﺎ در ﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ ﺷﻮد ﻣﻲ یﻣﻐﺬ . درﺻﻮرﺗﻲ ﻴ ﻣ ﻛﻪ ﺰان ﻣﻮاد ﻣﻐﺬ ی اﻓﺰا ﻳ ﻳﺶ ﺎﺑﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ ی ﻛﻪ ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﻪ رﺷـﺪ ﺑـﻲ روﻳـﻪ ﺗـﻮده یﻫـﺎ وﺳـ ﻴﻊ ﮔﻴ ﺎﻫـﺎن ﺷـﺎﻣﻞ ﺘﻮﻴﻓ ﭘﻼﻧﻜﺘﻮن و ﻫﺎ ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ ﻫﺎ ﺷﻮد، ﺗﻐﺬﻳﻪ ﮔﺮاﻳﻲ رخ دﻫﺪ ﻣﻲ . ﻂ ﻳﺷﺮا ﺗﻐﺬﻳﻪ ﮔﺮاﻳﻲ از ﻃﺮ ﻳ ﻖ ﻣﺴ یﻫﺎﺮﻴ ﻏﺬا ﻴﻴﺗﻐ ) ﻳﻲ ﺮ از ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ ﻫـﺎ ﺑـﻪ ﺘﻮ ﻴﻓ ﭘﻼﻧﻜﺘﻮن ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ( ﻫﺎ ﺪ رو اﻛﻮ ی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ اﺛﺮ ﺑﮕﺬارد ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰا ﻳ ﺶ ﻛﺪورت و ﻛﺎﻫﺶ اﻛﺴ ﻴ ﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﺷﻮد ]40 .[ ﻧﻴﺘﺮات ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺟﺰ و ﻣﻬﻢ در ﻛﻮدﻫﺎی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺑﻮده و ﺑﺮای ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺿﺮورت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ در ﻫﻨﮕـﺎم ﺑﺎرﻧـﺪﮔﻲ ﻣﻘـﺎدﻳ ﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ از زﻣﻴﻦ ﻫﺎ ی ﻛﺸﺎورزی ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪه و ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ راه ﺧﻮاﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ . ﻧﻴﺘﺮات ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ در اﺛﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺮز آب ﻫﺎی ﻣﺤﺘﻮی ﻛﻮدﻫﺎ ی ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ، ﺗﺮاوش از ﺳﭙﺘﻴﻚ ﺗﺎﻧﻚ و ﭼﺎه ﻓﺎﺿﻼب، ﻛﻮدﻫﺎی ﺣﻴﻮان ﻣﻨﺸﺎ ﮔﺮﻓﺘﻪ ازﻣﺰارع ﭘﺮورش و ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎ ﺣﻴﻮاﻧﻲ ﻧﻴﺰ وارد ﻣﺤﻴﻂ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﻧﻴﺘﺮات ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺨﺮﻳﺐ رﺷﺪ ﭘﻼﻧﻜﺘﻮن ﻫﺎ و ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻏﺬا ﺑﺮای ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ . ﻴﺗﺮﻛ ﺒﺎت ﻧ ﻴ ﺘﺮوژن )ﻧﻴ ﺘﺮات و ﻧ ﻣﻲ ( ﺖﻳﺘﺮﻴ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺎﻫﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﭼﻨﺎن ﭼﻪ رﺷﺪ ﺟﻠﺒﻚ ﻫﺎ ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﺎﻫﺶ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻣﺮ گ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی آﺑﺰی .ﺷﻮد ﻣﻲ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻧﻴﺘﺮات ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ اﺛﺮات ﻛﺸﻨﺪه ﺑﺮای ﮔﻮﻧـﻪ ﻫـﺎی ﻣﺎﻫﻲ ﮔﺮﻣﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻧﺪارﻧﺪ ﺑﺎ اﻳﻦ وﺟﻮد ﻣﺎﻫﻴﺎن آزاد و ﺳﺎﻳﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺳﺮدآﺑﻲ از ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻓﺴﻔﺎت ﺰ ﻴﻧ ﻫﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺤﺮﻳﻚ رﺷﺪ ﭘﻼﻧﻜﺘﻮن ﻫﺎ و ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ﻛﻪ ﻪ ﺑ) ﻋﻨﻮان ﻏﺬا ﺑﺮای ﻣﺎﻫﻲ روﻧﺪ ﻣﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ ﻫﺎ ﻣﻲ ( ﺷﻮﻧﺪ . اﻳـﻦ اﻣـﺮ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻣﻮﺟﺐ اﻓﺰاﻳﺶ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ و ﺑﻬﺒﻮد ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺣﻴﺎت در اﻳﻦ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﺷﻮد . در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﭼﻪ ﭼﻨﺎن ﻣﻴـﺰان ﻓـﺴﻔﺎت ﻣﻮﺟـﻮد ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ رﺷﺪ ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻛﻨﺘﺮل ﺟﻠﺒﻚ ﻫﺎ وﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ، ﻣﺴﺪود ﺷﺪن آﺑﺮاﻫﻪ و ﻫﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻣ ﻘﺎدﻳﺮ زﻳﺎد اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠـﻮل ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ، ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ و ﻣﻮﺟﻮدات آﺑﺰی از ﺑﻴﻦ ﺧﻮاﻫﻨﺪ رﻓﺖ . ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﺴﻔﺎت ﻫﺎ در ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺎﻻ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ، ﺧﻄﺮی ﺑﺮای ﺳﻼﻣﺖ اﻧﺴﺎن ﻫﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻧ ﻤﻲ روﻧـﺪ . ﺣﺘـﻲ درﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﻏﻠﻈﺖ از ﺣﺪ ﻣﺠﺎز ﺑﺎﻻﺗﺮ رود اﻳﻦ ﺗﺮﻛ ﻴﺒﺎت ﺻﺮﻓﺎ اﻧﺪﻛﻲ در ﻫﻀﻢ ﻣﻮاد ﻏﺬاﻳﻲ اﺧﺘﻼل اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ در . ﺟﺪول )3 - 6( اﺛـﺮ ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﺴﻔﺎت ﺑﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ رﺳﻮﺑﮕﺬار ی ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻃﺮق ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ را ﺗﺤـﺖ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮار دﻫﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل رﺳﻮﺑﺎت ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ رو ی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻛ ﻴﻔﻴ ﻳﺖ ز ﺴﺘﮕﺎه و ﻏﺬا ) ی ﻣﺜﻞ ﺑ ( ﻠﻢﻴﻮﻓﻴ ﻓـﺮاﻫﻢ ﺑﻲ یﺑﺮا ﻣﻬﺮﮔﺎن و ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﺷﻮﻧﺪ و ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ ﮔ ﻴ ﺎﻫﺎن را ﻛﺎﻫﺶ دﻫﻨﺪ ]15 .[ ﺟﺪول3 - 6 - اﺛﺮ ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﺴﻔﺎت ﺑﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﻏﻠﻈﺖ ﻓﺴﻔﺎت ﻛﻞ )mg/lit ( وﺿﻌﻴﺖ 01 /0 - 03 /0 ﻣﻴﺰان ﻓﺴﻔﺎت در ﺑﻴﺶ ﺗﺮ درﻳﺎﭼﻪ یﻫﺎ آﻟﻮدﮔﻲ 025 /0 ﻮﺟﺐﻣ ﺗﺴﺮﻳﻊ ﭘﺪﻳﺪه ﻏﺬاﻳﻲ در درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎ ﺧﻮاﻫﺪ .ﺷﺪ 1/0 ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﺠﺎز ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺑﺮای ﺷﺪه رودﺧﺎﻧﻪ و ﻫﺎ ﺟﻮﻳﺒﺎرﻫﺎ 3 - 11 - 1 - 3 - یﺷﻮر ﻳ اﻓﺰا ﺶ ﺷﻮر ی در اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ آب ﺷ ﻴﺮﻳ ﻦ، در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻨﻮع ز ﻲﺴﺘﻳ ﺷﺪه و ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏـﺬا ﻳﻲ ﻣﻮﺟـﻮد را ﻣﺤﺪود ﻧﻤﺎ . ﺪﻳ اﺛﺮات ﺧﺎص اﻓﺰا ﻳ ﺶ ﺷﻮر ی رو ی ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﺑﻪ ﺣﺪ ﺗﺤﻤﻞ ﺷﻮر ی ﮔﻮﻧﻪ ﺑـﻪ ﺧـﺼﻮص ﺑـﺴﺘﮕ ﻲ دارد ﻛـﻪ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻴ ﺑﺴﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺎر ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 47 3 - 11 - 1 - 4 - pH ﻣﻴﺰان ﺗﻌﺎدل ﺑﻴﻦ ﻫﺎ ﻳﻮن ی ﻫﻴﺪروژن ﻣﺜﺒﺖ و ﻫﺎ ﻳﻮن ی ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﺪ ﻣﻨﻔﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه اﺳﻴﺪی ﻳﺎ ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺑﻮدن آب ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . زﻣـﺎﻧﻲ ﻛﻪ pH ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ آب ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد ﻣﻲ در و اﻗﻊ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻨﺪه ﻏﻠﻈﺖ ﺑﻴﻦ ﻫﺎ ﻳﻮن ی ﻫﻴﺪروژن ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻣﻘﻴـﺎس pH از ﺻـﻔﺮ ) ﻏﻠﻈـﺖ ﺑﺎﻻی ﻫﺎ ﻳﻮن ی ﻫﻴﺪروژن ﻣﺜﺒﺖ، ﻓﻮق اﻟﻌﺎده اﺳﻴﺪی ﺗﺎ ( 14 ) ﻏﻠﻈﺖ ﺑﺎﻻی ﻫﺎ ﻳﻮن ی ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﺪ ﻓﻮق اﻟﻌﺎده ﺑﺎزی ( ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . در آب ﺧﺎﻟﺺ ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎ ﻳﻮن ی ﻫﻴﺪروژن ﻣﺜﺒﺖ در ﺗﻌﺎدل ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎ ﻳﻮن ی ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﺪ ﻣﻨﻔﻲ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ و در ﺣﺎﻟﺖ اﻳﻦ ﻣﻴﺰان pH آب دﻗﻴﻘـﺎ 7 اﺳﺖ . در ﻳﻚ درﻳﺎﭼﻪ ﻳﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﺑﻲ ﻣﻴﺰان pH از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ ) ﺟـﻨﺲ ﺑـﺴﺘﺮ و ﺧـﺎک و ﺳـﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻃﺒﻴﻌـﻲ ( و ﻋﻮاﻣـﻞ اﻧﺴﺎن ﺳﺎز از ﻗﺒﻴﻞ ﻧﻮع و ﻣﻴﺰان ﻣﻮاد ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﺪه از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺷﻬﺮی ، ﻛﺸﺎورزی و ﻳﺎ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد . اﻏﻠﺐ درﻳﺎﭼﻪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻫﺎ ﻃﺒﻴﻌﻲ درﻫﻨﮕﺎم ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺑﻮده و ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﺑﻪ واﺳﻄﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻮاد آﻟﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ اﺳﻴﺪی ﺑﻮدن ﻣﻴـﻞ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ . در اﺛـﺮ ﻓﺴﺎد ﻣﻮاد آﺑﻲ دی اﻛﺴﻴﺪﻛﺮﺑﻦ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه ﻛﻪ در واﻛﻨﺶ ﺑﺎ آب اﺳﻴﺪ ﻛﺮﺑﻨﻴﻚ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ اﺳﻴﺪ ﺿﻌﻴﻒ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ ﺗﻮﻟ ﻴـﺪ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺎﻻی اﺳﻴﺪ ﻛﺮﺑﻨﻴﻚ ﻣﻮﺟﺐ ﻛﺎﻫﺶ pH آب ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . اﻛﺜﺮ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﻣﺎﻫﻲ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑـﻴﻦ 6 ﺗـﺎ9 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در pH ﺮﻳ ز6 ،ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺨﻢ رﻳﺰی ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ و ﻓﺮاواﻧ آﻧﻬﺎ ﻲ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ ]4[ . ﺑﺴﻴﺎری از ﺟﻠﺒﻚ ﻫﺎ و ﺻـﺪف داران ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﻣﺎﻫﻲ از ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ی ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات pH ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ ﻛﺎﻫﺶ pH ، ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻨﻮع ز ﻳـ و ﻲﺴﺘ ﺐ ﻴﺗﺮﻛ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺟﻮاﻣﻊ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن ﺷﻮد ﻣﻲ ]7[ . ﻣﺤﺪودهpH ﻣﻄﻠﻮب در ﺑﺮﺧ ﻲ از راﻫﻨﻤﺎﻫﺎ 4/6 ﺗﺎ7/7ﻴ ﭘ ﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳ ]ﺖ 20 .[ ﺟﺪول 3 - 7 - اﺛﺮات اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ pH ﺑﺮ آﺑﺰ ﻳ ﺎن را ﻧ ﺸﺎن ﻣﻲ . دﻫﺪ ﺟﺪول 3 - 7 - اﺛﺮات ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒpH ﺑﺮ آﺑﺰﻳﺎن ]68 [ ﺷﺮح اﺛﺮات ﺣﺪاﻗﻞ pH ﺣﺪاﻛﺜﺮpH ﺗﺨﻢ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺳﺮ ازﺗﺨﻢ ﺑ ﻴ ﺮون آورﻧﺪ اﻣﺎ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ ﺷﻜﻞ ﻳﺎﻓﺘﻪ . اﻧﺪ 8/3 10 ﻣﺤﺪوده ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻤﻞ اﻏﻠﺐ ﻣﺎﻫﻲ یﻫﺎ ﻣﻘﺎوم 4 1/ 10 ﻣﺤﺪوده ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻤﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫ ﻲ ﻗﺰل آﻻ 1/4 5/9 ﺑ ﻳ ا یﻪ ازا ﻦ ﻣﻘﺪار ﻣﺎﻫ ﻲ ﻛﭙﻮر ﻇﺮف 5 روز ﻣﻲ ﻣﻴﺮد . 3/4 --- ﻣﺤﺪوده رﺷﺪ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﺗﺨﻢ ﻫﺎ و ﻻرو ﻣﺎﻫ ﻲ ﻗﺰل آﻻ 5/4 9 ﻣﺤﺪوده ز ﻣﺎﻫﻲﺴﺘﻳ ﻲ ﺳﻮف1 6/4 5/9 ﻣﺤﺪوده ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻤﻞ ﻣﺎﻫ ﻲ ﺳﻪ ﺧﺎره2 5 --- ﻣﺤﺪوده ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻤﻞ ﺑﺮا ی اﻏﻠﺐ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ 5 9 ﺣﺪ ﺑﺎﻻ ﺑﺮا ی آب ﺧﻮب از ﻟﺤﺎظ ﻣﺎﻫﻲ ﮔﻴﺮی --- 7/8 ﻳ در ا ﻦ ﻣﺤﺪوده ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ از آب ﭘﺮﻫ ﻴ ﺰ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . 4/5 4/ 11 ﻣﺤﺪوده ﺑﻬ ﻴ ﻨﻪ ﺑﺮا ی ﺗﺨﻢ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ 6 2/7 ﻳ در ا ﻦ ﻣﺤﺪوده pH ﺗﺨﻢ ﭘﺸﻪ ﻫﺎ ﺗﺨﺮ ﻳ ﺐ ﺷﺪه . اﻧﺪ 0/1 --- ﻻرو ﭘﺸﻪ ﻫﺎ در ا ﻳ ﻦ ﻣﺤﺪوده ﻧﺠﺎت ﻣﻲ ﻳﺎﺑﻨﺪ . 3/3 7/4 ﺑﻬﺘﺮ ﻳ ﻦ ﻣﺤﺪوده ﺑﺮا ی رﺷﺪ ﺟﻠﺒﻚ 5/7 4/8 1- perch 2- Stickleback 48 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ 3 - 11 - 1 - 5 - ﻛﺪورت ﻳ اﻓﺰا ﺶ ﻛﺪورت ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻧﻔﻮذ ﻧﻮر ﺑﻪ ﻋﻤﻖ آب ﺷﺪه و در ﻴﻧﺘ ﺠﻪ رﺷﺪ آﺑﺰ ﻳ ﺎن را ﻣﺤـﺪود ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ از . ﻣﻬـﻢ ﻴﻦ ﭘﻳﺗـﺮ ﺎﻣـﺪﻫﺎ ی ﻳ اﻓﺰا ﺶ ﻛﺪورت، ﻛﺎﻫﺶ ﺷﻔﺎﻓ ﻴ ﺖ آب و رﺷﺪ ﺟﻠﺒﻚ زی ﻛﻒ یﻫﺎ اﺳﺖ . ﺟﻠﺒﻚ زی ﻛﻒ یﻫﺎ ﻳﻚ ﻣﻨﺒـﻊ ﻏـﺬا ﻳﻲ ﻣﻬـﻢ ﺑـﺮا ی ﺑـﺴ از یﺎرﻴ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻫﺮ ﻛﺎﻫﺸ ﻲ در ﻓﺮاواﻧ ﻲ آﻧﻬﺎ اﺛﺮات ﺷﺪ ی رو یﺪﻳ زﻧﺠ ﻴ ﺮه ﻏﺬا ﻳﻲ دارد . ﻣﻘﺪار ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻛﺪورت ﻣﺠﺎز ﺑﺮا ی رﺷﺪ آﺑﺰ ﺎن ﻳ ﺑﺮاﺑﺮ NTU 10ﻴﻴ ﺗﻌ ﻦ ﺷﺪه اﺳ ]ﺖ 20 [. 3 - 11 - 1 - 6 - اﻛﺴ ﻴ ﮋن ﻣﺤﻠﻮل اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل )DO ( از ﻃﺮﻳﻖ اﻧﺘﺸﺎر از ﻫﻮای ﻣﺠﺎور، ﻫﻮادﻫﻲ آب در ﻣﺤﻞ ﺗﻨﮕﻪ ﻫﺎ و آﺑﺸﺎرﻫﺎ و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺤﺼﻮل ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻋﻤﻞ ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺎﻫﻲ و ﺳﺎﻳﺮ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی آﺑ ﺰی ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺟﺪا ﻧﻤﻮدن اﻛﺴﻴﮋن از آب ﻳﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﺣﺎوی اﻛﺴﻴﮋن ﻧ ﻤﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . در اﻳـﻦ ارﺗﺒﺎط ﺗﻨﻬﺎ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺳﺒﺰ و ﺑﺮﺧﻲ از ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻫﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ و ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﭼﻨـﺎن ﭼـﻪ ﮔﺮﻣـﺎی آب ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ ﺑﺎﺷﺪ از ذﺧﻴﺮه اﻛﺴﻴﮋن ﻣﻮﺟﻮد در آن ﺑﻪ ﺷﺪت ﻛ ﺎﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﻏﻠﻈـﺖ اﻛـﺴ ﻴ ﮋن ﻣﺤﻠـﻮل در ﺳـﺘﻮن آب ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ از ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻲﻌﻴ ﻃﺒ یﻫﺎ و اﻧﺴﺎﻧ ﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻓﻌﺎﻟ ﺖ ﻴ ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻫﺎ ، در رﺳﻮﺑﺎت و ﻣﻮاد آﻻ ﻳ ﻨﺪه ﺗﺎﺛﻴﺮ . ﺮدﻳ ﭘﺬ ﺑﻪ ﻋﻼوه ﻏﻠﻈﺖ اﻛـﺴ ﻴ ﮋن ﻣﺤﻠـﻮل دارا ی ﻴﻴﺗﻐ ﺮات ز ﻳ ﺎد زﻣﺎﻧ ﻲ و ﻣﻜﺎﻧ ﻲ اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ در یﻫﺎ آب ﺳﺎﻛﻦ ﻳ ﺎ ﺑﺎ ﺣﺮﻛﺖ آرام ﻏﻠﻈﺖ یﻫﺎ ﻛﻢ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر اﺳﺖ، ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ در ﺑﺎ ﺣﻀﻮر ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ ﻳ ، ﻫﺎ ﺎ ﺑﺎ اﻓﺰا ﻳ ﺶ اﺧﺘﻼط، ﻏﻠﻈﺖ اﻛﺴ ﻴ ﮋن ﻣﺤﻠﻮل در آب اﻓﺰا ﻳ ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲﺶ ﺟﺎ آن از . ﻛﻪ اﻛـﺴ ﻴ ﮋن در ﻓﺮاﻳﻨـﺪ ﺗﻨﻔﺲ ﻫﻮاز ی ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز آﺑﺰ ﻳ ﺎن اﺳﺖ، ﻏﻠﻈﺖ یﻫﺎ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﻛﻢ ﺑﺮا ﻴ ﮔ ی ﺎﻫﺎن و ﺟﺎﻧﻮران آﺑﺰ ی ﻣﻀﺮ اﺳﺖ . از ﺳﻮ ی دﻳﮕﺮاﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در اﺛﺮ رﺷﺪ ﺑ ﻴﺶ از ﺣﺪ ﮔﻴﺎﻫـﺎن آﺑـﺰی ﻳـﺎ ورود ﻫـﺮز آب ﺣـﺎوی ﻓـﺴﻔﺎت و ﻧﻴﺘـﺮات داﺧـﻞ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ . در ﺣﺎﻟﺖ اﺧﻴﺮ ﺗﻌﺪاد و اﻧﺪازه ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ﺑﻪ ﻣﻴﺰان زﻳﺎدی اﻓﺰوده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . در ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ، ﭼﻨﺎن ﭼـﻪ ﻫﻮا ﺑﺮای ﭼﻨﺪﻳﻦ روز اﺑﺮی ﺑﻤﺎﻧﺪ در اﺛ ﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺗﻨﻔﺲ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻣﻴﺰان اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺼﺮف ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . زﻣﺎﻧﻲ ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻣﻲ ﻣﻴﺮﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻏﺬا ﺑﺮای ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻫﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺎﻋﺚ دو ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺪن ﺗﻌﺪاد ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻫﺎ و ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ ﻣـﺼﺮف ﺣﺠـﻢ زﻳﺎدی از اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﻣﻮﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﻣﻴﺰان ﻣﺼﺮف اﻛﺴﻴ ﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﺗﻮﺳﻂ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی آﺑﺰی ﺑﻪ ﻧﻮع ﮔﻮﻧﻪ ، ﺣﺎﻟﺖ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﮔﻮﻧﻪ ، دﻣـﺎی آب، ﻣﻴـﺰان ﻣـﻮاد آﻻﻳﻨـﺪه ﻣﻮﺟـﻮد ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﭘﻴﺒﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺣﺪاﻗﻞ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺮای ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی آﺑﺰی ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در 5 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﮔﺮاد ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺎﻫﻲ آزاد در ﺣﺪود 50 اﻟﻲ 60 ﮔﺮم ﻣﻴﻠﻲ در ﻟﻴﺘﺮ اﻛﺴﻴﮋن را در ﺳﺎﻋﺖ ﻣﺼﺮف ﻛﻨﺪ ﻣﻲ در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در دﻣـﺎی 25 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻲ ﮔﺮاد ﻫﻤﻴﻦ ﮔﻮﻧﻪ در ﺣﺪود 5 ﺗﺎ6 ﺑﺮاﺑﺮ ﻫﻤﺎن ﻣﻴﺰان اﻛﺴﻴﮋن ﻧﻴﺎز دارد از ﻛﻪ ﺟﺎ آن ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﺟﺎﻧﻮراﻧﻲ ﺧﻮﻧﺴﺮد ﻫـﺴﺘﻨﺪ ﻟـﺬا در دﻣﺎﻫﺎی ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑ ﻪ دﻟﻴﻞ اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﺮخ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺘﺎﺑﻮﻟﻴﻚ اﻛﺴﻴﮋن ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ی را ﻣﺼﺮف ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺣﺪاﻗﻞ ﻣ ﻴ ﺰان اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﻣﺠـﺎز آب ﺑﺮا ی ﺣﻔﻆ ﺳﻼﻣﺖ آﺑﺰ ﻳ ﺎن، در ﺑﺮﺧ ﻲ از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ﺑﺮاﺑﺮ mg/l 6 ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳـﺖ ]4 .[ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻋﻠﻤـﻲ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﻣﻴـﺰان4 - 5 ﮔﺮم ﻣﻴﻠﻲ در ﻟﻴﺘﺮ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻴﺰان ﺑﺮای ﺣﻴﺎت اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﻣ ﺎﻫﻲ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻮده اﺳﺖ . ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ از 3 ﮔﺮم ﻣﻴﻠﻲ در ﻟﻴﺘﺮ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ ﻣﻲ ﺣﺘﻲ ﻣﻘﺎوم ﺗﺮ ﻳﻦ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی آﺑﺰی ﻧﻴﺰ ﺗﻠﻒ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ . ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 49 3 - 11 - 1 - 7 - اﻛﺴ ﻴ ﮋن ﺧﻮاﻫ ﻳﻲﺎﻴﻤﻴﻮﺷﻴ ﺑﻲ )BOD ( ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﺠﺰ ﻳ ﻪ ﻣﻮاد آﻟ ﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﺼﺮف اﻛﺴ ﻴ ﮋن اﻧﺮژ ﻴ ﺗﻮﻟ ی ﺪ ﻣـﻲ ﻛ ﻨﻨـﺪ ﻴـ ﻣ . ﺰان اﻛـﺴ ﻴ ﮋن ﻣـﺼﺮﻓ ﻲ ﺗﻮﺳـﻂ ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻫﺎ در ا ﻳ ﻦ ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺑ ﻴ ﻳﻲﺎﻴﻤﻴﻮ ﺷ ﺑﺎ ﻣ ﻴ ﺰان ﻣﻮاد آﻟ ﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺤ ﻴ ﻂ در ارﺗﺒﺎط اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻦ ﻳBOD ﻛﻪ ﺑ ﻴ ﺎﻧﮕﺮ اﻛـﺴ ﻴ ﮋن ﻣـﺼﺮﻓ ﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻫﺎﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺼ ﻲ از ﻣ ﻴ ﺰان ﻣﻮاد آﻟ ﻲ ﻣﻮﺟﻮد در آب ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ ﻲﻬﻳﺑﺪ . رود اﺳﺖ ﻛﻪ BOD ﺑﻴﺶ ﺗـﺮ ﻧـﺸﺎن دﻫ ﻨـﺪه وﺟﻮد ﻣﻮاد آﻟ ﺑﻴﺶﻲ ﺗﺮ در آب اﺳﺖ . ﻣﻘﺪار اﻛﺴ ﻴ ﮋن ﻻزم ﺑﺮا ی ﺛﺒﺎت زﻳﺴﺘﻲ در آب اﺳﺖ . آب ﺑﺎ BOD ﺗﺎ ppm 5 ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺧﺎﻟﺺ ﻓﺮض ﻣـﻲ ﺷـﻮد و وﻗﺘـ ﻲ ﻛـﻪ BOD ﺑـﻪ ﺑﻴﺶ ازﺗﺮ ppm 5 ﺑﺮﺳﺪ ﺧﻠﻮص آب ﻣﻮرد ﺗﺮد ﻳﺪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﻣﺎ اﮔﺮ ﻣﻘﺪار BOD از ppm 20 ﺗﺠﺎوز ﻛﻨﺪ ﺳﻼﻣﺖ ﻋﻤﻮﻣ ﻲ ﻣﻮرد ﺧﻄـﺮ واﻗﻊ .ﺷﻮد ﻣﻲ 3 - 11 - 1 - 8 - ﻫﺎ ﻓﺮم ﻛﻠﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻓﺮم ﻛﻠﻲ ﺑﻴﺶ ، ﺗﺮ ﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ در ﺧـﺼﻮص ﻗـﻀﺎوت روی ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﺑﻬﺪاﺷـﺘﻲ ﻫـﺎ آب ی ﺗﻔﺮﻳﺤـﻲ ﻣﺤـﺴﻮب .ﺷﻮد ﻣﻲ وﺟﻮد ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻓﺮم ﻛﻠﻲ در ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ی زﻳﺴﺘﻲ ﻃﻲ ﺳﺎﻻﻳﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻧﺸﺎن ﮔﺮ اﻳﻦ ﺑـﻮده اﺳـﺖ ﻛـﻪ ارﮔﺎﻧﻴـﺴﻢ ﻫـﺎ ی ﺑﻴﻤـﺎری زای ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ ) ﻧﻈﻴﺮ وﻳﺮوس ( ﻫﺎ ﻣﻤﻜ ﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه آﻧﻬﺎ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻋﺪم ﺣﻀﻮر ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻫﺎ ﻛﻠﻲ ی ﻓـﺮم در آب ﻧـﺸﺎن دﻫﻨـﺪه اﻳـﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ آب ﻓﺎﻗﺪ ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ﻫﺎ ی ﺑﻴﻤﺎری .ﺳﺖ زا ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻓﺮﻣ ﻛﻠﻲ ﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻜﺴﺮی و ﻫﺎ ژن ﻫـﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﺑـﺎﻛﺘﺮی اﺳـﺖ ﻛـﻪ از وﻳﮋﮔـﻲ ﻫـﺎ ی ﺑﻴﻮﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻣﻮرﻓﻮﻟـﻮژﻳﻜﻲ ﻳﻜـﺴﺎﻧﻲ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ . ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻫﺎ ﻓﺮم ﻲﻛﻠ ی ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ ﮔﺮوﻫﻲ از ﻫﺎ ﻓﺮم ﻛﻠﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﺎز ) ﻳﺎ ﻛﻠﻮﻧﻲ ( در دﻣﺎی رﺷﺪ و ﺗﻜﺜﻴﺮ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ )C ˚2/0 ± 5/ 44 ﺑﻪ ﻣﺪتhr 2 ± 24 .(ﺑﺎﻛﺘﺮی اﺷﺮﺷﻴﺎ ﻛﻮﻟﻲ1 ﻧﻮﻋﻲ ﺑﺎﻛﺘﺮی ﻓﺮﻣ ﻛﻠﻲ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﺪﻓﻮع ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﺧﻮﻧﮕﺮم وﺟﻮد دارد . اﻳﻦ ﺑﺎﻛﺘﺮی ﺑﻴﺶ از ﺳﺎﻳﺮ اﻧﻮاع ﻫﺎ ﻓﺮم ﻛﻠﻲ ﻧﺸﺎن ﮔﺮ وﺟﻮد زاﻳﺪات ﺑﺎ ﻣﻨﺸﺎ ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ در ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ . ﻣﻴﻜﺮو ارﮔﺎﻧﻴـﺴﻢ ﻫـﺎ ﻳﻲ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺺ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻳﺴﺘﻲ در ﻣﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻛﺎر ﺑﻪﻨﺪ روﻧﺪ در ﺟﺪول )3 - 8( ﻧﺸﺎن داده . اﻧﺪ ﺷﺪه ﺟﺪول 3 - 8 - ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ﻫﺎ ی ﺷﺎﺧﺺ ﻛﺎر ﺑﻪ رﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻌﻴﺎر ﻋﻤﻠﻜﺮدی ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف آب ﻣﺨﺘﻠﻒ ]55 [ ﻧ ﻮع ﻣﺼﺮف آب ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ﺷﺎﺧﺺ آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ آب ﺷﺮب ﻛﻞ ﻛﻠﻲ ﻓﺮم ﻣﺼﺎرف ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ از آب ﺷﻴﺮﻳﻦ ﻛﻠﻲ ﻓﺮم ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ، E.coli ﻣﺼﺎرف ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ از آب ﺷﻮر ﻛﻠﻲ ﻓﺮم ﻣﺪﻓﻮﻋﻲ،ﻛﻞ ﻛﻠﻲ ﻫﺎ ﻓﺮم آﺑﻴﺎری ﻛﻞ ﻛﻠﻲ ﻫﺎ ﻓﺮم 3 - 11 - 2 - ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﺎ ﻲﻔﻴ ﻛ ی ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ ﻣﺠﺎز در ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻛﻴﻔ ﻴﺖ آب ﭘﺲ از ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ اﻧﻮاع آﻻﻳﻨﺪه ﻲﻔﻴ ﻛ یﻫﺎ و ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻏﻠﻈﺖ آﻧﻬﺎ در آب ، در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻌﺪ ﺑﺮا ی ﺗﻄﺎﺑﻖ وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﺑﺮای ﻣـﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و ﺿﻮاﺑﻂ ﺑﺎ ﻳﺪ ﺑﺮرﺳ ﻲ ﺷﻮد . ﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻳﻦ ﻣﺼﺎرف آب ﻛﻪ ﺑﺮای آﻧﻬﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎﻳﻲ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺷﺎﻣﻞ آﺷﺎﻣﻴﺪن ، ﻛﺸﺎورزی ، ﺻﻨﻌﺖ ، ﺗﻔﺮﺟ ﻲ، و ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ و آﺑﺰ ﺎن ﻳ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺮای ﻫﺮ ﻛﺪام از اﻳﻦ ﻣﺼﺎرف ﺗﻌﺪادی از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان 1- E.coli 50 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻋﻮاﻣﻞ اﺻﻠﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺟﻬﺖ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﺘﺎﻳﺢ ﺣﺎﺻﻞ از ﭘﺎﻳﺶ ﺑﺎ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ، اﻗﺪاﻣﺎت زﻳﺮ ا ﻧﺠﺎم ﺷﻮد . اﻟﻒ- ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ی ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺼﺎرف ﺣﻮﺿﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﺷﺮب از اﺳﺘﺎﻧﺪارد WHO اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﻲ . در ﻛﺸﻮر اﺳﺘﺎﻧﺪارد آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧـﺸﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره 3 - 116 ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻛﺸﻮر - وزارت ﻧﻴﺮو ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه در ﺳﺎل1371 ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻟﻴﻜﻦ در ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب ، ﺟﻬـﺖ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺟﺎری ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻛﻴﻔﻲ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﻫﻴﺪروﻣﺘﺮی، از دﻳﺎﮔﺮام ﺷﻮﻟﺮ ﻧﻴﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﺑﺮای اﺳﺘﺎﻧﺪارد آب ﻛﺸﺎورزی اﻏﻠﺐ از دﻳﺎﮔﺮام وﻳﻠﻜﻮﻛﺲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﺑﺮای آب ﺻﻨﻌﺖ و ﺗﻔﺮج ﻧﻴـﺰ از ﻧـﺸﺮﻳﻪ ﺷـﻤﺎره 462 ﻣﻌﺎو ﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی ﺑﺎ ﻋﻨﻮان » راﻫﻨﻤﺎی ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﺧﺎم، ﭘﺴﺎب ﻫﺎ و آب ﻫﺎی ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ ﺑﺮ ﻣﺼﺎرف ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﺗﻔﺮﺟﻲ « اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻮان ﻣﻲ از اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ی ﻣﻠﻲ اﻣﺮﻳﻜﺎEPA 1 ﻳﺎNSF 2 اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ب- ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﭘ ﺲ از ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺳﺘﺎ ﻧﺪارد ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﺪه ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺷﻮد . ﭘﺲ از اﻧﺘﺨﺎب ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺗﻮان ﻣﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻫﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮ در ﻃﻮل دوره ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ را ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﻤﻮد و ﻳﺎ در یﻫﺎ ﮔﺎم زﻣﺎﻧ ﻲ ﻣـﺸﺨﺺ ، وﺿـﻌﻴﺖ ﻫـﺮ ﭘﺎرﻣﺘﺮ را ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﺮ د ﺗﺎ زﻣﺎن ﻫﺎ ی ﻣﻐﺎﻳﺮت ﻳﺎ ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﻫﺮ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺸﺨﺺ ﮔـﺮدد . ﺿـﻤﻨﺎ درﺻـﺪ زﻣـﺎن ﻫـﺎ ی ﺗﻄﺎﺑﻖ و ﻋﺪم ﺗﻄﺎﺑﻖ ﻧﻴﺰ از ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎ ﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . ﻦﻳ از ا رو ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻧﻘﺎط ﻛﻨﺘﺮل، ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ی ﻓﻮق اﻧﺪازه یﮔﻴﺮ ﺷﺪه و ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات زﻣﺎﻧ ﻲ آﻧﻬﺎ در ﺷـﺮا ﻲﻌـ ﻴﻃﺒﻂ ﻳ و ﺗﻐ ﻴﻴـ ﺮ ﻳ ﺎﻓﺘﻪ ﺑﺮرﺳ ﻲ ﺷﺪه و ﺑﺎ ﺣﺪود ﻣﺠﺎز آن در اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮد . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺗﻮﺻ ﺷﻮد ﻣﻲﻪ ﻴ ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ و ﺑـﺎ اﺣﺘﻤـﺎل ﺗﺠـﺎوز 75 درﺻﺪ ) ﭼﺎرک3 75 (% ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻲﻔﻴ ﻛ ی ﻣﺬﻛﻮر در اﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول )3 - 9( ﺑﺎ ﺣﺪود اﺳـﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻘﺎ ﻳـ ﺴﻪ ﺷﻮد و ﻣ ﻮارد ﺗﺨﻄ ﻲ از ﺣﺪود ﻣﺠﺎز ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد . ﺳﭙﺲ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻣﻜﺎﻧ ﻲ و زﻣﺎﻧ ﻳ ا ﻲ ﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ در ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ و ﺗﻐ ﻳﺮﻴﻴ ﺎﻓﺘـﻪ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﻣﻮرد ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﻗﺮار ﮔ .ﺮدﻴ درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ و ﺟﺎﻧﻮر ی ﺷﺎﺧﺺ در رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺎﻻب ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺣﺪود آﺳـﺘﺎﻧﻪ ﻛ ﻴـ ﻔﻴ ﺖ آب ﺑﺎ ﻳـ ﺪ ﺑـﺎ اﻟﺰاﻣـﺎت آﻧﻬﺎ ﻲﺴﺘﻳز ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎﺷﺪ ﻲﻬﻳ ﺑﺪ . اﺳﺖ ﭼﻪ ﭼﻨﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮا ی ﻣﺼﺎرف ﺷﺮب و ﻛﺸﺎورز ی اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﻣﻲ ، ﺣﺪ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺪﻳـ ﺑﺎ ﻲﻔـ ﻴ ﻛ یﻫـﺎ ﺑﺮاﺳﺎس اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب ﻛﺸﻮر ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﻮد . 1- Environmental Protection Agency 2- National Sanitation Foundation 3- Percentile ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 51 ﺟﺪول 3 - 9 - ﭼﻚ ﻟ ﺴﺖﻴ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻲﻔﻴ ﻛ ی در ﻫﺮ ا ﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﻛﻨﺘﺮل ﻧﻴﺘﺮوژن ﻛﻞ )TN ( 1 ﻣﻴﻠﻲ ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ ﻓﺴﻔﺮ ﻛﻞ )TP ( 2 ﻣﻴﻠﻲ ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ ﻛﻞ ﻣﻮاد ﺟﺎﻣﺪ ﻣﻌﻠﻖ )TDS ( ﻣﻴﻠﻲ ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل )DO ( ﻣﻴﻠﻲ ﮔﺮم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ ﻛﺪورت3 ) NTU ( pH ﺳﺎل ﻣﻘﺪار ﻣﺠﺎز * ﻣﻘﺪار ﺮ ﻴﻧﻈ ﭼﺎرک 75 % * * ﻣﻘﺪار ﻣﺠﺎز ﻣﻘﺪار ﺮ ﻴﻧﻈ ﭼﺎرک 75 % ﻣﻘﺪار ﻣﺠﺎز ﻣﻘﺪار ﺮ ﻴﻧﻈ ﭼﺎرک 75 % ﻣﻘﺪار ﻣﺠﺎز ﻣﻘﺪار ﺮ ﻴﻧﻈ ﭼﺎرک 75 % ﻣﻘﺪار ﻣﺠﺎز ﻣﻘﺪا ر ﺮ ﻴﻧﻈ ﭼﺎرک 75 % ﻣﻘﺪار ﻣﺠﺎز ﻣﻘﺪار ﺮ ﻴﻧﻈ ﭼﺎرک 75 % *ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻘﺪار آﻻ ﻳ ﻨﺪه ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗ ﻲ ﺑﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺗﺠﺎوز ﺑ ﻴ ﺶ از 75 درﺻﺪ در ﻃﻮل ﻳ ﻜﺴﺎل اﺳﺖ . ﻴ ﻣ ** ﺰان ﻣﺠﺎز ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻛﺎرﺑﺮ ی رودﺧﺎﻧﻪ، از رو ی اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد 3 - 12 - ﺗﺎﻣﻴﻦ و ﺗﺨﺼ ﻴ ﻴﺺ ﻧ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺟﺮای ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ دو ﻧﮕﺮش ﻣﺪ را ﻲﺘﻳﺮﻳ ﺗﻮان ﻣﻲ در ﭘـ ﻴ ﺶ ﮔﺮﻓـﺖ : ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﺟﺮﻳـﺎن ﺑـﻪ ﺻﻮرت ﻓﻌﺎل ﻳﺎ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه . ﻧﮕﺮش اول ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻓﻌﺎل ﺗﺎﺳﻴﺴ ﺎت و ﻲ آﺑ یﻫﺎ ﺳﺎزه ﻣﺜﻞ ﺳﺪ و ﻧﮕـﺮش دوم، ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ از ﻃﺮ ﻳـ ﻖ اﻋﻤﺎل ﺳ ﺎﺳﺖﻴ یﻫﺎ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه ﻣﺜﻼ ازﻃﺮﻳﻖ ﻛﺎﻫﺶ اﺳﺘﺤﺼﺎل ﺑﺮای ﻣﺼﺎرف ﻛﺸﺎورزی ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﻧﮕﺮش ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﻓﻌﺎل وﻗﺘ ﻲ اﻋﻤﺎل ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ اﻗﺪام اﺟﺮا ﻳﻲ ﻳ ﺑﺎ ﺪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻣﺜﻞ ﺑﺎز ﻛﺮدن در ﻳ ﭽﻪ ﺳﺪ ﺑﺮا ی رﻫﺎﺳﺎز ﺎن ﻳ ﺟﺮ ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ . در ا ﻳـ ﻦ ﺣﺎﻟـﺖ ﻳﻚ رژﻳﻢ ﻛﺎﻣﻞ ﺟﺮﻳﺎن ﺷﺎﻣﻞ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻛﻢ و ﺳﻴﻼب ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻫﺎ ﺪ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺷﻮد . ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه ﺟﺮﻳﺎن ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫﺎ ی ﺗﺨﺼﻴﺺ اﺳﺖ ﺑﻪ ای ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ اﻃﻤﻴﻨﺎن ا ﻳ ﺠﺎد ﻛﻨﺪ ﻛـﻪ از ﻃﺮﻳـﻖ ﻛﻨﺘـﺮل ﻣﻴـﺰان اﺳﺘﺤﺼﺎل و اﻧﺤﺮاف، آب ﻛﺎﻓﻲ در رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ ) ﺧﺼﻮص در ﻃﻮل ﻫﺎ دوره ی ﺧﺸﻜﻲ ﻳا (. ﻦ ﺑﺮداﺷـﺖ آب ﺑـﺮا ی ﻣـﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻣﺴﺘﻘ ﻴ ﻤﺎ از رودﺧﺎﻧﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻳ ﺎ از ﺳﻔﺮه آب ز ﻲﻨﻴﺮزﻣﻳ ﻛﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ را ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨـﺪ ﻴـ ﻣ . ﺰان اﺛـﺮات ﻧﺎﺷـ از ﻲ اﺳﺘﺤﺼﺎل ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ در . در ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﻛﻢ ، اﺛﺮات اﺳﺘﺤﺼﺎل ﭼﺸﻤﮕ ﻴ ﺮ اﺳﺖ، در ﺣﺎ ﻟﺖ ﺟﺮﻳﺎن یﻫـﺎ ﻳﺷﺪ ﺪ اﺛﺮات ﻧﺎﭼ ﻴ ﺰ اﺳﺖ . ﻳ در ا ﻦ ﻣﻮارد ﺳﻨﺎر یﻮﻫﺎﻳ ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻳﺑﺎ ﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ زﻣـﺎن ﺑﻨـﺪی و ﻣ ﻴـ ﺰان ﺑﺮداﺷـﺖ ﻣﺠـﺎز، ﻴﻴﻌﺗ ﻦ ﮔﺮدد . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﺣﺪ آﺳﺘﺎﻧﻪ ای ﻛﻪ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﺘﺠﺎوز از آن ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ ﻴﻴ ﺗﻌ ، ﻦ ﮔﺮدد . در ﺣﻮﺿﻪ ﻳﻲﻫﺎ ﻛﻪ ﻣﻨﺒﻊ اﺻﻠ ﻲ ﺗﺎﻣﻴﻦ آب، ﺳﻔﺮه ﻫ ﺎی آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻣﻲ ﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﻣـﺴﺎﻟﻪ ﺧﺎﺻـ ﻲ اﺳـﺖ . ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺮاز ﺗﺎﻻب ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﺳﺘﺤﺼﺎل آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ، ﺗﻐ ﻲ ﻴﻴ ﺮ در ﻛﺎرﺑﺮ ی اراﺿ ﻲ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺗﺎﻻب و ﻧ ﻴ ﺰ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات اﻗﻠ ﻴﻤﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪر ﻳﺠﻲ وﺳﻌﺖ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﺷﺪه و ﺎ ﺗﻐ ﻳ ﻴﻴ ﺮ در ﺳﻼﻣﺖ ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ ﺗﺎﻻﺑ ﻲ را ﺑﻪ ﻫﻤﺮا ه داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻲﺣﺘـ در ﺑﺮﺧـ ﻲ ﻣـﻮارد 1- Total Nitrogen 2- Total Phosphore 3- Turbidity 52 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺣﺪ آﺳﺘﺎﻧﻪ ای را ﺑﺘﻮان ﺗﻌﺮ ﻳ ﻒ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از ﻣ ﻴ ﺰان ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺻ ﻲ اﻓﺖ ﺗﺮاز آب ﺗﺎﻻب، ﻛﻞ اﻛﻮﺳ ﻴـ ﺴﺘﻢ ﺗﺨﺮ ﻳـ ﺐ ﺷـﻮد ]25 [. راﺑﻄﻪ ﺑ ﻴ ﻴﻦ ﻣ ﺰان اﺳﺘﺤﺼﺎل ، ﺳﻄﺢ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ﻲ و ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ اﻏﻠﺐ ﭘ ﻴﭽﻴ ﺪه اﺳﺖ . ازآن ﺟﺎ ﻛﻪ اﺛﺮات ﺑﺮداﺷﺖ آب از ﺳﻔﺮه ﺑ ﺎ ﺗـﺎﺧﻴﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﺎﻫﺶ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻤﺎ ﺎن ﻳ ﺷﻮد ﻣﻲ ، ﻟﺬا ﻣﺤﺪود ﻛﺮدن ﻣ ﻴ ﺰان اﺳﺘﺤﺼﺎل ﭘﺲ از ﻣﺸﺎﻫﺪه اﻓﺖ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺎن ﻳ ﺟﺮ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ د ﻳ ﺮ ﺑﺎﺷﺪ و اﺛﺮات ﺑﺮداﺷﺖ ﺗﺎﭼﻨﺪ ﻣﺎه ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮل اﻧﺠﺎﻣﺪ . در ا ﻳـ ﻦ ﺣﺎﻟـﺖ ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﻛﻨﺘﺮل ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎ ، ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺪل ﺳﺎزی ، ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﺷﺮا ﻳ ﻂ آﺑﺨ ان ﻮ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻮد ]19 .[ در ﻣﻮرد ﺗﺨﺼﻴﺺ یﻫﺎ آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ یا ﺑﺮ دﺳﺘ ﻲﺎﺑﻴ ﺑﻪ رژ ﻳ ﻲﻢ آﺑ ﻣﻄﻠﻮب ﺗﺎﻻب ﻫﺎ، ﺑﺴﺘﻪ ﺑـﻪ ﻣﻨﺒـﻊ ﺗﻐﺬ ﻳـ ﻪ آﻧﻬـﺎ ، ﮔﺰﻳﻨـﻪ یﻫـﺎ ﻣﺘﻔﺎوﺗ ﻲ اﻋﻤﺎل ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ در .ﺷﻮد ﻣﻲ ﺗﺨﺼﻴﺺ یﻫﺎ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺗﻐﺬ ﻳ ﻪ ﺷﻮﻧﺪه از آب ﺳﻄﺤ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ، ﻲ ﺪ ﺗﻮﺳـﻂ رﻫﺎﺳـﺎز ی ﺳـﺪ و ﻣﺤﺪود ﻛﺮدن ﺑﺮداﺷﺖ ﻫﺎ و اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻨﻈـ ﻢ ﻴ ﻛﻨﻨـﺪه ﻫـﺎ اﻧﺠـﺎم ﺷـﻮد ، ﺑـﺮا ی ﺗـﺎﻻب یﻫـﺎ ﺗﻐﺬ ﻳـ ﻪ ﺷـﻮﻧﺪه ﺑـﺎ آب ز ﻴـ ، ﻧﻲﻨـ ﻴﺮزﻣﻳ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺣﺪاﻗﻞ ﻋﻤﻖ ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز آب در ﺗﺎﻻب ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﻛﻨﺘﺮل ﭘﻤﭙﺎژ آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ی ﺑﺮا ﻲ ﺗﺎﻣﻴﻦ ا ﻳـ ﻦ ﺗﺮاز ﺻﻮرت ﮔ ]ﺮدﻴ65 .[ ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ در ا ﻳ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ، ﮔﺰﻳﻨﻪ یﻫﺎ ﺗﻐﺬ ﻳ ﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋ ﻴ ﻧﻈ ﻲ ﺮ ﭘﻤﭙﺎژآب ﺑﻪ ﺗﺎﻻب ﻧ ﻴ ﺰ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻄﺮح ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻋﻼوه، از ﺟﺎ آن ﻛـﻪ در ﺑﺴ یﺎرﻴ از ﻣﻮارد اﻓﺖ ﺗﺮاز آب ا ﻳ ﻦ ﺗﺎﻻب ﻫﺎ ﻧﺎﺷ ﻲ از ﺑﺮداﺷﺖ آب از ﺳﻔﺮه ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻔﺎده ﻛـﺸﺎورز ی اﺳـﺖ ، ﮔﺰﻳﻨـﻪ یﻫـﺎ ﻛـﺎﻫﺶ ﺗﻠﻔﺎت آﺑ ﻴ ﻧﻈ یﺎرﻴ ﺮ اﺳﺘﻔﺎده از روش یﺎرﻴ آﺑ یﻫﺎ ﻗﻄﺮه ا ی ﺑﻪ ﺟﺎ یﺎرﻴ آﺑ ی ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻧ ﻴ ﺰ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺜﻤﺮ ﺛﻤﺮ ﺑﺎﺷﺪ ]17 .[ 3 - 12 - 1 - ﺳﻨﺎرﻳﻮﻫﺎ ی ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ از ﻣﺨﺰن ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت و ﺳﺎزه ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ و ﻣﻮﺟﻮد رﻫﺎ ﺷﻮﻧﺪ . ﺳﺪﻫﺎ اﻏﻠﺐ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ و ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺗـﺮﻳﻦ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻛﻨﻨﺪه ﺟﺮﻳﺎن ﻃﺒﻴﻌﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . رﻫﺎﺳﺎزی ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ از ﺳﺪ، از ﻃﺮﻳﻖ ﻃﺮاﺣﻲ ﺣﺠﻢ آﺑﻲ ﻛﻪ از ﺧﻮد ﺳﺪ وﺳﺮر ﻳ ﺰ آن ﻣﻲ ﮔﺬرد ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫﺎی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، ﻣﻘﺪار و زﻣﺎن ﺑﻨﺪی رﻫﺎﺳﺎزی ﺑﺮای ﺟﺮﻳﺎن ﻫـﺎی زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ را ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ . ﻃﺮاﺣـﻲ و ﺑ ﺑﻬﺮه ﺮداری ﺳﺎﻳﺮ ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت ﻧﻈﻴﺮ ﻛﺎﻧﺎل ﻫﺎی اﻧﺤﺮاف، ﺳﺮرﻳﺰﻫﺎ و ﻏﻴﺮه ﻧﻴﺰ در اﻳﺠﺎد ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ . یﺑﺮا ﺳﺪﻫﺎ ﻳﻲ ﻛﻪ ﻫﻨﻮز ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﻧﺪ و در ﻓﺎز ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫـﺴﺘﻨﺪ، در ﻃـﻮل ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳـﺰی ﺑﺎﻳـﺪ اﻃﻤ ﻴ ﻨـﺎن ﺣﺎﺻـﻞ ﺷـﻮد ﻛـﻪ ﺳـﺪ و اﺳﺘﺮاﺗﮋی ﻫﺎ ی ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺑﺮای ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪی یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ . ﻃﺮاﺣ و ﻲ ﺳﺎﺧﺖ اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﻛﻪ ﻧـﻪ ﺗﻨﻬﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻓﻌﻠﻲ، ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات آﺗﻲ در ﺗﻨﻈﻴﻢ و اﺳﺘﻔﺎده و ﻧﻴﺰ اﺛﺮات ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻗﻠﻴﻢ را ﻟﺤﺎظ ﻛﻨـﺪ ، ﺑـﺴﻴﺎر ﻣﻬـﻢ اﺳـﺖ . در ﻃـﻮل ﻫﺎ ﺳﺎل ی ﺳﺎﺧﺖ و ﭘﺮ ﺷﺪن ﻣﺨﺰن ﻧ ﻴ ﺰ، ﻻزم اﺳﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮای ﺟﺮﻳﺎن ز ﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻟﺤـﺎظ ﺷـﻮد . در ﻃـﻮل ﻫـﺎ ﺳـﺎل ی اوﻟﻴـﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری، از ﻃﺮ ﻖ ﻳ رﻫﺎﺳﺎزی آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﺟﺮ ﻳ ﺎن، ﻫﺎ رژﻳﻢ ی ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷ ﺶﻳ آزﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺪه ﻋﺪم ﻗﻄﻌﻴﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺮﺑﻮط در ﭘﻴﺒﺶ ﺑﻴﻨﻲ واﻛﻨﺶ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ . در ﻣﻮرد ﺳﺪﻫﺎ ی ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه، ﺗﻄﺒﻴﻖ دادن روش ﺑﻬﺮه ﺑﺮدا ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ری ﺪ اﺛﺮات ﻣﺜﺒﺖ و ﺳﺮ ﻳ ﻊ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻫﺎﺳـﺎزی از ﺳﺪﻫﺎ ی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ ﻧﻮع ﺳﺪ، ﺗﺎﺳﻴﺴ ﺎت رﻫﺎﺳﺎزی آب و وﺿﻌﻴﺖ ﻫﺎ ﺳﺎزه ی ﺧﺮوﺟﻲ و ﻧﻴﺰ ﻣﺠﻮزﻫﺎی آب ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد . ﺑﺎزﻧﮕﺮی ای دوره در ﻣﺠﻮزﻫﺎ و ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻫﺎ ی ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﻓﺮﺻﺘﻲ ﺑﺮای ﺗﺨﺼﻴﺺ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻳﺎ ﺑ ﻪ روز ﺳﺎزی رژﻳﻢ ﻣﻮﺟﻮد اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﻛﻨـﺪ . ﺗﻤﺮﻛﺰ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ روی اﺻﻼح ﻋﻤﻠﻜﺮد، ﺑﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻛﺮدن ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺳﺪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد و اﻋﻤﺎل ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻛﻤﻚ ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد . ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺨﺮﻳﺐ ، ﻣﻲﻲ آﺑ یﻫﺎ ﺳﺎزه ﺗﻮاﻧﺪ ﻳﻚ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﺮای اﺣﻴﺎی ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﺮﻣﻴﻢ ﻳﺎ ﺣﺬف ﺳﺎزه ﻫـﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ ﻛـﻪ د وره ﻋﻤﺮ اﻗﺘﺼﺎدی آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﻴﺪه، ﻳﻜﻲ از ﻣﻼﺣﻈﺎت راﻳﺞ اﺳﺖ و ﺳﺪﻫﺎ ﻧﻴﺰ از اﻳﻦ اﻣﺮ ﻣﺴﺘﺜﻨﻲ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ . ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻳﻚ ﺳﺪ ﺑﺮای اﺣﻴﺎی ﺟﺮﻳـﺎن زﻳـﺴﺖ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 53 ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎزﮔﺬاﺷﺘﻦ داﻳﻤﻲ درﻳﭽﻪ ﻫﺎی آن ﻳﺎ ﺣﺘﻲ ﺣﺬف ﻛﺎﻣﻞ ﻳﺎ ﺑﺨﺸﻲ از آن ﺑﺎﺷﺪ . در ﻫﺮ ﺣﺎل درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﮔﺰﻳﻨـﻪ ﻫـﺎ در ﺑﺮﺧـ ﻲ از ﻣﻮارد ارﺟﺢ ﻫﺴﺘﻨﺪ، روﺷﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻫﻤﻪ ﺳﺪﻫﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺪون اﻧﺠﺎم ﻳﻚ ارزﻳﺎﺑﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻛﺎﻣﻞ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮد . 3 - 12 - 2 - ﻲﺎﺑﻳ ارز ﺳﺎ ﺮ ﻳ ﮔﺰﻳﻨﻪ یﻫﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ آب در ﺣﻮﺿﻪ ﻳﻲﻫﺎ ﻛﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب در اﺛﺮ ﺑﺮداﺷﺖ ﺑـ ﻴ ﺶ از ﺣـﺪ ﺗﺤـﺖ ﻓـﺸﺎر ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ، ﺳـﺎ ﺮ ﻳ ﮔﺰﻳﻨـﻪ یﻫـﺎ ﻣـﺪ و ﻲﺘﻳﺮﻳ ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﺮح ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺮﻳز ﺪ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔ :ﺮدﻴ − اﻋﻤﺎل ﺳ ﺎﺳﺖﻴ یﻫﺎ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه ﻣﺼﺮف آب ﻧﻈ ﻴ ﺮ اﻓﺰا ﻳ ﺶ آب ﺑﻬﺎ − ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ در ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺮا ی آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ − اﻧﺘﻘﺎل آب ﺑ ﻦ ﻴ ﺣﻮﺿﻪ ای − اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺴﺎب ﺗﺼﻔ ﻴ ﻪ ﺷﺪه − ﻳﺗﻐﺬ ﻪ ﻣﺼﻨﻮﻋ ﻲ ﺳﻔﺮه آب زﻳﺮزﻣﻴﻨ ی ﺑﺮاﻲ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧ ﻴ ﺎز آﺑ ﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ آن − اﺻﻼح ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺨﺮ ﻳ ﺐ ﺷﺪه ﺣﻮﺿﻪ ، ﺟﻠﻮﮔ ﻴﺮی از ﻓﺮﺳﺎ ﻳ ﺶ ﺧﺎک و ﺣﺬف ﭘﻮﺷﺶ ﮔ ﻲﺎﻫﻴ ﻣﻬﺎﺟﻢ و ﻏﻴﺮﺑﻮﻣﻲ ﻛـﻪ رواﻧـﺎب را ﻛﺎﻫﺶ . دﻫﺪ ﻣﻲ 3 - 12 - 3 - ﻲﺎﺑﻳ ارز اﻗﺘﺼﺎد ی- اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ ﺳﻨﺎرﻳﻮﻫﺎ ی ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺗﺨﺼ ﻴ ﻴﺺ ﻧ ﺎز آب زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻣﻤﻜﻦ ا ﺳﺖ اﺛﺮات اﻗﺘﺼﺎد ی-اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ ﮔﺴﺘﺮده ای داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻳ از ا ﻲﺑﺮﺧ . ﻦ اﺛـﺮات ﻣﺜﺒﺖ اﺳﺖ ﻴ ﻧﻈ ، ﺮ ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮا ﻳ ﻂ رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺎﻻب ﺑﺮا ی ﻣﺎﻫ ﻛﻪ ﺣﺎﻟﻲ در . یﺮﻴﮕﻴ ﺑﺮﺧ ﻳ د ﻲ ﮕﺮ از اﺛﺮات در ﻗ ﻴ ﺎس ﺑﺎ وﺿـﻌ ﻴ ﺖ ﻓﻌﻠـ ﻲ ﻣﻤﻜـﻦ اﺳﺖ ﻣﻨﻔ ﻲ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻣﺜﻞ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ آب ﻛﺸﺎورز ی و ﺻﻨﻌﺖ . در اﻛﺜﺮ ﻣﻮارد ی ﻛﻪ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺗﺤﺖ ﺗـﺎﺛﻴﺮ ﺑﺮداﺷـﺖ ﻳﺷﺪ ﺪ آب ﺑﺮا ی ﻣﺼﺎرف ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺟﻠﻮﮔ ﻴﺮی از ﺑﺮوز اﺛﺮات ﺷﺪ ﻳ ﺪ اﻗﺘﺼﺎد ی- اﺟﺘﻤـﺎﻋ ﻲ ، ﺗﺨـﺼ ﻴ ﺺ ﺎن ﻳﺟﺮ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺮﺣﻠﻪ ای اﻧﺠﺎم ﻫﻢ . ﺮدﻴﮔ ﭼﻨﻴﻦ از ﺟﺎ آن ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﺮدم ﻣﺠﺒﻮر ﺷﻮﻧﺪ ﻧﺤﻮه اﺳﺘﻔﺎده از آب و ﻧ ﺰ ﻴـ دﻓﻊ ﭘﺴﺎب را ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ دﻫﻨﺪ، اﺣﺘﻤﺎل دارد ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻳﻲﻫﺎ در ا ﻳ ﻦ زﻣ ﻴ ﻨﻪ اﻧﺠﺎم ﮔ ﻳ از ا . ﺮدﻴ ﻦ رو در اﺟﺮا ی ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ آب زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﻻزم اﺳﺖ ، ﻣﺸﺎرﻛﺖ ﻣﺮدﻣ ﻲ ﺟﻠﺐ ﺷﺪه و آﮔﺎه ﺳﺎزی ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺤﻠ ﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺻﻮرت ﮔ .ﺮدﻴ 3 - 12 - 4 - ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻧﺤﻮه ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ و ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺎز ﻴ ﻧ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﭘﺲ از ارز ﻲﺎﺑﻳ ﺳﻨﺎر یﻮﻫﺎﻳ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮا ی ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه در ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﮔﺰ ﻳ ﻨﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﺑﻬﺘﺮ ﻳ ﻦ ﺳﻨﺎر ﻳﻮی ﺗﺨﺼ ﻴ ﺰ ﺗﻌ ﻴﺺ ﻧ ﻴﻴ ﻦ ﮔﺮدد ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﭘﺲ از ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﮔﺰ ﻳ ﻨﻪ ﻣﻄﻠﻮب، در ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﺧﺸﻜﺴﺎﻟ ﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اوﻟﻮﻳﺖ یﻫﺎ ﺗﺨﺼ ﻴ ﺺ آب، ﭘﺲ از ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧ ﻴ ﺎز ﺷﺮب ، ﻛﻤﺒﻮدﻫﺎ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺑ ﻴﻦ ﻧﻴ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﻛﺸﺎورز ی ﺑﻪ اﺷﺘﺮاک ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮد . 3 - 13 - ﻧﺤﻮه ﭘﺎ ﺶﻳ اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎﻳﺶ ﺑﺨﺶ اﺳﺎﺳﻲ ﺗﺨﺼﻴﺺ آب ﺑﻪ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺳﺖﻫﺎ . ﻫﺪف از ﭘﺎﻳﺶ، ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻴﺰان ﻣﻮﻓﻘﻴـﺖ در دﺳـﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑـﻪ اﻫﺪاف ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ﻣﻴﺰان ﺗﺨﺼﻴﺺ و ﻳﺎ ﻧ ﺤﻮه اﺟﺮای آن ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻄﺒﻴﻖ داده ﺷﻮد . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ 54 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﺤﻮه ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻴﺎز آﺑﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان اﻃﻼﻋﺎت و داﻧﺶ در دﺳﺘﺮس ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد، اﻣﺎ ﺣﺘﻲ در ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﻪ ﻧﺪرت اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺪ ﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان واﻛﻨﺶ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﺗﺨﺼﻴﺺ داده ﺷﺪه ﺑﺎ دﻗﺖ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨـﻲ ﻛـﺮد . از اﻳـﻦ رو ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم اﺟـﺮای ﺗﺨﺼﻴﺺ ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎﻳﺶ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺗﺎ واﻛﻨﺶ ﺳﻴﺴﺘﻢ در ﻃﻮل زﻣﺎن ﻣﻮرد ﺳﻨﺠﺶ ﻗـﺮار ﮔﻴـﺮد . ﺑـﻪ ﻣـﺮور زﻣـﺎن ﻫﺎ داده ی ﺣﺎﺻﻞ از ﭘﺎﻳﺶ، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ارﺗﻘﺎی ﺳﻄﺢ داﻧﺶ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ واﻛﻨﺶ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮات رژﻳـﻢ آب ﺷـ . ﻮد ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻻزم اﺳﺖ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ داده و اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﻳﺪ، ﻣﻴﺰان، ﻛﻴﻔﻴﺖ، زﻣﺎن ﺑﻨﺪی و ﻧﺤﻮه اﺟﺮای رژﻳﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷـﺪه در ﻓﻮاﺻـﻞ زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﻨﻈﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﺷﺪه و در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز اﺻﻼﺣﺎت ﻻزم اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد . 3 - 13 - 1 - اﻧﻮاع ﭘﺎﻳﺶ در ﺑﺤﺚ ﭘﺎﻳﺶ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ، اﻧﻮاع ﭘﺎﻳﺶ ﻫﺎ ی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : − ﭘﺎﻳﺶ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ : در ﭘﺎﻳﺶ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻫـﺪف ﺑﺮرﺳـﻲ ﻣﻴـﺰان ﺣـﺼﻮل رژﻳـﻢ ﺟﺮﻳـﺎن ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷـﺪه ) ﺷـﺎﻣﻞ ﺣﺠـﻢ، زﻣﺎن ﺑﻨﺪی، ﺗﻨﺎوب و ﺗﺪاوم ﺳﻴﻼب ( ﻫﺎ اﺳﺖ . − ﭘﺎﻳﺶ ﻛﻴﻔﻲ : ﻫﺪف از ﭘﺎﻳﺶ ﻛﻴ ﻔ ﻴﺖ آب در ﭼﺎرﭼﻮب ارزﻳﺎﺑﻲ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ . − ﭘﺎﻳﺶ زﻳﺴﺘﻲ : ﻫﺪف از ﭘـﺎﻳﺶ زﻳـﺴﺘﻲ ﺑﺮرﺳـﻲ اﻳـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ آﻳـﺎ اﻫـﺪاف ﻣـﺪﻳﺮﻳﺘﻲ زﻳـﺴﺘﻲ ﻣـﺪﻧﻈﺮ از ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﺟﺮﻳـﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺤﻘﻖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ . − ﭘﺎﻳﺶ اﻗﺘﺼﺎدی- اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ : ﻫﺪف ارزﻳﺎﺑﻲ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی - اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻧﺎﺷﻲ از اﻋﻤﺎل ﺗﺨﺼﻴﺺ ﺟﺮﻳﺎن زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ د ر ﻣﺤﺪوده ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ در اﻳﻦ ﭘﺎﻳﺶ، اﺛﺮات اﻗﺘﺼﺎدی – اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﺻﺤﺖ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ، ﺷﺪت اﺛﺮات و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮارد ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻧﺸﺪه ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 3 - 13 - 2 - ﻣﺮاﺣﻞ ﭘﺎﻳﺶ ﻳ ﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎﻳﺶ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﺎﻣﻞ ﻣ ﺮاﺣﻞ زﻳﺮ اﺳﺖ : − ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎراﻣ ﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮﻧﺪه − ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ − ﺗﻌﻴﻴ ﻦ ﺗﻮاﺗﺮ ﭘﺎﻳﺶ ) ﻓﻮاﺻﻞ زﻣﺎﻧﻲ ﭘﺎﻳﺶ ( − ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی − ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ داده • روﻧﺪﻳﺎﺑﻲ زﻣﺎﻧﻲ • روﻧﺪﻳﺎﺑﻲ ﻣﻜﺎﻧﻲ − اراﺋﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدات و راﻫﻜﺎرﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺤﻠﻲ، ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ﻳﺎ ﻣﻠﻲ − ﮔﺰارش ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 55 3 - 13 - 2 - 1 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭘﺎراﻣ ﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮﻧﺪه ﻳﻜﻲ از ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﻬﻢ و ﺣﻴﺎﺗﻲ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﭼﻪ ﺷﻮد ﭼﻴﺰی ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮد؛ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺗﻨﻮع زﻳﺴﺘﻲ از) ﺟﻤﻠﻪ ﺟﻤﻌﻴـﺖ ﺧﺎص یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮردﻧﻈﺮ ( ﺷﺪت ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ، ﺷﺪت ﺗﻨﺶ وارده ﺗﻮﺳﻂ آﻻﻳﻨﺪه ﺧﺎص یﻫﺎ . .. و ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ اﻫـﺪاف ﻣـﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻻزم اﺳﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﺸﺎن یﻫﺎﮔﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . ﻧﺸﺎن ﻫﺎﮔﺮ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ اﻧﺪازه یﮔﻴﺮ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎﻳﻲ از اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﻣﻨﺸﺎ ارزش ﺑﺮای آن اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻣﻘﺪار ﻧﺸﺎن ﮔﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﻚﻳـ ﺑـﻪ ﺧﺼﻴـﺼﻪ، ﺣﻜﺎﻳـﺖ از ﻣﻴـﺰان اﻧﻄﺒﺎق و ﻳﺎ اﻧﺤﺮاف آن وﻳﮋﮔﻲ ﻚﻳ از ﻣﻌﻴﺎر ﻣﻌﻴﻦ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ دارد . ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ- ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ و اﻗﺘﺼﺎدی – اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻫﻤﮕﻲ ﻧﺸﺎن ﮔﺮﻫﺎ ﺑﺎ ی ارزﺷﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻣﺎ . ﻣﻴﺰان اﻃﻼﻋﺎت ﺣﺎﺻﻞ از ﻫﺮ ﻛـﺪام از آﻧﻬـﺎ و ﻫﺰﻳﻨـﻪ ی ﻣﺮﺑﻮﻃـﻪ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـ ﺪ ﺑـﺴﺘﻪ ﺑـﻪ ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﻣـﻮرد اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ، ﺷﺮاﻳﻂ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ، ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻮرد ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﻪ ... و ﻣﻴﺰان زﻳﺎدی ﻣﺘﻔﺎوت ﺎﺷﺪﺑ . اﻟﻒ - ﻧﺸﺎن ﮔﺮﻫﺎ ی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ1 و زﻳﺴﺘﻲ2 ﭘﺎﻳﺶ ﻃﺮح ﻚﻳ ﺑﺮ در ﺪﺗﻮاﻧ ﻣﻲ دارﻧﺪه ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ) ﻫﻤﭽﻮن ﻋﻤﻖ آب، ﺷﺪت ﺟﺮﻳﺎن، ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﻣﻐﺬی ﻣﺤﻠﻮل، ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎ، ﻮنﻳ درﺟﻪ ﺣﺮارت و ﻏﻴﺮه ( و ﻳﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی زﻳﺴﺘﻲ ) ﻣﻮﺟﻮدات ﺗﺎﻻب ﻳ ﺗﻚ از ﺎﺧﺘﻪ ای ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﻣﻮﺟـﻮدات ﭘﺮﺳـﻠﻮﻟﻲ و ﻣﺮﻛـﺐ، یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻳﺴﺘﻲ، ﺟﻤﻌﻴﺖ ﮔﻮﻧﻪ و ﺟﻮاﻣﻊ زﻳﺴﺘﻲ ..( و ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺪول ﺷﻤﺎره )3 - 10 ( ﺑﺮﺧﻲ از ﻓﺮﺿﻴﺎت، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮﻧﺪه را در ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﭘﺎﻳﺶ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ . دﻫﺪ − ﻧﺸﺎن ﮔﺮﻫﺎ ی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻧﺸﺎن ﮔﺮﻫﺎ ی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ اﻃﻼﻋﺎت دﻗﻴﻘﻲ در را زﻣﻴﻨﻪ آﺛﺎر ی ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺮﺧﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﻟﺪ ﻓﺸﺎر ) ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺗﺮاز آب، رﺳﻮﺑ ﮕﺬاری ، آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ و ﻏﻴﺮه ( ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ آورﻧﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻓﻘﻂ ﻣﻌﺪودی از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ ﺣـﺎﻳﺰ اﻫﻤﻴـﺖ ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈـﻪ ﻫـﺴﺘﻨﺪ ) ﻧـﺸﺎن ﮔﺮﻫـﺎ ی ﻛﻠﻴـﺪی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻛﻪ ( ﮔﺎﻫﻲ اﻧﺪازه آﻧﻬﺎ یﮔﻴﺮ ﻧﻴﺰ ﻧﺴﺒﺘﺎ آﺳﺎن اﺳﺖ ) ﺗﺮاز ﺳﻄﺢ آب، ﺷﻮری، ﻣﻮاد ﺟﺎﻣﺪ ﻣﻌﻠﻖ (. ﻧﺸﺎن ﮔﺮ ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑـﺎ ﻛـﻪ ﭼﺮﺧﻪ ﻣﻮاد ﻏﺬاﺋﻲ ﻧﻴﺰ و ﻣﺴﺎﻳﻞ آﻟﻮدﮔﻲ آب ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻫﺴﺘﻨﺪ از اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدی ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ . ﺗﻌﺪاد ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ از ای ﻧﺸﺎن ﮔﺮ ﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﺎ ﺗﻬﺪﻳﺪات ﺧﺎص ارﺗﺒﺎط دارﻧﺪ و ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻮع اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ و اﺣﺘﻤﺎل وﻗﻮع اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﻬﺪﻳﺪات ﮔﺰﻳﻨﺶ ﺷﻮﻧﺪ . 1- Physical indicator 2- Bio-indicator 56 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻧﺮخ ا ﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ در ﺗﺮاز آب رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮاﻫﻤﻲ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی آب ﻋﻤﻴﻖ ﺗﻨﺎوب ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن ﺗﺎﻻب ﻣﻮﺿﻮع ﻧﺮخ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﺮاز رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ اﻧـﺪازه ﻛـﺎﻓ ﻲ آرام اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن در ﺧﻢ رودﺧﺎﻧﻪ اﺟﺎزه دﻫﺪ ﻛﻪ ﺑـﻪ ﻫﻨﮕـﺎم اﻓـﺰاﻳﺶ ﺗﺮاز ﺑﻪ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻛﺎﻫﺶ ﺗـﺮاز از ﺑﻬﻢ ﭼﺴﺒﻴﺪن و رﺷﺘﻪ ﺷﺪن ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﻛﻨﺪ . ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮﻳﺎن m3/s 7 در اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻣـﺪﻧﻈﺮ ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﻪ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺳﻄﺢ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی آب ﻋﻤﻴﻖ ﺑﺮای ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ در ﻣﺤﺪوده ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . - وﻗﺎﻳﻊ ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن ﺗﺎﻻب ﻫﺎ از اﻧﺪازه ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺮﺧﻮردارﻧـﺪ ﻛـﻪ رﺳﻮﺑﺎت رﻳﺰداﻧﻪ را ﻛﻪ روی ﺷﻦ ﻫﺎ ﺟﻤﻊ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺣﺮﻛﺖ دﻫﺪ . - ،ﻫﺮﭼﻪ اﻟﮕﻮی ﺗﺮ و ﺧﺸﻚ ﺷـﺪن ﺗـﺎﻻب ﻃﺒﻴﻌـﻲ ﺗـﺮ ﺑﺎﺷـﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﺮاواﻧﻲ و ﺗﻨﻮع ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺗﺎﻻب ﺧﻮاﻫـﺪ .ﺷﺪ - ﻫﺮﭼﻪ ا ﺗﺼﺎل ﺑﻪ ﺳﻴﻼﺑﺪﺷﺖ ﺷﺒﻴﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻨﻮع ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن در ﺗﺎﻻب و ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ .ﻳﺎﺑﺪ - ﻏﺮﻗﺎب ﺷﺪن ﺗﺎﻻب ﻣﻮﺟﺐ ﺣﻔﻆ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﺑﺮای ﻣﺎﻫﻲ ﺧﺎص ﺗﺎﻻب ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. ﻧﻈﺮﻳﻪ اﻃﻤﻴﻨﺎن داﺷﺘﻦ از اﻳﻦ ﻛﻪ اﻓﺰاﻳﺶ و ﻛﺎﻫﺶ ﺗـﺮاز آب رودﺧﺎﻧﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺪوده ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺗﺮاز ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد . ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮﻳﺎن m3/s 7 در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺳﻄﺢ زﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻫـﺎی آب ﻋﻤﻴـﻖ ﺑﺮای ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ در ﻣﺤﺪوده ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺳﻴﻼب ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺎ ﺣﺠﻢ ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ) ﺑﺎ ﭘﻴﻚ 175 - 690 ﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺑﺮ ﺛﺎﻧﻴﻪ ( اﻗﺪام ﻻزم ﻛﺎﻫﺶ رﻳﺴﻚ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ رﺷـﺘﻪ ای ﺷﺪن ﻳﺎ ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪن ﺑﻴﻮﺗﺎ - ﻛﺎﻫﺶ ﻧﺮخ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺑﺴﺘﺮ و ﺳـﺎﺣﻞ رودﺧﺎﻧﻪ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی آب ﻋﻤﻴﻖ ﺑﺮای ﻣﺎﻫﻲ ﻫـﺎ در ﻣﺤﺪوده ﻃﺒﻴﻌﻲ - رﺳــﻮﺑﺎت رﻳــﺰ از روی ﺷــﻦ ﻫــﺎ در ﻣﻘﻄﻊ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪه . اﻧﺪ - اﻟﮕﻮی ﺗﺮ و ﺧـﺸﻚ ﺷـﺪن ﺗـﺎﻻب و ﺳﻴﻼﺑﺪﺷﺖ ﺷﺒﻴﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﻃﺒﻴﻌﻲ اﺳﺖ . - اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻨﻮع ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ ﻫﺎ در ﺗﺎﻻب - اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻨﻮع ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن در ﺗﺎﻻب و ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ - اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻨﻮع ﻣﺎﻫﻲ ﺧﺎص ﺗﺎﻻب . ﭘﻴﺎﻣﺪ - ﻧﺮخ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺮﻳﺎن در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺪ ﻧﻈﺮ - ﻧﺮخ و رﺷﺘﻪ ای ﺷﺪن ﺟﻮاﻣﻊ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎی ﺑﺎﻟﻎ ) در ﺑﻬﺎر و ﭘﺎﻳﻴﺰ ( آﻧﺎﻟﻴﺰ اﻧﺪازه ذرات رﺳﻮب ) ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﺎﻻﻧﻪ ( ﻓﻠﻮرﺷﻨﺎﺳـﻲ و ﺳﺎﺧﺘ ﺎرﺷﻨﺎﺳـﻲ ﭘﻮﺷـﺶ ﮔﻴﺎﻫـﺎن آﺑـﺰی و ﺧـﺸﻜﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ) در ﺑﻬﺎر و ﭘﺎﻳﻴﺰ ( ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن در رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺎﻻب ) در ﺑﻬﺎر و ﭘﺎﻳﻴﺰ ( ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ در رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﺎﻻب ﺷﺎﻣﻞ ﻻروﻫﺎ و ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑـﺎﻟﻎ ) در ﺑﻬﺎر و ﭘﺎﻳﻴﺰ ( ﭘﺎﻳﺶ ﺟﺪول 3 - 10 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻧﻈﺮﻳﺎت، اﻗﺪاﻣﺎت ، ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮﻧﺪه در ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ رودﺧﺎﻧﻪ- ﺗﺎﻻب ﺑﺮای ﭘﺎﻳﺶ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ]15 [ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 57 − ﻧﺸﺎن ﮔﺮﻫﺎ ی زﻳﺴﺘﻲ داﻣﻨﻪ ﺗﻨﻮع ﻧﺸﺎن ﮔﺮﻫﺎی زﻳﺴﺘﻲ ﭘﺎﻳﺶ در ﻛﻪ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘ ﻛﺎر ﺑﻪ ﻫﺎ ﻢ ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﺑﺴﻴﺎر ﮔﺴﺘﺮده ﺑﻮده و از ﭼﺸﻢ اﻧﺪاز ﻛﻠﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﺎ ﻣﻮﺟﻮدات ﺑﻴﻨﻲ ذره ﻣﻲ ﺑﺮ در را آن ﮔﻴﺮد . ﺑﺮﺧﻲ آﻧﻬﺎ از ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻫﻤﻴﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺸﺎن ﮔﺮ دارﻧﺪ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان وﻳﮋﮔﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ و ﻧﺸﺎﻧﻪ اﻫﻤﻴﺖ ارزش و ﻧﻴﺰ آن ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻫﺎی ﮔﻮﻧﻪ زﻳﺴﺘﻲ ﭘﺮاﻛﻨﺪ ﮔﻲ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺘﻲ ﻧﺪارﻧﺪ ﺑﻪ و ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﻋﻮاﻣﻞ اﻳﺠﺎدﻛﻨﻨﺪه ﺗﻨﻮع ) ﻧﻈﻴﺮ و آب ﻫﻮا، ارﺗﻔﺎع، ﺑﻨﺪی ﻻﻳﻪ ﺗﺎﻻب، ﻋﻤﻖ و آب ﻏﻴﺮه ﻛﻨﺶ ﻧﻴﺰ و ( ﻫﺎی ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺟﺎ آن از . ﻫﺮ ﻛﻪ ی ﮔﻮﻧﻪ زﻳﺴﺘﻲ ﻧﻴﺎزﻫﺎی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺧﺎص را ﺧﻮد داردﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﻴﺎزﻫﺎ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﺤﺪود ﻳﺎ و ﮔﺴﺘﺮده ﺑﺎﺷﻨﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﺳـﺘﻔﺎده از ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ﻫﺎی ﺣﻴﺎﺗﻲ و زﻳﺴﺘﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺸﺎن ﮔﺮ وﺿﻌﻴﺖ ﺑﻮم ﺳﺎزﮔﺎن ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای، اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ دﺳﺖ ﺑﻪ را دﻫﺪ ﻣﻲ ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺷﺮاﻳﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﺣﻀﻮر ﻋﺪم ﻳﺎ و ﺣﻀﻮر ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﺳﺎزد . ﻳﻚ ﻛﻪ اﻳﻦ ایﺑﺮ ﺷﺎﺧﺺ در ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﭘﺎﻳﺶ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ از ﺑﺮﺧﻲ وﻳﮋﮔﻲ یﻫﺎ ﻣﻄﻠﻮب زﻳﺮ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ ] .27 [ y ﺑﻪ آﺳﺎﻧﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺑﺎﺷﻨﺪ . اﺑﻬﺎم در ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻋﺪم و ﻗﻄﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫـﺎی رده ﺑﻨـﺪی ﻣﻮﺟـﻮدات زﻧـﺪه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺑﺮوز اﺧﺘﻼل و اﺑﻬﺎم در ﺗﻔﺴﻴﺮ اﻃﻼﻋﺎت ﮔﺮدد؛ ﺑﻪ y آﺳﺎﻧﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ . ﻛﺎرﻣﻨﺪان زﻳﺎد ﻳﺎ و ﺗﺠﻬﻴﺰات ن ﮔﺮا ﻗﻴﻤﺖ ﻳﺎ و ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری زﻳﺎد ﻧﻴﺎز ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ؛ از y ﮔﺴﺘﺮش ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﺜﻼ . ﻓﻘﺪان ﻳﻚ ی ﮔﻮﻧﻪ زﻳﺴﺘﻲ ﻓﻘﻂ ﻛﻪ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﺴﻴﺎر وﻳﮋه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﺣـﻀﻮر داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﺸﺎﻧﻪ وﺟﻮد آﻟﻮدﮔﻲ ﺎﺷﺪﺑ . ﺑﻪ y ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، اﺧﺘﻼل و ﻧﺎﻫﻨﺠﺎری، ﻳﺎ آﻓﺖ، از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ؛ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻧﻈﺮ از ﻛﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﺣﺎﻳﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺎﻫﻲ ﻳﺎ و ( ﻫﺎ ﻣﻨﺸﺎ اﺧﺘﻼل ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻣﺜﻞ ) ﺑﺮﺧﻲ از ﺟﻠﺒﻚ (ﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﮔﺮﻫﺎی ارزﺷﻤﻨﺪی ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺑﻪ y آﺳﺎﻧﻲ وﺟﻮد آﻻﻳﻨﺪه را ﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﺑ ﺪﻫﻨﺪ ﺑﻪ . ﻃﻮری ﻛﻪ ﻣﻨﻌﻜﺲ ﻛﻨﻨﺪه ی ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ و ﺑﺘﻮاﻧﻨـﺪ ﺑـﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺷﺪت آﻟﻮدﮔﻲ درک و رواﺑﻂ ﺑﺎ ﺳﻄﻮح آﻟﻮدﮔﻲ ﻛﻤﻚ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺑﻪ y آﺳﺎﻧﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻘﻴﻖ در ﺷﺮاﻳﻂ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﺑﺎﺷﻨﺪ، و ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎی ﺗﺠﺮﺑﻲ و آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ ﺑﺎ را ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻣﻴﺪاﻧﻲ و وﺿﻌﻴﺖ آﻟﻮدﮔﻲ ﺮﺗﺒﻂﻣ ﺳﺎزﻧﺪ . ﻧﻈﺮ از ﻫﻢ y ژﻧﺘﻴﻜﻲ ﻧﻈﺮ از ﻫﻢ و ﻧﻘﺶ و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ در ﺟﺎﻣﻌﻪ زﻳﺴﺘﻲ داﻣﻨﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺤﺪودی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ب- ﻧﺸﺎن ﮔﺮﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﭘﺎﻳﺶ در اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﮔﺮ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی- اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﮔﺎﻫﻲ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ اﻣﺮ در ﻨﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺗﺎﻻب ﻫـﺎ ﺑـﺴﻴﺎر ﻣﻮﺛﺮ اﻗﻊ و ﺷﻮﻧﺪ . ﻧﻤﻮﻧﻪ اﻳﻦ از ﻳﻲﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻫﺎﮔﺮ ﺷﺎﻣﻞ : درآﻣﺪ، ﭘﺲ اﻧﺪاز ، دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎرات، ﻣﻴـﺰان ﺑـﺪﻫﻲ، ﺳـﺮﭘﻨﺎه / ﻣـﺴﻜﻦ ، اﺑـﺰار و ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ، ﺗﻌﺪاد اﺣﺸﺎم ... و ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 13 - 2 - 2 - ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﭘﺎﻳﺶ ﺗﻌﺪاد اﻳﺴﺘﮕﺎه ﭘﺎﻳﺶ یﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ زﻳﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدد . − ﺗﻌﺪاد و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ یﻫﺎ ﺧﻪﺷﺎ ﻓﺮﻋﻲ و اﺻﻠﻲ و ﻣﺴﺎﺣﺖ زﻳﺮ ﺣﻮﺿﻪ ﻫﺎ − ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺳﺎزه ﻫﺎی آﺑﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﺳﺪﻫﺎ، آﺑﮕﻴﺮﻫﺎ 58 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ − ﺗﻌﺪاد و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﺤﻞ ﻫﺎ ی اﺻﻠﻲ ﺑﺮداﺷﺖ آب ) ﻧﻈﻴﺮﻧﻘﺎط ﺑﺮداﺷﺖ آب ﺟﻬـﺖ آب ﺷـﻬﺮﻫﺎ، واﺣـﺪﻫﺎی ﺻـﻨﻌﺘﻲ ﺑـﺰرگ ﻳـﺎ ﺷﻬﺮک یﻫﺎ ﺻﻨﻌﺘﻲ ، ﻧﻴﺮوﮔﺎه ،ﻫﺎ ﻛﺎﻧﺎل یﻫﺎ آﺑﻴﺎری و ﻫﺎ ﺳﺪ ، ﺑﻨﺪﻫﺎی ﺗﻨﻈﻴﻤﻲ ( − ﺗﻌﺪاد و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻻﻳﻨﺪه ) ﺷﺎﻣﻞ اراﺿﻲ ﻛﺸﺎورزی ) ﻛﺎﻧﺎل یﻫﺎ زﻫﻜﺸﻲ (، ﺳﻜﻮﻧﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﺷﻬﺮی و روﺳﺘﺎﻳﻲ، واﺣﺪﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﻣﻌﺪﻧﻲ، آﺑﺰی ﭘﺮوری و ﭘﺮوژه ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ (. − ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﺎﻟﻲ یﻫﺎ و ﺗﺠﻬﻴﺰاﺗﻲ − ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﻬﺖ ا ﻧﺘﺨﺎب اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﻧﻈﻴﺮ دﺳﺘﺮﺳﻲ آ ﺳﺎن، ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﺳﻜﻮﻧﺘﮕﺎه ﺟﻬﺖ ﻫﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻴﺮوی اﻧﺴﺎﻧﻲ اﻳﻤﻨ ، ... وﻲ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﺣﺘﻲ ﺷﻮد اﻟﻤﻘﺪور از اﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻫﻴﺪروﻣﺘﺮی ﻣﻮﺟـﻮد ﻳـﺎ اﻳـﺴﺘﮕﺎه یﻫـﺎ اﻧﺘﺨـﺎﺑﻲ در ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻗﺒﻠـﻲ درﺻﻮرت ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن ﺑﺎ ﻧﻮع ﭘﺎﻳﺶ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﻢ .ﺷﻮد ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻧﻘﺎط ﭘﺎﻳﺶ ﺑﺮ اﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻫـﺎی ﻛﻨﺘﺮﻟـﻲ ﺟﺮﻳـﺎ ن زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎﺷﺪ . 3 - 13 - 2 - 3 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻮاﺗﺮ ﭘﺎﻳﺶ ﺗﻮاﺗﺮ ﭘﺎﻳﺶ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﭘﺎﻳﺶ، ﻫﺰﻳﻨﻪ و ﺗﺠﻬﻴﺰات در دﺳﺘﺮس ، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﻮد . ﻣﻌﻤﻮﻻ ﭘﺎﻳﺶ ﻫﺎی ﺑﺎ ﮔﺎم زﻣﺎﻧﻲ ﺑﺰرگ ﺗﺮ از ﻳﻚ ﻣﺎه، ﭘﺎﻳﺶ ﺑﺎ ﺗﻮاﺗﺮ ﻛﻢ و ﭘﺎﻳﺶ ﻫﺎی ﺑﺎﮔﺎم زﻣﺎﻧﻲ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺗﺎ ﻫﻔﺘﮕﻲ ﭘﺎﻳﺶ ﻫﺎی ﺑﺎ ﺗﻮاﺗﺮ زﻳـﺎد ﻧﺎﻣﻴـﺪه ﻣـﻲ . ﺪﺷـﻮﻧ در ﻣـﻮرد ﭘـﺎﻳﺶ ﺟﺮﻳـﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ داده ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻛﺸﻮر ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﮔﺮدد ﮔﺎم زﻣﺎﻧﻲ ﭘﺎﻳﺶ، ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ ﮔـﺎم زﻣـﺎﻧﻲ ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺟﺮﻳـﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ) ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ( ، اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺮدد ﻛﻪ ﭘﺎﻳﺶ ﺑﺎ ﺗﺮاﻛﻢ ﻣﺘﻮﺳﻂ اﺳﺖ . 3 - 13 - 2 - 4 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮﻧﺪ ه، روش ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری و اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺑﺮاﺳﺎس دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮد . ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﺮای ﭘﺎﻳﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب، ﻣﻲ ﺗﻮان از ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 522 ] 3 [اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد . 3 - 13 - 2 - 5 - ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ داده ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ داده ، ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﺎ ی آﻣﺎری و ﻧﻴﺰ روﻧﺪﻳﺎﺑﻲ زﻣﺎﻧﻲ و ﻣﻜﺎﻧﻲ ﭘﺎراﻣ ﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮﻧﺪه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻈﻴـﺮ : ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ و ﻛﻴﻔـﻲ آب، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی ﻫﻴـﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ و اﻛﻮﻟـﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻃﻼﻋﺎت ارزﺷﻤﻨﺪی را ﺑﺮای ﺑﺮوز ﺳﺎزی ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار دﻫﺪ . اﻟﻒ- ﺗﺤﻠﻴﻞ آﻣﺎری ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻫ ﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮﻧﺪه ﺑﺮای ﺗﺤﻠﻴﻞ آﻣﺎری ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮﻧﺪه ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺮاواﻧﻲ آﻧﻬﺎ از روش یﻫﺎ آﻣﺎری ﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ و ﻏﻴﺮﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ .ﺷﻮد ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 59 − روش یﻫﺎ آﻣﺎری ﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ در ﻪﻛﺟﺎ آن از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻳﺎ آب از ﻣﻮﺟﻮدات زﻧﺪه ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﺑﻪ ﻛﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻋﻨﻮان ﺑﺨﺶ ﻛـﻮﭼﻜ از ﻲ ﻣﺤـﻴﻂ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ روﻧﺪ، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻛﻪ ﻲﻳﻫﺎ داده ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻛﻞ از ای ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر روﻧﺪ ﻣﻲ . ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ آﻣﺎره یﻫﺎ ﻣﻮرد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻪ ﻧﻴﺰ ﻋﻨﻮان ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ از ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﺟﻤﻌﻴﺖ اﺻﻠﻲ اﺳﺖ . ﭘﺲ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ آﻣﺎری در ﻧﻴﺰ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺗﺨﻤﻴﻨﻲ از ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ در ﺟﻤﻌﻴﺖ اﺻﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪﺟﺎ آن از . ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻮرد ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻳﻚ از ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑـﻪ ﻧﻤﻮﻧـﻪ دﻳﮕﺮ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ اﻳﻦ ﺑﺎ وﺟﻮد ﺑﺎ ﺗﻜﺮار ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ واﻗﻌﻲ رﺳﻴﺪ . ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ و اﻧﺤـﺮاف ﻣﻌﻴـﺎر از ﺟﻤﻠـﻪ ﭘﺮﻛـﺎر ﺑﺮدﺗﺮﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ یﻫﺎ آﻣﺎری ﺑﺤﺚ در آﻣﺎر ﭘﺎﻳﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ و اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻛﺎرﺑﺮد در را ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ یﻫﺎ داده ﺑﺎ ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﺮﻣﺎل دارﻧﺪ ﺑﺎ . وﺟﻮداﻳﻦ، درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﭘﺮت یﻫﺎ داده از در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎ داده وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ ﺣـﺴﺎﺳﻴﺖ ﻣﻴـﺎﻧﮕﻴﻦ ﺑـﻪ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﭘﺮت یﻫﺎ ده دا ﻋﻠﻲ رﻏﻢ ﻧﺮﻣﺎل ﺑﻮدن ﺗﻮزﻳﻊ اﻳﻦ ﻫﺎ داده اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﺘﺎﻳﺢ ﻏﻴﺮ واﻗﻌﻲ از ﺗﻮزﻳﻊ ﻫﺎ داده ﻧﺸﺎن دﻫﺪ، ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ زﻣﺎﻧﻲ از ﻛﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﻔﺎده اﻳﻦ ﺷﻮد ﻣﻲ ﺷﺎﺧﺺ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺎ ﺑﺎ وارﻳﺎﻧﺲ ﻳﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻤﺎﻣﻲ روش یﻫﺎ آﻣﺎری ﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺮﻧﻈ در ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﻴﺶ ﻓﺮض ﻫﺎﻳﻲ از ﻧﺤﻮه ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺮاواﻧﻲ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ اﺳـﺘﻮار ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻳﻦ ﺑﺎ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ ﻓﺮض ﺗﻮان ﻣﻲ ﻫﺎ واﻗﻊ از ﮔﺮاﻳﺎﻧﻪ ﺑﻮدن روش ﻳﻲﻫﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده اﻃﻤﻴﻨﺎن ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻮد . درﺻﻮرﺗﻲ ﭘﻴﺶ ﻛﻪ ﻓﺮض ﻫﺎی ﻧﻈﺮ در ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻳﻦ در ﺷﺪه روش ﻫﺎ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺎﺷﻨﺪ، روش یﻫﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎﻳﻲ ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ در آزﻣﻮن ﻓﺮﺿﻴﺎت ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . − روش یﻫﺎ آﻣﺎری ﻏﻴﺮﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ ﻛﻪﺟﺎ آن از ﺑﺴﻴﺎری یﻫﺎ داده از ﻣﻮرد ﭘﺎﻳﺶ در ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻓﺎﻗﺪ ﭘﻴﺶ ﻓﺮض ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻟﮕﻮی ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺮاواﻧﻲ ﺣﺘﻲ ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﺑﺮ روﻳﺪاد ﻣﻲ ﻫﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻟﺬا ، اﺳﺘﻔﺎده روش از یﻫﺎ ﻏﻴﺮﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ روش ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ دراﻳﻦ زﻣﻴﻨـﻪ ﺑـﻪ ﺷـﻤﺎر روﻧﺪ ﻣﻲ . ﺑﻌﻀﻲ از ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺷﺎﺧﺺ یﻫﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ ﺷﺮح ﺑﻪ ﻣﻲ زﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ : اﻳﻦ y روش ﻓﺎﻗﺪ ﻫﺎ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﭘﻴﺶ ﻓﺮض در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺗﻮزﻳﻊ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﭘﺮت یﻫﺎ داده y و ﻣ ﻔﻘﻮده ﺗﻮاﻧ ﻤﻲﻧ ﺗﺄ ﻨﺪ ﺛﻴﺮی روی ﺑﺮ ﻧﺘﺎﻳﺞ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه ﺷﺎﺧﺺ یﻫﺎ ﻏﻴﺮﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ . y ﻧﺤﻮه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺎﺧﺺ یﻫﺎ ﻏﻴﺮﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ ﻧﺴﺒﺖ روش ﺑﻪ یﻫﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ اﺳﺖ ﺗﺮ ﺳﺎده . درک y ﻧﺘﺎﻳﺞ دﺳﺖ ﺑﻪ آﻣﺪه ﻧﺴﺒﺖ روش ﺑﻪ یﻫﺎ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ اﺳﺖ ﺗﺮ ﺳﺎده . ﺑﺎ y ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻧﺪک ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﻮان ﻣﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ دﻟﺨﻮاه دﺳﺖ ﭘﻴﺪا .ﻛﺮد ﻫﺮﻪ ﺑ ﺻﻮرت ﻮاردﻣ در ﻏﻴﺮﻧﺮﻣﺎل ﺑﻮدن ﺗﻮزﻳﻊ در ﻛﻪ ﻫﺎ داده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ وﻓﻮر دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ روش ، یﻫﺎ آﻣﺎری ﻏﻴﺮﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ ﻧﺴﺒﺖ روش ﺑﻪ یﻫﺎ آﻣﺎری ﭘﺎراﻣﺘﺮﻳﻚ ﻣﻲ ﺗﺮ ﻗﻮی ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻣﻴﺎﻧﻪ ، داﻣﻨﻪ و ﭼﺎرک ﺑﻪ ﻋﻨﻮان آﻣﺎره یﻫﺎ ﻏﻴﺮﭘﺎراﻣﺘﺮﻳـﻚ ﺑـﺮای داده ﻫﺎﻳﻲ از ﻛﻪ ﺗﻮزﻳﻊ ﻏﻴﺮ ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺮﺧﻮر دار ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﺎرﺑﺮد دارد اﻳﻦ . ﺳﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮ واﻗﻊ در ﻫﻤﺎن ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ و اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر را ﺑـﺮای ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ داده ﻫﺎﻳﻲ از ﻛﻪ ﺗﻮزﻳﻊ ﻧﺮﻣﺎل ﺑﺮﺧﻮردار ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻳﻔﺎ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ . ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻧﺤﻮه ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺮاواﻧﻲ داده ﻫﺎ ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از آزﻣـﻮن ﻫـﺎی آﻣﺎری ذﻛﺮ ﺷﺪه در ﻣﺮاﺟﻊ ﻣﺮﺗﺒﻂ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 60 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ب- ﺗﺤﻠﻴﻞ روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات زﻣﺎﻧﻲ و ﻣﻜﺎﻧﻲ ﭘﺎر ا ﻣﺘﺮﻫﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﺤﻠﻴﻞ آﻣﺎری ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ ﺷﻮﻧﺪه،آﮔﺎﻫﻲ از روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات زﻣﺎﻧﻲ و ﻣﻜﺎﻧﻲ آﻧﻬﺎ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ اﻃﻼﻋـﺎت ﻣﻔﻴـﺪی را ﺑـﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ و ﺑﺎزﻧﮕﺮی اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ در اﺧﺘﻴﺎر ﻗﺮار دﻫﺪ . − روﻧﺪﻳﺎﺑﻲ زﻣﺎﻧ ﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ در ﻫﺮ ﻣﻜﺎن ﺑﻪ و دﻻﻳﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﻃﻮل زﻣﺎن ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . در ﺷﺮاﻳﻂ ﻋﺎدی، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﺎ ﻣﺎه ی ﺧﺸﻚ و ﺗﺮ ﺳـﺎل ، ﺑـﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻛﻤﻴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ آب، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی زﻳﺴﺘﻲ ﻧﻴﺰ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . در ﺷﺮاﻳﻂ ﻏﻴﺮ ﻋﺎدی ﻛﻪ ﺗﻨﺸﻲ ﺑﻪ ﺳﻴـﺴﺘﻢ اﻋﻤـﺎل ﺷـﻮد، ﻣﺜﻞ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﻮاد آﻻﻳﻨﺪه ﺑﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﺪﻳﺪ ﻋ ﻮاﻣﻞ اﻗﻠﻴﻤﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺷﺪﻳﺪ و ﺳﻴﻼب، ﻣﻴـﺰان ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻳـﻚ ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ﺷـﺪﻳﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . روﻧﺪﻳﺎﺑﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ در ﻃﻮل زﻣﺎن اﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻫﻔﺘﮕﻲ ، ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ و ﻳﺎ ﻓﺼﻠﻲ اﻧﺠﺎم ﻣـﻲ ﺷـﻮد و ﺑـﺴﺘﮕﻲ ﺑـﻪ دوره اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎﻳﺶ دارد . ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﮔﺮدد ﮔﺎم زﻣﺎﻧﻲ ﭘﺎﻳﺶ، ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮ ﮔﺎم زﻣﺎﻧﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ) ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ، ( اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺮدد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﻣﻮرد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻛﻴﻔﻲ، ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﺣﺪاﻗﻞ دو ﺳﺎل ﭘﺎﻳﺶ ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﻓﺼﻠﻲ ﺗﻮان ﻣﻲ ﺣﺪود ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻋـﺎدی ﻛﻴﻔﻴﺖ آب را ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮد . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﺷﺮاﻳﻂ اﻗﻠﻴﻤﻲ و ﻣﻴﺰان آﺑﺪﻫﻲ ﻛﻪ از ﺷﺮاﻳﻂ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻫ ﺮ ﺣﻮﺿـﻪ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ ﺑـﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜـﻲ - ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و زﻳﺴﺘﻲ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﺎرﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻮاد ﻣﻌﻠﻖ و ﻣﺤﻠﻮل و ﻛﺪورت رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد ، ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺮاﻛﻢ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن ﺷﻮد . اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﺪه ﺑﺎﻋـﺚ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺧﻮدﭘـﺎﻻﻳﻲ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺷـﺪه و اﻓـﺰاﻳﺶ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل ) ﺑﺎ ﻓﺮض ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻮدن ﻣﻮاد آﻻﻳﻨﺪه و ﻣﻴﺰان اﻛﺴﻴﮋن ﺧﻮاﻫﻲ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و زﻳﺴﺘﻲ ﻣﻲ ( ﮔـﺮدد . اﻓـﺰاﻳﺶ دﻣـﺎ ﺑﺎﻋـﺚ ﻛـﺎﻫﺶ اﻛﺴﻴﮋن ﻣﺤﻠﻮل آب و ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ اﻛﺴﻴﮋن ﺧﻮاﻫﻲ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و زﻳﺴﺘﻲ ﮔﺮدد . − روﻧﺪﻳﺎﺑﻲ ﻣﻜﺎﻧﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ از اﺑﺘﺪای ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ ﺗﺎ ﻣﺼﺐ رودﺧﺎﻧﻪ، ﻛﻤﻴﺖ آب، ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻛﻴﻔﻲ و زﻳﺴﺘﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺳﻄﺤﻲ ﺟﺎری ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ دارﻧﺪ . اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻪ دﻟﻴﻞ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ و اﻧﺴﺎن ﺳﺎز در ﻳﻚ ﺣﻮﺿﻪ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ . ﺷﻮد ﻟﺬا ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﻫﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮ در ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ از ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﺼﺐ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﻳﺪ در اﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﭘﺎﻳﺶ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﺷﻮد . ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻳﻚ ﭘـﺎراﻣﺘﺮ در ﻃـﻮل ﻣـﺴﻴﺮ رودﺧﺎﻧـﻪ ﺟﻬـﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻧﻮع و ﻋﻮاﻣﻞ اﻳﺠﺎدﻛﻨﻨﺪه ﺗﻨﺶ در ﻣﺤﻴﻂ در ﺑﺎزه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﺎﻳﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻜﺎﻧﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻣﻮرد ﭘﺎﻳﺶ در ﻣﺤﻞ اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی ﭘﺎﻳﺶ از ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺗﺎ اﻧﺘﻬﺎی ﺣﻮﺿﻪ آﺑﺮﻳﺰ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ زﻳﺮ ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدد . y ﺗﻬﻴﻪ ﻳﻚ ﻧﻘﺸﻪ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻃﻮﻟﻲ رودﺧﺎﻧﻪ y ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﭘﺎﻳﺶ ﺑﺮ روی ﻧﻘﺸﻪ y ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﻣﻨﺎﺑﻊ آﻻﻳﻨﺪه در ﺣﻮﺿﻪ y ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﻣﻴﺰان آﺑﺪﻫﻲ در اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﻣﺨﺘﻠﻒ و ﺗﻐﻴﻴﺮات آن y اراﺋﻪ ﻧﻤﻮدارﻫﺎی روﻧﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻳﻚ ﭘﺎراﻣﺘﺮ y ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﻃﻮﻟﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ، آﺑﺪﻫﻲ و ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻻﻳﻨﺪه y ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪی ﻓﺼﻞ ﺳﻮم - ﭼﺎرﭼﻮب ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد آب ﺎزﻴﻧ ﻦﻴﻴﺗﻌ یﺑﺮا ی زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 61 3 - 13 - 2 - 6 - اراﺋﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدات و راﻫﻜﺎرﻫﺎ ی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭘﺲ از ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ داده ﻫﺎ، ﺻﺤﺖ ﻓﺮﺿﻴﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه و ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس اﻫﺪاف ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﺮﺑـﻮط ﻣـﻮرد ﺑـﺎزﻧﮕﺮی ﻗـﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ . 3 - 13 - 2 - 7 - ﮔﺰا رش دﻫﻲ ﻫﺪف ﻳﻦﺗﺮ ﻣﻬﻢ از ﺗﻬﻴﻪ ﮔﺰارش اﻳﻦ ﻛﻪ ﺳﺖ ا اﻃﻼﻋﺎت ﺣﺎﺻﻞ ﭘﺎﻳﺶ از ﻪ ﺑ ﻋﻨﻮان ﺑﺨﺸﻲ از ﻧﻴﺎزﻫﺎی ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ رﻳـﺰی ﺑـﺮای اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ، ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ ﺗﻬﻴﻪ در و اﺧﺘﻴﺎر ﮔﺬارده در .ﺷﻮد ﻣﻮارد زﻳﺎدی، ﮔﺰارش ﺪﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺣﺎوی ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮای اداﻣـﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ ﭘﺎﻳﺶ و ﻳﺎ ﻧﺤﻮه اﻧﺠﺎم ﻧﻴﺰ آن ﺑﺎﺷﺪ . ﮔﺰارش ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ، ﺣﺪ ﺗﺎ اﻣﻜﺎن ﻣﺨﺘـﺼﺮ و ﻧﻴـﺰ ﻣـﺴﺘﻨﺪ ﺑـﻪ اﻃﻼﻋـﺎت آﻣـﺎری ﻛـﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﮔﺰارش ﺑﺎﻳﺪ ﻧﺸﺎن ﻛﻪ دﻫﺪ ﻓﺮﺿﻴﺎت و ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﻮرد اﺷﺎره ﺣﺪ ﭼﻪ ﺗﺎ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺑﻲ ﺎﻳ و اﻋﺘﺒﺎرﻧﺪ آﻳﺎ و ﻧﻴﺎزی ﻫﺴﺖ ﻛﻪ اﻗـﺪام ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺧﺎﺻﻲ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . ﮔﺰارش ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ از ﻛﺎرآﻣﺪی روش یﻫﺎ آﻣﺎری اراﺋﻪ را . دﻫﺪ 4 ﭘﻴﻮﺳﺖ1 ﻣﺮور ی ﺑﺮ روش ﺗﻌ یﻫﺎ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 65 ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور ﺑﺮ ی روش ﻴﻴ ﺗﻌ یﻫﺎ ﻦ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ پ.1 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت روش ﻛﺎر ﺑﻪ یﻫﺎ رﻓﺘﻪ در ﺗﻌ ﻦ ﻴﻴ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ را ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : − روش یﻫﺎ ﻣﺒﺘﻨ ﺑﺮ ﻲ ﺷﺎﺧﺺ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻲﻜﻳ • روش ﺗﻨﺎﻧﺖ )ﻳ ﺎ ﻣﻮﻧﺘﺎﻧﺎ ( • روش ﺗﮕﺰاس • ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﺎنﻳ • روش ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜ ﻲ ﻳﺟﺮ • ﺎن ﭘﺎ ﻳ ﻪ آﺑﺰ ﺎنﻳ • روش RVA 1 • روشDRM 2 − روش یﻫﺎ درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﻴ ﻫ ﺪروﻟﻮژ ﻲﻜﻳ ﻴﻣﺤ • ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه − روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ − روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ • روش اﺟﺰا ی ﺳﺎزﻧﺪه ( BBM) • روشIFIM • رو ش DRIFT ﻫﺮ ﻛﺪام از روش ﻫﺎ از ﻧﻈﺮ یﻫﺎ داده ﻣﻮردﻧ ﻴ ﺎز، ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ، ﻓﺮﺿ ﻴ ﺎت اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ و اﺛـﺮات رو ﻴـ ﻫ ی ﻴﺪروﻟ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻓﺮق . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ در روش زﻳﺮ یﻫﺎ ﻓﻮق ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ﺷﺮح داده . اﻧﺪ ﺷﺪه پ.1 - 1 - 1 - روش یﻫﺎ ﻣﺒﺘﻨ ﻲ ﺑﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻲﻜﻳ ﻦ ﻳا روش ، ﻫﺎ روش ﻳﻲﻫﺎ ﺳﺎده و ﻣﺒﺘﻨ ﺑﺮ ﻲ ﻳ ﺟﺮ ﻲﺨﻳ ﺗﺎر یﻫﺎ داده ﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ . یﻫﺎ داده ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز آورد دراز ﻣﺪت رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻳ ﺎ روزاﻧﻪ اﺳﺖ . ﻳﺗﺮ ﺳﺎده ﻦ روش ﺑﻮده و ﻧ ﻴ ﺎز ﻛﻤ ﺑﻪ ﻲ ﻫﺎ داده دارﻧﺪ . پ.1 - 1 - 1 - 1 - روش ﺗﻨﺎﻧﺖ ﻳ در ا ﻦ روش، ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت درﺻﺪ ی از ﻣﺘﻮ ﺳﻂ آورد ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻃﺒ ﻲﻌـ ﻴ رودﺧﺎﻧـﻪ در ﻳـ ﻚ ﺳـﺎ ﻳ ﺖ ﺑـﻪ ﺧﺼﻮص ﺗﻌ ﺷﻮد ﻣﻲﻦ ﻴﻴ ﻲﺨﻳ ﺗﺎر یﺳﺮ در . ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮا ی ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ در ا ﻳ ﻦ روش، یﻫﺎ ﺳﺎل ﺑﻌﺪ از اﺛﺮات ﺗﻮﺳـﻌﻪ اﻧـﺴﺎﻧ )ﻲ اﺳﺘﺤـﺼﺎل 1- Range of Variability Approach 2- Desktop Reserve Model 66 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ آب، اﺣﺪاث ﺳﺪ،ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ در رواﻧﺎب دراﺛﺮ ﺷﻬﺮﺳﺎز ﻳﺑﺎ ..( . و ی ﺪ ﺣﺬف ﺷﻮد ﻳا . ﻦ روش درﺻﺪ ی از ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﺳـﺎﻟ ﺎﻧﻪ ﻴ را ﺑـﺮا ﺗﻌ ی ﻴـﻴ ﻦ ﻛﻴﻔﻴ ﻳﺖ ز ﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎﻫ ﺎن ﻴ ﺑﺮد ﻣﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ . ﺗﻨﺎﻧﺖ از 58 ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ از ﻲ11 رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻏﺮﺑـ ﻳـ اﻲ ﺎﻻت ﻣﺘﺤـﺪه ) ﻣﻮﻧﺘﺎﻧـﺎ ، ﻧﺒﺮاﺳـﻜﺎ و ﻨﮓﻴﻮﻣﻳوا ﻴ ﻧﺘ ،( ﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ 10 درﺻﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺳﺎﻟ ﺎﻧﻪﻴ (AAF) 1، ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺑﺮا ی ﺑﻘﺎ ی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻣﺎﻫﻲ ﻫـﺎ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . 30 درﺻﺪ AAF در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺣﻔﻆ وﺿﻌﻴﺖ ی ﺑﻘﺎ یﻫﺎ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺧﻮب ﺑﻮده و 60 درﺻﺪ AAF ﻳ ز یﺑﺮا ﺴﺘﮕﺎه ﻣﻄﻠـﻮب ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗﻨﺎﻧﺖ یﻫﺎ داده ﻣﻔﺼﻠ ﻲ از ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ ﻛﻪ یﻫﺎ ﺟﻨﺒﻪ ﻣﺨﺘﻠﻒ ز ﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎﻫ ﻴ ﺎن را ﺗﻮﺻ ﻣﻲﻒ ﻴ ﻛـﺮد ، ﺟﻤـﻊ آوری ﻧﻤـﻮ ﻦﻳـ ا . د ﻣـﻮارد ﺷﺎﻣﻞ ﻋﺮض، ﻋﻤﻖ، ﺳﺮﻋﺖ، درﺟﻪ ﺣﺮارت، ﻣﻮاد رو ی ﻛﻒ آﺑﺮاﻫﻪ و آﺑﺮاﻫﻪ یﻫﺎ ﺟﺎﻧﺒ ﻲ ، رﺳﻮﺑﺎت اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ و ﺟﺰا ﻳﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ، وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻬﺎﺟﺮت، ﻓﺮاواﻧﻲ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن و ﻳﻲﺒﺎﻳ ز ﻣﻲ ﻲﻌﻴ ﻃﺒ ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ ﺗﻨﺎﻧﺖ از ﻣ ﻳﺎن ﻴ ﻚ روش ﻧـﺴﺒﺘﺎ ﭘ ﻴـ ﭽﻴ ﺪه، روﺷـ ﻲ ﺳـﺎده ﺑـﺮا ی ﻛـﺎرﺑﺮد اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻛﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺎ ﻴ ﺑﺴ یﻫﺎ داده ﺎر ﻛﻢ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد اراﺋﻪ داد ﻦﻳا . ﺗﻜﻨ ﻴ ﻚ ﻓﻘﻂ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﺳـﺎﻟ ﻴ ﺎﻧﻪ را ﺑـﺮا ی رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ ﻛـﺎر ﺑﺮد ﻣﻲ . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻦ ﻳ ﺟﺮﻳﺎن ﻴ ﻣﻌ یﻫﺎ ﻦ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﻳ زﻲﻔﻴ ﻛ یﻫﺎ ﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎﻫ ﻴ ﺎن ﻛـﻪ ﺑـﺮا ﺗﻌﺮ ی ﻳـ ﻒ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﻣـﻮرد ﻧ ﻴـ ﺎز ﺑـﺮا ی ﺣﻔـﻆ زﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎﻫ ﻴ ﺎن ﺑﺎ ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺘﻔﺎده اﻧﺪ ﺷﺪه را ﺟﺰء ﺑﻪ ﺟﺰء ﺷﺮح دﻫﺪ ﻣﻲ . ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻛﻪ در ا ﻳ ﻦ روش ﺑﺮا ی ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻼﻣﺖ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول )پ.1 - 1( اﺳﺖ . اﻳ ﻦ ﺟﺪول ﺑﻪ ﻣﺘﺨﺼﺼ ﻴ ﻦ اﺟﺎزه دﻫﺪ ﻣﻲ ﻛﻪ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از درﺻﺪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺳﺎﻟ ﻴ ﺎﻧﻪ ﺑﺪون آوری ﺟﻤﻊ ﺑﻴﺶ یﻫﺎ داده ﺗﺮ در ﻣﺤﻞ ﺗﻨﻈ ﻴ ﻢ ﻛﻨﻨﺪ . ازﺳﺎل 1976 ﺑﻪ ﺑﻌ ﺪ ﺗﻐ ﻲﺮاﺗﻴﻴ ﺑﻪ ﺷﺮح ز ﻳ ﺮ در روش ﺗﻨﺎﻧﺖ داده ﺷﺪه اﺳﺖ : − اﺻﻼح درﺻﺪﻫﺎ ﺑﺮا ی رواﻧﺎب ﺑﻬﺎره − اﻋﻤﺎل ﻣﻌﺎدﻻﺗ ی ﺑﺮاﻲ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آوردن ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﻮﺟﻮد − اﺻﻼﺣﺎﺗ ﻴ دﺧ ی ﺑﺮاﻲ ﻞ ﻛﺮدن ﺳﻄﻮح ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﺎنﻳ ﻧﻜﺎت ز ﻳ ﺮ در اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺗﻨﺎﻧﺖ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔ :ﺮدﻴ − اﻳ ﻦ روش ﻳ ﻚ رو ﻳ ش ﭘﺎ ﻪ اوﻟ ﻴ ﻪ اﺳﺖ و ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات و ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﻓﺼﻠ ﻳ ﺟﺮﻲ ﺎن را درﻧﻈﺮ ﻧ ﻤﻲ ﮔﻴﺮد . − اﻳ ﻦ روش ﺑﺮا ی ﻲ آﺑ یﻫﺎ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﺰرگ ﻛﻪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن از یﻫﺎ ﭘﻬﻨﻪ ﺑﺎ ﺟﺮ ﻳ ﺎﻧﺎت ﻓﺼﻠ ﺗﺮ ﻛﻢ ﻲ اﺳﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮ اﺳﺖ . − ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ ﻟﺤﺎظ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ . − ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎدات ﺣﺎﺻﻞ از ا ﻳ ﻦ روش ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺑﺎ ﺳﺎ ﺮ ﻳ آﻣﺎره ﺎنﻳ ﺟﺮ یﻫﺎ ﻴ ﻧﻈ ﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳـﺎن یﻫـﺎ ﺣـﺪاﻗﻞ 10 و30 روزه ) در ﺣﺎﻟـﺖ ( ﻲﻌﻴﻃﺒ ﻳﻣﻘﺎ ﺴﻪ ﺷﻮد . 1- Average Annual Flow ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 67 ﺟﺪول پ . 1 - 1 - روش ﺗﻨﺎﻧﺖ درﺻﺪﻫﺎ ﻴ ﭘ ی ﺸﻨﻬﺎد ی از ﻣ ﻴﺎﻧﮕﻴ ﻦ آورد ﺳﺎﻻﻧﻪ )AAF (رودﺧﺎﻧﻪ اﻫﺪاف ﺰﻳﻴﭘﺎ- زﻣﺴﺘﺎن ﺑﻬﺎر- ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﺷﺴﺘﺸﻮ 200 200 ﻣﺤﺪوده ﻣﻘﺪار ﺑﻬ ﻴ ﻨﻪ ﺟﺮ ﺎنﻳ100 - 60 100 - 60 درﺻ ﻴ ﭘ یﺪﻫﺎ ﺸﻨﻬﺎد ی از ﻣ ﻴﺎﻧﮕﻴ ﻦ آورد ﺳﺎﻻﻧﻪ )AAF ( رودﺧﺎﻧﻪ وﺿﻌ ﻴ ﺖ رودﺧﺎﻧﻪ ﺰﻳﻴﭘﺎ- زﻣﺴﺘﺎن ﺑﻬﺎر- ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﻴﺑﺴ ﺎرﻋﺎﻟ ﻲ 40 60 ﻲﻋﺎﻟ30 50 ﺧﻮب 20 40 ﻋﺎدﻻﻧﻪ 10 30 ﻒﻴﺿﻌ10 10 ﺗﺨﺮ ﻳ ﺐ ﺷﺪ ﻳﺪ 10 - 0 10 - 0 ﻳ در ا ﺮان روش ﺗﻨﺎﻧﺖ ﺑﻪ ﺪﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﺪل ﺑﺮا ی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺳﻄﻮح ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﻳ ﺎن در ﺳﻄﺢ ﺑﺮآو رد اوﻟ ﻴ ﻪ در ﺣﻮﺿـﻪ آﺑﺮ ﻳـ ﺰ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻳ ا ﻛﻪ اﻳﻦ یﺑﺮا ﻦ روش ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳ ﻚ ﭼﺎرﭼﻮب ﻛﺎر ﺑﻪ رود ﻛﺎرﻫﺎ ﻊﻴ وﺳ ﻲﺪاﻧﻴ ﻣ ی ﺗﺮ ﺑﺎ ﻳ ﺪ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﺗﺎ یﻫﺎ داده زﻳـﺴﺘﻲ و ﻫ ﻴـ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺟﻤﻊ ﺷﻮد . اﻳ ﻦ روش ﺑﺮا ی ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ و ﻧ ﻴ ﻤﻪ ﺧﺸﻜ ﻲ ﻛﻪ ﭘﻬﻨﻪ آﺑ ی ﺑﺮا ﻲ ﭼﻨﺪ ﻳ ﻦ ﻣﺎه ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺧـﺸﻚ ﺑﺎﺷـﺪ ) در ﺣـﺎل ﻃﺒ (ﻲﻌـ ﻴ ﻣﻨﺎﺳ ﻴﺐ ﻧ ﺴﺖ ﭼﺮا ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﺟﺮﻳﺎن ﻳﻲﻫﺎ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺧ ﻳ ز ﻲﻠﻴ ﺎد ﺑﺎﺷﺪ وا ﻦ ﻳ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺗﺨﺮ ﺐ ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﻪ دﻧﺒـﺎل . دارد از ﻣﺰا ﻳﺎی روش ﺗﻨﺎﻧﺖ ﺳﻬﻮﻟﺖ و ﺳﺎدﮔ ﻲ اﺳﺘﻔﺎده و ﻧ ﻴ ﺎز ﺑﻪ ﻫﺎ داده وﻫﺰ ﻳ ﻨﻪ ﻛﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . در ﻣﻘﺎﺑﻞ، از ﻣﻌﺎ ﻳ ﺐ روش ا ﻳـ ﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ از ﻴﻴﺗﻐ ﺮات ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﭘﻬﻨﻪ آﺑ ﻴﻴﻐﺗ) ﻲ ﺮات ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ، روزاﻧﻪ و ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺟﺮ ( ﺎنﻳ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﺷﻮد ﻣﻲ و ﺗﻨﻬﺎ ﻳ ﻚ ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﭘﺎ ﻳ ﻪ را ﺗﻌ ﺑﻪ . ﻛﻨﺪ ﻣﻲﻦ ﻴﻴ ﻋﻼوه ا ﻳ ﻦ روش ﻫ ﻴ ﭻ وﻗﺖ ﺑﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺻﻔﺮ در ﻣﺎه ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﻧ رﺳﺪ ﻤﻲ . ) درﻫﻤﻪ زﻣﺎن ﻳ ﻫﺎ ﻚ ﻣﻘﺪار ﻦ ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ در ( ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ در ﻧﻮاﺣ ﻴ ﻧ ﻲ ﻤﻪ ﺧﺸﻚ ، رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ در ﭼﻨﺪ ﻣﺎه ﻣﻤﻜﻦ اﺳ ﺖ ﻛﻼ ﺧﺸﻚ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺻـﻔﺮ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺑﺎﺷـﺪ . از ﻃﺮﻓـ ﻳـ ا ﻲ ﻦ روش ﻲﻣﺒﺘﻨ ﺑﺮ ﻛﺎرﻫﺎ ﻲﺪاﻧﻴ ﻣ ی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه درا ﻳ ﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه اﺳﺖ و درﻧﻮاﺣ ﻴ ﻧ ﻲ ﻤﻪ ﺧﺸﻚ ﻧ ﺗﻮان ﻤﻲ ﻳ ﻧﺘﺎ ﺞ را ﺗﻌﻤ ﻴ ﻢ داد و ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﻛﺎرﻫﺎ ﻴـ ﻣ ی ﻲﺪاﻧ و آوری ﺟﻤﻊ داده اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ راﺑﻄﻪ ﺑ ﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن و ﺳﻄﺢ ﺳﻼﻣﺖ اﻛﻮﺳ ﺴﺘﻢﻴ ﺿﻌﻲ آﺑ ﻴ ﻒ ﺗﻌﺮ ﻳ ﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ . پ.1 - 1 - 1 - 2 - روش ﺗﮕﺰاس اﻳ ﻦ روش درﺻﺪﻫﺎ ی ﻣﺘﻐ ﻴﺮی از ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺟﺮ ﻫﺎ ﺎنﻳ را ﺑﺮد ﻣﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ ﻳا . ﻦ درﺻﺪﻫﺎ ﺑﺮا ی ﻣﻨﺎﻃﻘ ﻲ ﻛـﻪ ﮔﻮﻧـﻪ ﺟـﺎﻧﻮر ی ﺷـﺎﺧﺺ ﻣﻌﻠﻮم اﻧﺪ و زﻧﺠ ﻴ ﺮه ﻏﺬا ﻳﻲ آﻧﻬﺎ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ اﻧﺪ، ﺷﺪه واﺳﻨﺠﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻳا . ﻦ روش در ﺑﺮاﺑﺮ روش یﻫﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻳﻪ، ﻴﻟ او ﻚ روش ﭘ ﻴ ﺸﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﭼﺮا ﻛﻪ اوﻟ ﻴ ﻦ روش ﻳا از ﻦ دﺳﺘﻪ روش ﻫﺎ ﺳﺖ ﻛﻪ درﺻﺪ ﺟﺮ ﻴﭘ وﻫﺎ ﺎنﻳ ﺸﻨﻬﺎدﻫﺎ ی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ را ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺘﻐ از یﺮﻴـ ﻣﺸﺨـﺼﻪ یﻫـﺎ زﻳﺴﺘﻲ ) دوره ﺗﺨﻢ رﻳﺰی ...( ، و وﻳﮋﮔﻲ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای ) ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺷـﺪ ﻳ ﺪ ﺑـﺎ ﭼـﻮﻟﮕ ﻲ ﻣﺜﺒـﺖ ﻴـ ﭘ ( ﺸﻨﻬﺎد .ﻛﻨﺪ ﻣﻲ 68 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ پ.1 - 1 - 1 - 3 - ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﺎنﻳ ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﻳ ﺎن، ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ روزاﻧﻪ ﻣـﺸﺎﻫﺪاﺗ ﻲ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺗﺮﺗ ﻴـ ﺐ ﻧﺰوﻟـ ﻲ ﻣﺮﺗـﺐ ﺷـﺪه اﻧـﺪ ) یﺳـﺮ ﻲ زﻣﺎﻧQ(i) ﻫﺎ ﻛﻪi=1 ﺎنﻴ ﺑ ﮔﺮ ﺑﺰرگ ﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﻳﺗﺮ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن روزاﻧﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در ﻃﻮل ﻳ ﻚ ﺳﺎل اﺳﺖ ( ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﺗـﺎﺑﻌ ﻲ از اﺣﺘﻤـﺎل ﺗﺠ ﺎوز از ا ﻳ ﻦ ﻣﻘﺪار ﺟﺮ )ﺎنﻳ ﻛﻪ از راﺑﻄﻪp(i) i/(n 1) = + ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ ؛n ﻛﻞ روزﻫـﺎ ی ﻣـﺸﺎﻫﺪاﺗ ﻲ در ﻃـﻮل ﻳ ﻜـﺴﺎل و i رﺗﺒـﻪ ﻳﺟﺮ ﺎن در ﺗﺮﺗ ﻴ ﺐ ﻧﺰوﻟ ﻲ ﻣﺮﺗﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ (. در ﺗﺤﻠ ﻴ ﻞ ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ،ﺎنﻳ آﻣﺎردر ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒ ﻳ ﺟﺮﻲﻌﻴ ﺎن ﺗﺤﻠ ﺷﻮد ﻣﻲﻞ ﻴ ﺗـﺎ ﻣ ﻴـ ﺰان ﺑـﺪه راﻛـﻪ در x درﺻـﺪ ﻣـﻮارد ﻳـ ﺟﺮ ﺎن از آن ﻣﺘﺠﺎوز ﺑﻮده اﺳﺖ، ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻧﻤﺎ . ﺪﻳ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﻲﺑﺮﺧ ﻣﻮارد Q90 ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣـﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﺗﻌ ﻴـﻴ ﻦ ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻣﻘﺪار ﺟﺮ ﻲﺎﻧﻳ ﻛﻪ در 90 درﺻﺪ ﻣﻮاﻗﻊ ﺑﺪه ﻳ ﺟﺮ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺘﺠﺎوز از آن ﺑﻮده اﺳﺖ . ) ﻣﻨﺤﻨ ﻲFDC در ﺷﻜﻞ )پ.1 - 1( ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ .( ﺷﻜ .پﻞ 1 - 1 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺤﻨ ﻲ FDC پ.1 - 1 - 1 - 4 - روش ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜ ﻲ ﻣﻔﻬﻮم » ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮﻳﺎن اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻴ اوﻟ « ﻦ ﺑﺎر ﺗﻮﺳﻂ Sieber ، Lee ، Smith ، Vogel وHoma در ﺳـﺎل2005 ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان روﺷـ ﻲ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﺗﻌﺎﻣﻼت ﻧﻴﺎز آﺑﻲ اﻧﺴﺎن و رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻴ ﺎن ﺷﺪ ]27 [. ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ1 ﻛﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ در ﻳ ﻚ ﺳﺎل ﻧﻤﺎ ﻳ ﻨﺪه ) ﻣﺘﻮﺳﻂ ( اﺳﺖ و ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﻣﺘﻮﺳﻂ ﭼﻨﺪ ﻳ ﻦ ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺳﺎﻻﻧﻪ در ﻃﻮل ﻳ ﻚ دوره آﻣﺎر ی ﭼﻨﺪ ﻳ ﻦ ﺳﺎﻟﻪ . 1- Annual Average FDC ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 69 در ﺷﻜﻞ )پ.1 - 2( ﻧﻤﻮدار FDC ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺮا ی دو ﺣﺎﻟﺖ ﻲﺨﻳ ﺗﺎر یﻫﺎ داده در ﻳ ﻳﻚ ا ﺴﺘﮕﺎه در ﺣﺎﻟـﺖ ﻃﺒﻴﻌـﻲ و ﻧﻴـﺰ ﺗﻨﻈـ ﻢ ﻴ ﺷﺪه رﺳﻢ ﮔﺮد ﻳ ﺪه اﺳﺖ . ﻳ در ا ﻦ ﺷﻜﻞ، ﻧﻤﻮدار FDC ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ و ﺗﻨﻈ ﻴ ﻢ ﺷﺪه ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻣﺴﺎﺣﺖ ﭘـﺎﻳﻴﻦ ﻧﻤـﻮدار ﻣﻨﺤﻨـ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻃﺒ ﻴﻌﻲ و ﺑﺎﻻ ی ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻨﻈ ﻴ ﻢ ﺷﺪه را » ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜ «ﻲ1 ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻳا . اﻧﺪ ﻦ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺑ ﻴ ﺎﻧﮕﺮ ﺣﺠﻢ ﺧﺎﻟﺺ آﺑـﻲ اﺳـﺖ ﻛﻪ د ر ﺣﺎﻟﺖ ﺎن ﻳﺟﺮ ﻴﺗﻨﻈ ﻢ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺑﺮداﺷﺖ آب، د ﮕﺮ ﻳ یﺑﺮا ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻴ ﺎزﻫﺎ ی درون ﺟﺮ ﻲﺎﻧﻳ ﻣﻮﺟﻮد ﻧ ﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻃﻮر ﺑﻪ . ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﻲ ﺗـﻮان ﻣﻔﻬﻮم د یﮕﺮﻳ ﺑﻪ ﻧﺎم » ﻣﺎزاد اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜ ﻲ«2 را ﺗﻌﺮ ﻳ ﻒ ﻛﺮد ﻛﻪ در ا ﻳ ﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺗﺪاوم ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻃﺒ ﻦﻴ ﭘﺎﻳﻲﻌﻴ ﺗﺮ از ﻣﻨﺤﻨﻲ ﺗﻨﻈـ ﻴ ﻢ ﺷـﺪه ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . در واﻗﻊ ا ﻳ ﻦ ﻣﻨﺤﻨ ﻴ ﻣ ﻲ ﺰان اﻧﺤﺮاف از ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻃﺒ ﻳ رژﻲﻌﻴ ﻢ رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﻪ ﺻﻮرت اﺣﺠﺎم ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ . ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺨﺶ » ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﻛﻮﻟﻮ ژﻳﻜﻲ« ﺑﻠﻜﻪ » ﻣﺎزاد ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﻛﻮﻟﻮژ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲﺰ ﻴ ﻧ «ﻲﻜﻳ ﺪ ﺑﺮا ی اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﻣﺨﺮب ﺑﻮده و ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ از ﺑ ﻴ ﻦ رﻓﺘﻦ ﺗﻨﻮع اﻛﻮﻟﻮژ آ ﻲﻜﻳ ن ﺷﻮد ]42 [. ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎ ﺗﺮﺳ ﻴ ﻢ ﻣﻨﺤﻨـﻲ یﻫـﺎ FDC ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﻓـﺼﻠ ﻲ ﻣﻘـﺎد ﺮ ﻳ » ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﻛﻮﻟﻮ ژﻳﻜﻲ« و » ﻣﺎزاد ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ« را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﺼﻠ ﺰ ﺑﻪﻴ ﻧﻲ دﺳﺖ آورد . ﺑﺪه ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﻜﻞ پ .1 - 2 - ﺗ ﻮﺻﻴﻒ ﻣﻔﻬﻮم ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮﻳﺎن اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ در ﻣﺪل یﻫﺎ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎزی ﻣﻨﺎﺑﻊ آ ب، ﻦﻳ ا یﺑﺮا ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜ ﻲ را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﭘـﺎراﻣﺘﺮ ی ﺑـﺮا ی ﺑﺮرﺳـ ﻲ ﻋﻤﻠﻜـﺮد ﺳﻴ ﺴﺘﻢ ﺑ ﻴ ﺎن ﻛﺮد ، درﺻﺪ ﻛﻤﺒﻮد ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و ﺗﻔﺎوت آن را از ﺻﺪدرﺻﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ا ﻳ ﻦ ﻣﻔﻬـﻮم را » ﻛﻤﺒـﻮد ﺟﺮﻳـﺎن اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻣﻲ « ﻧﺎﻣﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ درﺻﺪ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺷﺪه ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . درﺗﺎﺑﻊ ﻫـﺪف ا ﻳـ ﻦ ﺷـﺎﺧﺺ ﺑـﻪ ﻫﻤـﺮاه ﺷـﺎﺧﺺ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﭘﺬﻳﺮی ﺑﺮا ی ﺗﺨﺼ ﻴ ﻴﺺ ﺑﻬ ﻨﻪ آب ﺑ ﻴﻦ ﻧﻴ ﺎز زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﺳﺎ ﻴﺮ ﻧﻳ ﺎزﻫﺎ ﻣﺎﻛﺰ ﻳ ﻤﻢ ﻣﻲ .ﺷﻮد 1- Ecodeficit 2- Ecosurplus 70 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ پ.1 - 1 - 1 - 5 - ﻳﺟﺮ ﺎن ﭘﺎ ﻳ ﻪ آﺑﺰ ﺎنﻳ1 اﻳ ﻦ روش ﺑﺮاﺳﺎس ا ﻳ ﻦ ﻓﺮض اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣ ﻴﺎﻧﮕﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن در ﺧﺸﻚ ﺗﺮ ﻳ ﻦ ﻣﺎه ، در ﻃﻮل ﺳﺎل ﺑﺮا ی ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﻛﺎﻓ ﻲ اﺳﺖ ﻣ ﮕـﺮ اﻳـﻦ ﻛـﻪ ﻳﺟﺮ ﺎن اﺿﺎﻓ ی ﺑﺮا ﻲ ارﺿﺎ ﻴ ﻧ ی ﺎزﻫﺎ ﺗﺨﻢ ی رﻳﺰی و ﺗﻮﻟ ﻴ ﺪ ﻣﺜﻞ ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﭼﻪ ﭼﻨﺎن ﻣﺘﻮﺳـﻂ ﻣﺎﻫﺎﻧـﻪ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن رودﺧﺎﻧـﻪ ﺑـﻪ ﺻﻮرت ز ﻳ ﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﭘﺎ ﻳ ﻪ ﻣﻮرد ﻧ ﻴ ﺎز آﺑﺰ ﺎن ﻳ38 / 10 ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﺑﺮ ﺛﺎﻧ ﻴ ﻪ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻳﺑﺎ ﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﺮد ﻛﻪ رودﺧﺎﻧﻪ یﺎدﻳ ز یﻫﺎ در ا ﻳ ﺮان ﻲﻓﺼﻠ ﻫﺴﺘﻨﺪ ودر ﻓﺼﻮل ﺧﺸﻚ ﻫ ﻴ ﭻ ﺟﺮ ﻲﺎﻧﻳ ﻧﺪارﻧﺪ ﻦ ﻳ ا یﺑﺮا . ﻳـ ، اﻲ آﺑ یﻫﺎ ﭘﻬﻨﻪ ﻦ روش در ا یﻫﺎ ﻣﺎهﻦ ﻳ ﺧﺸﻚ ﺑﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺻﻔﺮ ﺧﻮاﻫﺪ رﺳ . ﺪﻴ ﭘﺲ ا ﻳ ﻦ روش ﺑﺮا ی ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧ ﻴ ﻤﻪ ﺧﺸﻚ ﻛﺎرا ﻳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺒ ﻲ ﻧﺪارد . ﺟﺪول پ.1 - 2 -ﻳ رژ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻳ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻬﺮ آﺑﺎن آذر دی ﺑﻬﻤﻦ اﺳﻔﻨﺪ ﻓﺮورد ﻳﻦ ﻳ ارد ﺒﻬﺸﺖ ﺧ ﺮداد ﺗﻴﺮ ﻣﺮداد ﺷﻬﺮ ﻮرﻳ 38 / 10 34 / 17 82 / 47 47 / 62 16 / 89 24 / 105 15 / 110 08 / 70 96 / 35 06 / 22 14 / 16 40 / 13 پ.1 - 1 - 1 - 6 - ﻧﮕﺮش ﻣﺤﺪوده ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮ ی RVA روش ﻧﮕﺮش ﻣﺤﺪوده ﺗﻐ ) یﺮﻳﺮﭘﺬﻴﻴRVA (، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳ ﻚ روش ﭘ ﻴﭽﻴ ﺪه از روش ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ر ﻳ ﭽﺘﺮ و ﻫﻤﻜـﺎران )1996،1997 (ﺗﻮﺳﻌ ﺎﻓﺖﻳﻪ . اﻳﻦ روش ﻣﻄﻠﻮب ﻳﺗﺮ ﻦ روش از دﺳﺘﻪ ﺷﺎﺧﺺ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﺳـﺖ . ﻫـﺪف آن ﺗﻬ ﻳـ ﻪ ﻴـ ﻚ ﺳـﺮ از ی وﻳﮋﮔﻲ یﻫﺎ آﻣﺎر ی یﻫﺎ ﺟﻨﺒﻪ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳ رژ ﻲﻜﻳ ﻢ ﺟﺮ )ﺎنﻳ ﺟﺪول پ .1 - 3( ﺑﺎ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻛﺮدن ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻢ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ در ﺣﻔﺎﻇﺖ از اﻛﻮ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ اﺳﺖ ﻳا . ﻦ روش ﺑﺮا ی اﺳﺘﻔﺎده در رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﻲﻫﺎ ﺗﻮ ﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻛـﺎرﻛﺮد اﻛﻮ ﺳﻴـﺴﺘﻢ و ﻲﻌـ ﻴ ﻃﺒ یﻫـﺎ ﻲﺑﻮﻣ و ﺣﻔﻆ ﺗﻨﻮع ز ﻲﻌﻴ ﻃﺒﻲﺴﺘﻳ از اﻫﺪاف اوﻟ ﻴ ﻪ ﻣﺪ ﻣﻲﺖ ﻳﺮﻳ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳ ا یﻣﺒﻨﺎ ﻦ روش ا ﻳ ﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ای ﮔﻮﻧﻪ ﻳﺮﻳ ﻣﺪ ﺖ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻘـﺎد ﻳ ﺮ ﺳـﺎﻻﻧﻪ ﻫـﺮ ﻳـ ﻚ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ ی IHA 2 در ﻣﺤـﺪوده ﻴﻴﺗﻐ ﺮات ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ واﻗﻊ ﺷﻮد . اﻫﺪاف ﻣﺪ ﻳ ﺑﺎﻲﺘﻳﺮﻳ ﺪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎ ی اﻃﻼﻋﺎت اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﺗﻌ ﻴـﻴ ﻦ ﺷـﻮﻧﺪ . در ﺻـﻮرت ﻋـﺪم وﺟـﻮد اﻃﻼﻋﺎت اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﻮﺻ ﺷﻮد ﻣﻲﻪ ﻴ ﻛﻪ ﻣﺤﺪوده ﻳ ﻚ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌ ﻴ ﺎر ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘ ﻴ ﺶ ﻓﺮض ﺑﺮا ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﻦ اوﻟ ﻴ ﻪ اﻫﺪاف ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﻪ . رود اﻳ ﻦ ﻣﻌﻨ ﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ ﻃﺒ ﻳ ﻫﺮﻲﻌﻴ ﻚ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ی IHA در ﺣﺎﻟﺖ ﻲﻌﻴﻃﺒ در ﻣﺤﺪوده ﻳ ﻚ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌ )ﺎرﻴ STD ± ( از ﻣﻘـﺎد ﻳ ﺮ ﻣﺘﻮﺳـﻂ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻛﻪ اﻳﻦﺎ ﻳ و .ﺷﻮد ﻣﻲ ﭼﺎرک یﻫﺎ 25 و75 درﺻﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗ ﻴ ﺐ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣﺪود ﭘﺎ ﻳﻴ ﻦ و ﺑﺎﻻ ی ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻟﺤﺎظ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﺳـﭙﺲ ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﻃﺮح یﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺻﻮرت ﮔ ﻴ ﺮد ﻛﻪ ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﻣﻘـﺎد ﻳ ﺮ ﺳـﺎﻻﻧﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ یIHA ﺗـﺎ ﺣـﺪ اﻣﻜﺎن ﺑﻪ ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ در ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﻧﺰد ﻳ ﻚ ﺑﺎﺷﺪ . ﭼﻨﺎن ﭼﻪ اﻏﻠﺐ ﺳﺮ یﻫﺎ ی زﻣـﺎﻧ ﻴـ ﻫﻲ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﭘـﺲ از ﺗﻮﺳـﻌﻪ در ﻣﺤـﺪوده ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ی IHA ﻗﺮار ﮔ ،ﺮدﻴ ﺑﻪ ا ﻳ ﻦ ﻣﻌﻨ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺛﺮات ﻃﺮح یﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ رو ی اﻛﻮﻟﻮژ ی رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﻢ اﺳـﺖ و ﻫﻨـﻮز در ﻳﺷﺮا ﻂ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﻗﺮار دارد . روش RVA ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﻪ آﻣﺎر20 ﺳﺎﻟﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻧ ﻴ ﺎز دارد . درﺻﻮرﺗ ﻲ ﻛﻪ ﺳﺮ ی زﻣﺎﻧ ﻲ 20 ، ﺳﺎﻟﻪ ﻓﺮاﻫﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻴ ﻫ ی ﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳ ﺑﺎ ﻲﻜﻳ ﺪآﻣﺎر ﺗﻤﺪ ﻳ ﺪ ﺷﻮد . روش RVA ی ﺑﺮا ﭘﺮﻛﺮدن ﺷﻜﺎف ﺑـ ﻴ ﻦ اﻫـﺪاف ﻣـﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ رودﺧﺎﻧـﻪ و ﻧﻈﺮ ﻳ ﻪ ﻫﺎ ﻲ ﻓﻌﻠ ی اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻳا . ﻦ روش ﻧﮕﺮش ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﺗﻄﺒ ﻴﻘﻲ را درون ﺧﻮد دارد ]47 .[ 1- Aquatic base flow method 2- Indicators of Hydrologic Alteration ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 71 اﻳ ﻦ روش از 6 ﮔﺎم ا ﻲﺻﻠ ﺑﻪ ﺷﺮح ز ﻳﺮ ﺗﺸﻜ ﻴ ﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ : ﮔﺎم اول : ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﻣﺤﺪوده ﻃﺒ ﻴﻴ ﺗﻐ ﻲﻌﻴ ﺮات ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻌﺪاد از ی ﺷﺎﺧﺺ ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻛﻮﻟﻮژ ی ﻧﻴ ﺰ ﻣﺮﺗﺒﻂ ا ﺳﺖ ﻛﻪ آﻧﻬﺎ را ﺷﺎﺧﺺ ﻴﻴ ﺗﻐ یﻫﺎ ﺮات ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ )ﻲﻜﻳIHA (ﻧﺎﻣﻨﺪ . IHAﻴﻴ ﺗﻐ ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ را در ﻗﺒﻞ و ﺑﻌﺪ از اﺣﺪاث ﺳﺎزه ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﻳ ﻣﻘﺎ ﺴﻪ ﻣﻲ .ﻛﻨﺪ ﮔﺎم دوم ﻴﻴ ﺗﻌ : ﻦ اﻫﺪاف ﻣﺪ ی ﺑﺮاﻲﺘﻳﺮﻳ ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ یIHA ﮔﺎم ﺳﻮم یﺮﻴﮔﻛﺎر ﺑﻪ : اﻫﺪاف ﻣﺪ ﻳ ﺟﺮﻲﺘﻳﺮﻳ ﺎن ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺤﺪوده ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات )RVA (ﻴﻴ ﺗﻌ یﺑﺮا ﻦ ﻗﻮاﻋﺪ ﻣﺪ ﻳﺮﻳﺘﻲ ﻛﻪ ﺷﺮا ﻂ ﻳ ﺟﺮﻳـﺎن یﻫـﺎ ﻫﺪف را در اﻛﺜﺮ ﻫﺎ ﺳﺎل ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻛﻨﺪ . ﮔﺎم ﭼﻬﺎرم : اﺟﺮا ی ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺎ ﻳ ﺶ ﺑﺮا ﻲﺎﺑﻳ ارز ی اﺛﺮات اﻛﻮﻟﻮژ ﻴ ﺳﻲﻜﻳ ﺴﺘﻢ ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﺟﺪ ﺪ ﻳ ﮔﺎم ﭘﻨﺠﻢ : ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن واﻗﻌ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﻤﺎن ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻴ ﻫ ی ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ و ﺳﭙﺲ ﻣﻘﺎ ﺴﻪﻳ ﺑﺎ اﻫﺪاف ﮔﺎم ﺷﺸﻢ : ﺗﻜﺮار ﭘﻨﭻ ﮔﺎم اول ﺑﺎ دﺧ ﻴ ﻞ ﻛﺮدن ﻧﺘﺎ ﻳ ﺞ ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ در ﻴ اﺧ یﻫﺎ ﺳﺎل ﺮ و ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻧﺘﺎ ﻳ ﺞ ﺗﺤﻘ ﻴ ﻘﺎت اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻛـﻪ ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﻪ ﺑﺎزﻧﮕﺮ ی در ﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﻣﺪ ﻳﺖ ﻳﺮﻳ ﺎ اﻫﺪاف RVA ﺷﻮد . ﺟﺪول پ.1 - 3 - ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻛﺎر ﺑﻪ ی رﻓﺘﻪ در روش RVA ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ وﻳﮋﮔﻲ ﻳ رژ یﻫﺎ ﻢ ﺟﺮ ﺎنﻳ ﮔﺮوه آﻣﺎر ی ﻳدﻣﻘﺎ ﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺟﺮ ﺎنﻳ اﻧﺪازه زﻣﺎن ﺑﻨﺪ ی ﮔﺮوه1 :اﻧﺪازه ﺟﺮ ﻳ ﺎن آب ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﺎﻻﻧﻪ وﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺘﻮﺳﻂ یﻫﺎ 1 روزه ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﺎﻻﻧﻪ وﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺘﻮﺳﻂ یﻫﺎ 7 روزه ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﺎﻻﻧﻪ وﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺘﻮﺳﻂ یﻫﺎ 30 روزه ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﺎﻻﻧﻪ وﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺘﻮﺳﻂ یﻫﺎ 90 روزه اﻧﺪازه ﺗﺪاوم ﮔﺮوه2 :اﻧﺪازه ﺗﺪاوم ﻳ وﻗﺎ ﻊ ﺣﺪ ی ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺷﻤﺎره روز1 وﻗﻮع ﻫﺮ ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﺎن ﻳ1 روزه در ﺳﺎل و ﺣﺪاﻛﺜﺮ آن زﻣﺎن ﺑﻨﺪ ی ﮔﺮوه 3 :زﻣﺎن ﺑﻨﺪ ی ﺷﺮا ﻳ ی ﺣﺪﻲﻂ آﺑ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺗﻌﺪاد ﭘﺎﻟﺲ ﻳ ﺟﺮ یﻫﺎ ﺎﻧﺎت ﻛﻢ و ز ﻳ ﺎد در ﻫﺮﺳﺎل ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺪاوم ﭘﺎﻟﺲ یﻫﺎ ﻛﻢ وز ﻳ ﺎد ﺟﺮ ﺎنﻳ ﺗﻨﺎوب ﺗﺪاوم ﮔﺮوه 4 :ﺗﻨﺎوب وﺗﺪاوم ﭘﺎﻟﺲ یﻫﺎ ﻛﻢ و ز ﺎدﻳ ﺎنﻳ ﺟﺮ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﻔﺎوت یﻫﺎ ﻣﺜﺒﺖ ﺑ ﻴ ﻦ ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮروزاﻧﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻫﻤﻪ ﺗﻔﺎﺿﻞ ﻣﻨﻔ یﻫﺎ ﻴ ﺑﻲ ﻦ ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ روزاﻧﻪ ﻧﺮخ ﺗﻐ ﺮاتﻴﻴ ﮔﺮوه5 :ﻧﺮخ ﻓﺮﻛﺎﻧﺲ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺷﺮا ﻳ ﻲﻂ آﺑ ﻣﺘﻮاﻟ ﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻛﺎرﺑﺮد روش RVA، در ز ﻳ ﺮ اﻋﻤﺎل ا ﻳ ﻦ روش ﺑﺮا ی رودﺧﺎﻧﻪ Lower Roanoke در ا ﻳ ﺎﻟﺖ ﻛﺎروﻟ آﻣﺮ یﻨـﺎ ﻴ ﺎ ﻜـ ﻳ ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ . اﺛﺮ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺪ رو ﻴ ﺳ ی ﺴﺘﻢ ا ﻳ ﻦ رودﺧﺎﻧﻪ از ﺳﺎل1956 ، ﺑﺎ اﺗﻤﺎم ﺳﺪKerrی رو رودﺧﺎﻧﻪ ﺣﻮﺿﻪ ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﺑﺎ ﻫﺪف ﻴﺗﻮﻟ ﺪ ﺑﺮق و ﻛﻨﺘﺮل ﺳ ﻴ ﻼب آﻏﺎز ﺷﺪ . روﻧﺪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺳﺮ ی زﻣﺎﻧ ﻳ ﺟﺮ ﻲﻌﻴ ﻃﺒ ﻲ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮاﺳﺎس آﻣﺎر ا ﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳـﺖ ﺳـﺪ در دوره )90 - 1912 ( در ﺷﻜﻞ )پ.1 - 3( ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ . 37 ﺳﺎل از ا ﻳ ﻦ ﺳﺮ ی زﻣﺎﻧ ﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ دوره ﻗﺒﻞ از اﺣﺪاث ﺳﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و از ﺳﺎل 1956 ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ دوره ﺑﻌﺪ از اﺗﻤﺎم ﺳﺪ اﺳﺖ ]47 .[ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ یIHA ی ﺑﺮا رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺬﻛﻮر ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول )پ.1 - 4( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺣﺪود ﺑﻪ ﻋﻼوه و ﻣﻨﻬـﺎ ی اﻧﺤﺮ اف ﻣﻌ )ﺎرﻴSTD ±( 2 ، ﻣﺤﺪوده اﻫﺪاف RVA ﻴ و ﻧ ﺰ درﺻﺪ ﺗﺤﻘﻖ آن در دوره ﭘﺲ از اﺣﺪاث ﺳﺪ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ . ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻣﺜـﺎل 1- Julian Date 2- Standard Deviation 72 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ در ﻣﺎه آور ﻳ ﻞ در 26 ﺳﺎل از38 ﺳﺎل ﭘﺲ از اﺣﺪاث ﺳﺪ، ﺧﺎرج از ﻣﺤﺪوده اﻫـﺪاف RVA ﺑـﻮده اﺳـﺖ ﺑﻨـﺎﺑﺮا ﻦ ﻳ درﺻﺪ ﻋﺪم ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف RVAﻳ ا یﺑﺮا ﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ 68 درﺻﺪ اﺳﺖ . ﻳﻜﻲ از اﻫﺪاف ﻣﺪ ی ﺑﺮاﻲﺘﻳﺮﻳ رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺬﻛﻮر ﺣﻔﻆ ﺟﻤﻌ ﻣﺎﻫ ﺖﻴ ﻲ ﺑﺲ راه راه1 اﺳﺖ . ﻴﺟﻤﻌ ﺖ ﺑﺲ راه راه و ﻧﺮخ ﺗﻮﻟ ﻴ ﺪ ﻣﺜﻞ آن در رودﺧﺎﻧﻪ Lower Roanake از دﻫﻪ ﭘﻨﺠﺎه ﻣﻮرد ﭘﺎ ﻳ ﺶ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﺤﻠ ﻳﻞ اﻴ ﻦ داده ﻫﺎ، دو و ﻳ ﺟﺮﻲﮋﮔﻳ ﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﺷﺪت ﺟﻤﻌ ﻴ ﻳﺖ ا ﻦ ﮔ ﻮﻧﻪ را ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﻨﺪ : اﻧﺪازه ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ روزاﻧﻪ و ﻧﺮخ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ در ﺗﺮاز ﺟﺮ ﻳ ﺎن در ﻃـﻮل دوره اول آور ﻳـ ﻞ ﺗـﺎ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ ژوﺋﻦ . ﻳﺑﺮ ا ﻦ اﺳﺎس اﻟﺰاﻣﺎت ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﻄﻠﻮب ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول )پ.1 - 5( ﭘﻴ ﺸﻨﻬﺎد :ﺷﻮد ﻣﻲ ﺷﻜﻞ پ.1 - 3 - اﻋﻤﺎل روشRVA ﺑﺮا ی رودﺧﺎﻧﻪ Roanoke در ﺷﻤﺎل ﻛﺎروﻟ ﻨﺎﻴ 1- Stripped bass ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 73 ﮔﺮوه 1 ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی IHA ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ آﮔﻮﺳﺖ ﺟﻮﻻی ﻦﺋوژ ﻣﻲ آورﻳﻞ ﻣﺎرس ﻓﻮرﻳﻪ ژاﻧﻮﻳﻪ دﺳﺎﻣﺒﺮ ﻧﻮاﻣﺒﺮ اﻛﺘﺒﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ )IHA ( 164 201 195 184 222 314 361 350 337 225 156 162 ﻣﻴﺎﻧﮕﻴ ﻦ 145 192 130 85 94 116 167 139 214 138 86 143 اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر 29 38 54 83 93 109 166 89 83 67 42 27 ﺣﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ 632 1103 689 475 567 596 740 649 1094 605 419 646 ﺑﺎﻻ ﺣﺪ ﻣﺤﺪوده ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻗﺒﻞ از اﺣﺪاث ﺳﺪ 147 150 156 206 296 315 303 293 270 211 184 166 ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ 72 59 97 99 184 202 170 123 108 101 110 120 اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر 62 71 73 67 112 72 64 74 100 98 56 57 ﺣﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ 353 276 582 432 899 924 678 554 505 520 501 576 ﺑﺎﻻ ﺣﺪ ﻣﺤﺪوده ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻌﺪ از اﺣﺪاث ﺳﺪ 29 38 65 99 128 198 194 211 123 87 70 27 ﭘ ﺣﺪ ﺎﻳﻴﻦ 309 393 325 269 316 430 528 488 551 364 242 305 ﺑﺎﻻ ﺣﺪ اﻫﺪاف RVA 8 0 8 24 34 68 50 42 3 13 24 16 درﺻﺪ ﻋﺪم ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف RVA 1 ﺟﺪول پ.1 - 4 - ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎیIHA در روشRVA ﺑﺮای ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ 1 - اﻫﺪافRVA ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺣﺪودSTD ±ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑ ﻪ ﺟﺰ ﻣﻮاردی ﻛﻪ اﻳﻦ اﻫﺪاف ﺧﺎرج از ﺣﺪود ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ در دوره ﻗﺒﻞ از اﺣﺪاث ﺳﺪ ﺑﺎﺷﺪ . 74 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﮔﺮوه 5 ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی IHA ﮔﺮوه 4 ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی IHA ﮔﺮوه 3 ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی IHA ﮔﺮوه 2 ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی IHA ﺗﻌﺪاد ﻛﺎﻫﺶ ﻫﺎ ﺗﻌﺪاد اﻓﺰاﻳﺶ ﻫﺎ ﻧﺮخ اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﺮخ اﻓﺖ ﺗﺪاوم ﭘﺎﻟﺲ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺎد ﺗﺪاوم ﭘﺎﻟﺲ ﺟﺮﻳﺎن ﻛﻢ ﺗﻌﺪاد ﭘﺎﻟﺲ ﺟﺮﻳﺎن زﻳﺎد 1 ﺗﻌﺪاد ﭘﺎﻟﺲ ﺟﺮﻳﺎن ﻛﻢ 2 ﺷﻤﺎره روز رﺧﺪاد ﺣﺪا ﻛﺜﺮ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺷﻤﺎ روز ره رﺧﺪاد ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮﻳﺎن ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻛﺜﺮ 90 روزه ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻛﺜﺮ 30 روزه ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻛﺜﺮ 7 روزه ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻛﺜﺮ3 روزه ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻛﺜﺮ 1 روزه ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻗﻞ 90 روزه ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻗﻞ 30 روزه ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻗﻞ 7 روزه ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻗﻞ3 روزه ﺟﺮﻳﺎن ﺣﺪاﻗﻞ 1 روزه ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ )IHA ( 3/ 61 68 7/ 89 2/ 55 - 9/5 3/7 7/ 15 11 9/ 71 264 424 636 1353 1938 2208 94 64 51 48 45 ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ 6/8 2/7 6/ 25 5/ 14 - 4/2 0/3 4/4 6/4 52 43 102 188 603 884 1021 35 24 19 19 18 اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر 47 57 3/ 47 9/ 91 - 1/3 2/2 7 2 10 25 237 313 617 887 954 31 25 15 14 13 ﺣﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ 79 92 2/ 152 9/ 29 - 3/ 17 8/ 15 29 22 342 308 819 1181 4114 6301 7188 165 118 92 90 88 ﺑﺎﻻ ﺣﺪ ﻣﺤﺪوده ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻗﺒﻞ از اﺣﺪاث ﺳﺪ 6/ 91 9/ 90 2/ 60 6/ 59 - 9/4 2/3 7/ 22 4/ 36 8/ 137 360 363 477 564 592 602 125 81 55 40 28 ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ 6 7 11 13 5/2 2/1 7/7 6/ 10 96 43 152 19 202 188 217 38 25 16 11 6 اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر 74 71 32 29 - 5/1 6/1 6 16 3 2 109 133 228 282 317 69 39 28 28 14 ﺣﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ 103 103 84 91 - 10 1/6 43 53 326 364 680 988 1000 1003 1007 236 141 101 75 43 ﺑﺎﻻ ﺣﺪ ﻣﺤﺪوده ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻌﺪ از اﺣﺪاث ﺳﺪ 53 61 64 70 - 4 4 11 6 20 221 322 448 750 1049 1186 58 40 32 29 28 ﺣﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ 70 75 3/ 115 7/ 40 - 8 10 20 16 124 307 527 824 1956 2817 3229 129 88 70 66 63 ﺑﺎﻻ ﺣﺪ اﻫﺪاف RVA 100 97 61 32 58 74 66 97 53 97 61 55 89 100 100 18 26 18 16 34 درﺻﺪ ﻋﺪم ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف RVA ﺟﺪول پ.1 - 4 – ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎیIHA در روشRVA ﺑﺮای ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ) اداﻣﻪ ( 1 - ﻣﻨﻈﻮر درﺻﺪ ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﻛﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن روزاﻧﻪ ﺑﺎﻻی ﻣﺤﺪوده ﭼﺎرک75 %از ﻛﻞ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻗﺒﻞ از اﺣﺪاث ﺳﺪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . 2 - ﻣﻨﻈﻮر درﺻﺪ ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﻛﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﺮﻳﺎن روزاﻧﻪ زﻳﺮ ﻣﺤﺪوده ﭼﺎرک 25 %از ﻛﻞ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻗﺒﻞ از اﺣﺪاث ﺳﺪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 75 ﺟﺪول پ.1 - 5 - ﺷﺮا ﻳﻂ ﺟﺮﻳﺎن ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺮای ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ی ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺎﻫﻲ ﺑﺲ راه راه ﺦﻳﺗﺎر ﺣﺪ ﭘﺎ ﻳﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی ﺣﺪ ﺑﺎﻻ ﺟﺮ ی ﻳ ﺎن ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی اﻫﺪاف RVA اول ﺗﺎ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ آور ﻳﻞ 187 388 198 - 430 ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ ﺗﺎ آﺧﺮ آور ﻳﻞ 164 311 198 - 430 اول ﺗﺎ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ ﻣ ﻲ 133 269 128 - 316 ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ ﺗﺎ آﺧﺮ ﻣ ﻲ 125 269 128 - 316 اول ﺗﺎ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ ژوﺋﻦ 113 269 128 - 316 ﻧﺮخ ﺗﻐ ﺮﻴﻴ m3 s-1 h-1 42 99 - 269 پ.1 - 1 - 2 - روش ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﺪروﻟ ﻲﻜﻴ روش ﻴ ﻫ یﻫﺎ ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻴ ﻫ ی ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﻛﺎﻧﺎل رودﺧﺎﻧﻪ را ﺑﻪ ﺑﺪه ﻳ ﺟﺮ ﺎن ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ . ﻳﺗﺮ راﻳﺞ ﻦ روش ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده از ا ﻦ ﻳ ﻧﻮع روش ﻫﺎ ، روش ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ . پ.1 - 1 - 2 - 1 - روش ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮﺷﺪه1 روش ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه از ﺳﺎده ﻳﺗﺮ ﻦ روش یﻫﺎ ﻣﺒﺘﻨ ﻲ ﺑﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣ ﻲﺪاﻧﻴ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﻳ ﺎن آب ﻻزم درون ﻳ ﻚ رودﺧﺎﻧـﻪ را ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ]ﻛﻨﺪ ﻣﻲ22 [ . روش ﻣﺤ ﻴ ﻴﻂ ﺧ ﺲ ﺷﺪه از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی یﻫﺎ ﺻﺤﺮا ﻳ ﻳﻲ ﺎ ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻫ ﻴ ﻴﻴ ﺗﻌ ی ﺑﺮا ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﻦ اﻳﻦ ﻛﻪ ﭼﻄﻮر ﻣﺤـ ﻴ ﻂ ﺧـ ﻴ ﺲ ﺷـﺪه ﻳﻚ آﺑﺮاﻫﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ . ﻳ در ا ﻦ روش زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺻﺮ ﻳ ﺢ ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﻠﻜﻪ در ا ﻳـ ﻦ روش ﻓﺮض ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺣﻔﻆ ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻛﺎﻧﺎل در ﻣﺤﻞ زﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻣﻬﻢ، ﺣ ﻴ ﺎت آﺑﺰ ﻳـ ﺎن ﺣﻔـﻆ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ ﺗﻌ یﺑـﺮا . ﻴـﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ در ا ﻳ ﻦ ر وش ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ اﺑﺘﺪا راﺑﻄﻪ ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه ﺑﺎ ﺑﺪه ﻳ ﺟﺮ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ اﻳﺠﺎد ﺷﻮد ﻳﺑﺪ. ﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ رودﺧﺎﻧـﻪ در ﻣﺤﻞ ﻳﻲﻫﺎ ﻛﻪ اﺣﺘﻤﺎل ﺗﺨﻢ رﻳﺰی ﻳﺎ ﻋﺒﻮر ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ وﺟﻮد دارد ) ﻣﺤﻞ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺑﺎ ﻋﻤﻖ ﻛﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد ﻣﻮاﻧﻌ ﻴ ﻧﻈ ﻲ ﺮ ﺳـﻨﮓ ﻫـﺎ و ... ﻳـ ﺟﺮ ﺎن ﺣﺎﻟﺖ آﺷﻔﺘﻪ دارد (. اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه و ﭘﺎ راﻣﺘﺮﻫﺎ ﻴ ﻫ ی ﻳ ﺟﺮﻲﻜﻴﺪروﻟ ﺎن اﻧﺪازه .ﺷﻮد ﻣﻲ یﮔﻴﺮ ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﻜﺎن اﻧﺪازه ﺑﺪه یﮔﻴﺮ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن در ﻳﺳﺎ ﺖ اﻧﺘﺨﺎﺑ ﻴﺪ ﻣﻳ ﺑﺎﻲ ﺴﺮ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺮاﺣﻞ ﻛﺎرﺑﺮد ا ﻳ ﻦ روش در ﺷﻜﻞ )پ.1 - 4 (ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗ ﻴ ﻳﺐ ز ﺮ اﺳﺖ : − ﻴﻴﺗﻌ ﻦ راﺑﻄﻪ ﺑ ﻴ ﻦ ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه در ﻣﺤﻞ زﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﺧﺎص ﺑﺎ ﺑﺪه ﺎنﻳ ﺟﺮ − ﻴﺗﺮﺳ ﻢ ﻧﻤﻮدار ﺑ ﻲ ﺑﻌﺪ ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮﺷﺪه ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺑﺪه ﻳدﺎﻣﻘ ) ﺎنﻳ ﺟﺮ ﺮ ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه و ﺑﺪه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺴﺒﺘ ﻲ از ﻣﻘـﺎد ﻳ ﺮ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ آﻧﻬﺎ ﻧﺸﺎن داده .ﺷﻮد ﻣﻲ در ﺷﻜﻞ، Qmax و Pmaxﺑﻪ ﺗﺮﺗ ﺐ ﻴ ﻋﺒﺎرﺗ ﻨﺪ از ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺑﺪه ﻳ ﺟﺮ ﺎن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در آن ﻣﻘﻄﻊ و ﻣﺤ ﻂ ﻴ ﺗﺮ ﺷﺪه ﻧﻈ ﺮ آنﻴ (. − ﺗﺸﺨ ﻴ ﺺ ﻧﻘﻄﻪ ﺷﻜﺴﺖ در ﻣﻨﺤﻨ ﻣﺤﻲ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه- ﺑﺪه ﺎنﻳ ﺟﺮ ﻧﻘﻄﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﺑ ﻴ ﺎﻧﮕﺮ ﻣﺤﻠ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ازا ﻴﻴ ﺗﻐ ی ﺮات ﻛﻤ ﻲ در ﺑﺪه ﻳ ﺟﺮ ﺎن ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ز یﺎدﻳ در ﻣﺤ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه رخ دﻫﺪ ﻣﻲ از . ﻟﺤﺎظ ر ﻲﺎﺿﻳ ، ﻧﻘﻄﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﻣﻨﺤﻨ ﺟﺎ ﻲ ﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷ ﻴ ﺐ ﻣﻤﺎس ﺑﺮ آن ﻳ ﻚ ﺑﺎﺷﺪ ﻪﻳ زاو )45 درﺟﻪ ﺗﺸﻜ ﻴ ﻞ دﻫﺪ ﻳﺑﺎ (. ﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻣﺤﻞ دﻗ ﻴ ﻖ ﻧﻘﻄﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭼﺸﻤ ﻲ ﻣﻤﻜﻦ ﻧ .ﺴﺖﻴ 1- Wetted Primer Method 76 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ − در ﻣﻮارد ی ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺷﻜﻞ ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﺷﺪه و ﭼﻨـﺪ ﻳ ﻦ ﻧﻘﻄـﻪ ﺷﻜـﺴﺖ ﺗـﺸﺨ ﻴ ﺺ داده ﺷﻮد، ﻧﻘﻄﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﻣﻌﺎدل ﺑﺪهﻦ ﻳﺗﺮ ﻛﻢ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ .ﺷﻮد ﻣﻲ − ﺑﺎ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺪه ، ﻣﻌﺎدل آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣﺪاﻗﻞ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ .ﺷﻮد ﻣﻲ از ﻳﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻦ ﻣﺰا ﻳ ا یﺎﻳ ﻦ روش ﺳﺎدﮔ ﻴ و ﻧ ﻲ ﺎز ﺑﻪ یﻫﺎ داده ﻧﺴﺒﺘﺎ ﻛﻢ اﺳﺖ . از ﻃﺮﻓ ﻲ ، از ﻣﻌﺎ ﻳ ﺐ ﻋﻤﺪه ا ﻳ ﻦ روش ا ﻳ ﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻳ ﻚ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﭘﺎ ﻳ ﻪ ﺣﺪاﻗﻞ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻴ ﭘ ﺸﻨﻬﺎد ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﻴ و ﻧ ﺰ ﻧﺘﺎ ﻳ ﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ ﻛﺎﻣﻼ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺳـﺎ ﺖ ﻳ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺳﺖ . ﻓﺮض اﺻﻠ ﻳ اﻲ ﻦ اﺳﺖ ﻛ ﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن در ﻧﻘﻄﻪ ﻋﻄﻒ ﺑﺎ ﻳ ﺪ ﺑﺮا ی ﺗﻀﻤ ﻳـ ﻦ ﻴ ﻚ ذﺧ ﻴـ ﺮه ﻏـﺬا ﻳﻲ ﻛـﺎﻓ ﻲ ﺑـﺮا ی ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﺣﻔﻆ ﺷﻮد، اﻣﺎ ا ﻳ ﻦ ﻓﺮض ﻫﻨﻮز ﺑﻪ اﺛﺒﺎت ﻧﺮﺳ ﻴ ﺪه اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ پ.1 - 4 - روش ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻣﺤﻲﻜﻳ ﻴ ﻂ ﺗﺮ ﺷﺪه ﺗﺮﺳ ) ﻴ ﻢ ﻣﻨﺤﻨ ﻣﺤﻲ ﻴ ﻂ ﺗﺮﺷﺪه ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺑﺪه ﺟﺮ (ﺎنﻳ پ.1 - 1 - 3 - روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎ از ﻫﺎ ه ﭘﺮﻛﺎرﺑﺮدﺗﺮ ﻦ ﻳ روش ﺎن ﻳ ﺟﺮ ﻲﺎﺑﻳ ارز یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ درﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧ ﻲ اﺳﺖ و در ﺣـﺎل ﺣﺎﺿـﺮ ﺑـﻪ ﻟﺤﺎظ وﺟﻮد ﻣﺴﺘﻨﺪات ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﺗﺮ ﻳ ﻦ اﺳﺖ . در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠ ﻲ ، روش ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺪل ﺳﺎزی اﺛﺮات ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺟﺮ ﻳـ ﺎن رو ی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻳ آﺑﺰ یﻫﺎ ﺎن در رودﺧﺎﻧﻪ، رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﻄﻠﻮب زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ را ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻣﻲ . ﻛﻨﺪ روش ﻫﺎو ﻣﺪل یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻔ ﻲ ﺑـﺮ ا ﻳـ ﻦ اﺳـﺎس ﺑـﺮا ی ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺧ ﻲ از آﻧﻬﺎ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : EVHA ، CASIMIR ، Cubillo ، HABIOSIM ، RHYHABSIM، وPHABSIM .ﺷﺮح ﻛﺎﻣﻞ ا ﻳ ﻦ روش ﻫﺎ در ﻣﺮاﺟـﻊ ﻣﺎﻧﻨـﺪ ]31 [آﻣﺪه اﺳﺖ . ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 77 ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮ ﻳ ﻦ ﻣﺪ ل از دﺳﺘﻪ ا ﻳ ﻦ روش ﻫﺎ ﻣﺪل PHABSIM اﺳﺖ ]56 [ .اﻳ ﻦ ﻣﺪل ﺑﻪ وﺳ ﻴ ﻠﻪ ﺳﺮو ﻳ ﻴﺲ ﺣ ﺎت وﺣﺶ ا ﻳ ﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه در دﻫﻪ 1970 اﺑﺪاع ﺷﺪ و ﺑﺮاﺳﺎس ﺗﻮﺻ ﻴ ﻒ وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺗﺎﻣﻴﻦ آب زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ در ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺑﺤﺮاﻧ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه اﺳـﺖ . ﻣـﺪل از ﭼﻬـﺎر ﻣﻌﻴﺎر ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻛﻪ از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻫﺎی ﺻﺤﺮاﻳﻲ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎﻫﻴﺎن ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ، اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ . ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺪل ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ﻋﻤﻖ آب، ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﻳﺎن، ﺳﻮﺑﺴﺘﺮه 1) ﻣـﻮاد ﺟﺎﻣـﺪ ﺗﺤﺘـﺎﻧﻲ رودﺧﺎﻧـﻪ ﻳـﺎ درﻳﺎﭼـﻪ ﻛـﻪ ﻣﻮﺟﻮدات زﻧﺪه آﺑﻲ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﺘﺼﻞ ﺷﺪه و ﻳﺎ ﺑﺨﺸﻲ از آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺜﻞ ﺳﻨﮓ، ﮔﻞ، ﺻﺨﺮه ﺎ،ﻫ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴـﺎﻫﻲ و ...( و ﭘﻮﺷـﺶ 2) ﻣﻨـﺎﻃﻖ اﻣﻦ در ﻳﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﻪ ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ ﻫﺎی آﺑﻲ را از ﺷﻜﺎرﭼﻴﺎن ﺣﻔﻆ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﺑﺮای ﻣﺜﺎل اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ3.( ﻫﺎ داده ی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز در ﻫﺮﻳﻚ از ﺎﻣﻘ ﻃﻊ ﻋﺮﺿﻲ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : ارﺗﻔﺎع آﺑﺮاﻫﻪ، ﭘﻮﺷﺶ، زﻳـﺮ ﻻ ﻳـ ﻪ، ﺳـﺮﻋﺖ ﻣﺘﻮﺳـﻂ و ارﺗﻔـﺎع ﺳـﻄﺢ آب ﺧﺮوﺟﻲ ﻫﺎ ی PHABSIM ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎ ی ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده وزﻧﻲ )WUA ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺪه ﺟﺮﻳـﺎن را ﺑـﻪ ﻳـﻚ ﺷـﺎﺧﺺ زﻳـﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎﻫﻴﺎن ﺑﺮای ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻧﺪﮔﻲ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﻣﺮﺗﺒﻂ ] ﻛﻨﺪ ﻣﻲ41 [) ﺷﻜﻞ پ.1 - 5.( ﺰ ﻳر زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ 4 ، ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻓ ﻴﺰﻳﻜﻲ ﻛﻮﭼﻚ در ﻗﺴﻤﺖ یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻳ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻘ ﻴ ﻤﺎ ﺑﻪ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻓﺮاﻫﻤ ﺰﻳ ر ﻲ زﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺤﺖ ﻣﺤﺪوده ای از ﻳ ﺟﺮ یﻫﺎ رژﻳﻢ ﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻳ ا ﻦ ﻧﺮم اﻓـﺰار ﻣـﺪل ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻳـ ا . ﻦ ﻣـﺪل ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﻤﻖ آب ، ﺳﺮﻋﺖ آب و یﻫﺎ ﺟﻨﺒﻪ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺴﺘﺮ رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ درﺟﺮ ﻣﻲﺮ ﻴﻴﺗﻐ ﺎن،ﻳ ﻛﻨـﺪ و ﺗﻐ ﻴﻴـ ﺮات ا ﻳـ ﻦ ﻋﻮاﻣﻞ را رو ی ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳ . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﻲ ﺳﭙﺲ ﻣﻄﻠﻮﺑ ﺰﻳرﺖ ﻴ زﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻣﺰﺑﻮر ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﺷﺮا ﻳ ﻲﻔﻴﻂ ﻛ ﻣﺜﻞ دﻣﺎ و ﺳـﺎ ﻳ ﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ ی ﻛﻴﻔﻴ ﺖ آب ﺑﺮرﺳ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﻲ ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ ﺣﺘ ﻲ اﮔﺮ ﻧ ﻴ ﺎزﻫﺎ ی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ر ﺰ ﻳ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺷﻮد درﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـﻪ دﻣـﺎ و ﺷـﺮا ﻳ ﻴـ ﻔﻴﻂ ﻛ ﺖ آب ﻣﺴﺎﻋﺪ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺑﺮﺧ از ﻲ یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺎﻫ ﺑﻪ ﻗﺎدر ﻲ ﺗﺨﻢ رﻳﺰی ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد ﻳﻧﺘﺎ . ﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﻳـ ﻚ ﺳـﺮ ی زﻣـﺎﻧ از ﻲ زﻳـﺴﺘﮕﺎه یﻫـﺎ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮا ی ﻳﻚ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺎص در ﻃﻮل ﻳ ﻚ دوره ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﺳﺖ . ﺷﻜﻞ پ .1 - 5 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻫﺎ ی ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده وزﻧﻲ )WUA ( در ﻣﺪل PHABSIM 1- Substrate 2- Cover 3- Pools 4- Micro Habitat 78 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻣﺪلPHABSIMﻲ ﻃ ﻣﺮاﺣﻞ ز ﺮ ﻳ ارزش ﺴﻳ ز یﻫﺎ ﺘﮕﺎﻫ ﻲ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺎﺑﻌ ﻲ ازﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ) ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﺷﻜﻞ پ .1 - 6((. − ﻳ ﻚ ﻣﻘﻄﻊ ﻃﻮﻟ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺧﺼﻮﺻ ﻴ ﺎت ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﺜﻞ ﻋﻤﻖ، ﺳﺮﻋﺖ ، ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﭘﻮﺷﺶ و ﻲﺎﻫﻴﮔ ﻣـﺴﺎﺣﺖ، یﺑﺮا ﺷﺒﻜﻪ ا از ی ﺳﻠﻮل ﻫﺎ در ازا ﻳ ﺟﺮ ی ﺎن ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻧﺪازه یﮔﻴﺮ ﻳﺎ ﻣﺪل .ﺷﻮد ﻣﻲ − در ازا ی ﻫﻤﺎن ﻣﻴ ﺰان ،ﺎنﻳﺟﺮ ﺷﺎﺧ ﺺ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ 1) SI (، ی ﺑﺮا وزن ﻲ دﻫ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن ﻫﺮ ﺳﻠﻮل ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻳ ﻳﻚ ز ﺴﺘﮕﺎه یﺑﺮا ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﻛﺎرﻣﻲ . رود ﺳﭙﺲ ارزش ﻳ ز یﻫﺎ ﺴﺘﮕﺎﻫ ﻲ ﻫﻤﻪ ﺳـﻠﻮل ﻫـﺎ در ﻣﻘﻄـﻊ ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺟﻤـﻊ ﺷﻮد ﻣﻲ ﺗﺎ ﺑﺮا ی ﻫﺮ ﺟﺮ ﻳﺎن ﻳ ﻚ ارزش ز ﻳ ﺴﺘﮕﺎﻫ ﻲ ﺑﻪ دﺳﺖ آ ﻳﺪ. ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ در ﺷﻜﻞ )پ.1 - 6( ﺑـﻪ ازا ی ﻫﺮﻣﻘـﺪار ﺑـﺪه ﻣﺸﺨﺺ، ﻳ ﻚ ﺷﺎﺧﺺ ﺑﺮا ی ﻣﻘﻄﻊ A ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ − ﻣﻨﺤﻨ ﻲ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﺑﻪ ازا یﻫﺎ ﺑﺪه ی ﻣﺨﺘﻠﻒ، ی ﺑﺮا ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﺗﺮﺳ ﺷﻮد ﻣﻲﻢ ﻴ . در ﻧﻬﺎ ﻳ ﺖ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺑﻬ ﻴ ﻨـﻪ ﻳ زﻛﻪ اﻳﻦ یﺑﺮا ﺴﺘﮕﺎه ﻣﻨﺎﺳﺐ آن ﮔﻮﻧﻪ در ﻃﻮل ﻣﻘﻄﻊ ﻣﺪﻧﻈﺮ ﻓﺮاﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﺷﻜﻞ پ.1 - 6 - ﻣﺮاﺣﻞ ﻛﺎر ﺑﻪ رﻓﺘﻪ در ﻣﺪل PHABSIM درPHABSIM ، ﺳﻪ ﻣﺪل ﺑﺮا ی ﻫﺮ ﺑﺎزه رودﺧﺎﻧﻪ اﺟـﺮا ﻣـﻲ ﺷـﻮد؛ ﻣـﺪل ﺷـﺒﻴﻪ ﺳـﺎزی ﺗـﺮاز ﺳـﻄﺢ آب 2 ) WSL (، ﻣـﺪل ﺳـﺮﻋﺖ )VELSIM (و ﻣﺪل ز ﻳ ﺴﺘﮕﺎه 1 -Suitability Index 2- Water Surface Level ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 79 − ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺗﺮاز ﺳﻄﺢ آب ﻴ اوﻟ ﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ در ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻴ ﻫ ﻲﻜﻴﺪروﻟ در PHABSIM واﺳﻨﺠﻲ و ﺷﺒﻴﻪ ﺳـﺎزی ارﺗﻔـﺎع ﺳـﻄﺢ آب ﻲﻣـ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﺮاﺳـﺎس ﻴ ﻃﺒ ﻌـﺖ یﻫﺎ داده ﺻﺤﺮا ﻳﻲ ﻣﻮﺟﻮد روش ، و ﻫﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲﺮ ﻳ ز یﻫﺎ ﻛﺎر ﺑﻪﻨﺪ روﻧﺪ . y STG : ﻣﺪلSTGQ ﻳ از ﻚ ﻣﻨﺤﻨ ﺑﺪه ﻲ- اﺷﻞ ﺑﺮا ی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارﺗﻔﺎع ﺳﻄﺢ آب در ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ اﺳـﺘﻔﺎده ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ . در ﻣﻨﺤﻨ ﺑﺪه ﻲ- اﺷﻞ و ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی آن، ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎ داده ﻣﺴﺘﻘﻞ ا ﻣﻲﻪ ﻴ ز ﺑﻘ ﺑﺎﺷﺪ . روش اﺻـﻠ ﻲ ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ، ﺑﺮﻗﺮار ی ﻳﻚ رﮔﺮﺳ ﻴ ﻮن log-log ﻴ ﻣ ﺎن ﺗﺮاز ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه و ﺑﺪه در ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ اﺳﺖ . ﺳﭙﺲ ﻧﺘ ﻴ ﺠﻪ ﻣﻌﺎدﻟﻪ رﮔﺮﺳـ ﻴ ﻮن ﻲﺎﺑﻳ ارز یﺑﺮا ارﺗﻔﺎع ﺳﻄﺢ آب در ﺗﻤﺎم ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده .ﺷﻮد ﻣﻲ y MANSQ : ﺑﺮﻧﺎﻣﻪMANSQ ﻣﻌﺎدﻟﻪ ﻣﺎﻧ ﻴ ﻨﮓ را ﺑﺮا ی ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ارﺗﻔﺎع ﺳﻄﺢ آب ﻳ در ﻚ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﺑﻪ ﻲ ﻛﺎر ﻣﻲ ﺑﺮد و ﺑﻨـﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ ﻫـﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ را ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﺪ . واﺳﻨﺠ ﻲ ﻣﺪل ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ روش ﺳﻌ ﻲ و ﺧﻄﺎ ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻳ ﻚ ﺿﺮ ﻳﺐ β ﻛﻪ ﺧﻄﺎ ﻴ را ﺑ ﻦ ارﺗﻔﺎع ﺳﻄﺢ آب ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه و ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺷﺪه در ﺗﻤﺎم ﻫﺎی ﺑﺪه اﻧﺪازه یﮔﻴﺮ ﺷﺪه ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﻲ رﺳﺎﻧﺪ، اﻧﺠﺎ .ﺷﻮد م ﻣﻲ y WSP : ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﭘﺮوﻓ ﻴ ﻞ ﺳﻄﺢ آب 1 ﻳ از ﻚ روش ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺮﮔﺸﺖ آب ﺑﺮا ﺗﻌ ی ﻴـﻴ ﻦ ارﺗﻔـﺎع ﺳـﻄﺢ آب در ﻫـﺮ ﻣﻘﻄـﻊ ﻋﺮﺿـ ﻲ اﺳﺘﻔﺎده . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ WSP ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻫ ﻴ ﻲﻜﻴﺪروﻟ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻫﻨﺪﺳـﻪ ﺑـﺴﺘﺮ و ارﺗﻔـﺎع ﻫـﺎ ی ﺳﻄﺢ آب از ﻳ ﻚ داده ﻣﺘﺪاول اﻧﺪازه یﮔﻴﺮ . اﻧﺪ ﺷﺪه در اﺑﺘﺪا ﻣﺪ ل ﻃﺒﻖ ﻳ ﻚ ﭘﺮوﻓ ﻴ ﻞ ﻃﻮﻟ ﻲ اﻧـﺪازه ﮔﻴـﺮ ی ﺷـﺪه از ﺗـﺮاز ﻫـﺎ ی ﺳﻄﺢ آب ﺑﺮا ی اﻧﻄﺒﺎق زﺑﺮ ﻴ ﻣﺎﻧ ی ﻨﮓ،واﺳﻨﺠ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻲ . ﺳﭙﺲ ﺑﺮا ی ﭘﺮوﻓﻴﻞ یﻫﺎ ﻃﻮﻟ ﺑﻌﺪﻲ ی ﺗﺮاز آب ﻛﻪ ﺑﻪ ازا یﻫـﺎ ﺑﺪه ی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻧﺪازه یﮔﻴﺮ اﻧﺪ ﺷﺪه ﻴ ﻣﺎﻧ ی زﺑﺮ ﻨﮓ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه در ﻣﺪل، در ﻫﺮ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ ﺗﺼﺤ .ﺷﻮد ﻣﻲﺢ ﻴ − ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺳﺮﻋﺖ در PHABSIM ﺗﺤﺖ و ﻳ ﻨﺪوز، ﺑﺮا ی ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﺳﺮﻋﺖ در ﻳ ﻚ ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ ﺑﻪ ازا ی ﻣﺤـﺪوده ﻣـﻮرد ﻧ ﺎز ﻴـ ﺑـﺪه از ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ VELSIM اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ . ﻳ در ا ﻦ ﺗﻜﻨ ﻴ ﻚ ﺑﺎ اﺗﻜﺎ ﺑﻪ ﻳ ﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﺳﺮﻋﺖ یﻫﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗ ﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳـ ﻚ اﻟﮕـﻮ ﺑـﺮا ﺗﻮز ی ﻊ ﻳـ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎ در ﻋﺮض ﻳ ﻚ آﺑﺮاﻫﻪ، ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﻣﺎﻧ ﻴ ﻨﮓ )n ( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ . اﺑﺘﺪا، آﺑﺮاﻫﻪ ﺑﻪ ﺑﺨﺶ ﻳﻲﻫﺎ ﺗﻘﺴ ﻴ ﻢ ﺷﺪه و ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺮا ی ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ا ﻦ ﻳ ﺑﺨﺶ ﻫﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﺳـﭙﺲ، ﻣـﺪل از ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ای از ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻟﮕﻮ ﻳﻲ ی ﺑﺮا ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﺳﺮﻋﺖ ﻫﺎ ی ﺑﺮا ﻣﺤﺪوده ﻣﺨﺼﻮﺻ از ﻲ ﻫﺎ ﺑﺪه اﺳﺘﻔﺎده ﻴ ﺑ ﻲ وﻗﺘ . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﺶ از ﻳ ﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ از اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی یﻫﺎ ﺗﺠﺮﺑ ﻲ ﺳﺮﻋﺖ در دﺳﺘﺮس ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻌﺪاد ﻣﺘﻨﺎﺳﺒ از ﻲ ﻣﺤﺪوده ﻳ ﺟﺮ یﻫﺎ ﺎن را ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﺎ اﻟﮕﻮﻫـﺎ ی ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺳـﺮﻋﺖ ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی ﻛﺮد ﻲ وﻗﺘ ﻲﺣﺘ . ﻛﻪ ﻫ ﻴ ﭻ ﺳﻨﺠﺶ ﺳﺮﻋﺘ ﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﻧ ﻴ ﺴﺖ ﻧ ﻴ ﺰ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده اﺳﺖ . ﻳ در ا ﻦ وﺿـﻌ ﻴ ﺖ، ﺳـﺮﻋﺖ در ﻋـﺮض ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺎﺑﻌ ﻲ از ﻋﻤﻖ ﺟﺮ ﻳ ﺎن، ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ . − ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻳ ز ﺴﺘﮕﺎه ﻣﺪل ﺳﺎزی ﻳ ز ﺴﺘﮕﺎه اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮﺟﻮد درﻣﻮرد ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن آﺑﺮاﻫـﻪ، ﺗﺮازﻫـﺎ ی ﺳـﻄﺢ آب و ﺳـﺮﻋﺖ یﻫـﺎ ﻣـﺪل ﺷـﺪه را ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻴﻣﻌ ﺎرﻫﺎ ی ﻣﻄﻠﻮﺑ ﻴ ﻳﺖ ز ﺴﺘﮕﺎه ) ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺎﺑﻊ اﻧﺘﻘﺎل (، ﻳ ﺑﻪ ﻚ ﺷﺎﺧﺺ ﻛﻤ ﻳ ز ﻲ ﺴﺘﮕﺎه ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده دﻫﺪ ﻣﻲﺮ ﻴﻴ ﺗﻐ ، ﻳا . ﻦ ﺷﺎﺧﺺ ز ﻳـ ﺴﺘﮕﺎه 1- Water surface profil 80 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻫﻤﺎن ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻗﺎﺑ ﻞ اﺳﺘﻔﺎده وزﻧ ﻲ1) WUA ( ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺮا ی ﻫﺮ ﺑﺨﺶ در ﻋﺮض ﻣﻘﻄﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ ﺑﻪ ازا ی ﻫﺮ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﺪل ﺷﺪه ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺳﭙﺲ ﻣﻘﺎد ﺮ ﻳ ﺑﺨﺶ ﻫﺎ ﻳﺪ ﻴ ﺗﻮﻟ ی ﺑﺮا ﻚ WUA ﻣﺮﻛﺐ ﻳ ﺎ ﺗﺮاز ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺮا ی ﻳﻚ ﺑﺪه ﻣﻌـ ﻴ ﻦ ﺑـﺮا ی ﻫـﺮ ﮔﻮﻧـﻪ ﻳـ ﺎ ﻣﺮﺣﻠـﻪ زﻧﺪﮔ ﻲ ﻣﺠﺰا، ﺟﻤﻊ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻳ ﻦ ﻣﺪل ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺮا ﻳ ز ی ﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ﻲﻣﺎﻫ ﻃﺮاﺣ ﻲ ﺷﺪه و یﺑﺮا . رود ﻣﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ا ﻳ ﻦ ﻣﺪل ﺑﻪ ﻳ ز ﻲﺪاﻧﻴ ﻣ یﻫﺎ داده ﺎد و ﻧ ﻴ ﺰ ﻓﻬـﻢ ﻴ وﺳ ﻊ از ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻣﺤﻠ ﻴ ﻧ ﻲ ﺎز اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﻴ ﻣ ﺰان ﺻﺤﺖ ﻛﺎرﺑﺮد ﻣﺪل در ﺧﺎرج از ﻣﺤﺪوده ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪه اوﻟ ﻴ ﻪ ﺑﺮا ی ﻣﺪل، ﺟﺎ ی ﺑﺤﺚ . دارد ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدد ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺪﻧﻈﺮ در یﻫﺎ ره دو ﻣﺨﺘﻠﻒ ز ﻲﺴﺘﻳ ﺧﻮد، ﭼﻪ ﻧﻮع زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻳﻲﻫﺎ را ﺗﺮﺟ ﻣﻲﺢ ﻴ دﻫـﺪ . ﺑـﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل از ﻲﺑﺮﺧ ، یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ ﺗﺨﻢ ی ﺑﺮا رﻳﺰی ﻴ ﻧ ﺎز دارﻧﺪ ﻛﻪ ز ﻳﺮ ﻳ ﻚ ﺳﺮ از ی ﭘﻮﺷﺶ یﻫﺎ ﺨﻢ ﺗ ﻲﺎﻫﻴ ﮔ یﻫﺎ ﺧﻮد را ﻗﺮار دﻫﻨﺪ . درﺣﺎﻟ ﻛﻪ ﻲ ﻳ د یﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﮕﺮ در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻋﺎر ﻴ ازﮔ ی ﺎه و ﮔ ﻴ ﺎﻫﺎن ﭼﻮﺑ ﻲ رودﺧﺎﻧﻪ ﺗﺨﻢ رﻳـﺰ ی ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ . ﻲﻋﻠـ رﻏـﻢ ﻧ ﻴـ ﺎز ﺑـﻪ ا ﻳـ ﻦ ﻫـﺎ داده و اﻃﻼﻋﺎت، در ﺳﻄﺢ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی یﻫﺎ ﻛﻼن ﻣﺪل PHABSIM ﺑﺎ ﻲﺪاﻧﻴ ﻣ یﻫﺎ داده ﻣﺤﺪود ﻫﻢ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻛﺎر ﺑﻪﺪ . رود پ.1 - 1 - 4 - روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ پ.1 - 1 - 4 - 1 - روش اﺟﺰا ی ﺳﺎزﻧﺪه BBM روش BBM در ﺳﺎل 1998 ﺗﻮﺳﻂ King وLouw ﺗﻮﺳﻌﻪ داده ﺷﺪ ﻳا . ﻦ روش ﺑﺎ ﺗ ﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﺟﻨﻮب اﻓﺮ )ﻘـﺎ ﻳ ﻣﺤـﺪود ﻳ ﺖ داده، ﻳﻫﺰ ﻨﻪ و زﻣﺎن ( ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﻪ داﻧﺶ ﻣﻮﺟﻮد، ﻧﻈﺮات ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ و ﻲ یﻫﺎ داده ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻨﻄﻘﻪ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ . اﺟﺰا ی اﺳﺎﺳ ﻲ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﻳ ﻚ رودﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻣﻞ اﺟﺰا ﻴﻫ )ﻲﻜﻳﺰﻴ ﻓ ی ﺪروﻟﻮژ ی ، زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻴﻔﻴ وﻛ ﻲﻜﻳﺰﻴ ﻓ یﻫﺎ ﻳﻲﺎﻴﻤﻴﺖ ﺷ آب ( و اﺟﺰا ی زﻳﺴﺘﻲ )ﮔﻴ ﺎﻫﺎن، ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ وﺑﻲ ﻣﻬﺮﮔﺎن و ﻛﻒ زﻳﺎن ( ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ؛ ﭼﺮا ﻛﻪ ا ﻳ ﻦ اﺟﺰا ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺮدم ﺳﺎﻛﻦ در ﺟـﻮار رودﺧﺎﻧـﻪ را ﺗـﺎﻣﻴﻦ ﻣـﻲ ﻛﻨﻨـﺪ . یﻫﺎ داده ﻣﻮﺟﻮد و داده ﻳ ﺟﺪ یﻫﺎ ﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺮ ﻳ ﻚ از ا ﻳ ﻦ اﺟﺰا ﺟﻤﻊ آوری ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻣ ﻲﺪاﻧﻴ ﻫﻢ ﻣﻌﻤـﻮﻻ ﺷـﺎﻣﻞ ﺑﺮرﺳـ ﻲ وﭘـﺎ ﻳ ﺶ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻋﺮﺿ ﻲ ﺷﺎﺧ ﺺ درﻃﻮل رودﺧﺎﻧﻪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ رواﺑﻂ ﺑ ﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن و ﻋﻤﻖ آب، ﺳﺮﻋﺖ و ﻣﺴﺎﺣﺖ ﻏﺮﻗﺎﺑ ﻲ اﺳﺖ . ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﺑ ﻳﻮﻟﻮژﻴ ﺴﺖ ﻫﻢ ﻳ ﻚ ﺳﺮ ی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﺗﺎ رواﺑﻂ ﺑ ﻴ ﻦ ﮔﻮﻧﻪ ی آﺑﺰ یﻫﺎ وﺟﺮ ﻳ ﺎن رودﺧﺎﻧﻪ را در زﻣﺎن یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻌﺮ ﻳـ ﻒ ﻛﻨﻨـﺪ . ﭘـﺲ از ﺟﻤـﻊ آوری داده ﻫﺎ در ﻳ ﻚ ﻛﺎرﮔﺎه ﺗﺨﺼﺼ ﻳ ، آﻲ ﻨﺪه ﻣﻄﻠﻮب ﻣ ﻮرد اﻧﺘﻈﺎر رودﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ آن ﺗﻌﺮ ﻳـ ﻒ ﻣـﻲ ﺷـﻮد . ﺳـﭙﺲ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﻪ ﻳ ﻚ ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪ ﻳ رژ ی رو ی ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن اﺻﻼح ﺷﺪه ﻣ ﻲ رﺳﻨﺪ ﻛﻪ رﺳ ﻴ ﺪن ﺑﻪ ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻣﻄﻠﻮب را اﻣﻜﺎن ﭘﺬ ﻳ ﺮ ﻛﻨﺪ . ﻫﺪف اﺻﻠ ﻳ ا ﻲ ﻦ روش ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﭼﻬﺎر ﻣﻮﻟﻔﻪ اﺻﻠ ﻳ ﺟﺮ ﻲ ﺎن ﺑﻪ ﺻﻮرت درﺻﺪ ی از ﻣﺘﻮﺳﻂ آورد ﺳﺎﻻ ﻧﻪ اﺳﺖ . اﻳ ﻦ ﭼﻬﺎر ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : − ﻫﺎی ﺎنﻳﺟﺮ ﻛﻢ − ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻛﻨﻨﺪه از زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ − ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺮا ی ﺣﻔﻆ و ﺷﺴﺘﺸﻮ ی ﻛﺎﻧﺎل ﺟﺮ ﺎنﻳ − ﻫﺎی نﺎﻳﺟﺮ ﻻزم ﺑﺮا ی ﻣﻬﺎﺟﺮت ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺨﻢ رﻳﺰی ﺧﺮوﺟ ﻲ روش BBM ﻳﻜﺴﺮ یﻫﺎ ﺎنﻳ ﺟﺮ ی ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮا ی درﺻﺪ اﻃﻤ ﻣ یﻫﺎ ﻨﺎنﻴ ﺨﺘﻠﻒ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . 1- Weighted Usable Area ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 81 ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه ﻃ ﻲ ﻓﺮاﻳﻨﺪ BBM را ﺑﻪ ﺻﻮرت راﺑﻄﻪ ز ﻴﺮ ﺑﻳ ﺎن ﻛﺮد : EF=f(HRC)+g(EF)+z(FHR)+n ﻛﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ی آن ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : :EF ﻳﺟﺮ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ رودﺧﺎﻧﻪ، f(HRC) :ﻲﺗﺎﺑﻌ از وﻳﮋﮔﻲ ﻳ رژ یﻫﺎ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻫ ﻴ ﺪروﻟﻮژ ،ﻲﻜﻳ g(EFC) :ﻲﺗﺎﺑﻌ از ﻛﺎرﻛﺮد اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻳﻜﻲ از رده یﻫﺎ A-D ، :z(FHR) ﺗﺎﺑﻌ ﻲ از راﺑﻄﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ز ﻳ ﺴﺘﮕﺎه، n :ﺗﺮم ﺧﻄﺎ ﻲﻧﺎﺷ ) از ﻋﺪم ﻗﻄﻌ ﻴ ﺖ ﻣﻮﺟﻮد در ﻓﻬﻢ راﺑﻄﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن و ز ﻳ ﺴﺘﮕﺎه (. ﻣﺮاﺣﻞ اﻋﻤﺎل ا ﻳ ﻦ روش ﺑﻪ ﺻﻮرت ز ﻳ ﺮ اﺳﺖ : − ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ﺳﺮ ی زﻣﺎﻧ ﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻃﺒ ﻳ ﺳﺎ ی ﺑﺮاﻲﻌﻴ ﺖ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ − ﻦ ﻴﻴﺗﻌ رده ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ اﻛﻮﻟﻮژ )ﻲ ﻓﻌﻠﻲﻜﻳA ﺗﺎF( ﻳﺳﺎ ﺖ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ) ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺗﻌﺎر ﻳ ﻒ ﺟﺪول )پ.1 - 6 (( ﺟﺪول پ .1 - 6 - ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی وﺿﻌ ﻴ ﺖ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ در روش اﺟﺰا ی ﺳﺎزﻧﺪه رده ﺗﻮﺻ ﻴ ﻒ وﺿﻌ ﻴ ﺖ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳﻜﻲ A ﺎﻓﺘﻪﻴﺮ ﻧﻴﻴﺗﻐ B ﺗﺎ ﺣﺪ ز ﻳ ﺎد ﻃﺒ ﻴﻌﻲ و ﺑﺎ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻛﻢ C ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺗﻐ ﺎﻓﺘﻪﻳﺮ ﻴﻴ D ﺗﺎ ﺣﺪ ز ﺎﻓﺘﻪﻳﺮ ﻴﻴ ﺗﻐ یﺎدﻳ E ﻴ آﺳ ﺎد زﻳ زﻲﺪﮔﻳﺐ د ﻳ ﺴﺘﮕﺎه ﻃﺒ ﻴﻌﻲ F ﻴﻴﺗﻐ ﺮات در ﺳﻄﺢ ﺑﺤﺮاﻧ ﻲ - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات زﻣﺎﻧ ﺟﺮﻲ ﻳ ﺎن در ﻓﺼﻮل ﺧﺸﻚ و ﺗﺮ ﻳﺑﺪ ﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻣ ﻴﺎﻧﮕﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﺳﻪ ﻣﺎه ﺗﺮ و ﺳﻪ ﻣﺎه ﺧﺸﻚ ) ﺑـﺎ ﺣـﺬف ﻣـﺎه یﻫـﺎ دارا ﺟﺮ ی ﻳـ ﺎن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺻﻔﺮ ﻴﻴﺗﻌ ( ﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﻣﺮﺣ ﻠﻪ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗ ﻴ ﺐ ﻣﻘﺎد ﻳ ﺮ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌ ﻴ ﺎر و ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺑﺮا ی 6 ﻣﺎه ﻣﺬﻛﻮر ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﻪ ﻣﺎﻫﻪ ﻣ ﻴﺎﻧﮕﻴ ﻦ ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻓﺼﻮل ﺗﺮ و ﺧﺸﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در ﻧﻬﺎ ﻳ ﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﻞ ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴـ ﺮات از ﻣﺠﻤـﻮع ﻳﺿﺮ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﻪ ﻣﺎﻫﻪ ﺗﺮ و ﺳﻪ ﻣﺎﻫﻪ ﺧﺸﻚ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ﺟﺪ ) ول پ .1 - 7.( ﺟ ﺪول پ.1 - 7 - ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻛﻞ در روش اﺟﺰا ی ﺳﺎزﻧﺪه ﻣﻬﺮ آﺑﺎن آذر دی ﺑﻬﻤﻦ اﺳﻔﻨﺪ ﻓﺮورد ﻳﻦ ﻳ ارد ﺒﻬﺸﺖ ﺧﺮداد ﺗﻴﺮ ﻣﺮداد ﺷﻬﺮ ﻮرﻳ ﭘﺎراﻣﺘﺮ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ﻴﺎﻧﮕﻴﻣ ﻦ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺟﺮ )ﺎنﻳQ ( 4 Q 5 Q 6 Q 10 Q 11 Q 12 Q اﻧﺤﺮاف ﻣﻌ ﺎرﻴ (STD) STD4 STD5 STD6 STD10 STD11 STD12 ﻳﺿﺮ ﺐ ﺗﻐ ﺮاتﻴﻴ Q (CV ) STD = CV4 CV5 CV6 CV10 CV11 CV12 ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺳﻪ ﻣﺎﻫﻪ 4,5,6 CV 10,11,12 CV ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻛﻞ ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات T 4,5,6 10,11,12 CV CV CV = + 82 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻘﺪار ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ) رودﺧﺎﻧﻪ یﻫﺎ ﺑﺎ رژ ﻳ (ﻲﻼﺑﻴﻢ ﺳ ، درﺻﺪ ﻛﻢ یﺗﺮ از ﻣﺘﻮﺳـﻂ آو رد ﺳـﺎﻻﻧﻪ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻨﻈﻮر ﺷﻮد؛ ﭼﺮا ﻛﻪ ﻓﺮض ﺑﺮ ا ﻳ ﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ دوره یﻫﺎ ﺧﺸﻜ ﻲ ﺳﺎزﮔﺎر ﺷـﺪه اﻧـﺪ . در ﻣﻘﺎﺑـﻞ رودﺧﺎﻧﻪ ﻳﻲﻫﺎ ﻛﻪ ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن در آﻧﻬﺎ ﻛﻢ اﺳﺖ ) ﺳﻬﻢ ﺑﻴﺶ یﺗﺮ از ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺪه ﻳ ﭘﺎ ﻪ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ (ﺷﻮد ، ﺑﻪ درﺻﺪ ﺑﻴﺶ یﺗﺮ ازآورد ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻧ ﻴ ﺎز دارﻧﺪ . ﻳ در ا ﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻓﺮض ﺑﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻋﺪم ﺗﺤﻤﻞ ﺷـﺮا ﻳ ﻂ ﺗـﻨﺶ ﻛﻢ آﺑ ﻲ در ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ، ﺑﺮا ی ﺣﻔﻆ ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﺑﻴﺶ ﻴ ﻧ یﺗﺮ ﺎز دارﻧﺪ . − ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﭘﺎ ﻳ ﻪ وﺷﺎﺧﺺ آن ﺷﺎﺧﺺ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﭘﺎ ﻳﻪ1) BFI (، ﻧﺴﺒﺖ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﭘﺎ ﻪ ﺑﻪﻳ ﻳ ﺟﺮ ﺎن ﻛﻞ اﺳﺖ . − ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮ ی اﻳ ﻦ ﺷﺎﺧﺺ از ﺣﺎﺻﻞ ﺗﻘﺴ ﻴ ﻢ ﺿﺮ ﻳ ﺐ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﺑﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﭘﺎ ﻪ ﺑﻪﻳ دﺳﺖ ﻣﻲ . آﻳﺪ − ﻴﺗﺮﺳ ﻢ درﺻﺪ آورد ﺳﺎﻻﻧﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻐﻴﻴﺮﭘﺬﻳﺮ ) یCV/BFI ( یﺑﺮا یﻫـﺎ رده ﻣـﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ اﻛﻮﻟـﻮژ ﻳﻜﻲ A ﺗـﺎ D ) ﺷـﻜﻞ ﺷﻤﺎره پ .1 - 6.( − ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن رده ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ اﻛﻮﻟﻮژ )ﻲ آﺗﻲﻜﻳA ﺗﺎD (ﺑﺮاﺳﺎس ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺟﺪول )پ.1 - 6.( − ﻦ ﻴﻴﺗﻌ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎی ﻛﻢ و ز ﺎدﻳ از رو ی ﻧﻤﻮدارﻫﺎ ﻴﭙﻴ ﺗ ی ﻚ ﺷﻜﻞ .. پ)1 - 7.( − ﻴﻴﺗﻌ ﻦ ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ ﺟﺮ ﺎنﻳ از اﺻﻮل ﭘﺎ ﻳ ا یا ﻪﻳ ﻦ روش ا ﻳ ﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣ ﻴ ﺰان ﺟﺮ ﻳ ﺎن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﺷﺪه در ﻣﺎه یﻫﺎ ﺧـﺸﻚ ﺷـﺎﻣﻞ درﺻـﺪ ﺑـﻴﺶ از یﺗـﺮ ﻳﺟﺮ ﺎن ﻃﺒ ﻴﻌﻲ ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﺗﺎﻣﺎ . ﺗﺮ یﻫﺎ ه ﺷﻜﻞ پ .1 - 8 - ﻴﻴﺗﻌ ﻦ اﺟﺰا ی ﺳﺎزﻧﺪه را در روش BBM ﻧﺸﺎن ﻣﻲ . دﻫﺪ ﺷﻜﻞ پ.1 - 7 - ﻣﻨﺤﻨﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﺎ ی ﻛﻢ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ رده ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ آﺗﻲ 1- Base flow index ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 83 ﺑﺪه ﺷﻜﻞ پ.1 - 8 - ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰای ﺳﺎزﻧﺪه در روشBBM ﻧﻘﻄﻪ ﻗﻮت ا ﻳ ﻦ روش در دﺧ ﻴ ﻞ ﻛﺮدن ﺗﻤﺎم داﻧﺶ ﻣﻮﺟﻮد در ارز ﺎن ﻳ ﺟﺮ ﻲﺎﺑﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ و ﻗﺎﺑﻠ ﻴ ﺖ ﻛﺎرﺑﺮد آن ﻫـﻢ در ﻣﻨـﺎﻃﻘ ﻲ ﺑـﺎ ﻳ ز یﻫﺎ داده ﺎد و ﻫﻢ ﺑﺎ یﻫﺎ داده ﻛﻢ اﺳﺖ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺤﺪوده وﺳ ﻴﻌﻲ از اﺟﺰا ی اﻛﻮﺳ ﻴـ ﺴﺘﻢ را درﺗﻌ ﻴـﻴ ﻦ ﺟﺮ ﻳـ ﺎن زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ درﻧﻈـﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد و ﻧﺘ ﻴ ﺠﻪ ﻧﻬﺎ ﻳﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪ ی ﻳﻚ ﮔﺮوه ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳ ﻲ از ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن رودﺧﺎﻧ ﻪ اﺳـﺖ ﻳـ ا . ﻦ روش درﺟﻨـﻮب اﻓﺮ ﻳ ﻘـﺎ ﺑـﻪ ﺧـﻮﺑ ﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ رﻓﺘﻪ و ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺳﺎز ی ﺷﺪه اﺳﺖ ]32 [ پ.1 - 1 - 4 - 2 - روش اﻓﺰا ﺟﺮﻲﺸﻳ ﻳ ﺎن درون رودﺧﺎﻧﻪ ای 1 IFIM IFIM اﺑﺘﺪا ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺮو ﻳ ﺲ آﺑﺰ ﻳ ﺎن و ﺣ ﻴ ﺎت وﺣﺶ اﻣﺮ ﻳ ﻜﺎ در ﻛﻠـﺮادو در اواﺧـﺮ 1970 ﻃـﺮح رﻳـﺰی ﺷـﺪ و ﺷـﺎﻣﻞ اﺳـﺘﻔﺎده ﺗـﻮام از ﻫﺎ ﻣﺪل ی ﻫﻴﺪروﻟﻴﻜﻲ و ﺷﺒﻴﻪ ﺳﺎزی زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ روش . IFIM ﻳ ﻚ ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻔﻬﻮﻣ ﻲ ﺑـﺮا ارز ی ﻲﺎﺑﻳـ اﺛـﺮات ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻣﻨـﺎﺑﻊ آب و ﻛﺸﺎورز ی رو ی رودﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ و اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ یﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ . ﺑﺎ ﻫﺪف رﻓﻊ ﺗﻌﺎرض در ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، ﺟﺮ ﻳـ ﺎن زﻳـﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ در ا ﻳـ ﻦ روش ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ رﺳﺎﻧﺪن اﺛﺮات ﺗﻮﺳﻌﻪ رو ی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﺗﻌ ﻴﻴ ﻦ ﻣﻲ .ﺷﻮد اﻳ ﻦ روش اﺛﺮات ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات ﻛﺎﻫﺸ ﻲ در ﺑﺪه رودﺧﺎﻧﻪ را رو ی ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻛﺎﻧﺎل،ﻛ ﻴﻔﻴ ﺖ آب، دﻣﺎ و ﻓﺮاﻫﻤ ﺰ ﻳ ر ﻲ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎ ی ﺑﺮا ﮔﻮﻧـﻪ یﻫـﺎ ﻫﺪف اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﺑﺮرﺳ . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﻲ اﻧﺘﺨﺎب ا ﻦ ﻳ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻫﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺪ ﺑﺮ ا ﻳ ﻦ اﺳﺎس ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ آﻧﻬﺎ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺣﺎﻳﺰ اﻫﻤ ﺖ ﻴ ﻫﺴﺘﻨ ﻛﻪ اﻳﻦﺎ ﻳﺪ و ﻣﻨﺠﺮ ﻳﺑﻪ ا ﺠﺎد ﻳﺷﺮا ﻂ ﻣﻄﻠﻮب در رودﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮاﻫـﺪ ﺷـﺪ . ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان از ﻲﻜـ ﻳ ﺑﺨـﺶ یﻫـﺎ روش ﺟـﺎﻣﻊ IFIM ، اﺟـﺮا ی ﻣـﺪل PHABSIM ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﺘﺎ ﻳ ﺞ آن ﺑﺮا ﻲﺎﺑﻳ ارز ی ﻣﺪول ﺑ ﻲﻜﻳﺰﻴﻮﻓﻴ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده اﺳﺖ . 1- Instream Flow Incremental Methodology 84 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﻓﺮض اﺳﺎﺳ ﻲ در روش IFIMﻳ ا ﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮز ﻳ ﻊ ﻣﻜﺎﻧ )ﻲ ﻲﻃﻮﻟ و ﻋﺮﺿ ( ﻲ ارﮔﺎﻧﻴﺴﻢ یﻫﺎ زﻧﺪه در یﻫﺎ آب ﺟﺎر ی ﺑﻪ وﺳ ﻠﻪ ﻴ ﻂ ﻳﺷـﺮا ﻫﻴ ﻲﻜﻴﺪروﻟ رودﺧﺎﻧﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻣﻲ ﻴﻣﺘﻐ .ﺷﻮد ﺮ ﺗﺼﻤ ﻴ ﻢ در ﻣﺪل IFIM ﻛﻞ ﻣﺴﺎﺣﺖ زﻳﺴﺘﮕﺎه یﻫﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎ ﺷﺮا ﻳ ﻂ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﺮا ی ﻳـﻚ ﮔﻮﻧـﻪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮص در ﻳ ﻚ ﻣﺮﺣﻠﻪ ز ﺑﻪ ﻲﺴﺘﻳ ﺧﺼﻮص و ﺑﺮا ی ﻳﻚ ﻓﻌﺎﻟ ﻴ ﺖ ﺧﺎص ) ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻴﺗﻮﻟ : ﺪ ﻣﺜﻞ، ﺗﺨﻢ رﻳﺰی و ...( اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗـﺎﺑﻌ از ﻲ ﺑﺪه ﻳ ﺟﺮ ﺎن ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد ﺎﻳﺟﺮ . ن زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﭘ ﻴ ﺸﻨﻬﺎد ی در ا ﻳ ﻦ روش ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻠ ﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮا ی ﮔﻮﻧﻪ یﻫـﺎ ﻣﺨﺘﻠـﻒ در ﻧﺘ ﻴ ﺠﻪ ﻣﺪل ﺳﺎزی ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ ]60 [. ﮔﻮﻧﻪ ﻳ ﺎ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﻫﺪف، ﻣﻌﻤﻮﻻ ﮔﻮﻧﻪ یﻫﺎ ﻣﺎﻫﻲ یﻫﺎ ﺗﺠﺎر ی ﻳﺎ در ﻣﻌﺮض ﺧﻄـﺮ ﻫـﺴﺘﻨﺪ از . ﻳﻣﻌﺎ ﻳﺐ ا ﻦ روش ﭘ ﻴ و ﻧﻲﺪﮔﻴﭽﻴ ﺎز ﺑﻪ ﺎد ﻳ زﻲﺪاﻧﻴ ﻣ یﻫﺎ داده ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . IFIM ﺷﺎﻣﻞ ﭘﻨﺞ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﺘﻮاﻟﻲ ﺑﻪ ﺷﺮح زﻳﺮ اﺳﺖ : ﺗﺸﺨﻴﺺ و ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﺴﺎﻟﻪ ، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، اﺟﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﺗﺤﻠﻴﻞ راه ﻛﺎر ﻫﺎ و ﺣﻞ ﻣﺴﺎﻟﻪ . - ﻣﺮﺣﻠﻪ1: ﺗﺸﺨﻴﺺ و ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﺴﺎﻟﻪ y ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺣﻘﻮﻗﻲ و ﻧﻬﺎدی y ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت - ﻣﺮﺣﻠﻪ2: ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ y اﻧﺘﺨﺎب روش ﻫﺎ ی ﻣﻨﺎﺳﺐ اﻫﺪ y اف ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ y ﺗﻌﺮﻳﻒ و ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺧﻄﻮط ﻣﺒﻨﺎ y ﻣﺤﺪوده ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ : ﻫﻴﺪروﻟﻮژی، ژﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی، درﺟﻪ ﺣﺮارت، ﻛﻴﻔﻴﺖ آب، ﻣﻴﻜﺮو زﻳﺴﺘﮕﺎه - ﻣﺮﺣﻠﻪ3: اﺟﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ y ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ y درﺟﻪ ﺣﺮارت y ﻛﻴﻔﻴﺖ آب y ﻣﻴﻜﺮو زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ y ﻣﺠﻤﻮع ﻣﻴﻜﺮو و ﻣﺎﻛﺮو زﻳﺴﺘﮕﺎه - ﻣﺮﺣﻠﻪ4: ﺗﺤﻠﻴﻞ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ y ﻓﺮﻣﻮل ﻨﺪیﺑ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ y آزﻣﺎﻳﺶ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ - ﻣﺮﺣﻠﻪ5: دﻗﺖ ﻣﺴﺎﻟﻪ در اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﺬاﻛﺮات و ﮔﻔﺘﮕﻮﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﺎ ﮔﺮوه ی ذﻳﻨﻔﻊ ﺻﻮرت ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . اﮔﺮ ﻣﺬاﻛﺮه ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻫـﺎ ی ﺑـﻴﺶ ﺗـﺮ ی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ دوﺑﺎره ﺳﻴﻜﻞ ﺗﺤﻠﻴﻞ در ﻣﺮﺣﻠﻪ )2 ( وارد ﺷﻮد ﻣﻲ اﻣﺎ اﮔﺮ ﻣﺬاﻛﺮه ﺑﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﺪ ﻣﺘﻮﻗﻒ .ﺷﻮد ﻣﻲ ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 1 - ﻣﺮور روش ﺑﺮ ی ﻦﻴﻴﺗﻌ یﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ 85 . پ1 - 1 - 4 - 3 - روش واﻛﻨﺶ ﭘﺎﻳﻴﻦ دﺳﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮات اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﺟﺮ ﺎنﻳDRIFT 1 از ﺟﻤﻠﻪ روش یﻫﺎ ﺟﺎﻣﻊ ﺟﺪ ﻳ ﺪ اﺳﺖ . ﺧﺮوﺟ ﻳ ا ﻲ ﻦ روش در ﻧﻬﺎ ﻳﺖ ﻳ ﻜﺴﺮ ی ﺳﻨﺎر ﻳ ﻮ اﺳﺖ . ﺑﻨﺎﺑﺮا ﻳ ﻦ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎ ﺮ ﻳ روش یﻫـﺎ ﺟـﺎﻣﻊ ﺑـﻪ ﺻﺮاﺣﺖ ﺟﺮ ﺎن ﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻴﻴ ﺗﻌ ﺷﻮد ﻤﻲﻦ ﻧ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ ا ﻳ ﺠﺎد ﺳﻨﺎر ﻮﻫﺎﻳ ﻴ ﭘﻳﻲ ﺎﻣﺪﻫﺎ ﻧﺎﺷ ی ﻲ از ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ارز .ﺷﻮد ﻣﻲ ﻲﺎﺑﻳ در روش DRIFTﻋﻼوه ﺑﺮ اﺛﺮات ﺟﺮ ﻳ ﺎن رو ی ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎ، اﺛﺮات اﻗﺘﺼﺎد و ی اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻴ ﻧﻲ ﺰ ارز وﺷﻮد ﻣﻲ ﻲﺎﺑﻳ ﺷﺎﻣﻞ ﻳ ز یﻫﺎ ﮔﺎم ﺮ اﺳﺖ : − ﺷﻨﺎﺳﺎ ﻳﻲ و ﻣﺠﺰا ﻛﺮدن ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﺣﺪاﻗﻞ، ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﻛﻮﭼﻚ و ﺳﻴﻼب یﻫﺎ ﺑﺰرگ در ﻓﺼﻮل ﺗـﺮ وﺧـﺸﻚ از آﻣـﺎر دراز ﻣﺪت ﻫﻴ ﺪروﻟﻮژ ﻳﻜﻲ رودﺧﺎﻧﻪ − ﺷﺮح ﭘ ﻴ ﺎﻣﺪﻫﺎ ی ﺣﺎﺻﻞ از اﺛﺮ ﺣﺬف ﻛﺎﻣﻞ ﻳ ﺎ ﺑﺨﺸ ﻲ ﻳ از ا ﻦ اﺟﺰا ﻳ ﺟﺮ ی ﺎن ﺑﺮ رودﺧﺎﻧﻪ − اﻳ ﻳﺠﺎد ﻚ ﺑﺎﻧﻚ اﻃﻼﻋﺎﺗ ﻲﻜﻳﺰﻴﻮﻓﻴ ﺑﻲ ﻛﻪ ﭘ ﻴ ﺎﻣﺪﻫﺎ ی ﺣﺎﺻﻞ از ﺟﺮﻳﺎن یﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ را ﺑﺎ ﺟﺰﻳﻴﺎت در ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . − اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺎﻧﻚ اﻃﻼﻋﺎﺗ ﻓﻮق ﻲ اﻟﺬﻛﺮ یﺑﺮا ﺷﺮح ﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﻪ ازا ی ﻫﺮ ﺗﺮ ﻛﻴﺒﻲ ازﺟﺮ ﻳ ﺎﻧﺎت ﻛﻢ و ﻲﻼﺑﻴﺳ ﺷﺮا ﻳ ﻂ آﺗـ ﻲ رودﺧﺎﻧـﻪ ﭼﻪ ﺗﻐ .ﻛﻨﺪ ﻣﻲ یﺮﻴﻴ − ﺗﻮﺻ ﻴ ﻒ اﺛﺮات اﻗﺘﺼﺎد ی – اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻲ ﻧﺎﺷ ﻲ از اﻋﻤﺎل ﻫﺮ رژ ﻳ ﻢ ﺟﺮ ﻳ ﺎن ﻛﻪ در ﻳﻧﻬﺎ ﺖ ﻣﻨﺠﺮﺑﻪ ﺗﺮﺳ ﻳﻢ ﻴ ﻚ ﺳﺮ ی ﺳﻨﺎر ﻳ ﻮ ﺧﻮاﻫﺪ .ﺷﺪ روش DRIFT دارا ی4 ﻣﺪول اﺻﻠ ﺳﺖ ا ﻲ ،ﻛﻪ در ز ﻳ ﺮ ﺷﺮح داده ﺷﺪه اﺳﺖ : اﻟﻒ- ﻣﺪول ﺑﻴﻮﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﺑﺮ ای ﺑ ﺮ رﺳﻲ ﻳﻚ اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ از ﺗﻤﺎم اﺑﻌﺎد ) ﻫﻴﺪروﻟﻮژی،ﻫﻴﺪروﻟﻴﻚ،ژﺋﻮﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژی،ﻛﻴﻔﻴﺖ آب، درﺧﺘﺎن ﺣﺎﺷﻴﻪ رودﺧﺎﻧﻪ ،ﻫﺎ ﺟـﺎﻧﻮران و ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی، ﻣﺎﻫﻴﺎن، ﭘﻴﺶ و ...( ﺑﻴﻨﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻳﺠﺎد ﺷﺪه در اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺎ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺟﺮﻳﺎن ب- ﻣﺪول اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ- اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺗﻬﻴﻪ ﭘﺮ وﻓﻴﻞ ﻫﺎ ی ﺳﻼﻣﺘﻲ ﻣﺮدم و ﻫﺎ دام ﻳﺸﺎن و ارﺗﺒﺎط د ادن ﻫﻤﻪ ﺑﻪ ﺟﺮﻳﺎن ج- ﺳﻨﺎرﻳﻮﺳﺎزی ﺑﺮای ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺮای ﻫﺮ رژﻳﻢ ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺎﻳﮕﺎه ﻫﺎ داده ی ﻣﺪول ﻫﺎ ی 1و2 د- ﻣﺪول اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻫﺮ ﺳﻨﺎرﻳﻮ 1- Downstream Response to Imposed Flow Transformation 5 ﭘﻴﻮﺳﺖ2 ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺑﺎ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻛﺸﻮر و وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ آﻧﻬﺎ ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 2 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب اﻫﻤ ﺑﺎ یﻫﺎ ﻴﺖ ﻛﺸﻮر و وﺿﻌ ﻴﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ آﻧﻬﺎ 89 ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 2 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺑﺎ اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻛﺸﻮر و وﺿﻌ ﻴ ﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ آﻧﻬﺎ ﺟﺪول پ .2 - 1 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﻣﻬﻢ ﻛﺸﻮر ردﻳﻒ ﻧﺎم ﺗﺎﻻب ﻣﺴﺎﺣﺖ ) ﻫﻜﺘﺎر ( ﻋﻨﻮان ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ اﺳﺘﺎن اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻣﻠ ﻲ )*( اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای )**( اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﺟﻬﺎﻧ ﻲ )***( 1 درﻳﺎﭼﻪ اروﻣﻴ ﻪ 483000 ،راﻣﺴﺮ ذ ﺧﻴﺮه ﮔﺎه زﻳﺴﺖ ﻛﺮه آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ *** 2 ﺗﺎﻻب ﻗﻮﭘﻲ 1200 راﻣﺴﺮ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ *** 3 ﺗﺎﻻب ﺷﻮرﮔﻞ 1100 راﻣﺴﺮ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ *** 4 ﺗﺎﻻب ﻳﺎدﮔﺎرﻟﻮ 250 راﻣﺴﺮ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ *** 5 ﺗﺎﻻب دورﮔﻪ ﺳﻨﮕﻲ 380 راﻣﺴﺮ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ *** 6 ﺗﺎﻻب ﮔﺮد ه ﻗﻴﻂ و ﻣﻴﻤﻨﺪ 1030 راﻣﺴﺮ ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ * 7 ﺗﺎﻻب ﻛﺎﻧﻲ ﺑﺮازان 600 آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ * 8 ﺗﺎﻻب ﮔﺮوس -- آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ * 9 ﺗﺎﻻب آق ﮔﻞ 475 ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ * 10 ﺗﺎﻻب ﺑﻮراﻻن 2000 آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ ** 11 ﺗﺎﻻب ﻧﻮروزﻟﻮ 1000 آذرﺑﺎﻳﺠ ﺎن ﻏﺮﺑﻲ * 12 ﺗﺎﻻب ﭘﻴﺮاﺣﻤﺪ ﻛﻨﺪی 100 آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ * 13 ﺗﺎﻻب ﭼﻨﮕﻴﺰﮔﻠﻲ 250 آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ * 14 ﺗﺎﻻب ﻛﻨﻴﻜﻮر 430 آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻏﺮﺑﻲ ** 15 ﺗﺎﻻب ﻗﻮرﻳﮕﻞ 240 راﻣﺴﺮ ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع آذرﺑﺎﻳﺠﺎﻧﺸﺮﻗﻲ *** 16 ﺗﺎﻻب ﻗﺮه ﻗﺸﻼق 40000 ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع آذرﺑﺎﻳﺠﺎﻧﺸﺮﻗﻲ * 17 ﺗﺎﻻ ب اﻧﺰﻟﻲ 15000 راﻣﺴﺮ ﮔﻴﻼن *** 18 ﺗﺎﻻب ﺳﻴﺎه ﻛﺸﻴﻢ 4500 راﻣﺴﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﮔﻴﻼن *** 19 ﺗﺎﻻب ﺳﻠﻜﻪ 360 راﻣﺴﺮ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﮔﻴﻼن *** 20 ﺗﺎﻻب اﻣﻴﺮﻛﻼﻳﻪ 1230 راﻣﺴﺮ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﮔﻴﻼن *** 21 ﺗﺎﻻب ﻟﻮﻧﺪوﻳﻞ 950 ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﮔﻴﻼن * 22 ﻛﻮﻻب ﺑﻨﺪرﻛﻴﺎﺷﻬﺮ و دﻫﺎﻧﻪ ﺳﻔﻴﺪرود 500 راﻣﺴﺮ ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﮔﻴﻼن *** 23 ﺷﺒﻪ ﺟﺰﻳﺮه ﻣﻴﺎﻧﻜﺎﻟﻪ و ﺧﻠﻴﺞ ﮔﺮﮔﺎن 68800 راﻣﺴﺮ، ذﺧﻴﺮه ﮔﺎه زﻳﺴﺘﻜﺮه ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﻣﺎزﻧﺪران *** 24 آﺑﺒﻨﺪان ﻟﭙﻮزاﻏﻤﺮز 950 راﻣﺴﺮ ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﻣﺎزﻧﺪران *** 25 ﺗﺎﻻب ﻓﺮﻳﺪوﻧﻜﻨﺎر 1000 راﻣﺴﺮ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﻣﺎزﻧﺪران *** 26 آﺑﺒﻨﺪان ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻠﻪ 350 ﻣﺎزﻧﺪران * 27 آﺑﺒﻨﺪان زرﻳﻦ ﻛﻼ 250 ﻣﺎزﻧﺪران * 28 آﺑﺒﻨﺪان ﻻرﻳﻢ ﺳﺮا 1000 ﻣﺎزﻧﺪران * 29 درﻳﺎﭼﻪ وﻟﺸﺖ 24 ﻣﺎزﻧﺪران * 30 ﺗﺎﻻب آﻻﮔﻞ 2500 راﻣﺴﺮ ﮔﻠﺴﺘﺎن *** 31 ﺗﺎﻻب آﻟﻤﺎﮔﻞ 200 راﻣﺴﺮ ﮔﻠﺴﺘﺎن *** 32 ﺗﺎﻻب آﺟ ﻲ ﮔﻞ 320 راﻣﺴﺮ ﮔﻠﺴﺘﺎن *** 33 ﺗﺎﻻب ﮔﻤﻴﺸﺎن 20000 راﻣﺴﺮ ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﮔﻠﺴﺘﺎن *** 34 آﺑﮕﻴﺮﻫﺎی دﺷﺖ ﻣﻐﺎن 3000 اردﺑﻴﻞ ** 90 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ اداﻣﻪ ﺟﺪول پ .2 - 1 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﻣﻬﻢ ﻛﺸﻮر ردﻳﻒ ﻧﺎم ﺗﺎﻻب ﻣﺴﺎﺣﺖ ) ﻫﻜﺘﺎر ( ﻋﻨﻮان ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ اﺳﺘﺎن اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻣﻠ ﻲ )*( اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای )**( اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﺟﻬﺎﻧ ﻲ )***( 35 درﻳﺎﭼﻪ ﻧﺌﻮر 420 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه اردﺑﻴﻞ * 36 ﺗﺎﻻب ﺷﻮراﺑﻴﻞ 200 اردﺑﻴﻞ * 37 درﻳﺎﭼﻪ زرﻳﻮار 2000 ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﻛﺮدﺳﺘﺎن * 38 ﺗﺎﻻب ﮔﻞ ﺑﻲ ﺑﻲ 40 ﺧﺮاﺳﺎن * 39 درﻳﺎﭼﻪ اوان 4 ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﻗﺰوﻳﻦ * 40 ﺗﺎﻻب ﺟﺎزﻣﻮرﻳﺎن 280000 ﻛﺮﻣﺎن * 41 ﺗﺎﻻب ﻫﺸﻴﻼن 450 ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎه * 42 ﺗﺎﻻب ﭼﻢ ﺷﻮر 500 ﻫﻤﺪان * 43 ﺗﺎﻻب آق ﮔﻞ 450 ﻫﻤﺪان * 44 ﺗﺎﻻب ﭘﻴﺮ ﺳﻠﻴﻤﺎن 3 ﻫﻤﺪان * 45 ﺗﺎﻻب ﻣﻴﻘﺎن 10640 ﻣﺮﻛﺰی * 46 ﺗﺎﻻب ﺑﻨﺪ ﻋﻠﻴﺨﺎن 320 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺗﻬﺮان * 47 ﺗﺎﻻب ﭼﮕﺮ 3 اﻳﻼم * 48 ﺗﺎﻻب ﭼﺸﻤﻪ زﻣﺰم 1 اﻳﻼم * 49 ﺗﺎﻻب ﺳﻴﺎب دروﻳﺶ 4 اﻳﻼم * 50 درﻳﺎﭼﻪ ﮔﻬﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﻟﺮﺳﺘﺎن * 51 ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﭘﻠﺪﺧﺘﺮ 15 ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﺧﻮزﺳﺘﺎن * 52 ﺗﺎﻻب دز 15873 ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه و ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺧﻮزﺳﺘﺎن ** 53 ﺗﺎﻻب ﻛﺮﺧﻪ 13027 ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه و ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷ ﺪه ﺧﻮزﺳﺘﺎن ** 54 ﺗﺎﻻب ﻛﺎرون 2500 ﺧﻮزﺳﺘﺎن ** 55 ﺗﺎﻻب ﺳﻮﺳﻨﮕﺮد 30000 ﺧﻮزﺳﺘﺎن ** 56 ﺗﺎﻻب ﺷﺎدﮔﺎن 282500راﻣﺴﺮ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﺧﻮزﺳﺘﺎن *** 57 ﺧﻮرﻣﻮﺳﻲ 123440راﻣﺴﺮ ﺧﻮزﺳﺘﺎن *** 58 ﺗﺎﻻب ﻫﻮراﻟﻌﻈﻴﻢ 700000 ﺧﻮزﺳﺘﺎن ** 59 ﺗﺎﻻب ﺑﻨﺪون و ﻣﻴﺎﻧﮕﺮان 2500 ﺧﻮزﺳﺘﺎن * 60 ﺗﺎﻻب ﭼﻐﺎﺧﻮر 1400 ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﭼﻬﺎرﻣﺤﺎل و ﺑﺨﺘﻴﺎری * 61 ﺗﺎﻻب ﮔﻨﺪﻣﺎن 900 ﭼﻬﺎرﻣﺤﺎل و ﺑﺨﺘﻴﺎری * 62 ﺧﻠﻴﺞ ﮔﻮاﺗﺮ و ﺣﻮرﺑﺎﻫﻮ 34400 راﻣﺴﺮ ﭘﻨﺎﮔﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن *** 63 ﻫﺎﻣﻮن ﺻﺎﺑﺮی و ﻫﻴﺮﻣﻨﺪ 166900راﻣﺴﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن *** 64 ﻫﺎﻣﻮن ﭘﻮزک 10000 راﻣﺴﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن *** 65 دﻫﺎﻧﻪ رود ﻣﻨﺪ 26870 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺑﻮﺷﻬﺮ ** 66 دﻫﺎﻧﻪ رود ﺣﻠﻪ 20000 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﺑﻮﺷﻬﺮ ** 67 ﺳﻮاﺣﻞ ﺟﺰﻳﺮه ﺧﺎرﻛﻮ 312 ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﺑﻮﺷﻬﺮ ** 68 ﺗﺎﻻب ﻧﺎی ﺑﻨﺪ 4130 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇ ﺖ ﺷﺪه ﺑﻮﺷﻬﺮ ** 69 ﺗﺎﻻب ﻧﻲ رﻳﺰ ) ﺑﺨﺘﮕﺎن (136500راﻣﺴﺮ ﭘﺎرک ﻣﻠﻲ و ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﻓﺎرس *** ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 2 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب اﻫﻤ ﺑﺎ یﻫﺎ ﻴﺖ ﻛﺸﻮر و وﺿﻌ ﻴﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ آﻧﻬﺎ 91 اداﻣﻪ ﺟﺪول پ .2 - 1 - ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﻣﻬﻢ ﻛﺸﻮر ردﻳﻒ ﻧﺎم ﺗﺎﻻب ﻣﺴﺎﺣﺖ ) ﻫﻜﺘﺎر ( ﻋﻨﻮان ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ اﺳﺘﺎن اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻣﻠ ﻲ )*( اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ ای )**( اﻫﻤ ﻴ ﺖ ﺟﻬﺎﻧ ﻲ )***( 70 ﺗﺎﻻب ﻛﺎﻓﺘﺮ ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﻓﺎرس * 71 درﻳﺎﭼﻪ ﻫﺎی ﻫﻔﺖ ﺑﺮم 70 ﻓﺎرس * 72 ﺗﺎﻻب ارژن 2200 راﻣﺴﺮ، ذﺧﻴﺮه ﮔﺎه زﻳﺴﺘﻜﺮه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﻓﺎرس *** 73 ﺗﺎﻻب ﭘﺮﻳﺸﺎن 4700 راﻣﺴﺮ، ذﺧﻴﺮه ﮔﺎه زﻳﺴﺘﻜﺮه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﻓﺎرس *** 74 ﺗﺎﻻب ﻣﻬﺎرﻟﻮ 21600 ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع ﺎرسﻓ * 75 دﻫﺎﻧﻪ رودﻫﺎی ﺟﺎﺟﻴﻦ و ﮔﺎﺑﺮﻳﮓ 14000 ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن ** 76 ﺧﻮرﺟﺎﺳﻚ 11500 ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن ** 77 دﻫﺎﻧﻪ رودﻫﺎی ﺣﺮا و ﮔﺰ 15000 راﻣﺴﺮ ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن *** 78 دﻫﺎﻧﻪ رودﻫﺎی ﺷﻮر و ﺷﻴﺮﻳﻦ و ﻣﻴﻨﺎب 45000 راﻣﺴﺮ ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن *** 79 ﺧﻮرﺧﻮران 100000 راﻣﺴﺮ، ذﺧﻴﺮه ﮔﺎه زﻳﺴﺘﻜﺮه ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇ ﺖ ﺷﺪه ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن *** 80 ﺟﺰﻳﺮه ﺷﻴﺪور 160 راﻣﺴﺮ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن *** 81 ﺗﺎﻻب ﮔﺎوﺧﻮﻧﻲ 47600 راﻣﺴﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه اﺻﻔﻬﺎن *** 82 ﺗﺎﻻب ﺣﺮا 43812 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن ** 83 ﺗﺎﻻب ﺣﺮا 243 ﺑﻮﺷﻬﺮ ** 84 ﺗﺎﻻب ﺷﻴﻤﺒﺎر 250 ﺧﻮزﺳﺘﺎن * 92 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺟﺪول پ .2 - 2 - ﻓ ﻬﺮﺳﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺎﻻﺑﻲ ﻛﺸﻮر ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭼﻬﺎر ﮔﺎﻧﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ز ﺴﺖﻳ ﻣﺤﻞ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﻣﺴﺎﺣﺖ )ha ( ﻋﻨﻮان ﻣﻨﻄﻘﻪ ردﻳﻒ آ ﻏﺮﺑﻲ،آ ﺷﺮﻗﻲ 483000 اروﻣﻴﻪRS - BR 1 ﺗﻬﺮان 27778 ﻻر2 ﻓﺎرس 160000 ﺑﺨﺘﮕﺎنRS(M)=108000ha . 3 ﮔﻴﻼن 3278 ﺑﻮﺟﺎقRS=500ha . ﭘﺎرک ﻣﻠﻲ 4 655112 ﺟﻤﻊ ﻛﻞ اردﺑﻴﻞ 6642 آﺛﺎر ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻗﻠﻪ ﺳﺒﻼن 1 ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن 12 آﺛﺎرﻃﺒﻴﻌﻲ ﻗﻠﻪ ﮔﻞ ﻓﺸﺎن ﭘﻴﺮ ﮔﻞ اﺛﺮ ﻃﺒ ﻲ ﻣﻠﻲﻌﻴ2 6654 ﺟﻤﻊ ﻛﻞ ﺑﻮﺷﻬﺮ 312 ﺧﺎرﻛﻮ 1 ﺧﻮزﺳﺘﺎن 327765 ﺷﺎدﮔﺎنRS(M)=400000ha . 2 ﺧﻮزﺳﺘﺎن 5301 دز3 ﺧﻮزﺳﺘﺎن 5026 ﻛﺮﺧﻪ 4 ﻓﺎرس 200404 ﺑﺨﺘﮕﺎن 5 ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎه 40651 ﺑﻴﺴﺘﻮن 6 ﮔﻴﻼن 1106 اﻣﻴﺮ ﻛﻼﻳﻪRS=1230ha . 7 ﮔﻴﻼن 1026 ﻟﻮﻧﺪوﻳﻞ 8 ﮔﻴﻼن 365 ﺳﻠﻜﻪRS(M ( 9 ﮔﻴﻼن 448 ﺳﺮﺧﺎﻧﻜﻞRS(M ( 10 ﻣﺎزﻧﺪران 63317 ﻣﻴﺎﻧﻜﺎﻟﻪRS=100000ha. - BR 11 ﻣﺎزﻧﺪران 46 ﻓﺮﻳﺪوﻧﻜﻨﺎرRS=5427ha . 12 ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن 98 ﺷﻴﺪورRS=10000ha . ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺣﻴﺎت وﺣﺶ 13 645865 ﺟﻤﻊ ﻛﻞ ﺑﻮﺷﻬﺮ 49951 ﻣﻨﺪ 1 ﺑﻮﺷﻬﺮ 44760 ﺣﻠﻪ 2 ﺑﻮﺷﻬﺮ 16920 ﻧﺎی ﺑﻨﺪ 3 ﺑﻮﺷﻬﺮ 354 ﺣﺮای ﻧﺎﻳﺒﻨﺪ 4 ﺧﻮزﺳﺘﺎن 54145 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﻴﻤﻴﺎر و ﺣﻮﺿﻪ درﻳﺎﭼﻪ ﺳﺪ ﻛﺎرون 5 ﺧﻮزﺳﺘﺎن 17533 دز6 ﺧﻮزﺳﺘﺎن 13995 ﻛﺮﺧﻪ 7 ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺑ ﻠﻮﭼﺴﺘﺎن 293030 ﻫﺎﻣﻮنRS(M)=60000ha . 8 ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن 459462 ﮔﺎﻧﺪوRS=10000ha . 9 ﻓﺎرس 59784 ارژن و ﭘﺮﻳﺸﺎنRS=6200ha.- BR 10 ﮔﻴﻼن 31044 ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه ﻟﻴﺴﺎر 11 ﮔﻴﻼن 4114 ﺳﻴﺎه ﻛﺸﻴﻢRS(M ( 12 ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن 86738 یﺣﺮا ﻗﺸﻢ RS=100000ha.- BR 13 ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن 3080 ﺟﺰاﻳﺮ ﻓﺎرور 14 ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن ) آﮔﻬﻲ ﻧﺸﺪه ( 42706 ﺣﺮا ی ﺗﻴﺎب و ﻣﻴﻨﺎبRS=45000ha . 15 ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن ) آﮔﻬﻲ ﻧﺸﺪه ( 31937 ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺣﺮا ) ﮔﺎﺑﺮﻳﻚ و ﺟﺎﺳﻚ ( 16 ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن ) آﮔﻬﻲ ﻧﺸﺪه ( 16918 ﺣﺮا رود ﮔﺰRS=15000 17 ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن ) آﮔﻬﻲ ﻧﺸﺪه ( 2518 ﺣﺮای ﺧﻮران ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه 18 1226471 ﺟﻤﻊ ﻛﻞ ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 2 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب اﻫﻤ ﺑﺎ یﻫﺎ ﻴﺖ ﻛﺸﻮر و وﺿﻌ ﻴﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ آﻧﻬﺎ 93 اداﻣﻪ ﺟﺪول پ .2 - 2 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺗﺎﻻﺑﻲ ﻛﺸﻮر ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭼﻬﺎر ﮔﺎﻧﻪ ﺗﺤﺖ ﻣﺪ ﻳﺮﻳ ﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ز ﺴﺖﻳ ﻣﺤﻞ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ ﻣﺴﺎﺣﺖ )ha ( ﻋﻨﻮان ﻣﻨﻄﻘﻪ ردﻳﻒ . آ ﺷﺮﻗﻲ 34700 ﺟﺰﻳﺮه اﺳﻼﻣﻲ 1 . آ ﺷﺮﻗﻲ 160 ﻗﻮری ﮔﻞRS=120ha . 2 . آ ﺷﺮﻗﻲ 4800 ﻗﺮه ﻗﺸﻼق 3 . آ ﻏﺮﺑﻲ 907 ﻛﺎﻧﻲ ﺑﺮازان 4 . آ ﻏﺮﺑﻲ 900 آق ﮔﻞ 5 . آ ﻏﺮﺑﻲ 255 ﮔﺮده ﻗﻴﻂ و ﻣ ﻤﻨﺪﻴ 6 . آ ﻏﺮﺑﻲ 1000 ﺣﺴﻨﻠﻮ RS(M) 7 اردﺑﻴﻞ 170 ﺷﻮراﺑﻴﻞ 8 ﺑﻮﺷﻬﺮ 25000 ﻣﻨﺪ 9 ﭼﻬﺎرﻣﺤﺎل و ﺑﺨﺘﻴﺎری 2500 ﭼﻨﻲ ﺧﺮد 10 ﻓﺎرس 25000 ﻣﻬﺎرﻟﻮ 11 ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎه 450 ﻫﺸﻴﻼن 12 ﻛﺮدﺳﺘﺎن 2000 زرﻳﻮار 13 ﮔﻠﺴﺘﺎن 17700 ﮔﻤﻴﺸﺎنRS 14 ﮔﻴﻼن 138 اﺳﺘﻴﻞ 15 ﮔﻴﻼن 700 اﺳﺘﺨﺮ ﭼﺎف ﻟﻨﮕﺮود 16 ﻟﺮﺳﺘﺎن 15000 ﭘﻠﺪﺧﺘﺮ 17 ﮔﻴﻼن 250 اﺳﺘﺨﺮ اژدﻫﺎ 18 ﮔﻠﺴﺘﺎن 1400 ﻲ آﺟ ﮔﻞ، آﻻ ﮔﻞ و آﻟﻤﺎ ﮔﻞ RS(M) 19 ﻼنﻴﮔ10000 ﻗﺴﻤﺘ ﻲ از ﺗﺎﻻب اﻧﺰﻟ ﻲ RS(M) 20 اﺻﻔﻬﺎن 43000 ﮔﺎو ﻲﺧﻮﻧ RS(M) 21 آذرﺑﺎ ﻳ ﺠﺎن ﻏﺮﺑ ﻲ 1200 ﻲﻗﻮﭘ ﺑﺎﺑﺎ ﻋﻠ ﻲ RS 22 آذرﺑﺎ ﻳ ﺠﺎن ﻏﺮﺑ ﻲ 1500 ﻳ ﺎدﮔﺎرﻟﻮ درﮔﻪ ﺳﻨﮕ ﻲ RS(M) ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﻜﺎر ﻣﻤﻨﻮع 23 188730 ﺟﻤﻊ ﻛﻞ RS : ﺗﺎﻻب ﺛﺒﺖ ﺷﺪه در ﻛﻨﻮاﻧﺴ ﻴ ﻮن راﻣﺴﺮ ) راﻣﺴﺮ ﺳﺎ ( ﺖﻳ ﺟﻤﻊ ﻣﺴﺎﺣﺖ : 1425277 ﻫﻜﺘﺎر RS(M) : راﻣﺴﺮ ﺳﺎ ﻳ ﺖ ﺗﻐ ﻴﻴ ﺮ اﻛﻮﻟﻮژ ﻳ ﻳﻚ ﺎﻓﺘﻪ Montrox Record BR :ﻴ ذﺧ ﺮه ﮔﺎه ز ﻳ ﺴﺖ ﻛﺮه Biosphere Reserve 94 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺷﻜﻞ پ .2 - 1 - ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻮﻗﻌ ﻴ ﺖ ﺗﺎﻻب یﻫﺎ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﻛﺸﻮر در ﻛﻨﻮاﻧﺴ ﻴ ﻮن راﻣﺴﺮ ﺟﺪول پ.2 - 3 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب ﻳ ا یﻫﺎ ﺮان در ﻛﻨﻮاﻧﺴ ﻴ ﻮن راﻣﺴﺮ ﻛﺪ راﻣﺴﺮ ﻛﺪ ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻧﺎم ﺗﺎﻻب 36 2IR001 ﺷﺒﻪ ﺟﺰﻳﺮه ﻣﻴﺎﻧﻜﺎﻟﻪ و ﺧﻠﻴﺞ ﮔﺮﮔﺎن 37 2IR002 درﻳﺎﭼﻪ ﭘﺮﻳﺸﺎن و دﺷﺖ ارژن 38 2IR003 درﻳﺎﭼﻪ اروﻣﻴﻪ 39 2IR004 ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﻧﻴﺮﻳﺰ و ﻛﻤﺠﺎن 40 2IR005 ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺗﺎﻻب اﻧﺰﻟﻲ 41 2IR006 ﺗﺎﻻب ﺷﺎدﮔﺎن، ﺧﻮراﻻﻣﻴﻪ و ﺧﻮر ﻣﻮﺳﻲ 42 2IR007 ﻫﺎﻣﻮن ﺻﺎﺑﺮی و ﻫﺎﻣﻮن ﻫﻴﺮﻣﻨﺪ 43 2IR008 درﻳﺎﭼﻪ ﻗﻮﭘﻲ 44 2IR009 اﻧﺘﻬﺎی ﺟﻮﺑﻲ ﻫﺎﻣﻮن ﭘﻮزک 45 2IR010 ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﺷﻮرﮔﻞ، ﻳﺎدﮔﺎرﻟﻮ و دورﮔﻪ ﺳﻨﮕﻲ 46 2IR011 ﻛﻮﻻب ﺑﻨﺪر ﻛﻴﺎﻧﺸﻬﺮ و دﻫﺎﻧﻪ ﺳﻔﻴﺪرود ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 2 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب اﻫﻤ ﺑﺎ یﻫﺎ ﻴﺖ ﻛﺸﻮر و وﺿﻌ ﻴﺖ ﺣﻔﺎﻇﺘ ﻲ آﻧﻬﺎ 95 اداﻣﻪ ﺟﺪول پ.2 - 3 - ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﺎﻻب ﻳ ا یﻫﺎ ﺮان در ﻛﻨﻮاﻧﺴ ﻴ ﻮن راﻣﺴﺮ ﻛﺪ راﻣﺴﺮ ﻛﺪ ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻧﺎم ﺗﺎﻻب 47 2IR012 ﺗﺎﻻب اﻣﻴﺮ ﻛﻼﻳﻪ 48 2IR013 ﺗﺎﻻب ﻗﻮﻳﮕﻞ 49 2IR014 ﺗﺎﻻب ﻫﺎی آﻻﮔﻞ، آﻟﻤﺎﮔﻞ، آﺟﻲ ﮔﻞ 50 2IR015 ﺧﻮر ﺧﻮران 51 2IR016 دﻫﺎﻧﻪ رودﻫﺎی ﺷﻮر و ﺷﻴﺮﻳﻦ و ﻣﻴﻨﺎب 52 2IR017 دﻫﺎﻧﻪ رودﻫﺎی ﮔﺰ و ﺣﺮا 53 2IR018 ﺗﺎﻻب ﮔﺎوﺧﻮﻧﻲ 1006 2IR019 ﺗﺎﻻب ﻫﺎی ﺧﻠﻴﺞ ﮔﻮاﺗﺮ و ﺣﻮر ﺑﺎﻫﻮ 1015 2IR020 ﺟﺰﻳﺮه ﺷﻴﺪور 1109 2IR021 ﺗﺎﻻب ﮔﻤﻴﺸﺎن 1308 2IR022 آب ﺑﻨﺪان ﻫﺎی ﻓﺮﻳﺪوﻧﻜﻨﺎر، ازﺑﺎران و ﺳﺮخ رود 6 ﭘﻴﻮﺳﺖ3 ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺮز ﺗﺎﻻب ﭘﻴﻮﺳﺖ 3 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺮز ﺗﺎﻻب 99 ﭘﻴﻮﺳﺖ3 - ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺮز ﺗﺎﻻب پ.3 - 1 - ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺮز ﺗﺎﻻب ﭘﻬﻨﻪ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻻ ﺗﺮﻳﻦ ﭘﻴﺸﺮوی آب را ﺷﺎﻣﻞ ﺷﻮد ﻣﻲ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﺎ ی ﻣﻴﺪاﻧﻲ ) و در ﺻﻮرت وﺟـﻮد ﻧﺮم اﻓﺰار و ﺳﺨﺖ اﻓﺰار ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﻮﺳﻂGIS/RS ( ﺑﺮ روی ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ و ﺧﺎک و ﮔﺎﻫﺎ ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛـﻪ ﺷـﺎﺧﺺ ﻫـﺎ ی ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : − ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺧﺎک و ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻏﺮﻗﺎﺑﻲ ﺑﻮدن ﺧﺎک در ﻫﺎ ه دور ی ﮔﺬﺷﺘﻪ − ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﻮﺷﺶ ﻫﺎ ی ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی و ﻛﻨﺎر آﺑﺰی − ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ ) داغ آب ( − ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﺮوﻓﻴﻞ ﺧﺎک اﮔﺮ ﺧﺎک در ﻃﻮل ﻓﺼﻞ رﺷﺪ درﭘﻲ ﭘﻲ اﺷﺒﺎع ﺷﻮد، ﻛﻤﺒﻮد اﻛﺴﻴﮋن ﺑﺎﻋﺚ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻧﺮخ ﻓﺴﺎد ﻣﻮاد ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﺷـﺪت ﻛـﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘـﻪ و اﻳﻦ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪن ای ﻻﻳﻪ ﺿﺨﻴﻢ از ﭘﻴﺖ و ﮔﻞ و ﻻی ﻣﻐﺬی ﺷﻮد ﻣﻲ . ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻫﺎ ﺧﺎک ﻳﻲ ﺧﺎک آﻟﻲ ﻫﻴﺪرﻳﻚ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ . ﺧﺎک آﻟﻲ ﻫﻴﺪرﻳﻚ در درﺟﻪ اول از ﺑﻘﺎﻳﺎی ﮔﻴﺎﻫﺎن و در ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﺴﺎد ﺑﻪ وﺟﻮد آﻳﺪ ﻣﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ وﺟﻮد ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻲ ﻫﻮازی و در ﻧﺘﻴﺠـﻪ وﺟﻮد ﻫﺎ آب ی راﻛﺪ و ﻳﺎ زﻫﻜﺸﻲ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻪ وﺟﻮد . آﻳﺪ ﻣﻲ ﻣﻮاد آﻟﻲ ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺠﺰﻳ ﻪ را ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ در : ﺑﺮﺧﻲ ﻫﺎ ﺧﺎک ) ﻫﺎ ﺧﺎک ی ﻣﺎک1 (ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺗﻤﺎم ﻣﺎده آﻟﻲ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﺷﺪه و در ﺑﺮﺧﻲ دﻳﮕﺮ ﭘﻴﺖ ) (2 ﻣﻘﺪار ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ از آن ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ . اﻳﻦ ﻫـﺎ ﺧﺎک ﻋﻤﻮﻣـﺎ ﺗﻴـﺮه ﺑﻮده و داﻣﻨﻪ رﻧﮕﻲ آﻧﻬﺎ از ای ﻗﻬﻮه ﻣﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺳﻴﺎه در ﻫﺎ ﺧﺎک ی ﻣﺎک ﺗﺎ ای ﻗﻬﻮه ﺗﻴﺮه در ﻫﺎ ﺧﺎک ی ﭘﻴﺖ ﻣﺘﻐﻴﺮ اﺳﺖ . اﻳﻦ رﻧﮓ ﻫﺎی ﺗﻴـﺮه ﻧﺸﺎﻧﻪ وﺟﻮد ﻣﺎده آﻟﻲ در ﺧﺎک اﺳﺖ . ﻧﻮع دﻳﮕﺮ ﺧﺎک یﻫﺎ ﺗﺎﻻﺑﻲ ﺧﺎک یﻫﺎ ﻣﻌﺪﻧﻲ ﻫﻴﺪرﻳﻚ ﻫﺴﺘﻨﺪ . اﻳﻦ ﺧﺎک ﻫﺎ ﻣﻮاد آﻟﻲ اﻧﺪﻛﻲ دارﻧﺪ و ﻳﺎ اﺻﻼ ﻣﺎده آﻟﻲ ﻧﺪارﻧﺪ . ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻢ دار ﺑﻮدن اﻳﻦ ﺧﺎک ﻫﺎ ﻣﻘﺪار آﻫﻦ در آن ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ . اﻳﻦ اﻣﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻳﺠﺎد ﻳﻚ رﻧﮓ ﺧﺎﻛﺴﺘﺮی ﺧﺎص ) ﺧﺎﻛﺴﺘﺮی ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺳﺒﺰ ﻳﺎ آﺑﻲ ﻟﻜﻪ .ﺷﻮد ﻣﻲ ( ﻫﺎی ﺑﻪ رﻧﮓ ﻧﺎرﻧﺠﻲ و ﻗﻬﻮه ای ) ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺎﺗﻞ ( در ﺑﺎﻓﺖ ﺧﺎﻛﺴﺘﺮی ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺧﺎک ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ آب ﮔﺮﻓﺘﮕﻲ ﻣﻮﻗﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . اﻳـﻦ ﻣﺎﺗﻞ ﻫﺎ در ﻃﻲ دوره ﺧﺸﻜﻲ ﺗﻮﺳﻂ اﻛﺴﻴﺪﻫﺎی آﻫﻦ و ﻣﻨﮕﻨﺰ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . اﻛﺴﻴﺪ آﻫﻦ ﻧﺎرﻧﺠﻲ رﻧﮓ در رﻳﺸﻪ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻧﻴﺰ ﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲ ﺷـﻮد . ﺧﺎک ﻫﺎی ﻫﻴﺪرﻳﻚ را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻫﺴﺘ ﻨﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﻴﺪاﻧﻲ ﺷﻨﺎﺳـﺎﻳﻲ ﻛـﺮد و اﻳـﻦ ﻛﺎر ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ رﻧﮓ ﺧﺎک ﺑﺎ ﻳﻚ ﭼﺎرت رﻧﮕﻲ اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﻧﺠﺎم ﻣﻲ . ﺷﻮد ﺧﺎک ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻛﺮوﻣﺎی ﺳﻴﺎه، ﺧﺎﻛﺴﺘﺮی ﻳﺎ ﻗﻬـﻮه ای و ﻗﺮﻣـﺰ دارﻧﺪ، ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺧﺎک ﻫﻴﺪرﻳﻚ ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی رﻧﮓ دﻓﺘﺮﭼﻪ رﻧﮕﻲ ﻣﺎﻧﺴﻞ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از : .Hue, Value, Croma − ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﻴﺎﻫﻲ در ﻳﻚ ﺳﺎﻳﺖ ﺗﺎﻻﺑﻲ ﻧﺴﺒﺘﺎ دﺳﺖ ﻧﺨﻮرده، ﺗﻮان ﻣﻲ ﮔﻴﺎﻫﺎن را ﺗﺮ ﻣﻬﻢ ﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺮای ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻣﺮز ﺗﺎﻻب ﺑﻪ ﺣﺴﺎب آورد . اﮔـﺮ اﻳـﻦ ﮔﻴﺎﻫﺎن از ﻧﻮع ﮔﻴﺎﻫﺎن ﭘﺮ ﺳﺘﺎر ﺗﺎﻻﺑﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﺣﺘﻤﺎل اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺎﻻﺑﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺴﻴﺎر اﺳﺖ . ﮔﻴﺎﻫﺎن ﭘﺮﺳﺘﺎر ﻧﻘﺶ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻛﻨﻨﺪه و ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه ﺟﺎﻧﻮران ﺗﺎﻻب را ﺑﺎزی ﻣﻴﻜﻨﻨﺪ و ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ در ﺳﻪ ﺣﺎﻟﺖ زﻳﺮ دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ : 1- Muck 2- Peat 100 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ y ﮔﻴﺎﻫﺎن آﺑﺰی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻲ ، ﻟﻮﻳﻲ ، ﺟﮕﻦ و ﺑﻮﺗﻪ ﺑﺮﻧﺞ y ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻛﻨﺎر آﺑﺰی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﺮا و ﭼﻨﺪل y ﮔﻴﺎﻫﺎن ﺳﻄﺢ آب ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻻﻟﻪ ﺗﺎﻻﺑﻲ اﮔﺮ ﺑﻴﺶ از 50 درﺻﺪ ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻣﻨﻄﻘﻪ ای از ﻧﻮع ﮔﻴﺎﻫﺎن ﭘﺮﺳﺘﺎر ﺗﺎﻻﺑﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻳﺎ ﻛﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ ، آﻧﮕﺎه آن ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑـﺎ ﻣﻌﻴﺎرﻫـﺎی ﺗﺎﻻب ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ دارد . − ﺑﺮرﺳﻲ ﻫﻴﺪروﻟﻮژﻳﻜﻲ اﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎر ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎت ﺷﺪﻳﺪ آب ﺗﺎﻻب ﻫﺎ در ﻃﻮل ﺳﺎل اﻏﻠﺐ ﮔﻤﺮاه ﻛﻨﻨـﺪه و ﻏﻴﺮﻗﺎﺑـﻞ اﻋﺘﻤـﺎد اﺳـﺖ ﻣﮕـﺮ در زﻣـﺎﻧﻲ ﻛـﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻫﻴﺪروﻟﻮژی ﻛﺎﻓﻲ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ و آب ﻧﺴﺒﺘﺎ داﻳﻤ ﻲ در ﺗﺎﻻب وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ . در دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺧـﺎک اﻣﺮﻳﻜـﺎ روش ) (SCS اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻌﻴﺎر ﻫﻴﺪروﻟﻮژی در دو ﺣﺎﻟﺖ زﻳﺮ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ : y در ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﻛﻪ در ﺗﺎﻻب داﻳﻤ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻲ ﻳﺎ ای دوره ﺣﺪاﻗﻞ دوﻫﻔﺘﻪ ﻣﺘﻮاﻟﻲ از ﻓﺼﻞ رﺷـﺪ و در اﻏﻠـﺐ ﻫـﺎ ﺳـﺎل ی ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻳـﺎ ﺣﺪاﻗﻞ 6 ﺳﺎل از10 ﺳﺎل ارزﻳﺎﺑﻲ ﻏﺮق آب ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد . y در ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﻛﻪ ﺧﺎک ﺣﺪاﻗﻞ دوﻫﻔﺘﻪ ﻣﺘﻮاﻟﻲ از ﻓﺼﻞ رﺷﺪ و در اﻏﻠﺐ ﻫﺎ ﺳﺎل ی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻳﺎ ﺣﺪاﻗﻞ 6 ﺳﺎل از10 ﺳﺎل ارزﻳـﺎﺑﻲ اﺷﺒﺎع ﺷﻮد ﻣﻲ ) . ﺳﻄﺢ آب ﺳﻔﺮه ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﺧﺎک ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﻮد ﻣﻲ ( 7 ﭘﻴﻮﺳﺖ4 روش ﺷﻨﺎﺳﻲ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 4 - روش ﺷﻨﺎﺳﻲ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎد ی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 103 ﭘﻴﻮﺳﺖ4 - روش ﺷﻨﺎﺳﻲ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ پ.4 - 1 - ﻛﻠﻴﺎت ﻛﻤﻲ ﻛﺮدن ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻛﻴﻔﻲ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎزاد ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه 1 ) ارزﺷـﻲ ﻛـﻪ ﻣـﺼﺮف ﻛﻨﻨـﺪه ﻋـﻼوه ﺑـﺮ ﻫﺰﻳﻨـﻪ ای ﻛـﻪ ﻣﻲ ﭘﺮدازد ﺑﺮای آن ﺧﺪﻣﺎت ﻗﺎﺋﻞ اﺳﺖ ( اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﻣﻲ ]26 [ .ﻃﻮر ﺑﻪ ﻛﻠﻲ ﺗﺮ راﻳﺞ ﻳﻦ ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎ ی ﻣﻮﺟـﻮد ﺑـﺮای ارزﻳـﺎﺑﻲ و ارزش ﮔـﺬاری اﻗﺘﺼﺎدی ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻛﻴﻔﻲ را ﺗﻮان ﻣﻲ درﻗﺎﻟﺐ دو روش ﻛﻠﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪی ﻛﺮد : − روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری ﻛﻤﻲ2 • روش ﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎی ﺗﺠﺎری واﻗﻌﻲ3 • روش ﻫﺎی ﻣﺒﺘ ﻨﻲ ﺑﺮ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎی ﺗﺠﺎرت ﻓﺮﺿﻲ4) ارزش ﮔﺬاری اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ( 5 − روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری ﻛﻴﻔﻲ 6 پ.4 - 1 - 1 - روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری ﻛﻤﻲ پ.4 - 1 - 1 - 1 - روش ﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎی ﺗﺠﺎری واﻗﻌﻲ7 در اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ روش ﻫﺎ، ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎ ی ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ارزﺷﻲ ﻛﻪ ﻣﺮدم روی ﻛﺎﻻﻫﺎ و ﺧﺪﻣﺎت زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﻲ ﮔﺬارﻧﺪ ﺑﻪ ﻛـﺎر . رود ﻣﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﻫﻨﮕﺎم ﺧﺮﻳﺪ ﻣﻠﻚ، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺨﺸﻲ از ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﻧﺎﺷﻲ از ﻛﻴﻔﻴﺖ آب و ارزش ﻫﺎ ی ﺑﺼﺮی ﺑﺎﺷﺪ . ﻫـﺎ ﻣﺪل ی ﻟﺬت ﺳﻨﺠﻲ8، روش ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻔﺮ9 و روش ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ازﺟﻤﻠﻪ اﻳﻦ روش ﺳﺖﻫﺎ . اﻳﻦ ﻧﻮع روش ﻫﺎ در ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺗﺠـﺎرت آزاد ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ و ﻫﺎ ﻤﺖﻗﻴ آزاداﻧﻪ و ﺑﺪون دﺧﺎﻟﺖ دوﻟﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﻣﻌﻨﺎﺗﺮ و ﻧﺰدﻳﻜﺘﺮ ﺑﻪ وا ﻗﻊ اﺳﺖ ﺗﺎ ﻛﺸﻮرﻫﺎی درﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ . − ﻣﺪل ﻫﺎی ﻟﺬت ﺳﻨﺠﻲ در ﻫﺎ ﻣﺪل ﻟﺬت ی ﺳﻨﺠﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎ ی آﻣﺎری ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻣﺮدم ﺑﺮای ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﺮای ارزش ﻫﺎ ی ﺟﻨﺒﻲ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄـﻲ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻣﻮرد ﺳﻨﺠﺶ ﻗﺮار . ﺮدﮔﻴ ﻣﻲ اﻳﻦ روش در ﻣﻮاردی ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﻛﺎر ﺑﻪﺪ رود ﻛﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺮدم از ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺣﺎﺿﺮﻧﺪ ﻛﻪ ﺑـﺮای ﺣﻔﻆ ﻳﺎ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺎت و ﻳﺎ ﺟﺎذﺑﻪ ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺻ ﻲ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﻨﻨﺪ . در اﻳﻦ روش ﻗﻴﻤﺖ اﻣﻼک و زﻣﻴﻦ ﻫﺎ در ﺣﺎﻟﺖ وﺟﻮد و ﻋﺪم آن ﺟﺎذﺑﻪ ﻣﻮرد ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش زﻣﻴﻦ ﻫﺎ ی ﻣﺠﺎور ﻣﺨﺰن ﺳﺪ ﺑﺎ زﻣﻴﻦ ﻫﺎ ی ﺧﺎرج از ﻣﺤـﺪوده ﺗﻮان ﻣﻲ ارزش ﻣﺎزادی ﻛﻪ ﻛﺎرﺑﺮان ﺑﺮای ﻣﺨﺰن ﻗﺎ ﺋﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮد . 1- Consumer Surplus 2- Quantative Evaluation Methods 3- Market-based Methods 4- Methods based on Hypothetical markets 5- Contingency Valuation 6- Methods based on Hypothetical markets 7- Market-based Methods 8- Hedonic Models 9- Travel Cost Method 104 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ در اﻳﺎﻟﺖ ﺳﺎﺋﻮ ﭘﺎﺋﻮﻟﻮ در ﺑﺮزﻳﻞ ﻫﺎ زﻳﺎن ی اﻗﺘﺼﺎدی ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﻐﺬﻳﻪ ﮔﺮاﻳـﻲ در ﻳﺎﭼـﻪ و ﻛـﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓﻴـﺖ ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ د رﻳﺎﭼﻪ دراﺛﺮ رﺷﺪ ﺑﺤﺮاﻧﻲ ﺟﻠﺒﻚ و ﻫﺎ ﻣﺎﻛﺮوﻓﻴﺖ ﻫﺎ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺸﻲ ﻣﻌﺎدل 50 % در ﻗﻴﻤﺖ اﻣﻼک ﻣﺠﺎور درﻳﺎﭼﻪ ﺷﺪ . ﺗﺨﺮﻳـﺐ ﺟﺎذﺑﻪ ﻫﺎ ی ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ ، ﺑﻮی ﺑﺪ و ﺧﻄﺮ ﺳﻤﻴﺖ در اﻳﻦ ﺷﻜﺴﺖ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﻮدﻧﺪ . از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ، در ﻳـﻚ ﻣﺨـﺰن ﺗﻔﺮﻳﺤـﻲ ﻛﻮﭼـﻚ در ﺳﺎﺋﻮﭘﺎﺋﻮﻟﻮ، ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﻛﻪ در ﻃﻮل 25 ﺳﺎل ﭘﺎﻳﺪا ر و در ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﻮده اﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﺮﻏﻴﺐ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری در ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ی ﺗﻮرﻳـﺴﺘﻲ و اﻳﺠﺎد ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ ی ﺷﻐﻠﻲ ﻣﻨﺠﺮﮔﺮدﻳﺪ و روﻧﻖ ﺷﺪﻳﺪی در ﺻﻨﻌﺖ ﻣﺤﻠﻲ اﻳﺠﺎد ﻛﺮد . − روش ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻔﺮ روش ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻔﺮ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﺳﺎﻳﺖ ﻫﺎ ی ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ . رود ﻣﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺎزدﻳﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن از ﭼﻨﻴﻦ اﻣﺎﻛﻨﻲ زﻣﺎن و ﻫﺰﻳﻨـﻪ ای را ﺑـﺮای ﺳـﻔﺮ ﺻﺮف ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﺮای ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ ی ﺳﺎﻳﺖ ﺗﻔﺮﻳﺤـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻳﻜـﻲ از ﻣـﻮارد ﻛـﺎرﺑﺮد اﻳـﻦ روش ارزﻳﺎﺑﻲ اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﻮرﻳﺴﻢ در ﭘﺎرک ﻫﺎ ی ﻣﻠﻲ اﺳﺖ . ﻛﻪ ﺑﺮآورد ﺷﻮد ﻣﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻳﻚ ﻓﺮد ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﭘـﺎرک ) ﻳـﻚ ﺗﻮرﻳـﺴﺖ اروﭘﺎﻳﻲ ﻃﻮر ﺑﻪ ( ﻣﺘﻮﺳﻂ ﭼﻘﺪر ﻫﺰﻳﻨﻪ . ﻛﻨﺪ ﻣﻲ اﻳﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺳﻔﺮ ) ﻫﺰﻳﻨﻪ ﭘﺮواز ، ﻛﺮاﻳﻪ اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ ، ﺳـﻮﺧﺖ و و ...( ارزش وﻗﺖ ﻓﺮد ) ﺑﺮاﺳﺎس ﺳﺎﻋﺘﻲ ﻳﺎ روزاﻧﻪ ﻣﻲ ( ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺜﻼ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻔﺮ ﺑﺮآورد ﺷﺪه ﺑﺮاﺳﺎس اﻳﻦ روش 2000 دﻻر ﺑﺎﺷﺪ درﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ ورودی ﭘﺎرک 10 دﻻر اﺳﺖ اﻳﻦ در . ﺻﻮرت ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻣﺎزاد ﻣﺸﺘﺮی 1990 دﻻر ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . اﻳﻦ روش ﺑﺮای ارزش ﮔـﺬاری اﻛﻮﺗﻮرﻳﺴﻢ در ﻛﺎﺳﺘﺎرﻳﻜﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ ] .59 [ اﻳﻦ روش ﺑﺮای ﺳﻨﺠﺶ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺣﺎﺻﻞ از ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺑﻬﺒﻮد ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻳﺖ ﺧﺎص ) ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺣﺎﺻﻞ از ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﮔﺮاﻳﻲ در ﻳﻚ درﻳﺎﭼﻪ د ر ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ درﻳﺎﭼﻪ دﻳﮕﺮ ( ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ . − روش ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ در روش ﻫﺎ ی ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ، ﺻﺮﻓﻪ ﺟﻮﻳﻲ در ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻌﻴﺎر ارزش ﮔﺬاری ﺑـﻪ ﻛـﺎر . رود ﻣـﻲ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻣﺜـﺎل ﻛﺎﻫﺶ ﺑﻴﻤﺎری ﻫﺎ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺮاﺟﻌﺎت ﺑﻪ ﭘﺰﺷﻚ، روزﻫﺎی ﻣ ﺮﺧﺼﻲ اﺳﺘﻌﻼﺟﻲ و ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫـﺎ ی درﻣـﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﮔﺮدد . در اﻳﻦ روش ﻣﻨﺎﻓﻊ دﺳﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﺮآورد ﻣﻲ ﺷﻮد، ﭼﺮاﻛﻪ ﻫﺰﻳﻨﻪ درﻣﺎﻧﻲ ﺗﺮ ﻛﻢ از ارزش واﻗﻌﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣـﺮدم ﺑـﺮای ﺳـﻼﻣﺘﻲ و رﻫﺎﻳﻲ از ﺑﻴﻤﺎری ﻗﺎﺋﻞ ﻫﺴﺘ . ﻨﺪ ﻳﺎ در ﻣﻮاﻗﻌﻲ ﻛﻪ روش ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﺑﺮای ﺗﺎﻣﻴﻦ آن ﺧﺪﻣﺎت وﺟﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ، ارزش ﺧـﺪﻣﺎت آن ﻣﻨﺒـﻊ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﺎ ارزﻳﺎﺑﻲ روش ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدد . ﻣﺜﻼ اﮔﺮ زﻳﺴﺘﮕﺎه ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺎﻫﻲ ﻫﺎ در اﺛﺮ ﺑﺮﺧﻲ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ رﺳﻮﺑﮕﺬاری ﺷﺪﻳﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ در ﺣﺎل ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺑﺎﺷﺪ، زﻳﺴﺘﮕﺎه ﺟﺪﻳﺪی ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در ﻣﺤﻞ دﻳﮕﺮی اﻳﺠﺎد ﺷﻮد . ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻳ ﺠﺎد زﻳﺴﺘﮕﺎه ﺟﺪﻳـﺪ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ارزش زﻳـﺴﺘﮕﺎ ه ﺗﺨﺮﻳـﺐ ﺷـﺪه ﻟﺤـﺎظ ﻣﻲ ﮔﺮدد . ﻳﺎ ارزش ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﺳﺎﻟﻢ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ از ﻃﺮﻳﻖ ﻫﺰﻳﻨﻪ اﻳﺠﺎد و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻣﺜﻞ آب ﺑﻄﺮی ، ﺗﺎﻧﻜﺮ و .. . ﺑﺮآورد ﺷﻮد . پ.4 - 1 - 1 - 2 - روش ﻫﺎی ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻗﻴﻤﺖ ﻫﺎی ﺗﺠﺎرت ﻓﺮﺿﻲ اﻏﻠﺐ ﺗﻌﻴﻴﻦ ارزش ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺠﺎ ری اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ . در ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮاردی روش ﻫـﺎ ی ﻣﺒﺘﻨـﻲ ﺑـﺮ ﺗﺠﺎرت ﻓﺮﺿﻲ . رود ﻣﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ دراﻳﻦ روش ﻫﺎ ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﻳﻜﺴﺮی ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﻴﺪاﻧﻲ ) ﺗﻮﺳﻂ اﻳﻤﻴﻞ، ﺗﻠﻔﻦ و ﻳـﺎ ﻣـﺼﺎﺣﺒﻪ ﺣـﻀﻮری ( از ﻣـﺮدم ﭘﻴ ﻮﺳﺖ 4 - روش ﺷﻨﺎﺳﻲ ارزش ﮔﺬاری اﻗﺘﺼﺎد ی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ 105 ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﻲ ﻛﻪ ﺿﻤﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ارﺟﺤﻴﺖ ﺧﻮد ﺑﺮای ﺳﻨﺎرﻳﻮﻫﺎی ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺧﻮد ر ا ﺑﺮای ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﺰﻳﻨـﻪ ﺑﺮای آن ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻴﺎن ﻛﻨﻨﺪ . اﻟﺒﺘﻪ ﻫﺎ ﻓﺮم ی ﻧﻈﺮﺳﻨﺠﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ دﻗﺖ و ﺑﺎاﻋﻤﺎل ﻧﻈﺮ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳـﻲ ﻃﺮاﺣـﻲ ﺷـﻮد ﺗـﺎ ﺑﺘﻮاﻧـﺪ ﻣـﻨﻌﻜﺲ ﻛﻨﻨـﺪه ﺗﻤﺎﻳﻼت واﻗﻌﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ روش ﺑﺴﻴﺎر اﻧﻌﻄﺎف ﭘﺬﻳﺮ ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ آﻣﺎری ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از روش ﻫﺎ ی ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﺗﺠﺎرت، ﺗﺮ ﻛﻢ ﭼـﺎﻟﺶ ﺑﺮاﻧﮕﻴـﺰ اﺳـﺖ . ﻧﻘﺪ اﺻﻠﻲ وارده ﺑﺮ اﻳﻦ روش ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﻓﺮﺿﻲ آن اﺳﺖ ﻛﻪ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺮوز ﺧﻄﺎ را اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣـﻲ دﻫـﺪ . اﻳـﻦ روش ﺑـﺮای اﺳـﺘﺨﺮاج اﻃﻼﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺧﺎص ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻔﻴﺪ اﺳﺖ وﻟﻲ ارﻗﺎم ﻣﺎﻟﻲ ﻛﺎﻣﻼ ﻓﺮﺿﻲ ﺑﻮده و ﺗﻜﺮارﭘﺬﻳﺮ ﻧ ﻤﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻫﻢ . ﭼﻨﻴﻦ از ﺟﺎ آن ﻛﻪ اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﻴﺪاﻧﻲ ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺻﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﺟﺎی ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری روی اﻳﻦ روش ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﻴﺎﺳﺖ اﺟﺮا ﺷﺪه و روی ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎ ی ﭘﺎﻳﺶ ﻛﻪ ﻃﻮر ﺑﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ ، ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﺷﻮد . ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫـﺎ ﻳﻲ ﻛـﻪ ﻫﺰﻳﻨـﻪ ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔـﺬاری و اﺟـﺮای ﺗﺮ ﻛﻢ ی دارﻧﺪ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ، ﻨﺪ ﺑﺮای ﭘﺎﻳﺶ اﺛﺮات ﻛﺎر ﺑﻪ روﻧﺪ . پ.4 - 1 - 2 - روش ﻫﺎی ارزش ﮔﺬاری ﻛﻴﻔﻲ ﻣﺤﺪوده وﺳﻴﻌﻲ از روش ﻫﺎ ی ﻛﻴﻔﻲ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ در ارزش ﮔﺬاری ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎ ی ﻧﺎﻣﻠﻤﻮس . رود ﻛﺎر ﺑﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ اﻳﻦ روش ﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ رﺗﺒﻪ دﻫـﻲ ﻳﺎ اوﻟﻮﻳﺖ ﺑﻨﺪی اﺳﺖ . اﻣﺎ ﺷﺎﻣﻞ اﻧﺪازه ﮔﻴﺮی ﻧﻴﺴﺖ . ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺑﺎزدﻳﺪ از ﻳﻚ ﭘﺎرک ﻣﻠﻲ، ﺗﻮان ﻣﻲ از ﺑﺎزدﻳﺪﻛﻨﻨـﺪﮔﺎن ﺧﻮاﺳـﺖ ﺗـﺎ دﻻﻳﻞ ﺧﻮد را در ﻣﻘﻴﺎﺳﻲ از 1 ﺗﺎ5 ﺑﻨﺪی رﺗﺒﻪ ﻛﻨﻨﺪ . اﻳﻦ دﻻﻳﻞ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮاردی ﭼﻮن دﻻﻳﻞ ﻛﺎری، ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ ی ﺗﺠـﺎری ، دﻳـﺪار اﻗﻮام و اﺳﺘﻔﺎده از ﻃﺒﻴﻌﺖ و . .. ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﻮاب ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﻮال ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ در ﺟـﺬب ﺑﺎزدﻳﺪﻛﻨﻨـﺪه ﺑﺎﺷﺪ . اﻟﺒﺘﻪ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ روش ﻫﺎ ی ارزش ﮔﺬاری ﻛﻤﻲ اﻳﻦ روش ﭼﻨﺪان ﻣ ﻄﻠﻮب ﻧﻴﺴﺖ . ﻫﺮﻳﻚ ازاﻳﻦ روش ،ﻫﺎ ﺧﻄﺎﻫﺎﻳﻲ را درﺑﺮ دارد وﻟﻴﻜﻦ ﭼﻪ ﭼﻨﺎن ﺑﺎ دﻗﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺮده ﺷﻮﻧﺪ ، ﺗﻮاﻧ ﻣـﻲ ﻨـﺪ ﻣﻔﻴـﺪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ . اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﺮﻛﻴﺐ ﭼﻨﺪ روش ﻧﻴﺰ ﺗﻮاﻧ ﻣﻲ ﺪ ﺿﻌﻒ اﻳﻦ روش ﻫﺎ را ﺟﺒﺮان ﻛﻨ .ﺪ پ.4 - 2 - ﻧﻤﻮﻧﻪ ای از ارزش ﮔـﺬاری ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ و ﺧـﺪﻣﺎت ﻛﻴﻔـﻲ در ﺣﻔﺎﻇـﺖ از ﻛﺎرﻛﺮدﻫـﺎ و ارزش ﻫـﺎی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻗﺘﺼﺎد ی ﻣﺴﺘﻘ ﻴ ﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺎﻻب ﺷﺎدﮔﺎن و ﺧﻮر ﻣﻮﺳ ﻲ در ﺟﺪول )پ.4 - 1( ﻧﺸﺎن داده ﺷـﺪه اﺳﺖ . ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻗﺘﺼﺎد ی ﺗﺎﻻب ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻪ دﺳﺘﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻗﺘﺼ یﺎد ﻣﺴﺘﻘ ﻴ ﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻴ و ﻧ ﺰ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻧﺎﻣﻠﻤﻮس ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺗﺎﻻب ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮﻋﻠﻮﻓﻪ ﺑﺮای ﭼﺮای دام ﻫﺎ، ﻣﺎﻫﻴﮕﻴﺮی و ﺻﻴﺪ ﻣﻴﮕﻮ، ﺷﻜﺎر ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن و ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﺎ ﻛﻞ ﺗﺎﻻب ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ 76125 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . − ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻗﺘﺼﺎدی ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺗ ﺎﻻب ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺷﺎﻣﻞ داﻣﺪاری، ﺻﻨﺎﻳﻊ دﺳﺘﻲ و اﻳﺠﺎد اﺷﺘﻐﺎل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺮای ﻛـﻞ ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ﺗﺎﻻب ﻣﻌﺎدل 55540 ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل در ﺳﺎل ﺑﺮآورد ﺷﺪه اﺳﺖ . 106 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ − ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻧﺎﻣﻠﻤﻮس ﻧﻴﺰ ﺷﺎﻣﻞ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺧﺴﺎرات ﻛﻨﺘﺮل ﺳﻴﻼب، ﺗﻠﻄﻴﻒ ﻫﻮا، اﻳﺠﺎد زﻳﺴﺘﮕﺎه ﭘﺮﻧـﺪﮔﺎن ﻣﻬـﺎﺟﺮ، ارزش ﻫـﺎی ﺑﺼﺮی و ﺟﺎذﺑﻪ ﻫﺎی ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺗﻨﻮع زﻳﺴﺘﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . ﺟﺪول پ .4 - 1 - ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺗﺎﻻب ﺷﺎدﮔﺎن و ﺧﻮر ﻣﻮﺳﻲ ]1 [ ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل در ﺳﺎل ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻗﺘﺼﺎدی ﺗﺎﻻب ﺷﺎدﮔﺎن ﺧﻮر ﺧﻮﺳﻲ ﺗﻤﺎم ﺗﺎﻻب ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﭼﺮای دام 50,000 - 50,000 ﺻﻴﺪ ﻣﺎﻫﻲ 20,000 5,800 25,800 ﺷﻜﺎر ﭘﺮﻧﺪه 200 200 ﭼﻴﺪن ﻧﻲ 125 125 ﺟﻤﻊ 70,325 5,800 76,125 ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ داﻣﺪاری 25,000 25,000 ﺻﻨﺎﻳﻊ دﺳﺘﻲ 450 450 اﺷﺘﻐﺎل 25,000 5,000 30,000 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 107 ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 1 - ﻣﻬﻨﺪﺳ ﻴ ﻦ ﻣﺸﺎور ﭘﻨﺪام، 1381 ، ﮔﺰارش ﺷﻤﺎره2 :ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ یﻫﺎ اﻧﺴﺎﻧ ﻲ و اﺛﺮات آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﻛﻮﺳ ﻴ ﺴﺘﻢ ﺗﺎﻻب ﺷﺎدﮔﺎن، ﻃﺮح ﻣﺪ ﺖ ﻳﺮﻳ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب ﺷﺎدﮔﺎن، وزارت ﺟﻬﺎد ﻛﺸﺎورز .ی 2 - ﻴ دﺑ ﺮﺧﺎﻧﻪ ﻃﺮح ﺗﺎﻻب )ﻫﺎ 1387 .(راﻫﻨﻤﺎی ﭘﺎ ﻳ ﺶ زﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺗﺎﻻب . ﻫﺎ ﻛﺎرﮔﺎه آﻣﻮزﺷ ﻳ ﭘﺎﻲ ﺶ ﺗﺎﻻب . ﻫـﺎ ﺳـﺎزﻣﺎن ﺣﻔﺎﻇـﺖ ﻴﻣﺤ ﺴﺖﻳﻂ ز . 3 - دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﭘﺎﻳﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ آب ﻫﺎی ﺳﻄﺤﻲ ) ﺟﺎری (، )1388 .(ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 522 - ﻣ ﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈـﺎرت راﻫﺒـﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر - وزارت ﻧﻴﺮو . 4- ANZECC, 2000. Australian and New Zealand Guidelines for Fresh and Marine Water Quality.Australian and New Zealand Environment and Conservation Council and Agriculture and Resource Management Council of Australia and New Zealand, Canberra. 5- Arthington, A. H.; Brizga, S. O.; Choy, S. C.; Kennard, M. J.; Mackay, S. J.; McCosker, R. O.; Ruffini, J. L.; Zalucki, J. M. 2000. Environmental flow requirements of the Brisbane River downstream of Wivenhoe Dam. South East Queensland Water Corporation, Brisbane, and Centre for Catchment and In-Stream Research, Griffith University, Brisbane, Australia. 539 pp. 6- Arthington, A.H., Brizga, S.O. and Kennard,M.J., 1998. Comparative evaluation of environmental flow assessment techniques: best practice framework. Report OP 25/98. Land and Water Resources Research and Development Corporation, Canberra. 7- Boulton, A.J. and Brock, M.A. 1999. Australian Freshwater Ecology. Processes and Management.Gleneagles Publishing, Adelaide. 8- Bovee KD, Milhous R. 1978. Hydraulic Simulation in Instream Flow Studies: Theory and Techniques. Instream Flow Information Paper 5. FWS/OBS-78/33. Cooperative Instream Flow Service Group: Fort Collins, CO, USA. 9- Bovee, K. D. 1982. A guide to stream habitat analysis using the IFIM – US Fish and Wildlife Service Report FWS/OBS-82/26. Fort Collins, and Milhous, R. T. 1999 History, theory, use, and limitations of the Physical Habitat Simulation System. Proceedings of the 3rd International Symposium on Ecohydraulics, Salt Lake City, Utah, USA. 10- Briggs, S.V. and Thornton, S.A. 1999, "Management of water regimes in River Red Gum Eucalyptus camaldulensis wetlands for waterbird breeding". 11- Brock, M.A. 1998, "Are temporary wetlands resilient? Evidence from seed banks of Australian and South African wetlands", Wetlands for the Future, pp.193-206. 12- Bunn, S. E.; and Arthington, A. H. 2002. Basic principles and ecological consequences of altered flow regimes for aquatic biodiversity. Environmental Management 30: 492-507. 13- Burgess GK, Vanderbyl TL. 1996. Habitat analysis method for determining environmental flow requirements. In Water and the Environment. Proceedings 23rd hydrology and water resources symposium, Hobart. Institution of Engineers: Barton, Australian Capital Territory; 83–92. 14- Chapman, M.G. and A.J. Underwood 1997. "Concepts and issues in restoration of mangrove forests in urban environments", Frontiers in Ecology: Building the Links. Oxford, pp: 103-114. Elsevier, Oxford. 108 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ 15- Cottingham, P., Crook, D., Hillman, T., Roberts, J., Rutherfurd, I., Stewardson, M. 2003. Flow- related environmental issues associated with the Goulburn River below Lake Eildon: A report to the Department of Sustainability and Environment, Victoria and the Murray Darling Basin Commission. 16- Cottingham, P., Stewardson, M., Crook, D., Hillman, T., Roberts, J., Rutherfurd, I. 2003.”Environmental flow recommendations for the Goulburn River below Lake Eildon”. CRC Freshwater Ecology and CRC Catchment Hydrology,Technical Report 01/2003. 17- Davis, JA., Froend, RH., Hamilton, DP., Horwitz, P., McComb, AJ., Oldham, CE. 2001, ”Environmental Water Requirements to Maintain Wetlands of National and International Importance”, Environmental Flows Initiative Technical Report Number 1, Commonwealth of Australia, Canberra. 18- DWAF, (1997),“ White paper on a national Water Policy for South Africa” ,Pretoria , South Africa, Department of Water Affairs and Forestry. 19- Dyson, M., Bergkamp, G., Scanlon, J. (eds).2003. Flow. The Essentials of Environmental Flows. IUCN,Gland, Switzerland and Cambridge, UK. 20- EPA, 2001. Draft State Environment Protection Policy (Waters of Victoria). Environment Protection Authority Victoria, Melbourne. 21- Gippel, C.J. 1996, “Water Management Manual of Wetlands Management Wetlands Conservation”, Report Series No.4, pp.101-15,National Parks Service and Department of Natural Resources and Environment, East Melbourne, Victoria. 22- Gippel, C.J. and Stewardson M.J. (1998) Use of the wetted perimeter in defining the minimum environmental flows, Regulated Rivers: Research and Management, Vol. 14, pp53-67. 23- Growns IO. 1998. Methods addressing the flow requirements of aquatic invertebrates. In Comparative Evaluation of Environmental Flow Assessment Techniques: Review of Methods, Arthington AH, Zalucki JM (eds). Occasional Paper No. 27/98. Land and Water Resources Research and Development Corporation: Canberra, Australia; 115–140. 24- Handbook for the Assessment of Catchment Water Demand and Use.2003. Department for Water Development Ministry of Rural Resources and Water Development,Zimbabwe, University of Zambia and University of Zululand. 25- Hatton, T. and R. Evans (1998). Dependence of ecosystems on groundwater and its significance to Australia. Land and Water Resources Research and Development Corporation Report No.OP 12/98. 26- Heathcote,I.W.,1998. Integrated watershed management.Principles and practice.New York. 27- Hellawell, J.M. 1986. Biological indicators of freshwater pollution and environmental management. Elsevier, London & New York, USA. 547 pp. 28- Homa, E.S., Vogel, R.M., Smith, M.P., Apse, C.D., Huber-Lee, A.and Sieber, J.,2005. “An Optimization Approach for Balancing Human and Ecological Flow Needs.” Proceeding of the EWRI 2005 World Water and Environmental Resources Congress, ASCE, Anchorage, Alaska. 29- Hughes, D. A.; and Hannart, P. 2003. A desktop model used to provide an initial estimate of the ecological instream flow requirements of rivers in South Africa. Journal of Hydrology 270: 167- 181. 30- Hughes, D. A.; and Münster, F. 2000. Hydrological information and techniques to support the determination of the water quantity component of the ecological reserve. Water Research Commission Report TT 137/00, Pretoria, South Africa. 91 pp. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 109 31- IWMI_Ecohydrological database at: 32- King, J. and Brown C., 2003. Water Resources and Environment, Technical Note C.1. Environmental Flows: Concept and Methods, World Bank. 33- King, J.M. Tharme, R.E. de Villiers, M.S. (eds.) 2003. Environmental flow assessments for rivers: manual for the Building Block Methodology. Water Research Commission Technology Transfer Report No. TT131/00. Pretoria, South Africa. 34- King, J.M., Tharme, R.E. de Villiers M.S. (eds.) 2000. Environmental flow assessments for rivers: manual for the Building Block Methodology. Water Research Commission Report TT 131/00, Pretoria, South Africa. 35- Knights, P. 2002. Environmental flows: lessons from an Australian experience. Proceedings of International Conference:Dialog on Water, Food and Environment. Hanoi, Vietnam. 18 pp. 36- McCosker, R.O. 1998. "Methods addressing the flow requirements of wetland, riparian and floodplain vegetation". In Arthington, A.H. and J.M. Zalucki eds, Comparative Evaluation of Environmental Flow Assessment Techniques: Review of Methods, pp.47-65. Land and Water Resources Research and Development orporation, Canberra. 37- McCosker, R.O. and Duggin, J.A.1993,"Gingham Watercourse Management Plan", Final Report. Department of Ecosystem Management, Unpublished Report University of New England, Armidale. 38- Mudgway, L.B., G.K. Linke and L.T. Huynh 1996. "Water for Wetlands",Water for the Environment, pp.202-207, 23rd Hydrology and Water Resources Symposium, Institution of Engineers, Hobart, Tasmania. 39- Mukherjee, A. 2005. Environmental flows – its impacts on fisheries. Abstracts of the NIE/IWMI Workshop on Environmental Flows. New Delhi, March 2005, p. 7. 40- OCE, 1988. Victoria's Inland Waters: State of the Environment Report. Office of the Commissioner for the Environment, Melbourne. 41- Poff, N.L., 1996.A hydrogeography of unregulated streams in United States and an examination of scale-dependance in some hydrological discriptors.Freshwater Biology,36, pp.71-91. 42- Poff N.L., Allan J.D., Bain M.B., Karr J.R., Prestegaard K.L., Richter B.D., SparksR.E., Stromberg J.C. 1997. The natural flow regime: a paradigm for river conservation and restoration. BioScience 47:769-784. 43- Ramsar Convention Secretariat, 2007. Water allocation and management: Guidelines for the allocation and management of water for maintaining the ecological functions of wetlands. Ramsar handbooks for the wise use of wetlands, 3rd edition, vol. 8. Ramsar Convention Secretariat, Gland, Switzerland. 44- Ramsar Convention Secretariat, 2004. ,"Riverbasin management: Integrating wetland conservation and wise use in to river basin management ". Ramsar handbooks for the wise use of wetlands, vol. 4. 45- Reiser DW, Wesche TA, Estes C. 1989a. Status of instream flow legislation and practise in North America. Fisheries 14(2): 22–29. 46- Richter BD, Baumgartner JV, Powell J, Braun DP (1996) A method for assessing hydrologic alteration within ecosystems. Conserv Biol 10(4):1163–1174. 110 راﻫﻨﻤﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ آب ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ی آﺑﻲ 47- Richter BD, Baumgartner J V, Wigington R, Braun DP (1997),Howmuchwater does a river need. FreshwBiol 37(1):231–249. 48- Roberts, J., Young, W. J., and Marston, F., 2000, "Estimating the water requirements for plants of floodplain wetlands: A guide", CSIRO Land and Water, Report No. 99/60, Canberra. 49- Schofield, N., Burt, A. and Connell, D. 2003. Environmental water allocation: principles, practices, policies, progress and prospects, Land & Water Australia. Product number PR030541. 50- Shieh,C., Guh,Y.,Wang,S., 2007. The application of range of variability approach to the assessment of a check dam on riverine habitat alteration, Environ Geol (2007) 52:427–435. 51- Smakhtin, V. 2004. "A pilot Global Assessment of Environmental Water Requirement and Scarcity", International Water Resources Association, P:307-317. 52- Smakhtin, V. U.; Shilpakar, R. L. 2005. Planning for environmental water allocations: An example of hydrology-based assessment in the East Rapti River, Nepal. Research Report 89. Colombo, Sri Lanka: International Water Management Institute. 53- Smakhtin, V.; Anputhas, M. 2006. An assessment of environmental flow requirements of Indian river basins. Colombo, Sri Lanka: International Water Management Institute. 42 p. (IWMI Research Report 107). 54- Tennant, D. L. (1976) Instream flow regimes for fish, wildlife, recreation and related environmental resources Fisheries 1:6-10. 55- Tchobanoglous, G., Burton, F.L., and H.D. Stensel. 2003. Wastewater Engineering: Treatment and Reuse. Fourth Edition. McGraw Hill, New York, NY. 56- Tharme, R.E. 2003, "A global persprctive on environmental flow assessment: emerging trends in the development and application of environmental flow methodologies for rivers", Published online in Wiley InterScience. 57- Tharme RE, King JM. 1998. Development of the Building Block Methodology for Instream Flow Assessments, and Supporting Research on the Effects of Different Magnitude Flows on Riverine Ecosystems. Water Research Commission Report No. 576/1/98. 58- Thomson Macalister Environmental Flows Task Force (2004) Environmental Flow Options for the Thomson and Macalister Rivers: Final Report. Thomson Macalister Environmental Flows Task Force, Traralgon. 59- Tobias, D. & Mendelsohn, R. (1991). Valuing Ecotourism in a Tropical Rain-Forest Reserve. Ambio 20(2): 91-93. 60- US Department for the Interior (1995) The Instream Flow Incremental Methodology – A Primer for IFIM, Biological Report 29, National Biological Service, US Department of the Interior. 61- Waddle, T.J., ed., 2001, PHABSIM for Windows: User's Manual and Exercises: Fort Collins, CO, U.S. Geological Survey, 288 p. 62- Walker K.F., Sheldon F. & Puckridge J.T. (1995) A perspective on dryland river ecosystems. Regulated Rivers, 11, 85-104. 63- Ward, J. V.; and Tockner, K. 2001. Biodiversity: towards a unifying theme for river ecology. Freshwater Biology 46: 807-819. 64- Ward, J. V.; Tockner, K.; Uehlinger, U.; and Malard, F. 2001. Understanding natural patterns and processes in river corridors as the basis for effective river restoration. Regulated Rivers: Research and Management 17: 311-323. ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﺮاﺟﻊ 111 65- WAWA (1995) Review of Proposed Changes to Environmental Conditions.Gnangara Mound Groundwater Resources. Section 46. Water Authority of Western Australia, Perth. 66- Zampatti, B.P. and Close, P.G. 2000.”An Assessment of Environmental Flow Requirements for the Kiewa River (A Component of the Kiewa River Streamflow Management Plan For Goulburn- Murray Water)”, Arthur Rylah Institue. 67- http:// 68- Islamic Republic of Iran Vice Presidency For Strategic Planning and Supervision Guideline for Finding Aquatic Ecosystems Environmental Water Requirement No. 557 Office of Deputy for Strategic Supervision Ministry of Energy Department of Technical Affairs Bureau of Engineering and Technical Criteria for Water and Wastewater 2012 ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﮔﺮاﻣﻲ اﻣﻮر ﻧﻈﺎم ﻓﻨﻲ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒﺮدی رﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮر، ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ ﺑـﻴﺶ از ﺳـﻲ ﺳـﺎل ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎﺗﻲ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ ﺧﻮد، اﻓﺰون ﭘﺎﻧ ﺑﺮ ﺼﺪ ﻋﻨﻮان ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ- ، ﻓﻨﻲ ﻗﺎﻟﺐ در آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ، ﺿﺎﺑﻄﻪ، ﻣﻌﻴﺎر، دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻨـﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﻣﻘﺎﻟﻪ، ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺎﻟﻴﻒ و ﺗﺮﺟﻤﻪ، ﺗﻬﻴﻪ و اﺑﻼغ ﻛﺮده اﺳﺖ . ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺣﺎﺿﺮ در راﺳﺘ ﺎی ﻣﻮارد ﻳﺎد ﺷﺪه ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه، ﺗـﺎ در ﺑﻪ ﻧﻴﻞ راه ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﮔﺴﺘﺮش ﻋﻠﻮم در ﻛﺸﻮر و ﺑﻬﺒﻮد ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﻋﻤﺮاﻧﻲ ﻛﺎر ﺑﻪ ﺑﺮده ﺷﻮد . ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻧﺸﺮﻳﺎت ﻣﻨﺘـﺸﺮ ﺷـﺪه در ﻫﺎی ﺳﺎل اﺧﻴﺮ در ﺳﺎﻳﺖ اﻳﻨﺘﺮﻧﺘﻲ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ . اﻳﻦ ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑـﺎ ﻋﻨـﻮان » راﻫﻨﻤـﺎی ﺗﻌﻴـﻴﻦ آب ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی آﺑـﻲ « ﺟﻬـﺖ اراﺋـﻪ ﻳـﻚ ﭼـﺎرﭼﻮب ﺟـﺎﻣﻊ ﺑـﺮای ﺗﻌﻴـﻴﻦ و ﺗﺨـﺼﻴﺺ آب ﻣـﻮرد ﻧﻴـﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎی آﺑﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ . در اﻳﻦ راﻫﻨﻤـﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ در ﻧﻈﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ ﺟﻨﺒـﻪ ﻫـﺎی ﻫﻴـﺪروﻟﻴﻜﻲ، ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی اﻛﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﺟﺮﻳﺎن آب در ﺑﺮآورد آب ﻣﻮ رد ﻧﻴﺎز اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎ ﻧﻴﺰ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ .