فصل دهم: سازه با میراگر109

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. /فصل دهم: سازه با میراگر109 ب- دستگاه:های میراگر وابسته به سرعت ی رو ین لرزه یا طرح در هر مود نوسان ی دستگاه ی ها یم راگر وابسته به سرعت با ی د مبتن ی بر ن ی رو ی یشیب نه دستگاه در سرعت ی ها برابر با یا کمتر از سرعت طرح طبقه ی ی نظ ر.مود مورد نظر باشد جابجا یی ها و سرعت ی ها به کار رفته برا ی یی تع ی ن ن روها ی طرح دستگاه ی ها یم راگر هر طبقه با ی د با احتساب زاو یهی جهت یریگ دستگاه یم راگر نسبت به راستا ی ی افق و لحاظ کردن اثر افزا ی ش پاسخ طبقه به سبب حرکت ی ها ی چش یپ .محاسبه شده باشد 18 - 1 - 5 - 1 شرایط بارگذاری لرزه ای و ترکیب پاسخ های مودی ی رو ین طرح لرزه ای ، E Q، در هر ی ک از اعضا ی سی ستم م ی راگر با ی نه یشی د ب ی سه مقدار یز:ر باشد 1 - وضعیت بیشینه ی جابجایی: ی رو ین طرح لرزه یا در وضع ی ت بیشینه ی جابجا یی ی با د توسط رابطه ی 14 - 59 :محاسبه شود 14 - 59   DSD m mSFRS E Q Q Q     2 0 :که در آن mSFRS Q :ی رو ین اعضا ی سی ستم م ی راگر برابر با ی رو ین طرح لرزه ای مودm نوسان سازه در راستا ی مورد نظر DSD Q :ی رو ین اعضا ی سی ستم م ی راگر که برا ی مقاومت در برابر ن ی روها ی طرح لرزه یا دستگاه ی ها می راگر مورد ن ی از است. نی روها ی طرح لرزه یا اعضا ی سی ستم م ی ،راگرDSD Qی ، با د از طر ی ق اعمال ن ی روها ی طرح دستگاه ی ها می راگر وابسته به جابجا یی بر س ی ستم م ی راگر به صورت ن ی روها ی شبه استات یکی محاسبه شوند. ن ی روها ی طرح لرزه یا دستگاه ی ها یم راگر وابسته به جابجا یی ی با د در جابجا یی اوج سازه در هر دو راستا ی مثبت و منف ی .اعمال شوند 1 - وضعیت بیشینه:ی سرعت ی رو ین طرح لرزه یا در وضع ی ی نه یشی ت ب سرعت با ی د با استفاده از رابطه ی 14 - 64 :محاسبه شود 14 - 64     m mDSV E Q Q 2 :که در آن mDSV Q :ی رو ین یکی از اعضا ی سی ستم م ی راگر که برا ی تحمل ن ی روها ی طرح لرزه یا دستگاه ی ها می راگر وابسته به سرعت ناش ی از مودm نوسان سازه در راستا ی مورد نظر الزم است. نی روها ی طرح لرزه یا ی مود در اعضا ی سی ستم م ی ،راگرmDSV Qی ، با د از طر ی ق اعمال ن ی روها ی طرح مودال دستگاه ی ها وابسته به سرعت به صورت ن ی روها ی شبه استات یکی بر س ی ستم م ی راگر تغ یی رشکل نی افته محاسبه شوند. ن ی روها ی طرح لرزه یا ی مود ی با د در راستاها یی هم سنگ با تغ یی رشکل مود مورد -------- صفحهٔ بعد -------- 198 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ................ نظر اعمال شوند. ن ی روها ی ی افق تکیه گاهی ی با د در هر ترازi سی ستم م ی راگر تغ یی رشکل ن ی افته به صورت همزمان با ن ی روها ی طرح دستگاه ی ها یم راگر وابسته به سرعت به نحو ی اعمال شوند که جابجا یی ی افق در هر تراز از سازه برابر با صفر باشد. در هر ترازiی ، ن روها ی ی گاه هی تک ی با د متناسب با جرم ی ها نقطه یا بوده و به هم ی ن نقاط ن ی.ز اعمال شوند 3 - وضعیت بیشینه:ی شتاب ی رو ین طرح لرزه یا در وضع ی ی نه یشی ت ب شتاب با ی د با استفاده از رابطه ی 14 - 61 :محاسبه شود 14 - 61   DSD m mDSV mFV mSFRS mFD E Q Q C Q C Q     2 0 ضرایب یی رو ین mFD C وmFV C ی با د به ترت ی ب به کمک جدول14 -1 و جدول14 -3 با استفاده از مقاد ی ر نسبت یی را یم وم ثر تع یی ن شده طبق ضوابط ز ی ر تع یی:ن شوند ی برا مود اصل ی پ( اسخm = 1) در راستا ی ،مورد نظرFD C1 وFV C1 مبتن ی بر نما ی سرعت  که مرتبط کننده ی ی رو ین دستگاه یم راگر به سرعت آن م ی باشد هستند یی را ی . م وم ثر مود اصل ی ی با د برابر با یی را یم وم ثر کل منها ی ی لفه وم چرخه یا یی را یم ( HD D    1 یاHM M    1 ) در سطح پاسخ ( مورد نظرD   یاM   .) در نظر گرفته شود ( برای پاسخ مودهای باالترm > 1 ) و یا مود ماندگار در راستای مورد نظر، ضرایبmFD C وmFV C باید با درنظر گرفتن1   محاسبه شوند. میرایی موثر مودی باید برابر با میرایی موثر کل مود مورد ( نظر در نظر گرفته شودmD  یاmM  ). به منظور تعیین ثابتmFD C، تقاضای شکل پذیری باید برابر با تقاضای شکل( پذیری مود اصلیD   یاM   .) درنظر گرفته شود 18 - 1 - 5 - 6 محدودیت های پاسخ غیرخطی اجازه داده می شود به شرط احراز شرایط زیر توسط تحلیل و یا آزمایش، اعضای سیستم میراگر الزامات مقاومتی در برابر:نیروهای طرح را برآورده ننمایند 1 - پاسخ غیرخطی، اثر منفی بر عملکرد سیستم میراگر به جا نمی.گذارد 1 - نیروهای اعضا که با توجه به بند14 - 3 - 1 - 5 و با استفاده از مقدار0  برابر با یک محاسبه شده ،اند مقاومت الزم برای تحمل ترکیب بارهای بخش1 - 1 - 1 .را دارند -------- صفحهٔ بعد -------- /فصل دهم: سازه با میراگر191 جدول14 -1 ،ضرایب نیروmFD C 1 و1 نسبت میرایی موثر 44 /1   3 44 /1  mFD C 15 /4   54 /4   35 /4   44 /1   45 /4  44 /1 44 /1 44 /1 44 /1 4 /1   1 /4 44 /1 44 /1 44 /1 44 /1 4 /1   1 /4 44 /1 95 /4 94 /4 93 /4 1 /1   3 /4 44 /1 91 /4 33 /4 36 /4 1 /1   4 /4 44 /1 33 /4 31 /4 33 /4 3 /1   5 /4 44 /1 34 /4 33 /4 31 /4 4 /1   6 /4 44 /1 39 /4 64 /4 64 /4 6 /1   3 /4 44 /1 35 /4 55 /4 53 /4 3 /1   3 /4 44 /1 34 /4 54 /4 53 /4 9 /1   9 /4 44 /1 66 /4 54 /4 54 /4 1 /1   1  44 /1 61 /4 54 /4 54 /4 1 /1   1 اگر تحلیل و آزمایش ها مقادیر دیگری را نشان ندهند، ضریب،نیرو mFD C ، برای سیستم ویسکواالستیک برابر با یک .در نظر گرفته شود 1 برای تعیین مقادیر میانی نماینده ،ی سرعت و تقاضای شکل،پذیری ، از درون.یابی استفاده شود 3 mFD C برای مقادیر تقاضای شکل پذیری برابر یا بزرگتر از مقادیر نشان داده شده، برابر با یک .است جدول14 -3 ،ضرایب نیروmFV C 1 و1 نسبت میرایی موثر 15 /4   54 /4   35 /4   44 /1   45 /4  44 /1 35 /4 14 /4 14 /4 1 /4 44 /1 44 /4 31 /4 14 /4 1 /4 44 /1 56 /4 46 /4 33 /4 3 /4 44 /1 64 /4 53 /4 51 /4 4 /4 44 /1 34 /4 69 /4 61 /4 5 /4 44 /1 35 /4 33 /4 31 /4 6 /4 44 /1 34 /4 34 /4 33 /4 3 /4 44 /1 33 /4 94 /4 31 /4 3 /4 44 /1 94 /4 94 /4 94 /4 9 /4 44 /1 44 /1 44 /1 44 /1 1  44 /1 44 /1 44 /1 44 /1 1 اگر تحلیل و آزمایش،ها مقادیر دیگری را نشان ندهند، ضریب نیروmFV C ، برای سیستم ویسکواالستیک برابر با یک .در نظر گرفته شود 1 برای تعیین مقادیر میانی نماینده ،ی سرعت، از درون.یابی استفاده شود -------- صفحهٔ بعد -------- 195 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ................ 18 - 0 بازنگری طراحی ی ک گروه مستقل از طراحان رسم ی متخصص در رشته ی ها الزم و افراد ذ ی صالح د ی گر در زم ی نه ی روش ی ها ی تحل ل لرزه یا و تئور ی و کاربرد س ی ستم ی ها استهالک انرژ ی ی با د به بازنگر ی سی ستم م ی راگر و برنامه ی ها آزما ی شگاه ی .مرتبط بپردازند ینی بازب طراح ی ی با د حداقل شامل موارد ز ی :ر باشد 1 - ینی بازب ی مع ارها ی لرزه یا ی ژه یو ساختگاه شامل ته یهی طی ف ساختگاه و تار ی خچه ی شتاب نگاشت و سا ی ر مع ی ارها ی طراح ی خاص پروژه 2 - ینی بازب طراح ی یهی اول یس ستم مقاوم لرزه یا و س ی ستم م یی را ی شامل پارامترها ی طراح ی دستگاه ی ها یی را یم 3 - ینی بازب طراح ی نها یی یس ستم مقاوم لرزه یا ی و س ستم م یی را ی و سا ی ر تحل یل ها 4 - ینی بازب الزامات آزما ی ها شی دستگاه م یی را ی ، کنترل و حصول اطم ی نان از ک یفی ت تول ی د دستگاه، برنامه ی ها نگهدار ی و بازرس ی 18 - 9 آزمایش ها رابطه نیرو- جابجایی و نیرو- سرعت و سایر مشخصات میراگر که در طراحی مورد استفاده قرارگرفته است ی ، با د منطبق بر نتا ی ج آزم های ش ای به عمل آمده بر رو ی نمونه ها مطابق با الزامات ا ی ن بخش .باشند روند ساخت و کنترل ک یفی ت برا ی ی کل ه نمونه ی ها آزما ی شگاه ی و دستگاه ی ها یم راگر تول ی د شده با ی د ی.کسان باشد 18 - 9 - 1 آزمایش ها بر روی نمونه آزما ی ها شی یز ی ر با د بر اساس روند ی که در ادامه به آن اشاره م ی شود به صورت جداگانه بر رو ی دو نمونه با مق ی اس کامل از هر نوع و اندازه ی دستگاه م ی راگر مورد استفاده در طراح ی .انجام شود در صورت تحقق هر دو شرط ز ری، کاربرد اندازه ی نمونه از هر نوع دستگاه برا ی آزما شی:ها بالمانع است الف- روند ساخت و کنترل ک یفی ت برا ی هر نوع و اندازه دستگاه استفاده شده در سازه ی.کسان باشد ب- انجام آزما یش ها بر رو ی اندازه ی ها نمونه به تا یی د گروه طراح ی صالحیت دار و مس ول طراح ی سازه ی رس.ده باشد استفاده از نمونه ی ها آزما ی شگاه ی ی برا ساخت، منوط به تا یی د گروه طراح ی صالحیت دار و مس ول طراح ی سازه و ن ی ز برآورد ه کردن ضوابط الزم برا ی نمونه ی ی اصل و آزما ی ها شی ی تول.د است -------- صفحهٔ بعد -------- /فصل دهم: سازه با میراگر193 18 - 9 - 1 - 1 ثبت اطالعات رابطه ی رو ین- یی تغ رشکل برا ی هر چرخه ی آزما ی ی ش با.د ثبت شود 18 - 9 - 1 - 5 ی ترت ب و چگونگ ی چرخه ی ها آزما یش سلسله آزما ی ها شی یز ی ر با د بر رو ی ی هر ک از دستگاه ی ها یم راگر در حال ی که تحت اثر بار ثقل ی و ی شرا ط دما ی یطی مح مشابه شرا ی ط نصب قرار گرفته است انجام شود. برا ی آزما ی ش لرزه یا ی با د از تغ ییر مکان دستگاه ها که برا ی زلزله ی نادر محاسبه شده است و در ا ی نجا از آن به عنوان« حداکثر جابجا یی دستگاه» ی اد م ی.شود، استفاده شود الف- ی هر ک از دستگاه ی ها یم راگر با ی د تعداد چرخه ی ها مورد انتظار از بار باد طرح، ی ول نه کمتر از 1444 چرخه ی پی وسته و کامال بازگشت ی را تجربه کند. بار باد اعمال شده با ی د با دامنه ی مورد انتظار از بار باد طراح ی و با فرکانس ی برابر با ع کس زمان تناوب اصل ی سازه ) 1 ( 1 1 T f  .باشد استثنا: اگر دستگاه ی ها یم راگر در معرض ن ی روها و ی ا جابجا یی ی ها مشتمل بر اثر باد قرار نم یگی رند و ی ا اگر ن ی رو ی ی ناش از بار باد طراح ی کمتر از ن ی رو ی متناظر با لغزش ی ا تسل ی م دستگاه باشد ن ی از ی به انجام ا ی ن آزما ی ی ش ن.ست ب- هر دستگاه م ی راگر با ی د در معرض پنج چرخه ی نوس یس ی کامال برگشت ی با دامنه ای برابر با حداکثر جابجا یی دستگاه و فرکانس ی برابر باM T1 1 (محاسبه شده در بند 14 - 4 - 1 - 5 .) قرار داده شود چنانچه مشخصه ی دستگاه ی ها یم راگر با دما تغ یی ی ر م کند، ا ی ن آزما ی ی ش با د حداقل در سه دما (دما ی حداقل، دما ی ی مح ط و دما ی حداکثر) که دربرگ ی رنده ی محدوده ی ی دما عملکرد ی هستند، انجام .شود استثنا: در صورت تحقق کل یهی ی شرا ری ط ز، دستگاه ی ها یم راگر را م ی توان با روش ی ها ی گز ی جا ن آزما ی:ش کرد 1 - روش ی ها آزما ی ش جا نی گز ی، معادل با الزامات آزما ی ها شی چرخه یا یا.ن بخش باشند 1 - روش ی ها ی گز ی جا ن قابل ی ت ثبت وابستگ ی پاسخ دستگاه م ی راگر به دما ی ی مح ،ط فرکانس بارگذار ی و افزا ی ش دما هنگام آزما ی.ش را داشته باشند 3 - روش ی ها ی گز ی جا ن مورد تا یی د گروه طراح ی صالحیت دار و مس ول طراح ی .سازه باشند پ- اگر مشخصه ی رو ین- یی تغ رشکل دستگاه م ی راگر در تغ یی رمکان ی ها کوچکتر ی ا مساو ی حداکثر جابجا یی دستگاه به ازا ی یی تغ ر فرکانس آزما ی ش از M T1 1 به1 5.2 Tی ، ب شتر از15 درصد تغ یی ر کند، آنگاه آزما ی ها شی اشاره ی شده فوق ی با د در دو فرکانس1 1 T و 1 5.2 T صورت پذ ی.رند در صورت استفاده از نمونه ی ها آزما ی شگاه ی با مق ی اس کوچک، ی برا یی تا د کفا ی ت مشخصات وابسته به نرخ بارگذار ی ، نوع و مصالح و ن ی ز روند تول ی د و کنترل ک تیفی، نمونه ی ها آزما ی شگاه ی با مق ی اس -------- صفحهٔ بعد -------- 191 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ................ کوچک با ی د مشابه با نمونه ی ها با مق ی اس کامل بوده و فرکانس بارگذار ی ی با د به منظور مشابهت با نرخ بارگذار ی آزما ی ش با مق ی اس کامل با ضر ی ب مشابه ی همپایه .شود 18 - 9 - 1 - 3 آزما ی ش دستگاه ی ها مشابه در صورت برقرار ی هر دو شرط ز ری، آزما ی ش بر رو ی نمونه ی دستگاه ی ها یم راگر الزم ن ی:ست الف- یهی کل اطالعات مربوط به آزما ی ها شی مربوطه و سا ی ر اطالعات دستگاه ی ها یم راگر در اخت ی ار و مورد تا یی د گروه طراح ی صالحیت دار و مس ول طراح ی .سازه قرار گرفته باشند ب- این گروه طراح،ی شباهت دستگاه م ی راگر به دستگاه ی ها آزما ی ش شده در گذشته را تا یی.د کند 18 - 9 - 1 - 1 یی تع ن مشخصات ن رو ی- سرعت- جابج ایی مشخصات ن رو ی- سرعت- جابجا یی دستگاه م ی راگر با ی د توسط آزما ی ها شی شامل بارگذار ی و جابجا یی چرخه یا که در باال تع یی ن شد مشخص شوند. سخت ی موثر دستگاه م را ی،ییeff k ،ی با د برا ی ی هر ک از چرخه ی ها یی تغ رشکل با استفاده از رابطه ی9 - 13 محاسبه گردد. 18 - 9 - 1 - 1 ی کفا ت دستگاه در صورت تحقق کل یهی ی شرا ری ط ز، عملکرد دستگاه م ی راگر نمونه را م ی توان کاف ی دانست. افزا ی ش حد 15 درصد مورد اشاره در بندهای14 - 9 - 1 - 5 - 1 و14 - 9 - 1 - 5 - 1 توسط گروه طراح ی مجاز مس و ول طراح ی سازه امکان ی پذ ر است مشروط بر آن که به کمک نتا ی ج تحل ی ل نشان داده شود که حد افزا ی ش داده شده تاث ی ر کاهنده ای .بر پاسخ سازه ندارد 18 - 9 - 1 - 1 - 1 دستگاه ی ها یم راگر وابسته به جابجا یی در صورت تحقق شرا ی ی ط ز ر که مبتن ی بر آزما ی ها شی بند 14 - 9 - 1 - 1 هستند، عملکرد دستگاه ی ها می راگر وابسته به جابجا یی ی کاف فرض م ی.شود 1 - در آزما ی الف ش ، عدم مشاهده ی عالمت ی ها ی خراب همانند سوراخ شدگ ی ، تسل ی م و ی.ا شکست 1 - در آزما ی ها شی ب و پ ، در فرکانس و دما ی مشخص، در هر چرخه ب یشی نه و کم ی نه ی ی رو ین متناظر با جابجا یی صفر برا ی دستگاه م ی راگر ب ی شتر از15 درصد با مقدار م ی انگ ی ن حداکثر و حداقل نی رو در جابجا یی صفر محاسبه شده برا ی ی کل ه چرخه ها در آن آزما ی.ش تفاوت نداشته باشد 3 - در آزما ی ها شی ب و پ ، در فرکانس و دما ی مشخص، در هر چرخه ب نه یشی و کم ی نه ی ی رو ین متناظر با جابجا یی نه یشیب ی برا دستگاه م ی راگر یب شتر از15 درصد با مقدار م نی انگ ی حداکثر و حداقل رو ین در جابجا یی ی نه یشیب محاسبه شده برا ی یهی کل چرخه ها در آن آزما یش .تفاوت نداشته باشد 4 - در آزما ی ها شی ب پ و ، در فرکانس و دما ی مشخص، مساحت حلقه ی هی سترز ی س دستگاه م ی راگر ) ( loop E در هر ی ک از چرخه ی ها ب شتر از15 درصد با مقدار م ی انگ ی ن مساحت حلقه ی ها یه سترز ی س محاسبه شده برا ی یهی کل چرخه ها در آن آزما ی.ش تفاوت نداشته باشد -------- صفحهٔ بعد -------- /فصل دهم: سازه با میراگر191 5 - ی انگ یم ن حداکثر و حداقل ن ی رو در جابجا یی صفر و ب یشی نه و م ی انگ ی ن مساحت حلقه ی هی سترز ی س ) ( loop E محاسبه شده ط ی آزما ی ها شی ب پ و یب شتر از15 درصد با مقدار مورد نظر گروه طراح ی مجاز مس و ول طراح ی .سازه تفاوت نداشته باشد 18 - 9 - 1 - 1 - 5 دستگاه ی ها یم راگر وابسته به سرعت در صورت تحقق شرا ی ی ط ز ر که مبتن ی بر آزما ی ها شی بند 14 - 9 - 1 - 1 هستند، عملکرد دستگاه ی ها می راگر وابسته به سرعت کاف ی فرض م ی.شود 1 - در آزما ی الف ش ، عدم مشاهده ی عالمت ی ها ی خراب همانند، سوراخ شدگ ی ، تسل ی م و ی.ا شکست 1 - در آزما ی ها شی ب و پ ، در فرکانس و دما ی مشخص، در هر چرخه سخت ی موثر دستگاه م ی راگر یب شتر از15 درصد با مقدار م ی انگ ی ن سخت ی محاسبه شده برا ی یهی کل چرخه ها در آن آزما ی ش تفاوت .نداشته باشد 3 - در آزما ی ها شی ب و پ ، در فرکانس و دما ی مشخص، در هر چرخه ب یشی نه و کم ی نه ی ی رو ین متناظر با جابجا یی صفر برا ی دستگاه م ی راگر ب ی شتر از15 درصد با مقدار م ی انگ ی یشی ن ب نه و کم ی نه ی نی رو در جابجا یی صفر محاسبه شده برا ی یهی کل چرخه ها در آن آزما ی.ش تفاوت نداشته باشد 4 - در آزما ی ها شی ب و پ ، در فرکانس و دما ی مشخص، مساحت حلقه ی هی سترز ی س دستگاه م ی راگر ) ( loop E در هر ی ک از چرخه ی ها ب شتر از15 درصد با مقدار م ی انگ ی ن مساحت حلقه ی ها یه سترز ی س محاسبه شده برا ی یهی کل چرخه ها در آن آزما ی.ش تفاوت نداشته باشد 5 - نی انگ یم حداکثر و حداقل ن رو ی در جابجا یی صفر، سخت ی ( موثر تنها در مورد دستگاه ی ها یم راگر ی دارا سخت ی ) و م نی انگ ی سطح حلقه ی هی سترز یس) ( loop E محاسبه شده ط ی آزما ی ها شی ب و پ یب شتر از15 درصد با مقدار مورد نظر گروه طراح ی مجاز مس و ول طراح ی .سازه تفاوت نداشته باشد 18 - 9 - 5 آزما ی ش محصول دستگاه ی ها یم راگر قبل از نصب در ساختمان با ی د ب ه منظور اطم ی نان از تحقق محدوده ی مجاز مشخصات ن رو ی- سرعت- جابجا یی یی تع ن شده توسط گروه طراح ی صالحیت دار و مس ول طراح ی سازه آزما ی ش شوند. محدوده و فراوان ی برنامه ی آزما ی ش محصول با ی د توسط این گروه طراح ی یی تع.ن گردد -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- فصل بازدهم دودکش -------- صفحهٔ بعد -------- 190 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ................. 11 - 1 مالحظات کلی در این فصل، ضوابط تحلیل و طراحی لرزه ای پوسته ی دودکش و سایر سازه های مشابه ارائه می .شود دودکش ،ها از بتن مسلح فوالد یا دیگر مصالح مناسب ساخته می شوند و دارای دو بخش اصلی می:باشند 1 - پوسته ی دودکش که عملکرد سازه ای داشته و کلیه ی بارهای وارده از قبیل مرده، زنده، زلزله و باد را تحمل می.کند 1 - پوشش داخلی دودکش که عملکرد سازه ای نداشته و به منظور ایجاد الیه ی محافظ در مقابل حرارت های زیاد، فرسایش و خوردگی برای پوسته ی دودکش عمل می کند. دودکش ها از لحاظ ایستایی به دو نوع خودایستا و مهارشده تقسیم می شوند. دودکش هایی که به عنوان اجزای الحاقی سازه تلقی می شوند، باید بر اساس ضوابط مندرج در فصل هفتم یا فصل هشتم .طراحی شوند ا رتفاع و قطر فوقانی دودکش بر اساس سرعت خرو ج و پخش گاز، با توجه به ضوابط محیط ،زیست تعیین می.شود انتخاب قطر تحتانی و ضخامت پوسته و طراحی شالوده بر اساس ضوابط این فصل انجام می .شود طراحی دودکش برای سطح خطر دوم، بند3 - 4 - 1، انجام می.شود 11 - 5 مدل ازی س مدل تحلیلی دودکش باید به اندازه کافی دقیق باشد به طوری که تغییرات جرم و سختی پوسته و پوشش داخلی دودکش و همچنین شرایط پی در مدل لحاظ شود. در مدل سازی، ارتفاع دودکش باید حداقل به14 قطعه .تقسیم شود مدل سازی دودکش به دو روش انجام می شود: 1 - مدل سازی با استفاده از اجزای پوسته )(معموال با روش اجزای محدود 1 - مدل سازی ب ه صورت تیر طره روش اول دقیق تر .بوده و امکان درنظر گرفتن اندرکنش پوسته و پوشش داخلی در آن وجود دارد درنظر گرفتن اندرکنش سازه و خاک عالوه بر م واردی که طبق فصل پنجم ،الزامی دانسته شده است در صورتی که دودکش با ارتفاع زیاد بر روی خاک نرم ساخته شود نیز توصیه می .شود در صورتی که پوشش داخلی دودکش متکی بر پوسته در هر نقطه از دودکش باشد، مدل سازی باید شامل پوسته و پوشش .داخلی باشد و اندرکنش پوسته و پوشش در مدل لحاظ شود چنانچه دودکش دارای سیستم مهار جانبی اعم از کابل یا قاب نگهدارنده باشد، اثرات اندرکنشی سیستم مهار جانبی در مدل.سازی، تحلیل و طراحی دودکش باید درنظر گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم: دودکش / 199 11 - 3 روش های تحلیل در این فصل، سه روش تحلیل استاتیک ی معادل، طیفی و تاریخچه زمانی ارتجاعی برای تحلیل لرزه ای دودکش ارائه شده است .در صورت استفاده از مرجع معتبر دیگر که روش های غیرارتجاعی استاتیکی و یا دینامیکی را مجاز می داند، ضوابط طراحی آن مرجع باید مورد استفاده قرار گیرد و طراحی نیز باید توسط گروه کارشنا سی مستقل صالحیت .دار تایید گردد روش تحلیل استاتیکی معادل فقط برای تخمین اولیه مشخصات سازه ای دودکش می تواند مورد استفاده قرار گیرد و انجام یکی از روش های تحلیل دینامیکی الزامی است. در نظر گرفتن اثر م ی لفه و قائم زلزله در تحلیل و طراحی دودکش ضروری نیست. 11 - 3 - 1 روش استاتیکی معادل 11 - 3 - 1 - 1 برش پایه مقدار برش پایه، u V ، از رابطه ی 11 - 1 محاسبه می:شود 11 -1 ch u u W C V  :که در آن u C : ضریب زلزله طبق رابطه ی 11 - 1 ch W :وزن کل دودکش 11 -1 u a u R I S C  :که در آن a S : شتاب طیفی( بر حسبg) طبق فصل سوم I : ضریب اهمیت دودکش که با توجه به نوع کاربری از جدول4 -3 بدست می آید، مگر آنکه در .ضوابط اختصاصی ارائه شده توسط سازنده اعداد بزرگتری ارائه شود u R :ضریب رفتار سازه طبق جدول3 -1 ضریب زلزله، u C ، نباید از مقادیر رابطه ی3 -5 -الف و در دودکش واقع در منطقه ای با6.0 1  S از رابطه ی 3 -5 - ب کمتر منظور .شود ،زمان تناوب اصلی دودکشT، را می توان از رابطه ی 11 -3 -الف برای دودکش با مقطع متغیر و رابطه ی11 -3 -ب برای دودکش استوانه ای با مقطع یکنواخت.تخمین زد 11 -3 -الف 3.0 2 5      b h ch ch b ch t t E d h T  -------- صفحهٔ بعد -------- 588 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ................. 11 -3 -ب ch ch ch T E h C T  .  :که در آن ch h :ارتفاع دودکش از تراز پایه b d : قطر متوسط جداره در کف ch  :جرم حجمی معادل مصالح بدنه ی دودکش )(شامل پوسته و پوشش ch E :مدول ارتجاعی مصالح پوسته ht : ضخامت پوسته ی دودکش در باالترین نقطه bt :ضخامت دودکش در پا ین ی ترین نقطه T C : ضریب اصالح زمان تناوب متناسب با الغری دودکش طبق جدول11 -1 ch r: شعاع ژیراسیون مقطع پوسته ی دودکش جدول11 -1 ضریب اصالح زمان تناوب دودکش استوانه ای 54 و بیشتر 45 44 35 34 15 14 15 14 5 ch r h   ch r h 3 /1 3 / 31 3 / 33 4 / 65 4 / 56 1 / 43 4 / 33 6 / 19 1 / 11 4 / 14 T C 11 - 3 - 1 - 5 توزیع نیروی جانبی و برش توزیع نیروی جانبی در ارتفاع دودکش از رابطه ی 11 - 4 بدست می.آید 11 -4    n i i i i i u i h w h w V F 1 2 2 که در:آن iF : نیروی جانبی وارد بر مرکز جرم قطعه یi iw :وزن قطعه یi ih : ارتفاع مرکز جرم قطعه یi از تراز پایه n :شماره ی )باالترین قطعه (برابر تعداد قطعات برش طراحی در ترازzh از رابطه ی11 - 5 محاسبه می.شود 11 -5    n i j j z v z F J V که در:آن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم: دودکش / 581 i :شماره ی نزدیک ترین قطعه ای که مرکز جرم آن باالتر از ترازz می باشد. z vJ : ضریب تصحیح اثر مودهای باالتر برای برش ترازz که از رابطه ی 11 -6 بدست می.آید 11 -6 -الف برای 1 5.0  h hz h v z h v top v z v J h h J J J 5.0 3 5.0 ) 2 1 )( (8     11 -6 -ب برای 5.0 0  h hz ) )( 1( 2 1 5.0 h h J J z h v z v    :که در آن 11 -3 T J top v 23 .0 96 .0   11 -3 5.1 5.0 2 1 43 .0 T J h v   11 - 3 - 1 - 3 توزیع لنگر لنگر در ترازzh با استفاده از رابطه ی 11 - 9 محاسبه می:شود 11 -9 ]) ( [    n i j z j j z m z h h F J M :که در آن 11 - 14 -الف برای 3.0 0  h hz h m z h m base m z m J h h J J J 3.0 2 3.0 ) 3. 0 )( (1. 11     11 - 14 -ب برای 0.1 3.0  h hz h m z h m h m z m J h h J J J 3.0 2 3.0 9.0 )3. 0 )( ( 78 .2     در روابط11 - 14 : 11 - 11 2 9.0 025 .0 15 .1 T J h m   11 - 11 3 3.0 ) 6 ( 004 .0 3.0 T J h M    11 - 13 300 ) 6 ( 4.0 3 T J base m    11 - 3 - 5 تحلیل دینامیکی تحلیل دینامیکی به دو روش تحلیل طیفی و تاریخچه زمانی با رعایت ضوابط فصل چهارم و با فرض نسبت میرایی مناسب انجام می شود. مقدار نسبت میرایی مناسب برای پوسته ی بتنی5 % و فوالدی % 5 /1 در نظر گرفته می .شود برای تعیین طیف با نسبت میرایی )(بر حسب درصد، می توان مقاد یر نظیر ط یف5 % را در ضر یب s D طبق رابطه ی 11 - 14 ضرب.نمود -------- صفحهٔ بعد -------- 585 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ................. 11 - 14 ) 20 ( 100 Ln Ln Ds        در دودکش های با مقطع غیردایره، در روش تاریخچه زمانی باید از شتابنگاشت های زوج مولفه ای افقی استفاده شود و در روش طیفی، از ترکیبSRSS .نتایج تحلیل دو امتداد متعامد استفاده گردد 11 - 3 - 5 - 1 تحلیل طیفی تحلیل طیفی با استفاده از ضوابط فصل سوم و فصل چهارم این آیین نامه انجام می .شود پاسخ دینامیکی دودکش با در نظر گرفتن حداقل5 دوم موثر اول به نحوی که جرم تجمعی موثر مودی از94 % ،کمتر نشود با استفاده از روشSRSS یا روشCQC محاسبه می شود. 11 - 3 - 5 - 5 تحلیل تاریخچه زمانی د ر صورت استفاده از روش تاریخچه زمانی، ضوابط بند4 - 14 باید رعایت .شود 11 - 1 ضوابط طراحی 11 - 1 - 1 کنترل واژگونی حداقل ضریب اطمینان در مقابل واژگونی با در نظر گرفتن بارهای بدون ،ضریب5 /1 می باشد. 11 - 1 - 5 کنترل جابجایی حداکثر جابجایی ارتجاعی جانبی در باالترین نقطه ی دودکش، max y ،)(بر حسب متر بدون اعمال ضرایب بار، د نبای از مقدار حاصل از رابطه ی 11 - 15 .بیشتر باشد 11 - 15 h y 0033 .0 max  در محاسبه ی جابجایی نسبی دودکش بتنی، درنظر گرفتن ترک خوردگی الزم نمی باشد و فرض می شود که پایه ی .دودکش صلب است حداکثر تغ ییر مکان جانب ی دودکش فوالدی در اثر ن ی روها ی باد بدون ضر یب ( طبق مبحث ششم مقررات ملی ساختمان) ی با د به 144 /1 ارتفاع بخش مهارنشده ی .دودکش محدود شود 11 - 1 - 3 ترک یب های بارگذاری برای طراحی دودکش به روش مقاومت، از یب ک تر ی ها بارگذاری شامل اثر بار زلزله، روابط11 - 16 ، استفاده می:شود 11 - 16 -الف E T D  2.1 2.1 11 - 16 -ب E T D  2.1 9. 0 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل یازدهم: دودکش / 583 برای طراحی دودکش به روش تنش مجاز، از ترکیب ی ها بارگذاری شامل اثر بار زلزله، روابط11 - 13 ، استفاده می:شود 11 - 13 -الف ) 7.0 ( 75 .0 9.0 E T D   11 - 13 -ب E D 7.0  11 - 13 -پ E T D 7.0 9.0 6.0   که:در آن T :اثرات ناشی از دمای بهره برداری دودکش .برای تعیین بار باد، توزیع آن و ترکیب بارهای شامل اثر باد، به مراجع معتبر مراجعه شود 11 - 1 - 1 ضوابط و جزییات طراحی به طور کل ی ابعاد دودکش بر اساس شرا یط بهره بردار ی ، مسا ی ست ی ل ز یطی مح ، موقع ی ت سازه ی ها مجاور و نظا ی ر آن تع یی ی ن م شود و با استفاده از آیین نامه و استانداردهای مربوطه طراحی می.گردد در هر حال رعا ی ت ضوابط ا ی ن بخش به عنوان حداقل ن ی از طراح ی .الزم است 11 - 1 - 1 - 1 جزییات طراحی دودکش های بتنی دودکش های بتنی باید طبق ضوابط آیین نامهACI 307 طراحی شود با این تفاوت که مقدار برش پایه و ضرایب مربوط، از بند11 - 3 - 1 این فصل تعیین می شود. همچنین در بازشوها ، ضوابط زیر باید .مدنظر قرار گیرد وصله ی آرماتورهای قائم باید به نحوی انجام شود که در هر مقطع بیش از54 % آرماتورها وصله نشده باشند. بعالوه چنانچه سطح مقطع بازشو بیش از14 % سطح مقطع کل باشد، مقاطع در محل بازشو باید برای کلیه ی نیروهای قائم، برشی و لنگر خمشی در راستای قائم بر اساس مقطع موثر و با درنظرگرفتن ضر یب اضافه مقاومتی برابر5 /1 طراحی شود. محدوده ای که این ضریب اضافه مقاومت اعمال می گردد، در قسمت باال و پایین بازشو و با فاصله ی معادل با نصف عرض بزرگترین بازشو در ناحیه ی مورد بررسی می باشد. در این محدوده، آرماتورگذاری مناسب و با لحاظ طول مناسب مهار در خار.ج از آن باید درنظر گرفته شود جزییات نواحی طرفین بازشو باید بر اساس جزییات مربوط به ستون ها، مندرج در بند7.10.5 از آیین نامه ی ACI318 طراحی شود. جزییات یادشده باید در راستای عرضی حداقل به اندازه ی دو برابر ضخامت پوسته و در راستای طولی حداقل به اندازه ی دو برابر ضخامت پوسته در باال و پایین محل بازشو، به شرطی که کمتر از طول مهار آرماتورهای طولی نباشد، .رعایت شود درصورت وجود پی در نزدیکی محل بازشدگی به نحوی که امکان رعایت جزییات فوق در بخش تحتانی بازشدگی وجود نداشته باشد، آرماتورهای نواحی طرفین بازشدگی باید د .اخل پی ادامه یابند -------- صفحهٔ بعد -------- 581 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ................. درصد آرماتورهای طولی در این محدوده طبق ضوابط بند10.9 ازACI318 برای اعضای فشاری تعیین می.شود 11 - 1 - 1 - 5 ضوابط طراح ی دودکش های فوالدی دودکش خودا ی ستا ی فوالدی با ارتفاع ب ی ش از44 متر، به منظور حفظ پا ی دار ی ین ازمند افزا ی ش قطر در محل تراز پا ی می ه باشد . به ا ی ن بخش اصطالحا ساق گفته م ی شود که حداقل ارتفاع ی آن ک سوم ارتفاع کل دودکش است . در دودکش بدون ال یهی ی عا ق، قطر خارج ی دودکش در باالتر ی ن تراز با ی د حداقل ی ی ک ب ستم ارتفاع بخش استوانه یا آن باشد. در مورد دودکش دارا ی یهیال ی عا ق، قطر خارج ی دودکش ی با د حداقل ی ی ک ب ست و پنجم ارتفاع بخش استوانه یا دودکش باشد. حداقل قطر خارج ی دودکش در تراز پا ی ی ه با د6 /1 برابر قطر خارج ی دودکش در باالتر ی.ن تراز آن باشد ضخامت پوسته باید بر اساس تالش ها و جابجایی جانبی دودکش تعیی ن شو د. الزم است مقادیر خوردگی مجاز طبق استاندارد مربوطه به ضخامت محاسباتی پوسته افزوده شو د. ضخامت پوسته با افزودن خوردگی مجاز نباید در هیچ حالتی کمتر از6 میلیمتر و 544 /1 قطر خارجی پوسته در نقطه ی .مورد نظر باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم -------- صفحهٔ بعد -------- 586 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... 15 - 1 مالحظات کلی در این فصل، حداقل ضوابط و مقررات برای طرح و اجرای مخازن در برابر اثرهای زلزله ی طرح ارائه می شود. زلزله ،ی طرح زلزله ی سطح خطر دوم طبق بند3 - 4 - 1 می باشد. در نظر گرفتن زلزله بهره برداری، زلزله ی سطح خطر اول طبق بند3 - 4 - 1، برای مخازن الزم نمی.باشد 15 - 1 - 1 حدود کاربرد ضوابط این فصل شامل مخازن زمینی و هوایی آب و انواع فرآورده های نفتی است. گروه بندی مخازن بر حسب اهمیت و خطرزایی طبق بند11 - 1 - 4 تعیین می شود. بسته به مورد، ضوابط سایر فصول این آیین نامه نیز باید رعایت شود. برای طراحی مخازن ساخته شده بر روی سیستم جداساز لرزه ای ضوابط فصل نهم .نیز باید درنظر گرفته شود 15 - 1 - 5 انواع مخزن مخزن از نظر نوع سازه به زمینی، هوایی و تحت فشار، متکی بر پی یا سازه ای دیگر، تقسیم می .شود مخزن زمینی می تواند کامال بر روی زمین، نیمه مدفون یا کامال مدفون باشد. مخزن هوایی بر روی سازه ی نگهدارنده ای در ارتفاعی باالتر از سطح زمین استقرار می یابد. مخز ن تحت فشار، معموال با حجم کوچکتری، بر روی پی، پایه ی ویژه ی خود یا سازه ی دیگری نصب می شود. مخزن می تواند از فلز، بتن مسلح، بتن پیش تنیده، مصالح بنایی یا از دیگر مصالح مناسب ساخته شود. مخازن زمینی فلزی به دو دسته خودمهار و با مهار مکانیکی تقسیم می شوند. اگ ر مخزن فلزی متکی بر زمین به کمک وزن خود و مایع داخل آن مقابله با واژگونی را تامین نماید، خودمهار و اگر توسط میل ،مهار تسمه و یا سایر ادوات مکانیکی به شالوده مهار شده باشد، مخزن با مهار مکانیکی نامیده می.شود 15 - 1 - 3 مطالع ات ویژه ی ساختگاه برای طراحی مخزن با گروه کاربری و خطرزاییIII وIV و هر مخزنی با گروه کاربری و خطرزاییII ( که نزدیک گسل فعال فاصله کمتر از14 کیلومتر ) باشد، مطالعه ی ویژه ی ساختگاهی طبق فصل سوم الزامی است. مطالعه ی ویژه ی ساختگاهی برای مخازن مستقر بر روی خاک نرم (تیپIV طبق استاندارد1344) نیز الزامی می باشد. در سایر موارد نیز در صورت تشخیص کارفرما مطالعه ی ویژه انجام می.شود 15 - 1 - 1 مطالع ات مکانیک خاک انجام مطالعات مکانیک خاک، ژئوتکنیک لرزه ای و تعیین مشخصات الیه های خاک زیر مخز ن، در حدی که بتواند نیازهای طراحی این فصل را برآورده سازد، ضروری است. در این مطالعه باید اثر عوامل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 581 نامطلوب از قبیل قابلیت روانگرایی، زمین لغزش و ناپایداری شیب محل احداث بررسی شود. همچنین :در طراحی پی مخزن موارد محتمل نامطلوب زیر نیز مورد توجه قرار گیرد الف- قرار گرفتن ساختگاه در دامنه کوه یا تپه، ب ه طوری که بخشی از کف مخزن برروی زمین طبیعی .محکم و بخش دیگر برروی خاکریز واقع شده باشد ب- وجود الیه هایی از خاک تراکم پذیر نباتی یا خاکریز در محل ساخت مخزن پ- وجود خاک های رسی خمیری با نشست دراز مدت زیاد ت- انجام حفاری و خاکبرداری نسبتا عمیق در مجاورت پی مخزن ث- افت قابل توجه تراز سفره ی آب زیرزمینی، ناشی از احداث چاه های آب در اطراف مخزن و فرونشست خاک ناشی از آن ج- امکان شناوری پی به علت در معرض سیالب قرار گرفتن محوطه ی مخزن یا افزایش سطح آب زیرزمینی به د الیل دیگر چ- امکان خوردگی شیمیایی خاک زیر مخزن زمین سست و نامناسب باید با استفاده از روش های کارآمد، از جمله روش :های زیر، اصالح شود الف- برداشت الیه ها و مواد نامناسب و جایگزینی آن با مصالح مناسب کوبیده شده ب- استفاده از شمع های کوتاه جهت افزایش تراکم و مقاومت خاک نرم پ - پیش بارگذاری خاک نرم جهت تحکیم آن ت - تثبیت خاک با استفاده از روش های شیمیایی یا تزریق دوغاب سیمان ث - استفاده از شمع های عمیق جهت انتقال بار به بستر مقاوم ج - آب گیری کنترل شده و با سرعت آهسته ی مخزن همراه با آزمایش هیدرولیکی (برای بررسی نشت) یا ب ه طور جداگانه، به منظور تحکیم خاک چ- پیش بینی تمهیدات مناسب برای جلوگیری یا کاهش خوردگی شیمیایی خاک زیر مخزن ح- پیش بینی شبکه ی زهکشی مناسب برای تخلیه ی آب و مواد شیمیایی 15 - 5 ضوابط کلی تحلیل و طراحی لرزه ای مخزن مخزن را می توان به کمک روش بار جانبی معادل یا دینامیکی تحلیل کرد. در بند11 - 3 مبانی روش بار جانبی معادل برای مخزن زمینی بیان شده است. در صورت انجام روش تحلیل دینامیکی برای مخزن زمینی، الزم است آثار هیدرودینامیک، اندرکنش سیال- سازه، و اندرکنش خاک- سازه در مدل سازی با اس تفاده از روش های معتبر درنظر گرفته شود. در هر حال، مخزن زمینی باید بتواند حداقل35 درصد نیروهای حاصل از روش بار جانبی معادل طبق بند11 - 3 را نیز جوابگو باشد. تحلیل مخازن هوایی بر اساس بند11 - 3 انجام می شود. سازه ی نگهدارنده ی مخزن تحت فشار بر اساس فصل هفتم تحلیل می شود. در صورت استفاده از سی ستم جداساز لرزه ای ضوابط فصل نهم مالک طراحی سیستم جداساز خواهد بود و در صورت استفاده از سیستم های میراگر، اندرکنش آنها با مخزن باید با -------- صفحهٔ بعد -------- 580 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... بهره گیری از فصل دهم این آیین نامه و یا سایر مراجع معتبر در تحلیل و طراحی مخزن در نظر گرفته .شود 15 - 5 - 1 مدل سازی در مدل سازی مخزن زمینی، انعطاف پذیری جداره ی مخزن و بستر آن، حرکت گهواره ای و لغزش، که می تواند باعث افزایش زمان تناوب مربوط به مایع سخت (بند 11 - 3 - 1) و تغییر در پاسخ لرزه ،ای شوند باید مورد توجه قرار گیرد. در مخزن زمینی خودمهار با بستر صلب، جداشدن مخزن از بستر می تواند باعث کاهش نیروهای هیدرودینامیکی ولی افزایش تنش های فشاری قائم در جداره و امکان کمانش آن .شود در مخزن زمینی خودمهار با بستر انعطاف پذیر، افزایش تنش های فشاری در جداره کمتر بوده ولی امکان فرو رفتن مخزن در خاک وجود دارد. اتصال لوله و سایر قطعات الحاقی باید انعطاف الزم را برای تحمل جابجایی داشته باشد. توصیه می شود پله ی مخزن به زمین اتصال نداشته باش د، در غیر این صورت الزم است اثرات اندرکنش آن با مخزن در مدل .سازی منظور شود سازه ی نگهدارنده ی مخزن هوایی یا تحت فشار را می توان مشابه سایر سازه های صنعتی و بر اساس ضوابط فصل هفتم مدل.سازی کرد 15 - 5 - 5 مایع سخت و مایع مواج برای سهولت تحلیل می توان جرم مایع داخل مخزن را به دو بخش معادل جرم مایع سخت و جرم مایع مواج تقسیم کرد. جرم مایع سخت، آن بخش از جرم مایع است که فرض می شود همراه سازه حرکت می .کند. جرم مایع مواج مربوط به بخشی از سیال است که حرکت موجی در بخش فوقانی دارد در اغلب مو ارد، بخش عمده ی برش پایه و لنگر واژگونی ناشی از مایع سخت می باشد. حرکت سطح آزاد مایع در داخل مخزن بر اساس مشخصات جرم مایع مواج تعیین می شود. محاسبه ی مشخصات مایع سخت و مایع مواج در روش استاتیکی معادل برای مخزن زمینی طبق بند11 - 3 انجام می.شود 15 - 5 - 3 آسیب های محتمل ناشی از زلزله در طراحی مخزن باید انواع آسیب های محتمل ناشی از زلزله و به:ویژه موارد زیر مورد توجه قرار گیرد - کمانش پافیلی ناشی از تنش فشاری در جداره ی مخزن - تخریب سقف مخزن و ناحیه ی باالیی دیواره بر اثر امواج حاصل از حرکت نوسانی سیال - پارگی جداره و تمرکز تنش در اطراف مهارهای مخزن به پی یا پایه - لغزش مخزن زمینی ناشی از غلبه ی نیروی افقی زلزله بر مقاومت اصطکاکی - آسیب به اتصاالت غیر انعطاف پذیر لوله ها و دی گر تجهیزات متصل به مخزن، کنده شدن جوش بین کف و جداره، و نشست نسبی پی، بدلیل برکنش کف از زمین در مخازن خودمهار یا با مهار نسبی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 589 - آتش سوزی پس از زلزله، غالبا به دلیل شکست اتصاالت یا خروج سیال قابل اشتعال از محل سقف به ویژه در مخازن با سقف شناور 15 - 5 - 1 گروه بندی مخزن بر حسب کاربری و خطرزای ی مخزن از نظر کاربری و خطرزای ی ، با توجه به جنبه های حفظ حیات و محیط زیست و نیز مالحظات اقتصادی به چهار گروه تقسیم می شود. ضرایب اهمیت گروه های مختلف در جدول11 -1 .آمده است گروهI - :مخازن با اهمیت کم .شامل مخازن موقت کوچک که خرابی آنها باعث خطرات جانی نشود .برای این گروه از مخازن رعایت ضوابط این فصل الزامی نیست گروهII - :مخازن با اهمیت معمولی مخازنی هستند که خرابی یا توقف خدمت آنها تلفات انسانی یا زیان های اقتصادی زیادی نخواهد داشت. مخازن زمینی آب غیرشرب و غیر آتش نشانی و مخازن مواد شیمیایی غیر قابل اشتعال و غیرسمی، به شرطی که خروج سیال باعث ایجاد مشکالت بهره برداری در دیگر سازه های با اهمیت ب االتر نشود، جزء این گروه می.باشند گروهIII - :مخازن با اهمیت زیاد مخازنی هستند که باید آسیب حاصل از زلزله ی طرح در آنها محدود بوده و در فاصله ی زمانی کوتاهی امکان بازگرداندن آنها به بهره برداری وجود داشته باشد. این گروه از مخازن، تاسیساتی مهم هستند که تنه ا برای تعمیر به مدت محدود می توان آنها را از خدمت معاف کرد. مخازن حاوی مواد شیمیایی سمی با ثبات، سیاالت با اشتعال پذیری کم، مخازن زمینی آب شرب و مخازن هوایی آب با ظرفیت بیشتر از یکصد متر مکعب جزء این گروه می باشند. این سازه ها می توانند تغییرشکل های غیرارت جاعی محدودی بر اثر زلزله.ی طرح داشته باشند گروه IV - :مخازن با اهمیت خیلی زیاد یا ضروری مخازنی هستند که حفظ محتوا یا قابل استفاده بودن آنها پس از وقوع زلزله ضروری است. خرابی این نوع مخزن می تواند باعث تلفات قابل توجه انسانی یا آثار زیانبار زیست.محیطی شود مخازن حاوی مواد شیمیایی سمی بی ،ثبات یا قابل انفجار سیاالت با اشتعال پذیری زیاد، و آب آتش نشانی در این گروه قرار دارند. همچنین مخازنی که خرابی آنها می تواند باعث توقف طوالنی تولید شود، جزو این گروه می باشند. مخزن ضروری باید در اثر زلزله ی طرح عمدتا در محد وده.ی رفتار ارتجاعی باقی بماند جدول11 -1 ضریب اهمیت مخازن گروه کاربری و خطرزای ی ضریب اهمیت(I) II 1 III 15 /1 IV 5 /1 -------- صفحهٔ بعد -------- 518 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... 15 - 5 - 1 ترکیب بارها 15 - 5 - 1 - 1 روش تنش مجاز .برای طراحی مخازن فوالدی مستقر بر زمین، از روش تنش مجاز استفاده خواهد شد ترکیب بارهای روش تنش مجاز طبق بند1 - 1 - 1 ولی بدون اعمال ضریب3/4 در بار زلزله (با توجه به استفاده از ضریب رفتار تراز تنش مجاز در محاسبه )ی نیروی زلزله می باشد. در این ترکیب های بارگذاری الزم ،است اثر بار مایعF، و اثر بار ناشی از فش ،ار جانبیH ، .نیز درنظر گرفته شود 15 - 5 - 1 - 5 روش مقاومت برای طراحی مخازن و سازه های بتنی نگهدارنده به روش مقاومت نهایی و پایه های فوالدی مخازن هوایی و موارد مشابه به روش ضرایب بار و مقاومت، می توان از ترکیب بارهای روش مقاومت طبق بند 1 - 1 - 1 استفاده کرد . در این ترکیب ،های بارگذاری الزم است اثر بار مایعF ، و اثر بار ناشی از فشار ،جانبیH .، نیز درنظر گرفته شود 15 - 5 - 1 - 3 روش مقاومت مجاز برای طراحی پایه های فوالدی مخازن هوایی و موارد مشابه ب ا روش مقاومت مجاز ، می توان از ترکیب بارهای روش تنش مجاز طبق بند1 - 1 - 1 .استفاده کرد 15 - 3 روش بار جانبی معادل برای تحلیل مخازن زمینی 15 - 3 - 1 مبانی روش در این روش فقط یک مود ارتعاشی ناشی از جرم مایع سخت و یک مود ارتعاشی ناشی از جرم مایع مواج درنظر گرفته می .شود برای مایع سخت و سازه ی مخزن از میرایی5 درصد و برای مایع مواج از میرایی5 /4 درصد استفاده می شود. پاسخ طیفی با میرایی5 /4 درصد را می توان5 /1 برابر پاسخ طیفی با میرایی5 درصد درنظر .گرفت برای هر مولفه ی نیرو یا تغییرشکل، آثار ناشی از حرکت جرم سخت (شامل جرم مایع سخت و جر م قسمت های جامد مخزن)، حرکت جرم مایع مواج و اثر مولفه ی قائم زلزله (در مواردی که منظورکردن مولفه ی قائم طبق بند11 - 3 - 14 ضروری است) ب ه صورت جذر مجموع مربعات با یکدیگر ترکیب می.شوند -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 511 15 - 3 - 5 زمان تناوب زمان تناوب اصلی سازه ی مخزن همراه با مایع سخت (جرم سخت)، برحسب ثانیه، از رابطه ی11 - 1 بدست می:آید 11 -1 t e L L i i E t D H C T 2   :که در آن L H : ارتفاع حداکثر مایع(m) D: ق طر اسمی مخزن(m)، (قطر داخلی در مخزن استوانه ای و بعد داخلی مخزن در راستای زلزله در )مخزن مستطیلی et: ض خامت موثر جداره ی مخزن(m) L  : جرم حجمی مایع) 3 (kg/m t E: م دول ارتجاعی موثر مصالح جداره ی مخزن(Pa) i C: ض ریب بی بعد طبق جدول11 -1 ضخامت موثر جداره ی مخزن با توجه به تغییرات جنس، ضخامت و تنش قائم جداره تعیین می .شود برای جداره با جنس یکنواخت، می.توان از ضخامت متوسط جداره به عنوان ضخامت موثر استفاده کرد همچنین برای تعیین ضخامت موثر می توان از رابطه ی11 - 1 :استفاده کرد 11 -1      n i i i n i i i i e x d x d t t 1 1 :که در آن it: ضخامت نوارi از جداره ی مخزن id: عرض نوارi از جداره ی مخزن ix :فاصله ی وسط نوار i تا سطح آزاد مایع n : تعداد نوارهای جداره ی مخزن زمان تناوب مود مایع مواج از هر یک از رابطه های11 - 3 -الف و11 - 3 -ب برحسب ثانیه قابل محاسبه :است 11 -3 -الف ) 67 .3 tanh( 67 .3 , 2 1 1 D H D D g D T L c   11 -3 -ب 2 D C T c c  -------- صفحهٔ بعد -------- 515 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... :که در آن g: ش( تاب ثقل2 m/s ) c C: ض ریب محاسبه زمان تناوب بر حسب) / ( m s که بر اساسD H L / از جدول11 -1 بدست می.آید برای مخزن مستطیل شکل، ضریب 63 /3 در رابطه ی 11 -3 -الف با16 /3 .جایگزین شود جدول11 -1 ضرایب محاسبه زمان تناوب /D L H 15 /4 15 /4 35 /4 5 /4 35 /4 4 /1 15 /1 5 /1 i C 13 /9 34 /3 93 /6 36 /6 46 /6 11 /6 56 /6 43 /3 c C 49 /1 34 /1 64 /1 51 /1 43 /1 43 /1 43 /1 43 /1 15 - 3 - 3 جرم مایع سخت و مایع مواج ،جرم مایع سختi m ،، و مایع مواجc m، را می،توان برحسب جرم کل مایعp m ، از روابط11 - 4 و 11 - 5 :محاسبه کرد 11 -4 -الف 3 4 866 .0 ) 866 .0 tanh(   L p L L i H D m H D H D m برای 11 -4 -ب 3 4 218 .0 0.1        L p L i H D m H D m برای 11 -5 p L L c m D H H D m ) 67 .3 tanh( 230 .0  در مخزن مستطیل شکل از رابطه ی 11 - 4 -الف برای تمام نسبت هایL H Dاستفاده می شود و همچنین ضرایب134 /4 و63 /3 در رابطه ی11 - 5 به ترتیب با164 /4 و16 /3 جایگزین می.شود 15 - 3 - 1 نیروهای طراحی و برش پایه ی مخزن نیروی معادل جانبی مایع سخت، سقف، کف و جداره ی مخزن از حاصلضرب وزن هرکدام در ضریب زلزله یiA ، طبق بند11 - 3 - 3، بدست می آید. نیروی معادل جانبی مایع مواج از حاصلضرب وزن مایع مواج در ضریب زلزله یc A ، طبق بند11 - 3 - 3، تعیین می.شود برش پایه ،ی کل طراحیu V، از رابطه ی11 -6 بدست می:آید 11 -6 2 2 c i u V V V   :که در آن iV :برش پایه ی نظیر مایع سخت، سقف، کف و جداره ی مخزن طبق رابطه ی 11 - 3 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 513 cV :برش پایه ی نظیر مایع مواج طبق رابطه ی11 - 3 11 -3 ) ( s f r i i i m m m m g A V     11 -3 c c c m g A V  :در روابط فوق r m :جرم سقف مخزن با سقف ثابت شامل قاب بندی و ملحقات آن به اضافه ده درصد جرم بار برف روی سقف f m :جرم کف مخزن s m :جرم جداره به اضافه ملحقات آن 15 - 3 - 1 لنگر پای جداره ،لنگر پای جدارهrw M ، بخشی از لنگر واژگونی ناشی از زلزله است که در تراز پای جداره پیرامونی اثر می کند. این لنگر برای محاسبه ی نیروی محوری قائم در پای جداره ،ی پیرامونی و کنترل ضخامت آن بار قائم وارد بر پی نواری جداره و نیروی مهار مخزن به پ ه ی ب کار می رود. اگر مخزن برروی پی گسترده (دال بتنی) بنا شود، مقدارrw M فقط برای کنترل ضخامت جداره و مهار مخزن به پی ب ه کار می .رود در مورد مخازن استوانه ای این لنگر، لنگر دیواره ی حلقوی نامیده می.شود مقدار این لنگر از رابطه ی11 - 9 بدست می:آید 11 -9     2 2 ) ( c c c r r s s i i i rw h gm A h m h m h m g A M     :که در آن ih :ارتفاع محل اثر نیروی لرزه ای جانبی مربوط به مایع سخت از کف مخزن به منظور محاسبه ی لنگر پای جداره (رابطه ی 11 - 14 ) sh :ارتفاع مرکز جرم جداره مخزن rh :ارتفاع مرکز جرم سقف مخزن ch :ارتفاع محل اثر نیروی لرزه ای جانبی مربوط به مایع مواج از کف مخزن به منظور محاسبه ی لنگر پای جداره (رابطه ی 11 - 11 ) 11 - 14 -الف 3 4 375 .0   L L i H D H h برای 11 - 14 -ب 3 4 094 .0 500 .0          L L L i H D H H D h برای 11 - 11 L L L L c H D H D H D H h                      67 .3 sinh 67 .3 1 67 .3 cosh 1 -------- صفحهٔ بعد -------- 511 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... برای مخزن مستطیل شکل ضریب63 /3 در رابطه ی11 - 11 با16 /3 .جایگزین شود برای کنترل تنش وارد بر خاک زیر پی نواری جداره (پی حلقوی در مورد مخازن استوانه ای) با تنش مجاز خاک باید از ترکیب بارهای بند1 - 1 - 1، بدون افزایش تنش مج.از، استفاده شود 15 - 3 - 6 لنگر زیر کف ،لنگر زیر کفs M، که وابسته به توزیع نیروی زلزله بر جداره ی پیرامونی و کف می باشد، از رابطه ی 11 - 11 محاسبه می شود. این لنگر برای طراحی دال کف یا سرشمع پی عمیق و کنترل خاک زیر شالوده در پی گسترده ب ه کار می.رود 11 - 11     2 2 ) ( cs c c r r s s s i i i s h gm A h m h m h m g A M     :که در آن is h :ارتفاع محل اثر نیروی لرزه ای جانبی مربوط به مایع سخت از کف مخزن به منظور محاسبه ی لنگر زیر کف (رابطه ی11 - 13 ) cs h :ارتفاع محل اثر نیروی لرزه ای جانبی مربوط به مایع مواج از کف مخزن به منظور محاسبه ی لنگر زیر کف (رابطه ی 11 - 14 ) 11 - 13 -الف 3 4 8 1 866 .0 tanh 2 866 .0                        L L L L is H D H H D H D h برای 11 - 13 -ب 3 4 060 .0 500 .0          L L L is H D H H D h برای 11 - 14 L L L L cs H D H D H D H h                            67 .3 sinh 67 .3 937 .1 67 .3 cosh 1 برای مخزن مستطیل شکل ضریب63 /3 در رابطه ی 11 - 14 با16 /3 و عدد933 /1 با41 /1 جایگزین می.شود برای کنترل تنش وارد بر خاک زیر دال پی گسترده با تنش مجاز خاک باید از ترکیب بارهای بند1 - 1 - 1 .، بدون افزایش تنش مجاز، استفاده شود 15 - 3 - 1 ضریب زلزله ی جرم سخت ضریب زلزله ،ی جرم سختiA ، از روابط 11 - 15 بدست می:آید -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 511 11 - 15 -الف min ) ( i i a i A R I S A   11 - 15 -ب       6.0 5.0 6.0 01 . 0 ) ( 1 1 1 min S R I S S Ai :که در آن a S : شتاب طیفی با نسبت میرایی5 ( درصد بر حسبg) که با توجه به زمان تناوب جرم سخت ( طبق رابطه ی11 -1) بدست می آید. اجازه داده می شود بدون استفاده از رابطه ی11 -1، در رابطه ی11 - 15 از مقدارDS S بجایa S .استفاده کرد 1S : پارامتر شتاب طیفی( بر حسبg)، نظیر زلزله ی نادر (سطح خطر )سوم در زمان تناوب یک ثانیه روی بستر سنگی طبق فصل سوم R :ضریب رفتار ، برابرw R برای مخازن فوالدی وu R برای مخازن بتنی طبق جدول11 -3 ضریب ،رفتارR، ضریب اضافه مق،اومت 0  ،، و ضریب بزرگنمایی جابجایی d C ، برای مخزن از جدول11 -3 بدست می،آید. ضریب رفتار مربوط به جرم مواجc R، برای انواع مخازن بتنی برابر1 و برای مخازن فوالدی و سایر مصالح برابر1 درنظر گرفته می شود. جابجایی جانبی طرح در هر ارتفاع از مخزن از حاصل ضرب d C در تغییرمکان ارتجاعی جانبی مخزن بدست می آید. برای تعریف انواع مخازن بتنی مسلح و پیش تنیده، به بند11 - 5 - 1 .مراجعه شود I :ضریب اهمیت طبق جدول11 -1 15 - 3 - 0 ضریب زلزله ی جرم مواج ضریب زلزله،ی جرم مواجc A، از رابطه ی 11 - 16 بدست می:آید 11 - 16 i c a c A R I S A   5. 1 :که در آن a S : شتاب طیفی با نسبت میرایی5 ( درصد بر حسبg) با توجه به زمان تناوب جرم مواج c R :ضریب رفتار مربوط به جرم مایع مواج است که می توان آن را برابر با 1 برای مخازن فوالدی و برابر1 برای انواع مخازن .بتنی درنظر گرفت ضریب5 /1 در رابطه ی 11 - 16 به علت استفاده از طیف با نسبت میرایی5 % بجای استفاده از طیف با نسبت میرایی5 /4 % برای جرم مواج می باشد. در صورتی که در رابطه ی 11 - 16 برای محاسبه شتاب طیفی از طیف ویژه ساختگاه با نسبت میرایی5 /4 % استفاده شود، ضریب5 /1 از رابطه ی یادشده حذف می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- 516 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... 15 - 3 - 9 ضریب رفتار، ضریب اضافه مقاومت و ضریب بزرگنمایی جابجایی ،ضریب رفتارR، ضریب اضافه مق،اومت 0  ،، و ضریب بزرگنمایی جابجایی d C ، برای مخزن از جدول11 -3 بدست می،آید. ضریب رفتار مربوط به جرم مواجc R، برای انواع مخازن بتنی برابر1 و برای مخازن فوالدی و سایر مصالح برابر1 درنظر گرفته می شود. جابجایی جانبی طرح در هر ارتفاع از مخزن از حاصل ضرب d C در تغییرمکان ارتجاعی جانبی مخزن بدست می آید. برای تعریف انواع مخازن بتنی مسلح و پیش تنیده، به بند11 - 5 - 1 .مراجعه شود جدول11 -3 پارامترهای لرزه ای مخازن زمینی نوع مخزن w R u R 0  d C مخزن فوالدی یا پالستیکی مسلح به الیاف با مهار مکانیکی 4 3 1 5 /1 مخزن خودمهار فوالدی یا پالستیکی مسلح به الیاف 5 /3 5 /1 1 1 مخزن بتن مسلح یا پیش تنیده ی غیرلغزان روی کف - 1 1 1 مخزن بتن مسلح یا پیش تنیده با جداره ی مهارشده به کف ولی با امکان لغزش - 15 /3 1 1 مخزن بتن مسلح یا پیش تنید ه با جداره ی مهار و مقید نشده به کف با امکان لغزش- 5 /1 5 /1 5 /1 انواع دیگر مخزن - 5 /1 5 /1 5 /1 در صورتی که مخزن بتن مسلح یا پیش تنیده ی غیرلغزان و در زمین مدفون باشد، می توان از 8.2  u R استفاده کرد. مخزن مدفون، مخزنی است که تراز طرح سطح مایع داخل مخزن پایین تر از تراز زمین اطراف مخزن باشد. برای مخزن نیمه مدفون می توان از درونیابی برای تعیین مقدارu R .استفاده کرد 15 - 3 - 18 اثر مولفه ی قائم زلزله ،ضریب زلزله در راستای قائمv A، از رابطه ی11 - 13 بدست می:آید 11 - 13 I S A DS v 2.0  DS S: پارامتر ش تاب طیفی (بر حسبg) ،نظیر زمان تناوب کوتاه1 /4 ثانیه (طبق بند1 - 1 - 3 - 1) مولفه ی قائم زلزله می تواند رو به باال و یا رو به پایین عمل نماید. الزم نیست اثر شتاب قائم را به طور همزمان برای تعیین نیروی واژگونی و مقاومت در برابر آن در نظر گرفت. در موارد زیر منظور داشتن مولفه:ی قائم ضروری است الف- محاسبه ی تنش حلقوی جداره ی مخزن طبق بند11 - 3 - 13 ب- محاسبه ی نیروی فشاری قائم در جداره ی مخزن طبق بند11 - 4 - 1 - 1 پ- طراحی میل مهار طبق بند11 - 4 - 1 - 1 ت- طراحی قطعات سقف مخزن با سقف ثابت طبق بند11 - 4 - 14 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 511 ث- محاسبه ی لغزش مخزن طبق بند11 -6 - 3 ج- طراحی پی طبق بند11 - 6 - 1 15 - 3 - 11 توزیع نیروی جانبی توزیع محیطی فشار هیدرودینامیکی وارد بر جداره ی مخزن استوانه ای در ارتفاع مورد نظر برای مایع ،سختiq ،، و مایع مواجc q ،را برای مخازن بتنی، می توان به ترتیب از روابط11 - 13 و11 - 19 بدست آورد: 11 - 13 D p q i i   cos 2  11 - 19 D p q c c   cos 2  :که در آن ip :شدت بار جانبی در ارتفاع مورد نظر ناشی از مایع سخت بر اساس توزیع ذوزنقه ای cp :شدت بار جانبی در ارتفاع مورد نظر ناشی از مایع مواج بر اساس توزیع ذوزنقه ای θ :زاویه ی بین جهت زلزله با شعاع گذرنده از نقطه ی مورد نظر توزیع فشار حاصل از روابط11 - 13 و11 - 19 در نیمه ی2 2       جداره ی استوانه به صورت فشار از داخل به بیرون و در نیمه ی دیگر به صورت مکش به داخل مخزن می.باشد برای مخازن با پالن مستطیل شکل، شدت نیروهایipوcp به طور مساوی بین دو دیوار عمود بر جهت زلزله تقسیم و به طور یکنواخت در طول دیوار توزیع می شود. این فشار به یکی از دو دیوار، از داخل به خارج و به دیوار دیگر به صورت مکش به سمت داخل اثر می کند. در شکل11 -1 توزیع نیروی جانبی مربوط به مایع سخت و مواج برای مخازن مستطیلی و استوانه.ای نشان داده شده است توزیع نیروی جانبی مربوط به قسمت های جامد مخزن نظیر سقف ثابت، کف و جداره، متناسب با توزیع جرم هر ق.سمت است لنگر ناشی از جرم مایع سخت در تراز مورد نظر را می توان با فرض توزیع ذوزنقه ای نیروی جانبی i i m g A در ارتفاع کل مایع، ب ه طوری که برآیند آن در ارتفاعih قرار گیرد، بدست آورد. لنگر واژگونی حاصل از جرم مایع مواج در تر از مورد نظر را می توان با فرض توزیع ذوزنقه ای نیروی جانبی c c m g A در ارتفاع کل مایع، ب ه طوری که برآیند آن در ارتفاعch .قرار گیرد، بدست آورد 15 - 3 - 15 فاصله ی آزاد از سطح مایع فاصله آزاد از سطح مایع براساس حداکثر ارتفاع موج و مشخصات سازه تعیین می شود. حداکثر ارتفاع ،موجS  ،، روی تراز طراحی مایعL H، طبق رابطه ی11 - 14 تخمین زده می:شود 11 - 14 -الف 2 1 63 .0 c D S T I DS   sec 4  cTبرای -------- صفحهٔ بعد -------- 510 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... 11 - 14 -ب 2 1 5.2 c D S T I DS   sec 4  cTبرای فاصله ی آزاد سطح مایع تا زیر سقف (هواخور) حداقل باید طبق شرایط زیر تعیین:شود الف- برای مخازن با گروه کاربری و خطرزاییII ، لزومی به درنظرگرفتن فاصله آزاد نیست اما چنانچه لحاظ این فاصله مد نظر باشد، به منظور رعایت صرفه اقتصادی الزم نیست مقدار فاصله ی آزاد از S  7.0 .بزرگتر درنظر گرفته شود ب- برای مخازن با گروه کا ربری و خطرزاییIII ، چنانچه33 .0  DS S باشد، لزومی به درنظرگرفتن فاصله آزاد نیست اما چنانچه لحاظ این فاصله مد نظر باشد، به منظور رعایت صرفه اقتصادی الزم نیست مقدار فاصله ی آزاد ازS  7.0 .بزرگتر درنظر گرفته شود پ- برای مخازن با گ روه کاربری و خطرزاییIII ، چنانچه33 .0  DS S باشد، مقدار فاصله ی آزاد باید برابر باS  7.0 .درنظر گرفته شود ت- برای مخازن با گروه کاربری و خطرزاییIV، فاصله ی آزاد باید برابر باS  .درنظر گرفته شود تبصره1: بر ای ردیف های پ و ت، چنانچه هریک از شرایط زیر برقرار باشد، می توان از درنظرگرفتن :فاصله آزاد صرفنظر کرد - پیش بینی محفظه ی ثانویه برای کنترل سرریز - طراحی سقف و جداره ی مخزن برای مهار تالطم سیال شکل11 -1 توزیع افقی نیروی جانبی زلزله ناشی از جرم مایع سخت و مواج در مخازن استوانه ای و مستطیلی 15 - 3 - 13 نیروهای هیدرودینامیکی حلقوی در جداره ی مخزن نیروهای هیدرودینامیکی حلقوی حاصل از حرکت مایع سخت در واحد ارتفاع جداره ی استوانه ای ، i N ،و مایع مواجc N ، بر حسبN/m ، از روابط11 - 11 و11 - 11 بدست می:آید جهت نیروی زلزله بدنه مخزن بدنه مخزن فشار مکش مکش -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 519 11 - 11 -الف 3 4  L H D برای                       L L L L L i i H D H Y H Y gDH A N 866 .0 tanh 5.0 864 .0 2  11 - 11 -ب D Y 75 .0  و 3 4  L H D برای               2 2 75 .0 5.0 75 .0 532 .0 D Y D Y gD A N L i i  11 - 11 -پ D Y 75 .0  و 3 4  L H Dبرای 2 264 .0 gD A N L i i   11 - 11 L H Dبرای کلیهی مقادیر           D H D Y H gD A N L L L c c 67 .3 cosh ) ( 67 .3 cosh 189 .0 2  :که در آنها L : ج رم حجمی مایع بر حسب3 / m kg روابط 11 - 11 و11 - 11 بر ای مخازن استوانه ای جدار نازک فوالدی می باشد. همچنین می توان با استفاده از توزیع نیروی حاصل طبق بند11 - 3 - 11، نیروهای داخلی جداره.ی مخزن را بدست آورد نیروی حلقوی کل زلزله در واحد ارتفاع جداره از را بطه ی 11 - 13 بدست می:آید 11 - 13 2 2 2 ) ( h v c i s N A N N N    تنش ،حلقوی حاصل از زلزلهt Ns s /   ، با توجه به ترکیب بارهای بند1 - 1 - 1 با لحاظ بند 11 - 1 - 5 - 1، ،با تنش حلقوی حاصل از نیروی هیدرواستاتیکیt Nh h /   ،ترکیب می.شود :در روابط فوق Y: ف اصله قائم از سطح مایع تا نقطه ی مورد نظر بر حسب m h N: ن یروی حلقوی هیدرواستاتیکی در واحد ارتفاع برحسبm N /. این نیرو را می توان از روش های مرسوم یا از رابطه یL h Y gD N  )3.0 ( 5.0   به دست آورد. t: ض خامت جداره در محل محاسبه ی تنش حلقوی پس از کسر ضخامت درنظرگرفته شده برای خوردگی، بر حسب m 15 - 3 - 11 اندرکنش سازه- خاک اندرکنش سازه- خاک را مطابق ضوابط فصل پنجم درصورت لزوم باید در نظر گرفت. چنانچه از ضوابط فصل پنجم برای درنظر گرفتن اندرکنش سازه- خاک استفاده شود مخزن باید دارای شالوده ی نواری (حلقوی) یا گسترده از بتن مسلح باشد و ب ه طور مکا نیکی به شالوده مهار شود. مقدار برش پایه و لنگر واژگونی برای مود جرم سخت نباید کمتر از34 % مقادیر نظیر حالت بدون درنظرگرفتن اندرکنش باشد. نسبت میرایی موثر برای سیستم سازه- شالوده نباید بیشتر از1 /4 .درنظر گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- 558 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... 15 - 1 طراحی لرزه ای مخزن فوالدی استوانه ای زمینی طراحی مخازن فوالدی بر اساس روش تنش مجاز با توجه به بند11 - 1 - 5 - 1 .انجام خواهد شد 15 - 1 - 1 مقابله با واژگونی لنگر مقاوم در برابر واژگونی در پای جداره می تواند توسط یکی از مجموعه:ی عوامل زیر تامین شود - وزن جداره ی مخزن، وزن سقف روی جداره ی مخزن و وزن مایع مجاور جداره در مخزن بدو ن مهار - ابزار مهار مکانیکی در مخزن با مهار مکانیکی مخزن را می توان خودمهار دانست:به شرطی که موارد زیر برقرار باشد 1 - ،نسبت مهارJ کوچکتر از یک باشد. 1 - عرض ورق حلقوی که در تعیین نیروی مقاوم مورد استفاده قرار می گیرد، از5 /3 درصد قطر مخزن .تجاوز نکند 3 - تنش فشاری وارد بر ورق جداره، طبق روابط بند 11 - 4 - 1 - 1 .محاسبه شده باشد 4 - .ضخامت الزم برای ورق حلقوی، از ضخامت ورق کف تجاوز نکند 5 - ضوابط انعطاف پذیری لوله.های متصل به مخزن رعایت شده باشد در غیر این صورت باید از مهار مکانیکی استفاده شود. نسبت مهارJ از رابطه ی 11 - 14 بدست می.آید 11 - 14   a v t rw w A w D M J    ) 1( 2 2  که در آنrw M برحسبN.m :بوده و t w: و زن در واحد طول محیط جداره بر حسبN/m که از جداره ی مخزن به کف وارد می شود (شامل وزن جداره و وزن بخشی از سقف ثابت ، ملحقات سقف ثابت و14 درصد بار برف آن که به جداره منتقل می.)شود a w :وزن مایع مجاور جداره ی مخزن بر حسبN/m ، که برای مخزن خودمهار طبق بند11 - 4 - 1 - 1 محاسبه شده و برای مخزن با مهار مکانیکی لحاظ نمی شود (بند11 - 4 - 1 - 1 .) برای مخزن خودمهار با5.0  J، که مخزن از کف بلند می شود، باید ضوابط مربوط به انعطاف لوله ها و قطعات متصل به مخزن طبق بندهای 11 - 4 - 3 تا 11 - 4 - 9 ر.عایت شود در ادامه، ضوابط هریک ب ه.طور جداگانه ارائه شده است 15 - 1 - 1 - 1 مخزن خودمهار ،مقابله با لنگر واژگونی در تراز پای جداره در مخزن خودمهارrw M طبق رابطه ی11 -9 ، توسط لنگر ناشی از وزن جداره ی مخزن، وزن سقف روی جداره ی مخزن و وزن مایع مجاور جداره تامین می .شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 551 وزن مایع مجاور جداره ی مخزن که قابلیت مقابله با واژگونی دارد را برای طول واحد جداره بر حسب N/m را می توان از رابطه ی11 - 15 :تخمین زد 11 - 15 D H g H g F t w L e L L e L y a a   02 .0   11 - 16 ) 1( v e A g g   رابطه11 - 15 در هر دو صورت ورق کف با ضخامت ثابت یا افزوده شده (وجود ورق حلقوی) کاربرد دارد. در صورتی کهD H g w L e L a  02 .0  شد، مقدارL باید برابر باD 035 .0 فرض شود و مقدار D H g w L e L a  02 .0  .خواهد شد می توان از مقدارLکوچکتر ی نسبت به مقدار حاصل از رابطه 11 - 13 ،استفاده کرد. در این صورتL g H w e L L a  59 .0  .خواهد بود :در این روابط at : ضخامت ورق حلقوی کف در زیر جداره پس از کسر ضخامت منظور شده برای خوردگی(mm) .است چنانچه این ور ق حداقل به اندازه ی req L (طبق رابطه ی11 - 13) از داخل جداره ی مخزن به سمت داخل ادامه نداشته باشد، در رابطه ی11 - 15 بجای مقدارat باید مقدارbt ( را قرار داد شکل 11 -1 .) bt : ضخامت ورق کف پس از کسر ضخامت منظور شده برای خوردگی(mm) y F : تنش حد جاری شدن ورق حلقوی کف زیر جداره(MPa) g: ش تاب ثقل) 2 (m/s e g: ش تاب ثقل موثر با در نظر گرفتن مولفه ی قائم زلزله) 2 (m/s طبق رابطه ی11 - 16 req L : عرضی از ورق حلقوی کف زیر جداره(m)، اندازه گیری شده از بر داخلی جداره طبق رابطه ی 11 - 13 .که مایع روی آن در مقابله با واژگونی مشارکت دارد L : عرض ورق حلقوی کف زیر جداره(m)، اندازه گیری شده از بر داخلی جداره. at هیچگاه نباید از bt .کمتر باشد 11 - 13 D H g F t L L e L y a req 035 .0 2 ) 2 2 (     ضخامت ورق حلقوی کف زیر جداره در عمل می تواند بیشتر از ضخامت پایین ترین نوار جداره ی مخزن باشد، ولی مقدارat مورد استفاده در رابطه ی11 - 15 نباید از ضخامت ورق پایین تر ین نوار جداره (پس .از کسر ضخامت منظور شده برای خوردگی) بیشتر در نظر گرفته شود -------- صفحهٔ بعد -------- 555 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... شکل11 -1 ابعاد ورق های بدنه و کف مخزن 15 - 1 - 1 - 5 مخزن مهار شده با مهار مکانیکی ،در مخزن با مهار مکانیکی، مقابله با لنگر واژگونی پای جدارهrw M طبق رابطه ی11 -9 ، فقط توسط مهار طبق ضوابط این بند تامین می.شود نیروی لرزه،ای مهار مکانیکی در واحد طول جدارهAs w، با استفاده از رابطه ی 11 - 13 محاسبه می:شود 11 - 13 t v rw As w A D M w   2 4  در روش تنش مجاز، نیروی طراحی مهار مکانیکی در واحد طول جداره بر حسبN/m ، برابر با حداکثر مقادیر حاصل از دو ترکیب بار11 - 19 که به ترتیب بیانگر ترکیب بار شامل بار زلزله و ترکیب بار ،شامل بار زلزله و فشار طراحی مخزن است می.باشد 11 - 19 -الف ) ( 75 .0 t AS Aa w w w   11 - 19 -ب     v tr rw r i P Aa A w D M D t P F w          1 75 .0 4 4 80 75 .0 2  :که در آنها P F : نسبت فشار بهره برداری به فشار طراحی iP : فشار داخلی طراحی مخزن بر حسبPa rt : ضخامت ورق سقف مخزن بر حسبmm tr w: و زن در واحد طول محیط جداره که از جداره ی مخزن به کف وارد می شود (شامل وزن جداره بدون لحاظ )وزن سقف ثابت(N/m) . در صورت استفاده از میل مهار (یا تسمه مهار) به تعداد A n با فواصل یکسان ب ه صورت محیطی، مقدار نیروی هر مهار از روابط 11 - 34 :قابل محاسبه است در رابطه11 - 15 باید به جایat مقدارbt را قرار داد → req L < L ورق بدنه ورق کف -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 553 11 - 34 ) ( A Aa Aa n D w P   در صورت استفاده از روش تنش مجاز، مقدار تنش مجاز ادوات مهار (شامل میل مهار یا تسمه مهار) و جداره در محل اتصال به الیه تحتانی جداره نباید از34 % تنش تسلیم مربوطه بیشتر درنظر گرفته .شود ادوات اتصال میل مهار به مخزن و شالوده برای کمترین نیروی تسلیم میل مهار یا تسمه مهار (برابر با حاصل ضرب سطح مقطع چون ساخت مهار در تنش تسلیم مشخصه ی حداقل) و نیزAu P 0 Ω (در روش مقاومت) یاAa P 0 Ω 5.1 ،(در روش تنش مجاز) طرح خواهند شد. اثر افزایش مقطع مهار در نظر گرفته شده جهت مقابله با خوردگی یا سایر عوامل، باید در طراحی قطعات اتصال و مهار میل مهار در شالوده در .نظر گرفته شود 15 - 1 - 5 حداکثر تنش فشاری قائم در جداره مخزن 15 - 1 - 5 - 1 مخزن خودمهار حداکثر تنش قائم فشاری حاصل از زلزله در مخزن خودمهار در پایین جداره از روابط11 - 31 بدست می:آید 11 - 31 -الف 5.0 1000 1 4 2        J t D M w A s rw t v cs   11 - 31 -ب 5.0 1000 1 527 .0 607 .0 ) 1( 3.2            J t w w J w A w s a t a v t cs  در حالت 5.0  J ، مخزن برکنش محاسباتی نخواهد داشت. در حالت 1 5.0  J ، مخزن دارای برکنش خواهد بود ولی همچنان پایدار می باشد، به شرط آنکه تنش فشاری در جداره ی مخزن از حد .مجاز بیشتر نشود با توجه به ترکیب بار1 -6 -ب ، مقدار تنش قائم فشاری کل در جداره در روش تنش ،مجازc  ، بر حسب مگاپاسکال را می توان از رابطه ی11 - 31 :بدست آورد 11 - 31 s t cs c t w 1000 75 .0     :در روابط فوق st :ضخامت پایین ترین نوار جداره پس از کسر مقدار منظور شده برای خوردگی(mm) . 15 - 1 - 5 - 5 مخزن مهارشده با مهار مکانیکی حداکثر تنش قائم فشاری حاصل از زلزله در مخزن با مهار مکانیکی در پایین جداره از رابطه ی 11 - 31 - الف و تنش قائم کل در روش تنش مجاز از رابطه ی11 - 31 .قابل محاسبه است -------- صفحهٔ بعد -------- 551 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... 15 - 1 - 3 تنش مجاز فشاری قائم جداره حداکثر ،تنش فشاری قائم در روش تنش مجاز رابطه ی11 - 31 ،، باید از مقدار تنش مجازC F ، بر حسب مگاپاسکال طبق روابط11 - 33 :کمتر باشد 11 - 33 -الف 440000 62 2 2   c L L s C t D gH ρ D t F اگر 11 - 33 -ب 440000 375 .0 056 .0 5.2 62 2 2     c L L ty L L s C t D gH ρ F gH D t F  اگر که در آن: C F : تنش مجاز فشاری قائم جداره(MPa) ct : ضخامت نوار موردنظر جداره(mm) ty F: تنش تسلیم نوار جداره(MPa) در روابط11 - 33 ، L H وD بر ،حسب مترL  بر حسب3 kg/m وg برحسب2 m/s می باشد. در تعیینC F .، تاثیر فشار داخلی ناشی از محتویات مخزن درنظر گرفته شده است اگر ضخامت ورق جداره در پایین ترین نوار، محاسبه شده برای لنگر واژگونی زلزله، بیشتر از ضخامت مورد نیاز برای مقابله با فشار هیدرواستاتیک باشد، می توان ضخامت محاسبه شده براساس فشار هیدرواستاتیک را برای هر نوار باالتر به همان نسبت (نسبت ضخامت پایین ترین نوار، محاسبه شده با درنظر گرفتن لنگر واژگونی به ضخامت محاسبه شده فقط برای فشار هیدرواستاتیکی) افزایش داد. در صورت انجام تحلیل جداگانه برای محاسبه ی تنش فشاری (با درنظر گرفتن لنگر واژگونی) در پایین ترین نقطه ی هر نوار جداره، می توان آن را مالک کنترل ضخامت آن نوار قرار داد. بدیهی است ضخامت اضافی به منظور جبران اثر خوردگی، باید پس از محاسبات فوق به ضخامت های محاسبه شده .نوارها اضافه شود 15 - 1 - 1 تنش مجاز حلقوی حداکثر تنش حلقوی حاصل از زلزله، طبق بند 11 - 3 - 13 ، پس از ترکیب با تنش حلقوی فشار هیدرواستاتیک با لحاظ بند11 - 1 - 5 - 1 ، نباید از تنش مجاز ورق جداره (بر اساس استاندارد مورد استفاده بدون افزایش33 درصد در تنش مجاز ) و همچنینy F 67 .0 ضرب در ضریب کیفیت اتصال .قائم ورق، بیشتر باشدy Fکمترین مقدار تنش تسلیم ورق جداره و مصالح جوش می باشد. ضریب کیفیت اتصال در مواردی که آزمایش پرتونگاری انجام شود برابر با35 /4 و در غیر اینصورت برابر با 3 /4 درنظر گرفته می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 551 15 - 1 - 1 جزییات مهار مکانیکی مخزن در صورت نیاز به مهار مکانیکی، حداقل6 مهار برای مخزن درنظر گرفته خواهد شد. فاصله ی مهارها نباید از3 متر تجاوز کند. در مخازن با قطر کمتر از15 متر، مقدار حداکثر فاصله ی مهارها3 /1 متر خواهد بود. اگر از میل مهار استفاده شود، قطر آن حداقل15 میلیمتر، پس از کسر اضافه ضخامت منظور شده برای خوردگی، خواهد بود. در ص ورت استفاده از تسمه مهار، تسمه باید از فوالد ساختمانی با حداقل6 میلیمتر ضخامت ،باشد. عالوه بر آن حداقل5 /1 میلیمتر ضخامت اضافی برای خوردگی در هر سطح.باید برای تسمه منظور شود طول ناحیه ی غیر مدفون در بتن تسمه حداقل35 و حداکثر 344 میلیمتر می.باشد مقاوم ت تامین شده برای مهار در بتن پی باید بیشتر از نیروی مقاومت تسلیم آن باشد. استفاده از میل مهارهای با قالب انتهایی و نظایر آن که فقط بر اساس پیوستگی و اصطکاک بین بتن و مهار طراحی می شوند، مجاز نیست. از ورق انتهایی می توان برای تامین مقاومت مورد نیاز میل مهار یا تسمه مهار در بتن استفاده کرد. تعبیه میل مهار پس از سخت شدن بتن، در صورتی مجاز است که قابلیت تسلیم آن تحت بار چرخه ای در بتن ترک.خورده با آزمایش بر اساس مراجع معتبر تایید شود 15 - 1 - 6 انتقال برش موضعی امکان انتقال برش از سقف به جداره و از جداره به کف باید تامی ن شود. برای مخازن استوانه ای مقدار ،حداکثر برش موضعی در واحد طول محیط max V، در محل اتصال جداره به کف از رابطه ی11 - 34 بدست می:آید 11 - 34 D V V u   0 max  این برش باید توسط جوش از جداره به کف منتقل شود. تنش حاصل ازmax V در جوش نباید از3 /4 برابر تنش تسلیم جوش و9 /4 .برابر تنش تسلیم فلز پایه، بیشتر شودu V طبق رابطه ی11 -6 بدست می ،آید ولی جرم کفf m، در آن منظور نمی.شود 15 - 1 - 1 انعطاف پذیری سامانه ی لوله کشی در طراحی سامانه ی لوله ی متصل به مخزن، انعطاف پذیری کافی برای تحمل جابجایی نقاط اتصال در زم ان زلزله باید درنظر گرفته شود تا در لوله شکست ایجاد نشده و سیال از آن خارج نشود. لوله ی متصل به مخزن نباید بار قابل توجهی به قطعات متصل به جداره ی مخزن وارد سازد. نیروهای موضعی در محل اتصاالت لوله در طراحی جداره ی مخزن باید در نظر گرفته شود. ادوات مکانیکی افزاینده ی انعطاف مانند اتصال آکاردئونی و مفصل انبساط را می .توان در طراحی منظور داشت -------- صفحهٔ بعد -------- 556 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... سامانه ی لوله کشی باید طوری باشد که تنش محاسبه شده بر اثر جابجایی های جدول11 -4 ،، در لوله تکیه ،گاه و اتصاالت در ترکیب با اثر سایر بارها طبق بند11 - 1 - 5 - 1 از مقدار تنش مجاز (بدون اعمال 33 % افزایش) بیشتر نشود. . اگر طبق محاسبات دقیقتر، مقادیر دیگری برای جابجایی مخزن بدست آید، آن مقادیر مالک طراحی سامانه ی لوله کشی خواهد بود. اگر محل اتصال لوله باالتر از تراز کف باشد، به مقادیر جدول11 -4 باید مقادیر جابجایی نسبی محل اتصال نسبت به کف مخزن نیز اضافه شود. در مقادیر جدول11 -4 ، حرکت نسبی سامانه لوله کشی و فونداسیون ناشی از جابجایی های پی (به دلیل حرکت ناشی از زلزله یا نشست پی) لحاظ نشده است. این حرکت نسبی، باید در طراحی سیستم لوله ،کشی به مخزن درنظر گرفته شود. مقدار بلندشدگی ارتجاعی کف مخزن خودمهارuY ، برحسبmm را می توان ب ه طور تقریبی ا ز رابطه ی11 - 35 نیز بدست آورد (با توجه به بند 11 - 4 - 1 :) 11 - 35 b y u t L F Y 2 1. 12  سیستم لوله کشی و اتصاالت آن به مخزن باید طوری باشد که پذیرای جابجایی طرح (حاصلضرب d C 4.1 در مقادیر جدول11 -4 ) بدون پارگی و شکست باشد، هر چند ایجاد تغییرشکل غیرارتجاعی و پس ماند در تکیه گاه لوله و مخزن مجاز می.باشد جدول11 -4 جابجایی ارتجاعی طرح پایین جداره ی مخزن نسبت به تکیه گاه یا شالوده نوع مخزن جابجایی ارتجاعی طرح(mm) مخزن با مهار مکانیکی جابجایی رو به باال 15 جابجایی رو به پایین 13 )جابجایی افقی (شعاعی و محیطی 13 مخزن خودمهار جابجایی رو به باال نسبت مهار کمتر از5 /4 15 نسبت مهار بیشتر از5 /4 144 جابجایی رو به پایین مخزن با شالوده ی حلقوی یا دال 13 مخزن مستقر بر بستر نرم 15 جابجایی )افقی (شعاعی و محیطی 54 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 551 15 - 1 - 0 اتصال مخزن به سازه های مجاور تجهیزات، لوله، راهرو و سایر قطعات متصل بین مخزن و سازه های مجاور باید طوری طراحی شوند که پذیرای مجموع جابجایی های طرح مخزن و سازه ی مجاور ، با توجه به بند3 - 1 .باشند 15 - 1 - 9 اتصاالت اتصاالت مهار مخزن در برابر نیروهای جانبی باید برای مقاومت تسلیم مهار (بر اساس تنش تسلیم در کشش مستقیم یا لنگر خمشی خمیری ) و یا برای 4 برابر .نیروهای حاصل از تحلیل، طراحی شوند م حل اتصال لوله، بازشو، دریچه و نظایر آن در جداره ی مخزن باید طوری طرح شود که مقاومت و پایداری جداره برای انتقال نیروهای غشایی کششی و فشاری حفظ شود. در صورت اتصال لوله به کف مخزن خودمهار، الزم است محل لبه ی اتصال حداقل به اندازه یr e q L (طبق بند11 - 4 - 1 - 1 ) به اضافه ی344 .میلیمتر از داخل جداره فاصله داشته باشد 15 - 1 - 18 قطعات داخلی پایه و قطعات نگهدارنده ی تجهیزات و بخش هایی از سازه ی متکی به جداره، کف و سقف مخزن باید برای نیروی اینرسی زلزله و اثر مایع مواج طرح شوند. برای اثر مایع مواج، می توان از توزیع فشار حاصل از رابطه ی11 - 19 .استفاده کرد در طراحی سقف مخزن اثر مولفه ی قائم زلزله ی طرح، بند11 - 3 - 14، درنظر گرفته می شود. در طراحی ستون داخلی و اتصاالت آن، الزم است نیروی جانبی زلزله ناشی از مایع مواج در نظر گرفته شود. بدین منظور می توان از توزیع فشار حاصل از رابطه ی11 - 19 ، با فرض0   .، استفاده کرد 15 - 1 طراحی لرزه ای مخزن بتنی زمینی 15 - 1 - 1 روش طراحی مخزن بتنی مسلح یا پیش تنیده می تواند به صورت مدفون، نیمه .مدفون یا روزمینی طرح و اجرا شود ضرایب رفتار، اضافه مقاومت و افزایش جابجایی انواع مخازن بتنی زمینی در جدول11 -3 .آمده است در مخزن غیرلغزان، اتصال دیوار به کف از نظر انتقال لنگر خمشی می تواند گیردار یا مفصلی باشد. در شکل11 -3، م خزن با دیواره .ی غیرلغزنده برای دو حالت اتصال گیردار و مفصلی نشان داده شده است در م خزن با امکان لغزش جداره بر روی کف می توان از مهار یا قید جانبی برای محدود کردن لغزش استفاده کرد. همچنین می توان آن را بدون هیچگونه قید و مهار طراحی نمود ( شکل11 -4 .) زمان تناوب مایع مواج انواع مخازن و جرم سخت مخزن غیرلغزان طبق بند11 - 3 - 1 بدست می آید و زمان تناو ب جرم سخت مخزن لغزان طبق بند11 - 5 - 1 محاسبه می.شود -------- صفحهٔ بعد -------- 550 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... در صورت مدفون یا نیمه مدفون بودن مخزن، نیروهای ناشی از فشار دینامیکی خاک جزو نیروهای ناشی از زلزله باید در حاال تی که اثر افزاینده دارند ، بدون در نظر گرفتن اثر کاهشی فشار مایع درون ،مخزن در نظر گرفته شوند. فشار دینامیکی خاک را می توانiA برابر فشار استاتیکی خاک در نظر .گرفتiAطبق رابطه ی11 - 15 بدست می.آید 15 - 1 - 5 زمان تناوب حرکت جانبی مخزن با امکان لغزش روی کف زمان تناوب جرم سخت مخزن با امکان لغزش جداره روی کف از رابطه ی11 - 36 بدست می آید. در هر حال مقدارiT د نبای بیشتر از15 /1 .ثانیه درنظر گرفته شود 11 - 36 a i r S i k D m m m T   ) ( 2 2    :که در آن ak :سختی افقی در واحد طول پای دیوار است که می تواند از رابطه ی11 - 33 :بدست آید 11 - 33 p p p p p s s a s s a S t L w G S L E A k 2 cos 2    :که در آن s A :سطح مقطع کابل، سیم یا میلگرد مهار دیوار به کف s E :مدول ارتجاعی مهار sL :طول موثر مهار که می تواند35 برابر قطر مهار به اضافه ضخامت بالشتک بین دیوار و کف در نظر .گرفته شود s S :فاصله مرکز تا مرکز مهارهای متوالی در امتداد محیطی جداره p G :مدول برشی بالشتک االستومر p w :عرض هر بالشتک االستومر p L : طول هر بالشتک االستومر p S :فاصله مرکز تا مرکز بالشتک های متوالی در امتداد محیطی جداره pt :ضخامت بالشتک االستومر a  :زاویه ی راستای مهار با افق اتصال ساده یا مفصلی اتصال گیردار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 559 شکل11 -3 اتصال دیوار به کف بدون امکان لغزش پایه با انعطاف پذیری جانبی پایه با انعطاف پذیری جانبی محدود مهار نشده پایه با انعطاف پذیری جانبی مهار شده شکل11 -4 اتصال دیوار به کف با امکان لغزش 15 - 6 طراحی لرزه ای پی مخزن زمینی 15 - 6 - 1 مبانی طراحی طراحی لرزه ای پی مخزن با توجه به بندهای 11 - 1 - 4 و 11 - 3 - 4 صورت می گیرد. برای مخازن فلزی لنگر نهایی ناشی از زلزله بر روی پی حلقوی طبق رابطه ی11 -9 و برروی پی بتن مسلح گسترده طبق رابطه ی11 - 11 محاسبه می.شود 15 - 6 - 5 نیروهای طراحی شالوده ی مخزن فلزی استوانه ای شالوده ی مخزن با مهار مکانیکی باید بتواند نیروی برکنش حداکثر رو به باالی مهار و فشار حداکثر رو به پایین ناشی از واژگونی را تحمل کند. از وزن مایع و خاکی که مستقیما بر روی پی حلقوی یا پایه قرار دارد، برای مقابله با کشش رو به باالی وارده از میل مهار به شا لوده می توان استفاده کرد به شرط آنکه اثر خروج از مرکزیت آنها درنظر گرفته شود. از وزن مایع برای کاهش نیروی مهار نباید استفاده .شود در صورت استفاده از وزن مایع برای مقابله با کشش رو به باالی مهار وارد بر شالوده، الزم است اثر مولفه ی قائم زلزله به صورت اعمال ضریب) 1( v A  در وزن مایع منظور شود. در طرح شالوده باید بار خارج از مرکز در دو حالت با و بدون اثر مولفه ی قائم زلزله درنظر گرفته شود. در محاسبه ی فشار رو به پایین وارد بر شالوده، فشار ناشی از وزن مایع داخل مخزن در ضریب) 1( v A  ضرب خواهد شد و الزم است اثر خروج از مرکزیت فشار وارده برای دو حالت با و بدون اثر مولفه .ی قائم زلزله منظور شود شرط رابطه ی 11 - 33 برای ضریب پایداری در واژگونی مخزن با مهار مکانیکی، بدون درنظر گرفتن اثر مولفه.ی قائم، باید برقرار باشد 11 - 33 0. 2 ) ( 5.0     s g fd t p M m m m m g D کابل یا مهار لرزه ای بالشتک انعطاف پذیر بالشتک دورگیر انعطاف پذیر بالشتک -------- صفحهٔ بعد -------- 538 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... :که در آن t m :جرم کل مخزن خالی شامل جداره، سقف، کف، و قطعات متصل به آن fd m :جرم کل شالوده g m : .جرم خاکی که مستقیما روی شالوده قرار دارد p m :جرم کل مایع داخل مخزن لنگرs M از رابطه ی 11 - 11 بدست می.آید شالوده،ی حلقوی مخزن خودمهار باید برای نیروی فشاری ناشی از زلزلهfs P طبق رابطه ی11 - 39 ، که بر واحد طول شالوده ی نواری حلقوی وارد می ،شود، و نیروی قائم ناشی از وزن وارد از جدارهt w ، .طراحی شود 11 - 39 t v rw fs w A D M P   2 4  کنترل فشار وارد بر خاک بر اساس روش تنش مجاز طبق بند11 - 1 - 5 - 1 انجام می.شود ،در صورت طراحی شالوده به روش مقاومت، فشار وارد بر واحد طول پی حلقوی f P، از رابطه ی11 - 44 بدست می.آید 11 - 44 t fs f w P P 2.1   15 - 6 - 3 مقابله با لغزش در مخزن فلزی با کف تخت در مخزن فلزی خودمهار، مقابله با لغزش توسط اصطکاک بین کف مخزن و شالوده یا زیرسازه صورت می،گیرد. مقدار ضریب اصطکاکf  ، براساس آزمایش و یا مراجع معتبر بر اساس کف مخزن و شالوده یا زیرسازه تعیین می شود و در هر حال نباید بیشتر از56 /4 در نظر گرفته شود. مقدار u V (رابطه ی11 -6 ) نباید از مقدارsV طبق رابطه ی11 - 41 .بیشتر شود 11 - 41 ) 1 ( v p f r s f s A m m m m g V      در صورت استفاده از غشای نشت یاب یا مصالح دیگری که موجب کاهش اصطکاک می شود، مقدار کمتری برایf  درنظر گرفته می شود. برای مخزن فلزی با مهار مکانیکی کنترل لغزش الزم نیست، اگرچه لغزش در حدود15 میلیمتر محتمل می.باشد 15 - 6 - 1 تکیه گاه جداره ی مخزن فلزی تکیه گاه حلقوی زیر جداره ی مخزن خودمهار باید یکنواخت با تقارن محوری باشد. تکیه گاه حلقوی یکنواخت را به کمک یکی از روش های زیر می:توان ایجاد کرد الف- استفاده از ورقه های پرکننده و گروت در زیر ورق حلقوی زیر جداره ب- استفاده از ورقه های فیبری یا بالشتک های مناسب دیگر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل دوازدهم: مخزن / 531 پ- استفاده از ورقه های فوالدی با آرایش متقارن محوری دو طرف جوش شده به ورق حلقوی زیر جداره که مستقیما بر شالوده متکی می.شوند ت- استفاده از ورقه های تراز پرکننده با فواصل نزدیک بدون گروت، به شرط آنکه اثر بار متمرکز در جداره مخزن از لحاظ .کمانش موضعی و در پی از نظر خردشدگی بتن درنظر گرفته شود در روش ،های ب پ ت و الزم است که رواداری ترا ز روی شالوده کمتر از رواداری مجاز طبق .استانداردهای معتبر باشد مخزن با مهار مکانیکی به کمک ورقه های تراز پرکننده و گروت، ترازبندی و نصب می.شود 15 - 6 - 1 شالوده با مصالح خاکی بدون دیواره ی حلقوی برای مخزن با ارتفاع کوتاه بدون دیواره ی حلقوی، در صورتی که باربری زمین مناسب بوده و نشست خاک زیاد نباشد، از مصالح سنگی و خاک جهت زیرسازی کف می توان استفاده کرد. بدین منظور سنگ شکسته همراه با شن و ماسه ی متراکم شده را می توان ب ه کار برد. شالوده باید مقاومت الزم را برای مقابله با نیروهای لرزه.ای این فصل داشته باشد 15 - 6 - 6 شالوده با مص الح خاکی با دیواره ی حلقوی برای مخزن بزرگ یا با جداره ی بلند که در آن وزن انتقال یافته از جداره زیاد می باشد، از شالوده با مصالح خاکی با دیواره ی حلقوی می توان استفاده کرد. شالوده با دیواره ی حلقوی اغلب بتنی بوده ولی از مصالح سنگی نیز استفاده می شود. الزم است که عرض دیواره ی حلقوی به نحوی طرح و اجرا شود تا نشست نسبی مابین نواحی میانی و کناری کف مخزن محدود بماند. نشست نسبی زیاد می تواند تنش های زیادی در محل اتصال ورق کف به ورق جداره ایجاد کند. در دیواره ی حلقوی بتنی تعیین مقدار میلگرد براساس طراحی پی بتنی ان جام می شود. ت ا مین حداقل فوالد حرارتی نیز ضروری است. به دلیل فشار وارده از مخزن بر مصالح محصور در داخل دیواره ی حلقوی، فشار شعاعی از داخل به خارج به دیواره ی حلقوی وارد خواهد شد. این فشار که دیواره ی حلقوی باید آن را تحمل کند، حداقل پنجاه درصد فشار قائم در نظر گرفته می.شود دیواره ی حلقوی باید بتواند خمش، پیچش و برش حاصل از بارهای جانبی را تحمل کند. در اغلب موارد لنگر واژگونی حاصل از زلزله طبق رابطه ی11 -9 موجب می شود ک ه عرض مورد نیاز دیواره ی حلقوی، در مقایسه با مقدار محاسباتی بر اساس بار قائم، افزایش یابد. این افزایش عرض دیواره ی حلقوی می تواند رفتار نامطلوبی از نظر افزایش نشست نسبی در کف مخزن تحت اثر بار قائم ایجاد کند. بدین منظور الزم است اثر این افزایش عرض در رفتار پی تحت بارهای قائم بررسی و راه حل های مناسب اجرایی با توجه به شرایط زمین محل پیش.بینی شود -------- صفحهٔ بعد -------- 535 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ............................. ... ............... 15 - 6 - 1 شالوده ی دال بتنی برای مخزن زمینی برای خاک های با مقاومت کم یا با نشست زیاد، از کف بتنی می توان استفاده کرد. در زیر کف در صورت نیاز از شمع جهت انتقال بار به الیه های پایین تر استفاده می شود. در تحلیل کف های بتنی می توان از مدل ورق بر روی بستر ارتجاعی استفاده و به کمک نرم افزارهای رایج، محاسبات را انجام داد. در صورت استفاده از روش بار جانبی معادل، از رابطه ی11 - 11 برای محاسبه ی لنگر خمشی انتقال یافته به روی کف بتنی استفاده می.شود 15 - 1 طراحی لرزه ای مخزن هوایی 15 - 1 - 1 ضوابط طراحی طراحی سازه نگهدارنده و مهارهای مخزن هوایی با توجه به ضوابط فصل هفتم صورت می .گیرد طراحی لوله و تجهیزات متصل به سازه بر اساس ضوابط فصل هشتم انجام می شود. ضریب اهمیت مخزن هوایی بر اساس بند11 - 1 - 4 تعیین می.شود پارامترهای لرزه ای سازه ی نگهدارنده مخزن هوایی از جدول3 -1 یا جدول3 -1 بسته به مورد بدست می آیند. طراحی سازه هایی که عالوه بر مخزن، تجهیزات دیگری نیز در آنها وجود دارد، براساس ضوابط فصول هفتم و هشتم .انجام خواهد شد اتصاالت مهارهای مخزن فلزی مستقر بر پایه ی بتنی باید برای نیروی محاسباتی مهار ضرب در ضریب ،اضافه مقاومت 0  .، طراحی شوند 15 - 1 - 5 روش تحلیل چنانچه وزن کل پایه ی نگهدارنده مخزن بیشتر از ده درصد وزن کل مخزن پر باشد، استفاده از تحلیل دینامیکی ضروری است. در غیر این صورت می.توان از روش استاتیکی معادل استفاده کرد 15 - 1 - 3 جابجایی جانبی و اثر پی- دلتا ،بار قائمP ، مورد استفاده در محاسبه شاخص پایداری، بند4 - 15 ، شامل1 /1 برابر وزن کل مرده، کل ،بار زنده1 /1 وزن حداکثر مایع داخل مخزن و بیست درصد بار برف خواهد بود. در رابطه ی4 - 16 ، Δ ،تغییرمکان ارتجاعی مرکز جرم مخزن پر نظیر برش پایهu V وh ارتفاع مرکز جرم تا تراز روی پی .است اگر سازه ی پایه ی برج به صورت قاب چند طبقه (با یا بدون مهاربندی جانبی) باشد، شاخص پایداری برای هر طبقه آن نیز طبق ضوابط فصل چهارم باید کنترل شود. در محاسبه ی جابجایی و زمان تناوب مخزن با پایه های بتنی می توان از لنگر ماند کل مقطع ترک نخور،دهg I ، بدون اعمال ضریب کاهش .استفاده کرد -------- صفحهٔ بعد -------- خط لوله -------- صفحهٔ بعد -------- 531 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... 13 - 1 مالحظات کلی طراحی اولیه ی خط لوله برای برآورده سازی نیازهای فر آ یندی و مکانیکی از قبیل فشار، دما، نوع سیال و مانند آن انجام می شود که خارج از گستره ی این آیین نامه است. در این فصل از آیین نامه، فقط ضوابط مربوط به کنترل و طراحی لرزه ای خط لوله برای مخاطرات لرزه ای ارائه می .شود خطوط لوله به دو نوع پیوسته و قطعه ای تقسیم بندی می شوند. خطوط لوله ی فوالدی با اتصاالت جوشی، پیوسته درنظر گرفته می شوند در حالی که خطوط لوله ی قطعه ای، شامل لوله ی چدنی ب ا اتصاالت واشردار، لوله ی آهن شکل پذیر با اتصاالت دارای واشر الستیکی، لوله ی آزبستی و مشابه آنها می.باشند خط لوله با ی د برا ی همه ی مخاطرات لرزه ای متصور برای آن نیز کنترل گردد که در این فصل از آیین نامه به آن پرداخته می.شود در این فصل، ل روا تحل یل و مع یاره ای طراح ی عمومی خط لوله برای برخ ی مخاطرات کل ی لرزه ای .آورده شده است در مورد مخاطرات خاص مکانی ، ارز یابی لرزه ای خط لوله با ید بر مبنا ی گزارش های مطالعاتی آن مکان نیز.انجام شود در مناطق مستعد مخاطرات ساختگاهی لرزه ای، باید تمهیدات مناسب به منظور قطع جریان سیال و جایگزینی سریع بخش های آسیب دیده ی لوله پیش.بینی شود در بند13 - 1 گروه کاربری و خطرزایی خط لوله مشخص می شود. جزییات م ربوط به بارگذاری لرزه ای و روش های تحلیل خط لوله ی مدفون در بند13 - 3، خط لوله ی رو زمینی در بند13 - 4 و خط لوله ی متکی بر سازه ی نگهدارنده در بند13 - 5 ارائه می.شود تحلیل لرزه ای خط لوله می تواند به روش بار لرزه ای معادل، طبق ضوابط بندهای 13 - 3 - 1 و 13 - 4 - 1 ، و یا به منظو ر تحلیل دقیق تر به روش دینامیکی، طبق ضوابط بندهای13 - 3 - 1 و13 - 4 - 1 .انجام شود 13 - 5 گروه کاربری و خطرزایی خط لوله از نظر کاربری و خطرزایی به چهار گروه تقسیم می شو :د گروهI : خط لوله با اهمیت بسیار کم که خسارت در آن تاثیر ناچیزی بر ایمنی جانی، محیط زیست و بهره.برداری از تاسیسات خواهد داشت و نیازمند تعمیر فوری نخواهد بود گروهII : خط لوله با کاربری معمولی به استثنای گروه هایI ، III وIV ، نظیر خط لوله نفت و گاز کم فشار گروهIII : خط لوله با کاربری مهم شامل خط لوله ای که خرابی آن برای عموم خطر زا می باشد. خط لوله ی توزیع اصلی و خط لوله ای که تخریب آن باعث ضررهای اقتصادی زیادی شود نظیر خط لوله ی نفت و گاز با فشار متوسط که تامین کننده ی حیاتی انرژی می باشد ولی عملکرد آن در حد انجام تعمیرات جزئی می تواند قطع شود.، در این گروه کاربری قرار دارد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 531 گروهIV : خط لوله با کاربری ضروری شامل خط لوله ی حاوی مواد اشتعال زا با فشار یا دمای زیاد، یا خط لوله ی حاوی مواد سمی، خط لوله ای که باید در حین و بعد از زلزله طرح, عملکرد خود را حفظ ،نماید نظیر خط لوله ی آب آتش نشانی ، و خط لوله ای که خرابی یا خسارت آن می تواند منجر به تلفات .جانی گسترده و یا تاثیر شدید بر محیط زیست شود 13 - 3 خط لوله ی مدفون ا مخ طرات لرزه یا که ب ه طور مستق یم به خراب ی خط لوله ی مدفون مرتبط هستند ی را م توان به قرار ز یر طبقه ی بند :نمود 1 - انتشار موج زلزله 1 - تغییرشکل ماندگار زمین ی ناش از: - گسلش - زمین لغزش - روانگرایی (شامل فرونشست، گسترش جانبی و برکنش) تحلیل خط لوله ی مدفون در برابر امواج لرزه ای و نیز تحت اثر تغییرشکل زمین باید طبق ضوابط و معیارهای این بند انجام گیرد. زلزله ی طرح برای گروه هایII ، III وIV به ترتیب دارای دوره ی بازگشت435 ، 935 و1435 سال می باشد. همچنین اجازه داده می شود که برای کلیه ی گروه های کاربری و خطرزایی مورد نظر از مولفه های سرعت، شتاب و جابجایی زلزله ی طرح (سطح خطر دوم طبق بند3 - 4 - 1 ،) با اعمال ضرایب اهمیتLI ، ارائه شده در جدول13 -1 استفاده شود. برای گروهI ، نیازی به درنظرگرفتن مالحظات لرزه .ای نیست جدول13 -1 ضریب اهمیتL I برای گروه های کاربری و خطرزایی خط لوله زمین لغزش تغییرشکل دائمی طولی و عرضی زمین ناشی از روانگرایی گسلش انتشار موج گروه کاربری خط لوله 0 /2 5 /1 3 /2 5 /1 IV 0 /1 35 /1 5 /1 25 /1 III 7 /1 7 /1 7 /1 7 /1 II به طور کلی توصیه می شود از ظرفیت رفتار غیرارتجاعی خط لوله استفاده شود، اما قسمت های بحرانی خط لوله که می توانند باعث تلفات جانی گسترده یا تاثیر شدید در محیط زیست شوند باید در محدوده.ی رفتار ارتجاعی باقی بمانند اگر مدل رفتاری مصالح لوله معین نشده باشد، می توان بعنوان یک تخمین از رابطه ی13 -1 استفاده :کرد -------- صفحهٔ بعد -------- 536 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... 13 -1                  r y p r n E     1 1 :که در آن : کرنش  : تنش p E :مدول ارتجاعی اولیه y : تنش جاری شدن مصالح لوله r n,: پارامترهای مدل رفتاری که برای برخی از لوله های استانداردAPI 5L در جدول13 -1 ارائه .شده است برای سایر مصالح ،لوله پارامترهای مدل را می.توان از آزمایش یا مراجع معتبر بدست آورد جدول13 -1 پارامترهای مدل رفتاری لوله های فوال دی X-70 X-60 X-52 X-42 Grade-B درجه بندی لوله 5 /5 14 9 15 14 n 6 / 16 11 14 31 144 r به دنبال اعمال بارهای بهره برداری، بار زلزله روی خط لوله اعمال شده و کرنش های ایجاد شده محاسبه می .شود کرنش حاصل، باید از مقدار .مجاز کمتر باشد تنش ها (یا کرنش های) حاصله از تحلیل لرزه ای باید با تنش ها (یا کرنش های) ناشی از فشار داخلی و تغییر حرارت حاصل از روابط13 -1 و13 -3 ترکیب شوند. تنش طولی در لوله ناشی از فشار داخلی، p S ،عبارت است : از 13 -1 p p p t D P S 2   p P :بیشینه فشار داخلی بهره برداری در لوله D : قطر خارجی لوله  ( : ضریب پواسون برای فوالد معموال3 /4 فرض می)شود pt :ضخامت اسمی دیواره ی لوله تنش طولی ناشی از تغییر دما در لوله، rS ،ی را م توان از رابطه ی 13 - 3 :محاسبه نمود 13 -3   1 2 T T E S t p r    که در آن: t  :ضریب خطی انبساط حرارتی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 531 1T :دما در لوله هنگام نصب 2T: د ما در لوله هنگام بهره برداری حداکثر مقادیر کرنش مجاز لوله های پیوسته ی مدفون، مربوط به لوله هایی که با استانداردAPI-5L مطابقت دارند، در جدول13 -3 ارائه شده اند. برای سایر انواع لوله می توان کرنش های مجاز ارائه شده توسط تولیدکننده ی لوله را بعد از تایید .مراجع ذیصالح مالک قرار داد جدول13 -3 کرنش مجاز برای خط لوله ی مدفون مولفه ی کرنش کاربری خط لوله نوع لوله کرنش مجاز فشار کشش خطوط لوله ی پیوسته ی نفت و گاز لوله ی چدنی شکل پذیر برای جابجایی ماندگار: آستانه ی چروکیدگی   c cr  :برای انتشار موج54 % تا144 % آستانه ی چروکیدگی 1 % لوله ی فوالدی 3 % لوله ی پلی اتیلن 14 % خم ها و سه راهی ها 1 % خطوط لوله ی پیوسته ی آب لوله های فوالدی یا آهنی :برای جابجایی ماندگارPGD c  :برای انتشار موجwave c  1 u  15 /4 یا5 % 1 u  مقدار کرنش نهایی کششی مصالح لوله می.باشد کرنش آستانه،ی چروکیدگی لولهc cr  ،از رابطه ی13 -4 تعیین می شود: 13 -4 R t p c cr 175 .0    :که در آن R : شعاع خارجی لوله سایر مقادیر ارائه شده در جدول13 -3 از روابط13 - 5 تا13 - 3 تعیین می:شوند 13 -5 R t PGD c 88 .0    13 -6                    2 2 3000 0025 .0 5.0 75 .0 t E D P D t p p wave c 13 -3 ) ( 3 1 min D D D D D     :که در آنها t :ضخامت دیواره ی لوله min D : کمترین قطر داخلی لوله با درنظرگرفتن ناصافی یا اعوجاج دیواره( ی لوله شکل13 - 1) -------- صفحهٔ بعد -------- 530 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... شکل13 -1 تعیین مقدارmin D کرنش طراحی خط لوله:ی پیوسته باید کمتر از کرنش مجاز باشد یعنی 13 -3 allowable oper seismic      :که در آن allowable ε : کرنش مجاز لوله طبق جدول13 -3 seismic ε :کرنش طراحی لوله ناشی از مخاطرات لرزه ای oper ε :کرنش بهره برداری در خط لوله برابر باL D t p       pε : کرنش لوله ناشی از فشار داخلی tε : کرنش لوله ناشی از تغییرات دما L D ε  :کرنش لوله ناشی از بارهای ثقلی در لوله های قطعه ای حداکثر تغییر مکان اتصاالت بخش های مختلف لوله باید کمتر از مقدار مجاز آن مطابق با رابطه ی 13 - 9 :باشد 13 -9 a allowable siesmic oper       ک ه در آن: allowable Δ :تغییرمکان مجاز اتصال که توسط سازنده اتصال تعیین و ارائه می.شود a Δ :حاشیه اطمینان برای تغییرمکان اتصال، معموال برابر با6 میلی متر seismic oper Δ : حداکثر تغییرمکان اتصال ناشی از اعمال بار بهره برداری و زلزله oper Δ :حداکثر تغییرمکان بهره برداری در اتصال برابر باL D t p       p Δ : تغییرشکل اتصال ناشی از فشار داخلی t Δ : تغییرشکل اتصال ناشی از تغییرات دما L D Δ :تغییرشکل اتصال ناشی از بارهای ثقلی ضخامت در محل ناصافی لوله -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 539 در محاسبه تغییرشکل ناشی از بارهای بهره برداری، آثار بار ثقلی، حرارتی و فشار باید در نظر گرفته شود . مقادیر تغییرشکل اتصال در رابطه ی فوق از حاصل ضرب کرنش خط لوله در طول قطعه ی لوله محاسبه می.شوند 13 - 3 - 1 تحل ی ل برای امواج زلزله به روش بار لرزه ای معادل می توان از کرنش خمشی لوله ناشی از انحنای زمین بعلت مقدار کم آن صرفنظر نمود و فقط کرنش محوری طولی لوله را بعنوان پاسخ لرزه .ای خط لوله در برابر امواج زلزله درنظر گرفت در این آیین نامه، بیشینه سرعت زمین برای گروه کاربری و خطرزایی مربوطه به عنوان مشخصه ی طراحی لرزه ای در نظر گرفته می،شود. بیشینه سرعت زمین برای هر گروه کاربری و خطرزاییg V ، را می توان با توجه به گروه کاربری و خطرزایی و دوره ی بازگشت مربوطه طبق بند13 - 1 تعیین کرد و یا از رابطه ی13 - 14 :بدست آورد 13 - 14 L g g I V V 0  :که در آن 0 g V : بیشینه سرعت زم ی ن در محل موردنظر در زلزله ی سطح خطر دوم (با دوره بازگشت435 )سال طبق بند3 - 4 - 1 LI :ی ضر ب اهم ی ت طبق جدول13 -1 13 - 3 - 1 - 1 کرنش لوله ناشی از امواج زلزله کرنش محوری لوله ی پیو سته ناشی از امواج زلزله با استفاده از سرعت انتشار موج تخمین زده می .شود بعنوان ی ک قاعده ی ی کل در تع یی ن این کرنش از سرعت موج برش ی (موجS) در محل یی ها که فاصله ی آنها تا رومرکز زلزله کمتر از پنج برابر عمق کانون ی آن باشد، استفاده م ی شود. در غیر اینصورت از سرعت موج را یلی (موجR) استفاده م ی شود. حداکثر کرنش محور ی ی طول که در اثر انتشار امواج زلزله م ی تواند در لوله ا ی جاد شود، seismic  ، را یم توان از رابطه ی13 - 11 تخمین :زد 13 - 11 p p e u g seismic E A t C V 4       :که در آن  : ض ری ب کرنش زم ی( ن1 ی برا موجS و1 ی برا سایر امواج) C: سرعت انتشار موج زلزله (درصورت عدم وجود اطالعات دقیق می توان از عدد1 کیلومتر بر ثانیه برای موجS استفاده نمود.) ut: ح داکثر ن ی رو ی اصطکاک در واحد طول سطح تماس لوله و خاک طبق رابطه ی 13 - 11 -------- صفحهٔ بعد -------- 518 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... e  :طول موج ظاهر ی زلزله در سطح زم ی ن (در صورت عدم وجود اطالعات دق ی ق می توان از عدد 1 یک)لومتر استفاده کرد. p A :سطح مقطع لوله 13 - 11        tan 1 2 0k H D Dc t s s u    :که در آن c : چسبندگی خاک s : ضریب بدون بعد چسبندگی خاک و لوله که از رابطه ی 13 - 13 به دست می:آید 13 - 13 3 2 1000 1 695 .0 100 1 274 .0 23 .1 608 .0 c c c s        که در،این رابطه واحد چسبندگی خاک c، مگا پاسکال می باشد.  : وزن مخصوص موثر خاک s H: عمق خاک تا مرکز لوله 0k : ضریب فشار جانبی خاک در حالت سکون : زاویه ی اصطکاک بین خاک و لوله که می توان آن را برابر  f فرض کرد که زاویه ی اصطکاک داخلی خاک وfضریب اصطکاک بین خاک و لوله است. برخی موارد پیشنهادی برایf از جدول13 - 4 .قابل استخراج است جدول13 -4 ضرایب اصطکاک بین خاک و لوله ، f نوع پوشش لوله ضریب اصطکاک بتن 4 /1 قطران 9 /4 فوالد زبر 3 /4 فوالد نرم 3 /4 اپوکسی با اتصال گرم6 /4 پلی اتیلن 6 /4 در خطوط لوله ی قطعه ای، مقدار تغییرشکل در اتصال طبق رابطه ی13 -9 کنترل می شود. مقدار siesmic oper  در این رابطه می تواند از جمع تغییرمکان ناشی از بارهای بهره برداری و تغییرمکان ناشی از نیروهای لرزه ای بدست آید. همچنین دوران در اتصال از رابطه ی13 - 14 تعیین می:گردد 13 - 14 0 2 5.1 L C Ag seismic   :که در آن -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 511 g A : حداکثر شتاب در راستای عمود بر جهت انتشار امواج ناشی از زلزله طرح 0L: طول قطعه ی لوله بین دو اتصال مقدار دوران مجاز اتصال توسط سازنده تعیین و ارائه می.شود 13 - 3 - 5 تحل ی ل در برابر امواج زلزله به روش نام ید یکی در مدل سازی دینامیکی خط لوله الزم است که پارامترها ی مورد نیاز شامل پارامترها ی رفتار غیرخطی ک خا ، سرعت انتشار امواج در خا ک و لوله و فر ک انس غالب ساختگاه در مس ی ر لوله براساس روش های معتبر بدست آید. 13 - 3 - 3 تحل ی ل تحت اثر جابجایی ماندگار گسل در صورت امکان، توصیه می شود مسیر عبور لوله به گونه .ای انتخاب شود که از گسل فعال عبور نکند درصورتی که عبور لوله از گسل اجتناب ناپذیر باشد، :تعیین موارد زیر الزم خواهد بود 1 - )نوع گسل (امتداد لغز، عادی، معکوس، مرکب 1 - درجه ی فعالیت گسل و نرخ لرزه خیزی آن 3 - عرض و گستردگی ناحیه ی شکستگی گسل 4 - راستای لغزش نسبت به مسیر خط لوله 5 - دامنه ی جابجایی های عمودی یا افقی متناسب با سطح خطر زلزله بعد از تعیین موارد فوق، توصیه اکید می شود لوله از گسل ب ه گونه یا عبور داده شود ک ه حر ک ت گسل در لوله ایجاد فشار نکند .برای تخمین تغییرمکان محتمل گسل، یم توان از روابط تجرب ی 13 - 15 یا روش های معتبر دیگر استفاده کرد: 13 - 15 -الف W fs M 90 .0 32 .6 log     13 - 15 -ب W fn M 63 .0 45 .4 log     13 - 15 -پ W fr M 08 .0 74 .0 log     13 - 15 -ت W fb M 69 .0 80 .4 log     :که در آنها fs : جابجایی متوسط گسل امتداد لغز (بر حسب متر) fn  : جابجایی متوسط گسل نرمال (بر حسب متر) fr  : جابجایی متوسط گسل معکوس (بر حسب متر) fb  : جابجایی متوسط گسل با رفتار نامشخص (بر حسب متر) W M: بزرگای گشتاوری زلزله -------- صفحهٔ بعد -------- 515 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... 13 - 3 - 3 - 1 تغییرمکان خط لوله در تقاطع با گسل امتداد لغز مولفه های حرکت گسل در امتداد ،خط لولهfax  ،، و عمود بر خط لولهftr  ، برای یک گسل امتداد لغز را می توان از روابط 13 - 16 :محاسبه نمود 13 - 16 -الف    cos fs fax  13 - 16 -ب    sin fs ftr  :که در آن β ( : زاویه تقاطع خط لوله با گسل شکل13 -1) 13 - 3 - 3 - 5 جابجایی خط لوله در تقاطع با گسل نرمال مولفه های حرکت گسل در امتداد ،خط لولهfax  ،، و عمود بر خط لولهftr  ،، و قائم بر خط لولهfvt  ، برای ی ک گسل نرمال را می توان از روابط 13 - 13 :محاسبه نمود 13 - 13 -الف     .sin cos fn fax  13 - 13 -ب     .cos cos fn ftr  13 - 13 -پ    sin fn fvt  :که در آن  ( : زاویه تقاطع خط لوله با گسل شکل13 - 1) ی ه ب ی او : ز ن سطح شکست گسل نرمال و سطح افق( ی شکل13 - 3) شکل13 -1 عبور لوله از گسل امتدادلغز -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 513 شکل13 -3 عبور لوله از گسل نرمال 13 - 3 - 3 - 3 جابجایی خط لوله در تقاطع با گسل معکوس مولفه های جابجایی در یک گسل معکوس از روابط گسل نرمال با ملحوظ کردن عالمت منفی برای ،زاویه سطح شکست گسل، حاصل می.شوند 13 - 3 - 3 - 1 جابجایی خط لوله در تقاطع با گسل با رفتار ترکیبی در گسل با رفتار ترکیبی ، جابجایی ی ها ( امتداد لغز و نرمال ی ا معکوس) در امتدادها ی ی طول ، عرض ی (عمود) و قائم بر محور خط لوله با لحاظ جهت های متناظر هم جمع م ی.گردند 13 - 3 - 3 - 1 جابجایی طراحی گسل جابجایی طراحی گسل را می( توان با ضرب ضریب اهمیت جدول13 -1 ) در جابجایی محتمل گسل طبق روابط13 - 13 :بدست آورد 13 - 13 -الف جابجایی طراحی گسل در جهت محور طولی خط لولهL fax design fax I     13 - 13 -ب جابجایی طراحی گسل در جهت عرضی (عمود) خط لوله L ftr design ftr I     13 - 13 -پ جابجایی طراحی گسل در جهت قائم خط لوله L fvt design fvt I     13 - 3 - 3 - 6 کرنش لوله در تقاطع با گسل کرنش لرزه ای متوسط لوله در تقاطع با گسل از رابطه ی13 - 19 بدست می:آید 13 - 19                   2 2 2 1 2 2 a design ftr a design fax seismic L L    :که در آن -------- صفحهٔ بعد -------- 511 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... aL: طول مهارنشده ی لوله که در منطقه ی تقاطع با گسل می تواند برابر کمترین دو مقدار زیر اختیار :شود الف- اگر هیچگونه قیدی نظیر خم، اتصال و نظایر آن در منطقه ی تقاطع با گسل وجود نداشته باشد طول موثر مهارنشده ی خط لوله را می توان از رابطه ی13 - 14 :تعیین کرد 13 - 14 u y p p a t E t D L    :که در آن y: کرنش جاری شدن مصالح ب- در صورت وجود هرگونه مهار (نظیر خم، زانویی، تغییر ضخامت خاک روی لوله و ...)، آن محل باید بعنوان یک نقطه مهار فرض شود. طول خط لوله از آن نقطه تا خط گسل بعنوان طول موثر مهارنشده در نظر گرفته می.شود کرنش متوسط ای زه لر لوله در تقاطع با گسل پس از ترکیب با کرنش بهره برداری ، باید شرط کرنش ( مجاز جدول13 -3 .) را برآورده نماید ضریب1 در رابطه ی13 - 19 با توجه به عدم قطعیت در این رابطه به عنوان ضریب اطمینان در نظر گرفته شده است. رابطه ی یادشده تنها رابطه ای تقریبی جهت تخمین اولیه بوده و برای ارزیابی دقیق تر توصیه می گردد از مدل های مناسب تر .با قابلیت تحلیل غیرخطی استفاده گردد در لوله های قطعه ای چن ی ن فرض م ی گردد که جابجایی گسل با تغ یی رشکل اتصاالت لوله در دو سمت گسل تحمل م ی گردد. م ی زان تغ یی رشکل طراحی در اتصاالت لوله از رابطه ی 13 - 11 محاسبه با مقادیر تغییرمکان مجاز ارائه شده توسط سازنده مقایسه می.گردد 13 - 11 L fax seismic I    13 - 3 - 3 - 1 روش اجزاء محدود در یا ن روش، به کمک نرم افزارهای مناسب می توان با استفاده از مدل های رفتار غ ی رخط ی ک خا و مصالح لوله و با درنظر گرفتن تغ ی ها لک رش یی بزرگ (هندسه ی غی رخط ی )خط لوله را تحلیل کرد. با اعمال تغ ک رم یی ان به هر نقطه ی دلخواه از س ی ستم خا ک - لوله به عنوان ورود ی، می توان اثر جابجایی .گسل را درنظر گرفت استفاده از چن ی نرم ن افزارهایی مستلزم دارا بودن دانش کا فی در رفتار غ ی رخط ی ک خا و سازه و ن ی ز جنبه ی ها ک اربرد ی روش اجزاء محدود م ی.باشد برای دستیابی به نتایج بهتر باید طول کافی از لوله در طرفین گسل درنظر گرفته شود. برای مدل سازی رفتار خاک، به کمک مراجع معتبر، می( توان از اجزای حجمی و یا فنرهای غیرخطی معادل شکل 13 -4 و شکل13 -5 ) استفاده کرد. در بند13 - 3 - 3، مدل سازی خاک با فنرهای معادل آمده .است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 511 13 - 3 - 1 تحلیل تحت اثر زمین لغزش در انتخاب مس ی ر خطوط لوله توصیه می شود که از عبور لوله از مناطق مستعد زم نی لغزش .پرهیز شود شکل13 -6 نشان دهنده ی مدل لوله تحت اثر زم ین لغزش م ی باشد. بارگذار ی ی ناش از لغزش همچنان ک ه در ش ک ل نشان داده شده م ا تو ی ند به صورت یک نواخت در راستا ی لغزش فرض شود که شدت ا ی ن بار یک نواخت بر اساس روابط اندر کنش خاک و لوله قابل محاسبه م ی.باشد چنانچه راستا ی لغزش بر امتداد خط لوله عمود نباشد، عالوه بر م ی لفه و ی جانب ی رو ین ی لفه و ، م ک خا محور ی نی ی ز با د.در نظر گرفته شود طول قطعات مهارشده ی لوله در طرف ی ن منطقه ی مستعد لغزش ی با د از طریق آزمون و خطا تعیین شود . چنانچه در ی ک یا هر دو طرف منطقه ی لغزش، لوله توسط یه کت گاه مهار شده باشد و فاصله ی قید از محل لغزش از طول تعیین شده بیشتر نباشد، باید اثر قید یا قیود را نیز در تحلیل منظور کرد. معموال لوله با مقطع تقویت نشده در اثر لغزش خا ک از محدوده ی ارتجاعی خارج می شود . بدین منظور می توان تحلیل لوله ی شکل پذیر را به روش مفاصل خمیری در تیرها انجام داد. مقادیر جابجایی دائم طرح حاصل از زمین لغزش را می توان بر اساس دوره ی بازگشت مربوط به گروه کاربری خط لوله (بند 13 - 1) محاسبه کرد. همچنین می توان این مقادیر را بر اساس زلزله با دوره ی بازگشت435 ،سال محاسبه کرده و نتایج را در ضریب اهمیت LI ، طبق جدول13 -1 .ضرب کرد نحوه ی تعیین کرنش حاصل از زمین لغزش در لوله در بند13 - 3 -6 .ارائه شده است 13 - 3 - 1 تحلیل تحت اثر روانگرایی در انتخاب مس ی ر خطوط لوله توصیه می شود که از عبور لوله از مناطق مستعد روانگرا یی .پرهیز شود لی تحل خط لوله در مناطق مستعد روانگرا یی توان یم د با فرض لوله به صورت ت ی ر بر بستر ارتجاع ی انجام گیرد . در ا ی ن روش سخت ی بستر لوله بر اساس روابط اندرکنش خاک و لوله قابل مح اسبه م ی باشد . می توان سخت ی ک خا در منطقه ی مستعد روانگرا یی را به صورت محافظه ک ارانه برابر صفر فرض کرد. طول قسمت ی ها ی مق د طرف ین منطقه ی مستعد روانگرا یی به روش آزمون و خطا تع یی می ن شو .د بعنوان حدس اول ی ه م ی توان از طولی در حدود15 /4 طول لوله ی گذرنده از منطقه مستعد روانگرا یی شروع کرد. مقادیر جابجایی دائم حاصل از شناوری ناشی از روانگرایی را می توان بر اساس دوره ی بازگشت مربوط به گروه کاربری خط لوله (بند13 - 1 )یا ض رایب ستون جابجایی ماندگار زمین در جدول13 -1 .محاسبه کرد وقتی روانگ رایی در خاک اطراف لوله اتفاق می افتد، نیروهای شناوری بر خط لوله وارد می شود که لوله در برابر آنها باید ب ه طور مناسب مهار شود . نیروی خالص به سمت باال در واحد طول خط لوله ، b F ، را می توان از رابطه ی13 - 11 :محاسبه نمود 13 - 11     D h P W W W F w w v c p s b       -------- صفحهٔ بعد -------- 516 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... :که در آن s W: و زن کل خاک معادل حجم اشغال شده توسط لوله در واحد طول p W :وزن لوله در واحد طول c W: و زن محتویات لوله در واحد طول vP :فشار قائم زمین طبق رابطه ی 13 - 13 w: و زن حجمی آب w h :ارتفاع آب باالی لوله برای سادگی، از چسبندگی خاک به دیواره ی لوله در محاسبات فوق صرف.نظر شده است 13 - 13 w d sp d w w v h h h P    33 .0    :که در آن dγ :وزن حجمی خاک خشک sp h :ارتفاع خاک روی لوله الف- هندسه ی واقعی ب- مدل سازی ایده آل شده شکل13 -4 مدل سازی خط لوله تحت اثر حرکت گسل، الف) هندسه ی واقعی و ب) مدل سازی گسل گسل -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 511 ناحیه ی نسبتا دست نخورده با اجزای بلندتر منطقه ی بحرانی با اجزای کوتاهتر ناحیه ی نسبتا دست نخورده با اجزای بلندتر شکل13 -5 مدل سازی خط لوله به روش اجزای محدود در محل عبور از گسل الف- هندسه ی واقعی ب- مدل سازی شکل13 -6 مدل سازی خط لوله تحت اثر زمین لغزش تنش ناشی از،خمشbf ، ناشی از شناوری در یک قطعه ی نسبتا کوتاه از خط لوله ی پیوسته بر حسبPa را می توان از رابطه ی 13 - 14 محاسبه نمود . b F در این رابطه بر حسبN/m می باشد: 13 - 14 e b b bf Z L F 10 2   :که در آن bL: ط ول لوله در محدوده ی شناوری بر حسبm e Z: ا ساس مقطع ارتجاعی لوله بر حسب3 m حداکثر کرنش نظیر تنش ناشی از خمش را می توان از رابطه ی13 -1 بدست آورد. حداکثر کرنش حاصلهseismic  می باشد که پس از ترکیب با کرنش بهره برداری با توجه به رابطه ی13 -3 ، باید با مقادیر کرنش مجاز در جدول13 -3 .مقایسه شود ،برای قطعات بلندتر خط لوله تحت نیروی شناوری مقاومت در برابر نیروی به سمت باال را می توان بر اساس عملکرد توام تیری و زنجیره ای .در لوله تخمین زد گسل -------- صفحهٔ بعد -------- 510 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... بررسی خط لوله تحت اثر تغییرشکل های دائمی زمین به علت گسترش جانبی زمین ناشی از روانگرایی در بند13 - 3 -6 .آمده است پاسخ لوله های قطعه ای تحت اثر ن ی روهای ناشی از ی ده ی پد روانگرا یی ی با د با توجه به محل اتصاالت و با استفاده از معادالت تعادل ن ی روها و لنگرهای خمشی تعیین شود . در ا ی ن تحل یل ها، اتصاالت لوله می توانند ب ه صورت مفصل در نظر گرفته شده و تغییرشکل و دوران اتصال محاسبه گردد. افزا ی ش طول اتصاالت می توانند به عنوان تغ یی رشکل طراحی اتصال در نظر گرفته شده که مقدار آن با ی د کمتر از یی تغ ر شکل مجاز اتصال لوله باشد. 13 - 3 - 6 تحلیل در جابجایی ماندگار زمین ن اشی از روانگرایی و زمین لغزش این بند به جابجایی های ماندگار ز مین به علت گسترش جانبی ناشی از روانگرایی و زمین لغزش می.پردازد به کمک مطالعات ژئوتکنیکی باید به تخمین محدوده ی جابجایی ماندگار زمین یعنی طولzL، عرض z W و،حداکثر تغییرمکان طولی زمینl ، در ناحیه ی جابجایی ماندگار زمین اقدام نمود. عموما تخمین مناسب مقدارl  و ابعادzL وz W دشوار می باشد، لذا محدوده ای از مقادیر برای پارامترهای فوق دا ده شده و بر این اساس کنترل های لرزه ای صورت می پذیرد. جابجایی ماندگار طراحی لوله در ،جهت طولیl design ، را می توان از رابطه ی13 - 15 :بدست آورد 13 - 15 L l l design I    هب طور کلی برای خطوط لوله ی مدفونی که تحت تاثیر جابجایی طولی ماندگار زمین قرار می گیرند و با فرض یکنواخت بودن این جابجایی (یعنی حرکات طولی زمین در تمام ناحیه ی جابجایی ماندگار یکنواخت باشد) دو حالت زیر فرض می:شود حالت1 - ،مقدار جابجایی زمینl design  ، بزرگ بوده و کرنش لوله توسط طول ناحیه ی جابجایی ،ماندگارzL ، قابل محاسبه است. در این حالت حداکثر کرنش محوری طولی لوله در کشش و فشار از رابطه ی13 - 16 محاسبه می:شود 13 - 16                  r y p z u p p z u a Dt L t r n E Dt L t     2 1 1 2 که در :آن nوr :پارامترهای رابطه ی13 -1 ut : حداکثر نیروی اصطکاک در واحد طول لوله در سطح تماس با خاک طبق رابطه ی 13 - 11 حالت1 - طول ناحیه،ی تغییرشکل دائمیz L ، بزرگ بوده و کرنش لوله بر اساس مقدار تغییرشکل ،زمینl design ، بدست می آید. در این حال ت حداکثر کرنش لوله در کشش و فشار از رابطه ی13 - 13 محاسبه می:شود -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 519 13 - 13                  r y p z u p p z u a Dt L t r n E Dt L t     2 1 1 2 :که در آن e L: طول موثر خط لوله که در آن، نیروی اصطکاکut وارد می شود که از رابطه ی 13 - 13 قابل محاسبه می:باشد 13 - 13                               r y p e u p p e u l design Dt L t r n r E Dt L t     1 2 2 1 2 کرنش لرزه ،ای لولهseismic ، برای جابجایی ماندگار طولی زمین برابر کمترین میزان کرنش های حاصله از روابط13 - 16 و13 - 13 فرض می.شود برای کاهش اثرات جابجایی ماندگار طولی در خطوط لوله ی پیوسته، توصیه می شود در دو طرف ناحیه .جابجایی ماندگار از درز انبساط، استفاده شود جابجایی ماندگار جانبی زمین نیز نظیر جابجایی ماندگار طولی باید برای محدوده ای از مقادیرt  و ابعاد ناحیه ی تغییرشکل ،دائمی عرضیz L وz W، برآورد شده و کنترل لرزه.ای صورت پذیرد جابجایی ماندگار طراحی،در جهت جانبیt design ، را می توان از رابطه ی13 - 19 :محاسبه نمود 13 - 19 L t t design I    :که در آن t : حداکثر جابجایی ماندگار جانبی زمین ،حداکثر کرنش خمشی در لولهb ، را می توان ب ه طور محافظه کارانه برابر کمترین مقدار حاصله از روابط13 - 34 :در نظر گرفت 13 - 34 -الف 2 z t design b W D     13 - 34 -ب 2 2 3 D t E W P p p z u b     :که در آن uP : حداکثر مقاومت جانبی خاک بر واحد طول لوله طبق روابط13 - 31 کرنش حداکثر محاسبه شده ،ی فوق را باید بعنوان کرنش طراحی لولهseismic  .، فرض نمود 13 - 31 -الف برای خاک رسیD N S P ch u u  13 - 31 -ب برای خاک ماسه ایD N H P qh s u   :که در آن u S: مقاومت برشی زهکشی نشده ی خاک -------- صفحهٔ بعد -------- 518 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... ch N: ضریب ظرفیت باربری افقی جانبی وابسته به چسبندگی طبق رابطه ی 13 - 31 qh N: ضریب ظرفیت باربری افقی جانبی وابسته به اصطکاک داخلی طبق رابطه ی13 - 33 13 - 31 9 )1 1 ( 3 4 2 3 2 1        x A x A x A A Nch 13 - 33 5 5 4 4 2 3 2 1 x A x A x A x A A Nqh      که در آنها ضرایب1 A الی5 A از جدول13 -5 تعیین می شوند وD H x s /  روابط محاسباتی ساده ی داده شده در بندهای فوق را می توان برای محاسبه ی کرنش لوله در طراحی اولیه استفاده کرد. توصیه می شود در طراحی خطوط لوله ی مهم، از روش تحلیل اجزای محدود با در .نظر گرفتن رفتار غیرخطی در لوله و خاک استفاده شود جدول13 -5 مقادیر ضرایب روابط13 - 31 و13 - 33 با توجه به زاویه ی اصطکاک داخلی خاک 5 A 4 A 3 A 2 A 1A  )(درجه ضریب - 119 /3 463 / 11 - 465 /4 351 /6 4 ch N 5 - 14 × 354 /1 - 3 - 14 × 459 /1 43 /4 - 439 /4 399 /1 14 qh N 4 - 14 × 319 /1 - 3 - 14 × 646 /5 49 /4 - 339 /4 331 /3 15 5 - 14 × 159 /9 - 3 - 14 × 135 /4 439 /4 - 134 /1 565 /4 34 4 - 14 × 633 /1 - 3 - 14 × 651 /3 146 /4 - 419 /1 316 /6 35 4 - 14 × 153 /1 - 3 - 14 × 415 /5 - 445 /4 333 /1 959 / 14 44 4- 14 × 199 /1 - 3 - 14 × 443 /6 - 443 /4 349 /3 653 / 13 45 در لوله های قطعه ای، تغییرشکل لرزه ای لوله برابر با حداکثر بازشدگی در اتصال لوله در اثر تغییرشکل دائمی زم ی ن در ن ظ ر گرفته م ی شود و مقدار آن از رابطه ی13 - 34 یی تع ن می:گردد 13 - 34 l design seismic    ی در ا ن رابطهl design  جابجایی ماندگار طراحی در جهت طولی لوله م ی .باشد مقدار یی تغ رشکل طراحی اتصال با ی د کمتر از مقدار یی تغ ر شکل مجاز آن که توسط سازنده ارائه می.شود باشد تعداد اتصاالت در لوله های قطعه ای به مقدار جابجایی ماندگار زمین بستگی دارد. در این لوله ها حداقل یک اتصال در ابتدا و یک اتصال در انتهای ناحیه ج ابجایی ماندگار زمین باید ب ه کار برده شود. در نواحی با مقدار کم جابجایی ماندگار زمین، لوله هایی با اتصاالت فشاری (بدون زبانه های نگهدارنده) را می توان هب .کار برد در نواحی با مقدار زیاد جابجایی ماندگار زمین، می توان از تعداد بیشتر اتصاالت هب صورت رد یا جنز ی هر ابتدا و انتهای این ناحیه استفاده.کرد اتصاالت زنج ره ی ای با ی د به نحوی ت ی عب ه گردد که حداقل سه -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 511 اتصال در خارج ا ی ن محدوده و در نواحی مرزی آن قرار داشته باشند. تغ یی ر مکان طراحی هر اتصال از یهط راب 13 - 35 محاسبه می:گردد 13 - 35 0 2 / L L l design seismic            :که در آن L: ط ول ناح یهی با جابجایی ماندگار نی زم زبانه های نگهدارنده ی اتصال در اتصاالت زنج یا ی هر باید ب ه نحوی طراحی گردند که حداکثر ن ی روی اصطکاک طراحی، stop F ، مطابق رابطه ی13 - 36 را تحمل نما ند ی. 13 - 36 u c stop t L n F 0 2 1 2       :که در آن cn: ت عداد اتصاالت زنج ادتبا رد یا ی هر یا انتهای جرم متحرک خاک که با افزا یش طول خود، جابجایی ماندگار ی زم ن را تحمل می .کنند در ه ی چ صورتی الزم نیست که مقدار ین روی اصطکاک طراحی ، sto p F ، یب ش از مقاومت طراحی لوله .باشد مقدار یی تغ رشکل طراحی لوله های قطعه ای برای جابجایی ماندگار ی زم ن در جهت عرضی می تواند از جمع افزا ی ش طول اتصاالت و افزا ی .ش طول در اثر دوران اتصاالت محاسبه گردد مقدار یی تغ ر شکل طراحی لوله را می توان از روابط13 - 33 محاسبه کرد: 13 - 33 -الف 73 .3 / 268 .0   t design D            t design t design seismic D W L    2 2 2 0 2 13 - 33 -ب سایر مقادیر t design D  /                    2 2 2 0 2 1 t design t design seismic D W L    یی تغ رشکل طراحی اتصال با ی د کمتر از م ی زان تغ ییر شکل مجاز آن که توسط سازنده ارائه می.شود باشد 13 - 3 - 1 مدل سازی لوله ی مدفون در خاک با استفاده از فنر معادل ی برا مدل ی ساز خاک و اندرکنش لوله- خاک، م ی توان از روش ی ها عدد ی ،استفاده کرد یا لوله را در ی مح ی ط ن مه ب ی نها ی ت خاک مدل ی ساز کرد. روش د ی گر مدل ی ساز ی تاث ر خاک، که در شکل13 - 3 نشان داده شده است، استفاده از تئور ی تی ر بر بستر غ ی رارتجاع ی وی نکلر و جا ینی گز ی ( خاک با فنر سه فنر طول ی ، عرض ی و قائم) است به نحو ی که قادر به اعمال سخ یت خاک احاطه کننده ی لوله باشد. برا ی -------- صفحهٔ بعد -------- 515 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... ی خاک با پارامترها ی ژئوتکن یکی معلوم، مشخصات ا ی ن فنرها قابل محاسبه اند. رفتار غ ی رخط ی یا ن فنرها طبق شکل13 -3 مدل م ی .شود شکل13 -3 مدل سازی اندرکنش لوله– خاک با فنرهای غیرارتجاعی )(الف (ب)) (پ شکل13 -3 فنرهای معادل خاک در حالت الف- محوری، ب- قائم، پ- جانبی برای بررسی رفتار لوله در اثر تغییرمکان دائمی، می .توان از تحلیل استاتیکی غیرخطی استفاده کرد تغییرشکل مورد نظر نیز به انتهای مقید فنرها اعمال می .شود برای بررسی رفتار لوله در برابر ،انتشار موج می توان از روش های معتبر انتخاب تاریخچ ه زمانی، اعمال آن به انتهای مقید فنرها و انجام تحلیل دینامیکی .استفاده کرد مقادیر نشان داده شده در شکل13 - 3 بر حسب مشخصات خاک و لوله به شرح زیر تعیین می .شوند مشخصات فنرها با توجه به روش اجرا بر اساس خاکریز دور لوله یا خاک اصلی تعیین می .شوند روابط ارائه شده، برای خطوط لوله ی مدفون با عمق دفن بین5 /4 تا1 متر است. در صورت افزایش عمق دفن، مدل.سازی باید با درنظرگرفتن محیط خاک انجام شود 13 - 3 - 1 - 1 فنر محوری مشخصات فنر محوری معموال با توجه به مشخصات خاکریز تعیین می شود. بیشینه مقاومت محوری ،خاک در واحد طول لولهut ، از رابطه ی13 - 11 بدست می.آید بیشینه جابجایی محرک خاک در ،راستای محور خط لوله t  ، بستگی به نوع خاک داشته و از جدول13 -6 .قابل تعیین است فنر محوری فنر جانبی فنر قائم فشاری فنر قائم کششی برکنش فشار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 513 جدول13 -6 مقادیر با توجه به نوع خاک نوع خاک مقدار t  (mm) ماسه تراکم 3 ماسه شل 5 رس سخت 3 رس نرم 14 13 - 3 - 1 - 5 فنر جانبی مشخصات فنر جانبی با توجه به مشخصات خاک اصلی تعیین می شود. بیشینه مقاومت جانبی خاک ،در واحد طول لولهu P، از رابطه ی13 - 33 بدست می.آید 13 - 33 D H N cD N P s qh ch u    که در آن مقادیرch N وqh N از روابط13 - 31 و13 - 33 تعیین می.شوند ،بیشینه مقدار جابجایی عرضیp  ، از رابطه13 - 39 تعیین می شود: 13 - 39 D D Hs p ) 15 .0 1.0 2 ( 04 .0      13 - 3 - 1 - 3 فنر قائم رفتار فنر قائم شامل دو بخش غیر مشابه است که یک ی به برکنش و دیگری به بار فشاری اختصاص دارد. برای برکنش، از مشخصات خاکریز و برای بار فشاری از مشخصات خاک اصلی استفاده می.شود مشخصات رفتار خاک در قسمت برکنش، از روابط13 - 44 تا13 - 43 :قابل تعیین است 13 - 44 D H N cD N Q s qv cv u    :که در آن cv N: ضریب باربری وابسته به چسبندگی در برکنش طبق رابطه ی13 - 41 qv N: ض ریب باربری وابسته به اصطکاک داخلی در برکنش طبق رابطه ی 13 - 41 13 - 41 10 2   D H N s cv 10  D H s برای مقادیر 13 - 41 q s qv N D H N  44  q N :ضریب باربری خاک که از رابطه ی 13 - 43 یا شکل13 -9 :قابل تعیین است 13 - 43 ) 2 45 ( tan ) tan exp( 2       q N مقدار تغییرمکان نظیرu Q ، u Q ، از رابطه ی 13 - 44 بدست می:آید 13 - 44 -الف D Hs Qu 1.0 ) 02 .0 01 .0 (     برای ماسه 13 - 44 -ب D Hs Qu 2.0 ) 2.0 1.0 (     رس برای -------- صفحهٔ بعد -------- 511 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... ،مشخصات رفتار خاک در قسمت بارگذاری فشاری از روابط13 - 45 تا13 - 43 :قابل تعیین است 13 - 45 2 2 D N D H N cD N Q s q c d       :که در آن c Nو N : ضرایب باربری خاک که از روابط13 - 46 و13 - 43 یا از روی شکل13 -9 تعیین می شود. 13 - 46                       1 2 001 .0 45 tan ) 001 .0 tan( exp ) 001 .0 cot( 2     c N 13 - 43 ) 5.2 18 .0 exp(    y N در مواردی که زاویه ی اصطکاک داخلی خاک برابر صفر است، از مقدار حداقلی برای روابط فوق استفاده می.شود ،مقدار تغییرمکان متناظر بیشینه نیروی فشاریQd برای خاک های دانه ای برابر باD 1.0 و برای خاک های چسبنده برابر باD 2.0می.باشد شکل13 -9 ضرایب باربری خاک بر حسب زاویه اصطکاک داخلی زاویه اصطکاک داخلی ضریب ظرفیت باربری -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 511 13 - 1 خط لوله ی رو ینی زم خط لوله ی روزمینی عالوه بر نقاط مهاری، معموال دارای تکیه گاه های متعدد با امکان لغزش نیز می باشد . در تحلیل لرزه ای خط لوله الزم است اصطکاک بین لوله و تکیه گاه و سایر عوامل م و ثر به صورت دقیق مدل شود. خط لوله برای تحمل تغییرشکل ،های ناشی از تغییرات دما، بسته به قطر لوله دارای اتصاالت انبساطی یا خم های ویژه می باشد که هندسه ی سازه را پیچیده تر می سازد. در طراحی زه لر ای خط لوله ی رو زمینی، ات مین تکیه گاه های لغزشی با حداقل اصطکاک توصیه می شود. این تکیه گاه ها باید دارای عرض کافی یا قید مناسب در راستای عمود بر امتداد لوله باشند تا در اثر حرکت جانبی ناشی از زلزله، لوله از روی تکیه.گاه سقوط نکند در بند13 - 4 -6 مقادیر مجاز پاسخ ها ارائه شده .است 13 - 1 - 1 تحل ی ل در برابر امواج زلزله به روش بار لرزه ای معادل در تحلیل خط لوله ی رو زمینی به روش بار لرزه ای معادل می توان حداکثر جابجای ی نسبی بین نقاط مهاری مجاور هم را با تحلیل ویژه ی ساختگاهی برآورد کرده و خط لوله را به صورت یک تیر چند .دهانه تحت اثر حداکثر جابجایی نسبی تحلیل کرد اگر راستای برخورد امواج لرزه ای با خط لوله قابل تخمین باشد، می توان حرکات طولی و عرضی نقاط مهاری را مبنای مح اسبات قرار داد. در غیر این صورت باید بدترین حالت ترکیب حرکات پایه ها، که بیشترین تنش را در لوله ایجاد می کند، و می تواند ،به کمک روش تکرار محاسبات برای امتدادهای مختلف انجام شود، مدنظر قرار داد. در این روش تحلیل خط لوله در محدوده ی خم ها و سه راهی ها توج ه ویژه ای را طلب می .کند 13 - 1 - 5 تحل ی ل در برابر امواج زلزله به روش نام ید یکی تحلیل خط لوله ی رو زمینی به روش دینامیکی مشابه تحلیل لوله ی مدفون می باشد با این تفاوت که تکیه گاه ها یا سازه های نگهدارنده را می توان به صورت فنر معادل یا اجزای سازه ای مدل .سازی نمود ط راحی لرزه ای می تواند بر اساس یکی از دو روش ترکیب مولفه های زلزله:ی زیر انجام گیرد 1 - جذر مجموع مربعات آثار هر یک از دو مولفه ی افقی و مولفه.ی قائم، هر کدام که بزرگتر باشد 1 - جذر مجموع مربعات آثار هر دو مولفه ی افقی و مولفه ی قائم ب ه.صورت همزمان سایر موارد مانند بند13 - 3 - 1 .است 13 - 1 - 3 تحل ی ل تحت اثر جابجایی گسل برای تحلیل خط لوله ی رو زمینی تحت اثر جابجایی گسل، لوله را می توان به صورت یک تیر چند دهانه با تکیه گاه.های فنری غیرخطی در سه جهت متعامد در محل نقاط مهاری درنظر گرفت تعداد نقاط مهاری که در این تحلیل درنظر گرفته می شود، می تواند به روش آزمون و خطا بدست آید. برای -------- صفحهٔ بعد -------- 516 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... این کار معموال ابتدا دهانه های داخل محدوده ی گسل (حداقل یک دهانه) و دو دهانه روی لوله در طرفین م حدوده ی گسل در نظر گرفته می شود. چنانچه نیروهای حاصل از حرکت گسل در دو تکیه گاه انتهایی به گونه ای باشد که فنرهای آنها از حالت ارتجاعی خارج نشوند، تحلیل از دقت کافی برخوردار است . در غیر این صورت .باید از هر طرف یک دهانه به مدل اضافه کرد و محاسبات را تکرار کرد برای تخمین جابجایی گسل و میزان تغییر مکان لوله می توان مشابه بند13 - 3 - 3 .عمل کرد 13 - 1 - 1 تحل ی ل تحت اثر ز مین لغزش برای ی تحل ل خط لوله رو زمینی در اثر زم ین لغزش، می توان از روش بند 13 - 3 - 4 استفاده کرد ، با ا ی ن تفاوت ک ه در ا ی ن حالت یک یت ر چند دهانه با ت گاه ه کی ی ها ی فنر ریغ ارتجاعی در سه جهت متعامد در محل نقاط مهار ی درنظر گرفته م ی.شود 13 - 1 - 1 تحل ی ل تحت اثر روانگرا یی برای یا ن تحل ی می ل توان از روش بند 13 - 3 - 5 استفاده کرد. برای تعیین تعداد د هانه ها در مدل ی ساز می توان مشابه بند13 - 4 - 3 عمل کرد. 13 - 1 - 6 طراحی لرزه ای خط لوله ی رو زمینی روش طراحی لرزه ای و بنده ای مورد استفاده در این روش در جدول13 -3 .ارائه شده است روش طراحی لرزه ای وابسته به دسته بندی سیستم لوله (بحرانی یا غیربحرانی بودن) و شدت زمین لرزه ی ورودی و قطر لوله می باشد. در جدول13 -3 ، n D قطر اسمی لوله می.باشد در همه ی حالت ها، طراحی می تواند با انجام تحلیل طبق بند های13 - 4 -6 - 1 و 13 - 4 -6 - 3 .انجام گیرد 13 - 1 - 6 - 1 طراحی تجویزی در مواردی که در جدول13 -3 مجاز دانسته شده است، مقاومت لرزه ای سیستم لوله می تواند با تامین مهار لرزه ای جانبی و قائم با فاصله حداکثرmax L طبق رابطه ی13 - 43 :تامین گردد 13 - 43     5.0 25 .0 max ) / ( 211 .0 / 94 .1 min DS yo T DS T S L S L L  :که در آن max L :حداکثر دهانه ی مجاز لوله بین دو مهار لرزه ای جانبی و قائم T L :مقدار توصیه شده برای فاصله ی بین تکیه گاه( های ثقلی جدول13 -3) DS S: پارا تر م شتاب طیفی (بر حسبg) در زلزله( ی طرح در زمان تناوب کوتاه1 /4 )ثانیه yo  :تنش جاری شدن مصالح لوله در دمای بهره برداری بر حسب مگاپاسکال -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سیزدهم : خط لوله / 511 عالوه بر این، در لوله های مستقیم با طول بزرگتر از سه برابر مقادیر ارائه شده در جدول13 -3 ،باید مهار طولی نیز تعبیه گردد. فاصله ی بین مهارهای افقی و قائم در لوله هایی که دارای اجزای سنگین هستند (با وزن کل اجزاء14 درصد بیش از وزن دهانه.ی لوله) باید کاهش داده شود رابطه ی13 - 43 بر اساس محدود کردن تغییرشکل وسط دهانه ی لوله به مقدار54 میلیمتر و تنش حداکثر آن به میزانyo  5.0 ارائه شده .است جدول13 -3 مالحظات الزم طراحی لوله ی رو زمینی و بخش های مرتبط ( n D بر حسبmm .) لوله های بحرانی (گروه کاربریIII وIV ) لوله های غیربحرانی (گروه کاربریII ) (g) DS S 154  n D 54  n D 154  n D 154   n D 54 54  n D 13 - 4 -6 - 1 13 - 4 -6 - 4 13 - 4 -6 - 5 13 - 4 -6 -6 13 - 4 -6 - 3 13 - 4 -6 - 1 13 - 4 -6 - 4 3 1 - 4 -6 - 5 13 - 4 -6 -6 13 - 4 -6 - 3 13 - 4 -6 - 5 13 - 4 -6 -6 13 - 4 -6 - 3 13 - 4 -6 - 3 13 - 4 -6 - 3 3 /4  13 - 4 -6 - 1 (یا13 - 4 - 6 - 3) 13 - 4 -6 - 4 13 - 4 -6 - 5 13 - 4 -6 -6 13 - 4 -6 - 3 13 - 4 -6 - 1 13 - 4 -6 - 4 13 - 4 -6 - 5 13 - 4 -6 -6 13 - 4 -6 - 3 13 - 4 -6 - 1 13 - 4 -6 - 4 13 - 4 -6 - 5 13 - 4 -6 -6 13 - 4 -6 - 3 13 - 4 -6 - 1 13 - 4 -6 - 4 13 - 4 -6 - 5 13 - 4 -6 -6 13 - 4 -6 - 3 13 - 4 -6 - 3 3 /4  جدول13 -3 فاصله ی توصیه شده تکیه گاه لوله ها، T L 51 58 16 15 0 6 1 3 5 1 (in) n D 688 188 188 388 588 118 188 11 18 51 (mm) 934 944 314 344 534 514 434 354 344 144 مایعات T L (cm) 1134 1144 1434 944 644 114 514 464 444 134 بخار، گاز یا سرویس های هوایی 13 - 1 - 6 - 5 طراحی تحلیلی لوله در روش تحلیلی، تنش ارتجاعی طولی محاسبه شده در لوله در اثر زلزله ی طرح (محاسبه شده با روش های استاتیکی یا دینامیکی) باید شرایط رابطه ی13 - 49 :را تامین نماید 13 - 49 s e a i S Z M M i   2 2 :که در آن i : ضریب افزایش تنش (بر اساس استاندارد طراحی لوله نظیرASME B31 ) -------- صفحهٔ بعد -------- 510 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. ............... i M : برآیند لنگر در اثر نیروهای اینرسی a M :برآیند لنگر در اثر جابجایی نسبی مهارها sS :تنش مجاز لرزه ای در دمای34 - تا44 درجه سلسیوس برابر114 مگاپاسکال برای فوالد نرمه و فوالد با آلیاژ کم و134 مگاپاسکال برای فوالد ضدزنگ برآیند هریک از لنگرها یi M وa M در یک نقطه می تواند از جذر مجموع مربعات سه مولفه ی لنگر (خمشی ،درون صفحه خمشی خارج از صفحه و پیچشی) .در آن نقطه محاسبه گردد 13 - 1 - 6 - 3 روش های طراحی جایگزین در مواردی که شرایط رابطه ی13 - 49 تامین نشود ، سیستم لوله می تواند با انجام تحلیل های دقیق تر با در نظر گرفتن آثار خستگی و تغییرشکل های غیرارتجاعی یا تحلیل حد .نهایی مورد بررسی قرار گیرد 13 - 1 - 6 - 1 اتصاالت مکانیکی در لوله های بحرانی (گروه کاربریIII وIV ) ، جابجایی و دوران و همچنین نیروهای داخلی در اتصاالت مکانیکی باید در محدوده ی تعریف.شده توسط سازنده باقی بمانند 13 - 1 - 6 - 1 مهارهای لرزه ای مهار لرزه ای برای جلوگیری از افتادن لوله از روی تکیه گاه تعبیه می.شود نیروهای لرزه ای ایجاد شده در مهارهای لرزه ای و اتصال آنها به سازه و شالوده باید با انجام تحلیل های استاتیکی یا دینامیکی .محاسبه شوند در لوله های تا قطر54 میلیمتر، درنظرگرفتن فاصله ی بین لوله و مهار حداکثر برابر قطر اسمی لوله و در لوله های بزرگتر، فاصله ای برابر54 میلیمتر، مجاز است. در صورت تعبی ،ه این فاصله باید ضریب ضربه برابر1 در نیروی زلزله ای که با احتساب عدم وجود فاصله حاصل شده.، اعمال شود 13 - 1 - 6 - 6 اجزای خط لوله باید بعنوان بخشی از روال طراحی لوله، نیروهای لرزه ای به همراه نیروهای بهره برداری که در محل اتصال ملحقات به لوله وارد می گردند درنظر گرفته.شود 13 - 1 - 6 - 1 اندرکنش ها اندرکنش محتمل سیستم های لوله ای باید بررسی شود. اندرکنش های موثر باید تعیین شده و تدابیر .الزم برای حذف یا کاهش اثرات آن از طریق تحلیل، انجام آزمایش یا اصالح طرح انجام گیرد 13 - 1 خط لوله ی متکی بر سازه ی نگهدارنده سازه ی نگهدارنده ی خط لوله طبق ض وابط فصل هفتم طراحی می.شود طراحی سایر قسمت های خط لوله مشابه بند13 - 4 می.باشد -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم سازه‌ی فراساحلی -------- صفحهٔ بعد -------- 568 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ................... ... .......... ............... 11 - 1 گستره ضوابط این فصل برای تحلیل و طراحی لرزه ای سازه ی فراساحلی ثابت بوده و طراحی لرزه ای سازه ی فراساحلی شناور و نیمه شناور خارج از محدوده ی این آیین نامه می باشد. طراحی این سازه برای سایر بارگذاری ،ها نظیر باد، طوفان، موج، شناوری انفجار و دیگر موارد در این آیین نامه پیش بینی نشده است. برای سایر بارگذاری ها می توان از بخش سکوهای دریایی در آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران (نشریه شماره9 - 344 سازمان مدیریت و برنامه.ریزی کشور) استفاده نمود 11 - 5 کلیات دو هدف عمده در طراحی این گونه سازه،ها تامین مقاومت در زلزله ی بهره برداری و شکل پذیری در زلزله ی نادر می باشد. ضوابط تامین مقاومت، بند14 - 4، به منظور تعیین ابعاد اعضای سازه است به طوری که برای زلزله ی بهره برداری (بند14 - 3)، اعضای اصلی سازه عمدتا رفتار ارتجاعی داشته و سازه دچار خسارت سازه ای چندانی نشود . ضوابط تامین شکل پذیری، بند14 - 5، به منظور اطمینان از عدم فروریزش سازه در زلزله های نادر (بند14 - 3) می .باشد در ین ا آیین نامه فقط اثر جنبش زمین ناشی از زلزله بررس ی می شود و یر سا آثار لرزه ای نظیر تغ ییرشکل های بزرگ یا ناپا یداری بستر نیازمند مطالعات ویژه می باشد. 11 - 3 حرکت زمین در طراح ی سازه ی فراساحلی دو سطح خطر زلزله که با مطالعه ی ویژه ی ساختگاهی تعیین می،گردد باید در نظر گرفته شود: 1 - زلزله ی بهره:برداری این زلزله همان زلزله ی سطح خطر اول طبق بند3 - 4 - 1 برای سازه های فراساحلی می .باشد 1 - زلزله:ی نادر این زلزله همان زلزله ی سطح خطر سوم طبق بند3 - 4 - 3 می باشد مگر آنکه با بررس ی ی فن و اقتصاد ی دوره بازگشت دیگری توسط مشاور پ یشنهاد و مورد تایید کارفرما .قرار گیرد 11 - 1 ضوا بط تامین مقاومت 11 - 1 - 1 مبان ی طراح ی سازه ی فراساحلی برای زلزله ی بهره برداری (بند 14 - 3) باید به روش دینامیکی ( ارتجاعی تار یخچه ی زمان ط یا)یفی تحلیل و یحا طر .شود برای انجام تحل یل یفی ط، از ط یف های افقی و قائم حاصل از تحل یل خطر و یژه ساختگاه با نسبت میرایی5 % استفاده م ی.شود هر سه ط یف مذکور به صورت جداگانه اعمال و پاسخ ها طبق بند14 - 4 - 3 با درنظر گرفتن ضوابط فصل چهارم ترکیب می شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم :سازه ی فراساحلی / 561 در صورتی که مشخصات خاک در طول شمع های زیر سازه متفاوت باشد، برای محاسبه ی آثار مولفه های افقی زلزله، شرایط خاک در حوالی سرشمع ها مالک تعیین طیف می باشد. برای محاسبه ی آثار قائم زلزله، شرایط خاک در ناحیه .ی پایین شمع برای تعیین طیف قائم مالک خواهد بود اگر از روش تحل یل تار یخچه ی زمان استفاده ،شود شتاب نگاشت ها ی مورد استفاده باید با توجه به بند 4 - 14 انتخاب و مقیاس .شوند 11 - 1 - 5 مدل ی ساز جرم مورد استفاده در تحل یل دینامیکی شامل جرم مرده ی سازه (اسکلت سازه ، تجه یزات )و ملحقات ، جرم زنده ی بهره برداری نظیر تجهیزات ثابت دائمی ، 35 درصد جرم حداکثر مواد ذخیره ،شده همچنین جرم یع ما محبوس در سازه و ملحقات آن و جرم افزوده می.باشد جرم افزوده هر عضو در تماس با آب، برابر با جرم آب جابجا شده (جرم آب نظیر حجم دربرگیرنده ی عضو)، ناشی از ارتعاش عضو در راستای عمود بر محور طولی آن می باشد. اگر ارتعاش در راستای محور طولی عضو باشد از جرم افزوده ی نظیر آن می .توان صرفنظر کرد سازه باید به صورت سه بعدی با در نظر گرفتن توزیع جرم و سختی مدل گردد و آثار عدم تقارن در نظ.ر گرفته شود برای محاسبه ی خصوص یات دینامیکی سازه ی فراساحلی فوالد ی ی متک بر شمع و ی دارا مهاربند،ی نسبت م یرایی برابر با 5 % درنظر گرفته می شود . هرگاه اطالعات دقیق تری وجود داشته باشد، م توان ی نسبت م یرایی د یگری هب را.کار برد در صورتی که نسبت م ،یرایی (بر حسب ،)درصد مقدار ی متفاوت با5 % باشد مقاد یر نظیر ط یف5 % می تواند در ضر یب s D (رابطه ی14 - 1) ضرب:شود 14 -1 ) 20 ( 100 Ln Ln Ds        استفاده از ضریبs D فوق برای مقاد یر نسبت م یرایی ین ب 1 % تا 14 % مناسب می باشد. 11 - 1 - 3 ترکیب پاسخ ها در تحلیل یفی ط از یف ط دو افقی و یک طیف قائم حاصل از تحل یل خطر و ی یژه ساختگاه استفاده می شود. در صورتی که که تنها یک طیف افقی در دسترس باشد مقادیر یکسانی از طیف در هر دو راستای افق ی و نصف مقدار طیف در راستای قائم به سازه اعمال می شود. ی برا ترک یب پاسخ ی ها مودها در هر راستا از روش مجذور مربعات کامل (CQC) و ی برا ترک یب پاسخ ی ها راستا ها ی عمود بر هم از روش جذر مجموع مربعات(SRSS) استفاده می شود. در هر یک از امتداد های ،متعامد اصلی سازه تعداد مودهای نوسان باید به گونه ای در نظر گرفته شود که مجموع جرم های موثر مودی آنها از94 درصد جرم کل سازه در آن راستا .کمتر نباشد -------- صفحهٔ بعد -------- 565 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ................... ... .......... ............... روش تحلیل دینامیکی تاریخچه زمانی، باید با استفاده از حداقل سه زلزله انجام .شود برای مقیاس کردن هریک از مولفه ه ها ب طور مستقل (دو مولفه ی افقی و یک مولفه ی قائم)، با توجه به طیف های متناظر حاصل از تحلیل خطر ویژه ی ساختگاه، می توان از روش بند4 - 14 - 1 استفاده کرد. بار زلزله د بای با سا یر بارهای همزمان از قب یل بارها ی ،ثقلی شناور ی و فشار ه یدرواستاتیکی طبق بند 1 - 1 ترک یب .شود 11 - 1 - 1 ارز یابی پاسخ ها ی برا تام ین ضوابط مقاومت در طراحی سکو می توان از آیین نامه های طراحی معتبر استفاده کرد. در صورت استفاده از روش تنش مجاز ،برای تامین ضوابط مقاومت تنش مجاز در ترکیب بارهای شامل زلزله می تواند 4 3 درصد1 افزا یش داده شو د. رفتار شمع- خاک و نیازهای طراحی ع شم باید بر اساس مطالعات خاص تع یین شود. در ا ین مطالعات باید عالوه بر ترکیب بارهای طراح ی بند14 - 4 - 3 ، روند نصب، و اثر زلزل ه بر ویژگی های خاک برا ی تعیین ظرف یت محور ی یا ی جانب نیز در نظ ر گرفت ه شود. 11 - 1 ضوابط شکل پذیری 11 - 1 - 1 هدف ضوابط این بخش برای تامین شکل پذیری سازه ی فراساحلی به منظور جلوگیری از فروریزش آن در زلزله ی نادر می.باشد کنترل شکل پذیری طبق ضوابط بند14 - 5 - 3 به صورت تحلیلی انجام می .شود درصورت رعایت ضوابط تامین شکل پذیری بند14 - 5 - 1، نیاز به کنترل ش کل پذیری با روش تحلیلی بند14 - 5 - 3 نمی.باشد 11 - 1 - 5 تامین شکل پذیری با رعای ت ضوابط زیر، انجام مطالعات تحلیلی طبق بند14 - 5 - 3 برای کنترل تامین شکل پذیری الزم :نیست - در زمان تناوب اصلی سازه، ن سبت طیف زلزله ی نادر به طیف زلزله ی بهره برداری مساوی یا کمتر از 1 .باشد - خاک زیر شمع در بارگذاری چرخه ای تحت زلزله ی نادر ا.ز پایداری الزم برخوردار باشد - حداقل از3 .پایه برای نگهداری سکو استفاده شود 1 در ترکیبات بارگذاری روش تنش مجاز در سازه های فراساحلی در ویرایش های قدیمی آیین نامه های مرجع، این افزایش 34 .درصد بوده است -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهاردهم :سازه ی فراساحلی / 563 - پایه های سازه ی فراساحلی به همراه شمع های زیرین آن برای دو برابر نیاز زلزله ی سطح بهره برداری .طراحی شود - نحوه ی آرایش مهاربندهای قطری به گونه ای باشد که ن یروی برش ی ب ین مهاربن دهای قطری فشاری و .کششی تقریبا به طور مساوی توزیع شود - از مهاربند k شکل استفاده نشود. - از مهاربند 3 یا3 استفاده نشود، مگر آنکه نشان داده شود که در صورت کمانش عضو فشاری ،مهاربند توانا یی ا نتقال برش توسط دیگر اعضاء تامین می.شود - در بخشی که از مهاربندی استفاده نمی شود، نظیر قاب پرتال بین عرشه و پایه های سکو یا در قسمت هایی که ضوابط بیان شده برای مهاربندها در باال رعایت نشده است، اعضای سازه باید برای دو برابر نیاز زلزله ی سطح بهره.برداری طراحی شود - ین ب تمام پا یه های مجاور در ترازها ی مختلف در قاب ی ها م قائ، اعضای افقی وجود داشته باشند و ا ین اعضا ظرف یت فشار ی ی کاف ی برا تحمل باز توز یع بارها ی ی ناش از کمانش مهاربندهای قطری مجاور را .داشته باشند - یب ضر ی الغر ی برا مهار بند قطر ی در قاب ی ها قائم به34 محدود شود و نسبت قطر به ضخامت در ین ا اعضا به y F E 07 .0 محدود شود. - تمام اعضا ی غ یرلوله ای در محل اتصال در قاب ی ها قائم به صورت اعضا ی با مشخصات مقطع فشرده طبق مبحث دهم مقررات ملی ساختمان باشند یا برای دو برابر نیاز زلزله ی سطح بهره برداری طراحی .شوند 11 - 1 - 3 کنترل شکل پذیری بررسی پایداری سیستم سازه و پی باید به روش های تحلیلی مناسب که بیانگر پاسخ مورد انتظار اجزای سیستم سازه و خاک به زلزله .ی نادر باشد، انجام شود مدل های رفتاری اجزا ی سازه و خاک باید شامل مشخصات زوال مقاومت و سختی تحت بار رفت و برگشتی شدید و آثار اندرکنش ی نیروی محوری و لنگر خمشی، فشار هیدرواستاتیک و نیروهای اینر سی محلی ب ه طور مناسب باشند. آثار غیرخطی هندسی (پی- )دلتا ، ناشی از اثر نیروی محوری بر جابجایی ارتجاعی و غیرارتجاعی سازه و پی .باید درنظر گرفته شود 11 - 6 توصیه ی ها تکمیل ی 11 - 6 - 1 اتصاالت اعضای لوله ای اتصاالت اعضای لوله ای لرزه بر باید برای ظرفیت کششی یا ظرفیت بار کمانش اعضای متصل به آن، بنا به رفتار نهایی سازه، با استفاده از مراجع معتبر طراحی.شوند -------- صفحهٔ بعد -------- 561 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ................... ... .......... ............... ظرفیت اتصال یم تواند براساس برش سوراخ کننده یا نیروهای اسمی مهارب ندها تع یین شو.د در صورت استفاده از روش تنش مجاز، می توان برش مجاز سوراخ کننده و ظرفیت های مجاز اتصال را4 3 درصد1 افز ایش دا.د به منظور محاسبه ی ظرفیت مجاز برش سوراخ کننده، تنش های اسمی در اعضا بر اساس کمترین مقدار ظرفیت اسمی اعضای متصل به اتصال یا از ترکیب بارهای ثقلی، فشار هیدرواستاتیکی و شناوری با دو برابر نیروی زلزله ی سطح بهره برداری محاسبه می.شود 11 - 6 - 5 ملحقات و تجهیزات عرشه ،تجهیزات لوله ها و سا یر ملحقات عرشه باید هب گونه ا ی به سازه ی اصلی متصل شوند که در مقابل ن یروهای زلزله ی سطح بهره برداری بتوانند بدون یچ ه خسارت ی مقاومت کنند و جابجایی های حاصل را پذیرا باشند . تجه یزات می توانند بوس ی له ی جوش، م یل،مهار ،بست ر مها ی جانب یا سا یر قفل و بست ی ها مناسب به سازه مهار شوند. طراح ی ق یدها باید بر اساس تامین ظرفیت مقاومت و جابجایی صورت پذیرد. توجه ویژه ای باید به طراح ی ق یدهای مربوط به لوله ها و تجه یزات یاتی ح و حساس، که شکست آنها می تواند منجر به خسارت جان ی ی برا کارکنان ،نشت مواد خطرناک ، آلودگ ی یا ت یر خا در واکنش اضطرار ی شود، مبذول گردد .مقدار شتاب طراح ی باید شامل اثر پاس خ دینامیکی ی کل سازه بوده و در صورت ن یاز، پاسخ د ینامیکی سازه ی عرشه و ملحقات آنرا (با توجه به ضوابط فصل هشتم) یز ن در بر یرد گ، با این تفاوت که بجای زلزله ی سطح خطر دوم، از زلزله ی بهره برداری استفاده شده و مقدار ضریب رفتار اجزای الحاقی ، p R ، برابر با یک .درنظر گرفته شود در صورت استفاده از روش تنش مجاز برای طراحی اتصاالت تجهیزات متکی یا متصل به عرشه، نباید .مقدار تنش مجاز را افزایش داد 1 در ترکیبات بارگذاری روش تنش مجاز در سازه های فراساحلی در ویرایش های قدیمی آیین نامه های مرجع این افزایش 34 .درصد بوده است -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- 566 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... . ... ............................ ............... پ1 - 1 کلیات تراز پایه، ترازی است که انتقال حرکت لرزه ای افقی زمین به سازه در آن تراز لحاظ می شود. در این پیوست، .عوامل موثر در تعیین محل تراز پایه ارائه شده است پ1 - 5 عوامل موثر در تعیین تراز پایه عوامل متعددی در تعیین محل تراز پایه لرزه:ای یک سازه تاثیرگذارند. بعضی از این عوامل عبارتند از الف- تراز سطح زمین نسبت به کف طبقات ب- شرایط خاک مجاور ساختمان پ- سختی و بازشوهای دیوارهای زیرزمین ت- محل و سختی اعضای قائم سیستم باربر جانبی ث- محل و توزیع درز انقطاع ج- عمق زیرزمین چ- شرایط تکیه گاهی دیوار زیرزمین ح- نزدیکی به ساختمان مجاور خ- شیب سطح زمین در ادامه، نحوه ی .تاثیر عوامل باال در تعیین تراز پایه ارائه شده است پ1 - 3 تراز پایه با توجه به شرایط خاک مجاور در ساختمان بدون زیرزمین، تراز پایه روی شالوده در نظر گرفته می شود. در مواردی که اعضای باربر قائم در ترازهای متفاوت بر روی شالوده، سر شمع و یا شالوده ی دیواری محیطی قرار می گیرد، تراز پایه روی پایین ترین تراز اجزای نگهدارنده اعضای قائم باربر لرزه ای در نظر گرفته می.شود در ساختمان با زیرزمین واقع روی زمین مسطح که دارای دیوار حائل یکپارچه با سیستم سازه ای است، تراز پایه روی اولین دیافراگم غیر نرم پایین تر از سطح زمین در نظر گرفته می شود (شکل پ1 - 1 )، به شرطی که اطمینان از وجود خاک مناسب در کل ارتفاع دیوار حائل یکپارچه با سازه، در طول عمر ساختمان، وجود داشته باشد. منظور از خاک مناسب، خ اکی است که سخت باشد (از نوعIV بر ا ساس استاندارد1344 نباشد و عدد حاصل از آزمایش نفوذ استاندارد(SPT) الیه های آن کمتر از14 نباشد)، تحت زلزله ی نادر قابلیت روانگرایی نداشته باشد، از جنس رس سریع یا به شدت حساس .نباشد و دارای چسبندگی کافی باشد در بعضی از م وارد، می توان تراز پایه را در تراز دیافراگم غیر نرم اولین طبقه ی باالتر از سطح زمین در ،نظر گرفت. به منظور اینکه تراز پایه در باالی سطح زمین قرار داده شود باید دیوارهای سازه ای سخت در تمام پیرامون ساختمان از پی تا تراز پایه قرار داشته باشد و نیز شرایط بند 4 - 4 - 1 (روش تحلیل دو -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست1 : مالحظات تراز پایه / 561 بخشی ) برقرار باشد. همچنین در این حالت ارتفاع تراز پایه از سطح زمین نباید بیشتر از نصف ارتفاع طبقه زیر آن در نظر گرفته شود (شکل پ1 - 1 .) پ1 - 1 تراز پایه با توجه به سختی دیوارهای زیرزمین و اعضای قائم لرزه بر در حاالتی که تراز پایه نزدیکترین تراز به سطح زمین درنظر گرفته می شود، سختی جانبی دیوارهای زیرزمین باید به میزان قابل توجهی بیشتر از سختی جانبی سیستم لرزه ای باشد. یکی از حاالتی که ممکن است در آن سختی دیوار زیرزمین امتداد یافته تا باالی تراز زمین ناکافی تلقی گردد، وجود بازشوهای متعدد در این دیوارها می باشد (شکل پ1 - 3 ،). در مواردی که سختی دیوارها ناکافی است تراز پایه باید نزدیک ترین تراز دیافراگم غیرنرم پایین تر از سطح زمین در نظر گرفته شود. اگر ت مامی اعضای سیستم باربر جانبی روی دیوارهای زیرزمین قرار داشته و این دیوارها دارای بازشوهای زیادی باشند، انتخاب ترازپایه در تراز کف پایین ترین بازشو مناسب است. حالت دیگری که سختی دیوارهای زیرزمین می تواند ناکافی تلقی گردد، زمانی است که سیستم باربرجانبی ب صو ه رت دیوارهای برشی بتنی طویل ب ه طور سرتاسری در تمام ارتفاع و طول ساختمان وجود داشته باشد (شکل پ1 - 4 ). در این حالت محل مناسب برای تراز پایه، تراز روی شالوده دیوارهای زیرزمین می.باشد اگر سازه و دیوار حایل مستقل و بدون اتصال به یکدیگر باشند، تراز پایه بر روی شالوده درنظر گرفته می.شود پ1 - 1 تراز پایه با توجه به محل و توزیع درز انقطاع در ساختمان با درز انقطاع در سراسر ارتفاع، امتداد یافته در ترازهای زیر سطح زمین، سازه های جدا شده توسط درز انقطاع در تمام اطراف به خاک متکی نخواهد بود. در این حالت تراز پایه را نمی توان باالتر از پایین ترین نقطه درز انقطاع در نظر گرفت. در صورتی که تنها یک درز انقطاع میانی در ساختمان وجود داشته باشد، تراز پایه را می توان در نزدیک تراز سطح زمین درنظر گرفت مشروط بر آنکه خاک تمام اطراف ساختمان در ارتفاع زیر زمین سخت بوده، دیافراگم های ز یر تراز پایه صلب باشند. وجود خاک سخت در اطراف ساختمان سبب انتقال بارهای لرزه ای از دیوارها به خاک و ب ال عکس می گردد. این انتقال نیرو از طریق اتکایی و اصطکاک بین خاک و دیوار انجام می گیرد. در صورت سخت نبودن خاک مجاور، اصطکاک بین خاک و دیوار به حدی نخواهد بود که بتواند حرکت ساختمان .در جهت عمود بر درز را مهار نماید برای ساختمان با سطح اشغال وسیع، درزهای انقطاع ممکن است در دو امتداد ساختمان گسترش یابند و یا در یک امتداد، چندین درز موازی وجود داشته باشد. برای هر بلوکی از این ساختمان که اختالف قابل توجهی بین مرک ز سختی در ترازهای زیر سطح زمین با ترازهای باالی سطح زمین وجود داشته باشد، این امر می تواند سبب وقوع پاسخ های پیچشی گردد. برای چنین ساختمان هایی تراز پایه -------- صفحهٔ بعد -------- 560 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... . ... ............................ ............... ترجیحا باید در تراز روی شالوده های زیرزمین و یا باالترین تراز دال زیرزمینی که درز انقطاع تا آنجا امتدا.د نیافته باشد در نظر گرفته شود پ1 - 6 تراز پایه با توجه به ساختمان مجاور در صورتیکه ساختمان هایی با زیرزمین در یک یا چند سمت ساختمان وجود داشته باشند، ممکن است الزم باشد تراز پایه ساختمان مورد نظر در تراز زیرزمین ساختمان مجاور .در نظر گرفته شود پ1 - 1 تراز پایه با توجه به شیب سطح زمین بسیاری از مالحظات فوق که در خصوص زمین های هموار ارائه شد ، برای زمین شیب دار نیز قابل استفاده می باشد. به عنوان نمونه در زمین های شیب داری که خاک اطراف ساختمان با دیوارهای حائل مستقل از سازه نگهداری شود، تراز پایه باید رو ی شالوده در نظر گرفته شود (شکل پ1 - 5 .) در ساختمانی که دیوار حائل، جزء سیستم سازه ای باربر جانبی است (شکل پ1 -6 و پ1 - 3 )، توصیه می شود تراز پایه با توجه به پایین ترین سطح زمین اطراف ساختمان تعیین .شود شکل پ1 - 1 ساختمان دارای زیرزمین شکل پ1 - 1 ساختمان دارای زیرزمین و با سطح زمین بین زیرزمین و طبقه هم کف تراز پایه در سطح زمین تراز پایه نزدیک ترین تراز به سطح زمین -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست1 : مالحظات تراز پایه / 569 شکل پ1 - 3 ساختمان دارای بازشو در دیوار حایل شکل پ1 - 4 ساختمان با دیوار حایل سرتاسری ناپیوسته با سیستم سازه ای شکل پ1 - 5 ساختمان با دیوارهای حایل طره ای یا مهار شده، ناپیوسته با سیستم سازه ای تراز پایه زیر تراز سطح زمین تراز پایه روی تراز شالوده زمین شیب دار -------- صفحهٔ بعد -------- 518 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... . ... ............................ ............... شکل پ1 -6 ساختمان با دیوار برشی که فشار جانبی خاک را نیز تحمل می کند شکل پ1 - 3 ساختمان با دیوار حایل پیوسته با سیستم سازه ای تراز پایه روی تراز شالوده تراز پایه روی تراز شالوده زمین شیب دار زمین شیب دار دیوار برشی قاب خمشی دیوار برشی -------- صفحهٔ بعد -------- روابط زمان نناوب سازه‌های غیرساختمانی -------- صفحهٔ بعد -------- 515 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. .............. پ5 - 1 زمان تناوب طبیعی سیستم خمشی با جرم متمرکز EIg WH T 3 2 3   T ): زمان تناوب (بر حسب ثانیه W : )وزن متمرکز (بر حسب نیوتن H ): ارتفاع طره (بر حسب متر E ): ضریب ارتجاعی (بر حسب نیوتن بر مترمربع I ): ممان اینرسی (بر حسب متر به توان چهار g ): شتاب ثقل (متر بر مجذور ثانیه پ5 - 5 زمان تناوب طبیعی قاب خمشی تک درجه آزاد g EI WH T c 3 814 .1   W : کل بار وارده )(بر حسب نیوتن برای اتصال مفصلی پای ستون K K 1 2    برای اتصال گیردا ر پای ستون 1 6 2 3    K K               B H I I K c G CI وG I به ترتیب ممان اینرسی ستون و تیر می باشند . واحدهای سایر پارامترها مشابه بند پ1 - 1 می.باشد پ5 - 3 زمان تناوب طبیعی سازه دو درجه آزاد   g C W W C W C W C W C W T ab B A bb B aa A bb B aa A 8900 4 2 2 2      aa C : جابجایی تراز A در اثر بار واحد وارد بر ترازA bb C :جابجایی تراز B در اثر بار واحد وارد بر ترازB ab C :جابجایی تراز B در اثر بار واحد وارد بر ترازA A W وB W : کل نیروی قائم درA یاB g : شتاب ثقل )(تمامی واحدها بر حسب نیوتن و متر A تراز B تراز -------- صفحهٔ بعد -------- پیوست5: روابط زمان تناوب سازه های غیر ساختمانی / 513 پ5 - 1 زمان تناوب طبیعی ستون طره ای منشوری با توزیع یکنواخت وزن EIg H T 4 79 .1   ω ): وزن واحد طول (بر حسب نیوتن بر متر واحدهای سایر پارامترها مشابه بند پ1 - 1 می.باشد پ5 - 1 زمان تناوب طبیعی ظرف استوانه ای یکنواخت tE D D H T  2 0091 .0      ω ): وزن واحد طول (بر حسب نیوتن بر متر t ): ضخامت پوسته (بر حسب سانتیمتر E :مدول ارتجاعی (بر حسب مگاپاسکال) واحدهای سایر پارامترها مشابه بند پ1 - 1 می.باشد پ5 - 6 زمان تناوب طبیعی ظرف فوالدی استوانه ای غیر یکنواخت               t ED W H w H T 3 2 1 4.0 100 H ): ارتفاع کل (بر حسب متر ω ): وزن واحد طول هر بخش (بر حسب نیوتن بر متر W : وزن هر یک از جرم)های متمرکز (بر حسب نیوتن D ): قطر (بر حسب متر t : ضخامت پوسته)ی هر بخش (بر حسب سانتیمتر E : ضریب ارتجاعی (بر حسب مگا پاسکال) α ، β وγ : ،ضرایبی که بستگی به نسبت ارتفاع به ارتفاع کل/H x h .، داردα Δ وγ Δ تفاوت مقادیر مزبور از باال تا پایین هر بخش با وزن یکنواخت و قطر و ضخامت ثابت می .باشندβ برای هر جرم متمرکز جداگانه حساب می شود. این مقادیر در جدول پ- 1 - 1 .ارائه شده است ω 1 ω 2 ω 3 ω 4 ω -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ آیین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریه شماره ۰۳۸) جدول پ-۱-۱ ضرایب 4 [] و ۷ مربوط به بند : ۹ ۶ ص و ۶+ ۶۳ زا ۳ ۳ ۳ ۳ ۳ 0905573 0.963 0.04 0.50 1.00000 095143 0.9210 0.0998 049 ۱.20000 094603 0.584 0.099 048 1.00000 9 [ 0.94 0/7 0.026 0417 1.00000 09361 07418 0.0749 046 ۱.20000 09097 0۱0676 0۱0578 045 099999 002495 0.6361 0.0612 0.44 0209998 4 (0.9 572( 0.0551 0۱43 0۱009997 3 [0.9 05409 0.0494 042 09909994 0.90443 0۱4971 0.0442 0.4 0999 09079 04557 0.0395 0.40 09992 )0 0۹۹04 0۱4107 1 0.035 039 09009971 [ 0.6800 0.3801 1 0.03 038 0299956 0۷۹7033 0456 0.0275 037 09209934 0.56123 0.3134 00242 036 00۱9905 05105 03 00212 035 0۱097 04032 0552 0.0185 0.34 0۱90917 [ 0.5290 0.2291 [ 0.016 033 0909054 0.8۱710 0.2050 0.0140 032 0090/4 0.0459 0.26 0.0۱30 031 0۱09576 0.94( 0.۱6200 0010293 0.30 099455 776( 008 0.0009 029 0۱0909 0۱/2 0.76 0۷.006 0328 0.99913 0.7480 009097 00060249 027 0۱0923 [ 0.732 0.00564 00052 026 0۱006076 0۱7155 0۱07 0002 025 005 0.6981 007101 00035604 0.24 09047 0.6800 0060056 00۱029007 023 ۱007056( 0.66010 6 [0.05 000249 022 0۱00705 3 [ 0.64 004403 000178 0.21 090089 0۱207 003579 0.0015 0.20 [ 0.99610 05002 002948 9 | [0.001 019 000544 0.579 0.02400 0.00093 018 09004681 5536( [ 0.0193 0۷0006077 0.17 09094 0.525 0.01۱1 0.000504 016 005 0.5044 0.0۱96 0.00008 015 0.9913 043 0.00917 00002603 014 0.9005 0452 0.00609 3 0.0001 013 00934 041 0۱00506 4 0.0001۱ 0123 0939 0.3940 [ 0.0036 1 0.00008 0.۱ 0.9630 0039 0.00249 0.00005 0.10 00455 0۱327 000165 0.000030 0.09 0902 03003 0.0014 0.00007 0.08 09052 زگره 0۵ 0.00062 0.00009 007 0073 0۱23 0.00034 0.00004 0.06 097573 0.15 000016 0.00002 005 0.97301 0.197 000007 0.00000 0.04 0(۱907(007 6 0.1 000002 0.000000 0.03 0906003 0۱023 000000 0.000000 0.02 090044 8[ 0.04 0.00000 0000000 0.01 0905973 مس 7۶ ۴ ظ اد که ها 3 ۲ ۱00 1 ۱ 0.99 41 ۱ 0.98 63 097 7 ]096 4 095 42 094 53 093 6 ۱ 092 40 | 091 0.907 ۱.3۷6 | 0.89 56 ۱ 0.88 9 ۱ 0.87 53 ]| 0.86 0 ۲ 0.85 8 ۱ 0.84 58 ۱ 0.83 39 ۱ 0.82 2 | 0.81 7 0.80 4 ۱ 0.79 62 0.78 2 0.77 3 ]| 0.76 6 0.75 0 ۱ 0.74 6 ۱ 0.73 53 0.72 2 ]| 0.71 1 0.70 3 ۱ 0.69 5 ۱ 0:68 9 ۱ 0.67 4 ]| 0:66 7 ۲ 0.65 69 ۲ 0.64 53۵ ۱ 063 6 ۱ 062 0 | 061 64 0.60 8 ۱ 0.59 2 ۲ 0.58 65 ۱ 0.57 16 ]| 0.56 6 0.55 45 ۱ 0.54 21 ۱ 0.53 5 ۱ 0.52 6 ]| 0. 51 -------- صفحهٔ بعد -------- روندنمای طراحی سازه‌ی غیرساختمانی و اجزای خیرسازه‌ای -------- صفحهٔ بعد -------- 516 /آیین نامه طراحی لرزه ای تا سیسات و سازه های صنعت نفت (نشریه شماره830 ) ..... ...... ... ............................. .............. 1 - تفکیک سازه ی غیرساختمانی و جزء غیرسازه ای   s pTotal p W W W   25 .0 sec 06 .0  cT بله خیر طراحی سازه نگهدارنده بر اساس فصل هفتم و طراحی جزء صنعتی بر اساس فصل هشتم صورت می گیرد. در صورتی کهp R در جداول3 - 1 و3 - 1 موجود نباشد، باید ازu R جدول3 - 1 استفاده شود و در این حالت اگر جزء صنعتی/ الحاقی و اتصال آن به سازه ،صلب باشد=1 pa و در غیر این صورت =2.5 pa .است مدل سازی ت و ام سازه مرکب با انتخاب کوچکترین مقدار ضریبu R بین سازه ( نگهدارنده جدول3 - 1 و جدول4 - 4) و جزء صنعتی (جدول3 - 1) بله خیر طراحی جزء صنعتی و اتصال آن برای نیرویp F با استفاده از روابط فصل3 و مقدارu R از جدول3 - 1 (به جایp R ) و =1 pa خواهد بود. برش پایه سازه نگهدارنده طبق رابطه 3 -1 به دست می.آید <0.6 1 S I R S C a u      01 .0 044 .0 max min I S C DS u         I R S I S C DS u 1 min 5.0 01 .0 044 .0 max بله <0.6 1 S خیر         I R S I S C DS u 1 min 8.0 01 .0 044 .0 max     03 .0 044 .0 max min I S C DS u سازه غیرساختمانی غیرمشابه ساختمان بله خیر سازه غیرساختمانی مشابه ساختمان t uW C V  1 - تعیین برش پایه سازه نگهدارنده -------- صفحهٔ بعد -------- مراجع 1[ /5۵]۹(۳۱ 11۱0 1201071/8۶ 0 11000 اج 7 121 80000۱0 (2000) 5016 خاننه۸ اا ۵100066 ناش موش وا |ام ۸ م۳ امواانا ححهان) وشن 11۹۸ 0۹۱۱۱ ۲0۱۱۳۵۱۵-۳۵۵ | 0۷3۱۳۱۱۵۲۱ 0۷ 120318 مادام ۸ 10 | 0۱6 (0998) [37 ناه 2 ]1۹116 اجه م۸ م70 0۷۱۲00 1۷۱۲۵۹ ۲۱۱۳۵۱۵ 0۷11۵۱۱۱8 - 11014 07 12010 امک (2006) 350 آنا۸ .3 ,۵ 1۹1۵ ع6ا 600۵ ما۸۵ .(0(60- 6 350(.3) ۰ م۱ ۲۱۱۱۱۱۵۷۲ ۲۱۱۳۵۱۵ ۸۵0۱/0۲۵4 ۵۲| 800۵۱۵۱۹ 0000 (2008) ۸1307 م4 13۹116۰ 60066 ۸6 341-10 0ع۸۹51/۸15) کوولا ۷ ماک ]اک | کماجاوو۶ منسهامک (0010) اففعکله 5 600۹0120۰ [ععاکگ آن عا ما1۹ م۸ ۲0۵۰ ۵۱1 ۲۵۲۱۳۵۱۵ ]۹1۲1۷۲۵ 0 8001۵۱۵۷1۱۲ 60000 800 (2014) ۸036 .6 1۹116۰ 6ا6 0 0) جهاز ۸ 0 م,(300-10 151/۸1۹560 ۸ه) دو 8/00 امماک او اک دم کوصوما امک (2010) 0متعکله 7 ۰ 600۹1۳10 آمعاگ زن 1۹۵6 ۸ ۸111000 انا ۸۳۵۳۵۵ کوک مومزط آ0 ۲۱| 0 مماجم 2 مسهمک ر2002) هله |۷۵۲۵ 1۳۵۲ ارگ 1۳۵۹۵0۵۲۵۱۵ عک زان ما ادنط مسلط ما منطا هام۳ ۳۵۱۳۳۹۵۳۵ 1 ۳۵۲۳۵۵۲۵۷۲ |۳۵۲۵ له (۴)که) ماع از ان نوک موش مخل۳0 ۲ ۰ .(۳۳۹/]۸) م۸ -[] ۳ ۸ ,۸111006 کزان مه‌ز ۸ بجم و اموزط م۷0 دم جم ]مهس مک و2005 هلاه .9 1 ۹۵۳۵۱ 1۳۵۵ کعاک رگ 1۳۹001100 ک انا ما ادزم مسلط ما مر نطا ۳ ۲۳۳۹۵۷۵ بش ۱0۵01601 مها (مل۳ تمد رکه معط از ان نوک ما۸ ۰ ,(۳۳۹]۸) 1111010 ۳۵1011010 ۸۱۵۲۵0 ۵1000 10۳ بم‌ورو رواک 0 «م/ ایآ آمماک ۷۵/00 (2013) 650 ]۸۲ 1۱0۰ ۸]] .50۳۷۱۵۵ ۳۵۳۱۹۱۵۵ 0 ]۲۵۱۱۹۱۱۸۷۱ 0۱ 12001801118 بو ]8 0۶| ما۵۷ هم م۸ (4ا۵0) ۸۲۹۸ ]۱۱۰۸۳۲ 1۹10۵ ۳61۳01101 صهه‌او۸ ب۵000ظ 2230 مرروزجم/ ججم‌یک وا ۷۷ روط م0 ۰ 50۳۷060 ۳۵۳۱۱۹۱۵۵ 60001011 ۵۵ ۲۳۵۵۳۹۵۵۱۵۵ ,رمارگ ۶0110101 - مراک ]نم و۸ (7فل کک۸ ۱2 ۰ ,۳۵۱۵۵۳۹ [ز0۷) آن نوک امش منک ص۳۳۵ آن رات 500 ۸۱۵۲1۵ ,51111۳۵5 0110۳ 0۵ ۷1/۵۸5 0 جمسما واجم 12 و۸1 2010 کم دا ۰ ,۳۵۱۵۵۲۱۵ |[(ا0) 40 ,۳11/03 ]۶010010001100 ]0 وا 0 ۳۸/۵1۵۱ ما امک 0 6 ]م0 1 ( 20) خنک۸ 14 60۵۵6۰ ر۳۳۵۵ مکهه رم انس ان نوک مدش ۳۵۵۵۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ آیبین‌نامه طراحی لرزه‌ای ناسیسات و سازه‌های صنعت نفت (نشریبه شماره ۰۳۸) 04 0۳ ۸121۸00 ۸ (2015) .ظ نحصع‌طاح۲1] نجزعدد۲ پیش معط یک محطاکاد 0 ۳ ما8۳ 15 6 ,51۲۸۷۲1۳69 |۸۵(۵۲۵(۱ ۲۵۱۱۱۵۱6۵ ]0 :۵۹30۹ |600۵ 0۱۵ ۲۵۵۱۱۱۸ ۵۲۹۵۵۱ ۳۹۱۵۱۱۵۹۱ 85۰ مک ۵00 |[[2 1 اه معزدع1 سک ۲۱۵۱۱۱۵۵۲۱۱۱۶ ۲۵۱ ,۱۵۱۵۵۲۹۱۱8۰ ۲0/۹۵۵ (2004) ۷۰۷۰ معاطظ 200 با 80702012 16۰ ۰ ,۳۳۴۶۶ ۲1۳ ,۱۵۱1۵6۲/8۰ ۵-0۹۵ ۳۵۷/۵۲7۱۵ 10 (8 1۵ ]0 /0016(1ع70 کل ۱۱ ۹۵۲۵۱۱۵۷۱ ۵۷۳ ۵۵۲۵۵۳۵ ۵۵/۱۵۱ 16 امک (0997) 17.006 ۰ مآ0 16027116۱ .کن] ,۲۵0/165 [ 60۵۳/۱۵۲۱ ۵۲ 1۱۵۳/۵ ۵/۵/۱۵۱۱ 0۵ 63180 ۸20۵۹ 2۵۸/2۵۵۵۵ (2002) 100۳ .1۹ 0-57-2۰ ۵۶۵۵[ 000۵۸۱ کل ۳016۵ «و ۵ ۰ م۹۲ ۵۵۵۸۱۱۱۵۱۱۵۷۱ ۹6۱۱/۲ ۱۵ ۵۲ ۲۵۱۱۵۱۱/۵۹ ۵ ۳۵۹1۵۵۳۵ (2000) 356 ۳۳۵۸ .19 ۰ ۸000 ۹1۵۵06۵1 ۵۳۵۵۵۶ ۳۵ 5 ۸/۷۳ 0۲/ ۹۵۸۸۱۵۱۲۵۱۱۹ ۹6/۹۱/۲ ۲۳۵۷۶0۹/0۲ 0۱۵۵۵ ۸۳7۳ (2003) 4۹0 ۳۳۵/۸ .20 ۰ ,۸200 ۷1۵۵026۵1 ۳۵۳۵۵۵۵ ۳0۵ جع یم اک م0۱ ۵ [۳۵۵۵۲۵ ,۲۵/0۳۹ ۳۵۳/۵۳۵۲۵۴ 116 فاعگ 81۵۶ |۰۲ 00/۱/00 (20090) ۲۵۵۹۹5 ۳۳۵۸۸ .21 ۰ ,۸26 31۵۵2061 :۳ 22 ۱۴ )20(09( 71۵۵/۵۵۸۱ ۸/۵۸۵ 006۰ 110۵110 ۵[ ۲006 60۵۵, 1۳86۲ ۰ گرم 13۹06 10100 ۳۵۵/۵۵۰ 3۳/۵۵ 0۲ 5111/61 01/۶۹/0 (2007) 111 .23 - 1۳۹5-۳-۲۳ بخدل لام هاگ م۳۵۵۱ 1۳۵۵۵۵ محفوما دم 404 منک م70 (2009) 1۳۹5 .24 ۰ ,۳۵1۲۵16۷133 آ۵ ودط ۵ معص امعم نع اه اعد 06 1۵۲ ۵۵۵۱۲۵۵۵۹ 506011 - 108168 ۸۵۵/008 0:۵ 20۱۵/0 (2004) ۱۹019901-2 .25 ۰ 200 ۳۵۵065 معزد16 هدنگ :2 ۳۵۳۲ کع ناگ ۰ 6۶| 263180 ۹۹/۵۱۱ ۲۵۲۱۳۹۹۵ | ۲۵۷۱۵۹ 1600۵۵۵ (2000) 0۸[ یگ کل .260 ۳۵۵۱۵6٩, [3020 60۵‏ [زا00 اه نوک 130۵0 ۸۲۱۵/۷۹۱۶ 11116ع5 0 ۳۳۵۵۲۵ 6] ماک (2000) ۵ ۷۷1۵1۵۵0 200 با ۷۷۵ .۳ ۱1۵10۵ .27 00.۱97 ,۷۵۱.3 بخا 10 11۵۵0۵ ع ص۵۱ ام هاگ مها 7 جوم اک وا ۳011165 0 ۸10065 ۲۵۸۱۲۵ ۸۱۱۵ ۷/۵۵/۲۱۱۷ 11اه ۵۲ ۵/۵/۱۵۷۱ (2011) ۵.۹ ما۱0 2۵ ۲0۲۵۲6۲6 ]0-۳۵0 رد۸ اذهتا 1۳۵۱۲ 1۳6 ,۳۳.3042-30609 ۷.14 مع دام هط هنلم۵ ۳ 200 ۳۵166۲1۵ [۵ 5۳ 4107570 10]110 008 |/۸۵۲۵ +0 016 #افع1 116 نع (1995) ۳.۷ مطاع ۱10۵ .29 ۰ ]۲۷۱ 0۲ راعا5۵ 6 م۱۵ 0160( 50 ۲:۵/۱۶ ‎۰٩/8۳/۸۵‏ ع:00ع7 (19990) به2 انا 200 ۵ بعام۵ 0۳ .30 ۰ م۶ ۳۵166 ۳۵۳۵۵۵۵ ۵۶۳ معا هدنام نابحم [5۱۳۵۱۵۲۵ ,۲۵۱۱۱۱۱۵۱1۵۲۹ ۵۲۵ ۵0۱۲۵۱۱۵۲۱۱۱ ۲۵۷۲۵ |۸۱۵۵ 7600۵۵۵ (1999) ۹۳۸۵۴ .31 ۰ ,۲۵1110۳1۵ ان م۸ ۳۵۵۱۵۵6۳۹ -------- صفحهٔ بعد -------- مراجع / 519 32. Taheri A., Behnamfar F., (2011) Interaction of Connected Single-Degree-of-Freedom Systems, Procedia Engineering, V.14, PP.3059-3068, The Twelfth East Asia-Pacific Conference on Structural Engineering and Construction. 33. Wozniak R.S., Mitchell W.W. (1978) Basis of Seismic Design Provisions for Welded Steel Oil Storage Tanks, Sessions on Advances in Storage Tank Design, American Petroleum Institute, 1978. 34 . ، بهرخ حسینی هاشمی، علی طاهری، فرهاد بهنام فر( 1334) بررسی رفتار لرزه ای سازه های مجاور و متصل به هم در مجتمع های صنعتی ،، طرح پژوهشی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله 35 . سازمان مدیریت و برنامه ریزی ( کشور1335 ) آیین نامه طراحی بنادر و سازه های دریایی ایران ،نشریه ی شماره344 ، .بخش نهم: سکوهای دریایی، معاونت امور فنی، دفتر امور فنی، تدوین معیارها و کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله، تهران 36 . ( ،محمدرضا منشوری، مرتضی بسطامی1391) مروری بر ضوابط طرح لرزه ای خطوط لوله گاز، پژوهشنامه زلزله شناسی و مهندسی زلزله 33 . معاونت برنامه( ریزی و نظارت راهبردی1391) راهنمای کاربردی انجام تحلیل خطر زلزله ،نشریه ی شماره616 ، .معاونت نظارت راهبردی، امور نظام فنی، تهران 33 . ( وزارت راه و شهرسازی1391 ) ،بارهای وارد بر ساختمان مبحث ششم مقررا ت ملی ساختمان، معاونت مسکن و ساختمان، دفتر امور مقررات ملی ساختمان ،تهران. 39 . ( وزارت راه و شهرسازی1391) طرح و اجرای ساختمان های فوالدی ، مبحث دهم مقررات ملی ساختمان، معاونت مسکن و ساختمان، دفتر امور مقررات ملی ساختمان ،تهران. 44 . ( وزارت راه و شهرسازی1393 )آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله ،استاندارد1344 -ویرایش4 ، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ،تهران. 41 . ( وزارت نفت1331 )راهنمای طرح لرزه ،ای تاسیسات نفتی اداره کل ضوابط فنی و استانداردها ، نشریه شماره413 ، معاونت امور مهندسی و فناوری وزارت نفت، اداره ک.ل ضوابط فنی و استانداردها، تهران 41 . ( وزارت نفت1394 )راهنمای ارزیابی لرزه ای تأسیسات و سازه های صنعت نفت، نشریه شماره441 ، معاونت مهندسی ،و ساخت داخل اداره کل استانداردها و مدیریت پروژه.، معاونت امور مهندسی، تهران 43 . ( وزارت نفت1395 )راهنمای ارزیابی و بهسازی لرزه ای تأسیسات و سازه های صنعت نفت، نشریه شماره441 - ویرایش دوم.، معاونت امور مهندسی، تهران -------- صفحهٔ بعد -------- -------- صفحهٔ بعد -------- ۱:۱1 ۱۱۵۱۱۱۱۹۱۱۱۱ را - زال(ارن ]را ورط ۰۲7۶ ۱2