سازدان ارنامه و (ءدجه تَدْ ور

⚠ این متن با نرم‌افزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید. جد: ری اسادمی ادران سازدان ارنامه و (ءدجه تَدْ ور ها [ م۸ ت۱۲ 2 1 مه را رازه ر ۸ اس وی ۹1 ۰ ه ۳ 24 )> شداره ۹۸۵۱ آخرین ویرایش: ۱۳۹۸-۰۷-۰۶ سازمان برنامه و بودجه کشور سازمان حفاظت محیط زیست کشور معاونت فنی. امور زیربنایی و تولیدی معاونت محیط زیست انسانی امور نظام فنی اجرابی, مشاورین و پیمانکاران ستاد ملی مقابله با پدیده گرد و غبار 3 وا دا نع ان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- :ش ش 3547110 با سمه تعالی بخشنامه به دستگاه های اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران 98/449265 :ﺷﻤﺎره :تاریخ 14 / 08 / 1398 :موضوع دستورالعمل ی فن ی اب ی ارز کارا یی تی تثب کننده ی ها خاک (مالچ) در چارچوب ماده ( 34 )قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور موضوع نظام فنی و اجرایی یکپارچه، ماده( 23 )قانون برنامه و بودجه و مواد(6 ) و( 7 ) آیین نامه استاندارده ای اجرایی طرح های ،عمرانی به پیوست ضابطه شماره783 امور نظام فنی اجرایی ، مشاورین و پیمانکاران با عنوان«دستورالعمل ی فن ارز ی اب ی کارا یی تی تثب کننده ی ها خاک (مالچ) » ک ه متن آن به تصویب کارگروه تی تثب کننده ی ها خاک ستاد ی مل مقابله با ده ی پد گرد و غبار رسیده است ا ز نوع گروه سوم ابالغ می.شود رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهتر، از تاریخ01 / 01 / 1399 .الزامی است امور نظام فنی اجرایی، مشاورین و پیمانکاران این سازمان دریافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصالحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصالحات الزم را اعال.م خواهد کرد محمد باقر نوبخت سازمان ربانهم و بودهج کشور ریاست جمهوری رییس سازمان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳9 -------- صفحهٔ بعد -------- خواننده گرامی: امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران معاونت فنی» مور زیربنایی و تولیدی سازمان برنامه و بودجه کشورء با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این ضابطه کرده و آن را برای استفاده به جامعه ی مهندسی کشور عرضه نموده است .با وجود تلاش فراوان» این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط های مفهومی. فنی. ارهام ایهام و از این‌رو از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و اشکال فنی مراتب را به صورت زیر |- در سامانه مدبریت دانش اسناد فنی و اجرایی (سما) ثبت نام فرمایید: ‏ 011117.17 ۹۵۱۱14۰11۵2011 ۳- پس از ورود به سامانه سما و برای تماس احتمالی, نشانی خود را در بخش پروفایل کاربری تکمیل فرمایید . ۳- به بخش نظرخواهی این ضابطه مراجعه فرمایید . ۴- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. ۵- ایراد مورد نظر را بصورت خلاصه بیان دارید. ۶- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال کنید. کارشناسان این آمور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. نشانی برای مکاتبه: تهران. میدان بهارستان. خیابان صفی علی شاه - مرکز تلفن ۲۳۲۷۱ سازمان برنامه و بودجه کشورء امور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران. ۷0 ۳ ۱ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- به‌منظور تبیین سیاست‌گذاری و ارائه راهکارهای اجرایی در سطح ملی و منطقه‌ای و نظارت و پیگیری اجرای برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت برای کاربرد تثبیت‌کننده‌های خاک (مالچ)» و ایجاد هماهنگی بین سازمان‌ها و دستگاه‌ها دولتی و خصوصی برای هماهنگی ملی. مدیریت و مقابله با آثار زیان‌بار پدیده گردوغبار در کشور و ایجاد زمینه همکاری‌های منطقه‌ای, سناد مقابله با پدیده گردوغبار تصمیم به تدوین دستورالعمل فنی آرزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک (مالچ) نمود. در راستای آرزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک (مالچ) در کشور مجموعه موارد مهمی از نیازسنجی, تاریخچه کاربرد. شاخص‌های ارزیابی» ضوابط ارزیابی. معیارهای آزمایشگاهی و درنهایت مجموعه فرم‌های ارزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک در این ضابطه جمع آوری شده است. این مجموعه فعالیت‌ها باید با دقت و مطابق ضوابط و معیارهای مربوطه به اجرا درآیند و نظارت شوند و مورد کنترل و آرزیابی‌های منطقی قرار بگیرند. لذا در اجرای فعالیت‌های تثبیت گردوغبار لازم است ضمن توجیه فنی و اقتصادی به لحاظ کیفیت. منطبق بر دستورالعمل‌ها و ضوابط علمی مربوطه باشند تا کارایی مورد انتظار در دوره‌ی طرح تأمین گردد. ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار تهیه «دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبیت کننده‌های خاک (مالج)» را با هماهنگی آمور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور در دستور کار قرار داد و پس از تهیه. آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی و اجرایی کشور به این معاونت ارسال نمود که پس از بررسی, براساس نظام فنی اجرایی یکپارچه. موضوع ماده ۳۴ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشورء ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و آیین‌نامه استانداردهای اجرایی مصوب هیات محترم وزیران تصویب و ابلاغ گردید. در راستای تکمیل و پربار شدن این ضابطه از کارشناسان محترم درخواست می‌شود موارد اصلاحی را به آمور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال کنند. کارشناسان سازمان پیشنهادهای دریافت شده را بررسی کرده و در صورت نیاز به اصلاح در متن ضابطه. با همفکری نمایندگان جامعه فنی کشور و کارشناسان مجرب این حوزه. نسبت به تهیه متن اصلاحی, اقدام و از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهره‌برداری عموم. اعلام خواهند کرد. حمیدرضا عدل معاون فنی. امور زیربنایی و تولیدی پاییز ۱۳۹۸ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- عنوان ضابطه « دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک (مالچ) » اضابطه شماره ۷۸۳] مجری: سازمان حفاظت محیط زیست اعضای گروه تمیه کننده: علی‌محمد طهماسبی بیرگانی ‏ دکترای بیابان‌زدایی مشاور رئیس سازمان و دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار سلمان زارع دکترای بیابان‌زدایی عضو هیئت علمی, دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران اعضای گروه داوری فنی پروژه: حمیدرضا عظیم‌زاده دکترای خاکشناسی اصغر مصلح آرانی دکترای اکولوژی اعضای گروه مدیریت اجرای پروژه: علی‌محمد طهماسبی بیرگانی مشاور رئیس سازمان و دبیر ستادملی مقابله با پدیده دکترای بیابان‌زدایی ۱ گردوغبار اعضای گروه هدایت و راهبری پروژه(سازمان برنامه و بودجه کشور): علیرضا توتونچی معاون آمور نظام فنی اجرایی» مشاورین و پیمانکاران فرزانه آقارمضانعلی رییس گروه امور نظام فنی اجرایی. مشاورین و پیمانکاران سید وحیدالدین رضوانی کارشناس مور نظام فنی اجرایی, مشاورین و پیمانکاران -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست مطالب عنوان صفحه فصل اول- کلیات ۱-۱- مقدمه ی ۸۳ ۲-۱- تاریخجه ۷ ۱-۲-۱- تاریخچه تثبیت ماسه‌های روان و استفاده از مالچ‌های نفتی در جهان و ایران ۱ ۲-۲-۱ تاریخجه مالچ‌های غیرنفتی ۵ ۳-۱- مقررات مرتبط ی ی ۱ ۳-۱- بررسی منابع یی ۱۵ ۱(-۵- هدف ی ۱ ۱-۲- ساختار اجرایی یووم ۹ ۱ ۲-۲- کار گروه تثبیت‌کننده‌های خاک (مالچ) ۱۹ ۳-۲- گردش کار بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک ۹ ۱ فصل سوم- خوداظهاری (سطح اول) ۱-۳- بررسی شاخص‌های سطح یک و اظهارنظر کارگروه ۳۵ فصل چهارم- بررسی‌های آزمایشگاهی محیط‌زیستی (بخش یک از سطح دوم) ۱-۴- روند بررسی و و م۰ ۱۳۹ ۳-۴ معیارها و شاخص‌های مرتبط با بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش اول از سطح دوم)۳۳ ۱-۲-۴- معیار خصوصیات مالچ و ۱۳۴ ۲-۲-۴ معیار پوشش گیاهی ی ۱۵ ۳-۲-۴ معیار مقاومت به تنش حرارتی و برودتی ۱۳۳ ۴-۳-۴ معیار فون میکروبی خاک ۱۳0 ۵-۲-۴ معیار سمیت بر سلول‌های انسانی ۳و۳ ۶-۲-۴- معیار شدت تجزیه‌پذیری 3 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳-۴- نحوه نمونه‌برداری» شرایط و مدت نگهداری معیارها و شاخص‌های مواد تثبیت‌کننده زیستی....... ۴۹ ۲-۳-۴ معیار شوری سم 0 8۵ ۳-۳-۴ معیار اسیدیت هس ی 0 8 ۵-۳-۴ معیار ارزپایی خطر سس ی ۴ 8 ۶-۳-۴- معیار قون میکرویی خاک سس ۴ 0۵ ۷-۳-۴- معیار تعیین قدرت آنزیمی سس ۳ ۸-۳-۴- معیار پوشش گهیاهی سس ی ی 0 ۴-۴- نتیجه گیری و اعلام وضعیت ماده تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی ...۵۵ فصل پنجم- بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۱-۵- روند بررسی ی م۰ ۹ ۱ ۱-۱-۵- معیارها و شاخص‌های مرتبط با بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم)....... ۶۲ ۱-۱-۱-۵ معیار (خواص مکانیکی )سس سس ی ۳ ۲-۱-۱-۵ معیار تأثیر بر ویژگی‌های خاک سس ی 6 ۱ ۳-۱-۱-۵ معیار ضریب نفوذ موْثر عمقی در خاک ی ۱۳ ۴-۱-۱-۵ معیار نفوذپذیری نسیت به یس ۳ ۱ ۵-۱-۱-۵ معیار تثبیت خاک در مقابل فرسایش پادی سس ۱۷۵ ۶-۱-۱-۵- معیار تثبیت خاک در مقابل فرسایش آ یی سس ۱ ۷-۱-۱-۵ معیار رطوبت و نگهداشت آب در خاک سس 0 ۱ ۸-۱-۱-۵- معیار تأثیر بر درجه حرارت خاک سس ۱۹1 ۹-۱-۱-۵ معیار تأثیر بر ویژگی‌های آ یس سس 8 فصل ششم- بررسی‌های میدانی (سطح سوم) ۱-۱-۶- تشریج معیارها و شاخص‌ ها سس ی ۹ -------- صفحهٔ بعد -------- ۲-۱-۱-۶ معیار تثبیت خاک در مقابل فرسایش بادی یر هد نگهداشت آب در خاک ۹۳ ۴-۱-۱-۶ معیار تأثیر بر درجه حرارت خاک هرد ۵-۱-۱-۶ معیار استحکام 2 ر تیر بر ویژگی ی دوم پ. ۱-۱- کلیات مه بِ. ۲-۱- نحوه ارزیایی آزمایشگاه‌های ذی‌صلاح ۵ ۱۵ پِ. ۳-۱- شرایط نمونه‌برداری و تحویل نمونه‌های تثبیت کننده ۱۱۳۳ سس بت ند ر۵ کی ر مسر را را را را ار ار ی 7 ۳ ۳ پ.۵-۱- ارائه گزارش نتایج پیوست ۲- نحوه صدور گواهی مواد تثبیت‌کننده خاک پ.۱-۲- دامنه کاربرد و مراجع تأییدکننده گواهی ۹ ۳ ۹ ت. ۲-۲- مدت اعشای تمدند اعتا هه اعشا. 5 و ۰ بار ِ بار و بار گوا ۱۳۱ پ.۳-۳- مدارک موردنیاز برای صدور گواهی و ۱۳۳ پیوست ۳- فرم‌های مواد تثبیت‌کننده خاک منابع مورد استفاده و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- مقدمه ۱ بیش از نیم‌قرن از کاربرد مالچ‌های نفتی به‌منظور مقابله با حرکت ماسه‌های روان به‌منظور جلوگیری از خسارت ناشی از فرسایش بادی به منابع زیستی و اقتصادی کشور می‌گذرد. در اواخر دهه‌ی چهل هجری خورشیدی, برای اولین بار ماسه‌های روان منطقه بوئین‌زهرا با استفاده از مالچ نفتی تثبیت گردید. از آن زمان تاکنون, در بسیاری از مناطق بیابانی ایران این عملیات که از ابتکارات کارشناسان شرکت ملی نفت ایران می‌باشد. اجرا گردیده و در حال حاضر نیز ادامه دارد. در این مدت با توجه به وضع موجود کشورء استفاده از مالچ نفتی برای مقابله با حرکت تیه‌ها و پهنه‌های ماسه‌ای دارای فرازوفرودهایی بوده؛ اما هیچ‌گاه این استفاده متوقف نشده است. در ابتدا این مواد از سوی دولت به‌صورت رایگان در اختیار دستگاه اجرایی قرار داده می‌شد؛ ولی در برخی سال‌ها این مواد از شرکت پالایش و پخش فراورده‌های نفتی خریداری گردید. این امر و همچنین مطرح شدن آثار منفی احتمالی این مواد بر روی محیط‌زیست سبب شد تا جایگزینی این مواد توسط سازمان حفاظت محیط زیست؛ مراکز تحقیقاتی, دانشگاهی؛ سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری مورد پیگیری قرار گیرد. با توجه به افزایش وقوع گردوغبارهای غیرمعمول با منشأهای داخلی و خارجی از اواسط دهه‌ی هشتاد. استفاده از مواد تثبیت‌کننده خاک به‌منظور مقابله با این پدیده نوظهور بر سر زبان‌ها افتاد. بدین ترتیب. انواع مالچ‌های غیرنفتی که سازگاری با محیطزیست را نیز یدک می‌کشیدند از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی به دستگاه‌های متولی پیشنهاد گردید؛ بدون اینکه هیچ‌گونه ارزیابی درباره اثرات استفاده از این مواد در قالب دستورالعمل‌ها و ضوابط مشخص صورت پذیرد. در مدت بیش از ده سال, این مواد به‌صورت آزمایشگاهی و بعضاً اجرا در سطح محدود (پایلوت)» مورد ارزیابی قرار گرفته لیکن به دلیل نبود برنامه مدون برای بررسی و ارزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های ابداعی در قالب یک دستورالعمل مشخص, استفاده از این مواد به نتیجه نرسید. در سال ۰۱۳۹۷ ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار با همکاری نه دستگاه اجرایی عضو آیین‌نامه آمادگی و مقابله با پدیده گردوغبارء نسبت به ارزیابی کارایی مالچ‌های پیشنهادی افراد حقیقی و حقوقی اقدام نمود که دراین‌بین و به‌منظور تدوین دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک. از کلیه تجربیات قبلی دستگاه‌های آموزشی, پژوهشی و اجرایی نیز استفاده بعمل آورد. امید است این دستورالعمل فنیء زمینه بهره‌گیری هرچه بیشتر از مواد تثبیت‌کننده خاک یا مالچ‌های سازگار با محیط‌زیست را برای مقابله با فرسایش بادی و گردوغبار در کشور فراهم نماید. در پایان. از جناب آقای دکتر عیسی کلانتری معاون محترم رئیس‌جمهور و ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست و همچنین جناب آقای دکتر مسعود تجریشی معاون محترم محیطزیست انسانی که با حمایت‌ها و رهنمودهای ارزشمند خود زمینه تهیه دستورالعمل حاضر را فراهم نمودند کمال سپاسگزاری را دارم. علی‌محمد طهماسبی بیرگانی و دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ 4/ ۰ تس" س ۳ [ ,م۸ هم امه ی +۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول کلیات ۵ ۱-۱- مقدمه اساسی محیط زیستی در قرن ۲۱ مطرح می‌باشد (۸/1]:۸, ۲۰۰۵) که این امر می‌تواند در آینده بر جوامع بشری فشار وارد نماید ([ه]ء ۲۰۰۱). طبق برآوردهای کنوانسیون بین‌المللی مقابله با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد. یک‌چهارم اراضی جهان که دربرگیرنده یک‌پنجم جمعیت جهان می‌باشد. تحت تأثیر پدیده بیابان‌زایی می‌باشند (701600]. ۱۹۹۷)؛ لذا ضروری است (۸/۳۸ ۲۰۰۵). فرسایش تشدیدی به‌وسیله آب و باد در مناطق خشک یکی از دلایل اصلی بیابان‌زایی قلمداد می‌شود (اهآ. ۲۰۰۱). فرسایش یک فرآیند ژئومرفیک طبیعی است که به‌طور پیوسته در سطح زمین اتفاق می‌افتد و تشدید آن از طریق دخالت‌های انسانی می‌تواند اثرات مخربی بر کیفیت خاک و محیطزیست داشته باشد. در طی دو میلیون سال پیش تاکنون فلات ایران که در اثر تحولات کوهزایی در دوران سوم زمین‌شناسی شکل امروزی خود را گرفت. تحت تأثیر فرسایش بادی و آبی بوده است. حدود نیمی از مساحت ایران را نهشته‌های دوران چهارم زمین‌شناسی تشکیل داده است که به دلیل جوانی هنوز سست بوده و کاملاً سخت نشده‌اند. جنوب آسیا یکی از مناطقی در دنیا است که فرسایش آبی و بادی در آن یکی از معضلات اساسی است (۵1], ۲۰۰۱). بیش از ۳۵ درصد اراضی دنیا دارای اقلیم خشک است که در این اراضی حدود ۱۷ درصد جمعیت دنیا ساکن هستند (مروتی شریفآباد. ۰) آزاین‌روی می‌توان گفت در مقیاس جهانی شاید اهمیت و خطر فرسایش بادی کمتر از فرسایش آبی نباشد. فرسایش بادی یکی از جنبه‌های مهم تخریب اراضی در مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شود (0۳0180۲ و همکاران» ۱۹۹۱)» به‌طوری‌که حدود یک‌ششم مساحت اراضی دنیا را تحت تأثیر خود قرار داده است (ع511470۳ ۰ ) در سطح جهانی. حدود ۵۴۹ میلیون هکتار در اثر فرسایش بادی مورد تخریب قرار گرفته (51۳۳۵۵1۵1 و ۹ ۲۰۰۳) که ۲۹۶ میلیون هکتار آن دارای فرسایش بادی شدید می‌باشد ([هآ. ۲۰۰۳). این در حالی است که این پدیده یکی از عوامل اصلی محدودکننده حاصلخیزی خاک در بسیاری از نقاط جهان ازجمله ایران می‌باشد (۵0 2 و همکاران. ۲۰۰۶)» در چند دهه اخیر, فرسایش بادی به دلیل استفاده نامناسب از سرزمین روندی صعودی داشته که باعث خسارت به منابع زیستی و اقتصادی شده است (طهماسبی بیرگانی» ۱۳۹۲). بنابراین چالشی جدی در برابر تولید پایدار و مدیریت اراضی کشاورزی محسوب می‌شود. از کل مساحت کانون‌های بحرانی فرسایش بادی ۵۷۵۲۲۹۳ هکتار (۷۵/۳ درصد) جزء مناطق برداشت. ۴۱۳۰۲۳ هکتار (۵/۴ درصد) جزء منطقه حمل و ۱۴۷۴۲۳۰۲ هکتار (۱۹/۳درصد) مابقی جزء منطقه رسوب‌گذاری می‌باشد (طهماسبی بیرگانی» ۱۳۹۲). حدود شش درصد از سطح خشکی‌های کره زمین از نهشته‌های بادی پوشیده شده است و حدود ‎٩۷‏ درصد این نهشته‌ها در پهنه‌های ماسه‌ای مناطق خشک کره زمین دیده می‌شوند (ع(۳ و 7۹02۳ ۲۰۰۹). -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی تثبی تکننده‌های خاک (مالج) ماسه‌های بادی و تپه‌های ماسه‌ای روان خطر بزرگی برای کشاورزی,» جاده‌هاء راه‌آهن‌ها و راه‌های مواصلاتی در بسیاری از مناطق کره زمین به شمار می‌آیند. اثرات منفی ماسه‌های بادی و تیه‌های متحرک شامل فرسایش خاک. تخریب محصولات کشاورزی و آثار هنری. مسدود کردن جاده‌ها و کانال‌ها و راه‌آهن, بُر کردن چاه‌ها و مخازن سدها و مدفون کردن ساختمان‌ها و تأسیسات صنعتی است. غبارخیزی از اراضی تحت تأثیر فرسایش بادی تأثیرات مخرب کوتاه‌مدت. میان‌مدت و طولانی‌مدتی را بر جای می‌گذارد. ذرات بسیار ریزی که قادرند تا ارتفاع ۴1۷ ۶ صعود و تا مسافت 1 ۶۰۰۰ کیلومتر به‌وسیله جریان باد حمل شوندء گستره وسیعی از ایران را در سال‌های اخیر تحت تأثیر خود قرار داده‌اند. گردوغبار اتمسفری مانع از نفوذ نور خورشید و کاهش تولیدات کشاورزی به میزان ۵-۳۰ درصد می‌شود. از دیگر آثار منفی اقتصادی-اجتماعی گردوغبار می‌توان به اختلال در سیستم‌های ابزار دقیق, گرم شدن الکتروموتورها و آسیب به توربین‌ها در صنایعء افزایش تعداد روزهای تعطیل, مهاجرت. افزایش سوانح به دلیل کاهش دید افقی, لغو پروازهاء افت قیمت زمین, افزایش نیاز به مصرف انرژی و آب. افزایش نیاز به پاک‌سازی, تعمیرات و نگهداری و ... اشاره کرد. به دلیل مشکلات ایجادشده در اثر حرکت تبپه‌های ماسه‌ای و رخداد گردوغبار و اثرات نامطلوب آن بر شهرهاء روستاهاء مناطق مسکونی, کارخانه‌های صنعتی, خطوط ارتباطی, اراضی زراعی» شبکه‌های آبیاری و زهکشی و... تثبیت خاک در اراضی تخریب یافته و مقابله با حرکت تپه‌های ماسه‌ای از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد (۳۸04011, ۲۰۰۲). ازجمله اقدامات مهمی که از چندین دهه قبل در زمینه کنترل فرسایش بادی و تثبیت ماسه‌های روان در کشور صورت گرفته است. می‌توان به مالچ‌پاشی اشاره کرد. استفاده از پوشش‌های حفاظتی (مالج) در سطح خاک از قدیم در کشاورزی معمول بوده و انگیزه اصلی از انجام این عمل, پوشاندن خاک و افزایش باروری آن بوده است. برای این منظور عمدتاً از ضایعات محصولات کشاورزی, فضولات حیوانی, شاخ و برگ گیاهان و یا حتی مواد ساخته‌شده صنعتی همچون کاغذ. پشم‌شیشه و ورقه‌های نازک فلزی استفاده به‌عمل می‌آمده است. این مواد نه‌تنها سطح خاک را در مقابل عوامل مختلفی همچون باد و باران محافظت می‌نماید. بلکه با ایجاد سله و یا مانعی در مقابل حرکت هوا بر روی زمین. باعث نمودن گیاه. کاهش مصرف آب گیاهان. جوانه زدن گیاه, کاهش اثرات سوء تشکیل سله در خاک. حفاظت خاک از فرسایش بادی و آبی و... مصرف دارد. مالچ در اصلاح خاک‌های فقیر و زمین‌های در حال فرسایش و همچنین حفاظت آبخیزها و ممانعت از ورود ماسه به آبگیر سدها و حفاظت از جاده‌هاء راه‌آهن, فرودگاه‌هاء مراتع, قنوات, تأسیسات نظامی, روستاها و شهرهایی که مورد هجوم ماسه‌های روان هستند. نقش ارزنده و مفیدی داشته و با کاربرد آن می‌توان از بروز خسارات جبران‌ناپذیرء جلوگیری نمود. بنابر آنچه گفته شد. استفاده از خاک‌پوش‌ها به‌منظور حفاظت از خاک و جلوگیری از خسارت به منابع زیستی و اقتصادی تحت تأثیر گردوغبار آمری ضروری بوده و در این بین. لازم است مواد سازگار با محیطزیست را برای این منظور به کار -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول کلیات ۷ ۲-۱- تاریخچه ۱-۲-۱- تثبیت ماسه‌های روان و استفاده از مالچ‌های نفتی در جهان و ابران کوشش‌های انجام گرفته در نقاط مختلف دنیا برای محدود کردن صدمات ناشی از ماسه‌های بادی, تاریخچه‌ای طولانی دارد. سابقه استفاده از مالچ یا خاک‌پوش به قدمت کشاورزی می‌رسد (72068 و همکاران» ۱۹۹۵). در زمان‌های قدیم. یونانیان باستان و چینی‌ها سنگریزه و خرده‌سنگ‌ها را برای حفظ آب روی سطح خاک پخش می‌کردند (۸۳۲۳۳۵۹۱. ۹ از قرون‌وسطی تاکنون. کاشت گونه‌های گیاهی بر روی تپه‌های ساحلی در آروپا رایج بوده است و از ابتدای قرن شانزدهم, استفاده از حصار یا پرچین ماسه برای توقف ماسه‌های بادآورده شروع شده است. در طی اواخر قرن هیجدهم, مهندسین فرانسوی روش‌های کامل‌تری برای تثبیت ماسه‌های روان در منطقه 72900109۷) آرائه کردند. در ایالات‌متحده با تثبیت ماسه‌های سواحل ماساچوست در ابتدای قرن هجدهم. این کار آغاز شد و سپس مورداستفاده گسترده قرار گرفت. در ۷۵11011110 و بخش‌هایی از شمال چین» هزاران سال است که روش‌هایی برای مهار ماسه‌های روان در جریان در اتحاد جماهیر شوروی سابق, نخستین اقدام برای تثبیت ماسه به‌وسیله مواد نفتی در سال ۱۸۹۰ در مسیر راه‌آهن آسیائی روسیه انجام شد (تلوری» ۱۳۶۳). در همین سال, موْسسه اگروفیزیک پیترزبورگ (لنینگراد)» آزمایشی برای تثبیت ماسه‌های روان با استفاده از امولسیون قیر در رپتک (1000106) واقع در بیابان قره‌قوم انجام داد. بااین‌حال, اولین گزارش‌های پژوهشی راجع به نتایج کاربردی پوشش‌های نفتی در سطح خاک از سال ۱۹۳۵ در مجلات علمی و از سال ۱ در منابع آمریکایی گزارش شد (درویش, ۱۳۷۹). کار تثبیت ماسه‌های روان از طریق پوشاندن آن‌ها به‌وسیله امولسیونی از قیرهای طبیعی در شوروی سابق ادامه پیدا کرد. در این روش» قیر رقیق‌شده با آب روی ماسه‌ها پاشیده شده و تا عمق ۵-۷ سانتیمتر نفوذ نموده و پس از تبخیر آب. قیر طبیعی موجب ایجاد نیروی چسبندگی بین ذرات ماسه گردیده و آن‌ها را تثبیت می‌نمود. در سال ۰۱۹۶۱ کشور لیبی با روش پاشیدن مازاد مواد نفتی» توانست تیه‌های ماسه‌ای را تثبیت نماید. به‌طوری که این کشور در بین سال‌های ۱۹۶۳ و ۱۹۶۶ حدود ۷۵۰ هکتار زمین بایر و ماسه‌زار و تا سال ۱۹۶۸ حدود ۳۰۰۰ هکتار عرصه را تثبیت نمود. در سال ۰۱۹۶۵ در کشور الجزایر نیز آزمایش‌هایی جهت حفاظت جاده‌ها بعمل آمد که نتایج آن بسیار مفید بود. بدین‌جهت سطح عمل در اکثر دنیا که مواجه با مشکل فرسایش بادی بودند روزبه‌روز توسعه یافت. ۲ مالچ کلمه‌ای انگلیسی و به معنای پوششس است. مالچ نفتی شسبه قیرهای امولسیونه است که با مواد دیگر مخلوط و به صورت قابل استفاده در می‌آید. شرکت‌های سازنده مانند شرکت شل و اسو تر کیبات متفاوتی را برای این منطور پیشنهاد و برای هریک نام و مشخصاتی را تعس-" وی نموده‌اند. از آن‌جایی که این مواد عمدتا برای پوشس خاک به کار می‌ رود. بر خی از کارشناسان امر از این مواد تحت عنوان «خحاک پوش » نام -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) در پنج دهه آخیرء در ایران نیز به دلیل رشد اقتصادی و توسعه مناطق شهری, مقابله با فرسایش بادی به‌ویژه تثبیت ماسه‌های روان در اولویت قرار گرفته است. به این منظورء فعالیت‌های گسترده‌ای در کشور ایران انجام شده است. این فعالیت‌ها از طریق اقدامات بیولوژیک مانند نهال‌کاری, بذرکاری و بذرپاشی و سایر اقدامات فیزیکوشیمیایی مانند احداث بادشکن و یا مالچ‌پاشی با استفاده از مواد نفتی انجام شده است. در سال ۱۳۳۷ با تشکیل اولین کمیته حفاظت آب‌وخاک در تشکیلات وزارت کشاورزی و با هدف بررسی علل و عوامل فرسایش بادی و آبی در کشورء اقداماتی درزمینه تثبیت ماسه‌های روان آغاز و پیگیری این موضوع به واحد حفاظت سازمان جنگلبانی محول گردید. واحد مذکور در سال ۱۳۳۸ جهت مقابله با فرسایش بادی در سطحی معادل ۰ هکتار از تپه‌های ماسه‌ای منطقه الباجی اهواز, برنامه مطالعاتی و تحقیقاتی خود را آغاز کرد (طهماسبی بیرگانی, ۲ پس از گذشت شش سال و کسب نتایج مثبت از تحقیقات انجام شده, عملیات اجرایی در سال ۱۳۴۴ در سطحی برابر ۱۰۰ هکتار از ماسه‌زارهای خراسان (حارث‌آباد سبزوار) در چارچوب اصلاح مراتع بیابانی ادامه یافت. در سال ۱۳۴۹ با کسب نتایج ارزشمند از فعالیت‌های انجام‌شده برنامه تثبیت ماسه‌های روان و بیابان‌زدایی در ۱۶ استان و سپس در سال ۱۳۵۰ در ۱۲ استان و در حال حاضر در بیش از ۲۲ استان کشور اجرا می‌گردد. در ابتداء نقاط و با کانون‌های بحرانی که مراکز اقتصادی, مواصلاتی» نظامی و... را تهدید می‌نمود. مورد شناسایی قرار گرفته و سپس عملیات اجرایی آغاز می‌گردید. شیوه‌های به کار گرفته شده در ابتدای عملیات تثبیت ماسه‌های روان احداث بادشکن‌های غیرزنده بود که متعاقب آن و به دلیل کارایی موقت آن‌هاء روش‌های موْئرتر و پایدارتری نظیر مالچ‌پاشی با توجه به اهمیت نتایج حاصله از مازاد مواد نفتی. کشور ایران از سال ۱۳۴۶ (۱۹۶۷ میلادی) استفاده از مازاد مواد نفتی را که به نام مالچ معرفی شده بود. به‌صورت آزمایشی آغاز نمود و طرح‌های مفیدی در این مورد پیشنهاد و عملی گردید. در این راستاء عده‌ای از متخصصین شرکت ملی نفت ایران پایه‌گذار برنامه‌های مالچ‌پاشی (به‌طور آزمایشی) بر روی تپه‌های ماسه‌ای فتح‌آباد بوئین‌زهرا از طریق پاشش مالچ با آب‌پاش بودند. از سال ۱۳۴۹ پس از موفقیت طرح آزمایشی در ایستگاه حمیدیه (بین جاده اهواز- خرمشهر)» از اسکی چرخدار و تراکتور با گنجایش حدود سه تا چهار تن برای پاشش مالچ در سطوح وسیع‌تر استفاده گردید که این اسکی با دو چرخ و در طی سال‌های بعد به‌صورت چهارچرخ و از سال ۰۱۳۵۰ به دلیل این که اسکی چرخدار قادر به حرکت در تپه‌های ماسه‌ای تقریباً مرتفع نبود. متخصصین اقدام به طراحی و ساخت «اسکی بدون چرخ» با ظرفیت ۱۰ تا ۱۲ تن نمودند که دارای سطح اتکای بسیار زیاد و با اصطکاک ۱- پیشینهٌ نخستین عملیات مالچ‌پاشی به سال ۱۳۴۷ در ۹۰۰ هکتار از مناطق ماسه‌ای مرادتیه و فتح‌اباد بوئین زهرا می‌رسد (دفتر تثبیت شن و 7 بیابان‌زدایی. ۱۳۷۵). -------- صفحهٔ بعد -------- هرچند استفاده از مالچ نفتی. زمانی جزو بهترین راه‌حل‌ها برای تثبیت ماسه‌های روان محسوب می‌شده است. بااین‌حال اثرات مالچ نفتی روی جوانه‌زنی بذر و استقرار گیاه (۰۵011 ۲۰۰۲)» مشکلات بهداشتی و محیطزیستی و هزینه‌های آن همواره ازجمله دغدغه‌های مسئولان امر و محدودیت‌های کاربرد این نوع مالچ بوده است (رضایی. ۱۳۸۸). کاربرد مالچ نفتی علاوه بر سختی کار و نیازمندی به سامانه گرمایش برای گرم کردن مالچ, دارای عوارض بهداشتی و آلودگی برای کارکنان در حین اجرا می‌باشد. درعین‌حال, بارها دیده شده است که در زمان عملیات مالچ‌پاشی بر روی گیاهان موجود و یا نهال‌های تازه کاشته شده اثرهای منفی باقی می‌گذارد. از طرف دیگر با پیشرفت فتاوری و افزایش مصرف فراورده‌های نفتی امروزه دیگر مالچ نفتی ترکیبات پسماند محسوب نشده و درنتیجه استفاده از آن برای فرایند تثبیت تپه‌های ماسه‌ای با محدودیت‌هایی مواجه شده است. آزاین‌رو علاوه بر محروم شدن از سایر فرآورده‌هایی که می‌توان با تصفیه این ماده از آن استخراج نمود. هزینه زیاد حمل مالچ نفتی از پالایشگاه تا عرصه کار و سایر موارد ذکرشده. استفاده از ترکیبات و روش‌های کارآمدتر را بسیار ضروری نموده است. در طول حدود نیم‌قرن که از آغاز این فعالیت‌ها در ایران می‌گذرد. بیش از دو میلیون هکتار از اراضی بیابانی و تیه‌های ماسه‌ای فعال کشور از طریق اجرای روش‌های مختلف احیا و تثبیت شده‌اند (مرکز مطالعات و مدیریت و بهره‌وری ایران» ۱۳۸۲). از ابتدا تا زمان تهیه این دستورالعمل از مساحت حدود ۵ میلیون هکتار تیه ها و پهنه های ماسه ای کشور. حدود ۲۹۶۰۰۰ هکتار از طریق عملیات مالچ‌پاشی همراه با نهال‌کاری تثبیت شده است. ۲-۲-۱- تاریخچه مالچ‌های غیرنفتی به دلیل برخورداری کشور از منابع عظیم نفت از یک سو و فناوری پایین پالایشگاه‌ها از سوی دیگرء مواد جانبی پالایشگاه‌ها (فرآورده‌های سنگین نفت)» تحت نام مالچ نفتی برای ایجاد پوشش حفاظتی بر روی ماسه‌های روان مورداستفاده قرار گرفت؛ اما بهای این ماده که در گذشته به صورت رایگان در اختیار دستگاه‌های اجرایی کشور قرار داده می‌شد. بسیار زیاد شده است. به‌علاوه عملیات مالچ‌پاشی نیازمند تجهیزات و نیروی انسانی زیادی است؛ چون این ماده شبیه قیر است بنابراین, باید ابتدا در محیط گرم و سپس بر روی خاک پاشیده شود که هزینه حمل از مبداً تا منطقه عملیاتی نیز به آن اضافه می‌گردد. از سوی دیگر. این ماده دارای آثار احتمالی منفی بر روی محیطزیست است. بنابراین. با توجه به پیشرفت فناوری و افزایش مصرف فرآورده‌های نفتی و همچنین مشکلات زیست‌محیطی ناشی از به‌کارگیری مالچ‌های نفتیء ضرورت استفاده از مواد کارآمدترء ارزان‌تر و سازگار با محیط زیست دوچندان شده است. در چند سال گذشته. توجه زیادی به یافتن خاک‌پوش (مالج) مناسب برای جایگزینی مالچ‌های نفتی معطوف گشته و انواع مختلفی از خاک‌پوش‌ها تحت عنوان 171۵0۲ 501 با 331۵0۲ ۵1۷1۵۲ به بازار عرضه شده است. این مواد عموماً از ترکیبات پلیمری با خاصیت آنیونی و یا کاتیونی هستند که برخی از آن‌ها با پایه طبیعی و با استفاده از فناوری نانو ساخته شده‌اند (رضایی, ۱۳۸۸) از این جمله می‌توان به مواد پلیمری. بیوپلیمری, رزین‌ها و پلی‌تکس اشاره کرد. افزون بر آن. در بین خاک‌پوش‌های نوساخته مواد ارگانیک و بیولوژیک. رس‌ها و پسماندهای گیاهی فرأوری شده نیز به چشم -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبی تکننده‌های خاک (مالج) می‌خورد. اما اطلاعات ناکافی در زمینه آثرات محیط‌زیستی مواد نوظهور که عمدتاً توسط سازندگان این مواد به چاپ رسیده است. موجب شد تا استقبال کم‌تری از این خاک‌پوش‌ها به‌عمل آید. در اواسط دهه هشتاد هجری شمسی, با گسترش وقوع طوفان‌های گردوغبار با منشأهای داخلی و خارجی در آیران. سازمان حفاظت محیطزیست طرح مقابله با پدیده گردوغبار در استان‌های جنوب و غرب کشور را به هیئت دولت تسلیم نمود و درنهایت آئین‌نامه آمادگی و مقابله با آثار زیان‌بار پدیده گردوغبار در کشور تهیه و به دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط ابلاغ گردید. در سال ۱۳۹۵ ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار به‌منظور هماهنگی و برنامه‌ریزی در راستای انجام مفاد این آیین‌نامه آغاز به کار نمود. ملاحظات محیط‌زیستی مالچ‌های نفتی ازیک‌طرف و افزایش قیمت آن و ضرورت توسعه فتاوری‌های پیشرفته‌تر به‌منظور تدوین برنامه‌های منطقه‌ای موْئْر در استان‌های تحت تأثیر گردوغبار از طرف دیگر, استفاده از خاک‌پوش‌های جایگزین را اجتناب‌ناپذیر نمود. در همین راستاء فعالیت‌های جداگانه و گاهی موازی در سازمان‌های حفاظت محیطزیست و جنگل‌ها مراتع و آبخیزداری و همچنین معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری غیرنفتی هم‌زمان بود و طیف وسیعی از مواد تثبیت‌کننده خاک به سازمان‌های متولی پیشنهاد گردید. برخی از این مواد به‌صورت آزمایشگاهی و بعضاً اجرا در سطح میدانی مورد ارزیابی قرار گرفت که به دلیل نبود یک رویه واحد برای آرزیابی این مواد و ناهماهنگی بین سازمان‌های متولی, این ارزیابی‌ها نتیجه موْثری در پی نداشت. لذا با توجه به نیاز مبرم کشورء سازمان حفاظت محیطزیست هم‌زمان با تدوین دستورالعمل‌های ارزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک. وظیفه هماهنگی بین دستگاه‌های متولی را با تشکیل یک کارگروه تحت عنوان کارگروه کارشناسان دستگاه‌های اجرایی, نظارتی و دانشگاهی مرتبط است و اخیراً بررسی خصوصیات محصولات ارائه‌شده و ارائه راه کارهای لازم به‌منظور استفاده از توانمندی‌های موجود را پیگیری می‌نماید. ۳-۱- مقررات مر تبط در زمینه مقابله با بیابان‌زایی و به‌تبع آن مبارزه با فرسایش بادی و گردوغبار اقدامات مقابله‌ای مانند مدیریت منابع آب‌وخاک. پیشگیری, اصلاح و احیای مراتع ازجمله نهال‌کاری» مالچ پاشی و مدیریت اراضی, جبران خسارات و سازگاری با تغییر اقلیم. قوانین بسیاری در ایران وجود دارد که در آن وظایف دستگاه‌ها و سازمان‌های مختلف و نحوه همکاری آن‌ها مشخص شده است. سازمان حفاظت محیط‌زیست در متون قانونی متعدد به‌عنوان مرجع صلاحیت‌دار نظارتی برای پیشگیری, کاهش و ممانعت از تخریب. تجاوز و آلودگی محیط‌زیست شناخته شده است. در راستای عمل به این وظایف مالچ نفتی ازنظر سازگاری با محیط‌زیست و کارایی در شرایط محیطی را پیگیری می‌نماید. در زیر به برخی از مهم‌ترین این قوانین و آیین‌نامه‌ها اشاره می‌شود: -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول کلیات ۱ الف) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست (مصوبه ۵۳/۲/۲۸ و اصلاحیه ۱۳۷۱/۸/۲۴) ماده ۱: حفاظت و بهبود و بهسازی محیط‌زیست و پیشگیری و ممانعت از هر نوع آلودگی و اقدام مخربی که موجب برهم خوردن تعادل و تناسب محیط‌زیست می‌شود؛ همچنین کلیه آمور مربوط به جانوران وحشی و آبزیان آب‌های داخلی از وظایف سازمان حفاظت محیط‌زیست است. ماده ۲: اقدام به هر عملی که موجبات آلودگی محیط‌زیست را فراهم نماید ممنوع است. منظور از آلوده ساختن محیط زیست عبارت است از پخش یا آمیختن موارد خارجی به آب یا هوا یا خاک یا زمین به میزانی که کیفیت فیزیکی یا شیمیایی یا بیولوژیک آن را به‌طوری که زیان‌آور به حال انسان یا سایر موجودات زنده و یا گیاهان و یا آثار و ابنیه باشد ب) آیین‌نامه اجرایی آمادگی و مقابله با پدیده گردوغبار (شماره ۴۷۳۶۲ات ۵۳۲۲۷ مورخ ۹۵/۴/۲۶) ماده۴: وزارت جهاد کشاورزی (سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور) موظف است با همکاری ستاد مقابله با گردوغبار و استانداری‌های مربوط نسبت به تهیه برنامه زمان‌بندی اجرای طرح‌های تثبیت کانون‌های تولید گردوغبار نظیر کشت درختان و بوته‌های مرتعی و مالچ پاشی و سایر اقدامات مناسب بر اساس نتایج طرح شناسایی کانون‌های بحرانی اقدام نماید. پ) آیین‌نامه اجرایی کنوانسیون تغییر آب‌وهوا و پروتکل کیوتو (تصویب‌نامه شماره ۱۰۴۵۴۸/ت ۳۹۲۱۳ک مورخ ۴ هینت‌وزبران) در فصل چهارم ماده ۸. وظایف دستگاه‌های اجرایی و نظارتی کشور ایران در زمینه کاهش آسیب‌پذیری و سازگاری با تغییر آب‌وهوا تصریح شده است. سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور مکلف شده است تا پایان برنامه پنجم توسعه. طرح شناسایی و احیاء مراتع در حال تخریب واقع در قطب‌های دام‌پروری کشور را تهیه و به مورداجرا درآورد. ت) قانون هوای پاک (مصوب مورخ ۹۶/۵/۲۵ مجلس شورای اسلامی) ماده ۲۴: سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری مکلف است علاوه بر اجرای طرح‌های بیابان‌زایی مقرر» جهت مهار کانون‌های مستعد بیابان‌زایی و تولید گردوغبار در کشور سالانه حداقل معادل سیصد هزار هکتار نسبت به اجرای اقدامات مقابله با گردوغبار با اولویت عملیات بیابان‌زدایی در مناطق بحرانی و کانون‌ها و زیست‌بوم‌های حساس اقدام نماید. ماده ۲۵: سازمان محیطزیست مکلف است با همکاری وزارت نیرو نیاز آبی زیست‌بومی رودخانه‌هاء تالاب‌هاء خورهاء دریاچه‌ها و زیست‌بوم‌ها را تعیین و وزارت نیرو متناسب با شرایط ترسالی, عادی و خشک‌سالی سالانه نسبت به تخصیص حقابه موارد فوق اقدام نماید. ث) قانون توزیع عادلانه آب (مصوب ۱۳۶۱/۱۲/۱۶ با اصلاحیه مورخ ۱۳۶۴/۸/۱۴) ماده ۴۶: آلوده ساختن آب ممنوع است. مسئولیت پیشگیری, ممانعت و جلوگیری از آلودگی منابع آب به سازمان حفاظت محیطزیست محول می‌شود. سازمان مذکور موظف است پس از کسب نظر سایر مقامات ذی‌ربط کلیه تعاریف. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبی تکننده‌های خاک (مالج) ضوابط و مقررات و آیین‌نامه‌های مربوط به جلوگیری از آلودگی آب را تهیه و به تصویب هیئت‌وزیران برساند و پس از تصویب لازم‌الاجرا خواهد بود. ج) قانون مجازات اسلامی - تعزیرات (مصوب ۱۳۵۷/۳/۲ با اصلاحات ۱۳۷۶/۵/۸) ماده ۶۹۰: هر کس به‌وسیله صحنه‌سازی از قبیل پی‌کنی» دیوارکشی, تغییر حدفاصل, امحای مرزء کرت بندی, نهر کشی, حفر چاه غرس اشجار و زراعت و امثال آن به تهیه آثار تصرف در اراضی مزروعی اعم از کشت‌شده یا در آیش زراعی» جنگل‌ها و مراتع ملی شده» کوهستان‌هاء باغ‌هاء قلمستان‌هاء منابع آب. چشمه‌سارهاء انهار طبیعی و مانک‌های ملی, تأسیسات کشاورزی» دامداری, دام‌پروری» کشت و صنعت. اراضی موات و بایر و سایر اراضی و املاک متعلق به دولت یا شرکت‌های وابسته به دولت یا شهرداری یا اوقاف و همچنین اراضی و املاک و موقوفات و محبوسات و ثلاث باقیه که برای مصارف عام‌المنفعه اختصاص یافته یا اشخاص حقیقی و حقوقی به‌منظور تصرف با ذی‌حق معرفی کردن خود با دیگری مبادرت نماید یا بدون اجازه سازمان محیط‌زیست با مراجع ذی‌صلاح دیگر مبادرت به عملیاتی نماید که موجب تخریب محیط‌زیست و منابع طبیعی گردد یا اقدام به هرگونه تجاوز و تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد مذکور نماید به مجازات یک ماه تا یک سال حبس محکوم می‌شود. دادگاه موظف است حسب مورد رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق یا اعاده وضع به حال سابق نماید. چ) قانون برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ابران مصوب ۹۵/۱۲/۱۴ کانون‌های بحرانی گردوغبار و شن‌های روآن به ۳۱۰ هزار هکتار افزایش یابد. ماده ۳۸: بندهای مختلف این ماده از قانون برنامه به حفاظت و احیای تالاب‌ها و مراتع و همچنین بیابان‌زدایی و کنترل کانون‌های بحرانی آن می‌پردازد. ح) کنوانسیون مقابله با بیابان زایی و تعدیل آثرات خشکسالی مصوب ۱۳۷۵ مصوب ۱۳۷۵/۱۰/۲ مجلس شورای اسلامی بر اساس این قانون» کارگروه مقابله با بیابان‌زایی به ریاست وزیر جهاد کشاورزی و ۱۰ وزارتخانه و ۵ سازمان تشکیل ۳۴-۱- بررسی منابع در پی استفاده از مالچ نفتیء برخی محققین به بررسی کارایی آن و مسائل و مشکلات زیست‌محیطی ناشی از کاربرد آن پرداختند. نتایج حاصل شده نشان‌دهنده این واقعیت است که اگرچه مالچ نفتی از موادی است که در تثبیت ماسه‌های روان موفق عمل کرده است؛ اما به کرات دیده شده است که در زمان عملیات مالچ‌پاشی, روی گیاهان موجود و یا نهال‌های تازه کشت‌شده اثرهای منفی باقی می‌گذارد (رضایی. ۱۳۸۸). همچنین اثرات مالچ نفتی بر روی جوانه‌زنی و استقرار گیاهان همواره از دغدغه‌های مسئولان امر و محدودیت‌های کاربرد این نوع مالچ بوده است (رضایی, ۱۳۸۸). -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول کلیات ۱۳ علی‌رغم تمامی مسائل و مشکلات بهداشتی و زیست‌محیطی که در مورد مالچ نفتی ذکر شد. پژوهشگاه صنعت نفت ایران در طرحی تحت عنوان «بررسی و بهبود کیفیت مالچ‌های نفتی» بیان داشت که مالچ. آب‌وخاک منطقه را آلوده نمی‌کند. بر مبنای همان طرح ادعا شده است که هرچند مالچ‌های نفتی تولیدی بر پایه ترکیبات سنگین نفتی است. اما عاری از مواد خطرناک برای سلامتی است (پژوهشگاه صنعت نفت. ۱۳۸۴). هر چند که با توجه به ترکیبات مالچ نفتی و بویژه وجود هیدروکرین‌های آروماتیک موجود در آن. پذیرفتن این واقعیت که مالچ نفتی عاری از مواد خطرناک برای نیاز به افزایش تولیدات غذایی و بهبود کیفیت محیط‌زیست انگیزه‌ای برای تحقیقات در زمینه یافتن مواد جدیدی تحقیقاتی را بر روی تثبیت ماسه‌های روان با استفاده از امولسیون قیری شروع کردند. در سال ۱۹۵۹ نیز استفاده از پلی|کریل‌آمید را در منطقه کورسک آزمایش نمودند (/328020۷ا. ۲۰۹۰۱). محققین امریکایی نیز در دهه ۱۹۵۰ تحقیقات بر روی امولسیون رزین قیر تحت عنوان کوهرکس در حوالی پایگاه نیروی هوایی آدوارد در بیابان موجیو کالیفرنیا و پایگاه آزمایش‌های هسته‌ای عطارد در نوادا را پیگیری نمودند ([7 و همکاران. ۲۰۰۰). بعد از سال ۰۱۹۶۴ محققین انستیتو تحقیقات بیابان ترکمنستان تحقیقات آزمایشگاهی بر روی گروهی از مواد شیمیایی به نام سری 16 (۳4. 1۳6 و ۳9ا) را در دستور کار قرار داده و اطلاعات زیادی در مورد سرعت و عمق نفوذ. مقاومت مکانیکی سله حاصل شده درنتیجه استفاده از مواد و مقاومت مواد در برابر فرسایش بادی به دست آوردند (32020ل ۰۱ ۰ در طی دهه ۰.۱۹۶۰ مواد تجاری زیادی جهت مقابله و کنترل فرسایش بادی تولید و ارائه گردید. چهار نوع از این مواد توسط 0107۷ و همکاران (۱۹۶۳) در ایالت کالیفرنیای آمریکا موردبررسی قرار گرفت که سه مورد از آن‌ها کارایی خوبی داشتند اما به لحاظ اقتصادی مقرون‌به‌صرفه نبودند. |16 1-) و همکاران (۱۹۶۲) نیز در سال ۱۹۶۲ کارایی مالچ‌های گیاهی و غیر گیاهی را به‌منظور کنترل فرسایش بادی با استفاده از دستگاه تونل باد را موردمطالعه قرار دادند. یک کمپانی انگلیسی نیز لاتکس سیترین بوتادین را در روغن مایع معدنی اصلاح و در سطح دنیا در اراضی ماسه‌ای و تپه‌های ماسه‌ای مورد ارزیابی قرار داد (۰۷۷/۵۱۵۷۸1۱ ۱۹۶۷). نتایج نشان داد که ۳۶۰ لیتر در هکتار که ۳۰ درصد آن مواد جامد به نسبت ۹:۱ روغن/لاتکس, ترکیب ایده‌آلی برای کنترل فرسایش بادی می‌باشد. در سال ۰.۱۹۶۲ دانشمندان بریتانیایی مواد شیمیایی جدیدی را در جزیره اسکات هد و بیابان‌های استرالیا و فلسطین دادند (71 و همکاران. ۲۰۰۰). در بین سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲ محققین. تحقیقات بر روی مواد تثبیت‌کننده تپه‌های ماسه‌ای تحت عنوان نروزین را دنبال کردند و هم‌اکنون تحقیقات برروی بتودین‌سیترین‌لاتکس و 15-/۸]۲۸ ادامه دارد (328020۷. ۲۰۶۱). محققین -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ دستورالعمل فنی ارزبابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) موسسه ویترمن و شرکت سیانیدیامید مواد تثبیت‌کننده‌ای از قبیل فرمالدهید اوره» دیساندیامید اوره و پلی‌اکریل‌آمید را معرفی نمودند (7۳۷ و همکاران. ۲۰۰۰). دانشمندان علوم خاک آمریکا همجنین ۳۰ نوع از مواد آلی و غیرآلی را به‌منظور کنترل فرسایش بادی مورد آزمایش قرار دادند (۲۳۵۳۵ و همکاران. ۱۹۹۱). و 1115۳۵0 (۱۹۷۱) پلاستیک مایع که توسط یک موْسسه آلمانی ساخته و ارائه شده بود را در کنترل فرسایش بادی اراضی ماسه‌ای تا قبل از استقرار گراس‌ها مفید دانسته‌اند. افزایش شمار محصولات تجاری تولیدشده به‌منظور کنترل فرسایش بادی, محققین آزمایشگاه فرسایش بادی دانشگاه ایالتی کانزاس (۸1۹5 151۸]) در منهتن را ترغیب به بررسی آزمایشگاهی و صحرایی این مواد نمود (12108 و همکاران. ۱۹۶۹). ۳۴ نوع ماده نیز در آزمایشگاه مورد بررسی قرار گرفت (۸۲۲۲۲۷۹ و 01010۲80 ۱۹۷۱). بررسی‌ها نشان داد که ۱۲ ماده دارای توجیه اقتصادی نبوده؛ سه مورد از آن‌ها برای رشد گیاهان مضر بود؛ هفت مورد قادر به کاهش فرسایش بادی برای مدت دو ماه نبود؛ شش مورد از آن‌ها به‌راحتی قابل پاشش نبودند؛ لذا حذف گردیدند؛ تنها شش مورد جهت بررسی‌های دقیق‌تر باقی ماندند. این شش نوع ماده به‌همراه ۱۱ ماده دیگر مورد بررسی‌های آزمایشگاهی و صحرایی قرار گرفتند (۷109.] و همکاران, ۱۹۷۴). نتایج نشان داد که مقدار بیشتر با رقت کمتر از مواد برای کنترل فرسایش بادی بعد از بارش مورد نیاز می‌باشد؛ حداقل ۲۷۸۵ لیتر در هکتار از ماده با رقت کم (۱:۱ یا ۱: ۲) برای پاشش در عرصه مورد نیاز است؛ بیشینه زمان ماندگاری مواد در عرصه. درصورتی که بارش اتفاق بیفتد. شش تا هفت هفته بود و غلظت تعیین‌شده در آزمایشگاه. برای عرصه مناسب در سال ۰۱۹۷۴ ۷۷/۵۵۵۲۲۵۲۲ و همکاران پسماندها و فاضلاب دام‌پروری را برای جلوگیری از فرسایش بادی مورد بررسی قرار دادند. همچنین رزین آوره-فرمالدئید اصلاح‌شده با ۲225207 نیز برای تثبیت تپه‌های ماسه‌ای پیشنهاد شده است (7۳10۷۷۶۱) ۱۹۷۷). تا سال ۱۹۸۰ دانشمندان چینی تثبیت تپه‌های ماسه‌ای با موادی مانند امولسیون قیر (۲۱۵۳۵ و همکاران» ۱۹۹۱)» سیلیکات سدیم (110 و 2۳0۷ ۱۹۹۱) و ۳۸۸/۳۷۸ و 3۷۸۵ (۲۳۵۳۵ و همکاران. ۱۹۹۱) را در ایستگاه آزمایشی و تحقیقاتی بیابان شاپوتو (5121101 ۳۳۵۲۱۳۱۵۲۹1 20 10۵0۵۲2 109071 5۳۵0010۲) بررسی نمودند. از آن زمان به بعد تحقیقات در زمینه یافتن مالچ مناسب. توسعه یافت که برای مثال می‌توان به تحقیقات 5144101 و ۱100۲۵ (۱۹۸۱)؛ ۵001ا۳ و عود۲۳ (۱۹۸۴)؛ ۵۷۵۵۳۵۵01 و ۹۵۳۳۵۵ (۱۹۹۸)؛ 1۵۳7 و همکاران (۱۹۹۲)؛ 40 (۱۹۹۳۲)؛ 6۵ا(5۵ و 2ا0م1 (۱۹۹۶)؛ ۵16 ها و ۸۵۵ (۱۹۹۸)؛ ۸۲۳۳۳۵۹۲ (۱۹۹۹)؛ 11116 و همکاران (۲۰۰۰)؛ اآع ۱1۵102010 و 16۵۲ (۲۰۰۱)؛ 5201۵01 و همکاران (۲۰۰۲)؛ ۸1-۳۳۳۵۲۵۵۱ و |۳1-0۵1۳۵ (۲۰۰۳)؛ اأع ۲12180۵010 (۲۰۰۴)؛ ۸۱-12۵5 و همکاران (۲۰۰۵)؛ ۵)) و همکاران (۲۰۰۶)؛ 1120 و همکاران (۲۰۰۷)؛ ۷۵۳۵ و همکاران (۲۰۰۸)؛ 11۵065 (۲۰۰۹)؛ ۳۵۵۵۳ و 51080 (۲۰۱۰)؛ ۷/۲ و همکاران (۲۰۱۱)؛ ۲۵۳۵ و 1208 (۲۰۱۲) و و 0121307۵ (۲۰۱۵) اشاره کرد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل اول کلیات ۱۵ کاربردی قرار گرفته‌اند (0۳9۷۵[01۷۷ و 60۵12072 ۲۰۱۵). جمله مجدی و همکاران (۱۳۸۵)؛ رضایی (۱۳۸۸)؛ حضیرئی (۱۳۸۹)؛ جلیلوند و همکاران (۱۳۹۰)؛ صفایی (۱۳۹۰)؛ نوحه‌گر و همکاران (۱۳۹۰)؛ اختصاصی و همکاران (۱۳۹۲)؛ حضیرئی و زارع‌ارنانی (۱۳۹۲)؛ موحدان و همکاران (۱۳۹۲)»؛ غیرایی (۱۳۹۳) و زارع (۱۳۹۴) را می‌توان نام برد. بررسی و جستجوی منابع حاکی از این واقعیت است که تحقیقات به‌نسبت زیادی در زمینه استفاده از مالچ‌ها در داخل کشور به انجام رسیده است؛ اما تحقیقات کمتری در زمینه کاربرد این نوع از مالچ‌ها در کنترل فرسایش بادی. بطوری که ملاحظه می شود. در سال‌های اخیر مواد شیمیایی و طبیعی متفاوتی به‌عنوان خاکپوش (تثبیت‌کننده یا مزیت‌های ذکرشده. مهندسان تمایلی به استفاده و پیشنهاد این‌گونه مواد تثبیت‌کننده شیمیایی خاک ندارند (0۳9۷۵(0/۵ و 012۵120۲۵ ۲۰۱۵)؛ همچنین آن‌ها علاقه‌ای به پاشش این مواد در خاک و تأیید این‌گونه مواد شیمیایی ندارند. به همین علت و عدم پدیرش مواد. سیب کمبود تحقیقات بر روی این گونه مواد شده است (5321011 و همکاران. ۳۲۳۰۹۲ ۳ ۲۵۶ ۳ همکاران. ۲ همجنین ناکافی بودن تحقیقات بر روی تثبیت کننده‌ها یکی از دلایل کاربردی نبودن آن‌ها می‌باشد (1[د۵۳۵ ۸۱-1۳1 و ۸۳۵۵|18 ۰ ۲۰۰۶ و زارع ۱۳۹۴). ازجمله عواملی که سبب کم بودن تحقیقات در این زمینه شده است. کمبود روش‌های استاندارد آزمایشگاهی برای پیش‌بینی کارایی تثبیت‌کننده‌ها در عرصه طبیعی و همچنین اطلاعات ناکافی ارائه شده توسط سازندگان و توضیحات کم در مورد مقدار و نحوه مصرف مواد می‌باشد. بیشتر اطلاعات نگارش یافته در مورد مواد تثبیت‌کننده توسط سازندگان مواد به‌چاپ رسیده است. ازجمله 67۵۷۷1۵۱ و 2۳1۵۲ (۲۰۰۰) معتقدند که پلیآکریل‌آمیدها تجزیه‌پذیر نیستند و ازنظر زیست‌محیطی دارای ایراد بررسی‌ها نشان می‌دهد که اکثر مطالعات در مورد مالچ‌های غبرنفتی و جدید. در مقیاس آزمایشگاهی و با استفاده از تونل باد بوده و محققان آزمایش‌های خود را بلافاصله پس از پاشش مواد بر روی خاک موردنظر انجام داده‌اند؛ درحالی که مسئله اساسی در استفاده از مواد به‌عنوان مالچ. بحث پایداری و ماندگاری این مواد در اثر گذشت زمان و تأثیرپذیری این می‌تواند در نتایج حاصله تأثیر بسزایی داشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبی تکننده‌های خاک (مالج) ۵-۱- هدف به‌منظور آمادگی مقابله با گردوغبار می‌باید انواع برنامه‌های مختلف مدیریتی و اجرایی مانند حفاظت و قرق, احداث بادشکن زنده و غیر زندهمدیریت چرایی» مدیریت رواناب ها برای توسعه پوشش گیاهی, نهال کاری, بوته کاری, احداث بادشکن و درنهایت استفاده از مواد تثبیت‌کننده (مالچ) به اجرا درآید. این امر نیازمند ملاحظات متعددی است؛ ثبت مشخصات محصولات تثبیت‌کننده خاک تولیدشده در ایران جهت به‌کارگیری در برنامه‌های مدیریتی فوق‌الذکر ضروری دستورالعمل حاضر در جهت حمایت از تولیدکنندگان خاک‌پوش‌های سازگار با محیط‌زیست به دنبال ارائه یک رویه واحد برای ارزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک تهیه گردیده است. هدف از ارزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک. شناسایی و انتخاب بهترین خاک‌پوش‌های تولیدشده در ایران و استفاده حداکثری از پتانسیل‌های داخلی به‌منظور آمادگی مقابله با پدیده گردوغبار و پیشگیری از حرکت تبه‌ها و پهنه های ماسه‌ای و سایر اراضی غبار خیز خسارت زا به منابع زیستی و اقتصادی کشور و همچنین مهار کانون‌های بحرانی فرسایش بادی و گردوغبار می‌باشد. بنابراین هدف از ۱ یکیارچه‌سازی و نظام‌مند نمودن ارزیابی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک 7 تعیین معیارها و شاخص‌های استاندارد جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک ۳ کنترل کیفیت مواد تثبیت‌کننده خاک -------- صفحهٔ بعد -------- ۵ یوم لش دک ۹2 ۲3۵۸70 از ریت 0 دی رم (7 ۹ #م ۷ رد یی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- ۱-۲ ساختار اجرایی اجرای مفاد شبوه‌نامه بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک در ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار مستقر در سازمان تثبیت‌کننده خاک در موعد مقرر و رسیدگی به شکایات مربوطه می‌باشد. ۲-۲- کار گروه تثبیت‌کننده‌های خاک (مالچ) کار گروهی در ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار, با ترکیب زیر تشکیل شده است: ۱ ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار به‌عنوان مسئول کارگروه ۳) نمایندگان دفاتر حراست و بازرسی عملکرد و رسیدگی به شکایات سازمان حفاظت محیط‌زیست ۴ نماینده سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور ۵ نماینده سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ع( عضو هیئت‌علمی صاحب‌نظر از دانشگاه‌های بر ترکشور فناوری ریاست جمهوری مواردی که در ارتباط با آمور بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک در این شیوه‌نامه پیش‌بینی‌نشده است. موضوع در کارگروه تخصصی ابتدا توسط دبیر ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار و سپس توسط این کارگروه بررسی خواهد شد. الف) تثبت درخواست ارزیابی کارابی تثبیت‌کننده خاک توسط متقاضیان -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۰ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبی تکننده‌های خاک (مالج) متقاضیان حقیقی و حقوقی جهت ثبت درخواست خود به سامانه بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک به آدرس اینترنتی مراجعه نموده و طبق راهنمای موجود در سایت اقدام به تکمیل فرم خوداظهاری و بارگذاری مستندات مربوطه می نمایند. ب) بررسی نتایج خوداظهاری در کارگروه حداکثر تا یک ماه پس از ثبت درخواست فرم بررسی شاخص‌های سطح یک همراه با مستنداتی که توسط متقاضی تکمیل گردیده است. جهت بررسی به کار گروه ارجاع داده می‌شود. فرم‌های تکمیل‌شده ارسالی توسط متقاضیان به همراه مستندات آن‌هاء توسط کارگروه موردبررسی قرار گرفته و نتیجه بررسی» در مدت یک ماه پس از دریافت. به متقاضی اعلام خواهد شد. نتیجه می‌تواند به یکی از سه حالت زیر باشد: حالت اول - در صورت کافی و علمی بودن مستندات. ماده تثبیت‌کننده خاک جهت بررسی‌های دقیق آزمایشگاهی به مرحله دوم راه خواهد یافت. حالت دوم- در صورت کافی نبودن مستندات, فرم‌ها به متقاضی برگشت داده خواهد شد تا پس از تکمیل آن. دوباره موردبررسی قرار گیرد. حالت سوم - در صورت کافی و علمی نبودن مستندات و یا وجود عوامل محدودکننده استفاده از ماده تثبیت‌کننده پ) بررسی‌های آزمایشگاهی محیط‌زیستی (بخش یک از سطح دوم) درصورتی که ماده‌ای حائز شرایط و شاخص‌های سطح یک (خوداظهاری) باشد. بایستی مورد بررسی‌های دقیق که شامل شاخص‌های آزمایشگاهی است. قرار گیرد. ت) بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) در صورت تأیید ماده ازنظر ویژگی‌های محیط زیستی و بهداشتی (اولیه)» ماده تثبیت‌کننده خاک جهت بررسی‌های ث) بررسی‌های میدانی (سطح سوم) چنانچه ماده‌ای شاخص‌های مندرج در هر دو بخش موجود در سطح دوم را نیز با موفقیت پشت سر بگذارد. جهت بررسی‌های نهایی به‌صورت آزمایشی در عرصه‌ای در محیط طبیعی با پتانسیل فرسایش بادی و تولید گردوغبار مورد آزمایش قرار گرفته و بررسی‌های میدانی و آزمایشگاهی بر روی آن صورت خواهد پذیرفت. پایداری مواد تثبیت‌کننده و -------- صفحهٔ بعد -------- دوام آن در مقابل عوامل محیطی مهم‌ترین خصوصیتی است که به همراه سایر خصوصیات در این بخش ارزیابی خواهد ج) اعلام نتیجه در صورت حصول نتیجه مثبت از ارزیابی کارایی مواد تثبیت‌کننده, گواهی محصول مبنی بر تأیید ماده تثبیت‌کننده که به امضای معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست. معاونت پژوهشی وزارت علوم» تحقیقات و فناوری و رئیس سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور می‌رسد. صادر خواهد شد. درصورتی که ماده موردبررسی فاقد استانداردهای لازم باشد.ء مورد تأیید قرار نخواهد گرفت و رد خواهد شد. در شکل (۱-۲) فرآیند گردش کار بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ دستورالعمل فنی ارزیپابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) درخواست منشانمی جیت مر ارسال فرم خودانلیاری تگمیل فرم خودانلیاری و بررسی ماده تثبیت کننده ۹ به متتاز ۹ ارسال به ستاد خاک | ما ن‌ أ ور ! 1 در صورت عدم نانند بررسی شاخص‌های آزمانشگاهی او لیه رد مالح 5 هی 9( ر و ٍ [ بررسی شاخص‌های آزمایشگاهی نگمسلی در , اب : بت بررسی شاخص‌های میدانی [ صدور تأسدیه شم ۰ ات چتت شغل ۲ - فرآفند و گردش کار «ررسی مواد قثشیت گریده حاک زمالج) -------- صفحهٔ بعد -------- ۸ ۹ ل 6 ۳ ماگ م۸۵ م۵ رصم ۵ ۵ ۸ ۸ ۰ ام ۰۰۹ که ۱ ری ور ) ول ی رورا -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم خوداظهاری (سطح اول) ۳۵ ۱-۳- بررسی شاخص‌های سطح یک و اظهارنظر کارگروه سطح اول ارزیابی کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک از طریق خوداظهاری انجام می‌گیرد. متقاضیان حقیقی و حقوقی در خوداظهاری, اظهارنامه‌ای را بر مبنای آزمایش‌ها و بررسی‌هایی که بر روی محصول خود انجام داده‌اند تکمیل نموده که ب‌موجب آن. محصول تثبیت‌کننده تولیدی, همه الزامات سازمان حفاظت محیطزیست و دیگر سازمان‌ها و نهادهای عضو کار گروه بررسی تثبیت‌کننده‌های خاک را رعایت می‌نماید. ضروری است متقاضیان به همراه اظهارنامه مستندات مربوط به آن را نیز ضمیمه نمایند. در این مرحله. نیازی به بهره گیری از یک نهاد مستقل برای انجام آزمایش‌ها به‌منظور اثبات ادعاهای مطرح‌شده وجود ندارد؛ زیرا در سطوح بعدی ارزیابی درباره آن راستی آزمایی خواهد شد. فرم خود اظهاری شامل ۱۳ سوْال در زمینه میزان تجربه تولیدکننده, ترکیب شیمیایی محصول, خصوصیات فیزیکی, شیمیایی و زیستی؛ رفتار در محیط‌زیست نظیر ایجاد سمیت. غلظت مواد خطرناک. اثرات بر پوشش گیاهی و جانوری؛ ماندگاری و دوام» میزان مصرف؛ شیوه آماده‌سازی و پاشش؛ هزینه و ملاحظات ایمنی می‌باشد. فرم‌های تکمیل‌شده ارسالی توسط متقاضیان به همراه مستندات آن‌هاء توسط کارگروه موردبررسی قرار گرفته و نتیجه بررسی. در مدت دو هفته پس از ارائه مستندات. به متقاضی اعلام خواهد شد. درصورتی‌که در بین ادعاهای مطرح‌شده تناقضی وجود داشته باشد. کار گروه با راه‌یابی متقاضی به مراحل بعدی ارزیابی مخالفت خواهد نمود. محصول ازنظر شاخص‌های سطح یک که در قالب فرم خوداظهاری تکمیل می‌شود باید حائز شرایط مندرج در جدول (۱-۳) باشند. لازم به یادآوری است که اوزان اختصاص‌یافته و میزان اهمیت نسبی این شاخص‌ها در قضاوت نهایی این سطح از بررسی را نشان می‌دهد. -------- صفحهٔ بعد -------- جدول ۱-۳۲- شاخص‌های میزان مصرف مالچ در هکتار میزان مصرف آب برای هر هکتار هرینه تمام‌شده در هر هکتار انجام آرزیابی کارایی قبلی در شرایط واقعی محیط دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) سس داظهاری همراه با وزن آن‌ها تعیین مشخصات فیزیکی. شیمیایی 0 زریستی از جمله عدم استفاده از مواد سمی و آروماتیک 0 نداشتن ترکیبات مولد بو غلظت مواد خطرناک با استانداردهای سازمان حفاظت محیط‌زیست اثر نامطلوب بر روی استقرار پوشش گیاهی و جانوری منطقه, تنوع جانوری. خواص شیمیایی و فیزیکی خاک. میزان نفوذپذیری به آب و جوانه‌زنی بذر نداشته باشد. حداقل ۲ سال عملیات پاشش مالچ به‌آسانی و به‌سرعت قابل‌اجرا باشد. آماده‌سازی در عرصه صورت می‌پذیرد یا پس از آماده‌سازی به عرصه منتقل می‌شود که در این صورت بایستی هزینه‌های مرتبط نیز در بند ۱۰ لحاظ گردد. شامل تهیه و پاشش مالچ و سایر موارد توان تولید محصول در داخل کشور آبشویی و ...) مورد ارزیابی قرار گرفته باشد. میزان کارایی محصول در مناطق با شرایط اقلیمی مختلف و در بافت‌های مختلف خاک بررسی شده باشد. محصول در طی روند تولید و پاشش در عرصه هیچ‌گونه آثار منفی بر کار گران (پرسنل مرتبط) نداشته باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل سوم خوداظهاری (سطح اول) ۳۷ از موارد ۴اگانه خوداظهاری؛ بند ۲ (سمیت برای انسان و زیستمندان دیگر» بند ۳ (غلظت مواد خطرناک)» بند ۱۰ (هزینه تمام‌شده در هر هکتار) و بند ۱۱(تولید داخل بودن) از اهمیت بالایی برخوردار بوده, به‌گونه‌ای که عدم احراز شرایط موجود در هر یک از این بندها ممکن است منجر به عدم راه‌یابی ماده تثبیت‌کننده به مرحله بعدی گردد. متقاضی می‌تواند یک هفته پس از اعلام نتیجه تقاضاء نسبت به نتیجه اعلام‌شده توسط کارگروه. همراه با مدارک و دلایل مستند اعتراض نماید. اعتراض می‌تواند در سامانه مواد تثبیت‌کننده خاک یا به‌صورت کتبی و حضوری ارسال گردد. ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار در مدت دو هفته از طریق کارگروه به اعتراض رسیدگی و نتیجه را به متقاضی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- ۲7/۴۵ 0 نو گ ن م۶ م 9 ای وی ۱ سر -< ۸ 2 ۰" ۱ ۱ ۰.۰ .۰ اه ی ۲۳ رل ال ت ه رک ۱ ی هم محر دی یمام دوریم ی نگرن چ وم ی مت ۰ یه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیطزیستی (بخش یک از سطح دوم) ۳۱ ۱-۴- روند بررسی درصورتی که ماده‌ای حائز شرایط و شاخص‌های سطح یک (خوداظهاری) باشد. بایستی مورد بررسی‌های دقیق شامل شاخص‌های آزمایشگاهی در دو بخش و همچنین شاخص‌های عرصه‌ای قرار گیرد. شاخص‌های آزمایشگاهی خود به دو بخش شاخص‌های محیطزیستی (اولیه) و شاخص‌های فیزیکی و شیمیایی (تکمیلی) تقسیم می‌شود. سازندگان مواد تثبیت‌کننده خاک. جهت بررسی ماده تولیدی خود نسبت به تحویل ماده تثبیت‌کننده (مالچ) خود به سناد واقع در سازمان حفاظت محیطزیست اقدام می نمایند. ستاد مواد دریافتی را به آزمایشگاه‌های ذی‌صلاح جهت بررسی شاخص‌های سطح دوم ارسال نموده و نتیجه را در مدت ۴۵ روز پس از تحویل, جهت بررسی و اظهارنظر در اختیار کارگروه قرار خواهد داد. کارگروه با بررسی نتایج و تطبیق آن‌ها با آستانه‌ها و محدوده‌های تعریف‌شده برای هر شاخص, به شاخص‌ها امتیازات لازم را داده و درنهایت مواد با توجه به امتیاز کسب‌شده موردبررسی قرار گرفته و نتیجه به متقاضی برای پیگیری ادامه روند بررسی اعلام می‌گردد. در صورت تأیید ماده تثبیت‌کننده خاک ازنظر ویژگی‌های محیط زیستی و بهداشتی (اولیه) موجود در جدول (۱-۴) ماده تثبیت‌کننده خاک جهت بررسی‌های آزمایشگاهی دقیق‌تر ازنظر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی تحت بررسی‌های تکمیلی قرار خواهد گرفت. درصور تی که ماده تثبیت‌کننده خاک. نتواند شرایط لازم در این مرحله را احراز نمایدء رد شده و فرآیند بررسی خاتمه می‌یابد. درصورتی‌ که سازنده مایل باشد. می‌تواند ماده خود را اصلاح نموده و دوباره مراحل بررسی ماده تثبیت‌کننده خاک را از ابتدا آغاز نماید. فرض بر این است که نمونه ارسال‌شده به آزمایشگاه, دقیقاً همان نمونه ماده‌ای است که اطلاعات آن در مرحله قبل توسط متقاضی به کارگروه ارائه شده بود. جهت حصول اطمینان» در صورت پاشش ماده تثبیت‌کننده خاک در عرصه (بررسی شاخص‌های سطح سوم)» حین پاشش نیز از ماده نمونه‌گیری شده و برخی شاخص‌ها مجدداً اندازه گیری خواهد شد. بسته به ماهیت و نوع ماده تثبیت‌کننده. در صورت نیاز» برخی شاخص‌ها حذف یا شاخص‌های متناسب با آن ماده در نظر گرفته خواهد شد. رویه بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک در این مرحله در شکل (۱-۴) نشان داده شده است. شاخص‌های بخش اول از سطح دوم به شرح جدول (۱-۴) می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) مراجعه به ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار انتخاب آزمایشگاه معتمد توسط ستاد و ارسال نمونه مالج جهت بررسی شاخص‌های تکمیلی آزمایشگاهی ارسال نتیجه بررسی‌های آزمایشگاهی توسط آزمایشگاه معتمد به ستاد طرح موضوع در ستاد ملی و تشکیل جلسه کار گروه جهت بررسی نتایج آزمایشگاهی و اظهارنظر ارسال نتیجه به سازنده مالج راه‌بابی مالج به مرحله بعدی رد مالج (بررسی شاخص‌های آزمایشگاهی تکمیلی) (اصلاح مالج و باز گشت به مرحله شروع در صورت تمابل سازنده جهت بررسی دوباره) شکل ۱-۴- روند بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک (مالج) در سطح آزمایشگاهی بخش اول -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش یک از سطح دوم) ۳۳ جدول ۱-۴- شاخص‌های بخش اول (محیط زیستی) سطح دو جهت بررسی کارابی تثبیت‌کننده های خاک (مالج) به‌منظور مقابله با فرسایش بادی و گردوغبار .۱ از بین شاخص‌های این مرحله؛ شاخص ۱ (عناصر سنگین و آلاینده‌های آلی)» شاخص ۲ (شوری)» شاخص ۶ (جوانه‌زنی بذر)» شاخص ۸ (جمعیت میکروب در خاک) و شاخص ‎٩‏ (درصد زنده‌مانی سلول‌ها) از اهمیت بالایی برخوردار بوده, به‌گونه‌ای که عدم احراز شرایط موجود در این بندهاء منجر به عدم راه‌یابی ماده تثبیت‌کننده به مرحله بعدی می‌گردد. ۲-۴ معیارها و شاخص‌های مر تبط با بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش اول از سطح دوم) در این بخش هفت معیار خصوصیات مالچ پوشش گیاهی, مقاومت به تنش حرارتی و برودتی. فون میکروبی خاک. سمیت بر سلول‌های انسانی» شدت تجزیه‌پذیری و تابش ماورا بنفش مرود بررسی قرار می‌گیرند. برای هریک از معیارهای ذکرشده, شاخص‌هایی تدوین شده است که در معیارهای مربوطه تشریح گردیده است. در زیر توضیحات مربوط به معیارها و شاخص‌های مرتبط با بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش اول از سطح دوم) ارائه شده است: -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) ۱-۲-۴ معیار خصوصیات مالچ این معیار دارای پنج شاخص عناصر سنگین 0 آلاینده‌های آلی. شوری. 01 خصوصیات شیمیایی 0 خصوصیات الف- شاخص عناصر سنگین و آلاینده‌های آلی وجود عناصر سنگین, یکی از شاخص‌های ارزیابی معیار خصوصیات مالچ می‌باشد. فلزات سنگین یکی از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین آلاینده‌ها هستند که ورود آن‌ها به محیطزیست سبب بروز صدمات و بیماری‌های مختلفی می‌شود. این عناصر در غلظت‌های مشخصی سمی و برای موجودات زنده ازجمله انسان مضر می‌باشند (2001 ..۵1 ۵1 166ه131). فلز سنگین به فلزها پا شبه‌فلزهای دارای اثرات زیست‌محیطی اشاره دارد. این ترکیبات به علت آثار سمی و توان تجمع زیستی در گونه‌های مختلف جانداران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می باشند. چنانچه میزان این عناصر به دلایل گوناگونی از حدود معینی فراتر رود سلامت گیاهان و حیوانات و به‌تبع آن انسان به مخاطره می‌افتد. مهم‌ترین عناصر سنگین مورد بررسی شامل آرسنیک. جیوه روی» سرب. کادمیم. کروم. نیکل و وانادیم هستند. در مورد مواد تثبیت‌کننده خاک نفتی میزان آروماتیک‌ها و هیدروکربن‌ها نیز مهم است. هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (۳۸]19)» ترکیبات متشکل از دو یا چند حلقه آروماتیک به هم جوش‌خورده هستند که به‌صورت ایزومرهای مختلفی وجود دارند و معمولاً به‌صورت خالص, جامداتی بی‌رنگ تا سفید یا زرد کم‌رنگ هستند. این ترکیبات در محیط اغلب به‌صورت مخلوط‌های پیجیده حضور دارند و به‌صورت منفرد دیده نمی‌شوند. منابع انتشار آن‌هاء حوادث طبیعی و انسانی از قبیل آتش‌سوزی جنگل‌هاء فعالیت‌های آتش‌فشانی, دودکش‌های صنعتی, اگزوز اتومبیل‌هاء زباله سوزها و وسایل گرم کننده خانگی, آلودگی ناشی از منابع نفتی از قبیل ترکیدگی لوله‌های نفتی, پوسیدگی تانکرهاء نشت مخازن سطحی و یا حتی زیرزمینی می‌باشد. همچنین موارد متعدد دیگری که اغلب در عملیات تولید و انتقال مواد نفتی و همین‌طور تراوش نفت از مخازن زیرزمینی نفت و گاز به سطوح فوقانی و نیز در فرایند احتراق ناقص ترکیبات حاوی کربن مانند چوب. زغال‌سنگ. گازوئیل» چربی و دخانیات و سایر ترکیبات نفتی از قبیل مالچ نفتی اتفاق می‌افتد منجر به انتشار ترکیبات آروماتیک و هیدروکربن‌هایی مانند بنزن» تولوئن, زایلن و نفتالن در محیط می‌شود. المللی تحقیقات سرطان (1۸1۲۱) شش مورد از ترکیبات []۳۸]. شامل 2[211۳2006] 3007 1100721106 [0 ]00070 6 0070]2[07۳0066 و 0ع130000]1,2,3-00[0916 را در رده‌های سرطان‌زاء به‌احتمال‌زیاد سرطان‌زا و احتمالاً سرطان‌زا برای انسان طبقه‌بندی نموده است (2017 ,1۸1۳). در گزارش آژانس حفاظت محیط‌زیست آمریکا شواهد کافی از سرطان‌زایی ۲۴ مورد از هیدروکرین‌های آروماتیک چندحلقه‌ای و سرطان‌زا نبودن سه مورد از آن- ها وجود دارد (2010 ,1۴۳۸). اثرات منفی هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای بر موجودات خاکزی شامل احتمال ۹۳ ۱۹۵۵۲۵۳ 1۵۳ و۸ [۵ 11۵110 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیطزیستی (بخش یک از سطح دوم) ۳۵ آروماتیک چندحلقه‌ای به حدی است که مانع از بزرگنمایی زیستی در زنجیره غذایی می‌شود. طبقات شاخص عناصر سنگین و آلاینده‌های آلی این شاخص دارای دو طبقه (کمتر از آستانه و بیشتر از آستانه) می‌باشد. مقدار تمامی عناصر و ترکیبات موردنظر باید کمتر از مقدار یا آستانه مشخص شده باشد. چنانجه مقدار این آلاینده‌ها بیشتر از آستانه باشد. ماده تثبیت‌کننده موردبررسی نامناسب بوده و قابل‌استفاده نخواهد بود. روش بررسی شاخص عناصر سنگین و آلاینده‌های آلی برای بررسی این شاخص باید طبق روش‌های استاندارد میزان عناصر سنگین و هیدروکربن‌های موردنظر در مواد مقدار بارگذاری آلاینده در هکتار (170.] برحسب 18/112) به وسیله رابطه زیر محاسبه می‌شود: 1] > 01 ۷ ۸ ۳ که در آن ۲ غلظت آلاینده در مالچ (۲۳8/1 برای نمونه‌های مایع و ۵/۴8 برای نمونه‌های جامد)» ۸ مقدار مصرف مالچ در واحد سطح در عرصه (برای نمونه‌های مایع 1/02 و برای نمونه‌های جامد 8/08 و 1 تعداد دفعات کاربرد مالچ در عرصه می‌باشد. ویژگی‌های شاخص عناصر سنگین و آلاینده‌ها جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ ی جدول ۲-۴- تشرد دستورالعمل 33333333333 ن و آلاینده‌های آلی جهت بررسی آزمایشگاهی ویژگی مورد اندازه گیری (مالچ) وم سطح یابی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش یک از سطح دوم) ۳۷ ب- شاخص شوری شوری» یکی از شاخص‌های ارزیابی معیار خصوصیات مواد تثبیت‌کننده خاک می‌باشد. هنگامی که مواد تثبیت‌کننده به خاک افزوده می‌شوند. ممکن است غلظت نمک را در محلول خاک بالا ببرند. افزایش در غلظت نمک باعث افزایش پتانسیل اسمزی محلول خاک می‌شود. افزایش پتانسیل اسمزی قدرت جذب آب را توسط گیاهان کاهش داده و سبب خشکی فیزیولوژیک می‌گردد. تجمع املاح در خاک. تأثیر عمده‌ای بر روی خواص فیزیکی, شیمیایی و بیولوژی داشته. کمیت و کیفیت جامعه گیاهی و جانوری خاک را تعیین می‌کند. وجود املاح در خاک از حد معینی که تجاوز نماید موجب محدودیت در رشد گیاهان می‌گردد؛ بنابراین آگاهی از میزان املاح در مواد تثبیت‌کننده خاک از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد. این شاخص دارای چهار طبقه است. هرجه میزان املاح در مواد تثبیت‌کننده خاک بیشتر باشد از مطلوبیت آن کاسته جذب سدیم نیز اندازه‌گیری شود. درصورتی که نسبت جذب سدیم کمتر از ۱۳ باشد. زیاد بودن شوری تا حد ۸ 45/10 نیز قابل‌قبول خواهد بود. روش بررسی شاخص شوری جهت اندازه‌گیری این شاخص ابتدا باید محلول مالچ با نسبت اعلام‌شده از سوی متقاضی تهیه شود. سپس با استفاده از دستگاه )تامتر, اقدام به اندازه‌گیری قابلیت هدایت الکتریکی نمود. درصورتی‌که لازم باشد. نسبت جذب سدیم نیز تعیین می‌شود. با اندازه‌گیری کاتیون‌های سدیمء کلسیم و منیزیم (برحسب میلی آکی والان در لیتر) و با استفاده از رابطه (۱-۴) می‌توان نسبت جذب سدیم را محاسبه نمود. رابطه ۱-۳ للطفا < ْلمم [ 1201+[ 004+ ویژگی‌های شاخص شوری مالچ جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی در جدول (۳-۴) آورده شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) جدول ۳-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص شوری جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی اندازه گیری (45/71) شاخص سوم: اسیدیته یا 011 ام مالچ نیز به‌عنوان یکی از شاخص‌های ارزیابی معیار خصوصیات آن در نظر گرفته شده است. 1آم یک محلول یکی از ویژگی‌های فیزیولوژیکی برجسته آن محلول بوده و در خواص فیزیکی, شیمیایی و زیست‌شناختی آن تأثیر وافری دارد. بسیاری از واکنش‌های شیمیایی و زیست‌شیمیایی خاک‌ها تنها در 1[م مشخصی از آن رخ می‌دهند. سرعت تجزیه مواد معدنی و آلی خاک تحت تأثیر ام آن قرار دارد؛ محلولیت و قابلیت جذب عناصر غذایی خاک به‌وسیله واکنش یا 011 خاک انجام می‌شود. ازآنجاکه فعل‌وانفعالات شیمیایی در بازه‌های مختلف 1[ ممکن است نتایج متفاوتی به دست دهد. اندازه‌گیری 011 در کشاورزی و منابع طبیعی مهم است. درواقع. 1ام خاک قابلیت دسترسی گیاه به عناصر غذایی را در خاک تعیین می‌کند. محیط و شرایط آب و هوایی. کیفیت آب و مواد افزودنی از قبیل مواد تثبیت‌کننده خاک. کیفیت خاک و ترکیبات آن و کودهای شیمیایی» بر روی 011 خاک موْثر بوده و می‌توانند باعث عدم موفقیت یا بهبود موفقیت رویش گیاه در آن منطقه باشند. هنگامی که مواد تثبیت‌کننده به خاک افزوده می‌شوند. ممکن است آ1م خاک را تغییر دهند؛ بنابراین آگاهی از میزان ]0 در مواد تثبیت‌کننده خاک از اهمیت زیادی برخوردار است. این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. بهترین بازه 7آم محدوده اطراف خنثی یعنی ۶ تا ۸ است. هرچه ۲1 مواد روش بررسی شاخص اسیدبته جهت اندازه‌گیری این شاخص ابتدا باید محلول مالچ به نسبت اعلام‌شده از سوی متقاضی تهیه گردد. سپس با استفاده از دستگاه [آ0متر می‌توان اقدام به اندازه گیری اسیدیته نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش یک از سطح دوم) ۳۹ آزمایشگاهی در جدول (۴-۴) ارائه شده است. جدول ۴-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص اسیدیته مالچ جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی مالچ دارای خاصیت اسیدی یا بازی نباشد. شاخص چهارم: ویژگی‌های شیمیایی ویژگی‌های شیمیایی نیز به‌عنوان یکی از شاخص‌های ارزیابی معیار خصوصیات مالچ در نظر گرفته شده است. خواص شیمیایی آن دسته از خواص هستند که در طول یا پس از یک تغییر شیمیایی خود را نشان می‌دهند. این خواص با دیدن و لمس کردن ماده قابل ارزیابی نیستند و برای مشاهده آن‌ها باید ساختار درونی ماده تغییرات زیادی پیدا کند. پی بردن به خواص مواد افزودنی به خاک به دلیل اینکه ممکن است سبب تغییر ویژگی‌های شیمیایی خاک شود. مهم می‌باشد. طبقات شاخص ویژگی‌های شیمیایی این شاخص دارای دو طبقه (کمتر از آستانه و بیشتر از آستانه) است. مقدار تمامی عناصر شیمیایی موردنظر باید کمتر از مقدار یا استانه مشخص شده باشد. چنانجه مقدار این عناصر بیشتر از استانه باشد. ماده تثبیت‌کننده موردبررسی نامناسب بوده و قابل‌استفاده نخواهد بود. روش بررسی شاخص ویژگی‌های شیمیایی برای بررسی این شاخص باید طبق روش‌های استاندارد میزان عناصر شیمیایی موردنظر در مواد تثبیت‌کننده اندازه گیری شود. ویژگی‌های شاخص عناصر شیمیایی جهت بررسی کارایی مواد تثبیک‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۵-۴) عرضه گردیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۰ جدول ۵-۴- مالچ ویژگی‌ها: یکی از < شناسایی و ار ی شاخص ویژگی‌های ن دستگاه 27 ]. جذب ۵ 7 به‌عنوان یکی از وزن مخصوص و و محصوص یکی هر ماده‌ای, وزر ۰ ن مخصوص دس سیمیایی جهت بررسی کارا اخص‌های ارزیابی مع مخصوص یا چگالی . خاک (مالچ) آزمایشگاهی یابی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش یک از سطح دوم) ۴۱ روش بررسی زبرشاخص وزن مخصوص جهت اندازه‌گیری وزن مخصوص از پیکنومتر استفاده می‌شود. پیکنومتر وسیله‌ای آزمایشگاهی برای اندازه‌گیری چگالی مایعات با دقت بالا است. هنگام شروع کار باید پیکنومتر کاملاً تمیز باشد و رطوبت یا لکه‌ای بر روی آن وجود نداشته باشد. در صورت وجود آلودگی, باید آن را شسته و کاملاً خشک نمود. ابتدا وزن پیکنومتر خالی را به دست آورده» ریخته و مقدار ماده‌ای را که روی بدنه ظرف ریخته پاک کرده و آن را کاملاً خشک نموده. دوباره به‌صورت دقیق توزین می نمائیم. با استفاده از رابطه زیر می‌توان وزن مخصوص مواد تثبیت‌کننده را به دست آورد: - /۷ رابطه ۲-۴ سا دم ۵ - /۷ که در آن م: وزن مخصوص (*87/01)؛ ۷۷: وزن پیکنومتر خالی؛ ۷/۱: وزن پیکنومتر و نمولّهٌ و 2/: وزن پیکنومتر و آب می‌باشد. ویژگی‌های زیر شاخص وزن مخصوص جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح در بخش اول سطح جدول ۶-۴- تشریح ویژگی‌های زیرشاخص وزن مخصوص جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی دارای وزن مخصوص خیلی زیاد و خیلی کم زیرشاخص دوم: ویبسکوزیته ویسکوزیته یا گرانروی یک سیال (مایع یا گاز» پارامتری است که میزان مقاومت آن را در مقابل جاری شدن نشان می‌دهد. این پارامترء یکی از مهم‌ترین پارامترهایی است که خواص سیال را بیان می‌کند. سیالات با ویسکوزیته پایین» به‌آسانی و به‌سرعت جریان می‌یابند (مانند آب)» اما سیالات با ویسکوزیته بالاء به‌آرامی و با سرعت کم جاری می‌شوند (مانند عسل). با افزایش حرارت ویسکوزیته مایعات کاهش می‌پاید. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۲ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی تثبی تکننده‌های خاک (مالج) ویسکوزیته. مقدار مقاومت سیال در برابر جاری شدن می‌باشد. واحد عمومی متریک برای ویسکوزیته مطلق, پویز (10۵190) می‌باشد که به‌صورت نیروی موردنیاز برای حرکت یک سانتیمتر مربع از سطحی در برابر سطحی دیگر به‌صورت موازی» با سرعت یک سانتیمتر بر ثانیه (20۷/9) تعریف می‌شود که سطوح به‌وسیله فیلمی از سیال با ضخامت یک سانتیمتر جدا می‌شوند. برای راحتی در استفاده, واحد معمول تحت عنوان سانتی پواز (0», یک صدم پواز) مورداستفاده قرار می‌گیرد. در آزمایشگاه برای اندازه‌گیری ویسکوزیته» به‌طورمعمول از نیروی جاذبه به‌منظور ایجاد جریان از میان یک لوله موئین (ویسکومتر) با کنترل دما استفاده به عمل می‌آید. یک مایع با ویسکوزیته زیاد نیاز به قدرت بیشتری برای پمپ کردن به نسبت مایعی با ویسکوزیته کم دارد. بنابراین آگاهی از رفتار رئولوژیکال این مایع در زمان طراحی سیستم‌های لوله کشی و استفاده از پمپ مفید است. این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. جهت اندازه‌گیری لزجت دینامیکی از لزجت‌سنج استوانه‌ای استفاده می‌شود. این لزجت سنج از دو استوانه هم‌محور تو در تو تشکیل شده است. بین دو استوانه را از سیالی که قرار است لزجت آن اندازه گیری شود.ء پر نموده و درحالی که استوانه خارج ثابت است. استوانه داخلی با زاویه ۷ دوران داده می‌شود. با اندازه‌گیری گشناور وارده به استوانه داخلی می‌توان لزجت سیال را با استفاده از رابطه زیر به دست آورد. رابطه ۳-۴ 1 ۷ 2 ۷۷ که در آن ۸ لزجت دینامیکی (۸15/۲ پا ۳۵. 5)؛ ۲: گشتاور کل؛ ط: فاصله بین دو استوانه ؛ 83: شعاع استوانه داخلی (11)؛ آ: طول استوانه (1) و ۷۷: سرعت زاویه‌ای ‎)۲۵۵/5٩(‏ می‌باشد. ویژگی‌های زیر شاخص ویسکوزیته جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح در بخش اول سطح آزمایشگاهی در جدول (۷-۴) عرضه گردیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش یک از سطح دوم) ۳۳ جدول ۷-۴- تشریح ویژگی‌های زیرشاخص ویسکوزیته جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی ویر ی مورداندازه گیری ۲-۲-۴ معیار پوشش گیاهی این معیار تنها دارای یک شاخص بنام جوانه‌زنی بذر می‌باشد. با توجه به این‌که مهم‌ترین کارکرد مالچ درواقع جلوگیری از حرکت ماسه‌های روان» جابجایی خاک و غبارخیزی به‌طور موقت و تا استقرار عملیات بیولوژیک می‌باشد. لذا شناخت نحوه تأثیرگذاری مالچ بر روی جوانه‌زنی و استقرار گونه‌های گیاهی آمری ضروری در ارائه روش‌های تلفیقی بیوشیمیایی (مالچ‌پاشی توأُم با عملیات بیولوژیک) به شمار می‌رود. طبقات شاخص معیار پوشش گیاهی شاخص جوانه‌زنی در معیار پوشش گیاهی دارای چهار طبقه می‌باشد. شاخص جوانه‌زنی با لحاظ قوه نامیه بذر و در روش بررسی شاخص معیار پوشش گیاهی بدین منظور ابتدا پنج گلدان به‌عنوان پنج تکرار تهیه و با خاک ماسه بادی پر می‌شوند. سپس ۱*۰ عدد بذر سالم با قوه نامیه بالای ‎۸٩‏ درصد از گونه گیاهی سورگوم (10۵/۲1/ع2 5078/۸071) یا زردتاغ ( 07910070 (770/010) در عمق نیم سانتیمتری کاشته شده و بر روی آن به مقدار لازم مواد تثبیت‌کننده پاشیده می‌شود. با پایش روزانه. درصد جوانه‌زنی بذرها با استفاده از رابطه زیر اندازه‌گیری می‌شود. موارد ذکر شده برای نمونه شاهد نیز انجام می‌شود. رابطه ۴-۴ 7 < 67 / ر ۵ ۵ که در آن 07: درصد جوانه‌زنی؛ : 1: تعداد بذر جوانه‌زده در روز آخر و ه: تعداد کل بذرها می‌باشد. جهت حصول از سالم بودن بذرها و قوه نامیه لازم است آزمایشی بدین‌منظور در پتری‌دیش و با استفاده از آب مقطر انجام شود. بدین منظور چهار پتری‌دیش برداشته و داخل آن‌ها دو لایه کاغذد صافی واتمن قرار داده و روی آن تعداد ۲۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) بذر (در هر پتری‌دیش) گذاشته و کمی آب مقطر به آن اضافه می‌شود. با پایش روزانه. درصد جوانه‌زنی و قوه نامیه با داشتن درصد جوانه‌زنی نمونه شاهد و نمونه تحت تأْثیر مواد تثبیت‌کننده می‌توان شاخص جوانه‌زنی را بر اساس رابطه زیر تعیین نمود و این عدد را به‌عنوان شاخص جوانه‌زنی جهت اظهارنظر در مورد مواد تثبیت‌کننده در نظر گرفت. رابطه ۵-۳ 0 ان 0 که در آن آ0: شاخص جوانه‌زنی؛ /0۸: درصد جوانه‌زنی بذرهای تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده و 0۳: درصد جوانه‌زنی بذرهای تیمار شاهد می‌باشد. ویژگی‌های شاخص استقرار نهال (شاخص معیار پوشش گیاهی) جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح دراب بخش اول سطح آ زمایشگاهی در جدول (۸-۴) ارائه گردیده است. جدول ۸-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص جوانه‌زنی بذر(معیار پوشش گیاهی) جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی بررسی اثر جوانه‌زنی ۱ افتادن و یا توقف جوانه‌زنی و رشد گلرا۰ در گلدان 8 ۱ ی و ۳-۲-۴ معیار مقاومت به تنش حرارتی و برودتی این معیار نیز تنها دارای یک شاخص با عنوان مقاومت به تنش حرارتی و برودتی می‌باشد. سطوح مختلف خاک در مناطق خشک به دلیل فقر پوشش گیاهی. خشکی سطح. تابش شدید آفتاب و کمبود رطوبت نسبی, دارای نوسانات طبقات شاخص معیار مقاومت به تنش حرارتی و برودتی شاخص مقاومت به تنش حرارتی و برودتی که تنها شاخص معیاری با همین نام می‌باشد. دارای چهار طبقه است. تغییرات دمایی و ایجاد ترک در سطح سله مبنای طبقه‌بندی این شاخص می‌باشد. در صورت نامناسب بودن مواد تثبیت کننده» تغییرات دمایی سبب ایجاد درز و ترک‌های بزرگ در آن شده و به‌را حتی تخریب خواهند شد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیطزیستی (بخش یک از سطح دوم) ۴۵ روش بررسی شاخص معیار مقاومت به تنش حرارتی و بروداتی برای بررسی مقاومت به تنش حرارتی و برودتی» پس از پاشش مواد بر روی سینی‌های مخصوص, آن را در آون با دمای ۵۰ درجه سانتی‌گراد قرار داده و سپس سطح مواد ازنظر ایجاد درز و ترک موردبررسی قرار می‌گیرد. در ادامه همان سینی در سردخانه با دمای ۲۰ درجه زیر صفر قرار داده شده و دوباره سطح مواد ازنظر ایجاد درز و ترک بررسی خواهد شد. در ادامه ضریب درز و شکاف به‌صورت رابطه زیر بررسی خواهد شد. رابطه ۶-۴ (,]۸۱۳۷۷/۴ 2 ۰.۰ از سا 060 ۸ که در آن ۳: ضریب درز و شکاف؛ آ۲: تعداد درز و شکاف؛ ۱۷: عرض درز و شکاف (سانتیمتر)؛ بآ: طول درز و شکاف (سانتیمتر) و ۸: مساحت موردبررسی (سانتیمتر مربع) می‌باشد. ویژگی‌های شاخص مقاومت به تنش حرارتی و برودتی (از معیاری به همین نام) جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح در بخش اول سطح آزمایشگاهی در جدول (۹-۴) عرضه شده است. جدول ۹-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص مقاومت به تنش حرارتی و برودتی جهت بررسی کارابی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی (ضریب درر (0 شکاف) . ۹ سرد و گرم کردن مقاومت به تنش مواد و بررسی حرارتی و برودتی ضریب درز و شکاف ۴-۲-۴ معیار فون میکروبی خاک معیار فون میکروبی خاک نیز تنها دارای یک شاخص بنام جمعیت میکروبی و باکتری‌های هوازی, هوازی اختیاری و قارچ‌ها می‌باشد. این شاخص تنها شاخص ارزیابی معیار فون میکروبی خاک محسوب می‌گردد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴۶ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) طبقات شاخص معیار فون میکروبی خاک روش بررسی شاخص معیار فون میکروبی خاک جهت اندازه‌گیری شاخص جمعیت میکروبی و باکتری‌های هوازی, هوازی اختیاری و قارچ‌ها از روش شمارش جمعیت آن‌ها در خاک استفاده به عمل می‌آید. در این روش جمعیت میکروبی و باکتری‌های هوازی و هوازی اختیاری و قارچ‌ها در محیط کشت‌های اختصاصی در مدت ۳۰ روز موردبررسی قرار گرفته و تغییرات شمارش و تنوع میکروبی در زمان صفر با زمان نهایی نمونه تیمارشده برحسب ۳][. 8۲-) مقایسه می‌گردد. ویژگی‌های شاخص مرتبط با معیار فون میکروبی خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح در بخش اول سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۰-۴) شرح داده شده است. جدول ۱۰-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص جمعیت میکروبی خاک جهت بررسی کارابی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی دستگاه یا روش انداز زه 5 گیری ۱ 1 ِ ٍ بررسی فون میکروبی خاک | جمعیت میکروبی خاک 5 ا جح شاخص درصد زنده‌مانی سلول‌ها در معیار سمیت بر سلول‌های انسانی دارای چهار طبقه می‌باشد. برای قابل‌قبول -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش یک از سطح دوم) ۴۳۷ روش بررسی شاخص معیار سمیت بر سلول‌های انسانی در این آزمون اثر نمونه‌های رقیق‌شده مالچ بر روی سلول‌های فیبروبلاست پوست انسانی موردبررسی قرار گرفته و درصد زمان زنده‌مانی سلول پس از ۴۸ ساعت مورد آرزیابی قرار می‌گیرد. لازم به ذکر است که فرایند آماده‌سازی سلول قبل از ارزیابی ۹۶ ساعت می‌باشد. ویژگی‌های شاخص مرتبط با سمیت بر سلول‌های انسانی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح در بخش اول سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۱-۳۴) ارائه شده است. جدول ۱۱-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص سمیت بر سلول‌های انسانی جهت بررسی کارابی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی دستگاه یا روش طبقات تا ۵۰ ضعیف سمبت در صد سلول‌های زنده‌مانی ۸/77 نداشته و حساسیت ایجاد ۵ تا ۸۰ درصد ۱۰ خوب ای سول با ۶-۲-۴ معیار شدت تجزیه‌پذیری روش بررسی شاخص معیار شدت تجزبه‌پذیری با توجه به اینکه شاخص زیست‌تخریب‌پذیری در آرزیابی مالچ‌های زیستی و پلیمری و نفتی مدنظر است. بنابراین روش ارزیابی بر اساس تجزیه بیولوژیک مواد تثبیت‌کننده در دستگاه رسپیرومتر 68۵01۳01۵1۶۱ 1) می‌باشد. در این روش میزان :)۲ تولیدی ناشی از فعالیت عوامل بیولوزژیک با ورود به محلول سود رقیق محاسبه می‌گردد (دی‌اکسید کربن به است. در همین راستا از روش ]۳1 نیز برای تکمیل آرزیابی استفاده می‌شود. ضمناً در مواد تثبیت‌کننده خانواده نفتی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) سنحجش تغییرات تجزیه‌پذیری با روش 06۳۱۸۹5) نیز مورداستفاده قرار خواهد گرفت. به‌عبارت‌دیگر برای نمونه‌های نفتی از 2۱/۸55 . برای مالچ‌های پلیمری و بیولوزیک از ]۸11۳71 و برای مالچ‌های معدنی از 2۲ و ]2:1 استفاده به عمل می‌آید. ویزژگی‌های شاخص مرتبط با شدت تجزیه‌پذیری جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح در بخش اول سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۳۲-۳) شرح داده شده است. جدول ۱۲-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص شدت تجزیه‌پذیری جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی دستگاه یا روس طبقات اندازهگیری (درصد تجزیه‌پذیری) (برای همه مواد) مالچ‌ها باید بعد از مدت و (برای مواد نفتی) یکی از شاخص‌های آرزیابی معیار خصوصیات مالچ می باشد. روش بررسی شاخص معیار تابش ماورا بنفش جهت آندازه‌گیری این شاخص از مقایسه تابش نور ماورای بنفش در دمای محیط و دمای ۵۰ درجه سلسیوس بر روی سطح خاک مالچ پاشی شده به مدت حداقل ۶ ساعت استفاده بعمل می‌آید. سپس با توجه به اینکه جقّدر از ماده سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۳-۴) ارائه گردیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش یک از سطح دوم) ۳۹ جدول ۱۳-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص تابش ماورا بنفش جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی (در صد تجزیه‌پذیری) و -۸710 با روش‌های اسپکتروفوتومتری ۳-۴- نحوه نمونه‌برداری. شرایط و مدت نگهداری معیارها و شاخص‌های مواد تثبیت‌کننده زیستی همان‌گونه که در بخش‌های قبل ذکر شد. در خصوص برخی مواد تثبیت‌کننده زیستی (1710060۵1) که دارای ماهیت متفاوت و شرایط خاصی می‌باشند. شاخص‌های دیگری در نظر گرفته می‌شود. به همین دلیل, در این بخش. معیارها و شاخص‌های این مواد به‌صورت جداگانه تعیین و موردبررسی قرار گرفته است. شاخص‌های ارائه‌شده در جدول (۱۳-۴) جهت ارزیابی کارایی مواد تثبیت‌کننده زیستی خاک (مالچ زیستی) به‌منظور مقابله با فرسایش بادی و گردوغبار در بخش اول (محیط‌زیستی) از سطح دوم (آزمایشگاهی) ارائه شده است. در خصوص مواد تثبیت‌کننده زیستی, باکتری یا باکتری‌های موْثر به‌صورت زنده (کشت روی محیط کشت استاندارد) از تولیدکننده تحویل و به مرکز کلکسیون میکروبی جهت شناسایی و تأیید جنس و گونه و همچنین ارزیابی خطر ارسال می‌گردد (باید نمونه در شرایط سرد ارسال گردد). به عبارتی در مواد تثبیت‌کننده زیستی که از باکتری با گونه نامشخص استفاده شده. لازم است یک نمونه از کلنی باکتری بر روی پتری دیش تهیه و سپس جهت آرزیابی ریسک و شناسایی به آزمایشگاه ارسال گردد. به‌منظور ارزیابی کیفی مواد تثبیت‌کننده زیستی لازم است سوسپانسیون میکروبی به‌طور جداگانه و محلول حاوی ترکیبات دیگر در ظرفی دیگر تهیه و با هماهنگی همراه با دستورالعمل مصرف بلافاصله به آزمایشگاه ارسال گردد (سوسپانسیون میکروبی در شرایط سرد و در ظرف استریل به آزمایشگاه ارسال می‌گردد). عدم هماهنگی در ارسال موجب تخریب دیواره سلولی باکتری‌ها شده و آنزیم اوره‌از رها شده که توسط سایر آنزیم‌ها تخریب و درنتیجه کیفیت ماده ازنظر کارایی برای آزمودن تنش‌های محیطی و همچنین ارزیابی قدرت آنزیم اوره‌از کاهش خواهد یافت. با توجه به اینکه جمعیت نماتدها و بندپایان در خاک خشک (برخلاف خاک جنگلی و مرطوب) و در لایه سطحی قابل‌توجه نیست؛ لذا انجام این آزمون ضرورتی ندارد (درصورتی که مالچ برای تثبیت تالاب‌های با منشاً گردوغبار استفاده می‌شود آزمون ارزیابی بر روی نماتد ضروری می‌باشد). ارزیابی مواد تثبیت‌کننده بر روی موش برای کلیه مالچ‌ها در سطح سوم (با انجام آزمون خوراکی) ضروری بوده؛ ولی برای بیوسمنت‌ها و مواد تثبیت‌کننده میکروبی پس از گذراندن سطح دوم لازم است با انجام آزمون‌های استنشاقی و خوراکی به‌طور جداگانه انجام شود. درجدول (۱۴-۴) شاخص‌های بخش اول -------- صفحهٔ بعد -------- باد 0 سطح دوم جهت بررسی کارایی مواد تَشبب اخص‌های بخش اول (محیط زیستی) سطح دود به‌منظور مقابله با ف معیار تعیین جنس, گونه و سویه باکتری ویژگی‌های شیمیایی ارزیابی خطر اثر بر فون میکربی خاک مقاومت به تنش حرارتی و برودتی دستورالعمل فنی ار زبابی کارایی نتثبی تکننده‌ه 33333333333333 ت‌کننده زیستی خاک (مالچ زیستی) به‌منظور ما سایش بادی و گردوغبار شناسایی فنوتیپی (انجام آزمون‌های بیوشیمیایی و ویژگی مورفولوژیکی رایج) و ژنوتیپی و انجام آزمون‌های افتراقی باکتری و تأیید توالی شناسایی شده در پایگاه اطلاعاتی آزمون سمیت بر روی کرم خاکی آزمون بیماری‌زایی برروی موش آزمایشگاهی بررسی قدرت آنزیم اوره از توسط باکتری در خاک تحت تنش‌های مختلف (دما و رطوبت) آزمون جوانه‌زنی بر روی گیاه ترتیزک یا سورگوم ترک‌خوردگی مداوم سطح مالچ ی خاک (مالچ) ثابله با فرسایش -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیطزیستی (بخش یک از سطح دوم) ۵۱ ۱-۳-۴ معیار تعیین جنس, گونه و سوبه باکتری این معیار تنها دارای یک شاخص بنام شناسایی فنوتیپی (آزمون‌های بیوشیمیایی و ویژگی مورفولوژیکی) و ژنوتیپی و آزمون‌های افتراقی باکتری و تأیید توالی شناسایی‌شده در پایگاه اطلاعاتی معتبر به‌عنوان شاخص این معیار می‌باشد. طبقات شاخص معیار تعیین جنس, گونه و سوبه باکتری روش بررسی شاخص معیار تعیین جنس, گونه و سوبه باکتری برای این بررسی آنالیز به روش مولکولی بر اساس تعیین توالی ژن ۲13۸ 165 صورت می‌گیرد. در جدول (۱۵-۴) ویژگی‌های شاخص معیار تعیین جنس, گونه و سویه باکتری در بخش اول سطح آزمایشگاهی ارائه دستگاه با روش اندازهگیری (بیماری‌زایی) آنالیز به روش مولکولی بر اساس تعیین توالی ژن 765 ۳/4 ۲-۳-۴ معیار شوری روش انجام آزمایش مانند روش گفته‌شده در بخش دوم سطح آزمایشگاهی می‌باشد (رجوع شود به بند ۱-۲-۴). ۳-۳-۴ معیار اسیدیته روش انجام آزمایش مانند روش گفته شده در بخش دوم سطح آزمایشگاهی می‌باشد (رجوع شود به بند ۱-۲-۴). ۴-۳-۴ معیار ویژگی‌های شیمیایی -------- صفحهٔ بعد -------- 2۲ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) این معیار دارای سه شاخص آزمون سمیت بر روی کرم خاکی, آزمون بیماری‌زایی در موش آزمایشگاهی و آزمون شاخص اول: آزمون سمیت بر روی کرم خاکی بررسی اثرات سمی مواد تثبیت‌کننده بر روی کرم خاکی به‌عنوان یکی از شاخص‌های معیار آرزیابی خطر تعیین طبقات شاخص آزمون ۳ سمیت بر روی کرم خاکی روش بررسی شاخص آزمون سمیت بر روی کرم خاکی در این آزمون ۰ عدد کرم خاکی حاوی سنین مختلف انتخاب و به خاک حاوی مواد تثبیت‌کننده منتقل می‌گردد. سپس در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۳۰ روز انکوبه شده؛ سپس درصد زنده‌مانی کرم‌های خاکی گزارش می‌شود. ویژگی‌های شاخص آزمون سمیت بر روی کرم خاکی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک زیستی در سطح در بخش اول سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۵-۴) شرح داده شده است. جدول ۱۵-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص آزمون سمیت بر روی کرم خاکی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده زیستی خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی ارزیابی دستگاه یا روش اندازهگیری کرم خاکی شمارش ۱ شاخص دوم: آزمون بیماری‌زایی در موش آزمایشگاهی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیط زیستی (بخش یک از سطح دوم) ۳ طبقات شاخص آزمون ی بیماری‌زایی در موش آزمایشگاهی روش بررسی شاخص آزمون بیماری‌زایی در موش آزمایشگاهی در این آزمون باکتری یا ماده تثبیت‌کننده موردنظر به‌صورت استنشاقی و خوراکی بر روی تعدادی موش (۵1) در یک دوره ۱۵ روزه موردبررسی قرار می‌گیرد. در جدول (۱۶-۴) ویژگی‌های شاخص آزمون بیماری‌زایی در بخش اول سطح آزمایشگاهی ارائه شده است. جدول ۱۶-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص آزمون بیماری‌زایی در موش آزمایشگاهی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده زیستی خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی دستگاه یا روش اندازه‌گیری (درصد زنده‌مانی) روی موش ش در وش 5 اس ۱ 9 رماین ۵ تا ۹۰ درصد زنده‌مانی خوب شاخص سوم: آزمون تشخیص همولیز آزمون تشخیص همولیز نیز یکی دیگر از شاخص‌های معیار ارزیابی خطر تعیین شده است. طبقات شاخص زن ۰ تشخیص همولیز روش بررسی شاخص آزمون تشخیص همولیز در این آزمون همولیز تولیدشده توسط باکتری بر روی محیط کشت ۸7 1000 مور دبررسی قرار می‌ گیرد. یک کلنی باکتری بر روی محیط کشت ۸۵۸۲ 131000 منتقل و پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت همولیز تولید شده در اطراف کلنی باکتری بررسی می‌شود. درصورت مشاهده همولیز, باکتری همولیز مثبت گزارش می‌شود. در جدول (۱۷-۴) ویژگی‌های شاخص آزمون تشخیص همولیز درب بخش اول سطح آزمایشگاهی ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) حدول ۱۷-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص آزمون تشخیص همولیز جهت بررسی کارایی مواد تثبیت کننده زبستی خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی روش آزمون ازمونهای بیماریزایی ع20(7/036 ,]1107110 080۲ 1000 [ع2] 103401 ۶-۳-۴ معیار فون میکروبی خاک این معیار تنها دارای یک شاخص بنام بررسی قدرت آنزیم اوره‌آز توسط باکتری در خاک تحت تنش‌های مختلف (دما این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. در این روش باکتری موردنظر لیز شده و پس از رهایش انزیم با سوبسترای اوره در دمای ۲ :۳۰ درجه سلسیوس تیمار می‌شود. سپس مقدار آمونیوم تولید شده در فاز آبی با روش اسپکتروفوتومتری موردبررسی و درنهایت قدرت در جدول (۱۸-۴) ویژگی‌های شاخص معیار تعیین قدرت آنزیمی در بخش اول سطح آزمایشگاهی ارائه گردیده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل چهارم بررسی‌های آزمایشگاهی محیطزیستی (بخش یک از سطح دوم) ۵۵ جدول ۱۸-۴- تشریح ویژگی‌های شاخص معیار تعیین قدرت آنزیمی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده زیستی خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی (فعالیت ویژه) 11 17۳۳/۷/۲ دستگاه یا روش اندازه گیری قدرت انزیم آوره‌از خاک ۱۳ 411110 ۸-۳-۴ معیار پوشش گیاهی روش انجام آزمایش مانند روش گفته شده در بخش دوم سطح آزمایشگاهی می‌باشد (رجوع شود به بند ۲-۲-۴). ۹-۳-۴ معیار مقاومت به تنش حرارتی و برودتی روش انجام آزمایش مانند روش گفته شده در بخش دوم سطح آزمایشگاهی می‌باشد (رجوع شود به بند ۳-۲-۴). ۴-۴- نتیجه‌گیری و اعلام وضعیت ماده تثبیت‌کننده خاک در بخش اول سطح آزمایشگاهی پس از انجام آزمایش‌های ذکر شده. با رجوع به جدول مربوط به هر شاخص, امتیاز لازم با توجه به نتیجه آزمایش‌ها محاسبه می‌گردد. با جمع کردن امتیاز حاصله از تمامی شاخص‌ها.ء امتیاز نهایی ماده تثبیت‌کننده خاک به دست خواهد آمد. با مراجعه به جدول (۱۹-۴) می‌توان در مورد وضعیت ماده تثبیت‌کننده خاک موردبررسی اعلام نظر نمود. جدول ۱۹-۴- ارزیابی نهایی کارایی مواد تثبیت‌کننده زیستی خاک (مالچ) به‌منظور مقابله با فرسایش بادی در بخش اول سطح آزمایشگاهی -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۶ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) -------- صفحهٔ بعد -------- پیک که ۵ 7 1 5 باه 0 مه یرم الاب روعش و از سح دوی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۵۹ ۱-۵- روند بررسی در صورت تأٌیید ماده تثبیت‌کننده ازنظر ویژگی‌های محیط زیستی و بهداشتی (اولیه) موجود در جدول (۱-۴)» مواد جهت بررسی‌های آزمایشگاهی دقیق‌تر ازنظر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی تحت بررسی‌های جدول (۱-۵) قرار خواهند گرفت. کلیه فرآیندها و سلسله‌مراتب انجام این مرحله . مانند مرحله قبل می‌باشد (شکل ۱-۵). مدت‌زمان لازم جهت بررسی شاخص‌های بخش دوم سطح دوء از زمان ارسال نمونه مالچ, تقریباً چهل‌وپنج روز در نظر گرفته شده است. در صورت تأیید ماده ازنظر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی (تکمیلی) موجود در جدول (۱-۵)» مواد جهت بررسی‌های نهایی تحت بررسی‌های عرصه‌ای و میدانی قرار خواهند گرفت. درصورتی که ماده تثبیت‌کننده نتواند شرایط لازم در این مرحله را احراز نماید. رد می‌شود. همانند مرحله قبل درصورتی‌ که سازنده مایل باشد. می‌تواند ماده خود را اصلاح نموده و دوباره مراحل بررسی مالچ را از ابتدای این مرحله مجدداً آغاز نماید. فرض بر این است که نمونه ارسال‌شده به آزمایشگاه, دقیقاً همان نمونه ماده‌ای است که اطلاعات آن در مرحله قبل توسط متقاضی به کارگروه ارائه‌شده و مورد آزمایش قرار گرفته بود. جهت حصول اطمینان» در صورت پاشش ماده در عرصه (بررسی شاخص‌های سطح سوم)» حین پاشش نیز از ماده نمونه‌گیری شده و برخی شاخص‌ها دوباره اندازه‌گیری خواهد شد. در این مرحله نیز بسته به ماهیت و نوع ماده تثبیت‌کننده (مالچ)» در صورت نیاز, برخی شاخص‌ها حذف یا شاخص‌های متناسب با آن ماده در نظر گرفته خواهد شد. در ادامه هر یک از معیارها و شاخص‌های این مرحله تشریح گردیده است. در شکل (۱-۵) و جدول (۱-۵) شاخص‌های بخش دو از سطح دوم کارایی تثبیت‌کننده‌های خاک ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۰ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبی تکننده‌های خاک (مالج) مراجعه به ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار انتخاب آزمایشگاه معتمد توسط ستاد و ارسال نمونه مالج به آن بررسی شاخص‌های تکمیلی آزمایشگاهی ارسال نتیجه بررسی‌های آزمایشگاهی توسط آزمایشگاه معنمد به ستاد طرح موضوع در ستاد ملی و تشکیل جلسه کارگروه جهت بررسی نتایج آزمایشگاهی و اظهارنظر ارسال نتیجه به سازنده مالج راه‌بابی مالج به مرحله بعدی رد مالج (بررسی شاخص‌های میدانی) (اصلاح مالج و با ز گشت به مرحله شروع در صورت تمایل سازنده جهت ۱ َ بررسی دوباره) شکل ۱-۵- روند بررسی مواد تثبیت کننده خاک (مالچج) در سطح آزمایشگاهی بخش دوم -------- صفحهٔ بعد -------- ی جدول ۱-۵ رسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم)_ - شاخص‌های بخش دو (فیزیکی و شیمیایی) سطح دوم < مقابله با فرسایش با مجموع امتیاز شاخص‌ها بهت بررسی کارایی مالچ‌های تثبیت‌کننده خاک (مال دی و گردوغبار ضخامت لایه مالچ خاصیت ار تجاعی یا انعطاف‌پذیری (الاستیسیته) وجود درز و ترک در سطح مالچ‌پاشی شده مقاومت به ضربه مقاومت به سایش نفوذ مالچ در خاک تراوایی نسبت به آب میزان فرسایش بادی میزان فرسایش آبی میزان رطوبت خاک درجه حرارت خاک ۶۱ ححت5 چ) به‌منظور -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۲ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبی تکننده‌های خاک (مالچ) ۱-۱-۵ معیارها و شاخص‌های مرتبط با بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) در این بخش هشت معیار خواص مکانیکی, تأثیر بر ویژگی‌های خاک. میزان نفوذ موّثر عمقی در خاک. نفوذپذیری خاک. تأٌثیر بر درجه حرارت خاک و تأثیر بر ویژگی‌های آب موردبررسی قرار می‌گیرند. برای هریک از معیارهای ذکرشده. یک با چند شاخص تدوین شده است که در معیارهای مربوطه تشریح شده است. در زیر توضیحات مربوط به معیارها و شاخص‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ارائه شده است. شایانذکر است که در این بخش. جهت هماهنگی در اندازه گیری‌هاء بهتر است یک هفته بعد از پاشش مواد.ء نسبت به انجام آزمایش‌ها اقدام گردد. ۱-۱-۱-۵ معیار خواص مکانیکی ضخامت لایه مالچ. یکی از شاخص‌های ارزیابی معیار خواص مکانیکی می‌باشد. مواد تثبیت کننده باید دارای ضخامت حداقل ۵ میلی‌متر باشند. هرچه ضخامت سله بیشتر باشد ماندگاری و دوام سله بیشتر خواهد بود و به‌تبع در مقابل طبقات شاخص ضخامت لابه مالج بیشتر خواهد بود. چنانجه سله ایجاد شده بیشتر از ۲ سانتیمتر ضخامت داشته باشد. بیشترین امتیاز را به خود | ختصاص خواهد داد. روش بررسی شاخص ضخامت لاه مالچ برای بررسی این شاخص باید آبتدا سینی‌های آزمایشی را با ماسه بادی پر و سطح آن را مسطح نمود. سپس مواد می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۶۳ ویژگی‌های شاخص ضخامت سله جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۲-۵) ارائه شده است. یا انعطاف پذیری سبب افزایش مقاومت مالچ در برابر فشارهای بیرونی مانند رفت‌وآمد و تردد بر روی عرصه می‌شود. این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. هر طبقه نشان‌دهنده میزان انعطاف‌پذیری سله ایجاد شده در سطح خاک می‌باشد. هرچه سله ایجادشده منعطف‌تر و دارای خاصیت ارتجاعی بیشتری باشد بهتر خواهد بود. روش بررسی شاخص خاصیت ارتجاعی با انعطاف پذیری خاصیت ارتجاعی یا انعطاف‌پذیری سله ایجادشده با استفاده از فلکسومتر یا کازگرانده قابل‌اندازه گیری می‌باشد. برای اراضی غبارخیز که دارای بافت رسی یا سیلتی می‌باشند. به‌راحتی می‌توان از این روش استفاده نمود؛ اما برای مقایسه درجه انعطاف‌پذیری ماسه بادی می‌توان از روش معرفی‌شده توسط روحی پور و همکاران (۱۳۹۶) استفاده نمود. با توجه به بافت خاک غالب ماسه‌زارها که به‌صورت ماسه‌ای و درشت‌دانه می‌باشند (۵/* تا ۲ میلی‌متر). بنابراین اندازه گیری ضریب خمیرایی آن‌ها به‌طور مستقیم امکان‌پذیر نبوده و در طبقه بدون خمیرایی قرار دارند. برای برطرف کردن این اشکال ابتدا برای یک خاک دارای بافت سنگین (۱۵۲۷ 1۸۷)) به‌عنوان خاک شاهد که در حالت مرطوب دارای شکل‌پذیری است. با استفاده از آب مقطر و مخلوط کردن آن با خاک مذکورء حدود اتربرگ شامل حد روانی و حد خمیری اندازه‌گیری و با استفاده از این حدود. ضریب پلاستیسیته (81) این خاک با استفاده از رابطه (۱-۵) -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۴ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) رابطه ۱-۵ 1-۳ < ]8 (1111] 1128110(19) مخلوط خاک با مالچ موردنظر را با دستگاه کازاگراند اندازه‌گیری نمود. با توجه به تعریف. درصد رطوبتی که باید به خاک اضافه شود تااز حد خمیری به حد روانی خود برسد. بیانگر میزان خاصیت خمیرایی می‌شود. در مرحله بعد با استفاده از همان نوع خاک. با افزودن مقدار موردنیاز از مالچ موردنظر به‌جای آب مقطر, دوباره حد روأنی و حد خمیری مخلوط خاک با مالچ. اندازه‌گیری و ضریب پلاستیسیته یا شاخص خمیرایی این مخلوط محاسبه می‌شود. پلاستیسیته مخلوط خاک با مالچ و ضریب پلاستیسیته خاک شاهد. به‌سادگی با استفاده از رابطه (۲-۵) که یک کمیت نیروهای شکننده بیشتر خواهد بود و برای مالچ پاشی مناسب‌تر است. رابطه ۲-۵ امک 1۳10۲۱ مک (0ای 11۸ 7 7 ویژگی‌های شاخص خاصیت ارتجاعی یا انعطاف‌پذیری جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۳-۵) ارائه شده است. جدول ۳-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص خاصیت ار تجاعی با انعطاف پذ بری جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی فلکسومتر یا کاز گرانده -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۶۵ شاخص سوم: وجود درز و ترک در سطح مالچ‌پاشی شده یکی از شاخص‌های ارزیابی معیار خواص مکانیکی, وجود درز و ترک در سطح مالچ‌پاشی شده می‌باشد. وجود درز و این شاخص دارای جچهار طبقه می‌باشد. هرچه میزان درز و ترک ایجادشده بیشتر و عریض‌تر باشد امکان تخریب مالچ روش بررسی شاخص وجود درز و ترک در سطح مالچ پاشی شده برای بررسی این شاخص پس از پاشش مالچ بر روی سینی‌های آزمایشی و خشک شدن آن. وجود درز و ترک و میزان آن اندازه‌گیری و پایش خواهد شد. روش کار بدین‌صورت خواهد بود که ابتدا بایستی سینی‌های آزمایشی را با ماسه‌بادی پر و سطح آن را مسطح نمود. درز و ترک‌ها اندازه‌گیری شده و با استفاده از رابطه (۲-۵) ضریب درز و شکاف مواد تثبیت‌کننده (مالچ) محاسبه خواهد ۱[ 1۷<۱۷/۲۰) 2 ))0د ان یا از ۵۳۲ هطبار ۸ که در آن. نجل): ضریب درز و شکاف؛ ۷ا: تعداد درز و شکاف؛ ۷۷: عرض درز و شکاف (سانتیمتر)؛ با: طول درز و شکاف جدول ۴-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص وجود درز و ترک در سطح مالچ‌پاشی شده جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی دستگاه 5 روس طبقات اندازه گیری (ضریب درر و شکاف) اندازه گیری طول و عرض و تعداد درز و 7 -------- صفحهٔ بعد -------- و۶ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) ویزژگی‌های شاخص وجود درز و ترک در سطح مالچ‌پاشی شده جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۴-۵) ارائه شده است. شاخص چهارم: مقاومت برشی مقاومت برشی. یکی دیگر از شاخص‌های ارزیابی معیار استحکام مالچ می‌باشد. مقاومت برشی نشان‌دهنده میزان چسبندگی مواد می‌باشد. لذا هرچه مقاومت برشی بیشتر باشد. مالچ از چسبندگی و استحکام بالاتری برخوردار است. به‌عبارت‌دیگر استحکام مواد تثبیت‌کننده خاک با مقاومت برشی رابطه مستقیمی دارد. این شاخص دارای چهار طبقه است. هر طبقه نشان‌دهنده میزان مقاومت برشی یا چسبندگی می‌باشد. ماسه‌بادی با خاک مناطق غبارخیزء فاقد چسبندگی یا دارای چسبندگی کمی می‌باشند. بنابراین دارای مقاومت برشی کمی هستند. با افزودن مواد تثبیت‌کننده, انتظار می‌رود مقاومت برشی خاک افزایش یابد. کمترین مقاومت برشی قابل‌انتظار برابر ۰/۵ نیوتن بر سانتی‌متر مربع می‌باشد. مقاومت برشی در رطوبت‌های مختلف متفاوت است؛ لذا حین اندازه‌گیری مقاومت روش بررسی شاخص مقاومت برشی مقاومت برشی با استفاده از دستگاه یره برش قابل‌اندازه گیری می‌باشد. آزمایش برش پره یکی از آزمایش‌های صحرایی است که در آن عضوی چهارپره با اعمال فشار و نیروی دورانی در زمین نفوذ کرده و با اندازه‌گیری نیروی لازم برای برای آزمایش. تیعه 9 میله پره باید باهم متناسب باشند 9 حخم یا صدمه‌دیده نباشند.ء سر پره و تیعه پره هر دو باید می‌شود؛ به‌طوری که پره با سرعت ثابتی بجچرخد. استوانه‌ای از خاک در مقابل لنگر پیچشی مقاومت خواهد کرد تا لحظه‌ای که خاک گسیخته شود. زمانی که خاک به حداکثر مقاومت برشی خود رسید و به‌طور کامل گسیخته شد. عقربه نشانگر دیگر حرکت نمی‌کند و در این حالت آزمایش به اتمام رسیده است. ویژگی‌های شاخص مقاومت برشی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت کننده خاک بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۵-۵) ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۷ جدول ۵-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص مقاومت برشی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی استحکام مقاومت برشی دستگاه پره برش 8 جسم. ماده با سازه در مقابل نیروهای فشاری محوری مستقیم می‌باشد. استحکام مواد تثبیت‌کننده خاک با مقاومت این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. حداقل مقاومت فشاری برابر یک کیلوگرم بر سانتیمتر مربع در نظر گرفته شده است. روش بررسی شاخص مقاومت فشاری مقاومت فشاری با استفاده از دستگاه نفوذسنج (۵1۵1۲۵1۱۵۲۵۲) اندازه‌گیری می‌شود. معمولاً در شرایط عرصه طبیعی, در نقاط مختلف منطقه مالچ‌پاشی‌شده با تکرارهای زیاد.ء مقاومت فشاری اندازه‌گیری می‌شود. دستگاه بر روی خاک قرار داده و با فشار ثابتی به داخل خاک فشار داده می‌شود. زمانی که نوک دستگاه تا عمق مشخص در خاک یا سله فرو رود فشار را قطع نموده و مقاومت فشاری یادداشت می‌گردد. ویژگی‌های شاخص مقاومت فشاری جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۶-۵) ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۶۸ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) جدول ۶-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص مقاومت فشاری جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی معیار شاخص ملاحظات رد شاخص ششم: مقاومت به ضربه مقاومت به ضربه. یکی دیگر از شاخص‌های ارزیابی معیار استحکام مالچ می‌باشد. آزمون ضربه یکی از روش‌های لازم برای شکستن سله در اثر ضربه می‌باشد. این آزمون جهت اندازه‌گیری مقاومت سله. با افتادن وزنه در برابر ضربه استفاده می‌شود. این مقاومت به‌صورت جرم (گرم) ضربه زن از ارتفاع از پیش تعیین شده بیان می‌شود. روش بررسی شاخص مقاومت به ضربه روش کار برای ارزیابی مقاومت به ضربه استفاده از یک میله نوک مخروطی می‌باشد. با رها کردن میله‌ای فولادی با نوک مخروطی با زاویه ۴۵ درجه و به وزن ۱۵۰ گرم از ارتفاع یک و نیم متری (مقابل سینه) به‌صورت عمود بر روی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۶۹ جدول ۷-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص مقاومت به ضربه جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی با رها کردن میله. سله بشکند و میله بیش از ۲ سانتیمتر در خاک فرو رود. با رها کردن میله. سله بشکند و میله تا ۲ سانتیمتر در خاک فرو رود. با رها کردن میله. سله بشکند و میله تا ۱ سانتیمتر در خاک فرو رود. شاخص هفتم: مقاومت به سایش مقاومت به سایش,» یکی دیگر از شاخص‌های ارزیابی معیار استحکام مالچ می‌باشد. ازآنجایی که همراه با وزش باد. ذرات خاک و ماسه نیز شروع به حرکت می‌کنند؛ لذا با توجه به اینکه باد یک سیال خالص نیست و همراه خود ناخالصی دارد. این مواد سبب ایجاد سایش (بادکند) در سطح خاک و... می‌گردند. این موضوع باعث شده است تا این ویژگی به‌عنوان شاخص مقاومت به سایش مدنظر قرار گیرد. این شاخص دارای چهار طبقه است. سایش سله و از بین رفتن آن مبنای طبقه‌بندی این شاخص می‌باشد. روش بررسی شاخص مقاومت به سایش برای بررسی مقاومت سله ایجاد شده نسبت به سایش. می‌توان از کاغذ سمباده استفاده نمود و شرایط طبیعی را شبیه‌سازی نمود. مقاومت سایشی سله تشکیل‌شده. به‌وسیله کشیدن ورقه سمباده با زبری متوسط (۱۰۰ میکرون) و با نیروی فشاری ۰/۵ کیلوگرم در سطح آن به‌صورت پیاپی تا زمانی که لایه سائیده شده و به سطح خاک برسد. اندازه گیری می‌شود. تعداد دفعه مالش سمباده بر سطح خاک تا زمان سائیده شدن کامل سله یادداشت می‌شود. ویژگی‌های شاخص مقاومت به سایش جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۸-۵) ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۰ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) جدول ۸-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص مقاومت به سایش جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی ارزیابی سایش سله ایحجادشده ۰ و از بین رفتن آن ۲-۱-۱-۵ معیار تأثیر بر ویژگی‌های خاک در انتخاب یک ماده به‌عنوان تثبیت‌کننده خاک در برابر فرسایش بادی, تأثیر آن بر ویژگی‌های خاک نیز می‌بایستی نیتروژن. سولفات. سدیم. کلر, کربنات. بی کربنات. نسبت جدب سدیم و9 ماده آلی به‌عنوان شاخصی برای ارزیابی این معیار در نظر گرفته شده است. شایان‌ذکر است که در بخش اول سطح آزمایشگاهی. با توجه به اهمیت موجودات خاکزی. تاثیر مواد تثبیت‌کننده بر فون میکروبی خاک در نظر گرفته شده بود. همچنین با توجه به این که ویژگی‌های فیزیکی خاک کمتر تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده قرار می‌گیرند و معمولاً جزو ویژگی‌های پایای خاک محسوب می‌شوند. لذا در این بخش تنها ویژگی‌های شیمیایی در نظر گرفته شده است. طبقات شاخص ویژگی‌های شیمیابی این شاخص دارای سه طبقه می‌باشد. روند تغییرات ویژگی‌های 1 شیمیایی ر دسبت به تیمار شاهد نشان‌دهنده کلاس‌های این طبقات است. این سه طبقه شامل روند کاهشی, بدون تغییر و روند افزایشی می‌باشد. روش بررسی شاخص ویژگی‌های شیمیایی جهت بررسی اثرات مواد تثبیت‌کننده بر خاک لازم است ابتدا خاک بستر مورداستفاده ازنظر ویژگی‌های شیمیایی آزمایش گردد. بعد از گذشت یک ماه نیز از زمان پاشش مواد بر روی خاک. نمونه‌برداری از سطح صفر تا پنج سانتیمتری انجام و همان ویژگی‌های شیمیایی اندازه‌گیری گردد. نمونه خاک‌های برداشت‌شده. پس از خشک شدن در هوای آزاد و عبور از الک ۲ میلی‌متری برای تجزیه خاک آماده می‌شوند. ویژگی‌هایی که مورداندازه گیری قرار می‌گیرند عبارت‌اند از: اسیدیته خاک در عصاره اشباع با استفاده از دستگاه 1آمتر (20ع۸/01 ۱۹۸۲ هدایت الکتریکی در عصاره اشباع با -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۷۱ استفاده از دستگاه ۲:2 متر (141020409. ۱۹۸۲) ماده آلی به روش تیتراسیون سریع والکلی بلاک (۸1018010 و 501۵۲۶ ۲ ) آازت کل به روش کجلدال (3۳۵۲۱۵] و ۸/1۷۵۵ ۱۹۸۲)» فسفر و پتاسیم به روش فلیم‌فتومتری (۳۳۵۹۵1 و همکاران. ۱۹۸۲)» سدیم., کلسیم و منیزیم (۵ع۷۷/۵۲ و همکاران» ۱۹۹۸)» کلر (۸4۳۲1۵0 و همکاران. ۱۹۸۲)» کربنات و بی‌کربنات به روش تیتراسیون و نسبت جذب سدیم. ویژگی‌های شاخص ویژگی‌های شیمیایی معیار تأثیر بر ویژگی‌های خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۹-۵) ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۷۲۳ سس مس جدول ( ژگی‌های شیمیایی خاک دستگاه یا روش ندا: 57۵ اندازه گیری اک 7 دستورالعمل فنی | 333333 ارابی مواد تثبیت‌کننده ت ی خاک در بخش دوم سط (در مقایسه با شاهد) ک (مالچ) سس لاهی زیابی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۷۳ ۳-۱-۱-۵- معیار ضریب نفوذ موْثر عمقی مالچ در خاک این معیار تنها شامل یک شاخص به نام ضریب نفوذ مالچ در خاک می‌باشد. علاوه بر ضخامت لایه مالچ که در معیار قبل موردبررسی قرار گرفت. نفوذ عمقی مواد تثبیت‌کننده در خاک نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. چراکه گاهی ممکن است مواد اضافه‌شده به خاک تشکیل یک سله نازک بدهد؛ اما اگر این مواد تا عمق پایین‌تری در خاک نفوذ کند طریق نفوذ عمقی این مواد در خاک و تشکیل خاکدانه در آن عمق می‌باشد؛ ضمن اینکه ایجاد سله مجزا و بدون نفوذ مواد به داخل ماسه و خاک دارای قابلیت غبارخیزی, پس از شکستن و ایجاد ترک. موجب بادکند شدیدی در منطقه این شاخص تنها شاخص این معبار بوده که دارای چهار طبقه می‌باشد. ضریب نفوذ مور عمقی در خاک از مقایسه عمق نفوذ مواد نسبت به آب به دست می‌آید. این ضریب بین صفر و یک بوده و هرچه نفوذ عمقی بیشتر باشد. این روش بررسی شاخص ضریب نفوذ موْثر عمقی در خاک تثبیت‌کننده. به مقدار و رقت توصیه شده توسط سازنده ماده تثبیت‌کننده خاک. بر روی سطح خاک پاشیده شده و سپس با استفاده از کاردک برشی در سطح خاک ایجاد کرده و درنهایت با استفاده از کولیس عمق نفوذ مواد اندازه‌گیری استفاده از آب انجام خواهد شد (مقدار آب مصرفی معادل حجم مواد تثبیت‌کننده خواهد بود). مقایسه عمق نفوذ مواد نسبت به آب که به‌صورت رابطه ۴-۵ بیان می‌شود موردبررسی قرار خواهد گرفت. ۸ ۷ ۱ ۰ ان ضریب نفوذ مواد در خاک؛ #: فاصله طی شده مواد در خاک و ۷«: فاصله طی شده به وسیله آب در که در | ن خاک می‌باشد. ویژگی‌های شاخص ضریب نفوذ موْثر عمقی در خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۰-۵) آرائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۴ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) آزمایشگاهی دستگاه یا روش طبقات ارزیابی اندازه گیری ای هرچه به یک نزدیک‌تر باشد. ۴-۱-۱-۵- معیار نفوذپذیری نسبت به آب این معیار نیز دارای یک شاخص به نام تراوایی نسبت به آب می‌باشد. یکی از مهم‌ترین مشخصه‌های فیزیکی خاک ازنظر کشت‌وکار در محیط طبیعی. نفوذ آب به داخل خاک می‌باشد. به‌ویژه آنکه در مناطق خشک میبزان بارندگی کم بوده و چنانجه این مقدار کم نیز در خاک نفوذ ننماید. استقرار گیاهان با مشکل جدی مواجه خواهد شد. میانگین سرعت وارد شدن آب به داخل خاک را طی یک دوره زمانی. متوسط سرعت نفوذ گویند. سرعت وارد شدن آب به خاک یا به‌عبارت‌دیگر سرعت نفوذ از پارامترهای مهم در ارزیابی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک می‌باشد. طبقات شاخص تراوایی نسبت به آب این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. کاهش میزان نفوذپذیری تا ۲۵ درصد نسبت به شاهد قابل‌قبول است. هرچه نفوذ‌پذیری مواد نسبت به آب بیشتر باشد و با شاهد اختلاف کمتری داشته باشد. امتیاز بالاتری را به خود اختصاص خواهد داد. روش بررسی شاخص تراوایی نسبت به آب برای بررسی این شاخص باید ابتدا ظروف استوانه‌ای تهیه نموده و داخل آن‌ها را با استفاده از ماسه پر نمود». سپس ماده تثبیت‌کننده به نسبت مشخص در سطح استوانه پاشیده می‌شود. باید سوراخ‌هایی در انتهای استوانه جهت خروج آب تعبیه شده و پس از خشک شدن مواد و تشکیل سله در سطح خاک. مقدار مشخصی آب به آن افزوده و میزان متوسط سرعت نفوذ در طی زمان اندازه‌گیری شود مراحل گفته‌شده برای نمونه شاهد نیز انجام شده و در پایان, متوسط سرعت نفودٌ در تیمار مالچ و شاهد بر اساس رابطه ۵-۵ مقایسه می‌گردد. < ما] / رابطه ۵-۵ ۵ -] که در آن. متوسط سرعت نفوذ؛ ,ان عمق آب در زمان ۲؛ «1: عمق آب در زمان صفر؛ ا: زمان نهایی و ما: زمان اولیه می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۷۵ با داشتن متوسط سرعت نفوذ نمونه شاهد و نمونه تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده می‌توان شاخص نفوذ آب به داخل خاک ر بر اساس رابطه (۶-۵) تعیین نمود و این عدد ر به‌عنوان شاخص نفودٌ آب به داخل خاک جهت اظهار نظر در مورد مواد تثبیت‌کننده در نظر گرفت. 1 رابطه ۶-۵ تم ]| ۹6 که در آن. [هاا: شاخص نفوذ آب به داخل خاک؛ 1۳۵ ]: متوسط سرعت نفوذ آب به داخل خاک در تیمار تحت تاثیر آزمایشگاهی در جدول (۱۱-۵) ارائه شده است. جدول ۱۱-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص تراوایی نسبت به آب جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی طبقات (شاخص نفوذ آب به داخل خاک) عدم ایحاد رواناب در سطح خاک ۵-۱-۱-۵ معیار تثبیت خاک در مقابل فرسایش بادی مناطق خشک 0 نیمه‌خشک محسوب می‌شود؛ لذا آگاهی از میزان فرسایش بادی تحت تأثیر کاربرد مواد تثبیت کننده یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها می‌باشد. این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. مواد باید بتوانند میزان فرسایش بادی را بیشتر از ۹۶ درصد در مقایسه با -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) روش بررسی شاخص تثبیت خاک در مقابل فرسایش بادی به‌منظور بررسی میزان فرسایش بادی از دستگاه سنجش فرسایش بادی یا تونل باد استفاده خواهد شد. بدین منظور ابتدا سینی دستگاه سنجش فرسایش بادی به ابعاد ۲۳۰۱۰۰ سانتیمتری تهیه و پس از پر نمودن آن‌ها با ماسه‌بادی و پاشیدن مواد در غلظت و مقدار مشخص بر روی آن» یک ماه در فضای باز در معرض هوای آزاد قرار گرفته و سپس ثانیه و با تداوم ۱۵ دقیقه در نظر گرفته می‌شود. برای اندازه‌گیری میزان فرسایش بادی می‌توان اختلاف وزن سینی‌های آزمایشی در ابتدا و انتهای آزمایش را در نظر گرفت. با داشتن متوسط میزان فرسایش نمونه شاهد و نمونه تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده می‌توان شاخص فرسایش بادی را بر اساس رابطه (۷-۵) تعیین نمود و این عدد را به‌عنوان شاخص فرسایش بادی جهت اظهارنظر در مورد مواد وا ی ۸2 ابطه ۷-۵ ی ۷۷۳۴ آ/۷: شاخص فرسایش بادی؛ /۷1: ۸: مقدار فرسایش بادی در تیمار تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده و که در | ن ویژگی‌های شاخص میزان فرسایش بادی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۲۳-۵) ارائه شده است. جدول ۱۳-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص میزان فرسایش بادی در خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی بادی با تداوم ۱۵ دقیقه با سرعت ۱۳ متر بر مقابل فرسایش بادی ۶-۱-۱-۵ معیار تثبیت خاک در مقابل فرسایش آبی تنها شاخص ارزیابی این معیارء میزان فرسایش آبی می‌باشد. فرسایش آبی خاک به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نمودهای تخریب اراضی چالشی مهم در بحث توسعه پایدار و تهدیدی در کاهش کمیت و کیفیت خاک بوده و امروزه به‌عنوان مشکل اساسی انواع بوم‌سازگان‌ها مطرح می‌شود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۷۷ طبقات شاخص میزان فرسایش آبی این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. مواد باید بتوانند میزان فرسایش آبی را بیشتر از ۹۰ درصد در مقایسه با تیمار روش بررسی شاخص میزان فرسایش ابی برای اندازه گیری میزان فرسایش آبی از دستگاه شبیه‌ساز باران استفاده می‌شود. این دستگاه دارای یک پلات می‌باشد پس از خشک شدن مواد. بارانی با شدت ۲۳۰ میلی‌متر در مدت ۲۰ دقیقه بر روی آن شبیه‌سازی‌شده و سپس میزان فرسایش آبی آن اندازه گیری خواهد شد. حجم رواناب تولیدی پس از شبیه‌سازی بارش با استفاده از استوانه مدرج اندازه گیری می‌شود. برای اندازه‌گیری میزان هدررفت خاک. رواناب تولیدشده را باید پس از عبور از کاغذ صافی واتمن شماره ۴۰ به مدت ۲۴ ساعت در آون قرار داده و پس از تبخیر آب و خشک شدن, توزین نمود. با داشتن متوسط میزان فرسایش نمونه شاهد و نمونه تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده می‌توان شاخص فرسایش آبی را بر اساس رابطه ۸-۵ تعیین نمود و این عدد را به‌عنوان شاخص فرسایش آبی جهت اظهارنظر در مورد مواد تثبیت‌کننده در نظر گرفت. رابطه ۸-۵ 4 ای دا ۷۳ که در آن. آ۷۷1: شاخص فرسایش آبی؛ /۷۷۳: ۸: مقدار فرسایش آبی در تیمار تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده و ۱۷۹/۳۲ مقدار فرسایش | بی در تیمار شاهد می‌باشد. ویژگی‌های شاخص میزان فرسایش آبی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۳-۵) ارائه شده است. جدول ۱۳-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص میزان فرسایش آبی در خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ دستورالعمل فنی ارزیایی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) ۷-۱-۱-۵ معیار رطوبت و نگهداشت آب در خاک این معیار هم تنها دارای یک شاخص به نام رطوبت و نگهداشت آب در خاک است. در مناطق خشک و نیمه‌خشک. آب عامل محدودکننده رشد گیاهان می‌باشد. وجود ماه‌های خشک همراه با بادهای شدید و فرساینده منجر به افزایش تبخیر از سطح خاک می‌گردد؛ لذا در این شرایط سخت. حفظ و نگهداشت رطوبت موجود در خاک اهمیت فراوانی دارد. طبقات شاخص رطوبت و نگهداشت آب در خاک این شاخص دارای چهار طبقه است. فرض بر این است که مواد به دلیل تشکیل سله سبب کاهش تبخیر از سطح خاک می‌شوند. لذا طبقات در نظر گرفته شاهد شامل چهار طبقه می‌باشد. هرچه میزان رطوبت خاک در مقایسه با تیمار شاهد بیشتر باشد. مطلوب‌تر بوده و حکایت از کارایی بیشتر مواد دارد. روش بررسی شاخص رطوبت و نگهداشت آب در خاک جهت اندازه‌گیری میزان رطوبت. نیمرخ رطوبتی در زیر سطح مالچ‌پاشی‌شده در سه عمق ۰۹-۵ ۵-۱۹ و ۱۰-۲۹ سانتیمتری بررسی می‌گردد. سپس میانگین وزنی تا عمق موردنظر محاسبه می‌شود. موارد ذکرشده برای نمونه شاهد نیز انجام شده و داده‌ها با یکدیگر مقایسه خواهد شد. برای اندازه‌گیری رطوبت خاک می‌توان یا از دستگاه‌های رطوبت‌سنج با از روش وزنی استفاده نمود. جهت مقایسه میزان رطوبت در عرصه مالچ‌پاشی‌شده با عرصه شاهد از رابطه (۹-۵) که معرف شاخص رطوبتی است. استفاده می‌شود. ۱ ابطه ۹-۵ 0 ۴ - ۱۷۱ نس ۹ 6 که در آن. آ۱/1: شاخص رطوبتی؛ [۹1۸: میزان رطوبت در عرصه مالچ‌پاشی شده وع۷1: میزان رطوبت در عرصه شاهد می‌باشد. ویژگی‌های معیار رطوبت و نگهداشت آب در خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۳-۵) شرح داده شده است. جدول ۱۴-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص رطوبت و نگهداشت آب در خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی یا روش وزنی -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۷۹ ۸-۱-۱-۵ معیار تأثیر بر درجه حرارت خاک درجه حرارت خاک. تنها شاخص ارزیابی این معیار می‌باشد. خصوصیات حرارتی خاک آثری قابل‌توجه بر پایداری خاک به‌عنوان بستری برای رشد گیاه دارد. لایه ۱ تا ۲ میلی‌متری سطح خاک. حرارت ناشی از تابش آفتاب (با طول‌موج کوتاه) را جذب می‌کند (از:/۷۷ و۷/:[055. ۱۹۶۳). این انرژی گرمایی به‌وسیله عمل هدایت به لایه‌های زیرین منتقل می‌شود. طبقات شاخص تأثیر بر درجه حرارت خاک این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. هر یک درجه اختلاف درجه حرارت نسبت به نمونه شاهد یک طبقه در نظر گرفته شده است. روش بررسی شاخص تأًثیر بر درجه حرارت خاک جهت اندازه گیری میزان درجه حرارت. نیمرخ حرارتی در زیر سطح مالچ‌پاشی‌شده در سه عمق ۹-۵ ۵-۱۹ و ۱۰-۲۹ سانتیمتری بررسی می‌گردد. سپس میانگین وزنی تا عمق موردنظر محاسبه می‌شود. موارد ذکرشده برای نمونه شاهد نیز انجام شده و داده‌ها با یکدیگر مقایسه خواهد شد. برای اندازه‌گیری حرارت خاک می‌توان از انواع دماسنج‌های موجود استفاده نمود. ویژگی‌های شاخص درجه حرارت خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی در جدول (۱۵-۵) ارائه شده است. دستگاه یا روش طبقات اندازه گیری (اختلاف با شاهد) مالچ نباید تأثیر معنی‌داری بر -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۰ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) ۹-۱-۱-۵ معیار تأثیر بر ویژگی‌های آب شاخص کیفیت آب. تنها شاخص بررسی این معیار می‌باشد. سطح تثبیت‌شده به‌وسیله مالچ‌ها نباید سبب کاهش این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. مقایسه تغییرات کیفیت آب عبور یافته از خاک تثبیت‌شده با مواد تثبیت‌کننده و همچنین آب عبور یافته از نمونه خاک شاهد مبنای این طبقات خواهد بود. هرچه تغییرات نسبت به تیمار روش شاخص بررسی معیار تأثیر بر ویژگی‌های آب برای این منظور از شاخص کیفیت آب آبیاری ارائه شده توسط 5۳۵4۵۵ و همکاران (۲۰۱۳) استفاده می‌شود. در این روش شاخص کیفیت آب آبیاری (140۲ 0۸111 ۱۷۷/۵10۲ 17۳1821100) حاصل مجموعه‌ای از پنج ویژگی شامل خطر شوری» خطر نفوذپذیری» خطر سمیت ویژه یونی» خطر عناصر سنگین و خطر عوامل موْثر بر عملکرد گیاهان می‌باشد. روش کار بدین گونه خواهد بود که پس از پاشش مواد بر روی عرصه. مقداری آب بر روی مواد پاشیده می‌شود (یا اینکه بارندگی رخ می‌دهد). آب عبور کرده از مواد جمع آوری شده و مورد بررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار می‌گیرند. برای ارزیابی کیفیت آب اولین مرحله این است که از آب نمونه‌برداری صورت گیرد و نمونه‌ها معمولاً به‌صورت بطری‌های یک لیتری انجام می‌شود. سپس نمونه‌ها در آزمایشگاه تجزیه شده و شاخص کیفیت آب آبیاری محاسبه می‌گردد. همجنین لازم است کلیه موارد استاندارد برای نمونه‌برداری آب ازنظر کنترل کیفیت و اطمینان از کیفیت نمونه‌برداری رعایت شود. جهت نمونه‌برداری» چنانچه آب بر روی سطوح مالچ پاشی شده جمع شده باشند می‌توان همان آب را جمع‌آوری شود تا املاح آن شسته شود). یکی از جعبه‌ها به‌عنوان شاهد بوده و در جعبه دیگر با توجه به سطح آن. مقدار مشخصی از ماده تثبیت‌کننده (با توجه به دستورالعمل مصرف ماده) بر سطح آن پاشیده شود. بعد از خشک شدن مواد. مقدار مشخصی آب به جعبه‌ها اضافه نموده و زه‌آب خروجی از آن‌ها جمع‌آوری گردد. کیفیت زه‌آاب جمع‌آوری شده از جعبه شاهد و جعبه تیمار شده با ماده تثبیت‌کننده بر اساس رابطه (۱۰-۵) محاسبه و نتایج با یکدیگر مقایسه شود. نحوه محاسبه شاخص کیفیت آب آبیاری به‌صورت رابطه (۱۰-۵) می‌باشد. : رابطه ۱۰-۵ زا ۱۳۵۱ که در آن. آ1۷0: شاخص کیفیت آب آبیاری؛ ا: ویژگی‌های سهیم در شاخص کیفیت آب آبیاری و : 0: سهم هر -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۸ ویژگی‌های پنج‌گانه همراه با وزن و رتبه آن‌ها در قالب جدول (۱۶-۵) ارائه شده است. هر یک از این پنج ویژگی دخیل در شاخص کیفیت آب آبیاری نیز به‌صورت زیر محاسبه می‌شود. ۱ شوری: طبق رابطه (۱۱-۵) محاسبه می‌شود که در آن ۱۷۱ وزن ویژگی شوری آب , ۲۱ رتبه آن می‌باشد. رابطه ۱۱-۵ عبه0 ۲ نفوذپذیری: طبق رابطه (۱۳-۵) محاسبه می‌شود که در آن :۷۷ وزن ویژگی نفوذپذیری و د۲ رتبه آن می‌باشد. رابطه ۱۲-۵ 2 د/۷۷ > ول ۳) سمیت ویژه بونی: این گروه دارای سه مشخصه نسبت جذب سدیم» بور و کلر می‌باشد. رابطه (۱۳-۵) نحوه محاسبه این گروه را نشان می‌دهد. که در آن ۵ وزن ویژگی گروه سمیت یونی, ۲ رتبه هر مشخصه (نسبت جدذب سدییم. بور و کلر) و [نشان‌دهنده هریکی از مشخصه‌ها می‌باشد. ۹ ۲۷ ۷/3 رابطه ۱۳-۵ 1 دون از 3 ۴ عناصر سنگین: طبق رابطه (۱۳-۵) محاسبه می‌شود که در آن ۷/4 وزن ویژگی عناصر سنگین و 74 رتبه آن می‌باشد. رابطه ۱۴-۵ 4 و0 نحوه محاسبه این گروه را نشان می‌دهد. که در آن ۷۷۶ وزن ویژگی گروه سمیت یونی» ۲ رتبه هر مشخصه (بی‌کربنات و واکنش خاک) و [ نشان‌دهنده هریکی از مشخصه‌ها است. رابطه ۱۵-۵ -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۳ مت دستور ای طبقه‌بندی کیفیت آب آبیاری (بر؟ شاخص هدایت الکتریکی (45/71) »۳ ۳۹ کمتر از ۲/۹ ۱۳ بور (۷118/1) کلر (۸۸8/7) آهن (۷۸18/1) بی کربنات (۱۱18/1) العمل فنی ارز یابی کارایی نثثبی تکننده رفته از 1/985 ,/0ع/۶۹ع | 0۱۱۵ ۸(۲۶) بی ۰ از ۳ کمتر از ۱۳۰ ۰ < کلر < ۳۵۰ کمتر از ۵ ۵ آهن <۲۰ کمتر از ۸۰ ۰ < بی‌کربنات < ۵۰۰ بیشتر از ۵۰۰ ۷ تا ۸ ۵ < 77 <۷ با77<۸م< ۸۵ کمتر از ۶/۵ یا بیشتر از ۸/۵ ک (مالچ) استعداد زیاد 7 زیاد 7 -------- صفحهٔ بعد -------- فصل پنجم (بررسی‌های آزمایشگاهی تکمیلی (بخش دو از سطح دوم) ۸۳ سه طبقه شامل کیفیت ضعیف با امتیاز کمتر از ۲۲ کیفیت متوسط با امتیاز ۲۲ تا ۳۷ و کیفیت خوب با امتیاز بیشتر از با داشتن شاخص کیفیت آب آبیاری تیمار شاهد و تیمار تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده, می‌توان نسبت شاخص کیفیت آب آبیاری را بر اساس رابطه (۱۶-۵) تعیین نمود و این عدد را به‌عنوان ملاک کیفیت آب جهت اظهارنظر در مورد مواد 1۱۹ ۰.۰ [ ان و ی ۷/1 که در آن. ۷/01: شاخص کیفیت آب؛ /1۷/018: شاخص کیفیت آب آبیاری در تیمار تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده و 01 شاخص کیفیت آب در تیمار شاهد می‌باشد. آزمایشگاهی در جدول (۱۷-۵) ارائه شده است. جدول ۱۷-۵- تشریح ویژگی‌های شاخص کیفیت آب جهت بررسی کارابی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی روش‌های استاندارد نباید کیفیت آب به‌طور ارزیابی کیفیت آب | معنی‌داری کاهش یاید. ۲-۱-۵- نتیجه‌گیری و اعلام وضعیت ماده تثبیت‌کننده خاک در بخش دوم سطح آزمایشگاهی پس از انجام آزمایش‌های ذکرشده. با رجوع به جدول مربوط به هر شاخص, امتیاز لازم با توجه به نتیجه آزمایش‌ها آمد. با مراجعه به جدول (۱۸-۵) می‌توان در مورد وضعیت ماده تثبیت‌کننده خاک موردبررسی اعلام نظر نمود. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۴ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) جدول ۱۸-۵- ارزیابی نهایی کارایی مواد تثبیت‌کننده زیستی خاک (مالج) به‌منظور مقابله با فرسایش بادی در بخش دوم سطح آزمایشگاهی -------- صفحهٔ بعد -------- ۰ ۸ دم 5 بر م۸ / با ۵ هه ها اه ر م و ۰ 3( ۵۴ ۱( وک 6۲ 4 / -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم بررسی‌های میدانی (سطح سوم) ۸۷ ۱-۶- روند بررسی چنانچه ماده‌ای شاخص‌های مندرج در هر دو بخش سطح دوم را نیز با موفقیت پشت سر بگذارد. جهت بررسی‌های نهایی به‌صورت آزمایشی در عرصه‌ای در محیط طبیعی با پتانسیل فرسایش بادی و تولید گردوغبار پاشیده شده و مورد بررسی‌های میدانی قرار خواهد گرفت. فرآیندها و سلسله‌مراتب بررسی‌ها در این مرحله. در شکل (۱-۶) نشان داده شده چنانچه مواد در اراضی مسطح پاشیده شود. حداقل وسعت یک هکتار و چنانچه پاشش در تیه‌های ماسه‌ای باشد. می‌بایست دو تپه منفرد از نوع بارخان ناقص یا بوکلیه بارخانی با مساحت تقریبی ۲۵۰۰ مترمربع انتخاب شده و شاخص‌های موردبررسی در این سطح به شرح جدول (۱-۶) در مورد آن به مرحله اجرا درآید. مدت‌زمان لازم جهت بررسی شاخص‌های این سطح حداقل دو سال می‌باشد. در صورت احراز صلاحیت ماده ازنظر شاخص‌های عرصه‌ای موجود در جدول (۱-۶)» گواهی تأیید ماده تثبیت‌کننده صادر خواهد شد. درصورتی‌ که ماده تثبیت‌کننده, نتواند شرایط لازم در این مرحله را احراز نماید. رد می‌شود. درصورتی که سازنده مایل باشد. می‌تواند ماده خود را اصلاح نموده و دوباره مراحل بررسی مالچ را از ابتدا شروع نماید. فرض بر این است که نمونه ارسال‌شده جهت پاشش در عرصه. دقیقاً همان نمونه ماده‌ای است که اطلاعات آن در مراحل قبل توسط متقاضی به کارگروه ارائه شده و مورد آزمایش قرار گرفته بود. جهت حصول اطمینان. حین پاشش ماده در عرصه. از مالچ نمونه‌گیری شده و اصالت و تطابق ماده با نمونه‌های ارسالی جهت بررسی در مراحل قبل. موردسنجش قرار خواهد گرفت. در این مرحله نیز بسته به ماهیت و نوع ماده تثبیت‌کننده خاک. در صورت نیازء برخی در شکل (۱-۶) روند بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح عرصه و در جدول (۱-۶) شاخص‌های موردبررسی در سطح میدانی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۸۸ دستورالعمل فنی ارز یایی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) مراجعه به ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار و دریافت معرفی‌نامه انتخاب دانشگاه و موْسسات پژوهشی مورد تأیید سازمان حفانلت محیط زیست و انعقاد قرارداد طبق فوانین و مقررات انتخغاب عرصه» پاشش نمونه مالج و بررسی شاخص‌های میدانی ارسال نتیجه بررسی‌های میدانی به ستاد توسط ارگان انتغاب شده طرح موضوع در ستاد ملی مقابله با گردوغبار و تشکیل جلسه کار گروه جهت بررسی نتایج میدانی و اظهارنظر ! ارسال نتیجه به سازنده مالج 1 تأیید مالچ رد مالج (اصلاح مالج و با ز گشت به مرحله شروع در صورت تمایل سازنده جهت بررسی دوباره) (صدور تأییدیه) -------- صفحهٔ بعد -------- فصل ن ۹ ۱-۱-۶ ن در این ۱-۱-۱-۶- این می بررسی‌های میدانی (سطح سوم) جدول ۱-۶- شاخص‌های موردبررسی در سطح مید ماندگاری و دوام تثبیت خاک در مقابل فرسایش بادی رطوبت و نگهداشت آب در خاک تأثیر بر درجه حرارت خاک استحکام پوشش گیاهی تأثیر بر ویژگی‌های آب مجموع امتیاز شاخص سریح معیارها و شاخص‌ها بخش هفت معیار ماندگاری و دوام» تثبیت خ جه حرارت خاک. استحکام تأثیر بر ویژگی‌هاء مانند بخش‌های قبل, نام دستگاه یا روش اس معیار ماندگاری و دوام بار دارای یک شاخص به نام سالم بودن مالچ لم بمانند تا در این فرصت. پوشش گیاهی بتوا انی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک (ما ها اک در مقابل فرسایش بادی, رطوبت و نگها خاک و پوشش گیاهی موردبررسی قرار می مت که در معیارهای مربوطه تشریح گردید: اندارد اندازه گیری, آستانه یا دامنه قابل‌قبول در مورد هر معیار و شاخص بیان می‌گردد. با گذر زمان می‌باشد. مواد تثبیت‌کننده باب ند به‌خوبی در عرصه مستقر گردد تا در صور ۸۹ ۱۹۰۰ اشت آب در خاک گیرند. برای هریک برای هر شاخص ۹ حداقل ۴ ماه د سا .۰ ت‌ِ ر و ر -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۰ دستورالعمل فنی ارزبابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) رفتن مواد تثبیت‌کننده, پوشش گیاهی ایجاد شده وظیفه تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش بادی و غبارخیزی منطقه را انجام دهد. طبقات شاخص سالم بودن مالچ این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. هر طبقه نشان‌دهنده مدت‌زمان ماندگاری مواد در طبیعت است. هر چه ماندگاری مواد در طبیعت بیشتر باشد امتیاز بیشتری کسب نموده و نشان‌دهنده کارایی بهتر آن ماده خواهد بود. روش بررسی شاخص سالم بودن مالچ برای بررسی این شاخص باید ابتدا مواد تثبیت‌کننده در سطح خاک پاشیده شود. همان‌گونه که قبلاً نیز بیان شد. چنانچه مالچ در اراضی مسطح پاشیده شود وسعت حداقل یک هکتار و چنانچه پاشش در تپه‌های ماسه‌ای باشد.ء دو تپه منفرد از نوع بارخان ناقص یا بوکلیه بارخانی با مساحت تقریبی ۲۵۰۰ مترمربع انتخاب می گردد. در هفته اول پس از پاشش, بازدید روزانه از منطقه صورت خواهد گرفت. میزان تخریب مالچ. وجود درز و شکاف در سطح مالچ. وضعیت گیاه‌سوزی و... در این مرحله بررسی خواهد شد. با پایان هفته اول, بررسی‌ها تا ماه اول به‌صورت هفتگی خواهد بود. سپس تا ماه ششم به‌صورت ماهانه و تا پایان دو سال, بررسی‌ها به‌صورت فصلی خواهد بود. ویژگی‌های معیار ماندگاری و دوام جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۲-۶) جدول ۲-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص سالم بودن مالچ حجهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی دستگاه 5 روش اندازه گیری : 1 : متو ماندگاری و دوام عرصه مالچ‌پاشی شده مالچ و برداشت و تجمع خاک در طی زمان. به‌عنوان تنها شاخص ارزیابی این معیار در نظر گرفته شده است. برای ارزیابی اثر مواد تثبیت‌کننده» از ضریبی به نام «ضریب اثر تثبیت‌کنندگی» استفاده می‌شود. مواد تثبیت‌کننده باید بتوانند خاک را -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم بررسی‌های میدانی (سطح سوم) اه ماده خواهد بود. روش بررسی شاخص برداشت و تجمع خاک برای دستیابی به این شاخص باید قبل از پاشش مواد در عرصه. شاخص‌های مدرج یک متری تهیه شود. این شاخص‌ها مدرج بوده که پنجاه سانتیمتر آن در داخل خاک فرو می‌رود تا صفر آن مماس با سطح خاک قرار گرفته و درصورتی که محل پاشش مواد. تپه ماسه‌ای باشد. باید شاخص‌ها در سه قسمت شیب ملایم. خطالرأس و شیب تند تپه در صورت وقوع فرسایش بادی, برداشت یا تجمع خاک اتفاق می‌افتد که با استفاده از این شاخص‌های مدرج به‌راحتی می‌توان برداشت خاک یا تجمع رسوبات را اندازه گیری نمود. ضریب اثر تثبیت‌کنندگی با استفاده از داده‌های قرائت شده از شاخص‌های مدرج نصب‌شده در قسمت‌های مختلف عرصه و طبق رابطه (۱-۶) محاسبه می‌شود: ۲ - [] رابطه ۱-۶ س عبا ۱ :۹ که در آن. ت: ضریب اثر تثبیت‌کنندگی؛ آ]: ضخامت لایه ماسه که از سطح تثبیت نشده (تپه شاهد) توسط باد برداشته شده است و 11]: ضخامت لایه ماسه که از سطح تثبیت‌شده (تپه مالچ‌پاشی‌شده) توسط باد برداشته شده است. می‌باشد. این ضریب بین صفر تا یک تغییر می‌کند و هرچه به یک نزدیک‌تر باشد حاکی از تثبیت‌کنندگی بیشتر است (به نقل از رفاهی, ۱۳۸۳). جهت محاسبه ضریب اثر تثبیت‌کنندگی. شاخص‌های مدرج نصب‌شده در قسمت‌های مختلف تپه به‌صورت ماهانه مورد بررسی و پایش قرار گرفته و میزان برداشت و رسوب ماسه یادداشت می‌گردد. با داشتن میزان برداشت ماسه از عرصه‌های مالچ‌پاشی‌شده و عرصه شاهد. میزان این شاخص محاسبه و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار خواهد گرفت. ویژگی‌های معیار تثبیت خاک در مقابل فرسایش بادی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۳۲-۶) ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ری دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) جدول ۳-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص برداشت و تجمع خاک جهت بررسی کارابی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی دستگاه یا روش اندازه گیری داده‌برداری میزان برداشت 0 رسوب خاک تنها شاخص این معیارء میزان رطوبت موجود در خاک می‌باشد. مواد تثبیت‌کننده با ایجاد سله سطحی مانع تبخر رطوبت موجود در خاک می‌گردند. این امر در بهبود جوانه‌زنی بذر و استقرار پوشش گیاهی بسیار مهم قلمداد می‌گردد. طبقات شاخص میزان رطوبت موجود در خاک برای این شاخص چهار طبقه در نظر گرفته شده است. رطوبت باید به‌طور معنی‌داری از نمونه شاهد بیشتر باشد. هرچه رطوبت در مقایسه با شاهد بیشتر باشد. امتیاز بیشتری کسب نموده و نشان‌دهنده کارایی بهتر آن ماده خواهد بود. روش بررسی شاخص میزان رطوبت موجود در خاک برای اندازه‌گیری میزان رطوبت می‌توان از دستگاه‌های رطوبت‌سنج یا روش وزنی استفاده نمود. ازانجایی‌که میزان حرارت در قسمت‌های مختلف تیه‌های ماسه‌ای متفاوت می‌باشد. لذا باید سعی گردید که مکان نمونه‌برداری در قسمت میانی دامنه روبه‌باد عرصه مالچ پاشی و شاهد باشد. در صورت نمونه‌برداری از عرصه‌های مسطح نیز باید نقاط نمونه‌برداری عرصه مالچ پاشی و شاهد یکسان و شبیه به هم باشد. بدین منظور با حفر پروفیل در محل مشخص, نیمرخ رطوبتی در زیر سطح مالچ‌پاشی‌شده در سه عمق ۰۶-۵ ۵-۱۰ و ۱۶-۲۰ سانتیمتری آندازه‌گیری و سپس میانگین وزنی در عمق ۰-۲۰ سانتیمتری محاسبه می‌گردد. میران رطوبت در مقایسه با عرصه شاهد بررسی می‌گردد. جهت مقایسه میزان رطوبت در عرصه مالچ‌پاشی‌شده با عرصه شاهد از رابطه (۲-۶) که معرف شاخص رطوبت می‌باشد. استفاده می‌سو ۷ ابطه ۲-۶ 0 ها سس - ]۱ ی ۷1 که در آن. آ۸: شاخص رطوبتی؛ /۱1۸: میزان رطوبت در عرصه‌هالچ پاشی شده ولع/۷: میزان رطوبت در عرصه شاهد می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم بررسی‌های میدانی (سطح سوم) ۳ لازم به ذکر است که در صورت استفاده از روش وزنی باید از ترازوی صحرایی برای تعیین وزن بلافاصله پس از نمونه- برداری و به منظور جلوگیری از هدررفت رطوبت خاک بهره گیری نمود. ویژگی‌های معیار رطوبت و نگهداشت آب در خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۴-۶) ارائه شده است. جدول ۴-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص میزان رطوبت خاک جهت بررسی کارابی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی رطوبت خاک در سه عمق زیر سطح مالچ‌پاشی شده بررسی شود. ۴-۱-۱-۶ معیار تأٌثیر بر درجه حرارت خاک این معیار نیز مانند سه معیار قبل. تنها دارای یک شاخص به نام تغییر درجه حرارت خاک در طی زمان می‌باشد. برخی از مواد تثبیت‌کننده به دلیل رنگ یا ویژگی ذاتی خود. سبب تغییر درجه حرارت خاک می‌گردند. این امر گاهی این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. هر طبقه نشان‌دهنده میزان تغییر در درجه حرارت خاک می‌باشد. تغییر زیاد در درجه حرارت خاک پیامدهای منفی به دنبال خواهد داشت. هرچه اختلاف درجه حرارت خاک عرصه مالچ پاشی شده روش بررسی شاخص تغییر درجه حرارت خاک در این مرحله نیز مانند آنجه در مورد بررسی رطوبت خاک گفته شد عمل می‌گردد. برای اندازه‌گیری میزان حرارت خاک می‌توان از دستگاه‌های حرارت‌سنج یا دماسنج استفاده نمود. ازآنجایی که میزان حرارت در قسمت‌های مختلف تیه‌های ماسه‌ای متفاوت می‌باشد. لذا باید سعی گردد که مکان نمونه‌برداری در قسمت میانی دامنه روبه‌باد عرصه مالچ پاشی و شاهد باشد. در صورت نمونه‌برداری از عرصه‌های مسطح نیزء باید نقاط نمونه‌برداری عرصه مالچ پاشی و شاهد یکسان و شبیه به هم باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۴ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) ۵-۰ و ۱۰-۲۰ سانتیمتری اندازه‌گیری و سپس میانگین وزنی در عمق ۰-۲۰ سانتیمتری محاسبه می‌گردد. میران درجه حرارت در مقایسه با عرصه شاهد بررسی می‌گردد. ویژگی‌های معیار درجه حرارت خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۵-۶) ارائه شده است. جدول ۵-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص درجه حرارت خاک جهت بررسی کارابی مواد تئثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی معیار شاخص ملاحظات 9ص سس ۵-۱-۱-۶ معیار استحکام به‌طورقطع و یقین این معیار یکی از مهم‌ترین معیارهای ارزیابی مواد تثبیت‌کننده خاک بوده و به همین دلیل دارای می‌باشد. مجموعه این شاخص‌ها استحکام مواد تثبیت کننده خاک را نشان خواهند داد. ضخامت سله ایجاد شده رابطه مستقیمی دارد. -------- صفحهٔ بعد -------- روش بررسی شاخص ضخامت لایه مالچ قسمتی از عرصه مالچ پاشی شده را جدا نموده و پس از پاک کردن خاک‌های چسبیده به آن ضخامت واقعی سله ایجادشده اندازه گیری می‌شود. برای اطمینان از صحت عدد به‌دست‌آمده. ضخامت سله در چندین قسمت از عرصه باید اندازه گیری شده و میانگین آن‌ها لحاظ گردد. ویژگی‌های شاخص ضخامت لایه مالچ جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۶-۶) ارائه شده است. جدول ۶-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص ضخامت مالچ جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی دستگاه یا روش اندازه گیری ضخامت لایه مالچ | کولیس یا خطکش شاخص دوم: خاصیت ارتجاعی با انعطاف پذیری یا انعطاف پذیری سبب افزایش مقاومت مالچ در برابر فشارهای بیرونی مانند رفت‌وامد و تردد بر روی عرصه می‌شود. این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. هر طبقه نشان‌دهنده مبزان انعطاف‌پذدیری سله ایجادشده در سطح خاک می‌باشد. هرچه سله ایجادشده منعطف‌تر و دارای خاصیت ارتجاعی بیشتری باشد بهتر خواهد بود. میزان خمیدگی سله از صفر تا ۹۰ درجه کلاس‌های این طبقات را به خود اختصاص خواهد داد. روش بررسی شاخص خاصیت ارتجاعی با انعطاف پذیری برای اندازه گیری مقاومت در برابر خمش و غیره از دستگاه‌های کشش و فشار (تستینگ) استفاده می‌گردد. اما در این شیوه‌نامه روشی بسیار ساده جهت اندازه‌گیری انعطاف‌پذیری در عرصه ارائه گردیده است. بدین ترتیب که با استفاده از کاردک سله‌ای به ابعاد ۲۰ سانتیمتر طول و ۱۵ سانتیمتر عرض که در اثر استفاده از مواد تثبیت‌کننده در خاک -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۶ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) در جدول (۷-۶) ارائه شده است. جدول ۷-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص خاصیت ارتجاعی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در بخش میدانی س ۹ دستگاه 5 روش طبقات رزیابی سس انعطاف نمونه مالج در زان خمن ۵ تا ۲۵ درجه ۱ قابل امتزاج با خاک برخوردار است. به‌عبارت‌دیگر استحکام مواد تثبیت‌کننده خاک با مقاومت برشی رابطه مستقیمی دارد. روش بررسی مقاومت برشی روش انجام آزمایش مانند روش گفته‌شده در بخش دوم سطح آزمایشگاهی می‌باشد (رجوع شود به بند ۱-۱-۱-۵). ازآنجایی که برای اندا زه‌گیری مقاومت برشی بایستی خاک مرطوب باشد. لذا ز ۷ ن اندازه‌گیری آن تا قبل از خشک شدن ماده تثبیت‌کننده خاک (مالچ) می‌باشد. این زمان نهایتاً تا ۲۴ ساعت بعد از پاشش مواد در طبیعت خواهد بود. -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم بررسی‌های میدانی (سطح سوم) ۹۷ هم‌زمان با اندازه‌گیری مقاومت برشی رطوبت خاک نیز گزارش می‌گردد. ویژگی‌های شاخص مقاومت برشی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۸-۶) ارائه شده است. جدول ۸-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص مقاومت برشی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی شاخص چهارم: مقاومت فشاری جسمء» ماده یا سازه در مقابل نیروهای فشاری محوری مستقیم می‌باشد. استحکام مواد تثبیت‌کننده خاک با مقاومت طبقات شاخص مقاومت فشاری این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. حداقل مقاومت فشاری برابر یک کیلوگرم بر سانتیمتر مربع در نظر گرفته روش بررسی شاخص مقاومت فشاری روش انجام آزمایش مانند روش گفته‌شده در بخش دوم سطح آزمایشگاهی می‌باشد (رجوع شود به بند ۱-۱-۱-۵). مقاومت فشاری بایستی در طی زمان اندازه‌گیری و پایش گردد (در شش ماه اول به‌صورت ماهانه و بعدازآن به‌صورت فصلی). ویژگی‌های شاخص مقاومت فشاری جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۶- )٩‏ ارائه شده است. اندازه گیری (*8۷/01)) مقاومت فشاری مانع رشد ریشه و -------- صفحهٔ بعد -------- ۹۸ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) جدول ۹-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص مقاومت فشاری جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی ارزیا معیار شاخص َ ملاحظات رد شاخص پنجم: مقاومت به ضربه مقاومت به ضربهء یکی دیگر از شاخص‌های ارزیابی معیار استحکام مالچ می‌باشد. طبقات شاخص مقاومت به ضربه روش بررسی شاخص مقاومت به ضربه روش انجام آزمایش مانند روش گفته‌شده در بخش دوم سطح آزمایشگاهی می‌باشد (رجوع شود به بند ۱-۱-۱-۵). مقاومت فشاری و مقاومت به ضربه باید در طی زمان اندازه‌گیری و پایش گردد (در شش ماه اول به‌صورت ماهانه و جدول (۱۰-۶) ارائه شده است. جدول ۱۰-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص مقاومت به ضربه جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی با رها کردن میله. سله بشکند و میله بیش از ۲ سانتیمتر در خاک فرو رود. با رها کردن میله. سله بشکند و میله تا ۲ مقاومت به میله استاندارد میله به‌صورت ۱ ۲ متوسط ر تحکام سانتیمتر در خاک قرو رود. خرو ها گردد. صربه مخروطی عمود رها تردد با رها کردن میله, سله بشکند و میله تا ۱ ۳ حوب سانتیمتر در خاک فرو رود. ۶-۱-۱-۶ معیار تأثیر بر ویژگی‌های خاک -------- صفحهٔ بعد -------- فصل شم بررسی‌های میدانی (سطح سوم) ۹۹ لحاظ گردد. این معیار در سطح آزمایشگاهی نیز بررسی گردیده است. در آن سطح اثرگذاری مواد تثبیت‌کننده یک ماه بعد از پاشش مواد بر خاک بررسی می‌گردد. اما در سطح میدانی, این بررسی‌ها پس از تخریب مواد تثبیت‌کننده و یا در صورت ماندگاری آن‌ها در طبیعت. در پایان سال دوم بررسی می‌گردد. سدیم و..)؛ ویژگی‌های فیزیکی خاک (بافت خاک. وزن مخصوص, تهویه و تخلخل خاک) و ویژگی‌های بیولوژیکی خاک (فون و تنفس میکروبی خاک. فعالیت موجودات بزرگ خاک از قبیل مورچه. کرم و...) می‌باشد. شاخص اول: ویژگی‌های شیمیایی مواد تثبیت‌کننده خاک با توجه به ماهیت خود ممکن است بر ویژگی‌های شیمایی خاک تأثیر بگذارند. ویژگی‌هایی از قبیل شوری» اسیدیته. نیتروژن. فسفرء پتاسیم. ماده آلی. نسبت جذب سدیم و... به‌عنوان ویژگی‌های شیمیایی در نظر گرفته‌شده‌اند. امکان و انتظار افزایش درصد مواد آلی و مواد حاصلخیز کننده خاک و جذب آن به‌وسیله گیاه پس از تجزیه و تخریب مالچ مدنظر می‌باشد. طبقات شاخص ویژگی‌های شیمیایی این شاخص دارای سه طبقه می‌باشد. روند تغییرات نشان‌دهنده کلاس‌های این طبقات است بدین معنی که روند کاهشی, بدون تغییر و روند افزایشی سه طبقه را شامل می‌شود. روش بررسی شاخص ویژگی‌های شیمیایی جهت بررسی آثرات مواد تثبیت‌کننده بر خاک لازم است قبل از پاشش مواد بر روی عرصه» نمونه‌برداری از مکان‌های مشخص به‌عنوان شاهد صورت گیرد. در پایان آزمایش نیز از همان منطقه نمونه‌برداری انجام و ویژگی‌های خاک مورداندازه‌گیری قرار خواهد گرفت. روش اندازه‌گیری ویژگی‌های شیمیایی در بخش دوم سطح آزمایشگاهی تشریح گردیده است (رجوع شود به بند ۲-۱-۱-۵). ویژگی‌های شاخص ویژگی‌های شیمیایی معیار تأثیر بر ویژگی‌های خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۱۱-۶) ارائه شده است. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ ویژگی‌های شاخص شم دستگاه یا روش اندازه گیری اتمی یا فلورسانس اتمی ویژگی مورداندازه گیری شوری منیریم نیتُروژن سدیم کربنات بی کربنات ماده آلی و شثبیت‌کننده خاک در سط ک (مالچ) جح زیابی -------- صفحهٔ بعد -------- شاخص دوم: ویژگی‌های بیولوژی مواد تثبیت‌کننده خاک با توجه به ماهیت خود ممکن است بر ویژگی‌های بیولوژی خاک نیز تأثیر بگذارند. ویژگی‌هایی از قبیل فون و تنفس میکروبی خاک. فعالیت موجودات بزرگ خاک از قبیل مورچه. کرم و... به‌عنوان ویژگی‌های بیولوژی در نظر گرفته شده‌اند. طبقات شاخص ویژگی‌های بیولوژی این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. میزان اختلاف هر ویژگی از خاک در مقایسه با عرصه شاهد مبنای این طبقه‌بندی بوده است. روش بررسی شاخص ویزگی‌های بیولوژی جهت بررسی اثرات مواد تثبیت‌کننده بر خاک لازم است قبل از پاشش مواد بر روی عرصه. نمونه‌برداری از مکان‌های مشخص به‌عنوان شاهد صورت گیرد. در پایان آزمایش نیز از همان منطقه نمونه‌برداری انجام و ویژگی‌های خاک مورداندازه‌گیری قرار گیرد. ویژگی‌هایی که مورداندازه‌گیری قرار می‌گیرند عبارت‌اند از: فون و تنفس میکروبی خاک. فعالیت موجودات بزرگ خاک از قبیل مورچه. کرم. ویژگی‌های شاخص ویژگی‌های فیزیکی معیار تأثیر بر ویژگی‌های خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۱۳-۶) ارائه شده است. جدول ۱۲-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص بیولوژی خاک جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی ویژگی مورداندازه گیری فعالیت بزرگ‌جانداران (کرم یا ۷-۱-۱-۶ معیار پوشش گیاهی با توجه به این‌که مهم‌ترین کارکرد مالچ درواقع جلوگیری از حرکت ماسه‌های روان و غبارخیزی از سطح اراضی به‌طور موقت تا استقرار عملیات بیولوژیک می‌باشد. لذا شناخت نحوه تاثیرگذاری مالچ بر روی جوانه‌زنی و استقرار گونه‌های گیاهی آمری ضروری در ارائه روش‌های تلفیقی مالچ‌پاشی و بیوّلوژیک به شمار می‌رود. این معیار دارای شاخص استقرار نهال؛ نداشتن خاصیت گیاه‌سوزی و رویش گیاهان خودروی منطقه می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۲ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) شاخص اول: استقرار نهال این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. نسبت به نمونه شاهد. کاهش رشد و استقرار گیاهان» کاهش شادابی و سرسبزی و زنده‌مانی اتفاق نیفتد. روش بررسی شاخص استقرار نهال به‌منظور بررسی استقرار و زنده‌مانی نهال‌های کشت‌شده در عرصه مالچ‌پاشی‌شده. قبل از مالچ‌پاشی. شیب رو به باد تپه ماسه‌ای مالچ پاشی شده انتخاب و در قسمت یک سوم پایینی تبه در دو ردیف به‌صورت زیگزاگی اقدام به کشت نهال‌های گونه زردتاغ (۵(۹/0۸۲۱ ((770/07(/0) با فاصله تقریبی دو متر شود. در عرصه‌های مسطح مالچ پاشی شده نیزر کرت‌هایی بدین منظور در نظر گرفته می‌شود. چنانچه به دلیل خشکی محیط نیاز به آبیاری بود. برای هر دو تیمار شاهد و عرصه مالچ‌پاشی‌شده به طور یکسان آبیاری صورت می‌گیرد. با توجه به اهمیت و نقش تردد ماشین‌آلات و کارگران آبیار در تشدید فرسایش بادی در هر دو منطقه شاهد و مالچ پاشی شده. لازم است مسیر و تعداد محل‌های عبور و مرور به صورت یکسان بوده و از قبل پیش‌بینی و رعایت گردد. موارد مورد بررسی شامل درصد استقرار نهال‌ها و تغییرات رشد نهال‌ها می‌باشد. درصد استقرار نهال‌ها طبق رابطه (۳-۶) برای تیمار شاهد و تیمار مالچ جداگانه محاسبه می‌شود. 1 ۸ که در آن. ۳ درصد استقرار؛ :: تعداد نهال زنده مانده و [ا: تعداد کل نهال کاشته شده می‌باشد. نکته: درصد استقرار برای تیمار شاهد و تیمار مالچ به‌صورت جداگانه محاسبه شود. با داشتن درصد استقرار نمونه شاهد و نمونه تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده می‌توان شاخص استقرار را بر اساس رابطه (۴-۶) تعیین نمود و این عدد را به‌عنوان شاخص استقرار جهت اظهارنظر در مورد مواد تثبیت‌کننده در نظر گرفت. ۳۹1 رابطه ۴-۶ ای 2 ۳ که در آن. ا5: شاخص استقرار پوشش گیاهی؛ /۳۸: درصد استقرار نهال‌های تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده و۲: -------- صفحهٔ بعد -------- درصد تغییرات رشد نهال‌ها نیز برای تیمار شاهد و تیمار مالچ بر اساس رابطه ۵-۶ به‌صورت جداگانه محاسبه شده و ر[] - ر1] ۱ 0 مس < 0 م/ :11 رابطه ۵-۶ که در آن. 0: درصد تغییرات رشد؛ ,آ۲: ارتفاع نهال‌ها در ابتدای کاشت و د[۲: ارتفاع نهال‌ها در انتهای آزمایش می‌باشد. نکته: درصد تغییرات رشد برای تیمار شاهد و تیمار مالچ به‌صورت جداگانه محاسبه شود. با داشتن درصد تغییرات رشد نمونه شاهد و نمونه تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده می‌توان شاخص رشد را بر اساس رابطه (۶-۶) تعیین نمود و این عدد را به‌عنوان شاخص رشد جهت اظهارنظر در مورد مواد تثبیت‌کننده در نظر گرفت. 6۱ رابطه ۶-۶ ام ی ]نی 0۳ که در آن. آ0: شاخص رشد؛ /0۸: درصد تغییرات رشد نهال‌های تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده و 02): درصد تغییرات ویژگی‌های شاخص استقرار نهال جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۱۳-۶) جدول ۱۳-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص استقرار گیاهان جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی دستگاه یا روش اندازه 5 ثیری (شاخص زنده‌مانی و رشد گیاهان) دامنه رو به باد تپه‌های ماسه‌ای در عرصه بیابان و پایش آن -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) شاخص دوم: نداشتن خاصیت گیاه‌سوزی این شاخص دارای جهار طبقه می‌باشد. میزان آسیب‌دیدگی گیاهان در مقایسه با نمونه شاهد. مبنای این طبقه‌بندی می‌باشد. روش بررسی شاخص نداشتن خاصیت گیاه‌سوزی به‌منظور بررسی خاصیت گیاه‌سوزی در عرصه. پس از اجرای مالچ پاشی» وضعیت گیاهان در قطعه مالچ پاشی شده و شاهد مورد بررسی و پایش قرار می‌گیرد. موارد مورد بررسی شامل آسیب‌دیدگی, سوختگی و پژمردگی می‌باشند. میزان آسیب‌دیدگی و سوختگی و پژمردگی به‌صورت کیفی و نظر کارشناسی خواهد بود. ویژگی‌های شاخص نداشتن خاصیت گیاه‌سوزی معیار پوشش گیاهی جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در جدول (۱۴-۶) ارائه شده است. جدول ۱۴-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص نداشتن خاصیت گیاه‌سوزی جهت بررسی کارابی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی طبقات (میزان آسیب‌دیدگی گیاهان نسبت به شاهد) 8 عدم اسیب‌دیدگی در اثر پاشش مواد شاخص سوم: رویش گیاهان خودروی منطقه پس از پاشش مالچ بر روی عرصه. گیاهان بومی و خودروی منطقه باید در عرصه مالچ‌پاشی شده رشد نمایند. طبقات شاخص رویش گیاهان خودروی منطقه این شاخص دارای چهار طبقه می‌باشد. در این شاخص تنوع و,تراکم پوشش گیاهی خودروی منطقه در عرصه مالچ -------- صفحهٔ بعد -------- روش بررسی شاخص رویش گیاهان خودروی منطقه اندازه‌گیری و مورد مقایسه می‌گیرد. شاخص تنوع گونه‌ای با استفاده از رابطه ارائه شده توسط شانون وینون (رابطه ۷-۶) محاسبه می‌گردد. این شاخص برای هر دو عرصه شاهد و مالچ پاشی شده محاسبه و با استفاده از رابطه ۸-۶ نسبت آن دو در مقایسه با یکدیگر تعیین و ملاک ارزیابی قرار می‌گیرد (رابطه ۷-۶). رابطه ۷-۶ (موم) در -ا ۱۳1 که در آن. آ]: شاخص تنوع گونه‌ای شانون-وینر؛ 5: تعداد کل گونه و ۲1]: سهم کل نمونه متعلق به گونه !ام می‌باشد. 1۹ [|] 1 که در آن. []آ: شاخص تنوع گونه‌ای؛ ]18 1: شاخص تنوع گونه‌ای عرصه تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده و ع1]: شاخص رابطه ۸-۶ تنوع گونه‌ای عرصه شاهد می‌باشد. همچنین جهت اندازه‌گیری تراکم به‌سادگی می‌توان تعداد پایه‌های گیاهی را در عرصه موردنظر شمارش نمود. بدین منظور با استقرا ۵ پلات در هر عرصه اقدام به شمارش گونه‌ها خواهد شد و درنهایت میانگین تراکم گزارش می‌شود. اندازه پلات به صورت تجربی و دو برابر بزرگ‌ترین تاج پوشش گیاهی در نظر گرفته می‌شود. این عمل در عرصه مالچ عرصه شاهد و عرصه تحت تاثیر مواد تثبیت‌کننده. می‌توان شاخص تراکم را بر اساس رابطه (۹-۶) تعیین نمود و این عدد را به‌عنوان ملاک تراکم جهت اظهارنظر در مورد مواد تثبیت‌کننده در نظر گرفت. 11 رابطه ۹-۶ ]0 6:ه که در آن. آ0: شاخص تراکم؛ /00: تراکم گیاهی در عرصه تحت تأثیر مواد تثبیت‌کننده و 2(آ: تراکم گیاهی در ویژگی‌های شاخص رویش گیاهان خودروی منطقه جهت بررسی کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی در -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) جدول ۱۵-۶- تشریح ویژگی‌های شاخص روبش گیاهان خودروی جهت بررسی کارابی مواد تثبیت‌کننده خاک در سطح میدانی (مقایسه گیاهان خودروی) ۲-۱-۶- نتیجه‌گیری و اعلام وضعیت ماده تثبیت کننده خاک در سطح میدانی پس از انجام آزمایش‌های ذکر شده» با رجوع به جدول مربوط به هر شاخص, امتیاز لازم با توجه به نتیجه آزمایش‌ها محاسبه می‌گردد. با جمع کردن امتیاز حاصله از تمامی شاخص‌ها. امتیاز نهایی ماده تثبیت‌کننده خاک به دست خواهد آمد. با مراجعه به جدول (۱۶-۶) می‌توان در مورد وضعیت ماده تثبیت‌کننده خاک مورد بررسی اعلام نظر نمود. جدول ۱۶-۶- ارزیابی نهایی کارابی مواد تثبیت‌کننده خاک به‌منظور مقابله با فرسایش بادی در سطح میدانی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- سا مه ۲ رب لَ اک 9 و و۳-- ۹ پم ی ض کح 0 لا ...۳ یو ریا ! 4 رل چه را "وم 9 مه ۰ مه #موی سر 9 ۴۴ 0 0 0 0 نیدب را اس منم سس نی ب ۹۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- پ. ۱ - ضوابط و نحوه نظارت بر آزمایشگاه‌های مرتبط با بررسی مواد نتثبی تکننده خاک (مالج) ۱۱۱ پ.۱-۱- کلیات ضوابطی که در این بخش ارائه می‌شود در راستای ایجاد تعامل و همچنین نظارت بر آزمایشگاه‌های ذی‌صلاح تهیه گردیده است. آزمایشگاه‌ها نقش اساسی و محوری در شناسایی مواد تثبیت‌کننده خاک کارا و ارتقای کیفیت محیط زیست داشته و می‌توانند در زمینه ارتقای کیفیت محصول به تولیدکننده پاری برسانند. لذا حصول اطمینان و اعتماد کافی به نتایج و کاربرد آن در امر ارزیابی ضرورتی غیرقابل‌انکار است. ضوابط انضباطی پس از تصویب در کارگروه بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک ابلاغ و حسن اجرای آن نیز از طریق کار گروه بررسی تثبیت‌کننده‌های خاک نظارت می‌گردد. بدیهی است عدم رعایت الزامات و مفاد این شیوه‌نامه تخلف تلقی هرگونه عدم رعایت ضوابط و شیوه‌نامه‌های ابلاغی از سوی ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار در خصوص آزمایشگاه‌های ذی‌صلاح و الزامات و مفاد شیوه‌نامه انضباطی تخلف تلقی می‌گردد و همجنین تخلف در آنالیز مواد تثبیت‌کننده خاک عبارت است از فعل یا ترک فعل که موجب تضییع حقوق دیگری و یا اختلال در ارزیابی کارایی و سلامت محیط‌زیستی مواد تثبیت‌کننده خاک شود. پ.۲-۱- نحوه ارزیابی آزمایشگاه‌های ذی‌صلاح آزمایشگاه ذی‌صلاح برای آنالیز مواد تثبیت‌کننده خاک (مالچ) باید حائز شرایط زیر باشد: الف) دارای تجربه کافی در زمینه ارزیابی مواد تثبیت‌کننده خاک باشد (بررسی سوابق و رزومه). ب) بهره‌مندی از متخصصین مجرب برای تفسیر نتایج و ارائه خدمات مشاوره‌ای (توجه به تخصص و مدرک تحصیلی پ) دارای تجهیزات و توانایی لازم برای اندازه‌گیری حداقل ۶۰ درصد از شاخص‌های تعریف‌شده برای بررسی کارایی مواد (بازدید از آزمایشگاه) ت) آزمایشگاه و سازمان مربوط به آن دارای اعتبار باشد (بررسی سازمان و آزمایشگاه). ث) سابقه کاری آزمایشگاه و سازمان مربوط به آن (بررسی سازمان و آزمایشگاه). ج) وجود ارتباط آزمایشگاه و سازمان مربوط با موضوع منابع طبیعی و محیط‌زیست (بررسی سازمان و آزمایشگاه) آزمایشگاه ذی‌صلاح می‌تواند در خصوص پایش ویژگی‌هایی که مجوز اندازه‌گیری یا تجهیزات لازم برای اندازه‌گیری آن‌ها را ندارد. از خدمات سایر آزمایشگاه‌های همکار برخوردار گردد؛ اما مسئولیت صحت آن بر عهده آزمایشگاه ذی‌صلاح اصلی خواهد بود. به‌علاوه مسئولیت تمامی امور از تحویل یا نمونه‌برداری. ارسال به آزمایشگاه اصلی و همکارء دریافت نتیجه, صحت نتایج بر عهده آزمایشگاه مربوطه می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی تثبی تکننده‌های خاک (مالچ) پ.۳-۱- شرایط نمونه‌برداری و تحوبل نمونه‌های تثبیت کننده نمونه‌برداری از مواد تثبیت‌کننده خاک باید بر اساس جدول (پ.۱-۱) باشد. حدول پ.۱-۱- نمونه‌برداری از مواد تثبیت‌کننده خاک که معدنی اس ۳ مه 1 که ضدعفونی ظروف با الکل میکروبی تصادفی ساده ۲۴ ۴ ساعت تا ارگانیک مه که شرایط محیطی, دور از قیری یکنواخت سازی تصادفی ساده ۱ ۳ماه تجهیزات اتش‌زا شرایط محیطی, دور از امولسیونی یکنواخت سازی تصادفی ساده ۱ ۳ ماه تجهیزات اتش‌زا رعایت شرابط زیر برای نمونه‌برداری و تحویل نمونه ضروری می‌باشد: الف) رعایت ملاحظات ایمنی در زمان نمونه‌برداری مانند استفاده از دستکش, کلاه ایمنی و ماسک آلزامی است. ب) قابلیت نگهداری نمونه تا سه ماه بر عهده تولیدکننده است و در صورت نیاز به شرایط نگهداری ویزه» متقاضی این موضوع را باید به‌صورت مکتوب اعلام نماید. پ) تکمیل فرم نمونه‌برداری یا فرم تحویل نمونه. حین نمونه‌برداری یا تحویل گرفتن نمونه ضروری می‌باشد. ت) رعایت شرایط استاندارد جهت انتقال نمونه برداشته شده از واحد موردسنجش یا تحویل نمونه از ستاد و انتقال آن به آزمایشگاه به‌منظور آنالیز ضروری است. ث) آزمایشگاه باید کلیه ظروف حاوی نمونه را به‌صورت پلمپ تحویل گرفته و لازم است در زمان تحویل از درج مهر برجسته واحد حراست سازمان حفاظت محیطزیست اطمینان حاصل شود. ج( ظروف نمونه‌برداری را صرفاً باید برای نگهداری نمونه مورداستفاده قرار داد 9 از نگهداری سایر محلول‌های شیمیایی در آن‌ها خودداری کرد. چ) ظروف نمونه‌برداری باید دارای شرایط زیر باشند: -------- صفحهٔ بعد -------- پ. ۱ - ضوابط و نحوه نظارت بر آزمایشگاه‌های مرتبط با بررسی مواد نتثبی تکننده خاک (مالج) ۱۱۳ ۰ جنس ظروف نمونه‌برداری باید متناسب با نوع نمونه بوده و بر روی بو و طعم و ترکیب نمونه تا زمان آزمایش به‌راحتی قابل شستشو و ضدعفونی کردن باشد. ۰ چنانچه از ظروف فلزی استفاده می‌شود. مقاوم در برابر زنگ زدن باشد. ۵ کیسه‌های پلاستیکی یک‌بارمصرف. محکم و با گنجایش کافی باشد. ح) نمونه‌برداری باید توسط شخص یا اشخاص مطلع از مواد تثبیت‌کننده (مالچ) و صلاحیت‌دار صورت گیرد (بررسی ظاهری موادء ظرفیت تولید. اسناد تولید و یا سایر مستندات). ضمناً نمونه‌بردار بر اساس تجربه تشخیص دهد که از چه خ) حجم نمونه باید متناسب با نوع آزمایش‌ها تعیین گردیده و درصورتی که نمونه‌برداری پس از رقیق‌سازی انجام شود. حجم نمونه بایستی ۱۶ برابر گردد. د) نمونه از تمام قسمت‌های محصول موجود در انبار یا خط تولید برداشته شود؛ به‌گونه‌ای که نماینده واقعی از کل باشد. اگر نمونه‌برداری از تمام بسته‌ها در دسترس نباشد. از آن‌ها به روش تصادفی نمونه‌برداری شود. کارتن‌های شکسته. له شده و رطوبت دیده» نمونه‌برداری باید به‌طور انتخابی صورت گیرد. سابر ملاحظات نمونه‌برداری با توجه به ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی مواد تثبیت‌کننده خاک به‌منظور ارزیابی کیفی آن‌ها؛ نحوه. حجم مناسب و زمان نمونه‌برداری بسیار حائز اهمیت است. در این خصوص نکات مهم بر اساس نوع مواد تثبیت‌کننده‌ها (مواد تثبیت‌کننده پلیمری, بیولوژیکی, ار گانیک. مفتی و نانو) به شرح ذیل ارائه می‌گردد: الف) مواد تثبیت کننده معدنی ۱) مواد تثبیت‌کننده معدنی جامد این مواد به‌صورت جامد هستند. مانند سرباره کارخانه‌های ذوب‌آهن, خانواده رس‌های فراوری‌شده. زئولیت فراوری‌شده. ترکیبات حاوی گچ و یا مواد مشابه که مکانیسم عمل آن‌ها به‌صورت پوشش یا ایجاد بافت سیمانی می‌باشد. قبل از نمونه‌برداری گروه نمونه‌بردارء باید مجهز به ماسک. کلاه و دستکش جراحی باشند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۴ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) نحوه نمونه‌برداری: نمونه‌برداری بر آساس نمونه‌برداری مرکب می‌باشد. در این روش به‌طور تصادفی از بیست نقطه مخرزن تولید یا کیسه‌های موجود در انبار ایک کیلوگرم تهیه و پس از مخلوط کردن کامل دو بسته ۱۰ کیلوگرمی تهیه و در ظرف یا گالن منتقل شود. با توجه به اینکه معمولاً این نوع از مواد در آب به‌صورت سوسپانسیون آماده می‌شوند. مش سایز (5120 ۸/10۵۳) ذرات ماده اصلی و درصد رطوبت آن در فرم نمونه‌برداری لحاظ گردد. شرایط نگهداری: نگهداری این نوع مواد معمولاً در شرایط محیط می‌باشد. ۲) مواد تثبیت‌کننده معدنی مایع این مواد به‌صورت مابع هستند. مانند محلول کلسیم کلراید و... نحوه نمونه‌برداری: با توجه به اینکه در اکثر واحدهای تولید مواد تثبیت‌کننده معدنی مایع, ترکیبات معدنی مورداستفاده یا به‌صورت اشباع در آب تهیه می‌شوند و یا ناخالصی دارند. بنابراین قبل از نمونه‌برداری می‌بایست مخازن محصول با گالن‌های موجود در انبار کاملاً یکنواخت گردند. سپس به‌طور تصادفی بیست نمونه یک لیتری از مخزن تولید یا گالن‌های موجود در انبار تهیه و به دو قسمت مساوی تقسیم و به ظرف موردنظر منتقل گردد. درصورتی‌که مواد تولیدشده در واحد تولیدی نیاز به رقیق‌سازی نداشته باشند. حجم نمونه‌برداری ۱۰ برابر گردد. شرایط نگهداری: نگهداری این نوع از مواد در شرایط محیط است. ولی هنگام مصرف می‌بایست یکنواخت گردند. ب) مواد تثبیت‌کننده پلیمری این مواد دارای دو دسته مواد تثبیت‌کننده پلیمری مصنوعی و مواد تثبیت‌کننده پلیمری بیولوژیک هستند. ۱ مواد تثبیت‌کننده پلیمری مصنوعی مانند ترکیبات وینیل استات. کوپلیمرهای پلی اکریل امید و غیره می‌باشند. برخی از این نوع مالچ‌ها در واحدهای تولید رنگ تولید می‌شوند . قبل از نمونه‌برداری گروه نمونه‌بردار مجهز به ماسک کلاه و دستکش جراحی شوند. نحوه نمونه‌برداری به این گونه است که بیست گالن موجود در آنبار به‌طور تصادفی انتخاب و یک لیتر از نمونه تهیه و پس از یکنواخت سازی به دو ظرف ۴ تا ۶ لیتری منتقل گردد. درصورتی که نمونه مالچ رقیق‌شده باشد میزان تهیه نمونه -------- صفحهٔ بعد -------- پ. ۱- ضوابط و نحوه نظارت بر آزمایشگاه‌های مرتبط با بررسی مواد تثبی تکننده خاک (مالچ) ۱۱۵ * برابر گردد. نگهداری این نوع از مواد در شرایط محیط است در غیر این صورت بر اساس دستورالعمل نگهداری شرکت تولیدکننده تعیین می‌شود. ۲ مواد تثبیت‌کننده پلیمری بیولوژیک مانند ترکیبات زانتان, نشاسته. آلژینات و غیره هستند که ساختار طبیعی یا میکروبی دارند. نحوه نمونه‌برداری به این گونه است که بیست گالن موجود در آنبار به‌طور تصادفی انتخاب و یک کیلوگرم از نمونه تهیه و پس از یکنواخت سازی به دو ظرف ۴ تا ۶ لیتری منتقل گردد. درصورتی که نمونه مالچ رقیق‌شده باشد میزان تهیه نمونه ۱۶ برابر می‌گردد. اگر نمونه اصلی به‌صورت پودر فرموله شده باشد نگهداری نمونه در شرایط محیطی است. درصور تی که به شکل محلول آماده گردد لازم است در دمای ۲ تا ۸ درجه سلسیوس نگهداری و بلافاصله به آزمایشگاه منتقل شود. در چنین حالتی به دلیل تخریب احتمالی و سریع مواد ۰ لازم است صورت‌جلسه‌ای با حضور نماینده شرکت تولیدکننده تهیه و موارد موردنظر آورده شود. این نوع مواد زمان ماندگاری کمی داشته و باید به‌سرعت مورد ارزیابی پ) مواد تثبیت‌کننده بیولوزیک مالچ‌های بیولوژیک منشاً میکربی یا جلبکی دارند. مواد تثبیت‌کننده میکربی معمولاً پس از استفاده موجب واکنش سیمانی شدن در خاک می‌شوند. این نوع مواد تثبیت‌کننده در فرمانتور تولید و به منطقه موردنظر حمل و بلافاصله مورداستفاده قرار می‌گیرند. نحوه نمونه‌برداری به‌این ترتیب است که قبل از نمونه‌برداری گروه نمونه‌بردار مجهز به ماسک. کلاه و دستکش شوند. نمونه از مخزن تولید تهیه و در دو ظرف ده لیتری ضدعفونی شده با الکل ۷۵ درصد و شسته شده با آب استریل منتقل گردد. با توجه به اینکه محصول بیولوژیک می باشد. لازم است بلافاصله نمونه در دمای ۲ تا ۸ درجه سلسیوس نگهداری و به آزمایشگاه منتقل گردد. این نوع مواد در این شرایط زمان ماندگاری کمی داشته و باید به‌سرعت مورد ارزیابی کیفی قرار گیرند. مواد تثبیت‌کننده با منشاً جلبک نیز به همین روال باید نمونه‌برداری و نگهداری شوند. ضمناً حجم نمونه‌برداری در این مواد بر اساس دستورالعمل مصرف تعیین می‌گردد. ت) مواد تثبیت کننده ارگانیک مواد تثبیت‌کننده ارگانیک به‌صورت جامد شامل کمپوست. بقایای واحدهای کشاورزی و غذایی و یا مایع مانند ویناس صنایع الکل سازی و خمیرمایه می‌باشند. نحوه نمونه‌برداری بدین گونه است که ابتدا ۵۰ کیلوگرم ماده ارگانیک جامد را کاملاً خرد نموده و پس از مخلوط کردن دو نمونه ده کیلوگرمی, تهیه و داخل گالن‌های ۵۰ لیتری منتقل گردند. مواد تثبیت‌کننده ار گانیک مایع نیز در دو -------- صفحهٔ بعد -------- ۶ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) ظرف ۶ لیتری تهیه شوند. نگهداری مواد تثبیت‌کننده ارگانیک در شرایط محیط است. در غیر این صورت بر اساس دستورالعمل نگهداری شرکت تولیدکننده خواهد بود. مواد تثبیت‌کننده نفتی یا به‌صورت مالچ نفتی موجود در واحدهای پالایشگاهی ویل به‌صورت امولسیونه می‌باشند. نحوه نمونه برداری به این گونه است که پس از یکنواخت سازی از مخزن تولید. نمونه ماده به دوگالن بیست لیتری منتقل می‌شود. نگهداری این نوع مالچ ها در شرایط محیط و به دور از تجهیزات آتش زا می باشد. ج) مواد تثبیت کننده نانو این نوع از مواد تثبیت‌کننده منشا معدنی و یا پلیمری دارند. قبل از نمونه برداری باید از لباس» ماسک. کلاه و دستکش مناسب استفاده شود. نحوه نمونه برداری به این گونه است که پس از هموژنیزه شدن ماده در مخزن. براساس دستورالعمل مصرف دو نمونه از نمونه اصلی تهیه و به داخل ظروف مورد نظر که حجم آن مشخص نیست. تهیه می‌شود. نگهداری این نوع مالچ ها در شرایط محیط است. در غیر این صورت براساس دستورالعمل نگهداری شرکت تولید کننده می‌باشد. پ.۴-۱- اندازه گیری پارامترها نتایج اندازه گیری‌های آزمایشگاه‌های ذی‌صلاح درصورت رعایت کلیه اصول اعلام‌شده مورد تأیید کارگروه بررسی تثبیت‌کننده‌های خاک خواهد بود. به‌منظور بررسی روند آزمایش‌ها و نتایج آن‌هاء آزمون مقایسه‌ای (اعتبارسنجی) بین آزمایشگاهی با نظارت سایر آزمایشگاه‌های ذی‌صلاح و یا کارشناسان کار گروه بررسی تثبیت‌کننده‌های خاک صورت خواهد پذیرفت. آزمایشگاه ملزم به به‌کارگیری پرسنل آموزش‌دیده و کارآمد در کلیه مراحل و بخش‌های آزمایش و برگزاری آموزش‌های دوره‌ای و مستندسازی و بایگانی مدارک مربوطه می‌باشد. آزمایشگاه‌ها ملزم به مستندسازی و بایگانی اسناد و مدارک در خصوص آزمایش‌ها صورت گرفته. دستگاه‌ها و تجهیزات آزمایشگاهی. اسناد تعمیرات دوره‌ای و گواهی کالیبراسیون و صحت عملکرد دستگاه‌هاء برگه پرینت جواب‌های آزمایش و کنترل کیفی صورت گرفته در مکان مناسب می‌باشند تا در صورت بروز شکایت علیه آزمایشگاه. صحت عملکرد آزمایشگاه احراز گردد. کلیه حقوق مادی و معنوی مواد تثبیت‌کننده (مالچ) ارسالی متعلق به متقاضی (تولیدکننده) بوده و هرگونه کپی‌برداری و یا استفاده از فرمولاسیون آن ممنوع می‌باشد. -------- صفحهٔ بعد -------- پ. ۱ - ضوابط و نحوه نظارت بر آزمایشگاه‌های مرتبط با بررسی مواد نتثبی تکننده خاک (مالج) ۱۱۷ پ.۵-۱- ارائه گزارش نتایج آزمایشگاه‌های ذی‌صلاح موظف هستند نتایج آزمایش‌های مرتبط را در مدت مشخص‌شده و حداکثر در مدت ۴۵ روز بعد از تحویل گرفتن نمونه. در قالب فرم‌های ارائه‌شده توسط کارگروه به ستاد ارسال نمایند. آزمایشگاه‌های ذی‌صلاح باید کلیه فرم‌ها و مدارک ارسالی را امضاء و ممهور به مهر نمایند. تمامی نتایج آزمایش‌ها به همراه کلیه اطلاعات مربوطه با امضاء کارشناس و مسئول فنی آزمایشگاه و مدیریت واحد باید با رعایت اصول امانت‌داری محرمانه تلقی گردیده و صرفاً به ستاد ارسال گردد. هرگونه تغییر و اصلاح در روش‌های نمونه‌برداری, اندازه‌گیری و موارد مشابه که قبلاً توسط کارگروه بررسی تثبیت‌کننده‌های خاک ابلاغ شده است. باید به اطلاع دبیرخانه کارگروه واقع در ستاد رسانده شود. نتایج آزمایش‌ها انحصاراً بر اساس کدهای درج‌شده بر روی ظرف نمونه به ستاد ارسال گردد. هرگونه استفاده و بهره‌برداری از نمونه مواد و تولید داده‌های جدید و یا آزمایش‌ها دیگر و انتشار آن از سوی -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- ۹ مه ۹.۰ / هه مه ل ار ی لّ »۰.۰ رز 6 م 0 م۹ 7 ۵2 یت 0 44 ٩ در -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- پ. ۲۳- نحوه صدور گواهی مواد تثبی تکننده خاک ۱۳۱ در پایان ارزیابی به درخواست تولیدکننده و درصورتی که مواد تثبیت‌کننده خاک واجد تمامی شرایط ذکرشده در این شیوه‌نامه باشد و همه مراحل ارزیابی را با موفقیت طی نموده باشد. گواهی استفاده, مبنی بر کارایی مناسب این ماده به‌منظور تثبیت خاک و ماسه‌های روان در مناطق با حاکمیت فرسایش بادی و گردوغبار صادر خواهد شد. علاوه بر الزامات یادشده, گواهی مذکور ازنظر مدت‌زمان اعتباره مرجع صادرکننده و کاربرد دارای ویژگی‌هایی است که در این فصل به آن اشاره خواهد شد. گواهی (تأییدیه) کارایی مواد تثبیت‌کننده خاک به‌منظور حمایت از تولیدکنندگان مواد تثبیت‌کننده خاک و به‌ویژه تولیدکنندگان خاک‌پوش‌های غیرنفتی و نوساخته و نیز تسهیل عرضه این محصولات به سازمان‌های متولی اجرای طرح‌های تثبیت ماسه‌های روان و مناطق غبارخیز صادر می‌گردد. به‌منظور یکسان‌سازی صدور گواهی مواد تثبیت‌کننده خاک. این گواهی تنها برای موادی که از همه شاخص‌های موردنظر برخوردار بوده و کارایی آن‌ها اثبات شده باشد.ء صادر می‌گردد. پ.۱-۲- دامنه کاربرد و مراجع تأییدکننده گواهی گواهی کارایی و سازگاری محیطزیستی مواد تثبیت‌کننده خاک به‌منظور استفاده از مواد تثبیت‌کننده خاک جهت کنترل فرسایش بادی و تثبیت گردوغبار کاربرد دارد. مشخصات محصول و کاربرد آن در عرصه‌های مسطح یا تپه‌های ماسه‌ای با توجه به آذعان تولیدکننده یا متقاضی و پس از بررسی میدانی (فصل ششم) میزان کارایی ماده تثبیت‌کننده خاک در آن نوع عرصه تعیین خواهد شد. مراجع صادرکننده این گواهی مرکب از سازمان حفاظت محیط‌زیست به‌عنوان مرجع نظارتی. سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور به‌عنوان مجری و وزارت علومء تحقیقات و فناوری به‌عنوان مرجع علمی می‌باشد. پ.۲-۲- مدت اعتبار., تمدید اعتبار و لغو اعتبار گواهی گواهی صادرشده از تاریخ صدور به مدت‌زمان معین و حداکثر به مدت پنج سال دارای اعتبار است. متقاضی جهت تمدید گواهی ماده مد نظر می‌بایست قبل از اتمام مدت اعتبار گواهی خود. نسبت به ارائه درخواست تمدید آن اقدام نماید. دریافت نمونه ماده و بررسی برخی شاخص‌های مهم جهت تمدید گواهی لازم می‌باشد. همچنین چنانچه از ماده موردنظر درجایی استفاده شده باشد. بررسی, بازدید و ارزیابی مواد تثبیت‌کننده خاک توسط کارگروه بررسی تثبیت‌کننده‌های خاک ضروری است. در صورت تأیید مجدد ماده, گواهی آن به مدت پنج سال دیگر تمدید می‌گردد. در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اثبات عدم کارایی مناسب مواد تثبیت‌کننده خاک به دلیل تغییر در خصوصیات فیزیکوشیمیایی ماده تأییدشده. گواهی از درجه اعتبار ساقط می‌گردد. در صورت نیازء به منظور اطمینان از یکسان بودن ماده تثبیت کننده خاک ارایه شده در مراحل مختلف ارزیابی و در زمان استفاده لازم است برای مواد تثبیت‌کننده خاک -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۲ دستورالعمل فنی ارز بابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) 5 انجام گیرد. پ.۳-۲- مدارک موردنیاز برای صدور گواهی متقاضی پس از گذراندن کلیه مراحل ارزیابی حداکثر تا مدت ۴ ماه می‌تواند نسبت به درخواست صدور گواهی صلاحیت ماده تثبیت‌کننده خاک برای کنترل فرسایش بادی و مقابله با گردوغبار اقدام نماید. صدور گواهی مشروط به ارائه مدارک کامل و مستندات لازم می‌باشد. کلیه مدارک ذیل باید توسط متقاضی به ستاد ملی مقابله با پدیده گردوغبار ارائه گردد: - . درخواست کتبی از سوی متقاضی مبنی بر صدور گواهی؛ - ارائه نتایج کلیه مراحل بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک شامل مرحله خوداظهاری. بخش اول و دوم مرحله پ ارائه مدارک شناسایی مربوط به شرکت و یا شخص تولیدکننده. -------- صفحهٔ بعد -------- 8 2 ۹.۰ ‌ 8 کر ۰ ی ۸ ۵ ۵ ی ۰3 گم 7 ) + دی 0 ۵۵,02 و 0 دک را ره ۷ 9 .۰ + هه -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- پ. ۲- فرم‌های مواد نئیی تکننده خاک (مالج) ۱۳۵ در بخش‌های مختلفی از این شیوه‌نامه به فرم‌هایی اشاره گردید. که در این فصل این فرم‌ها آورده شده است. این فرم‌ها شامل: < فرم خوداظهاری بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک < فرم ارائه نتایج ارزیابی شاخص‌های بخش اول آزمایشگاهی بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک < فرم ارائه نتایج ارزیابی شاخص‌های بخش دوم آزمایشگاهی بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک < فرم ارائه نتایج ارزیابی شاخص‌های بخش میدانی بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک < فرم تعهدنامه اصالت ماده تثبیت‌کننده خاک < فرم تحویل نمونه ماده تثبیت‌کننده خاک ۳ فرم نمونه‌برداری ماده تثبیت‌کننده خاک -------- صفحهٔ بعد -------- ۱۳۶ دستورالعمل و ری 0 حه داد اس د تست کد. ۰ غرم خوداظهاری بررسی مواد تست کننده خحا؟ شا ۱ : و اراد شت نله و شاخصی‌های سطح بگ جهت بررسی کارایی تثبیت‌کننده خ ۹ : ها فا +چده یا اسللاعات عمومی فرلیدکننده ماده تشیت‌کننده خاک (ما . : 3 نوغ مالج: ۰ و نام تجارق محصول: 1 ل ۰ ۰ ی لصو نام غرصه مور دبررسی: یل شماره و تاریخ ثبت درخوا ۳ اسأت آئی: 1 ءِ 1و دا در رز - ی ی 1 ایا بررمی‌های آزمایشگاهی (تعیین مشخصات فیزیکی شیمیایی او زیستی ازجمله ۰ ی 1 ۱ 5 راغ 9 ۱ 3 | ی ۱ زیست تامرس‌بدیری» بر روی مححصضون در رون تولید وس ز پاشش در غرصه نیام ده است؟ (با دگر مورد و اراله مسحلات) آیا مالم دارای بو و مواد معط (اروماتیک) م باند و کیفیت ار محصول از حیث بودلن ی ماج دارای بو از مواد را ار هاسیهه. ی خیشیت من وا ار دیسا مصعی لودل رز بررمی ثردیله است ارانه همتنذات] ایا از ترقیبات مضر ذر مامت سصول استفاده نله است با خیر؟ (-عه ترکیبانی) و میران این مواد در اس آ ۳ 7 > 9 زا ۷ دیا ی حد امتانذاردهای مورد تانید مازمان حفاغلت محیط زیست برای پذیرش محبط‌های مختلف می‌باشد؟ (ارانه ستندات) آنا ل نما لستی لر و نوشن کا و سا معطلفهء اتع حانه ری ام شمنا 8 ایا محصول نهایی بر استمرار از پوشش ثیاهی او جلورگ نتوغ جانوری توص شیمیایی ل فیزیکی خاک میزان نفوذپذیری به آب و جوقه‌زنی بذر آثار متفی تذارد؟ (آرانه ممتتدات) 1 ۳ ی ۱ ی ۴ ۱ .ی .1 1 مذت زمان ماند گاری مححم ول در سح مورداستمه 83 تحص می‌پاشد؟ و مححص را پس از آتمام مان ماتذگاری به جه ترگیباتی تیذبل می‌شرد؟ [ارائه مستنات) میزال مصرف مالچ در شر سکار ذگر جقذر می‌بلشد؟ ۱ رانه مستلات) میرن مصرف آب برای هر کار با غتابت بند ۶ مشخص شود [ارانه مستذات) سس سس سس اب ۰ ۰ اس ص ایا پاشش ملچ شیوه خاصی دارد؟ (لنسلاط با خاک رب.) و زمان مورننیاز برای پاشش در هر کار حفدر می‌باشد؟ زا رانه مستطذات) : ۱ ۰ 1 ۱ ۱ ۵ ۱ ۰ ۹3 ایا مالج جهت پاشش نیاز به امادسازی بارد (تیاز به گرم گردن اختلاط و دارد با خیر)* امادمسازی در ظرصه صورت می‌پذیرد یا پمس از امادسازی به قرصه متمل می‌شود؟ که ذر این صورت بابپتی هزیه‌های مرتبط تیز در بند ۱۰ لعاظ گردد [ارانه مستذات) مه راردا - ار ما اه خ و ‎|٩5‏ وم زار هرته تمام‌شاه شامل تمه و پاشش مالج و ضایر موارد در هر هکار ذگر شود. ار اراته ستذاتا ابا امکان تهیه محصول اولیه و فناوری ساخحت محصول در کشور وجود د رد؟ ایور قامل با بخشی ز مواد وارداتی است؟) (آرانه مستتذدات) ایا در زهبیته مقاومت محصول به تنش‌های محیطی (گرما سر رل تلراد 1 ات شویی و ارزیایی خحاصی صورت پذبرقته است؟ (با زک مورد و مستتلات) . 0 رس ایا میزان کارای مصول در متاطی با شرابط افلیمی منحلی و در دائت‌های منحلی ناف دررسی گردینه است؟ [با ذگر مورد و ستذات) ایا آدار ملس الحتمالی محصول در ی رونل تولید و پاشش در ظرصه بر کارگران (کارکنان مرتبط) لرزصی گردیده اسست: شرح مسشتداث به ترس درحشدهد سی ۶ لرلیب اد رسد (مالچ) -------- صفحهٔ بعد -------- رم‌های مواد آننیی تکننده خاک (مالج) / صفحه اول فرم ارائه نتایج بخش اول آزمایشگاهی بررسی مواد تثیت‌کننده خاک (مالچ) / ه ۷ ۶ به کام خدا| مددن هس 7 اراد ۲ تلرج: رامق سر ی ۹ ۱ تماره: بررسی ند دج مرگ با آزهایشگاه آنالیز کتنده (اصلی:: س مرگر با رها یشگاه جمار: -------- صفحهٔ بعد -------- ک 8 ز ام شم رود جروت های دهد ۰ پر رید پردملن ترخری تالچ مواد تثبیت‌کننده خحا؟ تشحه اوم ۵ ز مهس تنیی تکننده‌های خاک (ماا (مالج) تک مد هه مرگ ات بورصی ده چ( -------- صفحهٔ بعد -------- فرم‌های مواد نتثبی تکننده خاک (مالج) و صفحه اول فرم ارائه نتایج بخش دوم آزمایشگاهی بررسی مواد تثبیت‌کننده خاک (مالج) ها ۹ 9 به تام خدا من نم مشخصات. عمرمی 3 3 آناز با رن نیرت بچ یرامساس دیتر رالعمل تصرف انحام شد: امت. گزارش آزمود بدون مهر وامفا فاد تیار می‌باشد. ۳ ۱ سس -------- صفحهٔ بعد -------- 33333333333 ۰ ۰ << سس ۰ زا توس ف ار چا ۰ ۰ مس خواصص مانیگی یرال شرد مور هم شردپ بر یت به بن. لت خاک در مرا اس زج ن ز رحس دک شرسیت اب سس اس میم لو توسط بت و باراد رفریتت تاک 6 کگیداشت آب در حاگ ری ی سم ۰ ۷ ۰ ۰ فرم ارائه نتا, نخس دوم ۱ 4 خ ۰ ت‌ وم -- أ چا ۰ اس ۳ 9 1 رژیایی یت تص‌های بس نام رشو ال و ز 1 فماسد. لایه عاله اس ارتجاعس با انمطاف بذیری ۹۳ رال که 8 د دور اسر در شهج 1 ال ۰ فلج دش ‏ شد 6 ا۹ سا : ۳ و و 1 ۹ رت صرسب سس املذون 2۱ سلیسیتهم ار یره مقاومت به شم -عرارم.. و اس به سس رادی. ۶ د و دم هی اس عو2 ملد در وا ۹ 1۱ ۰ یزان فرسایشس بادی 2 1" ۰ رال رایس ی 9 ۹ ۴ راد ی تکننده‌های خاک (ما مطدل نهصس آرم مر کید بررسی ده لچ) -------- صفحهٔ بعد -------- پ. ۲ - فرم‌های مواد نثبی تکننده خاک (مالج) ه ۹ را به تام | مد مصم سس سس 9 هس ور ۲ تللچ: نم اسهم مار د: در یی اس 2 مگ یا آرما بشگاه 3 مردر ی ِ ۱۳ سس -------- صفحهٔ بعد -------- / لس و : 5 بت شاک در مایا 3/3/3333 ۹ ۵ ۷اه متا نیح دوم غرم ارائه نتایج بیحخس ۵ سا 7 ۰ ۰ رم ارزیایی شاخص‌های به پر دون ۸ ۰ ِ دردعه حعررارت معا ۳ ال" 1 __- امس .. پذیری رس یر شی‌هاس میخاسشی وی ۲۹۵ را و 4 یزاس اسر ۶ ۲ ستارار نهال درا امه اه ناس -لاشب:: یورین رس شاهال رد رای شم الچ) -------- صفحهٔ بعد -------- .۳ فر - فرم‌های مواد نثبی تکننده خاک (مالج) 333333 م تعهدنامه اصالت ماده تثبیت‌کننده خاک 3 ۵ بو ام یا تاره چح | چح شید رها غرم تعیدنامه اصالت ماده تثببت‌کننده خاک (مالج) این قسمت تسط متقاضیان حقیقی تکمیل شود. ال گرا ات ما ار وا زر و وا ارو را ور یورب وا ی رورا رو زاو یا را ری و و ور أ | ی ۳ مالده: کت خاک ‎٩‏ .۱ ی [/ ا وت ۱ أ ۱ : مس وه مقتار وه ی یس یا پودهش‌کده محیط زیست 5 توسعه بأینار تحویل داده‌اب برایر با شمان ماده‌ای ۱ ۱ ۰ - اس ۰ ی 1 1 ی ۹ اس 0 ۸ ۳ است که لطلاعات آن در مرحله قبل (مرحله خبداظپاری) یه ستاد علی مقایله با پدیدهء گردیغیار ارائه نموده‌ام. همجحین ۱ أ ] أ و 3 5 سول لا ی مادی۱ : راچی ۳ ۰ ۱1 ۱ مسعیل دس سردم ی دار صورته رادلی این ماده یه مرلحل بعادیش خترشت بررسی‌های تلمیلی. دغیقاً شقمین ما اج زچ ارسال ۱ [ ۰ ۳: ۳ - سِ و : 1 سک ا و چا ۹ 0 0 ا لمایب یعلاوه با امضای این برگه مسفولت سر گوله مغایرت در مرلحل یعدی آرزیایی و در زمان عرضه محصول را یر مهد | ۱ ۳ 5 : أ آق. ی *ست: اس مه آه ی ی سس سس لس ی [ [/ 1 اس أ ۱ امضای متقاضی حقیقی ۱ أ أ أ أ [] ۳ أ ۱ تاریخ ۱ أ أ این قسمست توسط متقاضیان حقیقی تکمیل شود | رتسگ یار رای رسفا رت قوف گس یرسکی سر کون ی ایوس سیر سوو مقس یی اس ستا رای رسفا رت سس ویر سرگانسیرسیوسی رسی گس ون ایوس سیاهر سو سک رت سییر رتسگ سرا سر سارت وگو ۰ ۹ ۰ .۰ رس ۳ أ 0 ا ایظ دارم که مادم << دم آماب» جبایدم << وا ابو ی ص : 2 أ ۱ اعلام می‌ذارم له عادت یت له خاک (مالج) تویدی توسه این سرئت را اه در تاریخ رت ی نس ی و مقذار ۱ 1 ۱ ۱ : [] 0 8 ا أ مرحله ق زمر حله خبداتلهاری] یه ستاد ملی مقابله با نث‌بشه گم ددهاا آته ششه یود. شمحیر متعید می‌گردم که ۱ 1 ات * و اس ی 9 ۰ س هه که هی 9 . ۰ ی سس ۱ اس ۱ صورت داه‌یایی این ملده ره مرلحل بعذدی خبت بررسی‌های تکمیلی: دقیقاً همین ماده را ارسال مایم یی‌از ده با اسضای ۱ أ أ | این بر که مستولت هر کته مایت در فراحل کدی ارزیای و در زمان فرضه محصرل .را بر غهده می‌گیرم .وق | گونه اعتراض را در این خصیص از خود سلب و ساقط می‌نمایم ۱ أ [] [] أ أ أ [] ۰ ۰ - کت سا [] ۱ امضای عدیر عامل 3 عشر اسر لس ۱ أ أ أ أ 0 ۵ 1 ۱ ا ۱ شماره و ریخ هی نامه نجل اس ما ۱ ۱ ا ۱ ضمحا بذیحوسیله صحت کلیه اطلاعات محدرج در فرم تحویل نمینه مورد تایید امحمالب می‌باشد. امضا سس سس تدگر: در صورت عدم مراجعه مذیرعامل یا شخص درخباستدشده اولیه ارایه معرفی‌نامه معتیر به‌متخظلور تحویل نمود ور سر دز موز ۳ کل یراس با سک در نو دی اراد ری مر در نموه ممهر ۱ سس -------- صفحهٔ بعد -------- دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی آنتنیی تکننده‌های خاک (ما 3333333333333333 م تحویل نمونه ماده تثبیت‌کننده خاک پا به نام خدا مه ر سس ۱ ۱ نیزشیت : , ۹ َ ۱ ۰. - ۰ ۰ ۱ ۰ ۰ : : 8 ۱ قرم تحویل دمونه ماده تشیرت‌کنندد خاک (مالج) جمره ی اس ۰ هط _ . ۰ ۰ - ار ری متخات شا رن لیر ی ززن بحجم تتعداد سویه [دریافت. :3 نموه الرانیی است]- شک قاس سا یر ی اسفادد ازمراه سکس نار کی کرد شا ار نگ اش دا 1 ری 9 1 1 9 حداکلر زمان لازم برای تحدیل نمینه به آزمایشگاه از راد تحویل نسوته با ذگر شرایط حمل- دستورااعمل مرف نمونه (مادت نشیت کنندا: نام رسفا اعضای نیم گدگذاری: ناو از امضا تحویل گیرتده نمونه انماینده نام ز امضاتی بنده واحد تدلید فاده نشیت. چ( -------- صفحهٔ بعد -------- .۳ فر فرم‌های مواد تثبی تکننده خاک (مالچ) م نمونه‌برداری ماده تن تئست‌کننده خاک قرو ظ در ای شرا ماه از ۲ : ی رک ْ. در دعای سید لاآدر سردتمانه 8 سیر تدش نورد 2 شهار نولیداک 2 مش هده اسان نرلد 3 مخاهد ت حعط ترید - هار تام و امضا نمایذ: زاحد و لیذ برد ثثبیت کندد خاگ: ۱ سس -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۶ دستورالعمل فنی ارز یابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالج) منابع مورداستفاده اختصاصی, م.ر زارع‌ارنانی. م» و حاجی‌عابدی, م» ۱۳۹۲. مقایسه مالچ‌های شیمیایی, بیولوژیکی و معدنی در تثبیت ماسه‌های روان. سومین همایش ملی فرسایش بادی و طوفان‌های گردوغبارء یزد. ایران. پژوهشگاه صنعت نفت ایران, ۱۳۸۴. گزارش طرح بررسی و بهبود کیفیت مالچ‌های نفتی. ۴۵۵ صفحه. جلیلوند. ر» نوری‌هندی, ل.» و امیدوار آ.. ۰۱۳۹۰ بررسی عملکرد زئوپلانت بجای مالچ نفتی در کاهش فرسایش خاک و تثبیت ماسه‌های روان. دومین همایش علوم زمین. حضیرئی, ف.ا.. ۱۳۸۹. بررسی اثر سه نوع ترکیب مالچ رسی-آهکی در تثبیت ماسه‌های روان, پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده منابع طبیعی دانشگاه یزد. حضیرئی. ف.ا.. و زارع‌ارنانی, م.. ۱۳۹۲. بررسی تأثیر مالچ رسی-آهکی بر تثبیت ماسه‌های روان» نشریه آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی)» ۲(۲۷): ۳۸۰-۳۷۳ خلدبرین, ع. ۰۱۳۶۴ مبانی تئوریک در فرسایش بادی, مجموعه فرسایش بادی در تئوری جلد اول- دفتر تثبیت شن و بیابانزدایی, شماره ۰۱۵ درویش. م.. ۱۳۷۹. نگرشی تحلیل بر مفاهیم و دانش‌واژه‌های حوزه ادبیات بیابانی» تحقیقات مرتع و بیابان ایران» ۲: ۵۱-۱ دفتر آمور بیابان سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور, ۰.۱۳۹۴ آرشیو. دفتر فنی آمور بیابان (سازمان جنگل‌هاء مراتع و آبخیزداری کشور)» ۱۳۸۸. گزارش طرح کانون‌های بحرانی فرسایش بادی کشور انتشارات سازمان سازمان جنگل‌ها.ء مراتع و آبخیزداری کشور, ۴۲۰ صفحه. رضایی» س.ع.» ۱۳۸۸. مقایسه تأثیر پلیمر پلی‌لاتیس و مالچ نفتی در جوانه‌زنی و استقرار گیاه به‌منظور تثبیت بیولوژیک تپه‌های شنی, فصلنامه تحقیقات مرتع و بیابان ایرانء ۱(۱۶): ۰۱۳۶-۱۲۴ زارع» س.. ۱۳۹۴. بررسی کارایی مالچ‌های رزین» معدنی, پلیمری و بیوپلیمری جهت تثبیت تیه‌های ماسه‌ای و امکان‌سنجی جایگزینی آن‌ها با مالچ نفتی, رساله دوره دکتری, دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران. ۵۲۷ صفحه. زارع» س.» ۱۳۹۶. مروری بر اقدامات صورت گرفته در زمینه تثبیت ماسه های روان با تاکید بر مالچ پاشی, چهارمین همایش ملی فرسایش بادی و طوفان های گردو غبارء یزد. ایران. صفایی ار ۱۳۹. تعیین بهترین ترکیب سرباره فولادسازی (فولاد مبارکه) به‌عنوان مالچ جهت تثبیت رسوبات فرسایش یافته بادی در خاک‌های منطقه شرق اصفهان, پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده منابع طبیعی دانشگاه -------- صفحهٔ بعد -------- پ. ۲ - فرم‌های مواد تثبی تکننده خاک (مالچ) ۱۳۷ طهماسبی بیرگانی ع.م.» ۱۳۹۲. برآورد کمی فرسایش بادی به روش ژئومرفولوژی با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی (۸1117)(مطالعه موردی: منطقه خضراً باد-رستاق یزد)» رساله دکتری. پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران. مروتی‌شریف‌آپاد. . ۱۳۸۰. مطالعه رابطه فرسایش پذیری خاک سطحی توسط باد با خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آن در منطقه رودشت اصفهان, پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه صنعتی اصفهان. نوحه‌گرء |.» عباس‌زاده» ف.. اکبریان؛ م» حاتمی گوربندی, ح.ا» ۱۳۹۰. بررسی کارایی پلیمر پلی‌لاتیس در حفاظت خاک در مقابل فرسایش بادی, مطالعه موردی: گهردو سیریک. پژوهش‌های فرسایش محیطی, ۳ ۱۵-۵. مجدی. ه.. کریمیان‌اقبال, م.. کریم‌زاده ح.ر. و جلالیان, ا» ۱۳۸۵. تأثیر انواع مالچ رسی بر میزان مواد فرسایش یافته بادی. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی, ۳(۱۰): ۰۱۳۸-۱۳۷ ۰ ۷۷31000۳۵ عافد آزمد 52300 ۵۲ ۱0۵۲1۵100 .2003 .۵ ,۳1-0۵۵ 200 بیش بنطاقم۳2 ۸-۳۵ 2484-1۰ :۹8 ,500006 ۳۵1۷۵۲ 0عزا م۸ اه اه 10[ [271111012) (۵۳۵۵؟5 200 0۳۵۳۲ ,۱1۳۵ 01۲ ۳۲۵۲ .2005 با ,۸1-5200 200 ۸.۷/۰ بصعقا] بش۸ ,۸۱-۵۵۹ :(40)5 ۳۷1۳۵۵۵۰ 200 علاط 0۵۵ ۲۳۵۵۵ انم 6 مره 20 ۲اه اهنامامم 5۳۵2 عط) ۵۵ (رصقعا002270 681-67 |0۳۳۵[ ,|60۳۵ 6۳0510 ۷1۵ 1۵۳ (/۳۸) 3106 هدام اه د۵ع ۳ .1999 ,10.۷۷ مافتحط م۸ 557-۰ :(54)3 ,0۹۵۹۵0۵۰ ۷۷/۵100 800 انزم5 6011۷5 ۲اه 200 ا60۹5 :]601۳۵ 005100 ۳1۵۵ 100۳۵ 1971 م10[ 101066۹0 200 10.۷۷۰ ماکباطا ۸ 154-۰ :(260)4 00۹۵۲۷۵110۵۰ ۷۷/۵10۳ 200 ازمگ [۵ 10 .۵11۵5 0۳۵۵۱ 34 ,(:-.۷ ,1۲1 ۷ ۹12160 1۳20) 1010] 50۷۵۲ اه کام] جرز 510011122100 ص5۹ عصن ناک 2001۰ بش۸ 38020 ۰ 104-1 .00 ,ع0(10ظ ,۳۲۵۵ 00620 ۲۳1۳۵ ۲ 5130111731100 ۵۵ 1۵۳ 181 انا 01ع 0 اه [۵ا۵ا۳۵ 1۳6 1990 ۱۸۵ م۹۵۵۵ بش7۸ هل اعد 265-۰ :(25)4 ۳۵۷1۳۵۳۵۵۰ 200 عدلا بط م۲0۹0 ۳2۳۵ دز 0 هک ع ص12 6 ۵ 00001165 |۵۵ ۷۷1۵ .2006 بل7 1208 200 بط با 1.۷۷ باعا ,۳.۳ 8 20ال معل) معط ۰ 22 ,05۸ 116 آ0 1۳۵۹۵011005 کا ۵1۵ آزم5 100500 او نکم ۳1۵۵ 0۵ 06 ها هجاوم اه ۱۵۵۹5 40 ع داح اد ۵۲ اعدا 0015 ۷1 1117221100 ه1د 5200 عمناانطاد ام بولک 1991 .0 عم 349-۰ .00 ۷1۵20۵۰ ,۲10۹6 عط9زاط۳ 5 عا۳۵0۵ ۳1101۵ ,(2) آم ام 19636 ۸۳۷۵ ۷۰ 10 20 ,۳۳۷۳۵۲۰ ۷۷۰ .10 ,51000۵ ۲1۰ ۳۰ ۷۷۵۵۵۲۲ ۰۳0۰[ یک ۷۷۰ ااص 0 27:66-۰ ۳3۳۵۵۰ ۸6۰ ۹500 .50 ازمک 000510 ۵160 200 ۷1۵۵ مادم ما کاها اه 0۵0116 200 528605 2 0 6۳۵۹101 ۲61 .1991 کل ,0150 200 ما معابظ ,۷۷۸۵ ,۵۵۲۹ با عم , 0۳۳۵[ ۸۳۵۲16۵ ۵۲ بامنممگ5 50006 زموگ 08110۵ 137 سای برط #عمنصاعل که عم لها عمرصاد 254-05۰ 40 1۵۱۱ ۵۱۵ کمنطافد0 ۳1۵1 عداعمق لا عط) 200 ععمعا مهامعو۸ 2000 میک ماه 200 مس ما00 28)3(:363-4[4 موعمامط ۲1۵۵ ,(1900-1994) ۲۵۷۵ ای ۷۷ رامع ۱/122 1 آز50۵ 40 11۷-25 ۵۵ 2۲0۷۵ کاصقام اه اد 00 4600 ۷۳[ 1984/0 ما۸ مععد۳ 200 بش۸ ما۲ 394-۰ :13 مواز اه ۳۷1۳۵۵۵۵۸۵۱ اه آه 0[ بکازمد -------- صفحهٔ بعد -------- ۳۸ دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی نثبی تکننده‌های خاک (مالچ) 60 010016 1۵۳ 200۳026 (1۳۳) 13007 ام 1۵1۵16 ۵ ۲ ما10 ,2010 ۳۳۸ ۰ ۳۳۵۲۵110 [۵۵۵ ۳۷۱۳۵ کل] :۷۷۵۹12100 .(10 مکع هن (۳۸]7) ۷۵۳۵۵۳۵۵ 7 11۷۹۷ 01۳۵ ۵۲ ۵ 10[ ,1۳20 ۵ 1561 ترنهظ ۵ ۳۹۵۵۵ کعصسا 500 2002 .۸.۵ ,۲۳۵۵۵ 67-۰ :(13)7 ,000500۵ 0 5621108 200 618 ۹۳21 ۱(001100 ۵۳ کداه 1۳۵1|06 هعسن ۱/۵۵۵۵ 1977۰ ۵۰ ,ل6ا5/ 6010 34۰ 22:2 ,۳0 [۷۷۵۵۵۵ 005000 آ00 1 اقا جوصصرا۱ ۲ ۰ ,5010069 |50 ۵۲ اع م5 1310۵100۵ 1۳۵ 51001117221100 آزمک 1971 بل ۲1۵۵۵۵۰ 200 بکا ,600۵ 35 1115 بل 00116 ۵1 51001117221100 معط .2007 م2 ۷۵۵۶ 200 ۷۰ با 2 10008 با ,۷۷/۵0۵۰ 2 ۲1۵۵۰ 260-۰ :68 ۳۷1۳۵۵۵۵ ۸۳۵ اه اه ال م0۵ اه 1 اه 21 1 ۳۵ ۱۵ 2۵ 2 21002 6 200 65ع 5116-0121100 آهکم رل ماه 11۷ ۵۲ ۲۷۵21۵100 200 ۵۵1۵۵110۵ 20090 لا ,۲1۵065 43-۰ :90 ,۷1۵28206 [۲۵ ۳۷۱۳۵۵۵ 01 [ه 0[ .ک0ع1 ۱۸۵۴ 2017, ۱۷۵۹۵۵۲۵۵۳۹ ۵۲ 1۳۵ 6۷3۱۵1100 0۲ 1۳۵ 3۲00۳0۵86016 ۲۶۷ ۵ ۱۲۳۱۵۵۹۰ 0۷6۲۵|| 6۷3۱۵110۲۶5 ۲۲۵۳۵8۵۲۱۵1۷: ۸۲ ۵۵۵۵۳۵۶ ٩۶ ۱۸۵۹۴ ۳۵۳۵۵۲۵۵0۳۶ ۷۹۵۱۲۳۵۶ 1-119, 500۱6۲۵۲ 7. ۱۵(. ‏م۱۷۵۲‎ ۰ ٩5۵۱| 66‏ ۲اه ۵ |600۵ .۱/۵۱۵2 .1955 با زگ 200 ,۷۷.1 ,8۳10 00.۱۷ 2068[ ۰ .۲10 ,001162110 10016۵ ٩1۳21 0۴ 6‏ 600۳۹۹1۷۵ 136 ۵ 5100111705 آزمد 0 0۲ ۳ .1998 .لا ما۸ 200 5.3.۰ بطزاه 1۵۳ 321-۰ :(12)6 ,کل ۱/1002 8 دابا 200 ۲00۹11100 اه هم ول 58003 437-۰ :29 ,۳۵۷۱۳۵۵۵ 131۵1100۵ ماع دم اه اهامای مه صمندمی امک .2003 ۴ مها 519-۰ :12 ,1061006 ۶ 0۵210 ما ومزفمی0 روط هل ععل امک 2001۰ مط مها 5 ۲۳۳۵۷۷ 1۳۳1821100 ۳۳۵۷۵11۵ .۱1992 مسا ,تاه 200 سلطا مشگازو5 با 5۳۵10008 .ها 102 ۰ -1926 :(56)6 ۸۳۵۲۵۵ ۵1 امک 500066 امک کم همم که کدمن م1 امه ]۸ 5 ۷11۳۵ 0 ]601۳۵ 6۳0۹100 ۷/1۵۵ .1963 ۷۷.۳ ,110۵080 200 بش۸ ,۱/1۵۲6 ۷۵۵ 10.۳ بیی‌فاها ۲ بل ماما 4-۰ :(17)10 ,]هار۸ 0۵اه .ده 50 ول 0( 10011172110 00611105 .2000 ب.ظ م5102 200 مطلل ملوافصاق۳ ,۳۰۲۲ ,فعا۱/۵ .10.0 ,116 ۰ ,۷۷۵531210 ,۹202۵ 1۳۵3001۵110 خاک ۲۳06۳ 7 2068168 50۳8-00 1969 ,۲.۳ ,۷۷۵۵۵۳۷۲۲ 200 بل 1010۹0 10.۷ با۳8ط۸ بسا بفعاجا ۰ 24)5(:190-1 ,00۹6۵1105۰ ۷/۵160 ۵00 آزم5 اه آهم ول .600 ۷۷1۵-0۳۵۹10۵ 1۵0۳۵۹ 10۳ 1705 01ههد امد [۵ 00 ۱974 .له ,ال ما50 200 سابطا 5007200 بسا بفعاجا 1015-107 :(17)6 ,۸5۸۳ 1۳6 اه 1۳۵۹۵01005 01۳۵۰ ۷۷10-0۳0۶0 40 .5۷16819 :۷۷۵11-000۵8 ۲۳۵۵ 200 دروم۳ .2005 ماصمحیه‌ککش مصعاد رد۳ 10 [:۱/1 ۰( ,۷۷۵۹۳۱۵10 ,۳۳۵۵۶ ۲13102010 2 2004 ۳۲۱۷۵۵۵ ‏[[م5 0002081۷6 20 که حاکه 11۶ 0 دفقاه ام‎ ٩130111700۲ 200 ‏08لا نباظ‎ ۱1۵100125, 18: 377-1 0136102 0۲ 60۵11۷ ۳۷۵۳۵۵1۵ 200 بازازط دک 0 2001 مامتا 10 200 م2 مبااع ۱۵10۵10 54-۰ 38)1(:1 للع ۵ .و01۵ 02081۷6 1۳۵160 01۵1 110010 0۳۵۵۲11۵۲۷ ۵۱۳8 1001117221100 زموگ 2015 ستیگ 0۵اه 60 200 یک ملع(0 : ۳۷1۳۵۱۱۲۵ 1۳36 200 بوعوامع60 عداممماعم۲ ام منامااسظ معصامم ه 0ص آنه معاهمم ماه :512011205 651-665۰ ۸0۳160 55165 آزمک ۱۵ ۱0۳۵۳۵10۵ حاکهق 1۶ که 10801 2010 لا هدنگ 200 .۷ ,۳۵۸۵6۵ 6-۰ :136 ۳۷1۳۵۲۲۳۵ 200 ۳۵۹۹۱۹ ۰ 456 ,50۳1۳20 1۵6۰ ۹5۵۳۵ 0صه هک صوزامع۸ 2009۰ ۲1.۰ 1۹023 200 مک ,۲۷6 -------- صفحهٔ بعد -------- پ. ۳ - فرم‌های مواد نثبی تکننده خاک (مالچ) ۱۳۹ 0 .12۷ 1۵۲16 ۱113-1۳21000 ۵۳۲ ۵۵۲ ۵۵۳۹۹۱1 .2002 کل ,۸۵0 200 بس) ,۵۳۵0 اعد رد۹ 545-۰ :29 ,۳۳۵1۵۵۲1۵۰ 1 ,5111۷-5۵0 آ0 51۵0111721100 ۱10۵01100۵ 2002 ایک بعاقط/۷ 200 کل ,116 ساظ ,52010 0.۰ ۷۷/۵۵110100 02-3756 ۵۰ ۳۵003 8 اآهدم۸ ۷۵۵۲۵ ۵۵۳۵۳ 1۳۵۹0۲1۵110 ۰ ,113/150 ۱1۳۵۰ 20 00601 ]۷۷1 120111721100 امک .1993 .۲ ,5۳۵۳۷۵۵۵ 001۳۵۰ 0۳۵۹10 107 کالزمد ده 0۲ 17221100 اه اد 3۳۵۱۷۵۳ 1981 کل ,۷/۵0۲6 200 بشط ,و1۵0٩ 30-4 ,1۳۵۳|0۵ دازمگ [۵ 000 ,8527 31۵۰ ۵۳۵ ۵۵۳۵۵ ۲1۳۵۳۵۵۵۲1۵10 7 کخعاع 51۳۵ 200 0۳0۹10 ۷1۵ ۷ 1۵۵۵۵ که ناه ۷۷۵10 200 بازمد برش .2000 سا ,5۱۵0۲6 ۷ ۵۲۴ 50۹1۵ [۵ 110۵110 0د0ععگ :10 2160-221 ۲ ,2000 ۸00۳۲۷100 :1۵ 11112۵1100 ۰ ,10۳۵6 بخ 1۳۵۵۵ ک 0زا مر م۸ - موش ده ۷10۵۵۵ ۳۷۳۵۵۵۵۱ ۵۳ حعزومامصط ۲ بل 10 بکع‌باددز ۲۵1۵100-/۳۸ آ۵ ۵۱0۳ م۳ مج جمومام ۳۸۵۹ ۸ 1996 بط قامعا 2۵00 ۳ مفازو٩ 0 1۲111۳۵1100 200 ۳۳۵۵۱۵۵ 0ع0 ال 1- 1۳۳12۵110 ۱۷۵۵000 ندو 100 وعل0) ها 0 ۴ یک بفازو5 ۱1۵001121605 10400 01 برااد 11۷ .110 بذاا۳۵ 1۳1۵ بو 1۵ مگ ا0 عیعاام) .و۵ ک-6 بل نها ۲۵۱۶۵ ۰ 0 0۵۱۷ 131۷] :10| ,|۲۵ 1۷۱۵ .(11۱-20 .00 ) 101-96 ۲۳۵۸۱۵۵۵ 03 1۵۳ 10۳6۹ کا0 200 8 500۹ ۳۳۵۲۵ :2002 60.۳.۰ 6۱۵00۵ 200 .۳ ۳۵۵1۵1۰ نا5 ۰ ,۷۷/۲5۹5 1710 :10 .815-819 ۳ ,005100 ۷۵67 ۵ عبل امعم دهد ۵ 0۴ ۵۳۳۵۵ 1۳۵ ۵۲ ۵۲ 2007 ۵01111۵10 ا۵ط 0 ۵ 0۷۵۵ ۷۵0۵۹۵ معاهنا 1۳۵ 910 فعه اوه داز ۵۵ 1۵۳6۵ 40 خعفبایی داز :100011۲121100 .1977 ,(0 10001111۵110 ۵۵ ماه ۵0۵۹ منت 1110 ۰ 3۵۲02۵10۱ نانآ 07107۵ ۲0۲۵0۵۰ ۳۵110 50000 ,10001111021100 ان دداا۸ ۰۷/۵۳۱۵ ,1۳۳ ۳۵۵۳۵۵ ۳۵۷1۳۵۵۵۵ ۱1000085 معانهنا] 19097 253-5۰ :(48)3 عویش ادها ۳۷۵ 1001117221100 آزمگ 1967۰ .۲ بظ ۷/۵۵ 0 133۵۷۳۵ 100101 6اه عم داذنا 1974 ,10.۷ بافب ۸۳ 200 ب.10.ل[ 10100۵0۰ بسا بفعاجا ,۲.۳ ,۷۷۵۵۵۳۷۲ ۱27-۰ :(29)3 ,00۹۵۲۷۵1۵۰ ۷۷/۵10۳ 200 ا(م5 01 |03 009100 ۷۷1۵ ]دم |۵۷ 2 آ0 ۳۵۳۵1012۵1100 200 کافع و5 .2011 ب) ,۷۵۳8 200 بسک ب۵ا1 1۳۷۵۵ 2 ۷/۵۰ ۷۷ ,6020 2 ۷/۳۶۰ ۰ ۱121012 آ0 5000 عطا اه ام سمل معصهاا امن عزانطم۷۵۳۵ اه امهمه ۷۵۵ لصحد نصا 674-6۰ :(60)7 40 510011176۳ امد |1۵۷۵ 2 آ۵ 22101221100 200 داحعط و5 .2008 1 1۵0 ۵00 .۳ ,۷۷۵۵۵۰ بل ۷۵۳8۰ -1076 :(25)5 ,۳۵۳۵۵۲۱۳۵۰ ما0 اه ال ۴۵۳۵۵ باعر ۷ (00ه 6 دمعه) بجامم عا :1۵۵1 0ص 1081 1 5۵0-۳11۵ ۵ که 1۵1۷۵0۷13106 200 طاهش۸ ۶ا۳ 01۲ ۳۲۷۵۵۵ 2012 2 1۵08 200 با ۷۵۳8۰ 4065-074 :223 ,۳۵||۱0۵۰ |[زمک ۸۲ ۷۷/307 با۵ )6 ۳۳۵۹۱۵۵ ۷/۱۵۵ ۲۵۲ 40 6۳۵۵10 ۷/1۵ .2006 یگ ب6اه1 200 با ,720208 لاه 7۳۵0 سابظا ,7۳۵۰ ۸.۷ ب[۷ باا11 ,27۳80 -[7 :65 ق۵160 1۵۵۵11۵ 136۲ ۳۵۳1۵۵۰ 5۵00 110۵ ۱۵ کعلاوومممم آزمه دن مان اب20 ‎٩300 .76 6 ۳۷1۲۵۵۵۲۵۱ ۲1۵۵ وا اه اماصمه 530 .2000 ۷.۰ بآ 200 ساه ,72۳۵0 7.10 ب271۳۵ ۱17-۰ .00 بق0ار8۵۱ ,1۳۳۵۵۰ -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- فهرست وازگان تثبیت کننده‌های خاک (مالج) ((۱۱۱1۸/07) ۹100111207۹ 5۵11 موادی که برای حفاظت خاک در مقابل فرسایش بادی, کاهش اثرات این پدیده و کاهش غبارخیزی از سطح خاک استفاده می‌شود. مالچ‌ها به شش گروه شامل معدنی. شیمیایی. بیولوژیک. ارگانیک. نانو و نفتی طبقه‌بندی می‌شوند. معیار 1 ۳۳۲؟ئ؟ئ از طریق معیار می‌توان به مطالعه موضوع موردنظر پرداخت. به عبارتی» وظیفه معیارء ارزیابی موضوع موردمطالعه شاخص 3/0( شاخص ابزاری است که کیفیت دید مارا حین اندازه گیری موضوع از منظری خاص بیان می‌کند. درواقع وظیفه مواد تثبیت‌کننده معدنی ۱1۱۰۳۸۱۱5 گروهی از ترکیبات غیر آلی هستند که به دو حالت جامد و مایع به‌منظور تثبیت خاک به کار می‌روند. مثال‌هایی از مالچ‌های معدنی جامد شامل سرباره کارخانه‌های ذوب‌آهن. خانواده رس‌های فراوری‌شده» زئولیت فراوری‌شده» ترکیبات حاوی گچ و... هستند و مکانیسم عمل آن‌ها ایجاد پوشش و یا بافت سیمانی به‌منظور حفاظت خاک می‌باشد. مثال‌هایی از مالچ‌های معدنی مایع شامل محلول کلسیم کلراید و... است. مواد تثبیت‌کننده شیمیابی ۲۱۱۱۱۸۱۱5 گروهی از ترکیبات طبیعی یا انسان‌ساخت هستند که دارای ساختار پلیمری بوده و به‌منظور تثبیت خاک به کار می‌روند. مالچ‌های پلیمری مصنوعی شامل وینیل استات. کوپلیمرهای پلی اکریل امید و... می‌باشند. برخی از این نوع زانتان» نشاسته. آلزینات و غیره که دارای ساختار طبیعی یا میکروبی هستند. مواد تثبیت‌کننده بیولوژیک مت اک 2/۳ گروهی از مراد تثبیت‌کننده خاک هستند که در اثر فعالیت میکروارگانیسم‌هایی مانند باکتری‌ها و جلیک‌ها تولید می‌شوند. اغلب این نوع تثبیت‌کننده‌های خاک در فرمانتور تولید و به منطقه موردنظر حمل گردیده و پس از استفاده موجب بروز واکنش سیمانی شدن در خاک می‌شوند. -------- صفحهٔ بعد -------- مواد تثبیت کننده ار گانیک 0 دست می‌آیند. به‌عنوان مثال از مالچ‌های ار گانیک جامد می‌توان به کمپوست. بقایای واحدهای کشاورزی و غذایی و از مالچ‌های ار گانیک مایع می‌توان به رزین‌هاء ویناس صنایع الکل‌سازی و خمیرمایه اشاره کرد. مالچ نفتی ]۱۱۱۷۸ (((0ز0 ]۳۵01۳۲۵ تثبیت کننده‌های خاک پایه نفتی شامل ترکیبات سنگین نفتی واحدهای پالایشگاهی و مالچ امولسیونی می‌باشد. مالچ امولسیونی بر پایه ماده اولیه قیر (۲/3) تهیه می‌گردد ۳ می‌بایست فاقد مواد آروماتیک سبک نفتی باشد. مواد تثبیت کننده نانویی ۹ م۸0۱۱ این نوع از تثبیت‌کننده‌های خاک منشاً معدنی و یا پلیمری دارند. -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- 1۹1216 1160۱۱ 0] 0 ۲۱۵۸ 200 082006] 6 ( ۳1 مه همه زوس ۰ 2 0 ام هه 6 سا اش رها ل۰ ۳۹ 0 0 دی همم ری 0 یخم ی اجه مف ۹ له ۹ م۳ اه 10. 5 ۱.2۹1 ۳:۵۱۱: 09-28-09 1 شآ 1602716۲ ۵ ,16011162 0۲ 1200۷ ٩1 ۲1۳۵۱ 1‏ 10۷ 5 زا3۳۰۵ 0ز:ه 1۵۳۲۲8 061۳۵ [۱1311002 سد 1201110۵ 7 2711601 یره 1۵011۷6 211815, 53:0 200 1۶۲ 00۹۶۱) 800 ۶5 ۰ ار ۰ ۰ وا دا ناه 37۳ 2019 -------- صفحهٔ بعد -------- ۳ و -------- صفحهٔ بعد -------- تهیه و تدوین «دستورالعمل فنی ارزیابی کارایی تثبیت کننده های خاک (مالچ) » در قالب مجموعه موارد مهمی از نیازسنجی ‏ تثبیت کننده‌های ‏ خاک. تاریخچه کاربرد. انواع شاخص های آرزیابی, ضوابط آرزیابی» معیارهای آزمایشگاهی و در نهایت مجموعه فرم‌های ارزیابی کارایی تثبیت کننده های خاک در این ضابطه جمع آوری شده است. از آنجا که این مجموعه فعالیت‌ها باید با دقت و مطابق ضوابط و معیارهای مربوط به اجرا در آمده, نظارت شوند و مورد کنترل و ارزیابی‌های منطقی قرارگیرند؛ لذا در اجرای ضمن توجیه فنی و اقتصادی به لحاظ کیفیت. منطبق بر دستورالعمل‌ها و ضوابط علمی مربوط باشند تا کارایی مورد انتظار در دوره‌ی طرح تامین گردد.