صفحهٔ اول ›
سازمان مد بریت و برنامهریزی کشور
سازمان مد بریت و برنامهریزی کشور
سازمان مد بریت و برنامهریزی کشور
⚠ این متن با نرمافزار از روی تصویر خوانده شده و ممکن است خطا داشته باشد؛ برای استناد، اصلِ سند را ببینید.
جمهوری اسلامی ابران
سازمان مد بریت و برنامهریزی کشور
راهنمای طراحی» ساخت و بهرهبرداری از
سدهای بسماند
فابطه شماره ۶۸۲
معاونت فنی و توسعه آمور زیربنایی وزارت نیرو
امور نظام فنی و اجرابی کشور دفتر استانداردهای فنی. مهندسی, اجتماعی و
زیستمحیطی آب و آبفا
,3023 ادا را وا نها ۹۱
۱۳۹۴
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
راست ری ۳
۰ ۰ ۰ ه
ساربان مر مت و یام ری ور
ربیس سازمان
شماره: ۵۶
نخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکاران
تاریخ: ۱۳۹۴/۴
موضوع: راهنمای طراحی., ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و مواد (۶) و (۷) آییننامه استانداردهای اجرایی طرحهای
عمرانی- مصوب سال ۱۳۵۲ و در چارچوب نظام فنی و اجرایبی کشور (موضوع تصویبنامه شماره
۹ ۳۳۴۹۷ه مورخ ۱۳۸۵/۴/۲۰ هیأت محترم وزیران)» به پیوست ضابطه شماره ۶۸۲ امور نظام فنی
و اجرایی. با عنوان « راهنمای طراحی» ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند» از نوع گروه سوم ابلاغ
میشود.
رعایت مفاد این ضابطه در صورت نداشتن ضوابط بهترء از تاریخ ۱۳۹۴/۱۰/۰۱ الزامی است.
امور نظام فنی و اجرایی ابن سازمان دریبافت کننده نظرات و پیشنهادهای اصلاحی در مورد مفاد این
ضابطه بوده و اصلاحات لازم را اعلام خواهد کرد.
مس
:۵۰۴۹۶۷
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
اصلاح مدارک فنی
خواننده گرامی:
امور نظام فنی و اجرایی سازمان مدیریت و برنامهریزی کشورء با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه
این ضابطه نموده و آن را برای استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. با وجود تلاش فراوان» این انر مصون
از آینروء از شما خواننده گرامی صمیمانه نقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایراد و اشکال فنی مرانب را به
صورت زیر گزارش فرمایید:
۱- شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید.
۳- ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید.
۳- در صورت امکان متن اصلاح شده را برای جایگزینی ارسال نمایید.
۴- نشانی خود را برای تماس احتمالی ذکر فرمایید.
کارشناسان این امور نظرهای دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت.
پیشاپیش از همکاری و دقت نظر جنابعالی قدردانی میشود.
نشانی برای مکانبه : تهران, میدان بهارستان, خیابان صفی علیشاه - مرکز تلفن
۱ سازمان مدیریت و برنامهریزی کشورء آامور نظام فنی و اجرایی
(۵۵۵,33 ۷۷۱0۱:223,
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
باسمه تعالی
سدهای پسماند یکی از بزرگترین سازههای ساخته شده به دست بشر هستند و در چرخهی صنعت و بهرهبرداری از
معادن نقشی کلیدی دارند. این سدها علاوه بر مخاطراتی که ساخت سدهای معمول ذخیره آب دارند. بالقوه میتوانند منشا
اثرات زیست محیطی زیانبار بیشتری نیز باشند؛ بروز چند مورد خرابی و ناهنجاری در سدهای پسماند کشور و نبود راهنمایی
منسجم و جامع درخصوص طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند و نیاز متخصصان و کارشناسان ذیربط به
دستورالعملها و راهنماهای استاندارد. نشان دهندهی ضرورت تهیه و آنتشار مدرکی فنی درخصوص این نوع سدها بود.
با توجه به اهمیت مبحث فوق, امور آب وزارت نیرو در قالب طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشورء تهیه
ضابطه «راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند» را با هماهنگی آمور نظام فنی و اجرایی سازمان مدیریت و
برنامهریزی کشور در دستور کار قرار داد و پس از تهیه. آن را برای تایید و ابلاغ به عوامل ذینفع نظام فنی و اجرایی کشور به
این سازمان ارسال نمود که پس از بررسی. براساس ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه. آییننامه استانداردهای اجرایی طرحهای
عمرانی مصوب هیات محترم وزیران و طبق نظام فنی و اجرایی کشور (مصوب شماره ۳۲۳۳۹/ت ۳۳۴۹۷ ه- مورخ
۰ هیات محترم وزیران) تصویب و ابلاغ گردید.
علیرغم تلاش, دقت و وقت زیادی که برای تهیه این مجموعه صرف گردید. این مجموعه مصون از وجود اشکال و ابهام در
مطالب آن نیست. لذا در راستای تکمیل و پربار شدن این ضابطه از کارشناسان محترم درخواست میشود موارد اصلاحی را به
امور نظام فنی و اجرایی سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور ارسال کنند. کارشناسان سازمان پیشنهادهای دریاشت شده را
بررسی کرده و در صورت نیاز به اصلاح در متن ضابطه. با همفکری نمایندگان جامعه فنی کشور و کارشناسان مجرب این
حوزه. نسبت به تهیه متن اصلاحی, اقدام و از طریق پایگاه اطلاع رسانی نظام فنی و اجرایی کشور برای بهرهبرداری عموم.
اعلام خواهند کرد. به همین منظور و برای تسهیل در پیدا کردن آخرین ضوابط ابلاغی معتبرء در بالای صفحات. تاریخ تدوین
مطالب آن صفحه درج شدهاست که در صورت هرگونه تغییر در مطالب هر یک از صفحات. تاریخ آن نیز اصلاح خواهد شد. از
اینرو همواره مطالب صفحات دارای تاریخ جدیدتر معتبر خواهد بود.
بدین وسیله معاونت فنی و توسعه آمور زیربنایی از تلاش و جدیت رییس امور نظام فنی و اجرایی کشور جناب آقای
مهندس غلامحسین حمزه مصطفوی و کارشناسان محترم آمور نظام فنی و اجرایی و نماینده مجری محترم طرح تهیه ضوابط
و معیارهای فنی صنعت آب کشور وزارت نیرو جناب آقای مهندس تقی عبادی و متخصصان همکار در امر تهیه و نهایی
نمودن این ضابطه, تشکر و قدردانی مینماید و از ایزد منان توفیق روزافزون همه این بزرگواران را آرزومند میباشد. امید است
متخصصان و کارشناسان با ابراز نظرات خود درخصوص این ضابطه ما را در اصلاحات بعدی یاری فرمایند.
معاون فنی و توسعه آمور زیربنایی
تابستان ۱۳۹۴
-------- صفحهٔ بعد --------
تهیه و کنترل «راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند» | ضابطه شماره ۶۸۲ ]
مجری: شرکت مهندسین مشاور بنداب
مشاور پروژه: مهندس وحید فریدنی
اعضای گروه تهیه کننده:
آقایان مهندس محمد احمدی, مهندس رضا باغی, مهندس حمیدرضا تمنائی, مهندس شاهرخ طاحونی, دکتر
اعضای گروه نظارت:
هیئت اجرایی کمیتهی ملی سدهای بزرگ ایران, دفتر نظارت و بهرهبرداری وزارت صنعت. معدن و تجارت. آقای
مهندس محمدحسین درهبیدی, آقای مهندس موسی امیننزاد. آقای دکتر مجتبی غروی و خانم مهندس نوشین
اعضای گروه تایید کننده (کمیته تخصصی سد و تونلهای انتقال طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور):
موسی آمیننژاد شرکت مدیریت منابع آب ایران فوقلیسانس سازههای هیدرولیکی
دالی بندار حوزه ستادی وزارت نیرو دکترای مهندسی عمران
مسعود حدیدی مود شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس فوق لیسانس مهندسی مکانیک
رضا راستی اردکانی دانشگاه صنعت آب و برق شهید عباسپور . دکترای مهندسی عمران
نوشین رواندوست طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت لیسانس مهندسی سازه
اب کشور- وزارت نیرو
محمدطاهر طاهری بهبهانی شرکت مهندسین مشاور توانآب فوق لیسانس مهندسی منابع آب (هیدرولیک)
محمدرضا عسکری شرکت مهندسین مشاور بندآب دکترای مهندسی عمران
علی یوسفی شرکت مهندسین مشاورزمین آبپی فوق لیسانس مهندسی معدن و زمینشناسی
مهندسی
اعضای گروه هدایت و راهبری سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور:
علیرضا توتونجی معاون آمور نظام فنی و اجرایی
فرزانه آقا رمضانعلی رییس گروه آمور نظام فنی و اجرایی
سیّد وحیدالدین رضوانی کارشناس آبیاری و زهکشی, آمور نظام فنی و اجرایی
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
عنوان
مقدمه
فصل اول - کلیات
۱-۱- مقدمه
۳-۱ روشهای انبارش پایدار مواد پسماند
۳-۱- سدهای پسماند و سدهای ذخیره آب
۴-۱- مدارک بررسی شده
۵-۱- ذینفعها
۶-۱- فعالیتها و روالهای مدیریت سدهای پسماند
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت
۱-
۲- انتخاب راهبرد مدیریت مواد زاید
۱-۱-۳ راهبردهای مدیریتی
۲-۱-۲ اصول عمومی مدیریت دفع مواد در سدهای پسماند
۲-۲-۲- ارزیابی احتمال خطر
۲۳۲- ردهبندی سدهای پسماند از نظر پیآمد خرابیهای محتمل
۲-۳-۲- ردهبندی مبتنی برپیآمدهای زیست محیطی سرریزی سد
۴-۲- برنامهریزی
۱-۳-۲- دورهی عمر - برنامهریزی معدن
۲-۴-۲ اهداف کلیدی در برنامهریزی سامانهی انباشت پسماند (س -۱-پ)
۳-۳-۲ اطلاعات مهم مورد نیاز برای برنامهریزی سامانهی انبارش پسماند
۵-۲- طرح مدیریت پسماند
۱-۵-۲- سطوح برنامهریزی
۲-۵-۳۲- رویکرد مبتنی بر مشاهده
۱۳
۱۵
۱۵
۱۸
۳۰
۳۰
۲۳۲
۳۲
۳۲
۳۴
۳۵
۳۵
۳۶
۳۷
۳۹
۳۹
۳۰
۳۳
-------- صفحهٔ بعد --------
عنوان
۶-۲- بازبینی مستقل (شخص ثالث)
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند
۱-
۳- مولفههای اصلی طرح و عوامل موثر در جانمایی سامانهی انباشت پسماند
۲-۳ اقدامهای پیش گیرانهی لازم برای حفظ محیطزیست
۱-۲-۳- کلیات
۲-۲-۳- حفظ جامعه
۳-۲-۳ حفظ آب. هوا و زمین
۴-۲-۳- حفظ جانوران
۳-۳- سامانههای انتقال پسماند
۳-۳- روشهای ذخیره و نگهداری مواد پسماند
۱-۳-۳- سدهای پسماند احداث شده (جمعآوری رسوبات در سطح زمین)
۲-۳-۳ فضاهای خالی موجود
۳-۳-۳ تخلیه در محیطزیست
۵-۳- روشهای تخلیه و راهبردهای فرونشانی (انباشت) مواد پسماند
۱-۵-۳- روشهای تخلیه هیدرولیکی
۲-۵-۳- انبارش مواد پسماند بهصورت خشک
۳-۵-۳ راهبردهای فرونشانی (انباشت) مواد پسماند
۴-۵-۳ جدایش دانهها و شیب ساحل
۵-۵-۳- حوضچهی آب رو زده (مازاد)
۶-۵-۳- کنترل زهآب اسیدی و فلزدار
فصل چهارم - رفتار و تعیین خصوصیات مواد پسماند
۱-
۴- مقدمه
۳-۴۳ مشخصات مهندسی و فیزیکی
۱-۲-۴ - آزمایشهای آزمایشگاهی
۲-۲-۴- آزمایش درجا
۳۴
۳۵
۳۷
۳۸
۳۸
۴۰
۴۰
۴۱
۴۱
۴۲
۴۴
۴۵
۵۶
۵۸
۵۸۸
۵۸۸
۶۱
۲
۴
۴
۶۶
۷
۹
۷۰
۷۰
۷۴
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
عنوان
۳-۲-۴ آزمایشهای میدانی
۳-۴ خواص شیمیایی و کانیشناسی
۱-۳-۴۳ - ژئوشیمی اجزای مایع و جامد
۲-۳-۴- تاثیر مواد شیمیایی داخل پساب بر رفتار مصالح مختلف بدنه سد پسماند
۴-۴- حمل پسماند و رئولوژی
۵-۴ سواحل پسماندی
فصل پنجم- طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب
۱-۵ معیارهای طراحی
۱-۱-۵ تعیین ظرفیت برای آنبارش پسماند
۲-۱-۵ تعیین حداقل ظرفیت مورد نیاز برای آب رو زده (مازاد پسماند)
۳-۱-
۵- تعیین حجم مخزن سدهایی که رهاسازی آب از آنها مجاز نیست
۴-۱-۵- سرریز
۵-۱-۵- سرریز اضطراری در سدهایی که رهاسازی آب از آنها مجاز نیست
۳-۵ موازنهی آب
۳-۵- مدیریت جریانهای سطحی
۳-۵- بارندگی و رواناب
۵-۵- آب رو زده (مازاد پسماند)
۶-۵ تبخیر
۷-۵- بازیافت آب
۸
۱-۸-۵- کلیات
۳-۸-۵- پیشبینی کمّیت و کیفیت آب نشتی
۳-۸-۵- اجزای مدل نشت
۳-۸-۵ رفتارنگاری» پایش و درستیسنجی
۷۵
۷۵
۷۵
۷۷
۷۸
۷۸
۸۱
۸۳۲
۸۳
۸۴
۸۴
۸۷
۸۹
۸۹
۹۱
۹۲
۹۲
۳
۹۴
۹۴
۹۵
۹۸
۹۸
۹۹
۱۰۰
۱۰۰
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
عنوان
۶-۸-۵- ظرفیت همگون سازی محیط
۷-۸-۵- تمهیدات طراحی برای کاهش نشت
۸-۸-۵- پوشش تاسیسات (سامانهی) انباشت پسماند
۹-۵- زهکشها و فیلترها
فصل ششم- طراحی خاکریز
۱-
۶- آنالیز پایداری
۱-۱-۶ ارزیابی پایداری
۳-۱-۶ روشهای تحلیل پایداری
۳-۱-۶- وضعیتهای بارگذاری
۳-۱-۶ تعیین مقاومت برشی
۵-۱-۶- پایداری در مقابل بارهای لرزهای
۶-۱-۶- ضرایب اطمینان و تغییر شکلهای قابل قبول
۷-۱-۶- نکاتی در مورد تحلیل پایداری به روش پایداری حدی
۸-۱-۶- خرابی پیش رونده/آتدریجی
۹-۱-۶- آنالیزهای قابلیت اعتماد و حساسیت
۲-۶- نشست
۳۶- پایایی و دوام مصالح ساخت
۳-۶ گزارش طراحی
۵-۶ بازبینی طرح توسط اشخاص ثالث
فصل هفتم- ساخت
۱-
۷- مقدمه
۲-۷- تهیهی مدارک فنی و نظارت بر اجرا
۱-۲-۷- کلیات
۲-۲-۷ مهندس طراح
۳-۲-۷- دستگاه نظارت
3
۱۹۰۳
۱۰۴
۱۰۴
۱۹۵
۱۹۷
۱۹۹
۱۱۱
۱۱۱
۱۱۱
۱۱۲
۱۱۴
۱۱۵
۱۲۰
۱۳۱
۱۳۲
۱۳۲
۱۳۳
۱۳۴
۱۳۴
۱۳۴
۱۳۵
۱۲۳۷
۱۲۳۷
۱۲۳۷
۱۲۳۷
۱۳۸
-------- صفحهٔ بعد --------
عنوان
۵-۲-۷- مدیریت کارگاه ساختمانی
۳-۷- آمادهسازی انباشتگاه
۱-۳-۷- پاکسازی و رویهبرداری
۲-۳-۷- چشمهها و زمینهای نفوذپذیر
۳-۳-۷- آمادهسازی بستر برای اجرای لایههای پوششی
۴-۷- آمادهسازی پی
۵-۷- ابزاربندی
۶-۷- تامین مصالح
۷-۷- استفاد از مواد پسماند در ساخت
۱-۷-۷- ساخت به روش ریختن مکانیکی
۲-۷-۷- ساخت با چرخابه (هیدروسیکلون)
۸-۷- احداث مرحلهای با مصالح قرضهای
۹-۷- تحویل
۱۰-۷- گزارش ساخت و نقشههای چونساخت
فصل هشتم- بهرهبرداری
۱-
۸- مدیریت و آموزشهای کاری
۲-۸ برنامهی بهرهبرداری
۳-۸- کتابچهی راهنمای بهرهبرداری, نگهداری و پایش
۳-۸- پایش و نظارت
۵-۸- ترفیع خاکریزی
۶-۸ لایروبی سد
۷-۸- برنامهی ایمنی سد در شرایط اضطراری
۸-۸- نگهداری
۹-۸- حراست
فصل نهم- ترک و رهاسازی
۱۳۸
۱۳۹
۱۳۱
۱۳۱
۱۳۲
۱۳۲
۱۳۳
۱۳۴
۱۳۴
۱۳۶
۱۳۶
۱۳۷
۱۳۸
۱۳۰
۱۳۱
۱۳۳
۱۳۵
۱۳۶
۱۳۷
۱۳۷
۱۵۰
۱۵۰
۱۹۱
۱۹۱
۱۹۲
۱۹۳
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست مطالب
عنوان
۱-
۹- ترک و رهاسازی پایدار
۳۹ برنامهی ترک و رهاسازی
۳-۹ گزینههای ترک و رهاسازی
۳-٩ نکات مهم در مورد ترک و رهاسازی
۵-۹- ترک و رهاسازی مرحلهای
۶-۹- واگذاری مسوولیت و بیمه
پیوست ۱- مدیریت ریسک. روشها و الزامات
پیوست ۲- مدیریت سطوح مختلف شدت صدمات و ردهبندی مبتنی بر پی آمد
پیوست ۳- سرفصلهای نمونه برای تهیه گزارشهای طراحی
پیوست ۴- سرفصلهای نمونه برای تهیه گزارشهای بازرسی
پیوست ۵- سرفصلهای نمونه برای خلاصه گزارش سالانهی مدیریتی بازرسی سد
پیوست ۶- مقادیر مجاز آلودگیها و عناصر مختلف در مصارف شرب. صنعت و کشاورزی
پیوست ۷- واژهنامه
منابع و مراجع
۱۹۵
۱۵۹۶
۱۵۹۶
۱۹۷
۱۵۹۸
۱۵۸
۱۵۹۹
۱۳۷
۱۷۱
۱۷۹
۱۸۵
۱۹۱
۱۹۹
۳:
۹
-------- صفحهٔ بعد --------
فهرست جدولها
جدول ۱-۳- برخی از پارامترهای موثر بر مکانیابی سدهای پسماند ۳۷
جدول ۲-۳- روشهای مختلف دفع پسماند ۳۵
جدول ۳-۳- مقایسه بین روشهای مختلف ساخت سدهای پسماند (مرجع:1990 ۷:۵) 1۲
جدول ۱-۵- حداقل حجم مخزن اضافه برای ذخیرهی آورد در دورهی تر ۸۷
جدول ۲-۵- حداقل حجم مخزن اضافه برای ذخیرهی سیلاب ۸۷
جدول ۳-۵- ارتفاع آزاد احتیاطی ۸۷
جدول ۴-۵- حداقل سیلاب طراحی برای طرح سرریز و ارتفاع آزاد مورد نیاز برای مقابله با موج ۸۸
جدول ۱-۶- بارگذاری لرزهای سدهای پسماند ۱۱۶
جدول ۲-۶- ضرایب اطمینان قابل قبول ۱۳۰
جدول پ.۱-۱- ریسک محاسبه شده به ازای دوره مفید طرح و دوره بازگشت- رخداد یکبار درسال ۱۳۴
جدول پ.۲-۱- ریسک محاسبه شده به ازای دورهی مفید طرح و دوره بازگشت- رخداد دوبار درسال ۱۳۵
جدول پ.۱-۲- ارزیابی شدت صدمات ۱۳۹
جدول پ.۲-۲- ردهبندی مبتنی بر پیآمد ۱۳۹
جدول پ.۳-۲- طبقهبندی خطرات مکانهای انباشت باطلههای فرآوری ۱۷۰
جدول پ. ۱-۶- حداکثر غلظت توصیه شده برای عناصر کمیاب در آبیاری (1985 ,۳۸0) ۱۹۳
جدول پ.۲-۶- کیفیت آب مورد نیاز برای فرآیندهای صنایع نساجی و چرمسازی بر حسب میلیگرم بر لیتر ۱۹۴
جدول پ.۳-۶- کیفیت آب مورد نیاز برای سامانههای خنک کننده و صنایع فولاد بر حسب میلیگرم بر لیتر . ۱۹۴
جدول پ.۴-۶- کیفیت آب مورد نیاز برای فرآیندهای صنایع شیمیایی بر حسب میلی گرم بر لیتر ۱۹۵
جدول پ.۵-۶- کیفیت آب مورد نیاز برای فرآیندهای صنایع شیمیایی, پتروشیمی و سیمان بر حسب میلی گرم بر لیتر ۱۹۵
جدول پ.۶-۶- کیفیت آب مورد نیاز برای فرآیندهای صنایع تولید کاغذ و مقوا بر حسب میلیگرم بر لیتر ۱۹۶
جدول پ.۷-۶- کیفیت آب مورد نیاز برای فرآیندهای صنایع غذایی بر حسب میلیگرم بر لیتر ۱۹۶
جدول پ.۸-۶- کیفیت آب مورد نیاز برای بویلر بر حسب میلی گرم بر لیتر ۱۹۷
جدول پ.۹-۶- حدود مجاز ویژگیهای فیزیکی آب آشامیدنی ۱۹۷
جدول پ.۱۰-۶- حدود مجاز مواد شیمیایی محلول در آب آشامیدنی ۱۹۷
جدول پ.۱-۶ ۱- حدود مجاز فلئور در آب آشامیدنی ۱۹۸
جدول پ.۱۲-۶- حداکثر میزان مواد رادیواکتیو در آب آشامیدنی ۱۹۸
-------- صفحهٔ بعد --------
شکل ۱-۱- روال برنامهریزی. طراحی, ساخت. بهرهبرداری و بستن (رهاسازی) سدهای پسماند ۱
شکل ۱-۳- سدهای واقع در داخل دره (واقع در عرض دره) ۴۳۶
شکل ۲-۳- ساخت مرحلهای سدهای پسماند ۴۳۷
شکل ۳-۳- روش بالارو برای ساخت سدهای پسماند ۴۹
شکل ۴-۳- روش پایینرو برای ساخت سدهای پسماند ۵۰
شکل ۵-۳- روش محور ثابت برای ساخت سدهای پسماند ۸8
شکل ۶-۳- سدهای واقع در دامنهها ۴
شکل ۷-۳- سدهای تهدره ۵۵
شکل ۸-۳- خاکریزهای حلقهای: سمت چپ (ساده سمت راست) چندبخشی ۵۶
شکل ۹-۳- تخلیهی در امتداد شیب مواد پسماند. به سمت بدنهی خاکریز ۵
شکل ۱۰-۳- روش تخلیه در پای سد ۶۵
شکل ۱-۵- روال عمومی تعیین ظرفیت سرریز و همچنین تعیین حجم مخزن مورد نیاز ۸۶
شکل ۱-۶- نمودار روال عمومی تحلیل پایداری سدهای پسماند تحت اثر بارگذاری لرزهای ۱۱۸
شکل ۱-۷- ساختار مدیریتی برای احداث انباشتگاه رسوبات توسط یک پیمانکار ۱۳۰
شکل ۲-۷- ساختار مدیریتی در شرایط احداث انباشتگاه توسط مالک معدن ۱۳۰
شکل پ.۱-۱- منحنی ریسک سیلاب برای دورهی عمر مختلف طرح و دوره بازگشت مشخص- رخداد یکبار درسال ۱۶۵
شکل پ.۲-۱- منحنی ریسک سیلاب برای دورهی عمر مختلف طرح و دورهی بازگشت مشخص- رخداد دوبار درسال ۱۶۶
ر
-------- صفحهٔ بعد --------
مقدمه ۹۳/۵/۳۱ ۱
مقدمه
در پی بروز حوادئی چند در سدهایی که برای انبارش مواد پسماند معدنی ساخته میشوند. و با توجه به کمبود
مدارک فنی در زمینهی این نوع سدها در سطح کشورء مقرر شد که در چهارچوب شرح وظایف وزارت نیروء نشریهای
برای راهنمایی در زمینهی طراحی. ساخت. ۳ بهرهبرداری سدهای پسماند تهیه شود. نظر به این که مخاطبان اصلی این
راهنما در دو بخش آب (سدسازی) و بخش صنعت طرحهای معدنی متمرکز هستند. پیش از شروع کار و از مرحلهی
تجارت برقرار گردید. از اینرو ضروری میداند که از تلاشهایی که برای ایجاد این هماهنگی بهخصوص از سوی
کارشناسان محترم وزارت صنعت. معدن و تجارت صورت گرفته است قدردانی شود.
- هدف
در این راهنما توسعهی پایدار سدهای پسماند از دیدگاه طراحی, ساخت و بهرهبرداری ایمن مورد توجه ویژه قرار گرفته
است. مراد از توسعه پایدار» توسعهای است که نیازهای امروز را بدون آنکه اثری بر توانایی نسلهای آینده برای تامین
انبارش سطحی مواد پسماند تدوین شده است. لیکن بسیاری از اصول مطرح. در مورد انواع دیگر انبارش نیز کاربرد دارد.
- دامنه کاربرد
آن دربرگیرندهی کلیهی وجوه مرتبط با اجزای سامانههای انباشت پسماند. که میتواند شامل سازههای مرتبط و با
زیرساختها باشد. نیست. بهعلاوه در این ضابطه به انواع دیگر ضایعات معادن همچون خاک سطحی, روبارهی معدنی و
تمرکز دارد و به جزییات مربوط به توزیع پسماند و زیرساختهای لازم برای مدیریت آب نمیپردازد.
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ۱
کلیات
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول - کلیات ۳/۳۱ ۵
سدهای پسماند علاوه بر مخاطراتی که ساخت سدهای معمول ذخیرهی آب دارند. بالقوه میتوانند منشا اثرات
زیستمحیطی زیانبار بیشتری نیز باشند. از اینرو در طراحی, ساخت. بهرهبرداری و ترک این سازهها باید به نکات
ویژهای توجه داشت. در این راهنما به این نکات پرداخته میشود.
۱-۱ مقدمه
پسماند. ذرات نرم و ریز باقیمانده و تهنشین, ناشی از فرآوری مواد معدنی در صنعت است که برای دفع آن تاسیساتی
مانند حوضچههای تهنشینی, مجاری انتقال گلآب. وبازیافت آب و سامانهی انبارش باید ساخته شوند. مجموعهی این
تاسیسات سامانهی دفع پسماند خوانده میشود. در این ضابطه از مجموعه اجزای پادشده. به سامانهی انبارش پسماند (با
تمرکز به سدهای پسماند) پرداخته میشود. وازهی «سد پسماند» به سازهای اتلاق میشود که محتوی پسماند بوده و با
برای ذخیرهسازی پسماند ساخته شده باشد. با نگاهی به عمدهترین عوامل شکست تاسیسات انبارش پسماند و حوادث
مربوط به آنها به شرح زیرء محورهای اصلی که در این راهنما مورد توجه قرار خواهند گرفت. قابل شناسایی خواهد بود.
- نارسایی در موازنهی آب
- نارسایی در ساخت
- درک عمومی ناکافی از عواملی که بهرهبرداری ایمن را تحت کنترل قرار میدهند.
- کمبود احساس مسوولیت در بهرهبرداران و عدم دلسوزی نسبت به طرح
با درنظر گرفتن آموختهها و مشاهدات پیشین, علت شکست سدهای پسماند را به ترتیب فراوانی وقوع, میتوان به
شرح زیر خلاصه کرد:
- کنترل نامناسب و ضعیف آب (لبریزی)
- ناپایداری شیبها
- بارگذاری لرزهای
شواهد نشان میدهد که بروز اتفاقات در مورد سدهای پسماند بالارو عمومیت بیشتری دارند و عملکرد سدهای
۱(- در فصل سوم به معرفی آنواع سدهای پسماند پرداخته خواهد شد
-------- صفحهٔ بعد --------
۶ ۹۳۵/۳ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
به طور کلی توفیق در مدیریت و برنامهریزی یک طرح انباشت پسماند را میتوان ناشی از توجه به عواملی به شرح زیر
دانست:
- مستندسازی جامع
- یکپارچهسازی مدیریت پسماند با برنامهریزی» بهرهبرداری و بستن معادن
۲-۱- روشهای انبارش پایدار مواد پسماند
مواد پسماند ناشی از فرآوری مواد معدنی و آبهای آلوده به آنها بهصورت بالقوه میتوانند یکی از عمدهترین عوامل
منفی تاثیرگذار بر محیطزیست باشند. این موضوع نه تنها مربوط به دورهی بهرهبرداری است. که میتواند در دوران
طولانی پس از بسته شدن معدن و توقف فعالیتهای فرآوری نیز تداوم داشته باشد.
طی سی سال گذشته. پیشرفت قابل ملاحظهای در درک نیازهای طراحی و روشهایی که منجر به تهیه طرحی یمن
برای سازههای ذخیرهسازی مواد پسماند میشود. حاصل شده است. در حال حاضر این آگاهی باید دامنهی خود را به
ایمنسازی انباشتگاهها برای دورانی بسیار طولانی پس از تعطیلی و توقف فعالیتهای معدنی نیز گسترش دهد.
از این رو توجیهپذیری یک سد پسماند سطحی باید با دقت بررسی شود و در آن هزینههای بالقوهی بستن سد. و
نگهداری درازمدت پس از بسته شدن آن مورد توجه قرار گیرد. باید توجه داشت که برای انبارش مواد پسماند گزینههای
دیگری نیز قابل طرح هستند که میتوانند مزایای بسیار زیادی در ارتباط با پایداری درازمدت و کاهش ریسکهای
زیستمحیطی در برداشته باشند. از جمله این گزینهها به مواردی به شرح زیر میتوان اشاره کرد.
- پرکردن فضاهای خالی معادن مشتمل بر معادن زیرزمینی
- مصارف جایگزین (بهطورمثال, بهعنوان مصالح ساختمانی)
- فرآوری مجدد پسماند برای حذف مواد مسالهساز در آنها"
۱- بولتن شمارهی ۱۲۱ کمیتهی بین المللی سدهای بزرگ (۲010))
۲- باید توجه داشت که مواجهه با مواد مسالهساز الزاما از طریق حذف آنها صورت نمی گیرد. بلکه میتوان با ایجاد محدودیت از پیامدهای منفی وجود چنین
موادی جلوگیری کرد و به طریقی با این مواد همزیستی داشت. بدیهی است که انتخاب بین روشهای مختلف باید با توجه به کلیهی هزینهها از جمله
هزینههای مترتب بر هر نوع ریسک صورت گیرد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول - کلیات ۳/۳۱ ۷
- دفع در زیر آب در مناطق غیرحساس! (با توجه به حداقل عمق آب مورد نیاز برای استفاده از این روش و نیز
پرداختن به جزییات این روش موضوع راهنمای فعلی نبوده و به مطالعات جداگانهای نیاز دارد).
۳-۱- سدهای پسماند و سدهای ذخیره آب
هرچند سدهای پسماند مشابهتهای متعدد با سدهای معمولی ذخیرهسازی آب دارند. لیکن تفاوتهای مهم و
اساسی بین این دو نوع سد وجود دارد که تدوین و تنظیم راهنمایی خاص برای اینگونه سدها را موجه میسازد.
سدهای پسماند سازههایی هستند که برای انبارش مواد زاید و نامطلوب حاصل از فعالیتهای مربوط به استحصال و یا
فرآیند تولید کانیها و تولید نیرو ساخته میشوند که این امر منجر به بروز خصوصیاتی در این نوع سدها میشود که با
خصوصیات سدهای معمولی تفاوت دارد. برخی از این خصوصیات به شرح زیر هستند:
- تغییر خواص مصالحی که برای ساخت بدنه به کار میرود و یا آنچه که در مخزن ذخیره میشود در طول عمر
- این سدها علاوه بر ساماندهی آبهای آزاد. باید مواد جامدی را که به صورت گلآب به مخزن وارد میشود را
در خود ذخیره سازند.
- ممکن است مواد جامد و آب ذخیره شده در سدهای پسماند هر دو محتوی موادی زیانبار برای محیط زیست
از فعل و انفعالهای شیمیایی. این امکان وجود دارد که عوامل زیانرسان به محیطزیست در آنها پدید آید.
- هرچند ممکن است عمر عملیاتی آنها کوتاه باشدء ولیء به صورت بالقوه باید از عملکرد ایمن آنها برای یک
دورهی بسیار درازمدت. احیانا تا ابد. اطمینان حاصل شود.
- این سازهها عموما در مراحل متعدد و طی چندین سال ساخته میشوند.
- ممکن است ساخت و به خصوص افزایش ارتفاع این سدها توسط کارکنان معدن و بدون اعمال کنترلها و
دیدگاههای مهندسی عمران و آنچه که در سدهای معمولی ذخیره آب متداول است.انجام شود.
- مدیریت آب نقش بسیار تعیینکنندهای دارد. به خصوص اگر مسالهی آلودگی مواد نیز مطرح باشد.
۱- به بند ۲-۴-۲ مراجعه شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۸ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
- فعالیتهای روزانه, مانند انبارش مواد پسماند و بازیافت آب و نحوهی انجام آنهاء نقشی حیاتی در تامین
ایمنی مخزن دارد.
- در طی ساخت و بهرهبرداری» پدیدههایی مانند تغییر سرعت انبارش, ارتفاع نهایی و حتی شکلبندی سامانهی
- در طراحی انباشتگاه باید مرحلهی تعطیلی بهرهبرداری از معدن را هم مدنظر داشت؛ به ترتیبی که مخزن ساخته
شده بدون نیاز به نگهداری, هیچگونه اثر نامطلوبی به محیطزیست نداشته و خطری برای آن ایجاد نکند.
- ممکن است که با گذشت زمان و براثر توسعهی فنآوری و افزایش قیمتها.ء مواد پسماند موجود در
انباشتگاهها خود دارای ارزش شده و استحصال مجدد از آنها مورد توجه قرار گیرد.
از اینروء هرچند در برخی موارد.ء انبارش موفق مواد پسماند. با رعایت حداقل الزامات مربوط به سدهای خاکی
معمولی نیز محقق شده است. ولی با هدف پررنگتر کردن این تفاوتها بهتر است از عبارت سامانهی انباشت پسماند
(س -ا-پ) به جای واژه «سد» استفاده شود
- ایجاد مخزنی ایمن و پایدار برای پسماند
- مدیریت ایمن آبهای لبریز و روانابهای سطحی
- رسیدن به سامانهای که بتواند در درازمدت به طور موثر تعطیل شده و بسته بماند. بدون آنکه هیچ انر
نامطلوبی از خود بر محیط زیست به جای گذارد.
- حصول تمامی اهداف ذکر شده, در چارچوب مالی قابل قبول
در تدوین این راهنما مراجع متعددی مورد بررسی و استفاده قرار گرفته است. که فهرست آنها در بخش فهرست
منابع و مراجع ارائه شده است. از آن میان, از مراجعی به شرح زیر بهرهگیری بیشتری شده است.
- نشریه شماره ۲۳ کمیته ملی سدهای بزرگ ایران (1۳01-0)
- نشریهی «ضوابط انباشت باطله و مواد زاید در واحدهای کانهآرایی» (وزارت صنعت. معدن و تجارت).
- نشریهی شمارهی ۱۲۱ کمیتهی بینالمللی سد های بزرگ (1۳01-0).
- نشریهی شمارهی ۱*۶ کمیتهی بینالمللی سد های بزرگ (1۳01-0).
- نشریهی 1۵۳۵ 5ع121110 ۵0۳ 010011005) از کمیتهی ملی سدهای بزرگ استرالیا.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل اول - کلیات ٩۴/۰۵/۳۱ ۹
۵-۱- ذینفعها
همچنان که اشاره شد از جمله عوامل کلیدی در گسترش و پیشرفت فعالیتهای واحدهای استخراج معدن, آن است که
جامعه بپذیرد این واحدها به صورت پایدار در جهت منافع جامعه و بدون وارد آوردن صدمه به محیطزیست. بهرهبرداری
میشوند و این منافع بر مشکلاتی که از این فعالیتها به جامعه تحمیل میشود. به خوبی رجحان دارند. سدهای پسماند.
معادن روباز و دپوی سنگهای باطلهی معادن, عمدهترین بازماندهی فعالیتهای مربوط به استخراج مواد از معادن و فرآوری
کانیها هستند. از اینرو به نظر میرسد مشورت و نظرخواهی از ذینفعان در مراحل مختلف پیشرفت طرحهای سدهای
پسماند. یک ضرورت باشد. پیشآگاهی ذینفعان از اثرات اجرای یک طرح میتواند از مشکلاتی که در پی مشاهدهی این
اثرات پدید میآید» جلوگیری کند. معمولا ذینفعان یک طرح سد پسماند به شرح زیر هستند:
- صاحبان زمینها (کشاورزان و مالکان سنتی)
- مراکز جمعیتی موجود در محدودهی طرح (همسایگان)
- ارگانهای مختلف دولتی در ارتباط مستقیم (صادرکنندهی مجوزها و سازمانهای مراقبتی و نظارتی)
- ارگانهای مختلف دولتی با ارتباط غیرمستقیم (وزارتخانههای مسوول در بخش راه. آب. کشاورزی و نفت)
- ارگانهای درگیر در برنامهریزی, طراحی. ساخت. بهرهبرداری و بستن سدهای پسماند که باید از الزامات
قانونی مربوط به دریافت نظرات سایر مراجع ذینفع, در هر مرحله, آگاهی کافی داشته باشند.
۶-۱- فعالیتها و روالهای مدیریت سدهای پسماند
در ذخیرهسازی پسماند الزامات قانونی باید رعایت شوند و به طور کلی طراحی سامانههای مربوط به ذخیرهسازی باید
در تطابق با دستورالعملهای شناخته شده باشد. قطع نظر از محل اجرای طرح و طبیعت آن. عموما روالی که برای تحقق
طرحها دنبال میشود. یکسان است. در شکل (۱-۱) روالی به صورت نمونه معرفی شده است. فعالیتها با توجه به
حوزهی مسوولیتها و منافع. بین چهار گروه به شرح زیر تقسیم شدهاند.
- گروه معدن: نمایندهی مالکیت. مشتمل بر دارندهی منافع مالی. مدیریت طرح. بهرهبردارء دارندهی مسوولیت
در مواردی چون ایمنی و رعایت الزامات و مقررات قانونی و ...
- گروه مهندسی: نمایندهی فعالیتهایی که عمدتا نیازمند بهرهگیری از مهارتهای مهندسی و حرفهای است.
- گروه ضابط مقررات: نمایندهی فعالیتهایی که بر اساس قوانین موجود باید انجام شوند تا, اجرای یک طرح محقق
شود. البته در این راهنما به مسایل حقوقی و قانونی (وظایف ارگانهای مسوول مختلف. قوانین و اسناد بالادستی,
۱- با هدف اختصار, در جدول, واژهی «گروه» حذف شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۰ راهنمای طراحی., ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
ارگانهای متولی و...) پرداخته نمیشود و تنها موارد فنی - اجرایی موضوع آن است. درصورت نیاز میتوان به قانون
اصلاح قانون معادن (قانون اصلاح قانون معادن شماره ۴۴۰/۵۶۷۷۳ مورخ ۱۲/۹/۱۳۹۰- مرجع تصویب: مصوبات
هبات وزیران) وبا قانون ضوابط زیستمحیطی فعالیتهای معدنی (شماره: ۵۱۳۹ ت ۲۹۲۷۹ ه» تاریخ:
نمود.
انتظار میرود که برونداد چنین روالی. طرحی ایمن. پایدار و از نظر اقتصادی موجه برای ذخیرهسازی مواد پسماند.
که در عین حال حمایتهای مردمی را هم با خود دارد. باشد.
-------- صفحهٔ بعد --------
و1
اطلاعات مربوط به
مدیریت آب
بهرهبردارو
بهرهبرداری از معدن و
پایش ۳ ارزیابی
توقف استفاده از
دریا
هم
ک
۰ کر
ح ۷
اطلاعات مربوط :
روش کانهارایی
ساخت
برای اجرای کار
تشکیل سامانه نظارت
بر اجرا / کنترل و
انتخاب عوامل اجرا و
اجرای طرح
اجرایی
راه با رعایت مقررات و
معدن
۱-۱- روال برنامهریزی
۴/۰۵/۳۱
شش
به طلاعات جغر
مصالح خا
سامانهی دفع بسماند
طراحی زیرساختهای
سامانهی دفع پسماند
ارایه طرح برای
رزیابی طرح و تصویب
و صدور مجوزهای
قانونی لازم
راهبرد پایا و ایمن ده
ضایعات
۹
دفع م۶
برنامهرپزی
تدوین طرح مفهومی
دفع ضایعات
قانونی و ذینفعها
حصوص کاربری
اراضی. مبانی طراحی
0 وجوه مختلف
۳ یک سامانه دفء
اقتصادء
معدن
برداری و بستن (رهاس
برآورد نرخ تولید و
حجم نهایی
شناسایی الزامات
خاص برای مدیریت
ضایعات
شناسایی راهبردها و
محلهای بالقوه برای
دفع ضایعات
ضایعات
ازی) سدهای پسماند
۱
شششش---7
دوره عمر
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ۲
ملاحظات کلیدی در مدیریت
حظطات کلیدی در مدیریت
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ۹۳۵/۳۱ ۵
انتظار میرود در تمام طول دورههای مختلف عمر سد پسماند. مشتمل بر دورههای طراحی مفهومی. طراحی (پایه 9
طرحها انجام میدهند. باید در کلیهی ذینفعهاء اطمینان کافی به طی شدن روالی مناسب را بهوجود آورند.
۱-۲- انتخاب راهبرد مدیریت مواد زاید"
۱-۱-۲۳ راهبردهای مدبربتی
در راهبرد مدیریت مواد پسماند. روشهای حمل. تخلیه. ذخیره و نگهداری دائمی باطلههای تولیدی" تشریح میشود.
دسترس برای انبارش مواد.ء از جمله شرایط آب و هوایی, الزامات دراز مدت (مشتمل بر پوشش سطحی) الزامات ایمنی و
بهداشت محیط کار تدوین شده باشد. در راهبرد تعیین شده. باید هزینههای مربوط به مرحلهی بستن و فعالیتهای مراحل
بعد از آن مورد توجه قرار گیرد و اطمینان حاصل شود که تصمیمهای درستی در مرحلهی طراحی مفهومی اتخاذ میشود.
از جمله اقداماتی که در طراحی و اجرای تاسیسات ذخیره پسماند باید در نظر قرار گیرد. پدافند غیرعامل
(010090] 172981۷۵) است. پدافند غیرعامل مجموعه اقداماتی را گویند که انجام میشود تاء خسارات احتمالی ناشی از
جنگ و یا خرابکاری عمدی به حداقل میزان خود برسد؛ به بیان دیگر هر اقدام غیرمسلحانهای که موجب کاهش
آسیب پذیری نیرویانسانی, ساختمانهاء تاسیسات. تجهیزات. اسناد و شریانهای کشور در مقابل عملیات خصمانه و
راهبرد مدیریت مواد پسماند. علاوه بر روشهای ذخیرهسازی و دفعء باید روشهای بستن,» پایش پس از بستن » ترک
نهایی و یا نگهداری را نیز مورد توجه قرار دهد. برای مرحلهی بستن با توجه به اهدافی که در پی آن دنبال میشود.
گزینههای متعددی قابل طرح است؛ اما در مورد ذخیرهسازی و دفع مواد پسماند. روشهای مختلف را میتوان تقریبا
محدود به مواردی به شرح زیر دانست:
الف - روشهای مختلف ذخیرهسازی (انباشت)
- سد خاکی تک مرحلهای "
|- 501600 ۵1 ۷۷/2516 ۱13280:65
2- 127118 ۷/۵516 ۳۳۵۵۵۵۶
3- ۳0۵۹51 0105۳6 8
4- 51۳816 51386 1
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۶ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
- سد با ترفیع مرحلهای (احتمالا با استفاده از مواد پسماند به عنوان مصالح ساخت)
- در داخل فضای خالی " دپوهای سنگ باطله
- پرکردن معادن روباز
- پرکردن معادن زیرزمینی
- تخلیه در کف دریا
در این راهنما فقط به دو ردیف نخست پرداخته میشود.
ب - روشهای مختلف دفع
- انباشت زیر سطح آب "
در این روش در محلهایی که آب برسطح مواد انباشته شده وجود دارد مواد پسماند به داخل آب تخلیه میشود.
تهنشینی مواد. حین حرکت در درون آب موجب تشکیل لایههایی با تراکم کم در زیر سطح آب میشود. با استفاده از این
روش. درصورتی که آب حاوی اکسیژن نباشد تا موجب اکسیداسیون سولفیدها شده و تولید اسید سولفوریک نماید. از
پیآمدهای منفی زیستمحیطی پسماندهای سولفیدی میتوان اجتناب نمود. به علاوه در این روش از تولید گرد و غبار
- انباشت سطحی ساحلی *
در این روش جریان حاوی مواد پسماند به ساحل حمل شده و رها میشود. این جریان به جریانهای کوچک با
فرونشسته افزایش مییابد و ذرات جامد باقیمانده. خشک و متراکم میشوند. آبهای اضافی نیز در گودترین محل مخزن
جمع شده و مواد ریزدانهای که همجنان در آن مانده در آن محل تهنشین میشوند.
|- ۷111۱-51286 68
2- ۷۷:۱۱ 0۵
۳- در نشریهی «ضوابط انباشت باطله و مواد زاید در واحدهای کانهآرایی (وزارت صنعت معدن و تجارت). طبقهبندی نسبتا مشابهی با برخی توضیحات
0 5۳2060۶ -4
20712۵ ناگ -5
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ۹۳۵/۳۱ ۷
در این روش مواد پسماند که در گلآبی با غلظت زیاد (حدود ۷۰ درصد) منتقل میشوند از طریق لولهای که به طور قائم و با
خروجی روبه بالا قرار گرفته است. در نقطهای در حدود مرکز یک منطقهی محصور تخلیه میشود. این روش دارای مزایایی است.
از جمله اینکه هنگام تخلیه. مواد به صورت مخروطی انباشته میشوند و محل کمتری را نسبت به روشهای دیگر اشغال
میکنند. همچنین این روش میزان سطح حوزهی آبگیر انباشتگاه را کاهش داده بنابراین هزینه ساخت و نگهداری سد کاهش
مییابد. ضمن اینکه به علت عدم نیاز به افزایش دیواره در زمانهای متوالی هزینههای عملیاتی نیز کاهش مییاید.
- ساحلسازی و جدایش توسط چرخابه "
در شرایطی که بخش عمدهای از مواد پسماند درشت دانه هستند یا زمانی که جدایش کامل بین این مواد (بر اساس
دانهبندی) میسر باشد. برای احداث سدهای پسماند میتوان از روش هیدروسیکلون یا چرخابه استفاده نمود.
- دفع همراه با مواد درشت دانه و یا سنگهای باطله معدن "
در این روش انبارش مواد پسماند ریزدانه بهطور مخلوط با سنگ باطلهی درشتدانهی معدن انجام میشود. این امر
موجب کاهش حجم فضای خالی بین درشتدانهها شده و به موازات. موجب افزایش مقاومت مکانیکی مجموعه میشود.
- خشکسازی با استفاده از نور خورشید و یا مکانیکی و انباشت خشک مواد
در این روش» در نزدیکی معدن فضایی برای خشکسازی مصالح پسماند درنظر گرفته میشود. درصورتی که زمین در
خشکسازی (مکانیکی یا طبیعی) و نیاز آن به فضای زیاد و یا امکانات مکانیکی با هزینهی قابل توجه. استفاده از این
روش معمولا از نظر اقتصادی بهصرفه نیست؛ مگر این که با درنظر گرفتن شرایط و محدودیتهاء متصدیان معدن تصمیم
سا استفادههای اقتصادی در صورث امکان
درصورت رعایت مسایل زیستمحیطی, میتوان به غیراز استفادهی از مواد پسماند در ساخت سد.ء در سایر فعالیتها
نیز از این مواد بهعنوان مصالح ساختمانی استفاده نمود. در این زمینه در سطح بینالمللی تجربیاتی از استفادهی در
روسازی یا بدنهی جادهها مطرح شده است.
|- 06۳۵۱ 1۳1۵۵۵ 11511۵۲86 ))11(
2- ]۲1۷۵۳0-6
3- 0-1505 ۵[
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۸ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
- فرآوری بیش تر
درصورتی که فرآوری بیشتر مواد پسماند اقتصادی دانسته شود. دفع این مواد بهطور موقت انجام میشود. نحوه دفع
باید با توجه به فرایندهای مورد نظر برای فراوری بیشتر تعیین شود.
۲-۱-۲ اصول عمومی مدیربت دفع مواد در سدهای پسماند
اصول کلی پذیرفته شده در مدیریت انبارش مواد پسماند روی سطح زمین در سدها را میتوان به شرح ذیل برشمرد.
البته با توجه به شرایط هر طرح. در ازای اهمیت بیشتری که به برخی دیگر از اصول داده میشود. ممکن است طراحان
ناگزیر از چشمپوشی محدود در برخی از اصول شوند.
- در کاربری سدهای پسماند. باید اولویت به انبارش مواد پسماند داده شود؛ بر این مبناء حجم آب ذخیره شده
در سدهای پسماند باید به حدی کم باشد که خشک شدن و تحکیم این مواد به سهولت انجام شود؛ مگر
این که نتایج حاصل از الزامات طراحی, همچون ضرورت کاستن از امکان وقوع اکسیداسیون و یا دیگر
واکنشهای شیمیایی و یا جلوگیری از پراکنش گرد و غبارء تخلیه در زیر آب. الزامی دانسته شود.
- هرگاه از سد پسماند برای ذخیره آب مورد نیاز در فرآوری معدنی, ایجاد توازن در ذخیرهسازی, کنترل ایجاد
اسید و یا ذخیرهی آوردهای قابل استحصال استفاده شود. باید به عامل بالقوهی کاهش وزن مخصوص درجای
مواد پسماند و افزایش احتمال نشت و روگذری" سد در این شرایط توجه نمود.
- نیاز به استفاده از پوشش مناسب یا لایهی زهکش برای کمینهسازی و یا مدیریت آبهای نشتی, در برنامههای
کاری اولیهی طرح. باید مورد ارزیابی قرار گیرد. این امر باید مبتنی بر نتایج مطالعات دقیق هیدروژئولوژی»
تجزیه و تحلیل سمّیت مواد فروشوینده" و اثرات زیست محیطی باشد. در صورت نیازء آبهای نشتی از
_ متناسب با کیفیت آبهای نشتی یا سرریزی؛ پایش کیفیت و نصب یک سامانهی کنترل و تصفیه آب در
محلی بین مخزن و محل ورود آب به طبیعت. ممکن است ضروری دانسته شود.
- از انبارش دوغاب در لایههای ضخیم باید اجتناب کرد؛ این امر معمولا منجر به انبارش پسماندهایی ضعیف (از
نظر مقاومت مکانیکی) و با تحکیم یافتگی کم شده. و حجم مخزن بیشتری را برای انبارش نیاز خواهد داشت.
به علاوه, پوشاندن روی مخزن و یا اعاده به شرایط قابل قبول با صعوبت همراه خواهد شد.
05 16051۷ 13-51 -۱
58 0۷۵۲ -2
6 «اأع2م] -3
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ۹۳/۵/۳۱ ۹
- توصیه میشود برای حصول اطمینان از تحکیم سریع. خشک شدن و افزایش مقاومت. در انبارش روزمینی با
روش بالارو مواد پسماند درشت دانه در مجاورت دیوارهی خاکریز تخلیه شوند.
- درصورتی که. براساس محاسبات. از پایداری ژئوتکنیکی تودههای خشک پسماند در شرایط مختلف بارگذاری
(ازجمله وقوع زلزله) اطمینان حاصل شود میتوان مواد پسماند را در ترازهایی بالاتر از تراز تاج سد پسماند
نیز ذخیره کرد. این ذخیرهسازی میتواند بهصورت ساحلسازی و یا آنبارش مواد خشک انجام شود.
- در تخلیهی مواد. از روشهایی که ممکن است همراه با افزایش احتمال تولید گرد و غبارء یا فروشویی مواد
پسماند و انتقال مواد فروشوینده باشد باید اجتناب کرد
- در طراحی سامانههای انبارش, باید اثرات نامطلوب واکنشهای شیمبایی در تودهی مواد پسماند. پی و
سازههای مربوط مورد توجه قرار گیرند.
- حتی در طراحی مخازن سدهایی که از عبور آب از آنها به پاییندست باید جلوگیری کردء علاوه بر حجمی
که باید برای نگهداری سیلابهای ورودی منظور شود. ساخت سرریز برای عبور سیلابهای بزرگتر نیز باید
- در جانمایی سدهای پسماند باید خطرات مجاورت سد با حفاریهای روباز و یا زیرزمینی موجود. و با دارای
احتمال حفاری در آینده و همچنین پیآمدهای تخریب احتمالی سد برمحیطزیست و مراکز جمعیتی
- تمامی سدهای پسماند باید تحت پایش قرار داشته باشند. با این پایش میتوان فرضیات طراحی را با عملکرد
مشاهده شده مقایسه نمود و در صورت نیاز اصلاحاتی را در آن اعمال کرد.
- هرگاه که ممکن باشد. ساخت مرحلهای, با هدف کاستن از میزان سرمایهگذاریهای اولیه و نیز فراهم آوردن
امکان اعمال تغییرات ناشی از تغییر در عملکرد. فرآیندها و یا میزان تولید. باید در برنامه کار قرار گیرد.
- در طراحیها باید به الزامات مربوط به دورهی بلندمدت پس از بستن سد توجه کرد. از جملهی این الزاامات
میتوان به ضرورت باقی گذاشتن زمینی با شکل" پایدارء همچون شرایط طبیعی سطح زمین» و بدون نیاز به
نگهداری, اشاره کرد.
۱-8
2-0
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۳۰ راهنمای طراحی., ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۳۲-۲۳- مدیریت ریسک
۱-۳-۲ روال مدیریت ریسک
هرچند. ممکن است بروز خرابی عمده در سدهای پسماند به نسبت نادر باشد. ولی در سالهای گذشته کاهشی در
میشود. که پیآمدهای زیانبار آنها میتواند ابعاد چشمگیری داشته باشد. خرابیهای پیشین منجر به بروز تلفات جانی,
خسارات فاجعهبار به محیط زیست. ناآرامیهای اجتماعی, دخالتهای محدود کننده توسط ضابطین قانون و نیز زیانهای
موثر ریسک مترتب بر سدهای پسماند در طی عمر آنها و پس از آن. منافع مالی, اعتباری و پایداری؛ قابل توجه و قابل
اندازهگیری در برخواهد داشت.
در صورت نبود عزم اولیه برای کنترل و مدیریت ریسک در هر یک از مراحل طراحی, ساخت و بهرهبرداری سامانههای
یا فیلترها) و یا اصولا کل سامانه قابل پیشبینی است.
ساخت و بهرهبرداری و بستن صورت میگیرد.
شیوههای مبتنی بر شناخت ریسک با تمرکز بر مواردی که از مبانی دستیابی به اهداف عملکردی هستند. تبدیل به
ابزاری عملی و موثر برای مدیریت طرحها شدهاند. اقدام به چنین برخوردی در مراحل آغازین پروژههاء اطمینان خاطر
بیشتری را از نظر طراحیها به صاحبان طرح میدهد. به علاوه طراحان را قادر میسازد تا طرح مناسبتری را در تطابق
فرآیند مدیریت ریسک باید در مرحلهی شکلگیری طرح آغاز شود. در این فرآیند با اعمال مدیریت بر مواد زاید. ابتدا
سعی میشود تا مواد زاید حذف شوند و یا کمیت آنها کاهش و کیفیتشان ارتقا یابد. نمونههایی از تدابیر سودمند در
مدیریت ریسک به شرح زیر قابل طرح است.
- اجتناب از مواجه با احتمال خطر با این رویکرد که فعالیتهایی که منجر به افزایش احتمال خطر میشوند
1- 551311۵0111۷
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۲
- پذیرش ریسک با هدف بهرهگیری از یک فرصت
- حذف منابع موجود ریسک
- تسهیم ریسک با دیگران (برد- برد) مانند پرکردن فضاهای خالی در معادن همسایه
نخستین قدم در روالهای مبتنی بر شناخت اثرات ریسک. توجه به گزینههای مختلف روش انبارش است. از جملهی
این گزینههاء تخلیه پسماند در کاوک" و یاء با همگذاری" با مواد باطلهی معدنی است. در برخی از طرحها این گزینهها
میتواند موجب کاستن از پیچیدگیهای مربوط به سازههای مورد نیاز برای انبارش شود. به این طریق میتوان احتمال
خرابی آنها و پیآمدهای محتمل این خرابیها را کاهش داد.
در ادامهی کارء در مراحل طراحی, ساخت و بهرهبرداری نیزء روال مدیریت ریسک باید تداوم یابد. بخشی از
فعالیتهای بهرهبرداری» باید در برگیرندهی پایش ریسکهاء و بازبینی روالهایی از برنامهی مدیریت پسماند باشد. که
کلیهی وجوه روالهای مدیریت ریسک را شامل میشود. هدف از این امرء که مواردی به شرح زیر را دربر میگیرد. کسب
اطمینان از وجود کنترلی موثر و کارآمد بر تمامی فعالیتهای مربوط به طراحی,ساخت و بهرهبرداری است.
- جمعآوری اطلاعات بیشتر برای ارتقای سطح ارزیابی ریسکها.
- تجریه و تحلیل رویدادها و کسب تجربه از تغییرات. روند کارء موفقیتها و شکستها.
- ردیابی بروز تغییرات در مفاهیم داخلی و خارجی, از جمله تغییرات در مبانی ریسک. و خود ریسک.که ممکن
است منجر به تجدید نظر در نحوهی برخورد با ریسک و اولویتبندیها بشود.
- تشخیص بروز ریسکهای جدید.
سدهای پسماند و بارهای وارده بر آنهاء ماهیتاء به طور دائم در حال تغییر هستند. از اینرو برنامهریزی و مدیریت ریسک
برنامهریزیهاء طراحی, ساخت. بستن تاسیسات ذخیرهی پسماند و اعادهی وضعیت مناسب قرار داشته باشد. در پیوست شماره
۱ اصول کلی مدیریت ریسک و اجزای کلیدی مورد نیاز در روالهای این مدیریت ارائه شده است.
1 -|
۹ م0 -2
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۳۲ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۳-۲-۲ ارزیابی احتمال خطر
به طور کلی منظور از ارزیابی احتمال خطرء شناخت. تجزیه و تحلیل, و سنجش کمّی پیآمدهای بروز خطر است.که
در مراجع مختلف میتوان با تکنیکهای انجام چنین کاری آشنایی پیدا کرد.
از روشهای گوناگونی میتوان برای ارزیابی خطرات در یک طرح پسماند و روشهای بهرهبرداری از آن استفاده کرد.
انتخاب روش بستگی به پیچیدگی خطر اهمیت جزء تحت بررسی (از نظر ایمنی. سلامتی» محیطزیست. تداوم فعالیت
اقتصادی)؛ پیآمدهای بالقوهی خرابی, و کمیت و کیفیت اطلاعات پایهی موجود دارد. برای ارزیابی ریسک سدهای
پسماند. شاخصهای عمده در خرابی بالقوهی اجزاء بهطور منفرد و یا در ترکیب با یکدیگر (درصور تی که این تر کیب بتواند
منجر به بروز خرابی شود) باید مورد شناسایی قرار گیرند.
برای سنجش قابلیت پذیرش ریسک اجزای ساده و یا مرکب مشخص از یک سد پسماند (مانند ظرفیت سرریز)» که
در ردهی سدهای با «بیآمد نامطلوب زیاد» قرار میگیرد. طراحها غالبا آرزیابی ریسک را به صورت کمی انجام میدهند.
برای ردهبندی اولویتهای کنترل خطرء طرحهای اقدام در شرایط بروز خطرء و یا نشان دادن ریسکهای مربوط به
بروز حوادث مرکب (بروز خطای متوالی) غالبا از آرزیابیهای کیفی یا نیمه کمّی استفاده میشود.
۳-۲- ردهبندی سدهای پسماند از نظر پیآمد خرابیهای محتمل
به عنوان بخشی از فعالیتهای مربوط به طراحی سدهای پسماند. دو رده از پیآمدها باید مورد ارزیابی قرار گیرند.
یکی ردهی پیآمدهای ناشی از خرابی سد. و دیگری ردهی پیآمدهای ناشی از سرریزی سد.به این ترتیب الزامات مختلف
طراحی و بهرهبرداری نظیر طراحی سرریز و حجم ذخیرهی سیلاب مورد نیاز را میتوان تعیین کرد.
۱-۳-۲ ردهبندی مبتنی بر پیآمد خرابی سد
ردهبندی سدهای پسماند برمبنای پیآمدهای ناشی از خرابی آنهاء با ارزشگذاری پیآمدهای تخلیهی آب و پسماند
به پایاب در پی خرابی سد. از طریق تجزیه و تحلیل ریسک انجام شده. و بر این اساس پارامترهای مورد نیاز طراحی برای
مواجهه با ریسک انتخاب میشود. در این روند. لازم است به احتمال بالقوهی تخریب تاسیسات توجه شود و اثراتی که
این تخریب بر وضعیت اجتماعی, اقتصادی, محیطزیستی و انسانی داردء مدنظر قرار گیرد.
باید توجه داشت که در مراحل مختلف عمر سدهای پسماند. تفاوتهای عمدهای در پیآمدهای وقوع حوادت
نامطلوب مورد انتظار است. به عنوان مثال در مرحلهی بهرهبرداری» مشکلات ناشی از بروز آبشستگی را بهراحتی میتوان
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ۹۳۵/۳۱ ۳۳
برطرف نمود.ء این در حالی است که اگر در مرحلهی پس از بسته شدن سد! نگهداری مناسبی از آن صورت نگیرد. این
مشکل میتواند به مکانیزمی برای خرابیهای بزرگتر تبدیل شود. بهطور مشابه. آبهای آلودهی نشتی در طی دورهی
بهرهبرداری میتوانند به راحتی جمعآوری و تصفیه شوندء در حالی که پس از بسته شدن سد. چنین شرایطی میتواند
منجر به صدمات زیستمحیطی عمدهای شود. بهطور کلی صدمات ناشی از یک خرابی بزرگ مقیاس در سدهای پسماند.
با گذشت زمان برای سازههای بزرگتر و مرتفعتر افزایش مییابد. از این رو لازم است که ارزیابی پیآمدهاء برای هریک از
مراحل عمر سدهاء به طور جداگانه و مستقل انجام شود
طبقهبندی مبتنیبر پیآمد باید با در نظر گرفتن احتمال بالقوهی افزایش خسارتها و کاهش ایمنی مرتبط با
پسماندهای معدنی و براساس روالهایی که به این منظور تدوین شدهاند صورت گیرد. معمولاء بخشی از اطلاعات پایهای
مورد نیاز برای این طبقهبندی را نتایج ارزیابی پیآمدهای ناشیاز خراب شدن سد. تشکیل میدهد. از جمله مواردی که
شرایط مختلف سیلابی مشتمل برء سیلاب در روزهای آفتابی" و سیلاب بر اثر وقوع بارندگیهای بزرگ. انجام شود.
برای تحلیل شکست سد میتوان از روشهای پیچیدهی محاسباتی هیدرولوژی و یا برای موارد ساده از روشهای
تقریبی ساده و کیفی استفاده کرد. در شبیهسازی سدهای پسماند. غالبا فرض میشود که پسماند با آب جایگزین شود.
هرچند که در برخی موارد. از مدلهای پیچیدهی جریان گل " نیز استفاده میشود. مدلسازی جریان مخلوط مواد پسماند
و آب پیچیده است و تدوین سناریوی واقعبینانه از آن به میزان قابل توجهی نیازمند قضاوت مهندسی است.
با تلفیق نتایج محاسبات مربوط به جریان آب یا گلآب در پایاب سد. با نقشههای توپوگراقی منطقه, نقشههای نشان
دهندهی محدوده آبگرفتگی و عمق و سرعت جریان» تهیه میشوند. و سپس با توجه به تعداد جمعیت در معرض خطر,ء
ماهیت موادی که رها میشود و شدت صدماتی که این مواد بالقوه میتوانند با توجه به وضعیت موجود به محیط وارد
کنند. پیآمدهای این آب گرفتگی آرزیابی شده و ردهبندی میشوند. توجه به این نکته ضروری است که واکنش
جمعیتهای در معرض خطرء به شکستگی سدهای پسماند (که منجر به جاری شده گلآب و مواد زیانبار میشود) با
واکنش جمعیتهای ساکن در پایاب سدهای ذخیرهی آب به خرابی این نوع سدها متفاوت است. از اینرو ارزیابی تلفات
جانی ناشی از خرابی سدهای پسماند. باید محافظه کارانه صورت گیرد. با توجه به ماهیت پسماندها که بالقوه محتوی
مواد زیانآور هستند. لازم است رویکردی که در برگیرندهی صدمات بهداشتی و محیطزیستی و آثار آنها باشد. مورد نظر
۵ 1۵ -2
05 189 5 -3
۷ ما۱1 -4
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۴ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
قرار گیرد. از اینرو در ارزیابی پیآمدهای خرابی سامانههای ذخیرهی پسماند. توجه به تفاوت در ماهیت فیزیکی و
زئومکانیکی مخلوط پسماند- آب در مقایسه با آب خالص, ضروری است.
نظر به این که در حال حاضر ضوابط و معیارهایی برای ارزیابی و تعیین ردهی سد بر مبنای پیآمدهای تخریب. در
معیارهای یک کشور به عنوان مبنای ردهبندی, لازم است دیگر فعالیتهای طراحی نیز در هماهنگی با
معیارهای آن کشور صورت گیرد. در پیوست شمارهی دوء به عنوان نمونه. اطلاعاتی در مورد این ردهبندی در
کشور استرالیا ارائه شده است.
- تدوین معیار خاص برای هر طرح و کسب تاییدهای لازم از مراجع ذیربط. پیش از شروع کارهای طراحی اولیه.
در تدوین این معیار عوامل اقتصادی, بهداشت عمومی, پیآمدهای زیست محیطی و تلفات جانی باید مورد
توجه قرار گیرد. با توجه به بررسیهای انجام شده درخصوص طبقهبندیهای متعارف در برخی از مراجع.
توصیه میشودکه سدها از نظر پیآمد خرابی در پنج رده به شرح زیر قرارداده شوند.
* پیآمد کم
* پیآمد قابل توجه
* پیآمد عمده
۰ پیآمد زیاد
۰ پیآمد بسیار زیاد
۲-۳-۲- ردهبندی مبتنی برپی آمدهای زیست محیطی سرریزی سد
ردهبندی مبتنی برپیآمدهای زیست محیطی سرریزی سد را هم میتوان مانند ردهبندی مبتنی برپیآمد خرابی سد
انجام داد. با این تفاوت که در این ردهبندی, فقط اثرات سرریزی آب از مخزن سد در شرایط وقوع سیلاب در فصول با
بارش زیاد مورد توجه قرار میگیرد. که معمولا این اثرات محدود به خسارتهای زیست محیطی میشود. هرچند به این
ترتیب میتوان انتظار داشت که ردهبندی مبتنی برپیامدهای زیست محیطی سرریزی سد. به خصوص در طرحهایی که
۱- در این را هنما هر جا که نیازی به ردهبندی وجود داشته است از این پنج رده | ستفاده شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ۹۳۵/۳۱ ۳۵
احتمال بروز تلفات جانی در آنها وجود ندارد. در ردهای پایینتر از ردهبندی مبتنی برپیامد خرابی سد باشدءولی
پیآمدهای زیست محیطی بسیار زیاد میتواند منجر به قرارگیری سد در ردهی سدهای با پیآمد زیاد شود.
۴-۲- برنامهریزی
۱-۳-۲۳ دورهی عمر - برنامهریزی معدن
تاسیسات انبارش مواد پسماند باید برای ذخیره ایمن آب و مواد پسماند در محیطی پویا طراحی شوند. عمر این
تاسیسات محدود به عمر بهرهبرداری از معدن نیست و سالهای متمادی پس از بسته شدن معدن را نیز در برمیگیرد. در
حال حاضر دامنهی گستردهای برای دورهی عمر طراحی سدهای پسماند. از یک هزار سال در ایالات متحده آمریکا و یک
هزار تا دو هزار سال در کشورهای عضو اتحادیه اروپاء در نظر گرفته میشود. برای تعیین طول دورهی بستن سامانهی
دفع پسماند باید مقیاسهای زمانی پدیدههای زمینشناسی مدنظر قرار گیرد. با توجه به این که در حال حاضر در اروپا
انباشتگاههای پسماند با عمری بیش از هشتصد سال وجود دارند که همچنان مورد پایش قرار میگیرند. لذا دورهی عمر
یک هزار ساله معقول بهنظر میرسد.
برای دستیابی به یک سامانهی دفع پسماند اقتصادی و ایمن. تمامی فرآیندهاء سامانههاء روالها و فعالیتها باید در
برنامهریزی به طور جامع مورد توجه قرار گیرند. موارد اثرگذار بر طراحی و مدیریت سامانهی دفع پسماند. مشتمل بر
موضوعهایی به شرح زیر است:
- طراحی مفهومی روشهای مناسب برای حمل. دفع و انبارش (فصل سوم - روشهای انبارش مواد پسماند و
اصول رسوبگذاری).
- مشخصات قابل انتظار مواد پسماند در طی دورهی عمر معدن و چگونگی بروز تغییرات محتمل کمّی و کیفی
در آنها (فصل چهارم - رفتار و تعیین خصوصیات مواد پسماند).
- مدیریت آب. آنچه که نتیجهی بارشهای جوی است. یا آبهای اضافی همراه با گلآب برای جابجایی رسوب
- محاسبات و طراحی تفصیلی اجزای مختلف سامانه» مشتمل بر طرح ترفیع و بستن (فصل ششم - محاسبات و طراحی).
- ساخت تاسیسات (فصل هفتم - ساخت) مشتمل بر عملیات افزایش ارتفاع سد در چند مرحله
- بهرهبرداری از تاسیسات انبارش (فصل هشتم - بهرهبرداری) مشتمل بر انبارش مواد پسماند. برنامهریزی و تامین
منابع مالی برای عملیات ترفیع مرحلهای, پایش مسایل زیستمحیطی, و شاخصهای اصلی پایداری با هدف
مقایسهی عملکرد واقعی سامانه در مقابل نتایج طراحیهای اولیه و برنامههای مدیریت در شرایط اضطراری.
- بستن معدن به نحوی که از عملکرد مطابق انتظار ذینفعان و الزامات قانونی کسب اطیمنان شده باشد. (فصل
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۶ ۹۳۵/۳ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
در برنامهریزی جامع برای عمر معدن. کلیهی پیشآمدهای بالقوه که در عمر سازه ممکن است واقع شوند باید مورد
توجه قرار گیرند. احتمال گسترش محدودهی معدن و یا تغییر خواص مواد پسماند. که ممکن است بر طرح اثرگذار باشد.
از جملهی این پیشآمدها هستند.
باید توجه داشت که تجمیع برنامهریزی انبارش مواد پسماند با برنامهریزی سایر فعالیتهای معدنی. ممکن است
موجب اشتراک مساعی بین کلیه فعالیتهای معدنی شود. این امر به خصوص از دیدگاه بهرهبرداری از سایر مواد زاید
معدنی به عنوان مصالح ساختمانی و نیز اثراتی که مدیریت منابع آب ممکن است بر فرآوری و روشهای بستن معدن
داشته باشد., حایز اهمیت است. به این طریق غالبا منافع مالی و یا زیستمحیطی قابل توجهی را میتوان با صرف انرژی و
هزینهای اندک کسب کرد. در حال حاضرء ملاحظات مربوط به انبارش بهینهی مواد پسماند. در برنامهی بهرهبرداری و
عملیات معدنی کمتر مورد توجه قرار میگیرد. به عنوان مثال,. میتوان به عدم توجه مکفی به صرفهجویی قابل
ملاحظهای که در دورهی بستن معدن, از جانمایی راهبردی محل دفن سنگهای باطله. که با صرف اضافه هزینهای اندک
در دوره بهرهبرداری قابل کسب است. اشاره کرد.
۲-۴-۲ اهداف کلیدی در برنامهریزی سامانهی انباشت پسماند (س -ا| - پ)
اهداف کلیدی برنامهریزی جامع» مشتمل بر مواردی به شرح زیر است:
۱- دستیابی به طرح بهینهی (مالی و زیستمحیطی) سامانهی انبارش پسماند. با توجه به روشهای انبارش در
تمامی طول عمر آن و توجه کامل به کلیهی گزینههای بالقوه.
۲ دستیابی به طرحی درخور و مناسب از طریق درک کامل شرایط محیطی و بهرهبرداری» شناخت خطرات
بالقوه و همجنین انجام اقدامهای کاهندهی اثرات نامطلوب.
۳- کمینهسازی اثرهای منفی زیستمحیطی با طراحی مناسب اولیه و همچنین اعمال اصلاحات درخور در آن از
۴ تدوین برنامهای منسجم برای مرحلهی بستن با در نظر گرفتن مسایل به شرح زیر:
- بهکاربری اراضی.
- سامانههای حفاظت محیط زیست.
۵- ایجاد روالی مدیریتی که ضمن ارتقای کیفیت و بهینهسازی روشهای بهرهبرداری از سامانهی انبارش
پسماند. خطرات محتمل را تحت کنترل داشته باشد. به ترتیبی که در طی دورهی بهرهبرداری میزان آنها
افزایش نیابد.
۶ ارزشگذاری سامانهی انبارش پسماند. در طول عمر آن با در نظر گرفتن تمام مراحل در دوران حیاتش.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ۹۳۵/۳۱ ۳۷
برای تحقق این اهداف. مواردی به شرح زیر در تدوین برنامهها باید مدنظر باشد:
- هزینهی کامل دفع پسماند ازهزینههای مربوط به مرحله طراحی مفهومی سامانه تا هزینههای مرحلهی
ترک و نوتوانی و بازسازی مشتمل بر هزینههای نگهداری طولانی مدت در دوران پس از بستن. که باید
دربرگیرندهی موارد فنی, اجتماعی, محیط زیستی» زئوشیمیایی و اقتصادی, به خصوص اثرات درازمدت
آنهاء باشد.
- در تصمیمهای کلیدی باید دقت شود که کلیه عوامل موثرء به خصوص اثرات مالی پیآمدهای محتمل
- تصمیمگیریها و اعمال آنها باید دارای حاشیهی ایمنی کافی باشند. احتمال بروز خطر باید در سطحی
حفظ شود که صدماتی بیمورد به اشخاص ثالث و محیطزیست وارد نیاید.
حجم مخزن مورد نیاز ناشی از بستن زودهنگام و یا توسعهی معدن. عملکردی بهینه دارد.
- توسعهی فعالیتها در دورهای فراتر از عمر اقتصادی اولیه معدن. عمر معدن ممکن است فراتر از عمر
اولیهی پیشبینی شدهی آن باشد و معمولا برای جند دهه استمرار یابد. از اینرو انعطافپذیری برنامه
باید در حدی باشد که در آینده با صرف هزینهای اندک منافع مالی و راهبردی قابل توجهای کسب شود.
۳-۴-۲ اطلاعات مهم مورد نیاز برای برنامهریزی سامانهی انبارش پسماند
برای برنامهریزی و طراحی یک سامانهی انبارش پسماند اطلاعات به شرح زیر مورد نیاز است:
- محدودهی اراضی در دسترس برای انبارش پسماند.ء پس از کسر اراضی لازم برای ساخت کارخانه. اراضی که
در آنها ماده معدنی وجود دارد. و یا زمینهایی که از نظر زیستمحیطی,. میراث فرهنگی. و مالی دارای
شیمیایی مضاف و تغییرات مورد انتظار آن در طی زمان.
۱- 00۱۵۱ 0
20
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ ۹۳/۳ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
- الزامات مخزن, نرخ تولید پسماند و شرایط تحویل آن به مخزن, و چگونگی تغییرات نرخ تولید و احتمال
- عمر طراحی و حجم کل مورد نیاز با در نظر گرفتن تغییرات احتمالی آتی همچون توسعهی یک معدن جدید.
- نقشههای توپوگرافی از ساختگاههای دارای پتانسیل.
موردنیاز مورد توجه قرار گیرند.
- شرایط پی از دیدگاه زمینشناسی» هیدروژئولوژی و کیفیت آبهای زیرزمینی.
- تاثیر مناطق حفاری شدهی موجود یا حفاریهای آتی ناشی از فعالیتهای معدنکاری و آثرات محتمل آنها.
- لرزهخیزی منطقه و پارامترهای لرزهای مورد نیاز برای طراحیها.
- مصالح ساختمانی در دسترس و مشخصات مکانیکی آنها.
- اطلاعات و آمار هواشناسی درازمدت منطقه شامل میزان بارشهاء تبخیر, بادء طوفان با توجه به احتمال تغییر اقلیم.
- شرایط بارندگی و آورد در مخزن و حورهآبریز. با در نظر گرفتن احتمال تغییر در مصارف آب در بالادست و
- اطلاعات موجود هیدرولوژیکی, میزان مواد جامد معلق» مواد محلول, و شیمی آب در مورد منابع آبهای
سطحی و زیرزمینی نزدیک به محل اجرای طرح دفع مواد پسماند.
- الزامات درازمدت برای تثبیت اراضی, که شامل کاربری آتی و نیز با زکاشت آنها است.
تعیین اطلاعات مورد نیاز (آگاهی از اطلاعات موجود و تهیه برنامه برای دستیابی به کمبود اطلاعات) یکی از اجزای
اصلی روال برنامهریزی است. با توجه به اینکه تهیهی اطلاعات در برخی موارد.ء در مرحلهی طراحی غیرعملی است و این
اطلاعات در این مرحله بر مبنای تجربه و 5 تحمینی ساده انتخاب میشوند. لازم است برای کسب اطمینان از صحت
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ۹۳۵/۳۱ ۳۹
۵-۲- طرح مدیریت پسماند
۱-۵-۲ سطوح برنامهربزی
تدوین طرح مدیریت پسماند برای عمر کامل پروژه» مشتمل بر مرحله بستن و دوران پس از بستن. و اقدامات مورد
نیاز در این دوران یک ضرورت است. این طرح باید دربرگیرندهی کلیهی فعالیتهای طراحی, ساخت. بهرهبرداری. بستن
و نوتوانی و بازسازی باشد.
در طرح مدیریت پسماند. توسعهی مرحلهای باید مورد توجه باشد؛ به عنوان مثال با توجه به زمان پیشبینی شده
با توجه به این که معمولا در طول عمر پروژه تغییراتی در طرح حادث میشود. طرح مدیریت پسماند. با انعطافپذیری
مناسب. باید قابلیت اعمال اصلاحات را هم داشته باشد. از اینرو میتوان طرح مدیریت پسماند را به سه بخش
- طرح بلندمدت
این طرح دربرگیرندهی مواردی به شرح زیر است:
* مبانی برنامهریزی کلی.
* مقاطع کنترل و اهدافی که در طول عمر پروژه باید به آن دست یافت.
* روشهای کسب اطمینان از وجود حجم ذخیرهی کافی برای عمر معدن, با در نظر گرفتن توسعههای احتمالی آتی.
* ارتباط با طرح بستن سد.
- طرح میانمدت
شرح زیر است:
* اطلاعات مدیریتی.
جزییات برنامهی ساخت و گردشهای مالی مورد نیاز برای حفظ و نگهداری منطقهی دفع مواد پسماند برای
۳ تا ۵ سال آتی.
۱ 1021111010
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۳۰ راهنمای طراحی., ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
- طرح کوتاهمدت
در این طرح چهارچوب فعالیتهای انبارش در دورههای یک ماهه تعیین میشود و برای رسیدن به اهدافی که در
طرحهای بلند مدت درنظر گرفته شده است. میتوان تغییرات یا اصلاحاتی در این طرحهای کوتاه مدت اعمال نمود. طرح
مدیریت کوتاه مدت پسماند درب رگیرندهی مواردی به شرح زیر است:
* آوردهای فصل بارانی و سیلابها
- بازبینی طرح
طرح مدیریت. با توجه به عملکرد کل سامانه و نیز اطلاعات بههنگام در مورد نرخ تولید آتی» باید در دورههای زمانی
حداقل یک ساله مورد بازبینی قرار گیرد. معمولا انبارش پسماند دقیقا از برنامهی تدوین شده پیروی نمیکند. از اینرو
بازبینی دورهای برنامه مدیریت و اعمال اصلاحات در آن, از اهمیت ویژهای برخوردار است.
پیآمد استفاده از برنامههای قدیمی ممکن است به پرشدن ظرفیت مخزن بهصورت زودهنگام, منجر شود که این امر
احداث چنین مخزنی تبعات مالی مربوط را بهدنبال دارد و ممکن است از برخی از استانداردهای طراحی چشم پوشی
۳-۵-۲ تهیه طرح مدبربت پسماند
قدمهای اولیه برای تهیه و تدوین طرح مدیریت پسماند مشتمل بر مواردی به شرح زیر خواهد بود.
۱-۲-۵-۳ برنامهریزی طراحی
برنامهریزی طراحی سامانه دفع پسماند باید بر این فرض مبتنی باشد که در زمان شروع کار و راهاندازی پروژه طراحیها
هنوز کامل نشدهاند و بسیار محتمل است که طی چند سال بعد از شروع بهرهبرداری» طرح متحول شود. از اینرو طرح
مدیریت پسماند باید دربرگیرندهی چهارچوب فعالیتهای طراحی باشد و طی آن, اطلاعات لازم در مورد مبانی طراحی و نیز
روششناسی فرآیند بازبینی طراحیهاء ارائه شود. برنامهریزی طراحی باید دربرگیرندهی مواردی به شرح زیر باشد:
- تخمین حجم کل مخزن مورد نیاز در درازمدت.
- شناخت دقیق و گستردهی وضعیت توپوگرافیک و کاربری اراضی در محدودهی طرح و نیز ارزیابی چگونگی
- تعیین خواص فیزیکی و شیمیایی مواد پسماند.
- تعیین ویژگیهای مواد پسماند همچون زاویهی قرارء وزن مخصوص تهنشین شده و مقاومت مکانیکی آنهاء از
طریق انجام آزمایشهای آزمایشگاهی و ساخت واحدهای آزمایشی نمونه.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ۹۳۵/۳۱ ۳
- تعیین الزامات مربوط به مسایل بهداشتی و ایمنی در ارتباط با روشهای جابجایی و انبارش پسماند. مشتمل
بر الزامات قانونی و اخذ مجوزهای لازم
- تعیین دوره» نرخ و روش دفع مواد پسماند.
- تعیین حجم مایعات قابل بازیافت و دامنه تغییرات کمّی و کیفی آنهاء
- انجام مطالعات هواشناسی (باد. باران» تبخیر) و لرزهخیزی منطقه.
- انجام مطالعات مدیریت منابع آب.
- تعیین ارتفاع آزادء میزان سرریزی و الزامات و محدودیتهای مخزن.
- تخمین کمیت و کیفیت آب نشتی,
- چاره اندیشی در مورد نیازهای آتی با در نظر گرفتن احتمال ساخت مرحلهای و همچنین ضرورت هماهنگی با
سایر الزامات.
- اجرای عملیات اکتشافی مقدماتی با هدف ارزیابی پی سد. آب زیرزمینی و منابع قرضه.
- انتخاب نهایی محل (محلهای) دفع
- ارزیابی الزامات مربوط به بازگرداندن شرایط به حالت اولیه. و انتخاب طرح مخزن مناسب به ترتیبی که
بیشترین تطابق را با این الزامات داشته و بازسازی تدریجی نیز میسر گردد.
- طراحی نهایی و تهیه برنامهی ساخت.
۲-۲-۵-۳ برنامهربزی ساخت
در برنامهی درازمدت عملیات ساخت. دیرترین زمانهایی که اجزای جدید باید برای بهرهبرداری تحویل شوند
مشخص میشود. در این چهار چوب برنامهریزی عملیات ساخت باید توسط طراح پروژه انجام شود. در این برنامه باید
ترتیب و توالی نصب اجزای مختلف انباشتگاه پسماند. و چگونگی ارتباط بین این اجزا مشخص شده باشد. نمونهی
فعالیتهایی که در برنامهریزی ساخت باید منظور شوند به شرح زیر است:
- دورهی مناقصه. ارجاع کار و تجهیز کارگاه.
- آمادهسازی پی.
- عملیات خاکی و خاکریزی.
- ساخت سامانههای بازیافت و سرریز آب.
- نصب سامانههای پایش و ایمن :
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۲ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۳-۲-۵-۲ برنامهربزی بهرهبرداری
برنامهریزیهای کوتاه. میان و بلندمدت با هدف کسب اطمینان از وقوع شرایطی به شرح زیر انجام میشود:
- پر شدن بهینهی مخزن از مواد پسماند.
- بازیافت و انتقال هر نوع مایع لبریزی.
- کنترل و ذخیره سیلابها.
- افزایش دورهای ارتفاع خاکریز.
- نگهداری و پایش.
- در صورت امکان نوتوانی و بازسازی تدریجی.
- همسازی با هر نوع تغییر نسبت به مبانی اولیهی برنامهریزی.
۳-۳-۵-۲ طرح واکنش برای زمان اضطرار / طرح ایمنی سد برای زمان اضطرار
در طرح واکنش برای زمان اضطرار یا طرح ایمنی سد برای زمان اضطرار» خطوط کلی روالهای موردنیاز برای تامین
اهداف به شرح زیر ترسیم میشود:
- محافظت از سد و جوامع وابسته به آن در شرایطی که ممکن است ایمنی سد تهدید شود.
- تشریح مبانی ارتباطات و مسوولیتها
- اطلاعرسانی به مسوولین ستادهای بحران در دورهی وجود احتمال خطر شکست سد
- تامین اطلاعات مربوط به مناطق تحت تاثیر پیآمدهای شکست سد و رها شدن آب و مواد پسماند از آن؛ به
منظور مساعدت با ستادهای بحران و تهیه طرح شرایط اضطراری برای مناطق یاد شده
- تهیهی دستورالعمل راهنما برای انجام اقداماتی که در صورت بروز مشکلات برای ایمنی سد. بتواند موجب
جلوگیری ازء و یا کاهش احتمال خرابی سد شود. از جملهی این اقدامات. خاکریزی روی تاج سد (در زمان
لبریزی سد) را میتوان نام برد.
۵-۳-۵-۲ برنامهریزی برای بستن, نوتوانی و بازسازی منطقه
برنامه ریزی برای بستن. نوتوانی و بازسازی منطقه باید این اطمینان را ایجاد کند که پس از تراک منطقهی دفع مواد
پسماند. شرایطی به شرح زیر برقرار است:
- سازهای پایدار برجا مانده است.
- اثرات زیستمحیطی در حدی قابل قبول, باقی خواهد ماند.
- مجموعه در مقابل خرابیهای ناشی از فرسایش و یا تجزیه مواد مقاوم است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل دوم - ملاحظات کلیدی در مدیریت ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۳
- سازگاری مناسبی با عوارض طبیعی زمین دستنخوردهی اطراف برقرار شده است.
- از نظر کاربری اراضی,» پس از عملیات معدنکاری. میان موقعیت سد پسماند و اراضی مجاور سازگاری ایجاد
شرایط یاد شده برای دورهای بسیار طولانی پس از بسته شدن معدن نیز باید برقرار باشد. در نبود قوانین مدون ملی
در این زمینه دورهای هزار ساله که میتوان آن را دائمی تلقی کرد. انتخابی معقول خواهد بود.
۳-۵-۲ روبکرد مبتنی بر مشاهده
انباشت مواد و ایجاد سد پسماند سالهای زیادی به طول میکشد و در طی آن دگرگونیهای بسیاری که نیازمند به
واکنشهایی اجرایی است. تجربه میشود. در مرحلهی طراحی. پیشبینیهای ژئوتکنیکی» مبتنی بر اطلاعاتی محدود
است. رویکرد مبتنی بر مشاهده. فرآیندی است برای تجدیدنظرء ارتقا و بهینهسازی طرح از طریق کسب اطمینان از
درستی فرضیات طراحی و بهرهگیری از اطلاعات پایهی بیشتر و آگاهیها و آموختههای جدید.
بنمایهی رویکرد مبتنی بر مشاهده ابزاربندی و پایش است که طی آن. شاخصهای عمدهی وابسته به طراحی و معیارهای
مربوط به کاریی, نظیر نشت. تراز سطح آب زیرزمینی, وزن مخصوص و پارامترهای مقاومتی, مشاهده و ثبت میشوند.
مقادیر مشاهده شده با پیشبینیهای مرحلهی طراحی مقایسه شده و ارزیابی میشود که آیا اعمال تغییری در طرح و
یا برنامهی بهرهبرداری ضروری است یا خبر. هر چند تشخیص مشکلات پیچیده در سامانه نیازمند بررسیهای سالانه
اطلاعات پایهی دریافتی از شبکه ابزاربندی است. ولی بررسی اولیه و موضعی این اطلاعات. در تشخیص احتمال بروز
درخور باید در فرصت زمانی مناسب نشان داده شود. رویکرد مشاهدهای را میتوان زمینهساز عملیکردن شعار
«پیشگیری بهتر از درمان است»» دانست.
رویکرد مشاهدهای, ارزش خود را در ارزیابی پیشبینیهای مربوط به فشارهای منغذی به اثبات رسانده است. این که
در طول عمر سامانهی دفع پسماند وضعیت فشار منفذی با دقت مناسب. در این سامانه پیشبینی شده باشد. انتظاری
دور از واقعیت است. در طی دورهی بهرهبرداری از سامانههای دفع پسماند تغییر شرایط از نظر مواردی همچون نحوهی
انبارش» کانیشناسی, فرآیند تولید. وضعیت اقلیمی, ... که منجر به تغییرات در وضعیت فشار منفذی در انباشتگاه
میشود. بسیار معمول است. رویکرد مبتنی بر مشاهده» با کنترل و سنجش اعتبار پیشبینیهای مرحلهی طراحی در
مورد فشار منفذی, میتواند مبنایی برای بازبینی و بازنگری مدلهای محاسباتی فراهم آورد.
از دیگر منافع رویکرد مبتنی بر مشاهده, کاهش مبزان سرمایهگذاریهای اولیهی پروژه است. طراحیها بر اساس
بهترین تخمینی که از شرایط میتوان زد. انجام شده و در پی آن از این رویکرد برای وارسی پارامترهای تخمین زده
شده» بهرهگیری میشود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۴ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
به این ترتیب طراحی مبتنی بر بهترین تخمینها.ء با شرایط حقیقی مقایسه شده و در صورت لزوم» ارتقا مییاید. در
پی راهاندازی سامانه., با استفاده از رویکرد مبتنی بر مشاهده. میتوان تصمیمگیری کرد که آیا انجام اقدامی اصلاحی
ضرورت دارد یا خیر؟ اگر ضرورت دارد مناسبترین زمان برای این اقدام چه زمانی است؟
در برنامهریزیهاء باید برای بازبینی مستقل طرح در مقاطع بحرانی از طول عمر سامانهی دفع پسماند. پیشبینیهای
لازم صورت گرفته باشد. این بازبینی میتواند در مرحلهی مطالعات مفهومی و مقدماتی و یا مرحلهی طراحی و ساخت
انجام شود. توصیه میشود بازبینی مستقل در دورهی بهرهبرداری نیز در برنامهی کار قرار داشته باشد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ۳
روشهای انبارش و اصول فرونشانی
(انباشت) مواد بسماند
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۷
انبارش مواد پسماند هدف رساندن خطرات جاری و آتی ذخیرهسازی به حداقل میزان ممکن را دنبال میکند. این
۱-۳- مولفههای اصلی طرح و عوامل موثر در جانمایی سامانهی انباشت پسماند
مولفههای اصلی موثر بر طرح یک سامانهی (تاسیسات) انباشت پسماند را به شرح زیر میتوان برشمرد:
- روش محدود نگهداشتن مواد پسماند فرونشسته
روش مدیریت آب
- اقتصاد طرح
- بهرهبرداری از سد پسماند
- اقدامهای پیش گیرانهی لازم برای حفظ محیطزیست
مولفههای مذکور از جمله عوامل موثر در مکانیابی برای احداث سدهای پسماند نیز هستند. طراحی و اجرای عملیات
جامع که ترکیب مناسبی از تمامی موارد یاد شده را دربرگیرد. به نوع زمین. مشخصات مواد پسماند. مسایل اقتصادی.
در جدول شماره (۱-۳) به عوامل موثر در مکانیابی سدهای پسماند اشاره شده است. در این جدول, در مقابل هر
عامل شرح مختصری از تاثیرات آن ذکر شده است.
جدول ۱-۳- برخی از پارامترهای موثر بر مکانیابی سدهای پسماند
مسایل مربوط به انتقال 0 ذخیره پساب 9 پسماند 9 موا د مرتیط با محیطهای قیزیکی. اقتصادی-
پوگ وگرافی و و روش پخش. تخلیه و
ترتیب خاکریزهاء مقادیر خاکریزی مورد نیاز, امکانات انحراف آب.
فرونشانی مواد پسماند در مخزن تر کریز بر خاکریزی مورد نیاز نحر
پایداری و ایزولاسیون پی. استفاده از تمهیدات لازم در خصوص اببند نمودن مخزن و جناحین. در
صورت لزوم احداث تصفیه خانه
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
بهعنوان یک ایده کلی, مکانیابی سد باید در محدودهای به شعاع در حدود ۱۰ کیلومتری اطراف کارخانه تغلیظ
شروع شود. ساختگاههای انتخابی ترجیحا باید در ترازی پایینتر از تراز تفلیظ کنندهها قرار گیرند تا انتقال ثقلی مواد
پسماند امکانپذیر شده و از مشکلات پمپاز پرهیز شود. این اختلاف رقوم بهتر است درحدی باشد که استفاده از
سازههای استهلاک انرژی, مثل تندآب. در مسیر کانال انتقال به حداقل برسد. از نقطه نظر توپوگرافی, با هدف انتخاب
ساختگاه بهینه (حداقل حجم عملیات ساختمانی مورد نیاز در مقابل حداکثر حجم مخزن)» بهتر است ارتفاع سد حداکثر
از دیدگاه هیدرولوژیکی.تا حد ممکن ساختگاه انتخابی باید دارای حوزهی آبریز کوچکی در بالارو خود باشد؛ این امر از
یک سو باعث حداقل مضرات زیستمحیطی و آلوده نمودن جریانهای سطحی شده. واز سوی دیگر مانع عملکرد سدهای
پسماند بهصورت سدهای مخزنی, که دارای مشکلات خاص خود از دیدگاه اجرایی و بهرهبرداری هستند. میشود. بهعنوان
قاعدهای کلی, بعضی مراجع حداکثر سطح حوزهآبریز را به ۵ تا ۱۰ برابر سطح مخزن محدود نمودهاند. توجه شود که رعایت
این محدویت غالبا به مفهوم انتخاب ساختگاه در بالارو حوزههای آبریز است. در نتیجه ممکن است رقوم ساختگاه سد بالاتر
از رقوم تغلیظ کنندهها قرارگیرد. به هر صورت انتخاب باید با توجه به ملاحظات فنی و اقتصادی صورت گیرد.
۲-۳- اقدامهای پیش گیرانهی لازم برای حفظ محیط ز بست
۱-۲-۳- کلیات
اثرات احداث سامانههای انبارش مواد پسماند برمحیط پیرامون, باید بهطوری مورد توجه قرار گیرد که موجب شود خطرات
دورهی بهرهبرداری و خطرات آتی مربوط به ذخیرهسازی مواد پسماند به حداقل ممکن کاهش یابد. به طور معمول انتظار
میرود که در طراحی هر معدن, الزامات عملکردی از دیدگاه زیستمحیطی, در چهارچوب برنامههایی مانند «برنامهی مدیریت
محیطزیست (030/۳» تعریف شوند. در این زمینه ارتباط طراحان سد پسماند و متولیان حفاظت محیطزیست در طول
دورهی توسعهی طرح از اهمیت ویژهای برخوردار است. تنها با برقراری چنین ارتباطی میتوان اطمینان حاصل کرد که اهدافی
واقعبینانه تنظیم شده. و روشهای طراحی, ساخت واجراء دستیابی به این اهداف را میسر خواهد ساخت.
بهطور کلی, روشهای متداول ارزیابی آثار زیست محیطی احداث سدها عبارتند از روش چک لیست. رویهمگذاری
وزندارء تجزیه و تحلیل سامانهای و روش ماتریس که جزییات روششناسی و نیز نحوه محاسبات مربوط را میتوان در
مراجع مرتبط از جمله دستورالعمل ارزیابی اثرات طرحهای سد سازی بر محیط زیست در مراحل اجمالی و تفصیلی
(نشریههای شماره الف-۲۸۶ و ۲۵۰- الف وزارت نیرو طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب کشور»
فصل دوم
|- ۳۷۱۳۵۲۵1۵ [ ۱۷1۵11۵80611 ۳1۵ )]۸1۳(
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۹
ضابطه ۵۵۹٩ سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور وزارت صنعت. معدن و تجارت (راهنمای انباشت مواد باطله در
که باید مورد توجه قرار گیرند را به شرح زیر میتوان برشمرد:
- آب. که شامل نزولات جوی. نهرهاء آبهای زربررمینی. آبهای ذخیره شده 9 منابع تامین آب شرب میباشد.
- هواء که میتواند راه انتقال ذرات آلاینده و گازهای فرار باشد.
به منظور مدیریت زیست محیطی و کاهش آثار نامناسب در دورهی بهرهبرداری و در دراز مدت. موارد به شرح زیر به
- تشکیلات و کارکنان
* _طرح و برنامه مدیریت زیستمحیطی
- کنترل عملیانی
- بازرسیهای زیستمحیطی
منابع بالقوهی ایجاد خطر برای محیطزیست که در ارتباط با سدهای پسماند میباشند شامل موارد به شرح زیر است:
- انرژی پتانسیل مواد پسماند یا آب ذخیره شده (شکست سد).
۱- در بند ۶ از نشریه منتشر شده توسط وزارت صنعت. معدن و تجارت با عنوان «ضوابط انباشت باطله و مواد زاید در واحدهای کانهآرایی». به عوامل موثر از
دیدگاه زیستمحیطی در انتخاب روشهای انباشت مواد پسماند و زاید پرداخته شده است. توجه به بند مذکور. جدول (۶) از مجموعهی مذکور و نیز بند
شماره ۱-۶ (روشهای ارزیابی آثرات زیست محیطی) بهمنظور مدیریت زیست محیطی و کاهش اثار نامناسب در دورهی بهرهبرداری و در دراز مدت. مورد
توصیه است.
-------- صفحهٔ بعد --------
۴۰ ۹۳۵/۳ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
- سمّی بودن مواد ذخیره شده (مواد پسماند. آب یا انتشار مواد فرار از قبیل گازء فیبرهاء ریزگردها و تشعشعات
رادیو اکتیو).
- سمّی بودن مواد مورد استفاده در تاسیسات فرآوری و کارهای مرتبط با آن.
مکانیزمهای بالقوهی ایجاد خطر برای محیطزیست که در ارتباط با سدهای پسماند میباشند شامل موارد به شرح زیر است:
- پخش کنترل نشدهی مقادیر زیادی از مواد سیال (مواد پسماند یا آب) بر اثر فروپاشی یا شکست خاکریزهای
محصور کننده (شکست سد)
- پخش کنترل نشدهی بخشی از مواد آلودهی سیال به محلهای حساس از لحاظ زیستمحیطی (تخلیه از
سرریزء نشت به منابع آب)
- خرابیهای عملیاتی (ترکیدن لوله. خرابی پمپ. غیره)
- انتقال مواد فرار منتشر شده (گازء ریزگردها) توسط باد به محلهای حساس از لحاظ زیستمحیطی
خطرات زیستمحیطی باید به ترتیب اولویت. با استفاده از اصول به شرح زیر مدیریت شوند:
- اجتناب از بروز خطر از طریق طراحی مناسب
- تفکیک با ایجاد فاصله
- جداسازی با ایجاد موانع
۲-۲-۳ حفظ جامعه
حفظ جامعه در ردهی نخست اهمیت قرار دارد. اجتناب از ایجاد شرایطی که در آن» انتشار (نشت. تشعشع ایجاد گرد و
غبار و ...) مواد از سد پسماند بر جامعه تاثیر میگذارد. به عنوان مناسبترین روش حفظ جامعه محسوب میشود. تجربه نشان
تاسیسات فرآوری و دیگر تاسیسات زیربنایی معادن, در محلهایی که میتواند بر زندگی انسان اثرگذار باشد اجتناب کرد.
۳-۲-۳ حفظ آب. هوا و زمین
برخی از اصول حفاظت آب به شرح زیر است:
- اجتناب از احداث سد پسماند در مسیر زهکشهای طبیعی (رودخانهها.ء نهرهاء دریاچههاء سفرههای آب
زیرزمینی» چاههای آب و غیره)
- بهکارگیری تمهیدات لازم در طراحی برای تشخیص., جمعآوری و مدیریت نشت. به منظور جلوگیری از انتشار
آن در محیط زیست.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ٩۴/۰۵/۳۱ ۳
- بهکارگیری تمهیدات لازم در کنترلهای اجرایی برای کاهش خطرات مربوط به تخلیهی غیر قابل کنترل آب
از سرریزها.
- مدیریت درصد رطوبت مواد پسماند در ساحل از طریق روشهای مناسب فرونشانی مواد پسماند و دیگر روشها.
بهگونهای که اکسیداسیون موادی که میتواند منجر به زهکش اسیدها و مواد فلزدار شود به حداقل برسد .
برخی از اصول حفاظت هوا به شرح زیراست:
- مدیریت درصد رطوبت سواحل از طریق روشهای مناسب فرونشانی مواد و دیگر روشها به گونهای که تولید
نمک و ریزگردها به حداقل برسد.
- بهکارگیری موادی که از انتشار ریزگردها جلوگیری کند (پلیمرها و غیره).
- استفاده از موانع در چند لایه (باطلههای درشتدانه یا سنگ باطله با عملکرد مشابه پوشش سنگریز محافظ" و
آب) برای جلوگیری از رسیدن باد به مواد پسماند.
برخی از اصول حفاظت زمین به شرح زیراست:
- حداقلسازی آثار تاسیسات انبارش پسماند بر سطح زمین.
- کمینهسازی بهرهگیری از محلهای قرضهی خارج از انباشتگاه با اولویت دادن به استفاده از مصالحی که از
داخل مخزن سد قابل استحصال است.
- کمینهسازی افزایش تراز سطح آب زیرزمینی. این افزایش تراز میتواند بر پوشش گیاهی و یا خاک تاثیرگذار باشد.
۴-۲-۳- حفظ جانوران
سدهای پسماند از طریق آسیبرسانی به جانورانی که به آنها دسترسی دارند میتوانند به زمینهای پیرامون محل
برخی از اصول محافظت از جانوران به شرح زیر است:
- جداسازی با استفاده از حصار (قابل استفاده برای حیوانات) با در نظر گرفتن مسیرهای معمول جابجایی
حیوانات در منطقه.
- جداسازی با استفاده از تور سیمی (قابل استفاده برای پرندگان)
۵-۲-۳- حفظ میراث فرهنگی
در مرحلهی طراحی, باید با اتخاذ تمهیدات مناسب. از آسیبرسانی به میراث فرهنگی در حد ممکن جلوگیری کرد.
۱- برای توضیحات بیشتر به بندهای ۱-۱-۲ و۳-۵-۳ و ۵-۶-۳ مراجعه شود.
۵۳ زنط -2
-------- صفحهٔ بعد --------
۴۲ ۹.۳/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۳-۳- سامانههای انتقال پسماند
هر چند ممکن است که عامل نهایی انتخاب سامانهی جابجایی مواد پسماند. ملاحظات طراحی باشد. اساسا
این انتخاب بر پایهی ملاحظات اقتصادی مشتمل بر هزینههای سرمایه گذاری اولیه و هزینههای بهرهبرداری
صورت می گیرد.
طراحی سامانههای انتقال باید دربرگیرندهی انتخاب و جانمایی ابزار دقیق. روشهای پایش این ابزار»ء روشهای
کنترل نشت از خط انتقال, و روشهای محدود نگاهداشتن اثرات سرریزی ناشی از شکست خط انتقال, و یا بروز
نقصهای فنی باشد.
گزینههای مطرح برای انتقال مواد پسماند شامل موارد به شرح زیر است:
- خطوط لوله (ثقلی یا پمپاز)
- کانال/کانال مستطیلی ! (هرگاه اختلاف ارتفاع مناسب. میان محل تولید پسماند و محل انباشتگاه. برای انتقال
مواد پسماند و مقابله با افتهای اصطکاکی, وجود داشته باشد. میتوان از این روش استفاده کرد).
- تخلیه مستقیم (در بالادست مخزن ذخیره یا به یک آبراه طبیعی که به مخزن ذخیره منتهی میشود).
- انتقال با استفاده از کامیون یا تسمه نقاله (برای مواد خشک یا موادی که بهصورت مکانیکی آبشان گرفته
شده است). هر چند اندک. در برخی موارد. به جای این که مواد پسماند تولید شده در کارخانه, به شکل
گلآب. باشند به صورت خشک هستند. (البته میزان رطوبت این نوع مواد خیلی هم کمتر از ۲۵ درصد
نیست) که در این شرایط چنانچه گلآب کردن مجدد مواد پسماند راه حل بهینه برای انتقال نباشدء میتوان
آنها را به صورت مکانیکی جابهجا کرد. انتقال میتواند بهصورت حمل با کامیون و انبالشت در محل مشخص و
یا حمل با تسمه نقاله انجام شود. در خصوص روش انباشت و ملاحظات زیست محیطی مربوط میتوان به
بولتن شماره ۴۵ کمیته بینالمللی سدهای بزرگ مراجعه نمود.
- سامانههای خاص انتقال یا دفع مواد که شامل موارد به شرح زیر است:
* بادی- برای مواد خشک مانند خاکستر بادی
* نقالههای حلزونی برای مواد خشکتر یا متراکمتر در مسیرهای کوتاه
رایجترین روش انتقال مواد پسماند. استفاده از خطوط لوله که انتقال دهنده پسابهای پمپاژ شده هستندء میباشد.
ملاحظات طراحی در این زمینه شامل موارد به شرح زیر است:
|- 6
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انیاشت) مواد پسماند ٩۹۴۶/۰۵/۳۱ ۴۳
* در انتقال پسابهای با غلظت کم. آب بیشتری پمپاژ میشود. بنابراین هزینههای کلی پمپاژ میتواند افزایش
یابد. در مورد مواد پسماند غلیظ شده با چگالی بالا یا دارای حالت خمیری, حجم مواد انتقالی کاهش مییابد.؛
درحالی که بهواسطه گرانروی. آفت طولی و موضعی مربوط بیشتر است.
* تمامی پسابهاء بجز پسابهای خیلی رقیق, بهصورت سیال غیر نیوتونی عمل میکنند. معمولاء
پسابهای غلیظ تر خواص غیرنیوتونی بارزی دارند که میتواند با توجه به عواملی نظیر سرعت. روند
زمانی اعمال نیروی برشی, و اثرات شیمیایی تغییر یابد. این بحث در زمرهی مباحث تخصصی رئولوژی
قرار دارد. از اینرو انجام آزمایشها و طراحیهای در پی آن» نیازمند اعمال دقت زیاد در شبیهسازی
* برای پسابهایی که دربردارنده ماسه یا شن درشتدانهتر هستند. باید مقدار مشخصی به عنوان حداقل سرعت
تعیین شود تا از تهنشینی ذرات جلوگیری به عمل آید. البته در برخی از سامانهها طراحیها بر این مبنا انجام
میشود که در آن ذرات درلایههای پایینی مجرا و در بستر خط انتقال حرکت کنند. این روش در مواردی کاربرد
دارد که تغییرات قابل ملاحظهای در نرخ فرآوری و بنابراین» سرعت جریان وجود داشته باشد.
* انسداد در نقاط خطالقعر مسیردر زمان توقف.
* _شکلگیری پسماندهای با رفتار تیکسوتروپیک یا افزایش غلظت پسماندها در زمان توقف انتقال, به هر دلیل
(پیشبینی یک سامانهی آماده به کار که قادر به شستشوی خطوط لوله, حتی در زمان قطع برق است
میتواند پاسخگوی نیازها در چنین شرایطی باشد).
* خوردگی. ساییدگی, و فرسایش خطوط لوله انتقال.
* از پمپهای از نوع سانتریفیوژء برای انتقال سیال با گرانروی کم گلآب با مواد جامد درشتدانه و در
مسافتهای تا حداکثر ۱۵ کیلومتر با هد پمپاژ کم! استفاده شود.
برای مسافتهای طولانی پمپاژ و یا زمانی که گرانروی سیال زیاد باشد از پمپهای جابهجایی مثبت! (مانند
پمپهای پیستونی و پریستالتیک) استفاده شود.
به طور کلی اطلاعات اولیهی مورد نیاز برای طراحی اجزای مختلف سامانههای انتقال مواد پسماند منجمله انتخاب
۱(- بده انتقال مشتمل بر غلظت و میزان مواد جامد موجود و دامنهی تغییرات آن
۲- فشار مورد نیاز برای پمپاز
۱-10۷ 40
2- ۳۵5۵11۷۵ 1215010001136131 ۳۶
-------- صفحهٔ بعد --------
۹٩۹۴/۰۵/۳۱ ۴۴ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۳ دانهبندی مواد جامد و وزن مخصوص سنگدانهها
۴- مشخصات محیط انتقال مواد جامد (آب یا سیالات دیگر)
۵- میزان سایندگی مواد جامد
۶ گرانروی گلآب
۸- طبقهبندی نوع گلآب از دیدگاه همگنی و یکنواختی (برای اطلاعات بیشتر به بولتن شماره ۱*۱ کمیته
بینالمللی سدهای بزرگ مراجعه شود.)
۴-۳- روشهای ذخیره و نگهداری مواد پسماند
تخلیه. ذخیره و نگهداری مواد پسماند حاصل از عملیات معدنکاری به سه روش کلی امکانپذیر است:
الف- تخلیه و دفع در مخزن سدهای پسماند احداث شده (جمعآوری رسوبات در سطح زمین).
ب- انبارش در فضاهای خالی موجود.
از نظر موقعیت استقرارء سازههای سطحی ذخیرهی مواد پسماند را میتوان به دو رده تقسیمبندی کرد. سازههای
مستقر در داخل دره و سازههای خارج از دره (سدهای دامنهای و خاکریز حلقوی). از دیدگاه مصالح بهکار رفته در ساخت
این سازهها نیز میتوان آنها را در دو رده قرار داد:
۱(- ساخت با مصالح قرضهای (روش کلاسیک. مانند سدهای مخزنی).
۲- ساخت با مواد پسماند.ء روش خود انباشت یا خاکریز اولیه (بهصورت سدهای ترفیع شونده).
سدهایی که بهصورت ترفیع شونده ساخته میشوند. مستقل از نوع مصالحی که برای ساختن آن بهکار میرود. به سه
صورت بالارو پایینرو یا محورثابت ساخته میشوند. روشهای مختلف دفع مواد پسماند در جدول شماره (۲-۳) نشان
داده شده است. اگر ذخیرهی مواد پسماند در سطح بدون همراه داشتن مقادیر قابل توجه آب و بهبیان دیگر بهصورت
خشک باشد. سازه» انبارهی پسماند. و درصورتیکه آب همراه این مواد زیاد باشد. سازه» سد پسماند نامیده میشود.
بعضی مواقع انبارههای پسماند در طی دوران ساختمان خود تبدیل به سد پسماند میشوند و تمام سدهای پسماند وقتی
که پر از رسوبات شدند تبدیل به انبارهی پسماند میشوند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۵
روشهای دفع پسماند بقهبندی ب قعیت ساخت طبقهبندی براساس نوع ساخت
ساخت با مصالح قرضهای
خاکریز اولیه (سدهای ترفیع
شونده 5 حود انباشت)
ساخت با مصالح قرضهای
خاکریز اولیه (سدهای ترفیع
شونده یا خود انباشت)
- سدهای پسماند احدات شده
(جمعآوری رسوبات در سطح زمین)
ساخت با مصالح قرضهای
خاکریز اولیه (سدهای ترفیع
شونده یا خود انباشت)
چالههای روباز
۳۲ انبارش در فضاهای خالی موجود حفرات موجود در محل دیوی مواد باطله
دفع مواد در معادن زیرزمینی
توجه: روشهای ذکر شده در بالا میتواند ید دوصورت آب + مواد جامد 9 یا صرفا یه صورت مواد جامد مورد استفاده قرار گیرد.
* در مواقعی که سطح حوزهآبریز برای ساخت سد در عرض دره زیاد و شیب درهها نیز برای احداث سد در دامنه آنها تند باشد., احداث سد در ته دره
پیشنهاد میشود. از نظر جانمایی. سدهای ته در بین سدهای عرض دره و دامنهای میباشند. در این نوع جانمایی, دو دیواره خاکریز باید ساخته شود؛
بنابراین حجم عملیات خاکی در این نوع سد بین حالات سد ساخته شده در عرض دره و سد ساخته شده روی دامنهها میباشد.
** در نشریه شماره ۲۳۲ کمیته ملی سدهای بزرگ ایران (سدهای باطله. طرح. محاسبه و اجرا) از واژهی حصیری استفاده شده است.
۱-۴-۳ سدهای پسماند احداثت شده (جمع آوری مواد پسماند در سطح زمین)
همچنان که اشاره شد این سدهاء در داخل یا خارج از دره و به یکی از روشهای ساخت با مصالح قرضه و یا سدهای
ترفیع شونده (خودانباشت) ساخته میشوند.
در ادامه به ملاحظات مربوط به هر یک از انواع سازههای سطحی ذخیرهی مواد پسماند پرداخته میشود.
۱-۱-۴-۳ سازههای سطحی ذخیرهی پسماند (سدهای پسماند احداثت شده) در داخل دره
قابل اجرا هستند. همانطور که از نام آنها پیداست. با ساخت یک خاکریز در بین دو دیوارهی یک دره ساخته میشوند و
با توجه به نسبت حجم خاکریزی به حجم مخزن ایحاد شده. متداولترین نوع سدهای پسماند میباشند. نکته اصلی در
این نوع سدهاء مساله روانآب. کنترل آب اضافی و در صورت آمکان انحراف مسیلها میباشد. برای کنترل سیلابها لازم
ساخت دو روش ذخیرهی مواد پسماند وجود دارد:
تب انباشتگاههای احدات شده بهروش خاکریز اولیه (سدهای ترفیع شونده 5 خود انباشت).
-------- صفحهٔ بعد --------
۴۶ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
شکل ۱-۳- سدهای واقع در داخل دره (واقع در عرض دره)
الف - انباشتگاههای احدات شده با مصالح قرضهای
دارند و از لحاظ پایداری بسیار مناسب هستند. لیکن ساخت آنها هزینههای بیشتری را در بردارد. بنابراین غالبا در
مواردی توصیه میشوند که:
- مواد پسماند ریزدانه باشند
- سرعت بالا آمدن سطح مواد انباشته شده, نسبت به زمان مورد نیاز برای ساخت سد توسط مصالح پسماند
- وجود برخی دلایل دیگر که از نظر اقتصادی یا اجرایی طرح را توجیه مینماید.
این نوع سدها را میتوان به یکی از حالات همگن. غیرهمگن با همگن اصلاح شده احداث نمود. درصورتی که مصالح
قرضهای به حد کافی در دسترس باشند میتوان این سدها را در یک مرحله ساخت ولی درصورت لزوم این سدها را نیز
میتوان بهصورت مرحلهای ساخت. در شکل شماره (۲-۳) الگوی احداث سد بهصورت مرحلهای به روش پاییندست نشان داده
شده است. البته با توجه به شرایط میتوان از روشهای محور ثابت یا بالارو نیز برای ساخت مرحلهای استفاده کرد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۷
موایی تاج
رن وی
یر
ی 8
شکل ۲-۳- ساخت مرحلهای سدهای پسماند
هرچند مصالح اصلی مورد استفاده در ساخت این نوع سدها مصالح قرضهای میباشند. لیکن میتوان از سنگهای
مازاد معدن (سنگهای باطلهی معدن) یا موادپسماند برای تقویت آنها استفاده کرد. درصورتی که سد برای تحمل
نیروهای موجود و آب طراحی شده باشد. وقتی که مواد پسماند بهصورت تحکیم نشده و در اعماق زیاد در کنار آن جای
بگیرند باعث افزایش بیش از حد تنشها در بدنهی سد شده و پایداری را به خطر میاندازند. بنابراین لازم میشود که
لایههایی از رسوبات با مشخصات مکانیکی بهتر در مجاورت سد جای گیرند و این کار را میتوان با واریز یا چرخاب کردن
جریان مواد پسماند ورودی انجام داد که دو نتیجه رضایت بخش به همراه خواهد داشت:
بارگذاری دینامیکی ناشی از وقوع زلزله میتواند موجب روانگرایی مواد پسماند فرونشسته درپای سد (در دریاچه)
شده و در نتیجه بهطور ناگهانی باعث افزایش نیروها وارده بر سد شود. بنابراین در هنگام محاسبه پایداری اینگونه سدها
لازم است که اثر این افزایش تنشها به نحوی در محاسبات وارد شوند. به این منظور میتوان. اثر افزایش ناگهانی تنشها
را با بالا بردن فشار منفذی در جسم سد یا به بیانی افزایش سطح پیزومتریک سنجید.
سدهایی که به منظور ذخیرهی آب و مواد جامد طراحی شدهاند باید دارای برخی از مشخصات سدهای مخزنی باشند.
از جملهی این مشخصات. میتوان به نواحی رسی با نفوذپذیری کم پوشش بالادست. زهکش و فیلترهاء و اقداماتی برای
سدهایی که تنها برای ذخیرهسازی مواد پسماند جامد طراحی میشوند. اغلب دارای زونهای زهکش و فیلتر هستند
تا عبور مطمئن آبهای نشتی را میسر سازند. هر چند که در برخی از سدهای از این نوع, که راهبرد تخلیهی مواد
پسماند در آنهاء به گونهای تدوین شده., که افزایش تراز ایستابی در محدودهی سد به حداقل ممکن برسد. پیشبینی
چنین جزییاتی در بدنهی سد ضروری نخواهد بود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۸ ۹.۳/۱ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
ب - انباشتگاه های احداث شده بهروش خاکریز اولیه (سدهای ترفیع شونده پا خود انباشت)
تخلیهی مواد پسماند غلیظ شده بر دامنهی شیبها" به ترتیبی که جدایش ناخواستهای در دانههای تشکیل
دهندهاش واقع نشود. هزینههای مربوط به احداث خاکریزهای حایل را به حداقل میرساند. از این رو علیرغم افشزایش
هزینههای تغلیظ و پمپاز احداث این نوع انباشتگاه از نظر صاحبان طرحها جذابیت ویژهای دارد. در روش خود انباشت.
معمولا لازم میشود که در طول دورهی بهرهبرداری» شیب طراحی سواحل بدون تغییر حفظ شود. از اینرو در طراحی
این نوع سدها به عوامل موثر بر این الزام به شرح زیر باید پرداخته شود.
- تغییرپذیری خواص سنگ معدن در طی دورهی بهرهبرداری و تغییرات وزن مخصوص جریانهای پایریز"
- گسترش جانبی پیوستهی مواد پسماند انباشته شده. یا افزایش تدریجی تراز مواد انباشته شده در کنارهها
- احتمال بالقوهی بروز اختلال در فرآیند عملیات معدنی
انباشتگاههای احداث شده به روش خاکریز اولیه (سدهای خود انباشت) به سه روش بالارو پایینرو و محور ثابت
ساخته میشوند. جزییات مربوط به هریک از این روشها را میتوان در مراجع مختلف" یافت. در ادامه به کلیاتی در مورد
- روش بالارو
در این روش ابتدا خاکریزی سد اولیه (آغازگر) انجام میشود. سپس مواد پسماند روی آن جریان داده میشوند تا با
ترسیب آنهاء ساحلی از این مواد فرونشسته تشکیل شود. این ساحل به عنوان پی یا بستر خاکریز مرحلهی بعدی عمل
میکند و این عمل تا رسیدن به ارتفاع نهایی سد ادامه مییابد. این روش ساختمان در شکل شماره (۲-۳) نشان داده
شده است. سد اولیه (آغا زگر) باید بهطور مطمئنی نفودذپذیر بوده و زهآب را از خود عبور دهد.
6۵ 00۵ [ 120-5 -۱
2-۷
۰ .45 3۵۰ ها [۵ظ 03| مسا 200 ک 12 که 1201 ۵۵ 1۵۵۵۵۱ -3
۴- سدهای رسوبگیر. طرح محاسبه و اجراء نشریه شماره ۳ کمیته ملی سدهای بزرگ ایران.
۳۸
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۹
۱ له ۱ ۰
۱ وه و ربرر سوب
ی ۹
رو ۹ ِ ۸
سد اولبه در مر حله دوم
۰
۰ که
سد اولیه در مرحله سوم
۰
۹ 5
9 ک
شکل ۳-۳- روش بالارو برای ساخت سدهای پسماند
سدهای پسماند که به این روش ساخته میشوند. اقتصادیترین سدها هستند و سازههای مقدماتی, سد اولیه (آغازگر) و
صورت میگیرد. در نتیجه هزینهی بهرهبرداری از آنها نیز کمتر از هزینههای بهرهبرداری در سار روشها است.
به عنوان یک ایدهی کلی, استفاده از روش بالارو را میتوان محدود به مواردی دانست که مواد معلق همراه پساب
بیش از ۴۰ تا ۶۰ درصد ماسه داشته باشد.
میشود. بر روی مواد پسماند ریزدانه ته نشسته در مرحله قبل واقع خواهد شد. از اینرو ارتفاع این نوع سد.ء در مقایسه با
سدهای پایینرو یا محور ثابت. کمتر میباشد. بهعلاوه از آنجا که انجام عملیات تراکم مکانیکی, در این نوع از سدها
ناشی از زلزله شدیدا تحت تاثیر این پدیده قرار دارد.
از دیگر مواردی که در طراحی, ساخت و بهرهبرداری این نوع سدها باید مورد توجه قرار گیرد خطرات ناشی از نشت
آب است. که لازم است با ایجاد سامانههای مناسب. هیچگاه اجازه نداد که سد بهصورت سد مخزنی عمل نموده و آب در
- روش پایینرو
در مناطق لرزهخیز غالبا از روش پایینرو استفاده میشود. روش ساخت در شکل شماره (۴-۳) نشان داده شده است.
روش پایینرو در عین این که بیشترین پایداری و ضریب اطمینان را دربین سدهای ترفیع شونده دارد. گرانترین روش
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۵۰ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
نیز محسوب میشود. چون باید توسط ابزار مناسبی مواد پسماند درشت دانه را از آب و رسوبات ریزدانه جدا و شیب
شکل ۴-۳- روش پایینرو برای ساخت سدهای پسماند
یکی از محدودیتهای احداث سد با این روش برقراری تعادل بین بخش درشتدانهی مواد پسماند که بدنهی سد را
تشکیل میدهند. آب و بخش ریزدانهی این مواد که قرار است در مخزن انباشته شوند. میباشد. به بیان دیگر بخشی از
حجم مواد پسماند که برای ساخت سد و ترفیع آن بهکار گرفته میشود. باید حجم افزودهی کافی در مخزن سد تشکیل
دهد. بهطوری که پاسخگوی حجم مورد نیاز برای ذخیره باقیماندهی آب و مواد پسماند باشد. با توجه به این محدودیت. غالبا
عرض بستر سد محدود شده و این محدودیت موجب محدودیت ارتفاع سد خواهد شد. برای جبران این محدودیت لازم
است که سد اولیهی بزرگتری احدات شود. این سد اولیه. باید حداقل زهآب را از خود عبور دهد (بر خلاف سدهای ساخته
شده به روش بالاری دراین روش سرعت ترفیع سد محدود نبوده و تابعی از خواص تحکیمپذیری مواد پسماند نیست).
- روش محورثابت (محوری)
در این روش امنداد محور اصلی سد. برخلاف روشهای بالارو و پایینروی در راستای محور اصلی سد اولیه باقی
میماند (یعنی به طرف بالادست یا پاییندست کشیده نمیشود).
این روش در واقع روشی بین دو روش پایینرو و بالارو است. یعنی مقاومت آن درمقابل زلزله نسبتا مطلوب است. و به
عملیات ساختمانی کمتری نسبت به روش پایینرو نیاز دارد.
شکل شمارهی (۵-۳) این روش نشان داده شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ )۵
ساحلر سونات و" ربرشده
.
ساحل ر سوباتو اربرشده
شکل ۵-۳- روش محور ثابت برای ساخت سدهای پسماند
- ملاحظات عمومی در مورد سه روش باد شده
در جدول شمارهی (۳-۳) بهطور خلاصهء مقایسهی بین روشهای مختلف معرفی شده آورده شده است. لازم به ذکر
پسماند ساخته شده به روشهای مرحلهای است. بهعبارت دیگرء عمر سد اولیه (آغازگر) در سدهای پسماند با خاکریز
مشابه سدهای مخزنی, بسیار زیاد میباشد. بههمین صورت. عمر سدهای پسماند ساخته شده به روش مرحلهای. در
روشهای بالارو محور ثابت و پایینروء به ترتیب کم. متوسط و زیاد است.
در مقایسهی بین روشهای مختلف ساخت سد پسماند و بهعنوان دید کلی, مصالح مورد نیاز برای ساخت بهروش
پایینرو حدودا سه برابر مصالح مورد نیاز در روش بالارو است. و در روش محور ثابت. حجم خاکی حدود دو برابر روش
بالارو است.
-------- صفحهٔ بعد --------
2۳
بالارو
۰ 27
به طور کل
زیر است میتو
چخچچچچججج
عمر
سداولیه
» شرح
سوص و
58 - |[
12111 -2
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ ۳
امکان جدا کردن محدودهی تجمع روانآبهای ورودی و آب مازاد در مخزن از محدودهی تجمع مواد پسماند؛ که به
این ترتیب میتوان مدیریت بهتری بر آب مازاد اعمال کرد.
نیمرخ نهایی زمین در محدودهی مخزن. پس از پر شدن آن به ترتیبی خواهد بود. که روانآب ناشی از بارندگیها دور
از بدنه سد قرار خواهند گرفت.
شکل نهایی زمین میتواند با توپوگرافی محدودهی اطراف سازگار باشد.
دسترسی تقریبا فوری پس از توقف رسوبگذاری.
* معایب
احتمال نیاز به اختصاص بخشی از ظرفیت ذخیرهی مخزن برای مواجهه با روانآبهای با حجم زیاد. ناشی از
بارشهای جوی با مقادیر حدی.
حساسیت توانایی آنبارش مخزن به تغییرات بازدهی سامانههای تغلیظ. ناشی از فرسایش تجهیزات و یا بروز پارهای
تغییرات در فرضیات طراحی.
وابستگی افزایش وزن مخصوص و مقاومت مکانیکی مواد پسماند به خشک شدگی از طریق تبخیر.
سرمایهگذاری اولیهی زیاد برای ساخت سامانههای تغلیظ. و هزینههای بهرهبرداری قابل توجه به علت مصرف زیاد
مواد دلمهساز .
افزایش هزینههای پمپاژ ناشی از ویسکوزیته (گرانروی) زیاد پسابهای غلیظ.
فرسایش شیبها در مناطق پر باران.
دشواری کنترل ریزگردها در سطوح وسیع.
در پسماندهای سولفیدی غیراشباع, پتانسیل تشکیل زهآبهای اسیدی فلزدار (۸8/1) وجود خواهد داشت.
آسیب پذیری بیشتر در برابر نیروهای زلزله (خصوصا در حالات بالادست و محوری).
۲-۱-۴-۳ سازههای سطحی ذخیره رسوبات در خارج دره
بهطور کلی سازههای سطحی ذخیره رسوبات در خارج دره را میتوان به دو دسته تقسیم نمود:
الف- سدهای واقع در دامنه (سدهای دامنهای)
ب- خاکریزهای حلقهای (محصور - حصیری).
|- ۳|000115
2-51
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۵۴ راهنمای طراحی., ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
در هر طرح امکان انتخاب سد به هر یک از حالت فوق وجود دارد و انتخاب نزهایی بر اساس بهینهیابی اقتصادی.
زیستمحیطی و بهرهبرداری صورت میگیرد.
الف - سدهای واقع در دامنهها (سدهای دامنهای)
این نوع سدها در شکل شماره (۶-۲) تشریح شدهاند. عموما برای ساخت سد نیاز به احداث سه دیواره میباشد.
بنابراین نسبت به سدهای واقع شده در عرض دره, عملیات خاکی بیشتری مورد نیاز خواهد بود. این نوع سدها در
معرض روانآب کمتری قرار خواهند داشت. غالبا این طرح برای مواقعی که شیب دامنهها دره تا ۱۰./ میباشند. توصیه
شده و برای شیبهای بیش از 4/۱۰ حجم حاصل شده غیر اقتصادی خواهد بود.
ا رص ی ی
شکل ۶-۳- سدهای واقع در دامنهها
در مواقعی که سطح حوزهاًبریز برای ساخت سد در عرض دره زیاد و شیب درهها نیز برای احداث سد در دامنه آنها تند
میباشد. احدات سد در ته دره پیشنهاد میشود. این نوع سد از نظر جانمایی, بین سدهای واقع در عرضدره (داخل دره) و
شده در عرض دره و سد ساخته شده روی دامنهها میباشد. این نوع سدها در شکل (۷-۲) نشان داده شدهاند .
۱- برای کسب اطلاعات بیشتر میتوان به نشریه شماره ۲۳ کمیته ملی سدهای بزرگ ایران مراجعه نمود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ (م
گابال اتخراف اب
شکل ۷-۳- سدهای تهدره
ب- خاکریزهای حلقهای (محصور)
برای ایجاد مخزن در ساختگاههای مسطح از خاکریزهای احدات شده بهصورت حلقهای مسدود باید استفاده کرد. با
توجه به بسته بودن این نوع سدهاء نقش روانآب سطحی در آنها حذف شده و تنها باید مسالهی نزولات جوی که
مستقیما بر روی دریاجه ریزش میکنند را حل کرد. مطابق شکل (۸-۳) این سدها را میتوان بهصورت ساده یا چند
در این روش مواد پسماند در یک حصار که بهوسیله شکل دادن یک سطح یا حوضچه ساخته شده است تهنشین
میشود. این مواد در ضخامتهای ۱۶ تا ۱۵ سانتیمتر در داخل حصارها تهنشین شده و بعد از تهنشینی. آب مازاد رو
زده از مخزن سد خارج میشود. پس از طی شدن زمان لازم برای خشک شدن مواد آنباشته شده. دیوارههای اطراف
بهوسیله دست یا ماشین ترفیع میشود. این روش به مقدار زیادی به تبخیر بستگی دارد. از اینرو برای ساخت در مناطق
بیابانی و نیمهبیابانی مناسب است.
سامانه محصور را میتوان به هر یک از روشهای ساخت با مصالح قرضهای یا روش خاکریز اولیه (ساخت بهروش
بالاری پایینرو یا محورثابت) اجرا نمود. در شکل (۸-۲) حالت محورثابت نشان داده شده است. روش محصور یا حصیری
در مناطقی که وضعیت اقلیمی مناسب بوده و میزان تبخیر بالا باشد و در مواقعی که جدا کردن رسوبات با روشهای
دیگر مثل چرخاب (هیدروسکلون) یا روش واریزی» به دلیل هم اندازه بودن ذرات. مقدور نباشد. بهکار گرفته میشود. در
معادن طلای آفریقای جنوبی این روش بهطور گستردهای بهکار گرفته میشود. با در نظر گرفتن جدول شماره (۳-۳)
میتوان گفت همانند سدهای احداثت شده در داخل دره, سدهایی که بهصورت خارج از دره احداث میشوند نیز میتوانند
بهروش ساخت با مصالح قرضهای و یا خاکریز اولیه (ترفیع شونده یا خود انباشت) اجرا شوند. در اجرا بهروش خاکریز
اولیه. بدنه سد میتواند بهصورت بالاروء پایینرو و محوری (محور ثابت) احداث شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۵۶ راهنمای طراحی., ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
شکل ۸-۳- خاکریزهای حلقهای: سمت چپ (ساده) سمت راست (چندبخشی)
۲-۴-۳ فضاهای خالی موجود
مواد پسماند میتوانند با هزینه کم در چالههای ایجاد شده, حفرات موجود در محل دپوی مواد باطله یا در فضاهای
زیرزمینی نگهداری شوند.
۱-۲-۴-۳ چالههای روباز"
برای انبارش مواد پسماند از چالههای متروکهی معادن روباز قدیمی که در نزدیکی معادن چدید قرار دارند میتوان
بهره جست. در برخی از طرحها این روش میتواند بهترین انتخاب باشد. مثلا در طرحهایی که در نظر است خطر تخلیهی
که چالههای رو باز معادن پر شوند. استفادهی از مواد پسماند میتواند پاسخ مناسبی برای تامین این نیاز باشد. برای دفشع
مواد پسماند در چالههای روباز ملاحظات به شرح زیر باید مورد توجه قرار گیرند:
- عدم امکان بهرهبرداری از منابع موجود در لایههای زیرین یا نواحی اطراف محدودهی ذخیرهسازی
- اثرگذاری بر منابع آب زیرزمینی بالقوه و یا اثرپذیری از این منابع.
- در طی دورهی انبارش, سرعت افزایش تراز مواد پسماند در مخزن, بر میزان تبخیر و تحکیم مواد اثرگذار بوده
و از این طریق عواملی به شرح زیر را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
* بازیابی آب از مواد پسماند
5 0060 -|
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ ۵1۷
- فشار استاتیک برای تلمبه زنی آب روزدهی مازاد یا آبهای سطحی از درون چاله
۲-۲-۴-۳ حفرات موجود در محل دپوی مواد باطله
در برخی از معادن روبازء میتوان انباشتگاه سنگهای باطله را به ترتیبی شکل داد که فضایی برای انباشت مواد
- دانهبندی سنگ باطله.ء و توانایی آن در نگهداشت مواد پسماند؛
- سرانجام آب موجود در مواد پسماند. که به داخل تودهی سنگ باطلهی انباشته نفوذ میکند.
۳-۲-۴-۳- دفع مواد در معادن زیرزمینی
در برخی از روشهای معدنکاری زیرزمینی,» کارگاههای " انبارهای مراحل پیشین حفاری, را باید به تدریج پر کرد. به
این منظور میتوان از مواد پسماند به عنوان مصالح پر کننده استفاده کرد. اما از آنجا که این مواد بهصورت پساب منتقل
میشوندء زهکشی و تحکیم آنها به کندی صورت خواهد گرفت. از اینرو اغلب. بخش درشتدانهی مصالح پسماند از
بخش ریزدانهی آن تفکیک شده و بخش درشتدانه. که معمولا بهمنظور تثبیت به آن سیمان یا آهک افزوده میشود
برای پرکردن مورد استفاده قرار میگیرد. به عنوان راه حل دیگرء میتوان از سامانههای تغلیظ. یا فیلترهای مکانیکی برای
آبگیری از مواد پسماند استفاده کرد. به این ترتیب. مواد پسماند. خمیری شکل خواهد شد. در نتیجه مواد ریزدانهی
این روش» روشی تخصصی است که نیازمند انجام تحقیقات گسترده. تجربه کافی, و دقت در طراحی؛ به ویژه از
دیدگاه توجه به اثرات آن بر کار گاههای انبارهای مجاور واقع در اعماق بیش تر است. همجنین در این روش امکان برور
خطر از نظر بهداشت محیط کار وجود دارد که این امر نیز باید در طراحیها مورد توجه واقع شود.
|- 6
-------- صفحهٔ بعد --------
۸۸ ۹۳۵/۳ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
عموما دفع مواد پسماند به رودخانهها یا آبهای کم عمق. اثرات سوء زیستمحیطی قابل توجهی در پی خواهد داشت. و از
آنجا که هر فعالیت معدنی که امکان بروز خسارات زیست محیطی غیر قابل بازگشت داشته باشد. از نظر جامعه و به طریق اولی
از نظر معدنکاران غیرقابل پذیرش است. این روش دفع مواد پسماند روشی نامناسب دانسته میشود.
روشهای جایگذاری مواد پسماند در عمق دریاء برای مواقعی که آبهای عمیق در نزدیکی معدن قرار داشته باشند به
شرط ملحوظ داشتن معیارهای دقیق و مناسب. میتواند مورد توجه قرار گیرد. البته با توجه به حداقل عمق آب مورد
نیاز برای استفاده از این روش و نیز موقعیت عمومی محل معادن درایران» این روش نمیتواند محل مصرفی در کشور
داشته باشد. به هر حال پرداختن به جزییات این روش موضوع راهنمای فعلی نبوده و به مطالعات جداگانهای نیاز دارد.
۵-۳- روشهای تخلیه و راهبردهای فرونشانی (انباشت) مواد پسماند
۱-۵-۳- روشهای تخلیه هیدرولیکی
تصمیمگیری در مورد انتخاب روش تخلیه در مرحلهی طراحی انجام میشود. برای پیاده کردن موثر روش منتخب.
باید بهرهبرداران را به موقع. از ملزومات و مبانی روالهای بهرهبرداری مناسب آگاه ساخت. در بولتن شمارهی ۱۰۱
کمیتهی بینالمللی سدهای بزرگ (1۳01-0) طبقهبندی جامعی از روشهای مختلف تخلیه, همراه با شرح جزییاتی
برای هر یک. ارائه شده است که میتوان از آن به عنوان مرجعی در این زمینه بهره گرفت. جدای از اینکه از چه روشی
برای انبارش و نگهداری مواد پسماند استفاده میشود. باید اطمینان حاصل کرد که در روش منتخب برای فرونشانی و
توزیع مواد پسماند در مخزن. از ظرفیت ایجاد شده برای انبارش, به طور موثر استفاده میشود. در ادامه روشهای معمول
تخلیه پساب به طور خلاصه معرفی میشوند.
۱-۱-۵-۳ تخلیهی تک نقطهای ثابت (مخروطی)
درصورتی که شرایط از نظر توپوگرافی مناسب باشد. در برخی از روالهای فرونشانی مواد پسماند. از روش تخلیهی
تک نقطهای استفاده میشود. باید توجه داشت که با ثابت باقی ماندن محل تخلیه در یک نقطه. تجمع مواد پسماند در
تک نقطهای که در مورد پسماندهای غلیظ شده» کاربرد دارد روش تخلیه مرکزی است. در این روش با استفاده از یک
لولهی عمودی (تخلیه به سمت بالا) مواد پسماند در پیرامون نقطهی مورد نظر تخلیه خواهد شد. ابتدا یک دیوارهی
این روش لازم است که پساب غلظت زیادی (در حدود ۷۰ درصد) داشته باشند. در این حالت ساختمان. سد بهصورت
مخروطی میشود که راس آن در امتداد مرکز قاعدهی مخزن قرار گرفته است.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ 2۹
۲-۱-۵-۳- روش د بخش تی نقطهای متناوب
در این روش» تخلیهی تمامی مواد پسماند در هر لحظه. تنها از یک نقطه صورت میگیرد ولی برای انجام این کار
نقاط متعددی در مخزن پیشبینی میشود. از اینرو در هر زمان میتوان نقطهی تخلیه را تغییر داد. این روش در
ساختگاههایی که در آنها مخزن. از چند درهی مستقل تشکیل شده است و در نظر است که توزیع مواد پسماند در
داخل آنها به صورت یکنواخت انجام شود به کار میرود.
۳-۱-۵-۳ تخلیه واربزی/ چندگانه
در این روش مواد پسماند بهصورت طبیعی و بدون انجام فرآیند مکانیکی به دو بخش ریزدانه (لجن) و درشت دانه
(ماسه) تقسیم میشود. تهنشینسازی طبیعی مواد این مزیت را دارد که در پروفیلی در امتداد جریان خروجی, ابتدا ماسه
در این روش مواد پسماند از طریق شاهلولههای اصلی که در بخشهایی از محیط مخزن نصب میشوند و دارای
مرکز ۱۰ یا ۲۰ متر) نصب میشوند. به این ترتیب. تخلیه میتواند با باز کردن و بستن متناوب گروههای مختلفی از
خروجیها در هر زمان. در دور تا دور مخزن صورت گیرد. این تکنیک به منظور دستیابی به ساحلی با ضخامت کم و
یکنواخت که به خوبی درشتدانهها و ریزدانههای آن تفکیک شدهاند و قابلیت خشکشدگی و رسیدن به حداکثر مقدار
وزن مخصوص خود را دارند. مورد استفاده قرار میگیرد.
۴-۱-۵-۳- پخش با استفاده از هیدروسیکلون! با چرخاب
درصورتی که مواد پسماند حاوی مقادیر قابل توجهای ماسه باشد. از چرخاب (هیدروسیکلون) میتوان برای جداسازی
درشتدانههای با خاصیت زهکشی بالا از بخش ریزدانه (لجن) استفاده کرد. مصالح بخش درشتدانه با عنوان
«جریان تهریز» آب کمی به همراه دارد و پس از زهکشی, برای ساخت یا افزایش ارتفاع خاکریز مورد استفاده قرار
میگیرد. ساخت خاکریز معمولا به روشهای محورثابت یا پایینرو انجام شده و شامل تمهیداتی برای متراکم کردن
مصالح نیز میباشد. برای حصول اطمینان از زهکشی مناسب و در نتیجه افزایش پایداری خاکریزء جدایش مناسب ماسه
از ریزدانهها (وجود هر چه کمتر ریزدانه در ماسه) دارای اهمیت است. بخش ریزدانه بههمراه بخش اعظم آب بهطور
| 6
2- ۳۳۵2
-------- صفحهٔ بعد --------
۶۰ ۹۳/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
جداگانه باعنوان «جریان سرریز» به درون مخزن تخلیه میشود. با توجه به این که این روش پخش هدف خاص ساخت
سد را دنبال میکند. لازم است که کیفیت کار به طور مداوم از دیدگاههایی به شرح زیر تحت کنترل قرار داشته باشد.
- کیفیت مواد تولید شده در جریان تهریز از نظر آندازهی جدایش دانههاء به ویژه را آنهاء که در واقع بر
نفوذپذیری آن موثر خواهد بود.
هم چنان که اشاره شد. برای آن که مواد پسماند نفوذپذیر باشند. باید ذرات ریزدانهی موجود در جریان تهریز تا حد
ممکن (۵ تا۱۲در صد ماسهی موجود در جریان تهریز) کاهش یابند. باید توجه داشت که تمیزتر کردن ماسهی خروجی
از چرخاب (هیدروسیکلون)» و درصد ماسهی بازیافتی از کل جریان. نسبت عکس با یکدیگر دارند. یعنی تمیزتر کردن
ماسه باعث میشود که جریان تهریز کمتری تولید شود. از این رو ممکن است تامین مصالح برای ساخت و یا افزایش
کنترل نباشد نمیتوان به شیبهای یکنواخت در جریان تهریز (و در واقع در بدنهی سد) دست یافت.
- وزن مخصوص درجای مواد و همچنین نفوذپذیری آنها از دیگر مشخصههای مهندسی جریان تهریز
فرونشسته است که در طول دوران بهرهبرداری باید تحت کنترل باشد. در این راستاء باید آزمایشهای منظمی
برای اندازه گیری پارامترهای یاد شده صورت گیرد تا بتوان به حصول مشخصات فرض شده در مرحلهی
در طرحهایی که مواد پسماند تولید شده. حاوی اجزای ریزدانهی زیادی باشند. میتوان از سیکلونها بهصورت متوالی
(۲ سری یا بیشتر) استفاده کرد. در طراحی سامانهی ساخت سد با استفاده از چرخاب (هیدروسیکلون)» محدودیتهای
به شرح زیر باید مورد توجه باشد.
- بهرهبرداری از چرخابها (هیدروسیکلونها) مستلزم وجود فشار و سرعت کافی جریان است. معمولا انرژی
مورد نیاز برای ایجاد چرخش, از طریق سیستمهای پمپاز تامین میشود.
- عملکرد صحیح چرخابها (هیدروسیکلونها) منوط به بده ثابت جریان است. از اینرو طراحی صحیح استخرهای
تنظیم کننده, قبل از سیستم پمپاژ میتواند عامل مهمی در افزایش بهرهدهی هیدروسیکلونها باشد.
- دانهبندی مواد پسماند عامل مهمی در بازدهی چرخابها (هیدروسیکلونها) است. چنانچه این مواد در یک
اندازه باشند.ء تفکیک آنها در چرخابها (هیدروسیکلونها) دشوار و غیر عملی است.
- جریان ورودی به چرخاب (هیدروسیکلون) باید به حد کافی رقیق باشد. جریانهای با غلظت بیش از ۵۰/ برای
کافی آب به جریان هیدروسیکلون» میتوان رفع مشکل کرد. تعیین مقدار آب مورد نیاز برای افزودن به مدار
چرخاب (هیدروسیکلون) و شناسایی محدودیتهای موجود در این ارتباط از نکات مهم در طراحی
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انیاشت) مواد پسماند ٩۹۴۶/۰۵/۳۱ ۶۱
- از دیگر نکات اصلی در طراحی چرخابها (هیدروسیکلونها) اطمینان از تامین حجم کافی مصالح مورد نیاز
برای احداث بدنهی سد است. جریان زیر سیکلون. که درشت دانهتر است. درصد کمتری از حجم ورودی را
تشکیل میدهد و جریان بالای سیکلون. که شامل ذرات ریزدانه و آب پساب است. درصد بیشتری از حجم
ورودی را تشکیل میدهد. درمرحلهی طراحی باید تعادل بین حجم جریان زیر سیکلون و حجم بوجود آمده
در مخزن دریاچه. با منظور نمودن ارتفاع آزاد مورد نیازء مورد بررسی قرار گیرد. توجه شود که در رقومهای
پایین مخزن, به لحاظ عرض زیادتر پایهی سد و در نتیجه حجم بیشتر مصالح مورد نیاز برای احداث هر متر
ارتفاع سد از یک سو و توجه به این واقعیت که در غالب ساختگاهها در رقوم پایین حجم بوجود آمده در
مخزن به ازای هر متر افزایش ارتفاع کمتر از رقومهای فوقانی مخزن میباشد. این مشکل تشدید میشود.
همانطور که اشاره شد. راه حل این مساله. افزایش بازدهی چرخابها (هیدروسیکلونها) و همچنین احداث
سد پایهی بلندتر است.
جداسازی مواد پسماند بهوسیلهی چرخاب (هیدروسیکلون) میتواند به سه روش انجام شود. سیکلون کردن روی سد.
روش ایستگاه مرکزی و حالت ترکیبی. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد جزییات این روشها میتوان به نشریهی
با وجودی که حمل و انبارش هیدرولیکی مواد پسماند. معمولا اقتصادیترین روش است. ممکن است تحت شرایطی,
ترکیبی از روشهای هیدرولیکی و مکانیکی نیز برای این منظوربا صرفه باشد.
برای حمل مکانیکی مواد پسماند لازم است که رطوبت آنها کنترل شود تا در وضعیتی در حد پلاستیک یا نیمه جاسد
باشند. وقتی رطوبت مواد خیلی بالا باشد یا به صورت هیدرولیکی به محل انبارش حمل شده باشند. باید اقداماتی برای کاهش
مزیت عمدهی این نوع انبارش مواد پسماند آن است که هر مقدار از مواد را میتوان به محل مناسبی که اقتضا میکند
حمل کرد. علاوه بر این. بجز آن بخش از مواد پسماند که به عنوان جزیی از سازهی ایجاد ظرفیت انبارش مورد استفاده
میباشند. باقی مواد نیازی به متراکم نمودن و افزایش مقاومت نخواهند داشت.
پایدارترین حالت این نوع انبارش حالتی است که مواد پسماند به صورت لایه لایه ریخته شده و هر لایه در اثر آمد و
شد ماشینهای ساختمانی متراکم شود. عمدهترین محدودیت این روش کنترل رطوبت مناسب برای حمل است.
درصورتی که رطوبت بیش از حد باشد. حمل آن دشوار و درصورتی که مواد پسماند زیاد خشک شده باشند. حمل آنها
همراه با گرد و خاک و آلودگی محیطزیست خواهد بود.
روشهای دیگری از قبیل تسمه نقاله و حمل جادهای بههمراه سیستمهای پشتهسازی مصالح خشک با استفاده از
-------- صفحهٔ بعد --------
۶۲ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۳-۵-۳ راهبردهای فرونشانی (انباشت) مواد پسماند
الف - فرونشانی (انباشت) در زیر آب
انباشت در زیر آب. به راهبردی گفته میشود که سطح مواد پسماند همواره بهطور مستغرق در زیر سطح آزاد آب قرار
داشته باشد. به این ترتیب جدایی بخش جامد پسماند از بخش مایع آن تنها طی فرآیند تهنشینی و تحکیم در زیر آب
صورت میگیرد. این راهبرد را باید با احتیاط و تنها در طرحهایی استفاده کرد که با توجه به شرایط اقلیمی و طراحی,
اطمینان کافی از تشکیل پوششی از آب با ضخامت مناسب بر روی مواد پسماند در تمام طول سال وجود داشته باشد و
بهعلاوه وجود این پوشش از نظر محیطزیست. بهداشت محیط و مسایل ایمنی که تحت تاثیر خصوصیات شیمیایی با
فیزیکی مواد پسماند قرار دارند الزامی دانسته شود. مثلا در مواردی که برای جلوگیری از اکسیداسیون سولفیدهاء یا
کاهش تشعشع رادون از مواد پسماند رادیواکتیو وجود چنین پوشش آبی ضروری تشخیص داده شود. در سایر موارد»
عملا مدیریت آب در مخزن سد. بدون پذیرش این امر که آب آزاد به صورت حوضچهای بر روی مواد پسماند باقی خواهد
ماند و یا از روی این مواد جاری خواهد شد ناممکن است. البته در سامانههای انبارش با سطح محدود هم که سرعت
افزایش تراز انبارش در مخزن به اندازهای زیاد است که خشک شدگی سطحی موثری رخ نمیدهد با راهبرد فرونشانی در
زیر آب مواجه خواهیم بود.
انباشت سطحی ساحلی؛ با شکلگیری ساحلی نمایان از مواد پسماند که بخش عمدهای از سطح مخزن ذخیره را
پی دارد. افزایش مییابد. کاستن از وسعت سطح آبگیر به حداقل ممکن, اتلاف کلی تبخیر را کاهش میدهد. هرگاه که
لازم باشد میتوان با انجام عملیات مکانیکی. وزن مخصوص مواد پسماند موجود در ساحل را نسبت به آنچه با تبخیر
معمولی حاصل میشود افزایش داد. به عنوان نمونهای از این عملیات. میتوان از استفاده از غلنکهای خاص! که در
محیطهای آبی - خاکی بهکار میروند نام برد.
|- 6
2- ۸0۱-7
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انیاشت) مواد پسماند ٩۹۴۶/۰۵/۳۱ ۶۳
شامل آبگیری مواد پسماند (بهعنوان مثال استفاده از فیلترهای مکانیکی) و رساندن آن به وضعیتی که بتوانند با
استفاده از نقاله یا ماشینآلات حمل خاک و از روی زمین منتقل شوند.
ملاحظات طراحی در هر یک از موارد پیشگفته. شامل مواردی به شرح زیر است:
- پیآمدهای محتمل آب جمع شده در مخزن. طی فصول مرطوب. زمستان و یا پس از وقوع شرایط سیلابی.
نحوهی مدیریت و برخورد با آن.
- جانمایی در درههای باریک یا در مواقعی که سرعت افزایش تراز مواد در مخزن در مراحل اولیهی انباشت به
حدی است که امکان خشک شدن مواد پسماند وجود نداشته باشد. به این ترتیب هرچند که در مرحلهی
در زیر سطح آب صورت خواهد گرفت. از اینرو در طراحیها باید اثرات وجود لنزهایی از مواد با مقاومست کم.
بر پایداری کل مجموعه به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد.
- اثرات ذخیرهی مواد در مخازن متعدد و گردش تخلیه بین چند مخزن انبارش موجب میشود که در طی
دورهای که تخلیهی مواد به هر یک از مخازن متوقف است. محل تجمع آب در آن مخزن خشک شود. تجمع
لجنهای مرطوب کم مقاومت در محل تخلیه به حداقل برسد. به علاوه بهدلیل قطع مکرر تخلیه. جریانهای
نشتی از بستر کاهش یافته و از آنجا که نیاز به تخلیه و افزایش سطح یک مخزن بهطور همزمان وجود ندارد.
زمانبندی افزایش سطح انباشت آسانتر باشد.
- لخته کردن در نقطهی تخلیه. جدا سازی مواد جامد از مایع با استفاده از مقادیر زیاد از افزونههای شیمیایی
لختهساز در نقطهی تخلیهی خطوط لوله, میتواند مقادیر قابل توجهای از آب همراه پساب را از مواد جامد
جدا کند. این عمل باعث افزایش وزن مخصوص اولیهی مواد انباشته. ارتقای بازیابی آب از این موادء و با توجه
به سرعت تبخیر در ساختگاه. افزایش وزن مخصوص نهایی مواد انباشته خواهد شد. این امر موجب افزایش
ویسکوزیته پسابها نیز خواهد شد. که از این طریق سواحلی با شیب بیشتر شکل خواهند گرفت و جریان
روانآبها و آبهای زهکشی تسهیل خواهد شد. به نظر میرسد که. این روش در مواردی که پسابها دارای
-------- صفحهٔ بعد --------
۶۴ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۴-۵-۳ جدایش دانهها و شیب ساحل
برای پسابهای با غلظت کم. جدایش دانههای درشتتر در بخش فوقانی شیب منجر به شکلگیری ساحل مقعر
میشود" که ممکن است به صورت موضعی در اطراف محل تخلیه دارای شیبی نسبتا تند (۵ درصد یا بیشتر) هم باشند.
ولی قسمت پایینی شیروانی تقریبا افقی خواهد بود.
متعاقباء مصالح درشتدانهتر در قسمت فوقانی ساحل میتواند برای عملیات ساخت سد یا خاکریز مجدد معدن مورد
استفاده قرار گیرد. اگر این روش بهکار گرفته شود. اثرات مربوط به تغییر خواص این مصالح نسبت به حالت اولیهی مواد
ا افزایش غلظت امکان جدایش دانهها در پسابها کاهش میپاید. و در نهایت پساب. سیالی همگن و غیرقابل جدایش
خواهد شد. شیب عمومی ساحل حاصل از آن یکنواخت و تندتر خواهد بود. بنابراین» از مزایای آن میتوان برای انباشت
پسماندها استفاده کرد. معمولا شیب کلی سواحلی که با پسآب غلیظ ایجاد میشوند. در محدوده ۱ تا ۴ درصد است.
۵-۵-۳ حوضچهی آب رو زده (مازاد)
ابعاد و موقعیت حوضچهی آب مازاد متاثر از روش و سمت و سوی تخلیه. هندسه سد پسماند. اقلیمء سرعت بازیابی
مخزن و پایداری استاتیکی و لرزهای (روانگرایی) آن داشته باشد.
مخزن را به مقدار قابل توجهی افزایش داد. هر چند که این امر منجر به تشکیل حوضچهی آب مازاد در مقابل یا نزدیکی
بدنهی سد و بالا آمدن سطح ایستابی که بر پایداری آن اثر سوء دارد. خواهد شد. بهعلاوه برای تامین حجم کافی برای
کنترل و مدیریت آب در مخزن. ممکن است افزایش ارتفاع سد نیز ضرورت یابد.
۱- 801 )1994(
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل سوم- روشهای انبارش و اصول فرونشانی (انباشت) مواد پسماند ۰ ٩۴/۰۵/۳۱ ۶۵
شکل ۹-۳- تخلیهی در امتداد شیب مواد پسماند. به سمت بدنهی خاکربز
لازم به ذکر است که بر اساس مشاهدات در پروژههای اجرا شده» شیب فرونشینی مواد پسماند در محل رسیدن به
حوضچه آب مازاد در حدود دو برابر شیب نشست این مواد در ساحل ایجاد شده است. از اینرو در برآورد حجم آب
ذخیره شده در حوضچه میباید به این امر توجه نمود. بهعلاوه باید توجه داشت که عامل اصلی موثر بر میزان سودمندی
نتیجهی جدایش دانههای پسابها شکل میگیرند. بهطور چشمگیری از سودمندی این روش میکاهند. بنابراین» تخلیهی
در امتداد شیب پسماندهای غلیظ. که در آنها جدایش دانهها اتفاق نمیافتد و شیبهای تندتری در ساحل تشکیل
در برخی از شرایط که عملا حوضچهی آب مازادی تشکیل نخواهد شد. برای مدیریت روانآبها در فصول مرطوب با
سیلابهاء احتمالا نوعی سد سازی برای مهار آب مازاد مورد نیاز خواهد بود.
در روش تخلیه در پای سد (شکل (۱۰-۳))» میتوان برای بیشینه کردن ظرفیت انبارش مخزن برای هر ارتفاع معین
از سد. طول ساحل را به حداقل ممکن کاهش داد به ترتیبی که حوضچهی آب مازاد با موقعیتی مطلوب و دور از بدنه در
شکل ۱۰-۳- روش تخلیه در پای سد (شیب باطله در محل رسیدن به حوضچه آب مازاد در پروژه های اجرا شده حدود دو برابر شیب نشست
باطله در ساحل ایجاد شده است)
-------- صفحهٔ بعد --------
۶و۶ ۹۳۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۶-۵-۳- کنترل زه آب اسیدی و فلزدار "
پسماندهای حاوی سولفیدها میتوانند خطر شکل گیری زهآبهای اسیدی و فلزدار را در پی داشته باشند. این امر
میتواند موجد آثار زیستمحیطی درازمدت شده. و علاج بخشی موثر و مداومی را الزامی نموده و از واگذاری مجدد
معدن پس از توقف کار جلوگیری نماید. باید توجه داشت که ارزیابی خطر زهآبهای اسیدی و فلزدار و گسترش
سیستمهای مدیریتی مربوط. رشتهای تخصصی است که در مراحل اولیهی برنامهریزی کار باید ضرورت دریافشت
توصیههای فنی خاص در زمینهی آن مورد توجه باشد. زهآبهای اسیدی و فلزدار در نتیجهی اکسیداسیون سولفیدهاء
تشکیل اسید سولفوریک و انحلال فلزات در آن ایجاد میشوند. این امر موجب تشکیل فروشویندهها و یا جریانهای
آلوده کننده خواهد شد. حتی درصورتی که مواد پسماند حاوی کانیهای خننیساز که ۲1م را کنترل میکنند باشند. سیال
خروجی میتواند شور و بهخصوص با سولفات بالا باشد.
روشهای متعددی برای کنترل زهآبهای اسیدی و فلزدار وجود دارند که برخی دارای ریسک بالاتری نسبت به بقیه
میباشند. نمونههایی از این روشها به شرح زیر است:
- تخلیهی در زیر سطح آب- حفظ حالت اشباع میتواند موجب جلوگیری از اکسیداسیون شود.
- دفع زیرزمینی- مانند پرکردن معدن, جایی که مواد پسماند می توانند با گذشت زمان و در درازمدت در زیر
تراز ایستابی محل قرار گیرند.
- محدود کردن مدت زمانی که سواحل در معرض هوای آزاد قرار میگیرد - پوشش چندبارهی ساحل با
پسماندهای تازه» موجب حفظ حالت اشباع و محدودسازی تماس اکسیژن با مواد میشود. این شرایط بهویژه
برای زمانی که پسماندها حاوی ظرفیت خنثیسازی کافی که موجب بروز تاخیر زمانی پیش از گسترش
- فرآوری با هدف خارج ساختن سولفیدها از مواد پسماند به ترتیبی که از سویی برای بخش عمدهای از این
مواد. خطر شکلگیری چنین زهآبی کاهش پیدا کند و از سوی دیگر حجم کمتری از پسماندهای سولفیددار,
که باید به روش ایمن و مناسبی دفع شوند به وجود آید.
نباید مستعد ایجاد زهآبهای اسیدی و فلزدار باشند. این امر در مواقعی که سنگهای باطلهی معدن برای ساخت سد
مورد استفاده قرار میگیرند. میتواند مشکلساز باشد.
۱- ۸00 30 ۱1۵13111160۶۹5 1۳۵1۵۵6 )۸۱۸11((
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ۴
رفتار و تعبین خصو صیات مواد پسماند
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل چهارم - رفتار و نعیین خصوصیات مواد پسماند ٩۴/۰۵/۳۱ ۶۹
طراحی درست. اجراء بهرهبرداری و رهاسازی یک سد پسماند بدون شناخت کافی از کیفیت مواد پسماند امکانپذیر
۱-۴ مقدمه
آنها را نمونههای معرف و قابل تعمیم دانست. انجام شود. توصیه میشود انجام آزمایشهای میدانی نیز در برنامهی کار
قرار داشته باشد. بهطور کلی آزمایشها باید شامل مواردی به شرح زیر باشند.
- کانیشناسی, ژئوشیمی(مشتمل بر ارزیابی کیفیت آب خروجی و اثرگذاری آن بر محیط میزبان).
- خواص رئولوژیک" (به بخش ۴-۴ مراجعه شود).
در مرحلهی طراحیهای مقدماتی. که اطلاعات در اختیار کم است و مقدار مصالح موجود میتواند تعداد آزمایشهای
قابل انجام را محدود کند. کار را باید براساس پسماندهای حاصل از نمونههای آزمایشی اولیه " (مثلا نمونههای باقیمانده
از فرآیند آزمایشهای مربوط به متالورژی مورد نیاز در مرحلهی طراحی» روی نمونههای محدود کانی)» و یا نتایج
آزمایش روی نمونههای مشابه پسماند از معادن مشابه دیگر انجام داد. البته در این شرایط باید با نتایج, با احتیاط برخورد
شود. و تا هنگامی که آزمایشهای تکمیلی بعدی بر روی پسماندهای تولید شده در مراحل فرآوری» و همجنین مشاهدات
طراحی نباشد. رویکردی محافظهکارانه در دستور کار قرار داشته باشد.
برای اطمینان از این که بدترین حالات ممکن شناسایی میشوند. آزمایشها باید در حد امکان در برگیرندهی تمامی
گروههای مورد انتظار مواد پسماند در طرح باشد.
تعداد آزمایشها در طرحهایی که ویژگیهای پسماندها کاملا شناخته شده باشد. و یا پایشهای انجام شده تایید
|- ۷
1۹۳۵۵18 -2
06 ۳۳۵۱۵ -3
1 آ۳۱[0 -4
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۷۰ راهنمای طراحی., ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۲-۴- مشخصات مهندسی و فیزیکی
۱-۲-۴ آزمایشهای آزمایشگاهی
در انجام آزمایشهای فیزیکی بر روی مواد پسماند. نکاتی به شرح زیر باید مورد توجه باشد:
- تاثیر فرایندهای قبل از تخلیهی گلاب. مانند دلمهبندی . غلیظسازی و پمپاژ بر نتایج آزمایشها و برخی از
رفتارهای آن.
- تاثیر فرآیندهای بعد از تخلیه مانند. جدایش بر نتایج آزمایشها و برخی از رفتارهای مواد پسماند (لازم به
توجه است که انباشت در ربر سطح آب" بهویژه در آبهای عمیق. 0 همچنین انباشت رورمینشی - سطحی "
- اثر قابل توجه خواص شیمیایی, به ویژه 11 و شوری آب موجود در گلآب. بر رفتار مواد پسماند به هنگام
- در پی وقوع جدایش در مواد پسماند. مشخصات (وزن مخصوص, مقاومت. تراکمپذیری) مواد جدا شده از آن.
است که مشخصات اجزای جدا شده از پسماند نیز شناسایی شوند.
قبل از انجام آزمایش, در مرحلهی آمادهسازی نمونه, باید مبدا و ماهیت نمونه در نظر گرفته شود. بعضی از مشخصات
پسماندها میتوانند به شدت متاثر از پیشینهی گلآب باشند. مثلا همان گونه که اشاره شد نمونههایی که از یک فرآیند
جاری برای انجام آزمایش به دست میآیند ممکن است که قبلا دلمهبندی و یا تغلیظ شده باشندء در حالی که به ندرت
ممکن است که چنین شرایطی در مورد نمونههای حاصل از آزمایشهای متالورژیکی وجود داشته باشد. مشخصات برخی
از مصالح در طول زمان ذخیرهسازی تغییر میکنند. از اینرو لازم است زمان و دورهی انبارش نیز در برنامهریزی عملیات
ازمایشگاهی مورد توجه ویژه باشد.
|- ۳1000۱0
2-8
3
4- ٩ 2060۶5
5- 5۳-207۵ ب(ا[
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل چهارم - رفتار و نعیین خصوصیات مواد پسماند ٩۴/۰۵/۳۱ )۷
- وزن مخصوص؛ (جرم ویژه)" ذرات خاک
- دانهبندی
آزمایشهایی که نتایج آنها معمولا تحت تاثیر پیشینهی گلآب قرار دارند عبارتند از:
- آزمایش تعیین وزن مخصوص مواد تهنشین شده
- آزمایش تعیین وزن مخصوص بعد از خشک شدن
- آزمایش تعیین مشخصات جدایش
- پارامترهای رئولژیک"
برای انجام این آزمایشهاء باید تلاش کرد تا تهیه و یا ساخت نمونههای مورد استفاده در شرایطی هر چه بیشتر
یا تیکنر) روی مواد فرونشسته (راسب)» بدون اعمال هیچ نیروی برشی" بر آنها انجام میشود. ولی اکثر گلآبها خاصیت
تیکسوتروپیک و یا رقیق شدن ناشی از اعمال نیروی برشی؛ دارندء از اینرو برای طراحی لوله و یا تعیین شیب ساحل, استفاده
از نتایج آزمایشهایی که در آنها تنش برشی بر نمونه وارد نشده باشد تا حدودی گمراه کننده است.
۱-۱-۲-۴ آزمایشهای فشردگی " و تحکیم""
یکی از پیشنیازهای طراحی» برآورد وزن مخصوص پسماند در پایان دورهی انبارش است. برای فراهم کردن اطلاعات
مورد نیاز برای این برآورد. از نتایج آزمایشهای تحکیم استفاده میشود. بهتر است آزمایش تحکیم با دستگاههایی " که
11۷ ۳8۳1616 |[[50 -۱
02[1(۷ 5060116 -2
۳- لازم است که ثبات و عدم وابستگی آن به پیشینه تحقیق شود.
5 50876831100 -4
[2ع۵01081 1٩۱ -5
6-۶5
۳۳۳-8 -7
11۱۵۵۵ -8
58 102۲ [5 -9
۱0-0
0 -| |
|[ 110۱۵ -2|
-------- صفحهٔ بعد --------
۷۲ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
امکان کنترل زهکشی و اندازه گیری فشار منفذی را دارند انجام شود. در انجام این آزمایشها به مواردی به شرح زیر باید
- مکانیزم افزایش تنش موثر (ناشی از تحکیم و افزایش وزن مخصوص) در پسماند تهنشین شده. حاصل ترکیب
دو ساز وکار است. ایجاد فشار حفرهای منفی در اثر تبخیر سطحی, و افزایش تنشهای ناشی از سرباره در اتر
- شن, ماسه. یا مخلوط ماسه و لای به نسبت. سریع تهنشین میشوند و تودهای خاک مانند تشکیل میدهند
- تهنشینی لای ریزدانه و رس که منجر به تشکیل تودهی خاکی شکل نرم با وزن مخصوص کم میشود. سرعت
اندکی دارد و با طی کردن فرآیند تحکیم» و با تبعیت از قوانین حاکم برچنین فرآیندی تداوم مییاید.
- پسماندهای با دانهبندی ترکیبی, با ورود به مخزن. مستعد جدایش هستند. دانههای درشتتر در نزدیکی محل
خروج. و ریزترینها در دورترین نقاط مخزن تهنشین خواهند شد.
پسماندهای تهنشسته شبیه رفتار تودهی خاکی با دانهبندی و شکل دانههای مشابه است. البته ممکن است مواد ریزدانهتر
خاصیت روانگونهگی و یا خاصیت تیکسوتروپیک خود را برای مدت طولانیتر حفظ کنند.
۲-۱-۲-۴ آزمایشهای نفوذپذیری
تراوایی (نفوذپذیری) مواد پسماند تابعی از دانهبندی, میزان جدایش, مقدار و نوع کانی مصالح رسی موجود در پسماند. و
وزن مخصوص این مصالح در هر زمان مشخص است. برای پسماندهای با وزن مخصوص کم که نفوذپذیری آنها را نمیتوان به
وسیلهی دستگاههای معمول تعیین کرد. با انجام آزمایش تحکیم میتوان دادههای مورد نیاز ر تهیه نمود.
۳-۱-۲-۴ آزمایشهای تعیین توان ایجاد گرد و غبار
در این آزمایش, باید ویژگیهای سواحل پسماندی" خاص هر طرح در نظر گرفته شود.
1- 0۷۵۲۷۳۵۵۱ 55
2- 5۵۱1-۷۷۵۱۵۱3
۳- منظور از مشخصات خاص, مواردی همچون زاویه ساحلسازی, وزن مخصوص مواد پسماند. چسبندگی و یکپارچگی رویهی سواحل و نیز میزان
قفلشدگی (1111671001) مصالح است. سرعت و جهت باد نیز نقش مهمی در میزان تولید گرد و غبار دارد که ضروری است در آزمایش تونل باد به آن توجه
ار
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل چهارم- رفتار و نعیین خصوصبات مواد پسماند ٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۷۳
_
۴-۱-۲-۴- ازمایشهای مقاومت مکانیکی
به جای استفادهی از نتایج آزمایش برش صفحهای؛ برای تعیین پارامترهای مقاومت مکانیکی مواد پسماند. توصیه
میشود از نتایج آزمایشهای سه محوری استفاده شود. در این آزمایشها لازم است که علاوهبر تعیین پارامترها در شرایط
تحکیم یافته و زهکشی نشده ([۲1) معمول, آزمایشهای با اندازه گیری فشار حفرهای برای تعیین پارامترهای فشار
حفرهای نیز انجام شود.
درصورتی که برای انجام آزمایشهای تعیین مقاومت درنظر باشدکه از نمونههای «دستنخوردهی» حاصل از
فعالیتهای مربوط به مرحلهی شناسایی طرح استفاده شود لازم است که روشهای ویژهای برای نمونهگیری, بستهبندی
و حمل مورد استفاده قرار گیرد. باید توجه داشت که حتی در چنین صورتی» کسب موفقیت برای تهیهی نمونههایی
مناسب بسیار دشوار خواهد بود.
در آزمایشگاه نیز میتوان نمونههای مناسبی تهیه کرد. برخی از روشهای آزمایشگاهی تهیهی نمونه به شرح زیر است:
- ترسیب گلآب" و تحکیم" آن
- تهیه نمونهی خشک و یا مرطوب. و در پی آن اشباع و تحکیم آن
به هر صورت در تمامی روشهای مختلف تهیهی نمونه. باید به نکات بسیار مهمی به شرح زیر توجه ویژه داشت و
اطمینان حاصل کرد که:
- آزمایش بر روی نمونههایی که وزن مخصوصشان در قیاس با وزن مخصوص در شرایط طبیعی غیرواقعی است
انجام نمیشود.
- شرایط صحیحی از نظر اعمال تنش ایجاد شده است.
خواص مقاومتی مواد پسماند باید در دو حالت زهکشی شده و زهکشی نشده تعیین شود. در صورت احتمال بروز
تغییر شکلهای بزرگ. بهویژه در شرایط اعمال بارهای لرزهای؛ لازم است که پارامترهای مقاومت برشی پسماند" نیز
|- 5۵۵۳ 30 ۱۷۵15
2- ۷
3- 53
4- 105100۵ [ 5162۳ 115
-------- صفحهٔ بعد --------
۷۴ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
- نمونهگیری برای شناخت عوامل شیمیایی و ژئوشیمیایی
- ارزیابی مقاومت درجا و یا درجهی تحکیم
- ارزیابی وزن مخصوص خشک
- ارزیابی پارامترهای نفوذپذیری از طریق انجام آزمایش در گمانه پا چاهک دستیء و بررسی اثرات لایهبندی و
ترکهای حاصل از جمعشدگی» در این پارامترها
- ارزیابی سطح سفرهی آب زیر زمینی و یا درجه اشباع (بالای سطح سفره یا درنبود سفرهی آب زیرزمینی)
- شناخت آمکان بروز پدیدهی روانگرایی
که انتخاب روشهای مناسب برای انجام کار در محل, به شدت تحت تاثیر عواملی همجچون سهولت دسترسی و تردد. و
نیرز پایداری جچاهکهای حفاری شده برای انجام آزمایش است.
کارها وآزمایشهای صحرایی معمول به شرح زیراست:
- گمانهزنی با لوله گذاری در جدار, همراه با آزمایش نفوذ استاندارد (577) و نمونهگیری دست نخورده
- آزمایش نفوذ مخروط (371))» ترجیحا همراه با آزمایش فشار حفرهای (۳7۷))
- آزمایش برش پرهای"
- آزمایش نفوذ مخروط دینامیکی"
- آزمایش تعیین وزن مخصوص درجا" با روش ماسهی جایگزین
- حفاری با متهی دستی و حفر چاهک دستی"
- آزمایشهای ژئوفیزیکی مانند مقاومت الکتریکی
|- 806
2- 516۵۲ ۷۵۵ 1
3- 1۵6 60۵ ۳۵۵1۳۵110 8
4- 1-5[ 16 5( ۷ 0
8 ]66 200 8 هب۸ 11۵۵ -5
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل چهارم- رفتار و نعیین خصوصبات مواد پسماند ٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۷۳۵
از نتایج آزمایشهای نفوذ درجاء میتوان برای ارزیابی احتمال بروز پدیدهی روانگرایی مواد تهنشین شده و نیز ارزیابی
مقاومت برشی پس از وقوع این پدیده " استفاده کرد.
گرچه اصولا هر دو روش آزمایش نفوذ استاندارد" و نفوذ مخروطی" برای تعیین مشخصات مورد نیاز قابل استفاده
عمل, کاربرد کمتری در مقایسه با روش نفوذ مخروطی دارد. از اینرو توصیه میشود از روش ]1 استفاده شود.
۳-۲-۴- آزمایشهای میدانی
برای حصول اطمینان از صحت مشخصات فنی مورد استفاده برای انجام طراحیها و نیرز کارایی روشهای ساخت
پیشنهادی. از آزمایشهای میدانی نظیر خاکریزهای آزمایشی و ساحلسازی آزمایشی میتوان استفاده کرد. ساحلسازی
تفلیظ (حوضجههای تهنشست یا تیکنر) انجام میشود. اجرا کرد.
۱-۳-۴ ژئوشیمی اجزای مایع و جامد
پسماندها و مایعات حملکنندهی آنها ممکن است حاوی مواد زیانآور مانند اسیدهاء قلیاییهاء در صد بالایی از
نمکهاء سیانید. فلزات سنگین و عناصر رادیواکتیو باشند. آگاهی از کانیشناسی و خواص شیمیایی مواد جامد و مایع
حامل, از اساسیترین موارد برای طراحی مناسب زیستمحیطی محل آنبارش است. باید توجه داشت که برخی از
واکنشهای شیمیایی موجد مواد زیانآور» ممکن است همچنان پس از انبارش نیز تداوم پیدا کنند. از آن جمله:
- اکسیداسیون سنگ معدن سولفیدی, که زهآب اسیدی تولید میکند.
- تبادل بازی ترکیبات سیانیدی که موجب تبدیل این ترکیبات به نمکهای غیرمحلول میشود.
- جذب سطحی" فلزات به ذرات رسی.
- آزادشدن گازهاء که ممکن است سمی هم باشند (مثلا گازهای تولید شده در انباشتگاه گچ).
|- 11-5۱ ۳۵۲۵۱۳۵۱۱0۱ 1
2- ۳۵5 3
3- 51301270 ۳۵۵۱۳۵۱۱۵۷ 1۵51 )5۳(
4- 0۵۵ ۳۵۱۱۵۱۳۵۱۱۵۵ 1۵51 ))۳1(
5- ۳۱10۱ 1
6- 8
-------- صفحهٔ بعد --------
۷۶ ۹۳/۳ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
قطع نظر از اهمیتی که شناخت خواص شیمیایی 9 کانیشناسی از دیدگاه زیست محیطی دارند. شناخت این عوامل
پسماندهای ریزدانه با دانهبندیهای ظاهرا مشابه میتوانند محصول آأسیاب نرم. یا نتیجهی توده شدن ذرات متیدد
رس. که به علت بار سطحی دلمه شدهاند. باشند. شرا یط بههنگام تخلیه و سپس تحکیم نیرز میتواند موجب بروز
رفتارهای بکلی متفاوت پسماندها شود. رس دلمه بسته در آب تمیز (آب باران) از خود واگرایی نشان میدهد. درحالی که
ممکن است که نرمههای آسیاب در آبهای شور مورد مصرف در فرآوریها و یا آبهای رو زده (مازاد)" دلمه شوند. از
اینرو در روند آزمایشهای شناسایی, لازم است به تاثیر فرآیند تولید در رفتار مواد پسماند و تغییرات این رفتار در طی
زمان» توجه شود.
در بعضی از فرآیندهاء از آهک که میتواند موجب دلمه شدن شود استفاده میشود. و در برخی موارد. برای ایجاد کف
حال تحکیم. میتواند شرایط خاک را برای دورهی بازسازی و نوتوانی به طور چشمگیری ارتقا دهد.
اندازهی دانههای بعضی از پسماندها در اثر اکسیداسیون تغییر میکند. درحالی که برخی دیگر از پسماندها با تداوم
خشک شدن 9 براثر تغییرات شیمیایی 9 5 ترسیب مواد شیمیایی حل شده. سیمانی میشوند. بنابراین. با توجه به
عواملی به شرح زیر باید. از مشخصات شیمیایی و کانیشناسی" پسماند شناخت کافی بهدست آورد:
- واکنشهای محتمل ناشی از قرار گرفتن در معرض هوا و آب باران
هر آزمایش باید روی نمونههای تازه. و اشباع شده با آب مورد استفاده در فرآیند تولید. یا آبی مشابهسازی شده با آن
انجام شود. انجام آزمایشهای تکمیلی, روی نمونههای از پیش خشک شده و با استفادهی آب بارانء نتایجی برای مقایسه
ارزیابی قرار داد. برای انجام این ارزیابی باید. آبشویی خنثی. واکنش کاهندگی - اکسندگی و در صورت وجود. فرآیند
زهآب اسیدی و فلزدار " ((۸۸/11) درنظر گرفته شود.
7 1003 -۱
۱۷1۱۱۱۵۲۵۵۵۲۷ -2
60 ۱۵1۵11116705 م۸ -3
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل چهارم- رفتار و نعیین خصوصبیات مواد پسماند ٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۷۷
مواد شیمیایی موجود در محیط مواد پسماند میتوانند بر رفتار مصالح مختلف مورد استفاده در ساخت سد تاثیرگذار
باشند. برای مواجهه با این پدیده در سدهایی که به روش خاکریز اولیه احداث میشوند. سادهترین راه حل. اجتناب از
استفاده از خاکهای مسالهدار است که میتواند به نیل به اهداف پایداری دراز مدت کمک کند. درصورتی که بنا به
شرایطی, اجبار یا تمایل به استفاده از این نوع مصالح, مثلا خاکهای واگرا در ساخت هسته وجود داشته باشد. توجه به
بولتن شماره ۸ کمیته ملی سدهای بزرگ ایران با عنوان «شناسایی و کاربرد خاکهای واگرا در سدهای خاکی»» و نیز
استفاده از سایر مراجع مربوط (ملی یا بینالمللی) مورد توصیه است.
در مواردی که از مواد پسماند برای ساخت سد استفاده میشود. اثرات مواد شیمیایی بر مصالح باید با توجه به نوع
فرأیند کانهآرایی مورد بررسی قرار گیرد:
- فرآیندهای روباره و مواد انباشته برای فرآوری مستقیم (مثلا به روش فروشویی تودهای)» خردایش, جدایش ثقلی و
سنگجوری: در این روشهاء ابعاد مواد پسماند در حد کلوخه و دانههایی تا حد سانتیمترء میلیمتر و چند صد
میکرون میباشد. رفتار فیزیکی مواد پسماندی که به این روشها تولید میشوند شبیه رفتار مصالح شن, ماسه.
ماسه ریز و لای بوده و مبحث تبادل یونی نقش معناداری در رفتار فیزیکی (کوتاه مدت یا دراز مدت) آنها ندارد.
- فرآیندهای جدایش مغناطیسی و الکتروستاتیکی, فلوتاسیون و لیچینگ: در این روشها ابعاد مواد پسماند در
حد میکرون و یا در مواردی خاص (مانند روش لیچینگ) کوچکتر از میکرون میباشد. در این صورت رفتار
فیزیکی آنها علاوه بر بافت و وزن مخصوص, تحت تاثیر مشخصات مایع منفذی نیز میباشد و تبادل یونی
میتواند در رفتار مکانیکی تاثیرگذار باشد. در این صورت انجام آزمایشهای تعیین ظرفیت تبادل کاتیونی
(500)» سطح مخصوص (85۸7) ام مایع منفذی (عصاره اشباع) فعالیت خاک (نسبت نشانه خمیری به
درصد دانهها با اندازه رس)» درصد سدیم قابل تبادل "با ۳57 (80 76۳۵1۵ 500100 ۵0۵16 ۳۵۵) و
نسبت جذب سدیم با ]5۸ (۲۵110 ۸050۲61100 /50۵۵10) ضروری خواهد بود. با توجه به نتایج این
آزمایشها میتوان در خصوص رفتار بلندمدت مصالح پسماند اظهار نظر نمود و در صورت لزوم بهکارگیری
روشهای اجرایی درخور را برای مواجهه با مشکل در برنامهی کار قرارداد. به منظور بررسی رفتار مکانیکی.
انجام آزمایش شناسایی خاکهای واگرا نیز مورد تاکید است.
۱- گروهبندی مندرج درنشریهی «ضوابط انباشت باطله و مواد زاید در واحدهای کانهآرایی» وزارت صنعت. معدن و تحارت.
(ع1)) 6۵0۵01۷ ۳۳۵۵۵۵ ۹1۱۵ -2
(55۸) ۸۳۵۵ 5۳1300 5000110 -3
-------- صفحهٔ بعد --------
۷۸ ۳۵/۳۱ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
پرداخت. در این خصوص در فصل ششم اطلاعات بیشتری مطرح شده است.
۳-۴- حمل پسماند و رئولوژزی
مشخصات پسماند در طی انتقال و تخلیه. تحت تاثیر خواص رئولوژیک » یا جریانشناسی آن است. و با افزایش غلظت
مواد جامد در گلآب. این امر اهمیت بیشتری مییابد. تعیین مشخصههای رئولوژی, درحوزهی کاری بسیار تخصصی قرار
دارد. آزمایشهای معمول در این حوزه. شامل آزمایش رئومتر و یا آزمایش حلقهی لوله " است.
معمولترین روش جابجایی مواد پسماند به صورت گلآبی است که عموما۳۰ تا ۷۵ در صد" وزنی آن را مواد جامد
تشکیل میدهد. غلظت واقعی مواد جامد که در طراحیها باید ملاک عمل قرار گیرد تابع عواملی به شرح زیر است:
- وزن مخصوص مواد جامد.
- درصد مواد جامد در پایان فرآیند.
در برخی موارد. وزن مخصوص اولیهی پسماند تهنشین شدهء تابعی از وزن مخصوص آن در زمان تخلیه است. به این
مفهوم که پسماند خروجی از برخی حوضچههای تغلیظ (حوضچههای تهنشست با تیکنر)» پس از تهنشینی,» وزن
مخصوص بیشتری نسبت به پسماندهایی که بهطور ساده ترسیب/تهنشین شدهاند پیدا می کنند.
۵-۴- سواحل پسماندی"
آورد؛ ولی باید در نظر داشت که نمیتوان اطمینان کافی به نتیجهی این آزمایشها داشت. از اینرو انتظار نمیرود که این
شیب. با رفتار واقعی ساحل مطابقت داشته باشد. نتایج محاسبات نظری, که براساس رئولوژی یا مقاومت برشی انجام
میشود نیز به دلیل تغییرات در جنس مواد و همجنین دشواری تعیین مقاومت برشی کم برای مواد تازه تهنشین شده
۱- ۱۹۱۵۵۵۵۳۲۷
2- ۳۱۵۵ 1]
۳- نشریهی وزارت صنعت معدن و تحارت «ضوابط انباشت باطله و مواد زاید در واحدهای کانهآرایی» (۳۰ تا ۵*۰ درصد بعد از فرآوری و ۵۵ تا ۷۵ در صد بعد
از حوضجه های تغلیظ 1111010(۵۲).
4- 1311185 3020|۵5
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل چهارم- رفتار و نعیین خصوصبات مواد پسماند ٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۷۲۹
دقت لازم را ندارد. بنابراین سواحل موجود که از موادی مشابه. که دانهبندی و پیشینهی فرأیندی مشابهای دارند. تشکیل
شده باشند راهنمای خوبی برای این تخمین خواهند بود.
شیب ساحل, تابعی از روش بهرهبرداری از مخزن نیز هست. شیب ساحلی در زیر آب به دلیل وجود عوامل تاثیرگذار
شیب ساحل به رئولوژی پسماند. طبیعت آن (شامل تمایل به جدایش در سرعت کم ساحلی) انرژی یا سرعت تخلیه,
و احتمالا فاصله از محل تجمع آب مازاد رو زده" بستگی دارد. ساحل با شیب تند فضای خالی قابل ملاحظهای در مخزن
ایجاد میکند که از یک سو موجب گسترش و افزایش ظرفیت مخزن برای جذب سیلابها میشود؛ اما از سوی دیگرء در
مجموع, کاهش ظرفیت مخزن برای انبارش پسماند را در پی دارد. بارگذاری لرزهای, وقوع سیلاب. فرسایش ناشی از
بارش باران نیز بالقوه میتوانند با فروریختن شیبهای تراز بالاتر» موجب تهنشست رسوب برشیبهای تراز پایینتر شوند
و به این ترتیب بر شکلگیری ساحل یا کنارههای مخزن اثرگذاری کنند.
40۵0 1200211 -|
۲- بر گرفته از 1995 .01| 1۵11|ا9ا (1ا0]ا.
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ۵
طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند
و مدیریت آب
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم- طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۸۳
هدف از تامین ظرفیت کافی برای انباشت پسماند و ذخیرهی آب. کسب اطمینان از مدیریت مناسب ریسکهای
ناشی از وجود آب بر یکپارچهگی تاسیسات ذخیرهسازی, و محیطزیست پیرامون آن است. علاوه بر آن از این طریق باید
اطمینان حاصل شود که از منابع آب مرتبط با محدودهی ساختگاه, مسوولانه بهرهبرداری میشود.
۱-۵- معیارهای طراحی
در مقایسه با سدهای معمولی ذخیرهی آب. در الزامات مربوط به مدیریت منابع آب و تعیین حجم ذخیرهی سدهای
پسماند تفاوتهایی چند قابل طرح هستند. منشاء این تفاوتها را میتوان به شرح زیر بر شمرد:
- ایمنی طرح از دو دیدگاه ایمنی سد و ایمنی محیطزیستی باید مورد توجه قرار گیرد.
- در شرایط بهرهبرداری, با انباشته شدن مواد جامدء فضای باقیمانده برای ذخیرهی آب. دائما در حال کاهش
خواهد بود.
- با گذشت زمان» تغییر در کیفیت آب موجود در مخزن. میتواند منجر به غیرقابل پذیرش بودن تخلیهی آب به
- طراحی سرریز براساس الزامات مربوط به ایمنی سد برای اجتناب از خرابی کلی بدنهی خاکریز انجام میشود.
درحالی که ملاحظات زیست محیطی, تعیین کننده حجم مخزن مورد نیاز برای کاستن از خطرات احتمالی
سرریز آب از سد است.
شده است و در ادامه به موارد مختلف مطرح در این خصوص پرداخته میشود.
۱-۱-۵ تعیین ظرفیت برای انبارش پسماند
اصولاا هدف از ساخت سد پسماند. انبارش این مواد است. اما تعیین ظرفیت سد پسماند. غالبا به عللی به شرح زیر با
- ساخت مرحلهای سد.
- عدم قطعیت و وجود شبهه در مورد وزن مخصوص خشک مواد تهنشین شده در مخزن سد.
از اینرو لازم است حجم مخزن مورد نیازء در تمامی مراحل عمر سد. محافظهکارانه برآورد شود. بهعلاوه, در مراحل
بعدی ایجاد ظرفیت برای انبارش پسماند. با برنامهریزی مناسب برای ساختن یک سد جدید و یا افزایش ارتفاع سد
موجود. باید اطمینان حاصل شود که کمبود ظرفیت انبارش, روند تولید را در مخاطره قرار نخواهد داد. هرچند در اکشر
طرحهاء محدودیتی از نظر فصل مناسب برای انجام کارهای خاکی وجود ندارد. ولی در مناطق مرطوب این فصل محدود
به شش ماه در سال میشود. که این امر با توجه به اینکه عملیات اجرایی یک طرح متعارف افزایش ارتفاع سد نیازمند
حداقل صرف مدت زمانی در همین حدود است. از اهمیت بسیاری برخوردار میشود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۸۴ ۹۳/۳ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
برای تامین ظرفیت مورد نیاز برای آنبارش پسماند در فرصت زمانی مناسب. باید کلیهی عوامل, از جمله شرایط جوّی, نیاز
به تداوم بدون وقفهی تولید. شرایط سیاسی, و زمان مورد نیاز برای انجام عملیات اجرایی, مورد توجه قرار گیرد. از اینرو
برنامهریزیها باید به ترتیبی انجام شود که در زمان پیشبینی شده برای شروع بهرهبرداری از مرحلهای جدید. مرحلهی
پیشین, ظرفیت تامین نیازها را برای حداقل شش ماه دیگر داشته باشد. باید توجه داشت که حتی این برخورد احتیاطآمیز,
ممکن است در برخی از بخشهای صنعت. یا برخی عملیات منفرد. کافی نبوده و ظرفیت اضافهی ۳ ساله برای پوشش دادن به
تاخیرات ناشی از شرایط جوّی, تامین تجهیزات ساختمانی و صعوبت تامین نیروی انسانی مورد نیاز باشد.
۲-۱-۵- تعیین حداقل ظرفیت مورد نیاز برای آب رو زده (مازاد پسماند)"
معمولاء بخشی از حجم مخزن سد. برای فراهم آوردن امکان تهنشینی و برقراری تعادل شیمیایی آب رو زده (مازاد)
پیش از انتقال آن از مخزن سد. اختصاص داده میشود. مقدار این حجم تابع عواملی همچون نرخ تولید. خواص در
ارتباط با نحوهی تهنشینی پسماند. و شرایط جوی است. هرچند. بسیار محتمل است که. فقط اتکای به تجربه. بتواند
برای تصمیم گیری نهایی. در این مورد جواب گو باشد. معمولا تمایل براین است که ابعاد محل تجمع آب. با هدف بیشینه
کردن گسترهی ساحل, و تامین شرایط مناسب برای خشک شدن و تحکیم پسماند. به حداقل ممکن کاهش داده شود.
هر چند در فصول تر برای جلوگیری از پخش شدن پسماند لازم میشود که ابعاد این محل افزایش یابد. لازمهی این امر
وجود سامانهی کنترل تخلیهی آب رو زده از طریق تنظیم میزان بازشدگی شیر (سامانههای تخلیهی ثقلی)» یا تنظیم
خروجی تلمبه (سامانههای پمپاژ) میباشد.
۳-۱-۵ تعیین حجم مخزن سدهایی که رهاسازی آب از آنها مجاز نیست"
چنانجه در شرایط عادی بهرهبرداری. کیفیت آب انباشته در مخزن سد پسماند برای رهاسازی به محیط زیست
نامناسب باشد. خروج آب در زمان سیلاب. به علت آثار زیانبار زیستمحیطی پذیرفته نیست. لذا برای حصول اطمینان از
کاهش احتمال سرریزی آب تا حد مطلوب. لازم است که در تعیین حجم مخزن مورد نیاز.ه حجم کافی برای انباشست
- حجم مورد نیاز برای آوردهای طبیعی در فصول تر
1۳0
5 ۱10-۵0256 -2
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم - طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۸۵
مخزن سد باید فضای کافی برای جای دادن مواد جامد و مایع ورودی به آن را تا زمانی که بتوان آب جمع شده را
میشود در طرحهایی که حجم ذخیرهی مورد نیاز با افزایش مداوم ارتفاع سد موجود تامین میشود. همواره حجم
ذخیرهی احتیاطی نیز در نظر گرفته شود.
برای سدهایی که پیآمد" سرریزی آب از آنها بسیار زیاد است. لازم است که حجم مخزن با استفاده از روشهای
کمٌّی آرزیابی ریسک تعیین شود. در حالی که در دیگر سدها میتوان از روشهای نیمه کمّی به این منظور استفاده کرد.
در جدولهای شماره (۱-۵) تا (۳-۵) احجام اضافهی مورد نیاز برای مدیریت سیلابهای ورودی به مخزن سدهایی که
سرریزی آب از آنها مجاز نیست پیشنهاد شده است. باید توجه داشت در این جداول فقط احجام اضافی مورد نیاز برای
مواجه با شرایط سیلابی تعیین شده است و حجم مورد نیاز برای ذخیرهی پسماند جامد و مایعات همراه آن. در هر
مقطعی از عمر طرح باید به آن افزوده شود.
با توجه به این که بارشها در فصلهای ترء در دورهای کوتاه (با احتمال بسیار کم تبخیر) و بر سطح حوزهای که قبلا
مرطوب شده است. واقع میشود. در محاسبات مربوط به آوردهای دورههای ترء ضریب رواناب برابر یک و میزان تبخیر
با توجه به اینکه آمار و فرضیات به کار رفته در روشها ویا مدلهای هیدرولوژی تعیین آوردها.ء از دقت و اطمینان
کمتری برخوردارند. لازم است که در محاسباتی که با استفادهی از این روشها صورت میگیرد. پدیدههایی با احتمال
وقوع کمتر ملاک طراحیها باشند.
لازم به توجه است که در جداول یاد شده., طبقهبندی سد. بر اساس پیآمدهای سرریزی آب جمع شده در مخزن
انجام میشود و نه بر اساس پیآمدهای خرابی بدنهی سد. که ممکن است دارای طبقهبندی متفاوتی باشد. ضروری است
در طراحیهاء حداکثر تراز عملیاتی هر سد تعیین شود. تا اگر تراز آب در مخزن به این تراز برسد انبارش پسماند در
مخزن» و ورود تمامی جریانهای آبی مربوط به فرآیندها به آن متوقف شده» و طرحهای ایمنی سد در شرایط اضطراری
|
-------- صفحهٔ بعد --------
۸۶ ۹۴/۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
تدوین مبانی طراحی تاسیسات انبارش پسماند برای دورهی طرح
(ارتفاع - حجم مخزن - موقعیت ساحل)
ارزیابی و تعیین طبقهی سد. بر اساس ضوابط و معیارهای ملی و در
صورت نبود چنین معیاری بر اساس ضوابط و معیارهای جاری در
یکی از کشورهای صنعتی *
تعیین سیلاب طرح و الزامات آن با هدف تامین پایداری سد
ارزیابی پیآمدهای سرریزی آب از مخزن بر اساس معیارهای ملی و
در صورت نبود چنین معیاری بر اساس ضوابط و معیارهای جاری در
یکی از کشورهای صن صنعتی *
وجود برخی اثرات بالفعل, یا بالقوه پیآمدهای بسیار کم و پا قابل صرفنظر
تعیین سطح خطر قابل پذیرش بر مبنای کیفیت آب || طراحی سرریز بر مبنای روشهای معمول طراحی
سررپزشونده و شرایط محیطی که این آب در آن تخلیه سدهای ذخیرهی آب (الزامی به پیشبینی برای
میشود ذخیرهی سیلاب وجود ندارد )
محاسبهی حجم مخزن مورد نباز با در نظر گرفتن ارتفاع آزاد. برای
جلوگیری از سرریز شدن آب در سطح خطرپذیری مطلوب. در تعیین این
حجم موارد مستقل به شرح زیر باید مورد توجه باشد و اثرات آنها در
ذخیرهی درازمدت مورد نیاز برای فصلهای تر
ذخیرهی کوتاهمدت همراه با ارتفاع آزاد اضافی در شرایط وقوع سیلاب
تعیین حداکثر تراز عملکردی مخزن
تعیین حجم مخزن مورد نیاز برای دورهی طرح
ارزیابی ظرفیتهای ذخیرهی موجود با مبانی طراحی اولیه و نتایج فرآیند و
در صورت نیاز تکرار آن تا حصول به نتیجهی مطلوب
شکل ۱-۵- روال عمومی تعیین ظرفیت سرریز و همچنین تعیین حجم مخزن مورد نیاز
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم- طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۸۷
جحدول ۱-۵- حداقل حجم مخزن اضافه برای ذخیرهی آورد در دورهی تر
پیآمد" سرریزی حجم مخزن اضافهی مورد نیاز
حجم روان آب در فصل تر" با احتمال فز
حجم روان آب در فصل تر با احتمال فزوتی ,|
حجم روان آب در فصل تر با احتمال فزونی ,۱
حجم روان آب در فصل تر با احتمال فزونی ,م۱
حجم سیلاب ناشی از بارند؟ ی ۷۲ سامته با احتمال فروتی ۳
حجم سیلاب ناشی از بارند گ گی ۷۲ ساعته با احتمال فزونی ,۱
حجم سیلاب ناشی از بارندگی ۷۲ ساعته با احتمال فزونی ,ی ۱
حجم سیلاب ناشی از بارندگی ۲ ساعته با احتمال فزونی
۱۹۹۹۰
حدول ۳-۵- ارتفاع آزاد احتیاطی
ارتفاع آزاد اضافی (متر)
۰/۳
۳-۱-۵- سرریز
توصیه میشود که برای تعیین سیلاب طراحی. از روشهای ارزیابی ریسک استفاده شود. البته در صورت وجود ضوابط و
معیارهای ملی میتوان سیلاب طراحی را براساس طبقهبندی سد. پمپاژ نیز انجام داد. در فصل دوم به نکاتی چند در مورد
این طبقهبندی اشاره شد. نظر به این که در حال حاضر در سطح ملی ضوابط ومعیارهایی که به تایید مراجع قانونی ذیربط
|
۲- فصل تر دورهای از سال است که به طور متوسط ۷۰ درصد بارش سالانه در آن واقع میشود. در اغلب نقاط ایران. طول این دوره ۲ تا ۴ ماه است.
1۹۵-۵۳۵ ۷/۵۷۵ -3
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۸۸ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
رسیده باشد" موجود نیست. میتوان از جدول شمارهی (۴-۵) به عنوان راهنمایی برای تعیین حداقل سیلاب طراحی سرریز
و ارتفاع آزاد موردنیاز برای مقابله با اثرات موج استفاده کرد. باید توجه داشت که در طول دورههای مختلف از عمر یک سد
آن ایجاد شود. حتی» چنانچه طراحی سد پسماند بر مبنای ضرورت جلوگیری از سرریزی انجام شده باشد. لازم است برای
تخلیهی سیلابهاء و حفاظت سد در مقابل روگذری آب در شرایط وقوع سیلابهای شدید و پیشبینی نشده که میتواند
منجر به تخریب خاکریز سد شود. سامانهای ساخته شود. این سامانه. باید ظرفیت عبور سیلاب طرح, که در مخزن سد
مستهلک شده است را داشته باشد. درصورتی که در تعیین حجم مخزن سد. پیشبینی برای ذخیرهسازی سیلابهای
ورودی نشده باشد. تراز آب در مخزن پیش از وقوع سیلاب. باید معادل تراز آستانهی سرریز در نظر گرفته شود. بدیهی
است. چنانچه حجمی از مخزن سد برای پذیرش سیلابهای ورودی در نظر گرفته شده باشد این حجم را میتوان برای
استهلاک سیلاب ورودی منظور کرد. البته اگر این حجم برابر حجم سیلابهای حدی ورودی به مخزن باشد میتوان از
ساختن سامانهی تخلیهی سیلاب صرف نظر کرد. هر چند توصیه میشود که در چنین مواردی هم موضعی محافظه کارانه
اتخاذ شده و سرریزی که ظرفیت آن میتواند مستقل از فرضیات بهرهبرداری باشد ساخته شود. هزینهی احداث چنین
سرریزی در مقایسه با هزینهی پی آمدهای محتمل, بسیار ناچیز خواهد بود.
به منظور جلوگیری از روگذری آب. ناشی از تشکیل موج. از تاج سد. تراز تاج سد باید با در نظر گرفتن ارتفاع آزاد
کافی برروی حداکثر تراز سیلابی مخزن تعیین شود. این ارتفاع» متناسب با آسیبها و پیآمدهای محیطزیستی ناشی از
روگذری» تعیین میشود.
جدول ۴-۵- حداقل سیلاب طراحی برای طرح سرریز و ارتفاع آزاد مورد نیاز برای مقابله با موج
سبلاب طراحی (حتمال وقوع سیلاب بزرگ راز آن) _ ]_ ارتفاع آزاد نظیر به موج ناشی از باد
با اوزیابی ریسک معلوم گردد
فرسایش خاکریز بتواند منجر به بروز شکست در آن شود. ارتفاع آزاد اضافی در محاسبات منظور شود.
- در مورد سدهای ذخیره آب نشریه شماره ۸- الف تحت عنوان «ضوابط انتخاب سیلاب طراحی سدهای بزرگ ایرآن» طرح تیه ضوابط و معیارهای
فنی صنعت آب کشور وزارت نیرو توسط این وزارتخانه ابلاغ شده است که توصیه میشود در طرحهای سدهای پسماند این نشریه نیز مورد توجه قرار گیرد.
۲- درصورتی که ۳۸/۸۲ ملاک طراحی قرار گیرد ارتفاع زاد میتواند صفر در نظر گرفته شود.
مر ا52 ۷۷۱۱۵ -3
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم - طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۸۹
با توجه به عمر قابل تصور در حدود ۱۰۰۰ سال پس از بسته شدن معدن, برای سدهای پسماند. ساخت سامانهی
تخلیهی سیلاب با ظرفیت مواجهه با سیلاب ورودی معادل حداکثر سیلاب محتمل (۳۸۸۲) برای تمامی ردههای
پیآمدی سدها را باید یک ضرورت دانست. علاوه بر آنء برای دوران ترک سد. ارتفاع آزاد اضافی به منظور جبران
نشستهای ناشی از تحکیم خاکریز بدنه. یا تغییر شکلهای ناشی از زلزله. باید در نظر گرفته شود. در طراحیهای مربوط
به مرحلهی پس از بسته شدن معدن, باید اثرات وقوع چندبارهی حوادث و رویدادهاء مورد توجه باشد. به عنوان مثال,
برای محاسبهی نشست نهایی باید نشست تجمعی ناشی از وقوع چند زلزله با احتمال فزونی سالانهای کمتر از احتمال
نظیر به حداکثر زلزلهی طراحی؛ در نظر گرفته شود.
۵-۱-۵- سرریز اضطراری در سدهایی که رهاسازی آب از آنها مجاز نیست
علاوه بر این که محاسبات مربوط به تعیین حجم مخزن سدهایی که رهاسازی آب از آنها مجاز نیست به صورت
ریسک طرح تلقی کرد. سرریز اضطراری عاملی موثر در پیشگیری از روگذری سد است. و وجود آن میتواند از
پیآمدهای بسیار زیاد ناشی از خرابی فاجعهبار سد جلوگیری کند.با یک برنامهریزی مناسب در بهرهبرداری از سد.
میتوان موجب شد که فقط مقادیر اندکی از آب که به میزان قابل ملاحظهای هم رقیق شدهاند از سرریز اضطراری تخلیه
شود. به این ترتیب از اثرات زیانبار چنین تخلیههایی کاسته خواهد شد. به علاوه از آنجا که پایاب سد هم به احتمال
زیاد در چنین شرایطی بهطور طبیعی تحت آثر سیلابها قرار دارد. میتوان انتظار داشت که آب آلودهی سرریز شده
بیشتر رقیق شده و به این ترتیب پیأمدهای بهداشتی و زیست محیطی کاهش بیشتری پیدا کند.
برای طراحی سرریز اضطراری باید بدترین شرایط برای جریانی که از این سرریز گذر میکند در نظر گرفته شود. و
این به نوبهی خود. وابسته به سامانههای محلی کنترل است که از طریق آنها اطمینان حاصل میشود. در هرمکان و هر
زمان»ء حجم مخزن محافظه کارانهای تامین شده است.
یکی از فعالیتهای مهم در مرحلهی طراحی سامانههای ذخیرهی پسماند. ساخت یک مدل ریاضی موازنهی آب است.
چنین مدلی, درک روشنتر چگونگی تاثیر آب بر طراحی. و در پی آن محدودیتهای ناشی از آن در دوران بهرهبرداری را
(۸1121) ۵۴۵ ۳:۵۲ 1ع 1265 ۷1۵۵۵ -۱
-------- صفحهٔ بعد --------
۹ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
به احتمال زیاد بخش قابل ملاحظهی مصرف آب در معادن.ء بخشی است که برای انتقال پسماند. مورد استفاده قرار
میگیرد. بخش عمدهای از این آب در سامانههای ذخیرهی پسماند. در منافذ مواد پسماند. گرفتار خواهد ماند. بخشی از
آن بازیافت و به سامانه تولید بازگردانده خواهد شد. و اگر از نظر محیطزیست مشکلی وجود نداشته باشد. بخشی به
طبیعت برگردانده خواهد شد. و از سویی» بخشی دیگر در فرآیند نشت و تبخیر از چرخهی آب خارج خواهد شد. هر چند
از سوی دیگرء آبهای موجود در محیط طبیعی پیرامون سامانه. مشتمل بر جریانهای سطحی و زیرزمینی» و بارشهای
جوی به این چرخه وارد خواهند شد.
بین مجموع آب ورودی به مخزن سد پسماند و آب بازگشتی به چرخهی تولید و تلفات (شامل نشت و تبخیر)» و آب
رها شده به طبیعت باید موازنه برقرار شود. موازنهی آب. شاخص رفتار سامانهی ذخیره از دیدگاه مدیریت جریانهای
ورودی و خروجی مانند تلفات نشت آب. در دوران بهرهبرداری و ترک نهایی طرح است. وجود هر نوع عدم تعادل در این
روند. تغییرات مداومی را در احجام ذخیره شده در مخزن در پی خواهد داشت.
وجود آمارهای ملی دقیق و درازمدت (مثلا آمار بارندگی یکصد ساله) کمک شایانی به تجسم شرایط آنی در مصدل
موازنه خواهد کرد. بسته به شرایط سامانه. ممکن است آمار ماهانه یا روزانه بهکار گرفته شود. هرگونه عدم تعادل در
معادله موازنهی آب ممکن است به افزایش (یا کاهش) حجم آب ذخیره در سد پسماند منجر شود. در بهکارگیری مدل
موازنه ممکن است تمام دورهی آماری موجود یا پارهی خاصی از آن بهکار گرفته شود.
احداث ایستگاه هواشناسی در محدوده مخزن سد پسماند و ثبت اطلاعات آن در طول بهرهبرداری برای به روزرسانی
اطلاعات هواشناسی و بازنگری موازنه آبی ضروری است.
مدل موازنه. میتواند تغییرات کمّی و کیفی و تراز رسوبات انباشته. و نیز برنامهی زمانبندی ترفیع سد را در نظر
گرفته و نتایج سودمندی را در اختیار قرار دهد. این امر به لحاظ احتمال وجود محدودیت در ظرفیت در دسترس برای
انباشت در دورهای خاص از طول عمر یک سد پسماند. میتواند حایز اهمیت باشد. ممکن است در دورهای خاص نرخ
رشد نیاز به حجم مخزن ذخیره بسیار بیشتر از حجم مصالح در دسترس برای ترفیع سد و افزایش ظرفیت ذخیرهی آن
باشد؛ در این شرایط. وضعیتی بحرانی برای تنظیم آب به وجود خواهد آمد. که مدل موازنه میتواند به تبیین و تشخیص
احتمال وجود چنین دورهای کمک شایان بنماید. تهیه و به کارگیری یک مدل موازنهی دقیق و واسنجی شده میتواند
در شناسایی اثرات وقوع پدیدههای خاص آب و هوایی مانند بارشهای بسیار شدید نیز بسیار کارآمد باشد.
تغییرات شرایط آب و هوایی» کیفیت آب در مخزن و موقعیت آن در مخزن که میتوانند به طور قابل ملاحظهای بر
میزان تبخیر اثرگذار باشند. نیز باید به ترتیبی در مدلسازی پیشبینی رفتار مخزن و موازنهی آب وارد شوند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم - طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۹
محاسبات مدل موازنهی آب. معمولا به کمک نرمافزارهای صفحهی گسترده! (مثل |۳۷2۵ و ...)» بستههای نرمافزاری
مدلساز, و یا برنامههایی که به منظور خاص نوشته میشوند. انجام میشود. در هر حال باید مدل را با یافتههای عملی و
واقعی که پس از شروع بهرهبرداری حاصل میشوند واسنجی کرده و پیشبینیهای به عمل آمده را ارزیابی و در صورت
نیاز بازنگری کرد.
هرچند اکثر مدلهای موازنهی آب. فقط از دیدگاه کمّی به مسایل میپردازند. ولی ممکن است کیفیت آب نیز
موضوع مهمی باشد. که در این صورت مطالعهی تغییرات کیفی نیز باید در مدل گنجانده شود. معمولا بررسی تغییرات و
موازنهی یونهایی مانند کلراید کار دشواری نیست آماء بررسی در مورد گونههای ناپایدارء مانند سیانید. نیازمند بهرهگیری
از معادلات سریهای کاهشی است. باید توجه داشت که. ممکن است تعیین نرخ کاهش مسئتلزم انجام آزمایشهایی
خاص باشد؛ موازنهی فلزات سنگین نیز. میتواند در معادلهی موازنه گنجانده شود. هرچند با ملحوظ نداشتن عواملی
مانند تهنشینی و جذب سطحی, نمیتوان دقت کافی را از آن انتظار داشت.
هرگاه احتمال اکسیداسیون سولفیدها در سواحل پسماندها و توسعه زهکش آسیدی وجود داشته باشد. تهیهی مدل
کیفی آب میتواند محل مناقشه شود. در این موارد پیشبینی شار مداوم ترکیبات محلول اضافی به داخل سامانه. دشوار
هرگاه استفاده از مدلهای ریاضی برای برآورد کیفیت آب دشوار و یا محل مناقشه باشد. پیآمدهای محتمل خرابی
خاکریز و یا سرریزی آن راء میتوان با ترکیب نتایج محاسبات مدلهای کمّی. با فرضیاتی بدبینانه در مورد کیفیت آب از
نظر تمرکز مواد آلاینده در زمان وقوع سرریزی و یا خرابی ارزیابی کرد. به این منظور استفاده از اطلاعاتی که از پایش
پسماندهایی که از منابعی مشابه ایجاد میشوند میتواند مورد توجه قرار گیرد.
۳-۵- مدیریت جریانهای سطحی
با هدف کاستن از مقادیر جریانهای سیلابی ورودی به محدودهی انبارش مواد پسماندءکمینه کردن زمان فرونشینی
این مواد در مخزن» و نیز کمینه کردن حجم آبی که ممکن است از نظر کیفی نیازمند به اعمال مدیریت خاص باشد.
اغلب سعی میشود که محدودهی آنبارش مواد پسماند از جریانهای سطحی نواحی مجاور جدا شود.
مناطق دور از جریانهای مهم سطحی, و یا نقاطی در بالادست درههاء آنجا که حوزهی آبریز محدودی دارند. کمال
مطلوب برای جانمایی مخازن پسماند هستند. در حد امکان. تمامی جریانهای سطحی, که در بالادست سد پسماند
تشکیل میشوند. نباید وارد انباشتگاه شوند. ظرفیت تاسیسات لازم برای انحراف آب جریان های سطحی باید با مطالعهی
۱- 50۳۵۵0 1
-------- صفحهٔ بعد --------
۹1۲ ۹۳۵/۳ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
سیلابهای طراحی و نیز اهمیت محافظت از پسماندهای انباشته شده در برابر سیلابها تعیین شود. چنانچه ظرفیت
تاسیسات انحراف جریانهای سطحی محدود باشد. برای تعیین ظرفیت مخزن سد پسماند و ظرفیت خروجیهای آن باید
پیآمدهای سرریزی از سد هم در نظر گرفته شود.
طراحی مخازن ذخیرهی پسماند باید مبتنی بر این فرض باشد که معمولاء این مخازن در نهایت رها و ترک خواهند
شد. از اینرو لازم است. تاسیسات انحراف بالادست آنها برای کار کرد درازمدت با نیاز اندک به تعمیر و نگهداری طراحی
شوند. در این طراحی, باید پیشبینیهای لازم در مورد فرسایش و انهدام اجزای سازهای نیز صورت گرفته باشد.
در طرحهایی که پسماند زیر سطح آب نگهداری میشود. انحراف جریان سیلابهای پیرامونی, از اهمیت کمتری
برخوردارند و حتی گاه ممکن است به منظور ابقای پوشش آب روی رسوبات. لازم شود جریانهای سطحی حوزههای
مجاور نیز به انباشتگاه منحرف شوند.
۴-۵- بارندگی و رواناب
بارندگی در ترکیب با رواناب حوزه و در اختلاط با آب رو زده (مازاد پسماند)» میتواند مولفهی مهمی در موازنهی آب
محاسبات رواناب باید مطابق اصول معمول در مطالعات هیدرولوژی و در انطباق با استاندارد مربوط انجام شود. در
شود. در تعیین ضریب رواناب برای مناطق با بارشهای فصلی زیاد, رطوبت اولیه خاک نیز باید مدنظر باشد.
ویژگیهای روانابزایی در سواحل تشکیل شده از مواد پسماند. میتواند جابهجاء کاملا متفاوت باشد. انباشتههای
درشتدانه, به ویژه چنانجه فرآیند چرخابه یا چرخابه کردن برای تولید مصالح مناسب ساخت سد در چرخه وجود داشته
باشد. میتوانند کاملا نفوذپذیر و زهکش باشند. این ویژگی از سویی منجر به ضریب رواناب سطحی بسیار کم میشود و
از سوی دیگرء سبب راهیابی سریعتر آب به درون رسوبات انباشته و یا آب زیرزمینی خواهد شد. البته, اکثر مواد پسماند
در انتهای کار ریزدانهاند. و قبلا نیز اشباع شده. و نفوذپذیری اندکی دارند. از اینرو اگر ترکهای عمیق ناشی از خشک
شدن در آنها نباشد.ء ضریب رواناب سطحی آنها زیاد خواهد بود.
۵-۵- آب رو زده (مازاد پسماند)
مواد پسماند معمولا در سواحل فرو مینشینند. از اینروه بخشی از آب حامل آنها در زمان کوتاهی رو زده و جدا
میشود. این جدایش آب حامل, در درازمدت (براثر تحکیم) در هر دو شیوهی انباشت (سطحی ساحلی و زیرسطح آب)»
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم - طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۹۳
غالبا مشاهده میشود که. افزایش وزن مخصوص پسماند در روش انباشت سطحی ساحلی, بسیار بیش از افزایش آن
در روش انباشت زیر سطح آب است. باید توجه کرد که. از دست دادن سریع آب در مراحل اولیهی فرونشانی تنها علت
بروز این پدیده نیست. بلکه طی تحکیم درازمدت نیز شرایط مساعدی برای افزایش وزن مخصوص پدید میآید. کاهش
تراز آب در مخزن موجب افزایش فشار موثر خواهد شد و با خشک شدن مواد پسماند. کشش ناشی از مویینگی آب.
نیروی تحکیم عمدهای را اعمال خواهد کرد.
۶-۵- تبخیر
ناشی از تبخیر از سطح آب آزاد مخزن را میتوان با استفاده از دادههای تشتک تبخیر با اعمال ضرایب تطبیقی مناسب.
یا با استفاده از روشهای محاسباتی و کاربرد دادههای هواشناسی نظیر سرعت باد. دما و تابش خورشیدی برآورد کرد.
تبخیر از سطح سواحل رسوبی را نیز میتوان به روش مشابه برآورد نمود.
اعمال ضریبی در حد ۰/۷ تا ۰/۸ برای تطبیق تبخیر از تشتک نوع ۸ (تبخیرسنج دارای توری پرندگان) برای تبخیر
از سطح مخازن آب مناسب است. از سوی دیگر میزان تبخیر مستقیما به سرعت باد وابسته است و همچنین تبخیر در
مناطق آفتابرو از مناطق سایه بیشتر است. تلفات تبخیر از سطح سواحل رسوبی تابع پیچیدهای از عواملی مانشد تاش
معمول این است که تبخیر از سواحل رسوبی برابر با تبخیر مستقیم از سطح دریاچه است.
از شوری آب دریا میتواند نرخ تبخیر را ۵ تا ۲۰ درصد کاهش دهد. مهمتر از آن» تشکیل سلهی" نمکی روی سطح رسوبات
با به حداقل رساندن وسعت سطح آزاد آب روی رسوبات و در نتیجه کاهش تبخیرء میتوان مقادیر بازگرداندن آب از
مخزن سد را افزایش داد. اگرچه. در برخی موارد بنا به ملاحظات زیستمحیطی, و با هدف کاستن از حجم آب آلودهای
حداکثرسازی سطح مواجه با تبخیر در مخزن, یا مرطوب کردن متواتر سواحل با لایههای نازک جریان پسماند. و یا از
طریق بهکارگیری مخازن مستقل برای تبخیر تامین میشود.
۱-500 20۵ ۳۵۱۵۷ 8
۲- قشر نازکی از نمک که بر روی رسوبات بسته و سخت میشود.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۹۴ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۷-۵- بازیافت آب
آب اضافی موجود در مخزن سد پسماند از طریق تبخیر تلف. و یا برای بازمصرف در سامانهی فرآوری. جمعآوری
کیفیت آب و ملاحظات زیستمحیطی محدودیتی وجود نداشته باشد. آب مازاد بهطور مستقیم به محیط پیرامون تخلیه
شود. البته درصورتی که از نظر زیست محیطی تخلیهی میزان معینی از آب برای حفظ حیات در پایاب سد لازم دانسته
در چرخهی آب قرار گیرد.
با توجه به ماهیت وجودی سدهای پسماند. کیفیت آب قابل استحصال از آن. و همچنین اقلیم خشک کشورء معمولا
تمایلی به رهاسازی آب مخزن به محیطزیست وجود ندارد. درهرصورت اگر بهرهبردار تمایل به استفاده از آب مازاد در
مصارفی به جز تامین نیازهای فرآوری داشته باشد و یا استفاده از آب مخزن یا تخلیهی آن به محیطزیست جزء
برنامههای اولیه طراحی و اجرای سد پسماند باشد. توجه به استانداردهای مربوط لازم و ضروری است. در این راستا توجه
به نشریات اشاره شده در زیر و سایر نشریات مرتبط مورد توصیه است.
- دستورالعمل پایش کیفیت آبهای سطحی (جاری) - ضابطه شماره ۵۲۲ سازمان مدیریت و برنامهریزی
کشور, ۱۳۸۸
- دستورالعمل پایش کیفیت آبهای زیرزمینی» ضابطه شماره ۶۲۰ سازمان مدیریت و برنامهریزی کشورء
۳۹۱
- راهنمای مطالعات طرحهای استفاده از فاضلابهای تصفیه شدهی شهری و روستایی, ضابطه شماره ۴۳۴
سازمان مدیریت و برنامهریزی کشورء ۰۱۳۸۹
- ضوابط زیست محیطی استفاده مجدد از آبهای برگشتی و پسابهاء ضابطه شماره ۵۳۵ سازمان مدیریت و
برنامهریزی کشورء ۱۳۸۹
- دستورالعمل اجرایی پایش کیفیت آب مخازن پشت سدهاء ضابطه شماره ۵۵۱ سازمان مدیریت و برنامهریزی
کشور, ۱۳۹۰
- راهنمای طبقهبندی کیفیت آب خام, پسابها وآبهای برگشتی برای مصارف صنعتی و تفرجی, ضابطه شماره
7۲ سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور ۰.۱۳۸۸
- فهرست خدمات و شرح خدمات مطالعات پایش کیفیت آب مخازن سدهاء ضابطه شماره ۰۵۹۷ سازمان مدیریت
و برنامهریزی کشورء ۱۳۹۱
- توصیههای سازمان بهداشت جهانی (۱۷۲10) و خواربار و کشاورزی جهانی (۳۸0).
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم- طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ۹۴/۰۵/۳۱ ۹۵
۲-۷-۵ آب برگشتی
برای استفاده از آب آزاد موجود در مخزن سد پسماند (آب رو زده مازاد. رواناب. ویا آب ناشی از بارش برسطح مخزن)
و برگشت آن به چرخهی آبی معدن, مشتمل بر مصارف واحد فرآوری و یا سایر بخشهای مرتبط با معدن, لازم است که
در بررسیهای فنی. مسایل اقتصادی, مدیریت ریسک و نیز رعایت استانداردهای مرتبط. با در نظرگرفتن نیازهای کیفی
واحدهای مربوط مورد توجه دقیق بهرهبردار از معدن قرارگیرد.
۱-۲-۷-۵ آبگیری از مخزن
بازیافت و انتقال آب رو زده میتواند به شیوهی نقلی با پمپاژ انجام شود. در این خصوص میتوان از ایستگاههای
شناور استفاده کرد. اگرچه ایستگاههای پمپاذ شناورء در برابر تغییرات تراز مخزن انعطاف پذیرند. اما هزینههای احدات.
نگهداری و بهرهبرداری نسبتا بالایی دارند. بهعلاوه با توجه به حداقل عمق استغراق لازم برای آبگیری در حدود ۱تا ۲
متر»ء ممکن است این مقادیر بیش از مقادیر مطلوب برای کاهش تبخیر از سطح آب رو زده باشند.
همچنان که اشاره شد ممکن است آب برگشتی شامل روانآب ورودی به مخزن سد نیز باشد. از اینرو برای تعیین
ظرفیت آبگذرانی پمپهاء ممکن است تخلیهی حجم قابل توجهای از آب انباشته ناشی از رواناب نیز در نظر گرفته شود.
در روش ثقلی. درصورت وجود ارتفاع هیدرولیکی مناسب. آبگیرهای شناور ثقلی» برجهای آبگیر و یا سیفونهای آبگیری
نیز میتوانند بهکار گرفته شوند.
استفاده از سازههای برج آبگیر ثابت. روشی متداول برای بازیافت آب به شیوهی نقلی است. این سازهها معمولا از یک
برج بتنی یا فولادی با خروجیهای قابل کنترل در ترازهای مختلف تشکیل شدهاند. غالبا در محیط پیرامون این سازههاء
مصالح نفوذپذیرء مانند سنگریزء اجرا میشود تا ضمن تمیزتر کردن آب بازیافتی» محدودهی وسیعتری برای ورود آب
تامین شود. تراز خشکاندازی و عملکرد برجها را میتوان متناسب با نیازهای مخزن تنظیم کرد. بهمنظور تسهیل برداشت
آب. لازم است موقعیت محل تجمع آب. در اطراف برج آبگیر حفظ شود. با این هدف. ضروری است با تدوین برنامهای
از آنحاکه علت خرابی ناشی از فرسایش داخلی خاکریز سدهای پسماند. عمدتا نصب لوله در بدنهی خاکریزها بوده است. اگر
چنین مجرایی برای خروجی در نظر گفته شود. لازم است دقت ویژهای در طراحی و ساخت آنها برای کاهش ریسک وقوع
چنین خرابی, معمول شود. در خشکاندازی مخزن باید تامین مقدار معینی آب برای تداوم فرآیند نشست مواد جامد منظور شود.
۱- در این راستا میتوان از مطالب ارائه شده در استانداردهای مختلف (نظیر استاندارد۳۳:۱۸,2005 .12215 ۲۳۵۱۵۱ 1۳۵۵۵3 5ا 60۵
استفاده نمود.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۹۶ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
سامانه برداشت آب باید امکان تشکیل حوضچهی آبگیر با ابعاد مناسب را برای میسّر ساختن تهنشینی مواد جامد
فراهم آورد. تعبیه حفاظ یا درپوش توری روی دهانههای آبگیر نیز برای جلوگیری از ورود آشفالهای شناور روی آب و
کف و تفالهی رومانده, به سامانه آبگیری, بسیار رایج است.
طرح سازهای برج آبگیر باید با در نظر داشتن تمامی نیروهای واردهی محتمل, از جمله نیروهای زلزله. نیروهای قابل
توجه پایین کشندهی برج, ناشی از تحکیم مواد پسماند پیرامون (وجود اصطکاک منفی " میان جدار برج و مواد پسماند
دارای چسبندگی) انجام شود. در این طراحی باید نحوهی ترک سازه پس از بسته شدن سد نیز مورد توجه باشد.
۲-۲-۷-۵- انتقال آب برگشتی
با توجه به اینکه انتقال آب قابل بازیافت از محل سد پسماند به محل مصرف در چرخهی آبی معدن, عمدتا از طریق
خطوط لولهی آب انجام میشود. در این بخش به این نوع از سامانههای انتقال پرداخته میشود. درصورتی که انتقال توسط
کانال انجام شود میتوان از مدارک فنی موجود در مورد طراحی. ساخت و بهرهبرداری از کانالهای آبیاری بهره جست.
برای طراحی خطوط لولهی انتقال آب و تلمبهخانههاء ضمن رعایت ضوابط فنی مندرج در ضابطههای شماره ۲۹۱
(جزییات کارهای تیپ آب و فاضلاب سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور,۱۳۸۳) و ۴۷۰ (راهنمای طراحصی
تلمبهخانههای آب-۱۳۸۸) و ۳- ۱۱۷(ضوابط طراحی سامانههای انتقال و توزیع آب شهری و روستایی, بازنگری اول-
۲)) معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییسجمهورء و سایر بخشنامهها و دستورالعملهای ذیربط موارد به
بهشرح زیر باید مورد توجه قرار گیرد.
- بررسی گزینههای محتمل و انتخاب مسیرهای مناسب خط لوله با رعایت عوامل موثر فنی- اقتصادی.
- بررسی گزینههای محتمل و انتخاب نحوه و سامانه مناسب انتقال آب با رعایت جنبههای فنی- اقتصادی.
- انتخاب فشار و سرعت حداکثر با توجه به مشخصات لولههای موردنظر.
- انتخاب جنس لوله و یا لولههای قابل کاربرد در طرح انتقال با رعایت ملاحظات فنی- اقتصادی.
- انتخاب پوشش مناسب و حفاظت لولهها در برابر خورندگی محیط (در صورت نیاز) و خورندگی آب بازیافتی با
توجه به کیفیت شیمیایی آن با تعیین وضعیت کیفی آب در حال حاضر و براساس بررسیهای انجام شده و
- تعیین ضرایب اصطکاک داخلی لوله (ضریب هیزن- ویلیامز» دارسی- وایسباخ و ...) با توجه به کیفیت ساخت و
صافی جدار داخل لوله. نوع پوشش داخلی و آثار مرور زمان در افزایش زبری جدار لوله.
- انتخاب نوع شیرآلات, موقعیتها و فواصل نصب و نیز کاربرد اتصالات مناسب.
0 ماگ 1-۲۵2۵
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم - طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۹۷
- انتخاب نوع شیرآلات مکش و رانش و سایر تجهیزات مکانیکی تلمبهخانهها.
ً انتخاب حجم مخازن. مکش تلمبهخانههاء تعادل مسیر و ذخیره انتهای مسبر.
- انتخاب نوع و تیپ مخازن مورد نیاز در طرح.
- معیارهای طراحی معماری و سازهای سازههای طرح.
در زمینهی ساخت و بهرهبرداری از خطوط لولهی انتقال آب نیز میتوان از ضوابط فنی مندرج در ضابطههای شمارهی
۳۰۳ (مشخصات فنی عمومی کارهای خطوط لولهی آب و فاضلاب شهری سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور. ۳۸۴ و
۸ االف (دستورالعمل شستشو و گندزدایی شبکههای آبرسانی - ۱۳۸۲) طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی صنعت آب
رییس جمهورء استفاده کرد. البته با توجه به این که زمینهی اصلی کاردبرد نشریات مورد اشاره طرحهای آبرسانی شهری
ضوابط اعلام شده عدول کرد و یا ضوابط سختگیرانهتری را مد نظر قرار داد. به عنوان مثال بررسی تاثیرات کیفیت آب
برگشتی در انتخاب مواد. مصالح و تجهیزات مورد استفاده مورد تاکید است و با توجه به امکان رسوب گذاری شیمیایی
(80۸11۳8) زیاد در آب برگشتی, در نظر گرفتن تمهیدات لازم برای پیش گیری از این پدیده و از کار افتادن عملکرد لوازم و
تجهیزات. مورد توصیه است.
۸-۵ دی ۰.۰
۱-۸-۵- کلیات
نشت از مخازن پسماند. بالقوه میتواند از بدنهی خاکریز سد.ء پیء و کف مخازن صورت گیرد. میزان تلفات نظیر به
نشت. تابع نفوذپذیری مصالح مختلف موجود در این نقاط بوده., و به شدت تحت تاثیر نفوذپذیری پسماندهاست. که این
خود در غالب موارد بسیار کم است.
هر چند تلفات نشت. به لحاظ کمّی در موازنهی کلی آب اهمیت چندان ندارد. پیآمدهای زیستمحیطی نشت آلوده.
همانند برآورد تلفات ناشی از تبخیرء برآورد دقیق مقادیر تلفات ناشی از نشت هم کاری پیچیده است ومعمولا از نشت
به صورت عاملی برای ایجاد موازنه در محاسبات بیلان مخزن استفاده میشود. به بیان دیگر آنگاه که سایر مولفههای
-------- صفحهٔ بعد --------
۹۸ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
علت خطاهای محتمل در تخمین اجزای بزرگمقدار در این معادله. به شدت دست پایین و یا دست بالا باشند. به هر
صورت به دلایلی به شرح زیر آرزیابی مسایل مربوط به نشت را باید به عنوان بخشی از فعالیتهای مرحلهی طراحی
- تعیین محدودیتهای نرخ ترفیع (در صورت موضوعیت)
- تعیین پیامدهای زیستمحیطی, در محیط میزبان نشت
- تامین اطلاعات برای طراحی سامانههای زهکشی و جمعآوری آبهای نشتی
تلاش برای تعیین کمّی میزان نشت. پیش از مرحلهی ساخت سدهای پسماند امسری ضروری است. از اینرو نقش
مدلهای محاسبهی نشت اهمیت مییابد.
از عوامل اصلی در ارزیابی نشت. اختلاف تراز بین سطح آب درحوضچهی آبگیر" و محیط اطراف است. اگر در مخزن
سد بر روی مواد پسماند. و یا در میان انباشتههای پسماند آبی نمانده باشدء طبعا نشت عامل مهمی نخواهد بود. این نکته
کلیدی یکی از مزایای عمده و ملموس انبارش پسماند غلیظ با وزن مخصوص زیاد در مخازن است. به این ترتیب. دیگر
حوضچهی آبگیری در بالاترین تراز مخزن تشکیل نخواهد شد و در نتیجه. نشت آبی هم از این وجه پدید نخواهد آمد. با
این وجود بررسی نشت با در نظر داشتن معادلهی موازنهی آب در مخازن. همچنان امری ضروری خواهد بود. تراز سطح
پسماندها در تاسیسات متعارف انباشت به تدریج افزایش مییابد. بنابراین گرادیان هیدرولیکی بین آب انباشته در مخزن
و محیط اطراف, که عامل اصلی موثر در نشت است. متناسبا و در طول عمر تاسیسات افزایش خواهد یافت. معمولا در
مدلسازی برای پیشبینی نشت محتمل از مخزن ذخیرهی پسماند. تراز آب در مخزن برابر تراز نهایی پیشبینیشده در
نظر گرفته میشود.گرچه. برای تخمین منطقیترء میتوان ارتفاع نظیر به مراحل مختلف در عمر سد را درمحاسبات وارد
کرد و برای هر مرحله پیشبینی جداگانه و صحیحتری بهدست آورد. بدین ترتیب عملکرد پیشبینی شده. نظیر بده
نشتی از زهکشهاء در هر مرحله از اجرا قابل مقایسه با اندازهگیریهای همان مرحله خواهد بود. بر این پایه میتوان مدل
را برای مراحل بعدی کالیبره نمود و بهعلاوه. در صورت مشاهدهی وضعیتی نامطلوبتر نسبت به پیشبینیهای مراحل
اولیه. با اعمال اصلاحاتی وضعیت را به شرایطی قابل قبول تغییر داد. و یا اگر شرایطی مطلوبتر از آنچه پیشبینی شده
بودء مشاهده شد. از مزایای آن بهرهجویی کرد.
|- 1602 6۰
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم - طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۹۹
معمولی» و پدیدهی تحکیم (خروج آب از منافذ) نیز فرایندهای موثر دیگری در تشکیل, توسعه و استهلاک فشار منفذی
تودهی مواد پسماند ضروری است. به این موارد توجه لازم معطوف شود. بهعلاوه در طراحیها باید توجه داشت که
تر کیب فشارهای ناشی از نشت. و تحکیم معمولاء در شرایط غیر هیدرواستاتیک به مقادیر حداکثر میرسد.
اگر در طراحیهاء فشار منفذی به طور مناسب مورد توجه قرار نگیرد. خطر خرابی, به خصوص در دورهی ساخت
پدیدهی تحکیم و برمبنای پارامترهای مقاومتی مربوط را باید یک ضرورت تلقی کرد.
معمولا برای برآورد حجم آب نشتی, از مدلهای ریاضی شبیهسازی شده با کامپیوتر استفاده میشود. بدیهی است که
پارامترهای صحیح و قریب به واقع باید برای ورودی به این مدل تهیه شود. بهعلاوه لازم است که خروجیهای مدل, با
اندازه گیری عملی در مراحل مختلف ساخت و توسعه محکزده شود و هم چنان که اشاره شد. تنها به ارزیابی مرحلهی
مقدار و جهت جریانهای نشتی از تاسیسات ذخیرهسازی پسماندهاء با در دست داشتن پارامترهای واقصی. شرایط
مرزی» و مدل هندسی, قابل تعیین است. علاوه بر کمیّت آب نشتی معمولا ضروری است که. کیفیت آن نیز مورد بررسی
اگرچه. در حال حاضر الزام بر شناخت وضیت نهایی مواد آلوده (موجود در آبهای نشتی) در محیط پیرامون به طور
از مدلسازی برای شناسایی پدیدهی نشت. برای جانمایی مناسب ابزارهای رفتارسنجی که برای پایش رفتار سد در
طی دورهی بهرهبرداری باید نصب شوند نیز میتوان بهرهی فراوان گرفت.
۳-۸-۵- اجزای مدل نشت
ویژگیهای مصالح مخنلم موجود مانند زمین برجاء پسماندهاء پوششها و تبیین شرایط مرری مناسب را پدید آورد.
- هندسهی مساله
فرض وجود لایههای همگن و همسان گرد در ساخت و تبیین هندسهی پسماندها و زمین میزبان انباشتگاه پسماند
معمولا سادهسازی غیرواقع بینانهای است. بخصوص که. شرایط واقعی زمین ساختگاه ممکن است بسیار پیچیده (ناهمگن.
-------- صفحهٔ بعد --------
1.۰ ۳۳/۳1 راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
ناهمسان گرد) و دارای گریزگاههای نشتی طبیعی, مانند درز و ترک. یا لایههایی با ویژگیهای متفاوت باشد. از این رو
انجام مطالعات اکتشافی کافی برای اطمینان از تبیین واقعبینانهی ساختار زیرسطحی, بسیار ضروری است.
- ویژگیهای مصالح
اصلیترین پارامتر مورد نیاز برای انجام محاسبات مربوط به نشت آب. مقدار نفوذپذیری مصالح موجود. در حالت
اشباع است. برای مدلسازی شرایط اشباع/ غیراشباع, لازم است پارامترهای نفوذپذیری در درجات مختلف اشباع برای
مصالحی که بر روی مواد کاملا اشباع قرار دارند تعیین شود. برای انجام محاسبات نشت در شرایط ناپایدار" نیز لازم است
اطلاعات مربوط به ضریب آبگذری, ضریب پوکی, و یا حجم آب موجود در منافذ در اختیار باشد. باید توجه داشت که
ویژگیهای آبگذرانی پسماندهاء تابع تخلخل نسبی حاصل در عمل, و لایهبندی و ترکخوردگی بالقوهی نهشتهها است.
بهعلاوه» برحی مصالح. مانند پسماندهای انباشته شدهی سطحی ساحلی " دارای نفوذپذیری ناهمسان گرد هستند.
۴-۸-۵- رفتارنگاری. پابش و درستیسنجی
تجهیزات رفتارنگاری در سدهای پسماند مشابه سدهای کلاسیک طراحی و اجرا میشوند. لیکن باید به ضرورت
سازگاری ابزار با مشخصههای شیمیایی محیط توجه داشت. برخی از این ابزارها عبارتند از پیزومترها (تارمرتعش و
چاههای پیزومتر)» انحرافسنجهاء تنشسنجهاء سرریزهای اندازهگیری بده جریانهای زهکشی شده و ترکسنجها.
انبساط سنجها. تعبیه شبکه میکروژئودزی از دیگر تمهیداتی است که برای بررسی رفتار کوتاه و بلند مدت مصالح پسماند
مورد استفاده قرار میگیرد. با استفاده از این شبکه امکان ارزیابی حرکات بدنه سد مهیا خواهد شد.
در خصوص پایشهای کیفی. نمونهبرداری دورهای از چاههای مشاهدهیی و نیز جریانات سطحی پاییندست سد
پسماند. میتواند کارساز باشد.
در این راستا ضروری است شبکهای از نقاط نمونهبرداری (ایستگاههای پایش) و بازدید دورهای و منظم از مناطقی که در
معرض آلودگی هستند. ایجاد شود. با توجه به توصیههای ضابطه ۵۲۲ (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)» اهداف
برنامههای پایش کیفی آبهای سطحی عبارتند از:
- ثبت مستمر پارامترهای کیفی منابع آب مرتبط با هدف استفاده از منبع مربوط (صنعت. کشاورزی و ...)
- شناسایی میزان متوسط آلودگی محتمل و مقدار انحراف از این میزان در مناطق خاص
- شناسایی روند آلودگی محتمل در طول زمان
5و |۸۵ 5۵۵0220 1۳۵۹0۱ -۱
40 را ۸۳۵ با -3
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم- طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۱
- مقایسه آلودگیهای محتمل بین ایستگاههای پایش
- مقایسه مقادیر آلودگی محتمل با استانداردها
- شناسایی اثرهای حاصل از ورود احتمالی آبهای آلوده به منابع آبی
- ردیابی زودهنگام آلودگیهای محتمل غیرعادی موجود در آب
- شناخت اثرها و پیامدهای برنامههای اجرایی» در کیفیت منابع آب
در برنامهی پایش مهمترین موضوعهایی که مطرح هستند عبارتاند از:
- تعیین وسعت محدودهی اثرء ماهیت و درجهی آلایندههای منابع (سطحی و زیرسطحی)
- تعیین سازوکار گسترش آلودگی محتمل و پارامترهای هیدرولوژیکی/هیدروژئولوژیکی موثر بر آن
- ردیابی آلاینده و اعلام خطر حرکت آلودگی به داخل نواحی بحرانی
- ارزیابی اثرهای اقدامهای متقابل که باید برای تعدیل اثرهای آلایندهها فوری انجام گیرد.
- ثبت دادهها و اطلاعات برای ارزشیابی درازمدت و نیل به استانداردها.
- دستورالعمل پایش کیفیت آب های سطحی (جاری) - ضابطه شماره ۵۲۲ سازمان مدیریت و برنامهریزی
۱۳۹۱
- دستورالعمل اجرایی پایش کیفیت آب مخازن پشت سدهاء ضابطه شماره ۵۵۱ سازمان مدیریت و برنامهریزی
کشوره ۱۳۹۰
- راهنمای طبقهبندی کیفیت آب خام, پسابها و آبهای برگشتی برای مصارف صنعتی و تفرجی, ضابطه شماره
7۲ سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور
- استاندارد کیفیت آب آشامیدنی, سازمان برنامه و بودجه. دفتر تحقیقات و معیارهای فنی - وزارت نیروء
استاندارد مهندسی آبء نشریه شماره ۱۱۶-۳ ۱۳۷۱
- فهرست خدمات و شرح خدمات مطالعات پایش کیفیت آب مخازن سدهاء ضابطه شماره ۵۹۷ سازمان مدیریت
و برنامهریزی کشورء ۱۳۹۱
- فهرست خدمات پایش کیفیت آبهای سطحی (جاری)» ضابطه شماره ۵۹۶ سازمان مدیریت و برنامهریزی
کشورء ۱۳۹۱
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۱.۳ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
در خصوص سنجش پارامترهای کیفی, در دورهی بهرهبرداری از معدن و یا دورهی ساخت. تجهیزاتی نظیر 13010 متر
طیفسنج مرئی و فرابنفش (5۳001۲۵1۵1011010۲ 1۷-۷]5])» دستگاه کدورتسنج و ... میتوان استفاده نمود. با
نمونهبرداری دورهای و با استفاده از این تجهیزات میتوان کیفیت جریانهای زهکشی و نیز کیفیت آب مخزن را پایش کرد.
پیشتر نیز اشاره شد که همانند سدهای ذخیرهی آب. سدهای پسماند نیز باید به نوعی آبزاربندی شوند. در طرح
ابزاربندی, پیزومترها برای اندازه گیری فشارهای منفذدی به کار میروند. اکثر پیزومترهای معمولی فقط میتوانید فشار
برج آبگیر) شروع میشود و شیب آن به ویژگیهای آبگذرانی پسماندهای نهشته. زمین میزبان نهشتههاء وضعیت
زهکشهاء و نیز پوششهای احتمالی بهکار رفته در بدنهی سد.ء بستگی دارد.
ایجاد شده, بیش از فشار هیدرواستاتیک باشد. بهدست آوردن فشار منفدی واقعی و چگونگی توزیع آن در بدنهی یک سد
اگر پیزومترگذاری به تعداد کافی و مناسب انجام شده باشد. تعیین سطح ایستایی و فشارهای حفرهای زیر آن با دقت
محاسباتی به کار رفته. و در ضمن اطلاعات لازم برای انجام محاسبات پایداری را در اختیار قرار دهد. رفتارنگاری
دادههای بهدست آمده از پیزومترها باید به دقت پردازش شوند. بروز فشار منفذی زیاد تنها ناشی از تراز سطح آب
سطح ایستابی در بدنه سد پسماند را با زهکشی و یا احدات لایههای زهکش در طی ساختمان بدنهی سد پسماند.
میتوان در وضعیت مطلوبی حفظ نمود و مسیر آن را از رویهی بدنهی سد در پاییندست دور کرد. ضوابط طراحی
زهکشهای مناسب در بولتن شماره ۹۷ کمیته بینالمللی سدهای بزرگ تحت عنوان «طراحی زهکش در سدهای
0 0 12651۵ 1223 120185 :97 ۳0 الط 1۳013 -۱
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم- طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۳
پسماند» آمده. و ابزاربندی سدهای پسماند نیز در بولتن شمارهی ۱۰۴ این کمیته تشریح شده است. لازم به توجه است
سازگاری ابزار با مشخصههای شیمیایی محیط. از عوامل تاثیرگذار در انتخاب ابزار است.
۵-۸-۵- پیشبینی تاثیر بر آب زیرزمینی
پس از برآورد کمّیت و کیفیت آب نشتی از سدهای پسماند. لازم است تاثیر احتمالی آن بر آب زیرزمینی پیشبینی
شود؛ در این پیشبینی» گام نخست شناخت وضعیت کنونی سفرهی آب زیرزمینی از نظر کمّی و کیفی است. در این
جمعآوری خواهد شد. این دادهها را میتوان از طریق آمار موجود.ء نمونهگیری و آزمایشهای لازم و نیز بررسیهای
زمینشناسی و ژئوتکنیکی در محل و بررسیهای خاص هیدروژئولوژیکی به دست آورد. کاووشهای هیدروژئولوژی
میتواند مشتمل بر مشاهدات سادهی سطح آب در گمانههاء آزمونهای درونچاهی برای ارزیابی نفوذپذیری محیط.,
آزمایش پمیاژء و آزمایشهای کیفی آب باشد.
در خصوص تعبیه سامانههای تصفیه پساب قبل از ورود به مخزن و معیارهای مربوط دو نکته کلی حایز اهمیت است:
۱- با درنظر گرفتن امکان قطع ارتباط میان پسابهای آلوده با منابع سطحی و زیرسطحی (جلوگیری از
سرریزی از سدء و جلوگیری از نفوذ به رودخانه و آبخوان پاییندست)» بهرهبردار تصمیم به تصفیهی پساب
قبل از ورود آن به مخزن را ندارد و با پایش دورهای و منظم زهآبهای احتمالی و نیز نمونهبرداری از
ایستگاههای نمونهبرداری کیفی. از عدم آلودگی اطمینان حاصل مینماید.
۲- سازمان بهرهبرداری تصمیم به تصفیه پساب قبل از ورود به مخزن دارد؛ لذا با احداثت تصفیه خانه. مشخصات
کیفی, به حدود ذکر شده در استانداردهای مرتبط خواهد رسید.
در انتخاب هریک از موارد مذکورء مدیریت ریسک و مسایل اقتصادی و فنی مورد توجه بهرهبردار معدن قرار خواهد
گرفت. در این راستاء علاوه بر جزییات ارائه شده در بند ۲-۳ از این راهنماء توجه به نشریات «راهنمای مطالعات طرحهای
استفاده از فاضلابهای تصفیه شده شهری و روستایی»» ضابطه شمارهی ۰۴۳۴ سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور
راهنمای طبقهبندی کیفیت آب خام, پسابها وآب های برگشتی برای مصارف صنعتی و تفرجی, ضابطه شمارهی ۴۶۲
سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور (سال ۱۳۸۷)» ضوابط زیست محیطی استفاده مجدد از آبهای برگشتی و پسابهاا.
ضابطه شمارهی ۵۳۵ سال ۰۱۳۸۹ استاندارد کیفیت آب آشامیدنی, سازمان مدیریت و برنامهریزی کشورء نشریه شمارهی
۱۱۶-۳ ۱۳۷۱ سازمان برنامه و بودجه و نیز توصیههای سازمان بهداشت جهانی (۷۷110) و خواربار و کشاورزی جهانی
(۳۸0)» لازم و ضروری است. برای توضیحات بیشترء علاوه بر نشریات یادشده میتوان به مراجع معرفی شده در انتهای
این راهنما مراجعه کرد. به عنوان مثال جدولهای شماره (۱) تا (۱۳۲) که از این مراجع برداشتشدهاند. مقادیر مجاز
آلودگیها و عناصر مختلف در آب شرب. صنعت و کشاورزی را در خود جای دادهاند. برخی از این جداول برای سهولت
ارجاع در مجموعهی پیوست (پیوست شماره ۶) آورده شدهاند.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ 1.۴ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۶-۸-۵- ظرفیت همگون سازی محیط
درصورتی که نتایج حاصل از ارزیابی نشت. نشان دهندهی احتمال رخداد مشکلاتی باشد. مدلسازی حرکت واقسی
آلودگیها در محیط میتواند ضرورت پیدا کند.
آلودگیهای آب زیرزمینی ممکن است بهوسیلهی عوامل طبیعی مختلف مانند شکست بیولوژیکی و شیمیایی. جذب
و تاخیر و واگرایی و ترقیق" میرا شوند. از این دیدگاه, جریان در محیطهای غیراشباع, بخصوص در محیطهای سنگی
هوازده و با درصد رس بالاء نقش و اهمیت ویژهای دارند. برای زمینهای خاکی ظرفیت جذب سیانیدها و فلزات در محیط
را میتوان از طریق آزمونهای آزمایشگاهی تعیین کرد. در محیطهای سنگی انجام برخی آزمونهای درجای ردیابی,
ارجحیت دارد.
معمولا سرعت جریان آب زیرزمینی کم است. از اینرو. جرم واقعی انتقال یافتهی مواد آلوده کننده نیز میتواند کم
باشد. در محلیهایی که جریان نشتی به جریانهای جاری طبیعی تخلیه میشود تاثیر محتمل تخلیه آلودگیها.ء باید با
توجه به تاثیر پدیدهی ترقیق ارزیابی شود. میزان مجاز آلودگی قابل تخلیه بهوسیله ضوابط ومقررات قانونی تعیین میشود.
۷-۸-۵- تمهیدات طراحی برای کاهش نشت
پیش از توجه به راهبردهای مدیریت آب به شیوههای تجربه شدهی پیشین, مانند احداث ترانشههای آببند یا چاههای
قطع کنندهی مسیر جریان آب. در طول دورهی بهرهبرداری, توجه به نکات و اصول کلیدی خاص همچون حداکثر کردن امکان
خشکاندازی بهوسیله تابش خورشید. حداقل کردن درصد آب پسماندهاء و حداقل کردن مساحت و حجم آب انباشته از جمله
۸-۸-۵- پوشش تاسیسات (سامانهی) انباشت پسماند
یقینا هر نوع خاک در پی مخزن» مقداری آب را به صورت نشت از خود عبور خواهد دادء هرچند. نرخ نشت میتواند
آنقدر کم و ظرفیت جذب محیط آنقدر بالاء باشد که پیآمد زیستمحیطی نظیر آن کوچک و قابل قبول تلقی شود.
دامنهی اثرگذاری این پیآمدها را میتوان با به کارگیری روشهای تجزیه و تحلیل ریسک به صورت کمّی تبیین کرد.
روشهای مختلف کاهش و مدیریت آب نشتی در پی» شامل احداث دیوارهای آببند. چاهها و ترانشههای قطع
کنندهی جریان. تزریق, احداث چالهها و یا ساخت سدهای جمعآوری آبهای نشتی در پاییندست سد است.از این میان.
احداث دیوارهای آببند در محلهایی که نفوذپذیریها زیاد است عملکرد موثرتری خواهند داشت.
3 ل 2 11۵۱۵۲4۵110 -۱
3 20 1215067510 -2
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم- طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۵
در صورت وجود لایههای رسی طبیعی زیربستر مخزن. میتوان با حفظ و در صورت نیاز ارتقای ویژگیهای آن از
طریق افزایش تراکم یا در صورت لزوم افزودن خاک رس با حمل از قرضه. پوشش طبیعی آببند در کف مخزن ایجاد
کرد. از بنتونیت نیز میتوان برای ارتقای ویژگیهای خاک طبیعی بهره گرفت. باید توجه داشت که نهشتههای طبیعصی
رسی به علت ترک خوردگی و وجود بقایای ریشههای گیاهی نفوذپذیری بالایی دارند. از این رو لازم است که با کوبیدن و
عملآوری آنها کیفیت شان را ارتقا داد.
در برخی مواردء که جریانهای حامل مواد پسماند بیخطراند و یا آب زیرزمینی در شرایط طبیعی به دلیل شوری
زیاد» برای آشامیدن, گیاهان و جانوران غیرقابل مصرف هستند. ضرورتی به جلوگیری از نشت آب با آببندی مخزن سد
پسماند با لایهی ناتراوا وجود ندارد؛ اما ممکن است. در طرحهایی, نشت و حتی تمرکز جزیی آلودگیهای خاص, نظیر
مواد رادیواکتیو. غیرقابل قبول باشد که در این صورت باید با بهکارگیری روشهای مختلف. از برقراری وضعیتی ایمن
اطمینان حاصل کرد.
بهعنوان جایگزین یا در ترکیب با لایههای رسی میتوان از پوششهای مصنوعی برای آببندی کف مخزن نیز استفاده
کرد. در این موارد. که ممکن است به عنوان مثال از ژئوممبرانها با زئوکامپوزیتها استفاده شود. لازم است مزایای
اقتصادی چنین تمهیداتی بهطور کمّی مورد ارزیابی قرارگیرد. باید توجه داشت که مواد پسماند به خصوص لایههای اولیه
کمی خواهند داشت. به علاوه از آنجا که سطوح فوقانی معادن که در مراحل اولیهی معدنکاری» فرآوری میشوند و
طبیعتا در کف مخزن قرار میگیرند؛ هوازدهگی و در صد رس بیشتری دارند. میتوان انتظار داشت که آنچه که در کف
مخزن انباشته میشود. لایهای با نفوذپذیری کم و در نتیجه ظرفیت انتقال آب کم خواهدبود.
در نبود لایهی طبیعی مستعد آببندی و یا مواد پسماندی که بتوانند در حد مطلوب تامین کنندهی آببندی مورد نیاز
ضروری است که طرح, شامل سامانه زهکشی زیر پوشش آببند و همچنین سامانه جمعآوری و هدایت آبهای نشتی
باشد. در غیر اینصورت. ممکن است وجود چنین لایهی آببندی,به افزایش سریع فشار منفذی, کاهش دانستیه و کاهش
مقاومت مواد پسماند بیانجامد.
پوششها ممکن است از مصالح متنوعی به شرح زیر تشکیل شوند:
- رس متراکم
- خاک طبیعی مخلوط شده با بنتونیت یا افزودنیهای مشابه
- آبیندهای قیری
- پلیوینیل کلراید (۲۷۲) یا مواد مشابه
- پلیاتیلن دانستیهی بالا (110۳12]) پلیاتیلن طولی دانستیهی کم (111-]-4 بوتیل, و یا پوششهای مصنوعی مشابه
- لایههای بنتونیتی یا مصالح خاص, با فرمولهای اختصاصی مانند پوششهای الح0) (ع16۲8-00000100۹11])
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۶ راهنمای طراحی., ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
در مورد استفاده از رس باید توجه داشت که برخی از رسها در مقابل آبهای بسیار شور دلمه میبندند و نفوذپذیری
کمتر از آنجه در آزمایشگاه و از طریق آزمایش با آب خالص بهدست آمده است از خود نشان میدهند.
هر یک از دیگر انواع مصالح ذکر شده نیز باید از دیدگاه دوام» متناسب بودن با پسماندهاء و امکان تخریب در طول
دورهی عمرء مورد بررسی و آزمایش قرار گیرند. بهعنوان مثال, مشاهده شده است که مواد منعطف کننده موجود مصالح
0 هنگامی که در معرض آبهای شور قرار میگیرند. خاصیت انعطافپذیری خود را از دست داده و شکننده
میشوند. در صورت نبود یک سامانه زهکشی مناسب معمولا فشار هیدرواستاتیک موجود بهطور کامل به این پوششها
وارد میشود. در چنین حالاتی. علیرغم سلامت کلی پوشش. پارگیهای جزیی و درزهایی که ناقص اجرا شدهاند.
میتوانند به محلهایی برای بروز نشت با احجامی قابل توجه تبدیل شوند. تقریبا در تمام پوششهای مصنوعی باید نوعی
نفوذپذیری ثانویه. که به دلیل وجود نقص در ساختمان پوششها و یا اشکال در روند تولید است را انتظار داشت.
چنانچه کنترل نشت حیاتی باشد میتوان از پوشش دوگانه یا پوشش مرکب استفاده نمود. در سادهترین نگاه به یک
پوشش دولایه, احتمال رخداد نقاط ضعف منطبق بر هم در دو لایهی مجاور بسیار کم است. به عنوان نمونه در این موارد
میتوان به کاربرد یک لایه پلاستیک (یا ژئوسنتیک) روی یک لایهی رس منراکم اشاره کرد.
در برخی موارد ممکن است دو لایهی نفوذناپذیر بهوسیلهی یک لایه نفوذپذیر زهکش مانند یک لایهی ماسهای که
مجهز به لولههای جمعآوری و دفعکننده جریانهای نشتی باشد. از یکدیگر جدا شوند. این میانلایه. جریان نشتی از
نقاط ضعف لایهی اول را جمعآوری, هدایت. و به سامانه اندازه گیری و رفتارسنجی منتقل میکند. از آنجا که این سامانه
زهکشی معمولا به فشار آتمسفر متصل میشود. فشار هیدرواستاتیک و گرادیان موثر به لایهی دوم بسیار کمتر خواهد
بود و منجر به نشت بسیار کمتری از لایه دوم خواهد شد. هرچند باید توجه داشت که چنین لایهای میتواند به صورت
مجرایی برای هدایت مستقیم آب به سوی نقاط ضعف لایهی زیرین نیز عمل کند.
درصورتی که در نظر باشد آببندی پی بهطور دائم پس از بستن و ترک سد هم تداوم یابد. باید عملکرد دراز مسدت
پوششهای مصنوعی به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد. به طور کلی نمیتوان به عمل کرد قابل اعتماد پوششهای مصنوعی
با عمری بیش از یک صد سال اطمینان داشت. عمر قابل انتظار این گونه مصالح بسیار کمتر از این مقدار است.
برای توضیحات و جزییات بیشتر در خصوص پوششهای مصنوعی میتوان به بولتنهای شماره ۰۵۵ ۷۸ و ۱۳۵
کمیتهی بینالمللی سدهای بزرگ به شرح زیر مراجعه نمود:
۸٩ ۳:|۳۹ 200 1۳۵۹11105 ۱ ۳1] ۰ - کعان م00 -
۰( 6 1] 0 ع5131) 120۶ 1۵۳ 65ص 0006 اطع ۷۷/۵0 -
۰( 0 1 200 م۳۳ ها 10) 120۹۵ 1۵۳ فیک عدناهیک ۵06 000 -
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل پنجم- طراحی ظرفیت انبارش مواد پسماند و مدیریت آب ٩۴/۰۵/۳۱ ۷
۹-۵- زهکشها و فیلترها
زهکش متشکل از اجزای به شرح زیراست.
فیلتر مناسب! برای جلوگیری از حرکت دانهها از بدنه و پی سد
- لایهی زهکش برای تخلیه آب از فیلتر
- خروجی مناسب برای آب زهکش
برای کاهش فشار منفذی تا حد مطلوب. لازم است که زهکشها و لایههای زهکشی دارای ابعاد مناسب با گستردگی
کافی زیر خاکریز باشند. این لایهها باید بهطور کامل با لایههای فیلتر به ترتیبی محدود شوند تااز مهاجرت ریزدانهها
اطلاعات بیشتر در این خصوص در بولتن شمارهی ۹۷" کمیته بینالملل سدهای بزرگ. تحت عنوان طراحی ر هکت
سدهای پسماند آمده است.
برای طراحی فیلتر باید از یکی از روشهای شناخته شدهی طراحی مانند روش شرارد و دونیگان (۱۹۸۴) و یا فل و
همکاران (۲۰۰۵) استفاده کرد. مصالح مورد استفاده برای ساخت فیلترء باید شن و ماسهی تمیزء بدون پلاستیسیته. و با
برای استفاده از این نوع فیلترهاء باید این نکتهی مهم به دقت مورد توجه قرار گیرد.
پسماند باید با توجه به ضرورتهای مرحلهی «پس از بستن*» سد مورد ارزیابی قرار گیرد. در این راستاء نباید از نظر دور
داشت. که ممکن است نتوان به عملکرد فیلتر در دورهی «پس از بستن» اعتماد کرد. بخصوص اگر نشت زهآب اسیدی
((۸۸/1)» یا احتمال رخ داد آن مطرح باشد. این گونه نشت موجب سیمانتاسیون و انسداد فیلتر خواهد شد. در چنین
حالتی ممکن است لازم باشد به راهکارهای دیگری برای حفاظت مخزن پسماندها در برابر رگاب اندیشیده شود. این
۱- استفاده از نشریه 2011 ۳۵۷ ,۳۱1116۲5 ۳۳۵1۵۵110 ب5 0۵016۲ ,125 ۲۵۵۲ :13 3۵۰ 020 هاگ جعز69] مخاتاگن] به عنوان استاندارد
طراحی مصالح فیلتر در سدها مورد توصیه است.
۲- پدیده رگاب یا ۳۱01118 به ایجاد مجرا در اثر عبور جریان آب از داخل بدنه خاکی گفته میشود. در این پدیده. که از جمله پدیدههای خطرناک در پایداری
سدهای خاکی میباشد. قطر مجرای تولید شده (یا رگاب ایحاد شده) با گذشت زمان بیشتر شده و موجب توسعه مجاری با ایجاد زهمتمر کز میشود.
86 0 16518 10200 12110865 :97 0 0|ابظ ۳0| -3
8 ۳۳۲ -4
۵ ۳۵۹۲ -5
-------- صفحهٔ بعد --------
۸ ۹۳۵/۳ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
- طراحی فیلتر با دانهبندیهای محافظه کارانه
- طراحی برای گرادیان هیدرولیکی بسیار پایین
جریانهای ورودی پسماند در اولین مرحلهی پرکردن مخزن. تحرک زیادی دارند لذا میتوانند موجب آسیب بر
فیلترها شوند. از اینرو لازم است که در این مرحله توجه ویژه به حفاظت از فیلترها معطوف شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ۶
طراحی خاگر یز
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ششم- طراحی خاکریز ٩۴/۰۵/۳۱ 1
۱-۶- آنالیز پایداری
۱-۱-۶- ارزیابی پایداری
ارزیابی پایداری سدهای پسماند. از جنبههایی به شرح زیر با ارزیابی پایداری سدهای معمولی. تفاوت دارد:
ابعاد نواحی مختلف در خاکریز سدهای پسماند. به ویژه در سدهای ساخته شده به روش «بالارو»» ممکن است
کوچکتر و نازکتر باشد.
پایداری بدنههایی که به روش بالارو ساخته میشوند. به شاخصههای مقاومتی مواد پسماند متکی است. که خود
فشار منفذی در مواد پسماند. ترکیبی است از فشار زه» و فشار تحکیمی. که در شرایط تحکیم غیر هیدرواستاتیکی به
۲-۱-۶- روشهای تحلیل پایداری
تحلیل پایداری خاکریز سدهای پسماند معمولا با استفاده از روشهای تعادل حدی انجام میشود. در برخی از این
روشهاء تمامی شرایط لازم برای برقراری تعادل استاتیکی (تعادل نیروها و تعادل گشتاورها)» در محاسبات وارد میشود.
درحالی که در سایر روشها فقط به برخی از این معادلات توجه میشود. توصیه میشود برای انجام محاسبات از
روشهایی که فرضیات معقولی برای نیروهای جانبی اختیار میکنند و به وضوح تعادل گشتاورها را هم کنترل میکنند.
استفاده شود. از جملهی این روشهاء میتوان به روشهای به شرح زیر اشاره کرد:
(1955) 819000 -
6(۰)) ۳۳۵ 200 3۳/0۲۵20۹1۲ -
6(۰) ۹۵۵۵۲ -
۰) ۷10۲20۹10۲ ۸۵ صعطال) -
(1973) 5۳۵۲۳۵ -
درصور تی که اطلاعات موجود برای بهکارگیری این روشها کافی نباشد. باید از مقادیر محافظهکارانه استفاده کرد. در
برخی موارد. (درصورتی که اطلاعات لازم در اختیار باشد) از روشهای اجزای محدود یا تفاضلهای محدود نیز برای انجام
-------- صفحهٔ بعد --------
۲ ۹۴/۰۵/۴۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
محاسبات استفاده میشود. از جملهی این موارد میتوان به وضعیتی که پایداری خاکریز در حد مرزی است. وبا
زمانی که لازم است تغییر شکلهاء و یا فشارهای منفذی در وضعیتی غیرمعمول پیشبینی شوند آشاره کرد.
این روشهای محاسباتی هنگامی که ساخت خاکریز به روش بالارو انجام میشود و نیز پتانسیل رفتار نرمشدگی
کرنشی و روانگرایی وجود دارد. مورد استفاده قرار میگیرند.
روش تحلیل مورد استفاده, باید توسط متخصصان با تجربه و با در نظر داشتن نتایج ارزیابی خطر (ریسک) انتخاب شود.
۳-۱-۶- وضعیتهای بارگذاری
پیش از پرداختن به تحلیلهای پایداری, لازم است درک روشنی از وضعیتهای مختلف بارگذاری ایجاد شود. هر
وضعیت بارگذاری بیان کنندهی وضعیتی فیزیکی یا فرآیندی است که. تحلیل آن باید با استفاده از مشخصات مقاومتی
متناسب برای مصالح در آن وضعیت. انجام شود. بسته به شرایط بارگذاری» حتی ممکن است برای یک نوع مصالح
مقاومتهای برشی متفاوت (زهکشی شده یا زهکشی نشده) استفاده شود.
به علاوه ممکن است لازم باشد مشخصات مصالح در وضعیت پس از انقباض یا تورم در نظر گرفته شوند. تفاوت رفتار
مصالح مستعد انقباض و مصالح مستعد تورم رامیتوان با انجام آزمایشهای آزمایشگاهی, مانند آزمایش سهمحوری
تحکیم شده- زهکشی نشده, همراه با اندازه گیری فشار منغذی, وایا آزمایشهای صحرایی و در جاء مانند آزمایشهای
نفوذ مخروط همراه با اندازهگیری فشار منفذی» بررسی و روشن کرد.
وضعیتهای بارگذاری که در تحلیل سدهای پسماند. باید در نظر گرفته شوند به شرح زیر است.
۱-۳-۱-۶- زهکشی شده
در این وضعیت. فرض میشود که فشار منفذی اضافی ناشی از بارگذاری (یا بار برداری)» به واسطهی سرعت کم ساخت. یا
سپری شدن زمان کافی پس از عملیات اجرایی» مستهلک شده و به علت سرعت پایین برش در هنگام خرابی, فشارهای منفذی
ناشی از برش هم وجود ندارند. در حقیقت این وضعیت بارگذاری بیانگر پایداری دراز مدت سد پسماند تحت شرایط پایدارء بدون
تغییر سریع در خط نشت در بدنه. و بدون تغییر در هندسه (چه ناشی از افزایش بار چه ناشی از خاکبرداری) میباشد.
برای تحلیل پایداری در این وضعیت بارگذاری, برای تمام مصالح, از مقاومت برشی در حالت تنش موثر و زهکشی
شده استفاده میشود. شرایط فیزیکی و سناریوهایی که در برگیرندهی این وضعیت است راء میتوان به شرح زیر برشمرد:
- پایداری دراز مدت استاتیکی خاکریز با ارتفاع نهایی
501108 5۵0 -۱
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ششم- طراحی خاکریز ۹۳۵/۳ ۳
- پایداری دراز مدت پس از بستن انباشتگاه رسوبات(.۱)7.5.۳
این وضعیت بارگذاری برای ارزیابی مواردی به شرح زیر نباید مورد استفاده قرار گیرد:
_ پایداری حین ساخت. که هندسه و 5 فشار آب حفرهای در حال تغییر است.
- پایداری شیبهایی که در پنجهی آنها خاکبرداری, یا حفاری انجام شده باشد.
- پایداری پس از وقوع زلزله, وقتی زلزله آن قدر کوچک بوده که سبب روان گرایی نشدهء اما به حدی بزرگ بوده
که شرایط زهکشی نشده را در مصالح به وجود آورده باشد.
در موارد ذکر شده در بالاء که بارگذاری کوتاه مدت و زهکشی انجام نشده است. تحلیلها باید در وضعیتی که در
۲-۳-۱-۶- زهکشی نشده
در مواردی که بارگذاری یا خرابی, با سرعتی رخ دهد که زمان و فرصت کافی برای زهکشی و تخلیه فشار آب حفرهای
اضافی وجود نداشته باشد. یا در اثر طبیعت مستعد انقباض " مصالح, پسماند. بدنه. یا پی. فشارهای حفرهای در آنها بهوجود
آیند. ارزیابی پایداری خاکریزء در وضعیت زهکشی نشده» یا نیمه زهکشی شده صورت میگیرد. هر چند ممکن است بخشی از
فشار آب حفرهای در روند بارگذاری مستهلک شود. اما تعیین میزان آن. و محلی که زهآب از سطح برش خارج میشود. دشوار
خواهد بود. از اینرو برای حفظ جانب احتیاط در مقابل این عدم اطمینان (عدم استهلاک کامل فشار منضذی)» روش معمول
آن است که برای کنترل پایداری, از پارامترهای مقاومتی مربوط به شرایط زهکشی نشده, استفاده شود. همچنان که اشاره شد.
مواد پسماند مستعد انقباض در حالت اشباع, و لایههای رسی نرم در پی» از مصالحی هستند که ویژگیهای مکانیکی آنها در
وضعیت زهکشی نشده باید در تحلیلهای پایداری ملاک عمل قرار گیرند. در حالی که برای مصالح درشت دانه که عموما
زهکش آزاد" هستند و نیز مصالح مستعد تورم (اتساعی)" که هیچ فشار حفرهای اضافی را در خود نگه نمیدارند. از پارامترهای
مقاومتی متناظر با شرایط تنش موثر و مقاومت برشی زهکشی شده باید بهره گرفت.
۱- 15۳ مخفف ۳۵0111۷ 510۳286 121111185 و به مفهوم کلی انباشتگاه رسوبات. به هر شکل و نوع استفاده میشود. هرجا از ]5[ استفاده میشود. منظور
تاکید بر صدق نمودن موضوع بحث در مورد انباشتگاههای رسوبات. به هر شکل و نوع است.
اس
2-0
۳۳۵۵ -3
4- 6
-------- صفحهٔ بعد --------
۴ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
از دیگر مکانیزمهای خرابی شیروانیهای خاکی یا طبیعی؛ روانگرایی استاتیکی است که امکان وقوع آن نیز باید تحت
شرایط بارگذاری زهکشی نشده ارزیابی و کنترل شود. بر اساس یافته های فل و همکاران روانگراسی استاتیکی در
تنشهای نسبتا کم بهواسطهی شکلگیری فشارهای منفذی بزرگ.کاهش تنش موثر به نزدیکی صفرء و بروز خاصیت
شکنندگی در موادء رخ میدهد. اطلاعات بیشتر در مورد روانگرایی استاتیکی از بررسیهای فل و همکاران و نیز دانکن و
رایت" قابل دستیابی است.
۴-۱-۶ تعیین مقاومت برشی
دامنهی کاوشهای زیر سطحی و آزمایشهای مربوط به آنها در محل, و همچنین آزمایشهای آزمایشگاهی. باید در
پارامترهای مقاومت برشی تنش موثر (زهکشی شده) را میتوان بر اساس نتایج آزمایشهای سه محوری تحکیم
یافتهی زهکشی شده ((1))» آزمایش برش مستقیم بر روی نمونههای تحکیم یافته. یا آزمایشهای سه محوری تحکیم
یافتهی زهکشی نشده ([])) با اندازهگیری فشار آب حفرهای. برآورد نمود. بدیهی است که به طور کلی آزمایشهای لازم
برای شناخت پارامترهای مقاومتی مصالح در هر طرح باید بسته به نیاز محاسب و طراح تعیین شود.
برای مقاومت برشی ز هکشٍ نشده احتراز کرد.
برشی حاصل از آزمایش برش مستقیم یا برش مستقیم ساده (به جای آزمایش سهمحوری) استفاده شود.
استفاده از پارامترهای مقاومت کل, مورد توصیه نیست زیر در روش تنش کل, فشار آب حفرهای بهصورت مستقیم به
در هر دو حالت زهکشی شده. و زهکشی نشده.» تابعی هستند از تنش موثر و نه تنش کل.
۱- ۲۵۱۱ )2007(
2- 120۵ 20 ۷۷۲۱۵11 )2005(
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ششم- طراحی خاکریز ۹۳۵/۳۱ ۵
۵-۱-۶- پایداری در مقابل بارهای لرزهای
سدهای پسماند اکثرا از ماسهی ریزء شن» خاکسترء و کیک فیلتر که بهطور نسبتا سستی در کنار هم انباشته میشوند
تشکیل شدهاند. هر چند سواحل و تودههایی که از تجمع این مواد تشکیل میشوند. ظاهری سخت و یکپارچه دارند. باید
توجه داشت که ممکن است مواد انباشته, حتی با ظاهری چنین یکپارچه. تحت اثر بارگذاری دینامیک یا حتی استاتیکی
خواصی روانگرا از خود نشان دهند. در صورت بروز چنین خواصی, مقاومت بخش روانگرا شدهی مواد پسماند به حدی
کاهش خواهد یافت که میتواند منجر به خرابی هم بشود. روانگرایی مبحثی پیچیده است و برای پرداختن به آن و سایر
موارد مربوط به پایداری لرزهای, از مراجع " مختلفی میتوان بهره گرفت .
در طراحی سدهای پسماند در مقابل زلزله و بارهای لرزهای ناشی از انفجارهاء لازم است به مواردی به شرح زیر
- سطح فعالیت لرزهای, که احتمال رخداد آن در ساختگاه مورد نظر در دورهی بهرهبرداری وجود دارد.
- سطح فعالیت لرزهای در ساختگاه مورد نظر برای طراحیهای در دورهی بستن و ترک سد.
- اثرات محتمل وضعیت پی و یا مصالح بدنه در افزایش" یا استهلاک" شتاب زلزله نسبت به شتاب پایهی زمین.
- توانایی سد برای مقاومت در برابر بارگذاریهای لرزهای پیشبینی شده.
- احتمال روانگرایی مواد پسماند اشباع در مخزن یا درسواحل (بیرون از آب).
- احتمال روانگرایی لایههای پی.
برای تعیین سطح فعالیتهای لرزهای در هر ساختگاه, لازم است مطالعات لرزهخیزی در سطحی متناسب با سطح مطالعات در
مراحل مختلف مطالعاتی (شناسایی» مفهومی, تفصیلی) انجام شود. در نبود استاندارد ملی در این زمینه برای سدهای پسماند
میتوان از استانداردها و یا روشهای متعارف در کشور برای طراحی سدهای خاکی همگون به این منظور استفاده کرد.
مطالعات لرزهخیزی برای تمام سدهای پسماند به غیر از سدهای پسماندی که در ردهی سدهای با پیآمد خرابی کم
قرار میگیرند. باید براساس اطلاعات خاص محلی و با مساعدت متخصصان لرزهشناسی انجام شود. بدیهی است. برای
برآورد پارامترهای حرکت زمین باید از اطلاعات موجود زلزلههای گذشته هم بهره گرفت.
|- 11۳155 20 01۵867 )2006(
۲- نشریه ۵۲۵ معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور تحت عنوان «راهنمای ارزیابی پتانسیل روانگرایی خاک. پیامدها و روشهای کاهش
مخاطرات آن» بهعنوان یکی از مراجع پیشنهاد میشود. استفاده از راهنمای تحلیل و طراحی لرزهای سدهای خاکی و سنگریز. نشریه شماره ۶۲۴. امور نظام
فنی. معاونت برنامهریزی 0 نظارت راهبردی ریبیس جمهور. اسفند ۱۳۹۲ نیز مورد توصیه است.
3- ۸0
4-- 58
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۶ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
برای طراحی لازم است که مشخصات زلزلهی مبنای دوره بهرهبرداری (:
01) و حداکثر زلزلهی طراحی (۷101:
1) در
اختیار باشد. در پی وقوع زلزلهای با مشخصات زلزلهی مبنای دورهی بهرهبرداری, سد باید کماکان قادر به ادامه فعالیت
باشد. به طور کلی انتظار آن است که زلزلهی مبنای دورهی بهرهبرداری, خسارت و تغییر مکانهای محدودی را سبب
شود. به ترتیبی که اصلاح آنها بدون اخلال قابل توجه در فرآیند بهرهبرداری, میسر باشد. در پی وقوع حداکثر زلزلهی
طراحی, خرابیها دامنهای وسیعتر خواهند داشت. تا حدی که بهرهبرداری را دچار اخلال خواهند نمود. هرچند در چنین
حالتی نیز یکپارچگی سازهای سد باید محفوظ بماند و آب یا رسوب به صورت کنترل نشده. از سد رها نشود. به عبارت
دیگر بزرگترین زلزله طراحی همیشه بزرگتر از زلزلهی مبنای دوره بهرهبرداری است.
عموما در بخشهایی از کارهای طراحی که مقولهی حداکثر زلزلهی طراحی مطرح میشود. مفهوم حداکثر زلزلهی محتمل
(۱۸۲1*) مدنظر قرار میگیرد. حداکثر زلزلهی محتمل, نیرومندترین جنبش زمین است که با توجه به سابقه لرزهخیزی و
حداکثر فعالیت چشمههای لرزهزا در گسترهی مورد مطالعه امکان وقوع آن ممکن و پذیرفتنی است. احتمال وقوع چنین
زمینلرزهای در طول عمر سد بسیار کم و دورهی بازگشت آن بسیار طولانی است (در روشهای احتمالاتی اغلب تا حدود
۰ سال یا بیشتر). بر اساس رهنمودهای 1۲01.1 مناسبترین روش برای تعیین پارامترهای جنبش نیرومند زمین در
سطح ت]۱۸۴ روش تعیّینی است. برای طراحی مرحلهی بستن سد و دورهی پس از آن. همواره حداکثر زلزله محتمل باید
ملاک عمل قرارگیرد. البته باید توجه داشت که در این دوره» ویژگیهای دراز مدت همچون سطح ایستابی کاهش یافته. و
لرزهای سدهای پسماند. از جدول (۱-۶) میتوان به عنوان راهنما در این زمینه استفاده کرد.
جدول ۱-۶- بارگذاری لرزهای سدهای پسماند
آمد تف بت سد مرحلهی بهرهبرداری 1
ی دورهی بازگشت 0 ]۲ دورهی بازگشت ۷101 سس
به طور کلی سدهای خاکی که به خوبی متراکم شده و از مصالح رسی با سنگریزهای ساخته شده باشند در برابر
بارهای لرزهای مقاوم هستند. اما لازم است تمهیداتی برای نشست تاج و تغییر مکانهای ناشی از زلزله. و بروز روانگرایی
۵۳1۵۵ ۵۹5 |۱ 000۳21۵۵ -۱
۳۵۳۵۵ عزک6] ۷1۵۳۱۵۹ -2
۳۵۳۵۵ 6۳۵۵1۵ 1۵۳۵۵ -3
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ششم- طراحی خاکریز ۹۳۵/۳۱ ۷
در پی. در اثر آن. اندیشیده شود. مقادیر (نشست تاج و تغییر مکانها) را باید چنان برآوردکرد که همواره ارتفاع آزاد
کافی برای محافظت طرح از خطر روگذری موجود باشد.
بارگذاری لرزهای میتواند منجر به بروز ناپایداری در شیبها و روانگرایی در خاکریزهای ماسهای که بهروش
هیدرولیکی ساخته شدهاند شود؛ مگر آنکه تا رسیدن به مقدار قابل قبولی از وزن مخصوص نسبی, متراکم شده باشند.
این وزن مخصوص تابعی از دانهبندی و شکل دانهها است و بر اساس آزمایشهای آزمایشگاهی قابل تعیین است.
موارد متعددی از خرابی, در اثر روانگرایی مصالح و مواد. در سدهای پسماند ساخته شده به روش بالارو مشاهده شده است.
در طراحی سدهای پسماندی که به روش بالارو ساخته میشوند. باید توجه ویژهای اعمال کرد و جزییات را به گونهای
تهیه کرد که این سدها بتوانند بارگذاری لرزهای را به خوبی تحمل کنند. با استفاده از زهکشهای درونی, و انتخاب
هندسهی مناسب برای سدهای اولیه (آغازگر). باید طول آن بخش از صفحهی مستعد گسیختگی را که از درون رسوبات
میگذرد. تا حد ممکن کاهش داد.
باید توجه داشت که رسوبات به هنگام تخلیه در محل نهایی خود. اغلب به صورت لایهبندی شده در محل قرار
می گیرند. از این رو زهکشهای افقی که در زیر آنها تعبیه شده. ممکن است در زهکشی رسوبات کاملا موفقیتآمیز
عمل نکنند و حتی در زلزلههای با بزرگی متوسط. این امر موجب بروز روانگرایی شود.
۱-۵-۱-۶ تحلیل پایداری تحت اثر بارگذاری لرزهای
تحلیل پایداری سدها تحت اثر بارگذاری لرزهای» زمینهای تخصصی است و فقط باید توسط کارشناسان مجرب انجام
شود. روشهایی که برای کنترل پایداری سدهای پسماند تحت اثر بارگذاریهای لرزهای به کار گرفته میشوند از نظر
حاصل از تحلیلهایی که با روشهای کمتر پیچیده به دست میآید انتخاب میشود. در شکل شمارهی (۱-۶) نمودار روال
عمومی تحلیل پایداری سدهای پسماند تحت اثر بارگذاری لرزهای ارائه شده است.
بارگذاری زلزله با اعمال نیرویی افقی.که مقدار آن از حاصلضرب وزن خاک در ضریبی به عنوان ضریب زلزله (۴) تعیین
میشود. شبیهسازی میشود. این رویکرد. رویکردی محافظهکارانه است. چراکه در عمل, نیروهای وارده. برای مدت زمانی
کوتاه در جهتهای بحرانی و خطرناک حضور دارند و بلافاصله نیروهایی مساوی در جهت مخالف (که سبب پایداری
شیب میشوند) اعمال میشوند. روشهای شبه استاتیکی روشهایی مفید برای آرزیابی احتمال وجود مشکلاتی از دیدگاه
ناپایداری هستند. هرچند در شرایطی که احتمال از دست رفتن مقدار قابل ملاحظهای از مقاومت مصالح مورد مطالعه در
|- 51۵۳]
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۸ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
اثر زلزله وجود داشته باشد. این روشهاء کمتر محافظهکارانه خواهند بود. برای پوشش این کاستی باید از خواص مقاومتی
کاهش یافتهی مصالح در تحلییلها استفاده کرد.
از آنجاکه بارگذاری زلزله در کوتاه مدت اعمال میشود. به هنگام اعمال این بار ناگهانی. فرض عدم امکان زهکشی
برای اکثر خاکهای ریزدانه. باید از پارامترهای مقاومتی متناظر با شرایط تحکیم شدهی زهکشی نشده استفاده کرد.
تعیین ردهی سد از نظر پیآمد خرابیها
تعیین مشخصات له در سطوح مبنای مختلف (زلزلهی دورهی بهرهبرداری.
]0 و حداکثر زلزلهی طراحی :1121 و حداکثر زلزلهی محتمل )۱/1)
کنترل بروز پدیدهی روانگرایی در مواد پسماند. بدنه. و پی سد
تعیین مقاومت برشی مصالح در شرایط تحکیم یافته و تعیین مقاومت برشی مصالح بعد از وقوع روان گرایی
ر هکشٍ نشده
ارزیابی تغییر مکانها با یکی از روشهای متداول محاسباتی
شکل ۱-۶- نمودار روال عمومی تحلیل پایداری سدهای پسماند تحت اثر بارگذاری لرزهای
برای تحلیل پایداری سد تحت بارگذاریهای لرزهای, رستهی مهندسی ارتش ایالات متحدهی آمریکا/ استفاده از
شرایط زهکشی نشده را برای خاکهای چسبنده و شرایط زهکشی شده را برای خاکهای درشتدانه زهکش سریع
(زهکش آزاد") توصیه میکند. با هدف به حساب آوردن سستشدگی ناشی از تغفییر شکل مصالح, تحت اثر بارهای
لرزهای» توصیه شده است که پارامترهای مقاومتی, با 7۲۰ کاهش در محاسبات وارد شوند. رعایت این ضوابطبرای تحلیل
پایداری در شرایط یاد شده مورد توصیه است. برای راهنماییهای بیشتر در مورد تقلیل پارامترهای مقاومتی و ضرایب
بارگذاری زلزله به تحقیقات دانکن 9 رایت" مراجعه شود.
(1۱984) ۳۵۱۱۵۵۲۱۵ ا۵ 5م00) کنا] -۱
5 ۳۳۵۵ -2
3- 51۳۵۵1 ۷/۵۵ ۵55
4- 1200۵ 20 ۷/۲۱۵1 )2005(
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ششم - طراحی خاکریز ۹۳۵/۳ ۹
لرزهای سدهای خاکی. و امکان استفاده از آنها برای غربال و مقایسهی سدهاء بهخصوص سدهایی که مستعد روانگرایی
هستند. میتواند مطرح باشد. توصیه میشود که بهرهگیری از این روشها با احتیاط صورت گیرد.
۳-۵-۱-۶ شرابط پس از زلزله
پس از وقوع زلزله, ضرایب اطمینان پایداری شیبهاء ممکن است با کاهش مقاومت برشی مصالح در اثر بارگذاری
تناوبی, کاهش یابد. صحت این نظریه. به ویژه در مورد مواد پسماند. بسیار مطرح است. بسته به این که در پی وقوع زلزله
روان گرایی رخ داده باشد یا نه, با کاهش مقاومت برشی مصالح, برخوردهای مختلفی انجام میشود.
آزمایشهای درجای متفاوتی برای اندازه گیری مقاومت خاک در مقابل روان گرایی. مطرح هستنداز جمله:
۱ آزمایش نفوذ مخروط
۲- آزمایش نفوذ استاندارد (5071)
۳- اندازهگیری سرعت موج برشی
برای ایجاد پیوند بینء توان مصالح برای پایداری در مقابل روان گرایی, که به نام «ضریب مقاومست سیکلی» (۲8۴۲)
حاصل برای ۳11 با ضریب تنش سیکلی (۲51) ناشی از وقوع زلزله مقایسه میشوند. مقادیر 257 را میتوان بر
اساس روش ساده شدهی 5600 و 10۳155 (1962) تخمین زد. یا با بهکارگیری روشهای پیجیدهتری مانند «تحلیل
بازخورد ساختگاه"» که در نرمافزار ٩11۸ استفاده شده است. محاسبه نمود.
برشی زهکشی نشده باقیمانده باید استفاده کرد. حتی اگر چنین احتمالی هم وجود نداشته باشد. کماکان ممکن است
که در اثر افزایش فشار آب حفرهای, مقاومت برشی مصالح افت کند. کاهش مقاومت برشی, معمولا در ارتباط و متناسب
|- 51۵0370 ۳۵۲۵1۳۵۱۵ 51
2- 00110 ]۵5151306 0
0 ککعماگ 0ز )6 1۵0۵0 دام رهگ -3
۸۸۱۵|۷5 1۵50۵۹۵ از -4
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۳۰ راهنمای طراحی., ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
پس از تعیین پارامترهای مقاومتی در شرایط پس از زلزله, با تحلیل معمولی پایداری شیب. پایداری سازه پس از
وقوع زلزله برآورد میشود. باید توجه داشت که در این تحلیل شرایط بعد از وقوع زلزله حاکم است. و در نتیجه هیچگونه
نیروی ناشی از شتاب در محاسبات اعمال نمیشود. ارزیابی روان گرایی» حوزهای تخصصی است که به دانش و آگاهی
تخصصی نیاز دارد. استعداد مصالح به روان گرایی» تنها وابسته به نسبت ۲13/081 نیست. بلکه شاخصههای متیدد
دیگری هم از خواص مصالح, مانند دانهبندی, حدود اتربرگ و.. هم در این زمینه موثر هستند. توصیه میشود برای
ارزیابی روانگرایی و پایداری پس از زلزله از مراجع معتبرا استفاده شود.
۶-۱-۶- ضرایب اطمینان و تغییر شکلهای قابل قبول
قاعده و یا قانون عمومی در مورد ضرایب اطمینان قابل قبول وجود ندارد. این ضرایب باید با توجه به پیآمدهای خرابیهای
محتمل, میزان عدم اطمینان از خواص مصالح و شرایط زیر سطحی تعیین شود. نظر به این که در حال حاضر در سطح ملی, ضوابط
نشریهی شمارهی ۲۳ کمیتهی ملی سدهای بزرگ ایران (1)0(1[1]) و یا توصیه شده از سوی کمیتهی ملی سدهای بزرگ استرالیا
برای سدهای پسماند استفاده شود. این مقادیرء در شرایط مختلف بارگذاری, در جدول شمارهی (۲-۶) ارائه شده است.
جدول ۲-۶- ضرایب اطمینان قابل قبول
0 حداقل 7 شده * برای سدهای مقاومت برشی که باید بد برای ارزبابی استفاده
مقاومت تحکیم شدهی زهکشی نشده
(ناپایداری میتواند موجب زر بین رفتن مخزن شود) برشی ,
۲ زهکش نشده کوتاه مدت
مقاومت برن : تحکیم شدی هکشٍ نشده
(احتمال از بیر ن رفتن مخزن در اثر ناپایداری وجود ندارد) ی
۱- بخش ۶ -۲-۱را برای توضیحات بیشتر در مورد شرایط بارگذاری ببینید.
۲- انتخاب ضریب اطمینان بستگی به میزان اطمینان در تعیین مقاومت برشی باقیمانده دارد. با انتخاب کرانهی پایین مقاومت برشی. ضریب
۰ را میتوان قابل قبول دانست.
۳ مقاومت برشی تقلیل یافته ناشی از بارگذاری رفت و برگشتی (۲(6۱10) در شرایط زهکشی شدهازهکشی نشده. وایا مقاومت برشی
بافیمانده, برای مصالح مستعد روانگرایی پس از بروز روان گرایی.
مکانهای ناشی از زلزله باشد. و از آنجا که ضریب اطمینان کوچکتر از واحد را هم نباید لزوما به مفهوم وقوع خرابی
).31 ۵1 ۷۵۵ ,(2005). 31 ۲۳۲۵|۱۵ ,(2008) +ععمهابا0ظ 50006 , )2005( احاع اک مععسا -۱
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ششم - طراحی خاکریز ۹۳/۵/۳ )۱۳
تفسیر کرد. توصیه میشود که برای حصول اطمینان از نحوهی عملکرد سد. تغییر مکانهای آن در هر دو حالت
استاتیکی و تحت اثر بارگذاری لرزهای مورد ارزیابی قرار گیرد. تغییر شکلهای مجاز را باید با توجه به آثرات محتملی که
حرکتهای برشی نباید موجب اختلال در عملکرد لایههای فیلتر شوند. چنین تغییر مکانهایی میتواند منجر به خرابی با
تاخیرء نسبت به زمان وقوع زلزله شود. لازم به یادآوری است در روش شبه استاتیکی» نیروی زلزله بهصورت یک نیروی
افقی بر سد در نظر گرفته میشود. در کتب مختلف بیان گردیده که این روش با وجودی که مبنای تئوریک کاملی ندارد
لیکن در عمل نتایج قابل قبولی را ارائه کرده و سدهای زیادی که به این روش ساخته شدهاند توانستهاند زلزلهای قوی را
تحمل نمایند. نیروی زلزله براساس حاصلضرب ضریبی از شتاب ثقل در جرم تودهی در حال لغفزش مشخص میگردد.
در ژاپن ۰/۱۲ تا ۲۵/ در نظر گرفته میشود. برای این منظور توصیه میشود از روشهای سهگانهای که 5000 در مقاله
خود (۸7.
8) ,۳۵1۵۲1۵۰ 121 ۳10۵۵۲) ارائه نموده است. استفاده شود تشخیص استفاده از روابط و روشهاء
با توجه به تعدد روشهای موجود. بر عهده مهندس محاسب و طراح میباشد.
۷-۱-۶- نکاتی در مورد تحلیل پایداری به روش پایداری حدی
در این بند به نکاتی در خصوص تحلیل پایداری سدهای پسماند با استفاده از روشهای تعادل حدی اشاره میشود.
- در اکثر موارد. ممکن است پرداختن به پایداری سطوح لغزش غیر دایروی ضرورت پیدا کند.
- سطوحی که کمترین ضرایب اطمینان را داشته و لغزش احتمالی آنها میتواند منجر به خرابیهای بزرگ
فرآیندهای جستجوی خودکار سطوح لغزش بحرانی, غالبا سطوح لغزش کم عمقی, یافت میشوند.که حداقل
ضریب اطمینان در آنها محاسبه شده است. در حالی که ناپایداری آنها منجر به خرابی بحرانی و عمده در
- شرایطی که ممکن است منجر به برآورد غیرواقعی و دستبالای ضریب اطمینانها شود.ء اغلب ناشی از وجود
مشکلاتی در تحلیل نیست. بلکه بیشتر مربوط به فرضیات اختیار شده درمورد مقاومت برشی و فشارهای
حفرهای است. مثالهایی چند در این مورد به شرح زیر است.
* ارزیابی ناصحیح موقعیت سطح ایستابی و شرایط فشار آب حفرهای
* شرایط ناهمگن در خاکریز یا فرونشانی رسوبات. وجود نفوذپذیری نسبتا بزرگ در جهت افقی. و بالا رفتن
تراز سطح ایستابی
عدم تشخیص وجود برش در صفحات لایهبندی یا صفحات لغزش زمین در پی
۹ عدم تشخید بازشدگیها یا درزههای موجود در سنگ ی
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۱۳۲ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
* افت مقاومت برشی در اثر روان گرایی مصالح در شرایط بارگذاری زلزله
* روانگرایی استاتیک در اثر تغییر شرایط تنشهاء (این پدیده عمدتا در روش ساخت بالارو مشاهده
میشود و زمانی رخ میدهد که رسوبات سست به هنگام برش, فشار حفرهای مثبت ایجاد کنند).
پیشرفتهای اخیر در حوزهی مدلسازیهای عددی, این امکان را فراهم کرده که ضرایب اطمینان با استفاده از
روشهای اجزای محدود و تفاضلهای محدود نیز محاسبه شوند . مزیت عمدهی استفاده از روشهای اجزا/ تفاوتهای"
محدود آن است که دیگر لازم نیست موقعیت بحرانیترین صفحهی برش از طریق آزمون صفحات مختلف تعیین شود. این
حوزه» حوزهای تخصصی است که علاوه بر تخصصهای ریاضی و عددی, نیازمند مهارتهای خاص., قضاوت و تجربه است.
۸-۱-۶- خرابی پیش رونده /اتدریجی
هرگاه سطح گسیختگی/ لغزش از لایههای رسی با پلاستیسیته بسیار بالا که تردی/ شکنندگی یا نرم شدگی کرنشی از
خود نشان میدهند بگذرد. خطر خرابیهای تدریجی یا پیشرونده از دیگر مواردی است که در ارزیابی پایداری سدهای
پسماند باید مورد توجه ویژه قرار گیرد. تجربهی خرابی سد آزناکولار در کشور اسپانیا که در سال ۱۹۹۸ واقع شد. نمونهای از
خرابی پیشرونده است که سطح لغزشی وسیع با نمایی نزدیک به قائم داشت. هرچند بروز چنین لغزشهایی الزاما منجر به از
دست دادن ظرفیت مخزن نخواهد شد. لیکن لغزشهای بعدی از این نوع» یقینا چنین خرابی را در پی خواهد داشت.
۹-۱-۶- آنالیزهای قابلیت اعتماد و حساسیبت
با توجه به عدم قطعیت ذاتی که در خصوص دقت دادههای ورودی محاسبات مطرح است. میزان قابل اعتماد بودن
ضرایب اطمینان محاسبه شده, بر اساس محاسبات و ملاحظات آماری, ارزیابی میشوند.به این ترتیب. ضمن ارزیابی
توامان آثار عدم اطمینانها از دیدگاههای مختلف. وسیلهای برای تشخیص وجه تمایز آنها (عدم اطمینان کم تا زیاد)»
فراهم میشود. برای انجام محاسبات قابلیت اطمینان (روایی) میتوان» از روشهای آماری متکی بر احتمالات. مانند آنچه
در مرجع معرفی شده" توضیح داده شده است. استفاده کرد. این اقدام میتواند در تصمیمگیریهاء بسیار مفید باشد.
و هندسهی لغزش, و بهطور کلی. حصول اطمینان از پایداری خاکریز در دامنهای از شرایط محتمل, توصیه میشود انجام
محاسباتی در این زمینه در برنامهی کار طراحیها قرار داشته باشد. برای اطمینان از درنظر گرفته شدن دامنهی بحرانی
فشارهای حفرهای در تحلیلهای پایداری, آنالیز نشت نیز باید در برنامهی کار قرار گیرد.
0 61.2 1250 ,1999 اما 200 135۵0۵ -۱
2- ۳۵۱۵ 5
۵۵1 8006:۷1۳0 200 از 20016 ۵۲ آ0۵ل-ع 61ع نع0 همع هرز تناها 200 اد اه ۵-۳[ صفععسا -3
۰ ]۸0۲۱ 681160718
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ششم- طراحی خاکریز ۹۳۵/۳ ۳۳
۰۰ "۰ ۲-۶
در زمان تخلیه. وزن مخصوص مواد پسماند. کم است. اما تحت اثر عواملی مانند خشک شدن سطح. یا تحکیم تحت
اثر وزن خود. اضافه وزن ناشی از انبارش مداومء یا وزن لایههای پوشانندهی نهایی این وزن مخصوص افزایش مییاید.
سرعت تحکیم ممکن است نسبتا کند باشد. به ویژه در مورد مصالح ریزدانه و رسی که گاهی ممکن است سالها
طول بکشد. مدلهای معمول محاسبات تحکیم. که در علم زیومکانیک به کار میرود. توانایی شبیهسازی دقیق تحکیم و
بررسی این پدیده در مراحل اولیهی آن را ندارد. از این رو توصیه میشود از مدلهای اجزای محدود استفاده شود.
با تحکیم مصالح, نفوذپذیری کاهش مییابد. به طوری که پایینترین لایه. متراکمترین لایه. با کمترین میزان
نفوذپذیری خواهد بود. این شرایط. جریان رو به پایین را محدود نموده و سبب میشود که بخش عمدهای از آب تحکیم.
مسیری رو به بالا راء در مسیری که از مسیر مشابه برای تحکیم خاکهای معمولی طولانیتر است. طی کند. این فرآیند
به نوبهی خود سرعت تحکیم را از آنجه مورد انتظار است. کندتر میکند. در تحلیلهای دقیق. لازم است تغییرات ناشی
از تحکیم در خواص مصالح, مانند میزان نفوذپذیری و وزن مخصوص درنظر گرفته شود.
تحکیم رسوبات در برخی شرایط ممکن است سبب چندین متر نشست شود. اثر چنین نشستی باید بر خاکریز یا هر
سازهای در نزدیکی یا واقع بر روی رسوبات. به دقت در نظر گرفته شود. برای مثال,ء ممکن است در ساخت بهروش بالارو
بخشی از بدنه سد روی خاکریز موجود و بخشی دیگرء روی مواد پسماند ساخته شود؛ این شرایط موجب بروز نشستهای
نامتقارن مداوم خواهد شد؛که میتواند منجر به بروز ترکهای طولی و عرضی شود. در تحلیلهای پایداری اثرات این
ترکها باید مدنظر باشد.
به طور مشابه, نشست رسوبات در اطراف برج آبگیرء جاده یا خط لولهای که بر سطح و یا درون رسوبات واقع شدهاند.
میتواند بسیار قابل توجه بوده و منجر به وارد شدن نیروهای کششی بزرگی شود. این نیروها قادر به تخریب این سامانهها
هستند. ابزارهای رفتارنگاری, که در دل رسوبات جای داده میشوند. هم باید توان تحمل این نشستها را داشته باشند.
نشست میتواند تا سالها پس از خاتمهی نهایی تخلیهی رسوبات در محلهای مورد نظرء ادامه داشته باشد. این به
آن معناست که چنانچه ظرفیتهای مناسب برای تخلیهی زهآب در نظر گرفته نشده یا نگهداری مداومی صورت نگیرد.
شرایط زهکشی سطحی در سطوح فوقانی تغییر کرده و تشکیل مانداب. یا دریاچه را بر این سطوح در پی خواهد داشت.
و هر نمک محلول در آن را از درون رسوبات آزاد سازد.
معرض خشک شدن قرار دارد. سبب افت تراز آب زیرزمینی و افزایش تنش موثر در لایههای عمیقتر رسوبات و نهایتا
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۱۳۴ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
در طراحی سدهایی که در آنهاء. هدف نگهداری ایمن رسوبات برای مدتهای طولانی پس از رهاسازی است. دوام
تمام مصالح مورد استفاده در ساخت. نیز باید در نظر گرفته شود. بهعنوان مثال میتوان به موارد به شرح زیر اشاره نمود:
- پوشش سنگریز محافظ یا سنگهای مسلح شده که در معرض شکسته و خرد شدن ناشی از هوازدگی باشند.
- سنگریزهای دارای سولفات که در معرض اکسیداسیون. شکسته شدن و رها کردن زهآبهای اسیدی باشند.
- مصالح لایهی زهکش که ممکن است فراآیند حل شدن در آنها اتفاق بیافتد.
- مصالح و مواد صنعتی مانند ژئوتکستایل و لولهها که تجربهای از عملکرد دراز مدت آنها در دست نیست.
۴-۶- گزارش طراحی
در گزارش طراحی, به تشریح مبانی طراحی از جمله فلسفه و هدف طراحی, تمام پارامترهای طراحی مانند خواص
ژئوتکنیکی رسوبات و مصالح مورد استفاده در ساخت. شرایط آب و هوایی و هواشناسی ساختگاه (بارش, تبخیرء باد و
غیره) و ضوابط اصلی تعیین سطح کارایی پرداخته میشود. گزارش طراحی از نظر تبیین کنترلهای ایمنی, فرآیندهای
بهرهبرداری و برنامههای نگهداری, که باید به منظور عملکرد موفقیت آمیز طرح تدوین شوندء نقش بسیار مهمی دارد.
این گزارش سرنخهای ساده و سهلالوصولی از جزییات مورد نیاز در شرایط اضطراری,» و برای ارزیابی و سنجش نیاز
به اصلاح در روند عملیات. برنامهی بهرهبرداری یا طراحی. یا ضرورت انجام تحلیل برگشتی یک پدیدهی در حال وقوع راء
نیز بهدست میدهد.
در پیوست شمارهی ۳ سرفصلهای یک گزارش طراحی به عنوان نمونه آرائه شده است.
۵-۶- بازبینی طرح توسط اشخاص ثالث
بازبینی و کنترل طرح از سوی اشخاص (حقیقی یا حقوقی) ثالث. در مراحل مختلف طراحی و بهرهبرداری از یک
۱- |٩۱ رها
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ۷
ساخت
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هفتم- ساخت ۹۴/۵/۳۱ ۱۳۷
مهمترین هدفی که در مرحلهی ساخت باید دنبال شود. ایجاد انباشتگاهی ایمن و پایدار برای مواد پسماند است. که
صمن برآورده کردن الزامات مربوط به انبارش مواد پسماند و مدیریت منابع آب. باید در تطابق با مبانی طراحی از یک
سوء و ضوابط و الزمات قانونی از دیگر سو باشد.
۱-۷ مقدمه
ساخت. نظارت فنی و کنترل و تضمین کیفیت در موفقیت ساختمان هر انباشتگاه و کارهای جانبی آن. نقشی تعیین
کننده دارند. در این فصل, به الزامات مدیریت موفق اجرای یک طرح سد پسماند. همراه با سایر ملاحظات مربوط به
کارهای ساخت. پرداخته میشود. این الزامات هم برای عملیات اجرایی مراحل اولیهی ساخت و هم برای هر یک از
۲-۷- تهیهی مدارک فنی و نظارت بر اجرا
۱-۲-۷- کلیات
پیش از شروع کار لازم است که اجزای سازمان مجری طرح مسوولیتهای هریک از اجزای این سازمان. از جمله
مسوولیت مربوط به تهیهی مدارک فنی. نظارت بر اجرای کارء و همچنین راهبری فنی کار کاملا معین و تعریف شده
باشد. ترتیب و روش مرجح در این خصوص به شرح زیر است:
۲-۲-۷- مهندس طراح
مهندس طراح ارگانی حقوقی است که مسوولیت طراحی و تهیهی مدارک و مشخصات فنی اجرای سد پسماند را بر
عهده دارد. مهندس طراح باید یک شرکت مهندس مشاور تشخیص صلاحیت شده از سوی سازمان مدیریت و برنامهریزی
اجرایی و نحوهی برخورد با عدم تطابقها تشریح شده باشد.
حضور و مشارکت تنگاتنگ مهندس طراح در مراحل اجرایی بهشدت مورد توصیه است. از اینرو بهتر است که مسوولیت
نظارت بر اجرا نیز به مهندس طراح احاله شود. درصورتیکه به هر دلیل این امکان وجود نداشته باشد. باید روابط بین ارگان
مسوول نظارت بر اجرا و مهندس طراح به روشنی تعریف شود تا امکان تعامل مداوم بین این دو ارگان فراهم شده و از این
طریق اهداف اساسی طراحی حاصل گردیده و هرگونه تغییر محتمل در شرایط ساختگاه و یا در الزامات طراحی بین این دو
ارگان مبادله شود. در این شرایط باید حداقل حضور مهندس طراح تحت عنوان نظارت مولف برطرح تامین شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۱۳۸ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۳-۲-۷ دستگاه نظارت
مسوولیت نظارت بر فعالیتهای حین اجرا و صدور گواهینامههای مربوط به اجرای عملیات پس از خاتمهی کار به عهدهی
سوی سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور در رتبهی یک سدسازی باشد. شرح وظایف و حدود اختیارات دستگاه نظارت. باید
در تطابق با ضوابط و دستورالعملهای جاری سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور مانند بخشنامهی شمارهی ۵۴/۹۷۷-
۵ مومورخ ۷۹/۳/۱۱ باشد. لیکن در مورد اعمال تغییرات در طرح. لازم است که کارها بر اساس خواستهها و نیازهای
طراحی انجام شده باشند. این به آن مفهوم است که تمامی تغییرات در طراحی که در حین اجرا ضرورت مییابند. باید به
تصویب مهندس طراح رسیده و با یک یادداشت یا با انعکاس در نقشههای اجرایی. مستند شوند. با توجه به ضرورت وجود
ارتباط مداوم بین دستگاه نظارت و مهندس طراح در طول اجرای کارء همچنان که اشاره شد. توصیه میشود از شخصیت
حقوقی واحدی برای این دو کار (طراحی و نظارت) استفاده شود.
بدیهی است که دستگاه نظارت برای انجام وظایف خود از خدمات نظار مقیمی بهره خواهد جست که در حین
عملیات اجرایی به عنوان نمایندهی دستگاه نظارت. هدایت فنی کارها را انجام دهند. هدایت فنی شامل تفسیر نقشهها و
مشخصات فنی, بررسی شرایط محیط اجرایی و مصالح به منظور حصول اطمینان از تامین نظرات طراحی است. معمولا
شرایط محیط اجرایی با آنچه در مرحلهی طراحی فرض میشود. تفاوت دارد از اینرو توجه به این تفاوتهاء اتخاذ تدابیر
متناسب. و مستند نمودن آنهاء حایز اهمیت است. در شرایطی که پیچیدگی یا اهمیت کار زیاد باشد.ء باید از بازرسین
عملیات اجرایی, که تحت نظر نظارت مقیم کار میکنند. استفاده شود.بازرسی عینی عملیات میتواند به میزان قابل
توجهی از کنترل کیفیت از طریق نمونهگیری و آزمایشهای اتفاقی, در حفظ کیفیت کارهاء موثرتر باشد.
تضمین کیفیت (0۸) باید در برگیرندهی کلیهی فعالیتهای مربوط به تحقق یک طرح مشتمل بر طراحی, مدیریت
طراحی, اجراء بهرهبرداری و ترک و رهاسازی باشد. به این ترتیب میتوان اطمینان حاصل کرد که سامانههای پیشبینی شده»
استفاده, به منظور حصول اطمینان از تطابق با مشخصات فنی انجام میشود. این فعالیت شامل آزمایش از منابع قرضهی بالقوه»
مصالح فیلتر»ء شن و ماسه برای ساخت بتن, و موارد مشابه و نیز بازرسی غشاهای پوششی, پمپها.ء خطوط لوله. و مواردی از
این دست. در زمان تولید یا به فاصله کوتاهی بعد از آن و البته پیش از نصب یا استفاده در کارهای اجرایی خواهد بود.
606 |0۵ -۱
0۲۵ با1(ها0) -2
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هفتم- ساخت ۳/۳۱ ۱۳۹
کار کنترل کیفیت معمولا تحت نظر دستگاه نظارت. توسط یک یا چند سازمان آزمایشگاهی مستقل, که نتایج
کارهای خود را به دستگاه مذکور گزارش میکند. انجام میشود. به عنوان حد کمینهی الزامات. مستقل از ابساد طرح,
ضروری است که برای هر نوع کار خاکی. انجام آزمایشهای ژئوتکنیکی در برنامهی کار قرار داشته باشد. روشهای
آزمایش باید در تطابق با روشهای توضیح داده شده در استانداردهای مرتبط (مثلا دستورالعمل آزمایشهای ژئوتکنیک
(مکانیک خاک)» نشریه شماره ۳۳۵ - الف. وزارت نیرو معاونت امور آب و آبفاء طرح تهیه ضوابط و معیارهای فنی
صنعت آب کشور, اسفند ۱۳۸۷ و یا نشریه شماره ۱۲۷ با عنوان آزمایشهای تیپ مکانیک خاک. شناسایی و طبقهبندی,
انتشارات سازمان برنامه و بودجه. سال ۱۳۷۲) باشد.
فعالیتهای مربوط به کنترل و تضمین کیفیت باید در چهار چوب روال تعیین شده توسط مهندس طراح که در قالب
مجلدی تحت عنوان راهنمای بازرسی در کارگاه تنظیم میشود انجام شود. در این راهنما روشهای تضمین کیفیت. انواع
و فراوانی آزمونهای کنترلاتضمین کیفیت. بازرسی, الزامات ثبت وقایع و گزارشدهی براساس مشخصات فنی ساخت
پاید منعکس شده و در مواقع لزوم بهروزآوری شود. این راهنما همچنین باید حاوی نمودار سازمانی کارگاه» که منعکس
کنندهی خطوط ارتباطی و مسوولیتهای تیم مدیریت ساخت نیز است. باشد.بهعلاوه در این مدرک باید روال و مبانی
۵-۲-۷ مدیریت کارگاه ساختمانی
روشهای مختلفی برای ساخت یک انباشتگاه مواد پسماند میتواند مطرح باشد. که عبارتند از:
- ساخت انباشتگاه توسط مالک معدن (امانی) با استفاده از ماشینآلات معدن یا با استخدام نیروهای متخصص,
- احداث توسط یک پیمانکار,
- احدات به صورت ترکیبی توسط مالک و پیمانکار
واگذاری عملیات ساختمانی اولین مرحله از احداث یک انباشتگاه به یک پیمانکار, و احداث سایر مراحل ساخت
تابعی از سازمان انجام دهندهی کار و تواناییهای آن است. لیکن باید توجه داشت که مستقل از روشی که برای
ساخت انتخاب میشود حضور ارگان های مستقل طراحی. دستگاه نظارت و کنترل 9 تضمین کیفیت یک ضرورت
قطعی است. نمونهای از ساختار مدیریت مناسب برای ساخت انباشتگاه توسط یک پیمانکار, در شکل شمارهی
(۱-۷) نشان داده شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۳۰ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
شکل ۱-۷- ساختار مدیریتی برای احداث انباشتگاه رسوبات توسط یک پیمانکار
تعداد افراد مورد نیاز در این ساختار مدیریتی بستگی به ابعاد و میزان پیچیدگی پروژهی ساختمانی دارد. تیم میتواند حتی
متشکل از یک نفر باشد. که خود هدایت فنی, کنترلها و بازرسیهای کیفیتی و آزمایشهای در جا و نیز مدیریت قراردادی را
انجام میدهد. این وضعیت فقط وقتی آمکان پذیر است که پروژه کوچک باشد. در احداث یک انباشتگاه بزرگ. احتمالا یک تیم
بزرگترء شامل مهندسین, نقشهبرداران» افراد تیم برآورد و تهیه صورت مقادیر کارها و تکنیسینهای مقیم» مهندسین و
بازرسین پروژه و یک آزمایشگاه محلی برای آزمایش و کنترل کیفیت مصالح, مورد نیاز خواهد بود. ممکن است یک تیم
جداگانهی نظارت عالیهء شامل, مدیریت پیمان. مدیریت فنی و تیم کنترل کنندهی برآورد و صورت مقادیر کارها هم لازم
باشد. ساختار مدیریتی مناسب برای روشهای احداث امانی (توسط مالک) در شکل شمارهی (۲-۷) نشان داده شده است.
شکل ۲-۷- ساختار مدیریتی در شرایط احداث انباشتگاه توسط مالک معدن
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هفتم- ساخت ۹۴/۵/۳۱ ۱۳۱
تفاوت اصلی این روش کارء با روش کار اجرا توسط پیمانکار آن است که مالک. سازندهی انباشتگاه و کارفرماء همه
یکی هستند. ضوابط و حدود اختیارات برای حصول اطمینان از این که الزامات فنی ساخت انباشتگاه کاملا رعایت
میشوند. باید معین شده و در راهنمای بازرسی در کارگاه. درج شوند. در این روش نیز تعداد افراد مورد نیاز در ساختار
مدیریتی بستگی به ابعاد و میزان پیچیدگی پروژهی ساختمانی دارد. در پروژههایی که هم پیمانکار و هم مالک در بخش
اجرایی دخیل هستند. به اجزایی از هریک از ساختارهای فوق, نیاز خواهد بود. مهمترین الزام و خواسته. هدایت فنی و
نظارت بر روند اجرای کارء به منظور حصول اطمینان از رعایت نظرات طراح., در احداث انباشتگاه است.
۳-۷ آمادهسازی انباشتگاه
۱-۳-۷ پاکسازی و روبهبرداری
معمولا روند و الزامات آمادهسازی محدودهی انباشتگاه در مشخصات فنی طرح و یا نقشههای اجرایی مشخص
میشود. به طور کلی, حد آمادهسازی انباشتگاه به عوامل مختلفی که مرتبط با میزان توسعهی گیاهان و نباتات در
شرح زیر باید مورد توجه قرار گیرند:
اگر از بینبردن درختان در محدودهی مخزن بتواند موجب ناپایداری و بروز لغزش در اراضی مجاور شود. ممکن است
از انجام چنین کاری اجتناب شود.ء در غیر اینصورت تمام درختان و بوتههای بزرگ باید از محدودهی انباشتگاه خارج
شوند. این عملیات میتواند با عملیات ماشینی بهصورت رویهبرداری یا با قطع درختان, انجام شود. انتخاب روش مناسب
به ماهیت و گسترش پوشش گیاهی بستگی دارد. درصورتی که پوشش گیاهی برداشته شده و درختان قطع شده غیر قابل
استفاده باشند. دورریز آنها باید بر اساس قوانین محلی صورت گیرد. البته این ضایعات را میتوان خرد کرده و برای
مصارف احتمالی آتی انبار و نگهداری کرد.
اگر خاک موجود در محدودهی انباشتگاه, برای استفاده در مرحلهی اعادهی شرایط (بازگرداندن هرچه بیشتر شرایط
به وضعیت طبیعی اولیه)» پس از پایان کارء و یا برای پوشش نهایی مواد پسماند انباشته شده, مناسب تشخیص داده
شود. بعد از برداشت پوشش گیاهی, باید این مصالح نیز برداشته شده و در محل مناسبی دپو شوند. توصیه میشود.با
به کار گیری تجربیات و توصیههای کارشناسان و ارگانهای تخصصی محلی, با انتخاب روشی مناسب. از اثرات نامطلوب
هرگاه برای کاهش نفوذپذیری مخزن, اعمال تمهیداتی خاصی در کف آن در طرح پیشبینی شده باشد باید
شرایطی که اعمال اقدامات پیشگیرانهی گسترده و یک پارچه میسر نباشد. باید عملیات بهطور تدریجی و کمی زودتر از
فرونشاندن مواد پسماند بر روی کف. انجام شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۲ ۹۳/۳ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۲-۳-۷- چشمهها و زمینهای نفوذپذیر
روش مناسب برای مواجهه با این مساله میتواند حذف فشار آب زیرزمینی و اجرای یک لایهی آببند حفاظتی بر روی
مظهر چشمه باشد کاهش فشار را میتوان پس از حصول اطمینان از وجود وزن کافی روی لایه حفاظتی و آببند ماندن
آن. خاتمه داد. درصورتی که بهرهگیری از زهکشهای عمقی یکی از گزینههای قابل اجرا باشد. باید از پوششهای
نفوذناپذیر یا با نفوذپذیری کم برای جدا کردن آنها از مواد پسماند استفاده کرد. تااز آلودگی آبهای زیرزمینی به
وسیلهی آب همراه مواد پسماند جلوگیری شود. به این ترتیب میتوان اطمینان داشت که آبهای زیرزمینی, که توسط
زهکشهای جدا شده جمعآوری میشوند. مشخصات و شرایط مناسب برای رهاسازی مستقیم در محیط را دارند. البته
اگر این چشمهها حقآبهبری داشته باشند. هر اقدام فنی برای مواجههی با آنهاء باید با در نظر گرفتن تامین حقوق
حقآبهبران انجام شود.
در صورت وجود عوارض زمینشناسی با نفوذپذیری زیادء مانند زونهای برشی خرد شده. و یا لایههای گسلی, برای
به حداقل رساندن مشکلات ناشی از زه (نشت آب)» لازم است اقداماتی مناسب. مانند پوشش ناحیه با لایههایی یکپارچه"
از مصالح با نفوذپذیری کم» و یا اجرای زهکش, در برنامهی کار قرار گیرد.
۳-۳-۷ آمادهسازی بستر برای اجرای لایههای پوششی
در تاسیساتی که مواد پسماند زیانآور». حاوی نمکهای سیانورء یا مواد دارای تشعشع هستهای " و نظیر آنها نگهداری
میشود.ء ممکن است استفاده از یک یا چند لایهی پوششی یکپارچه در تمامی سطح کف انباشتگاه. ضرورت پیدا کند (به
بخش ۸-۸-۵ مراجعه شود). دستیابی به نتیجهای مطلوب در عملکرد این پوششهاء به دقتی که در آمادهسازی بستر لایه
اعمال میشود و نیز به برنامههای تضمین و کنترل کیفیت در مراحل نصب. بستگی خواهد داشت. وجود سنگهای تیز
در بستر یا در خاکریز روی لایههای پوشش میتواند سبب پارگی آن شوند. برای جلوگیری از بروز این مشکل میتوان از
لایههای غشایی از نوع رئوتکستایلها بهعنوان لایهای محافظ در مقابل پارگی استفاده کرد. باید توجه داشت که فصل
مشترک همین لایهی محافظ با پوشش نفوذناپذیر میتواند صفحهای ضعیف از نظر پایداری باشد از آینرو در زمان
ساخت. برای احتراز از تشکیل یک سطح لغزش. باید توجه کافی به این مساله معطوف شود. در استفاده از پوششهای
مرکب. لازم است که لایهی غشا در تماس مستقیم با یک لایهی خاکی با نفوذپذیری کم اجرا شود. این ترکیب میتواند
1 -|
1۵010-۳۵۵15 -2
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هفتم- ساخت ۹۳۵/۳ ۳۳
منجر به کاهش چشمگیر احتمال نشت شود. البته توفیق در این امر وابسته به یکپارچگی اتصال این دولایه و نبود چین
و چروکهای متعدد در اجرای لایهی آببند غشایی است.
۴۳-۷- آمادهسازی ی
مراحل و الزامات آمادهسازی پی برای شروع عملیات خاکریزی, بهطور معمول در مشخصات فنی اجرایی طرح و با
نقشههای اجرایی انعکاس مییاید. آمادهسازی بستر (پی)» پیش از شروع خاکریزیهاء باید با جدیت و دقتی مشابه با آنجه
در ساخت سدهای مخزنی آب معمول است انجام شود. بستر آماده شده باید توسط فردی خبره با تخصص مهندسی
حاصل شده را با فرضیات طراحی, تایید کرده و مجوز شروع عملیات بعدی را صادر نماید.
تامین شرایط مفروض در مرحلهی طراحی برای مقاومت مصالح پی نیز باید به تایید برسد. در آب و هوای خشک که
رسهای اشباع به ندرت وجود دارند. تامین این شرایط چندان دشوار نخواهد بود. در شرایط مواجهه با رس اشباع, باید به
پایداری حین اجراء توجه بایسته مبذول شود. نرخ پیشرفت عملیات اجرایی معمولا آن قدر آهسته است که همزمان با
اجرای بدنهی سد. فشارهای منفذی فرصت مستهلک شدن را پیدا میکنند. اما تحلیلهای پایداری برای کنترل نرخ
ایمن آهنگ عملیات اجرایی باید انجام شود (بخش ۱-۶). پس از تعیین فشارهای منفذی مجاز در مرحلهی اجرایی, باید
با نصب ابزار دقیق. همزمان با پیشرفت عملیات اجرایی» امکان اندازهگیری و سنجش فشار منفذی واقعی نیز فراهم شود.
در شرایطی که لایههای نفوذپذیری از شن و ماسه یا مصالح مخلوط رودخانهای در پی وجود داشته باشند. برای
کنترل نشت و زه» باید تمهید مناسبی اندیشیده شود (به بخش ۹-۵ توجه شود). بسته به نوع سد پسماند. طبیعت آب
همراه مواد پسماند. شرایط توپوگرافی و رژیم آبهای زیرزمینی» ممکن است استفاده از دیوارههای آببند امتداد یافته در
عمق بستر یا سامانههای زیرزمینی جممعآوری آبهای نشتی مورد نیاز باشند. لایههای ماسهای سست و اشباع, مستعد
روانگرایی هم هستند و ممکن است برداشت یا بهسازی آنها ضرورت یابد.
در سدهایی که دارای پی سنگی هستند. جریانهای نشتی میتوانند در امتداد سطوح پر شیب سنگ یا از میان درزههای
باریک. که تامین تراکم کافی برای مصالح خاکریز در آنها دشوار است. شکل گیرند. تمرکز این جریانها از میان درزههای
سنگ. میتواند سبب شروع فرسایش داخلی در مصالح خاکریز شود. این مساله معمولا با ملایمتر کردن شیب. پر کردن درزهها
با بتن, یا دوغاب و یا اجرای پوششی یکپارچه از مصالح فیلتر با دانهبندی مناسب. میتواند رفع شود.
۱- ٩05 8
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۱۳۴ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
جریان زه از درون درزههای عمیق را میتوان با تزریق یا قطع مسیر زه از طریق احداث سامانههای زهکش
زیرسطحی, کنترل کرد. شرایط هر ساختگاه و طبیعت و ساختار بستر آن. عوامل اصلی در انتخاب اثر بخشترین اقدام در
از ابزاربندی برای پایش واکنشهای سد پسماند نسبت به تداوم عملیات اجرایی و بارگذاریهای ناشی از آن و نیز
رفتارنگاری در دورهی بهرهبرداری استفاده میشود. ابزاربندی را میتوان کاری ظریف و دقیق دانست که کارایی آن
وابسته به صحت نصب و رعایت مشخصات مورد نظر سازندهی ابزار و مهندس طراح است. با توجه به اینکه معمولا از
ابزارهای متعدی در سد استفاده میشود باید دقت ویژهای برای شناسایی و شمارهگذاری خروجیهای ابزارها به خرج داد
تا اطلاعات دریافتی به سهولت قابل تفکیک باشند. در طی دورهی ساخت باید از ابزارهاء در مقابل ماشین آلات اجرایی و
موارد مشابهء حفاظت کرد. حفاظت از ابزاردقیق و تجهیزات رفتارنگاری موجود در مراحل ترفیع و ساخت مرحلهای نیز از
همچنان که اشاره شد مشخصات فنی ابزار باید توسط مهندس طراح تعیین شود. ابزار مورد نیاز در اولین لایهی نصب
باید حداقل شش ماه پیش از شروع عملیات اجرایی به محل اجرا حمل شده باشد.
از مصالح متنوعی برای ساخت سدهای پسماند میتوان استفاده کرد. و در دورد عمر انباشتگاه. بروز تغییر در مصالح
موجود برای استفاده در ساخت بدنهی خاکریز را میتوان امری کاملا محتمل دانست. ارزیابی و تعیین مشخصات مصالح
در زمرهی فعالیتهای معمول در فرآیند طراحی است.
هر چند ممکن است مصالح طبیعی, از جمله, مصالح خاکی و سنگی معمولی. مشابه آنچه در احداث خاکریزهای
معمولی استفاده میشود. در دسترس باشند. اما ضرورت طراحی بهینه از نظر هزینه. اغلب نیازمند بررسی امکان استفاده
از مصالحی که در سدهای ذخیره آب. به ندرت استفاده شده یا اصلا مناسب دانسته نمیشوند. است.
اغلب ترجیح بر این است که برای ساخت از منابع قرضهی طبیعی موجود در داخل انباشتگاه بهرهگیری شود. در این
صورت. باید به اثر برداشت مصالح از این نوع منابع قرضه.ء بر نشت آب از محدودهی مخزن توجه کافی صورت گیرد.
زمانی که مواد پسماند به داخل محلهای برداشت منابع قرضه هدایت میشوند. باید انتظار داشت که این مصالح
بدون آنکه فرصتی برای خشک شدن یا تحکیم بیایند. به سرعت روی هم انباشته شوند. میزان قابل ملاحظهی آب همراه
قدر دور از خاکریز باشند که اگر تامین مقاومت رسوبات. نیازمند خشک شدن آنها باشد. در این روند اختلالی بروز نکند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هفتم- ساخت ۹۳۵/۳ ۳۵
همچنین گودالهای حاصل از برداشت مصالح قرضه باید چنان به صورت یکنواخت و پیوسته شکل دهی شوند که از
ایجاد استخرهای مستقل و جداگانه جلوگیری شود.
باید توجه داشت که ممکن است انتقال بخشی از مصالح برای مصارف خاص (مانند ماسه و شن برای ناحیههای فیلتر
و زهکش) از خارج از محدودهی ساختگاه» ضرورت یابد. در چنین مواردی باید با دقت ویژه اثر مالی این اقدام ارزیابی
شده و تحت نظر باشد.
از عملیات معدنکاری در معادن روباز احجام قابل توجهی از مصالح خاکی باطله تولید میشود. در بسیاری موارد
میتوان عملیات اولیهی رویهبرداری معدن را هم زمان با مرحلهی اجرای سد اولیه" برنامهریزی کرده و از مصالح حاصل از
عملیات معدنی در این زمان استفاده کرد. البته در برخی موارد ممکن است برای احداث سد اولیه ناگزیر از مصالح
طبیعی استفاده شود و مصالح حاصل از عملیات معدنکاری برای ترفیعهای بعدی به کار رود.
در برخی موارد استفاده از تجهیزات و ماشینآلات معدنکاری برای انتقال و استفادهی مستقیم از مصالح روبارهی
معدنی در عملیات اجرایی خاکریز. میتواند اقتصادیتر از استفاده از مصالح محلی (در محدودهی مخزن انباشتگاه) باشد.
در این شرایط توجه به موارد به شرح زیر ضروری است:
- معمولا عملیات معدنکاری. کاری در مقیاس بزرگ است از اینرو طبقهبندی و سرند برای استفاده از بخش
انتخابی مصالح, کاری دشوار است.
- به منظور فراهم آوردن امکان کار برای ماشینآلات بزرگی که درکارهای معدنی از آنها استفاده میشود.
افزایش عرض تاج یا عرض نواحی داخلی بدنه, ممکن است ضرورت یابد.
- مخلوط شدن و وجود مصالح درشت دانه و نفوذپذیر در مصالح, احتمالی جدی و قابل توجه است.
- اجرای لایههای نازک یا نواحی کم عرض در بدنه. اجرایی و حتی شاید امکانپذیر نباشد.
- ایجاد خاکریزهایی که شیبی متفاوت از شیب طبیعی مصالح ریزش آزاد داشته باشند دشواری بیشتری دارد.
باید توجه داشت که با اتخاذ چنین روالی» تقریبا هرگز کمبود مصالح احساس نخواهد شد و هزینهی نهایی اجرای
خاکریز نسبت به هزینهی انجام کارهای خاکی به روشهای متعارف بسیار کمتر خواهد بود. البته در بسیاری موارد از
بخشی از مصالح سنگی, به علت خواص شیمیایی آن, نباید استفاده کرد. از اینرو اگر در نظر باشد که از مصالح معدنی
در بخشی از عملیات اجرایی استفاده شود. برای حصول اطمینان از این که این مصالح مستعد تولید اسید نیستند باید
آنها را تحت آزمایشهای لازم قرار داد.
0 51۵۳1۵۳ -|
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۳۶ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۷-۷- استفاد از مواد پسماند در ساخت
۱-۷-۷ ساخت به روش ریختن مکانیکی
اگر در نظر باشد که برای ایجاد بدنهی سد.ء به خصوص ساخت خاکریزهای پیرامونی محدود کننده از مواد پسماند خشک
یکپارچگی انباشتگاه را مختل نکند. درصورتی که برداشت این مواد از مخزن موجب شود که ترانشهای در مجاورت حاشیهی
انباشتگاه ایجاد شود. این ترانشه میتواند در اثر بارشهای جوی از آب پر شده و یا موجب نزدیک شدن بیش از حد حوضچهی
آبهای رو زده" به بدنهی خاکریز شود و از این طریق احتمال خرابی ناشی از پدیدهی رگاب را افزایش دهد. پر شدن سریع
ترانشه با مواد پسماند تازه و آبدار نیز میتواند منجر به تجمع موادی کم مقاومت و تحکیم نیافته در ناحیهای از انباشتگاه که
عملکرد سازهای دارد شود. این شرایط میتواند منجر به ناپایداری, مشاهدهی زهاب پیش از حد در دامنهی پاییندست خاکریز
و احتمالا خرابیهای ناشی از رگاب شود. از این رو لازم است که مواد پسماند را یا در لایههای نازک. از نواحی ساحلی برداشست
کرده و زهابها را از محیط به سمت حوضجهی آبهای روزده هدایت نمود یا این مواد را از نواحی فاصله دار از محیط برداشست
کرده و به محل مصرف حمل نمود. به هر صورت حداکثر عمق ترانشهها را باید به حدود نیم متر محدود کرد و آنها را به
صورت مجزای از یکدیگر حفاری کرد به ترتیبی که پر شدن آنها با گلآب بهطور همزمان صورت نگیرد تا گلآب تخلیه شده
در هر ترانشه فرصت کافی برای خشک شدن پیش از انباشت لایههای بعدی داشته باشد.
اگر رطوبت مواد پسماند حفاری شده آنقدر زیاد باشد که متراکم کردن آنها تا رسیدن به وزن مخصوص خشک
مورد نظر میسر نباشد. میتوان این مواد را با روشهایی مانند پخش کردن در کرتبندیها و در صورت لزوم و امکان
دیسک زدن خشک نمود. این کار را با استفادهی از ماشینآلات خاصی که مواد پسماند را قبل از جمعکردن. خشک
میکنند. نیز میتوان انجام داد. دپوسازی موقت مواد پسماند هم میتواند برای خشک کردن مورد استفاده قرار گیرد.
اختلاط این مواد با مصالحی با رطوبت کم نیز روش دیگری است که از آن میتوان نام برد.
در ساخت خاکریز به روش ریختن مکانیکی, در هر مرحله. باید همزمان با پیشرفت عملیات. دامنهی پاییندست با
مصالح مناسب. مانند سنگهای باطلهی معدن و یا مصالح حاصل از رویهبرداریهای معدن پوشانده شده و با پوشش
گیاهی که بر روی آن کاشته میشود. در مقابل فرسایش, حفاظت شود.
|- 16621 40
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هفتم- ساخت ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۷
باید با کنترل دانهبندی این مواد بر مبنای معیارهایی نظیر معیارهای شرارد (۱۹۸۹) و کنی (۱۹۸۵) و رستهی مهندسی
ارتش ایالات متحدهی آمریکا" از پایداری داخلی خاکریز اطمینان حاصل کرد.
۳-۷-۷- ساخت با چرخابه (هیدروسیکلون)
هر گاه بخش عمدهای از مواد پسماند درشت دانه باشند و یا جدایش کامل بین دانههای تشکیل دهندهی این مواد
میسر باشد. برای احداث سدهای پسماند از هیدروسیکلون استفاده میشود.
استفاده از هیدروسیکلونها برای جدایش مواد پسماند ریزدانه" دشوارتر است و بعید است که فرآیند جداسازی در
موادی که مقادیر قابل ملاحظه. ریزدانههای رسی (حاصل از سنگهای معدنی اکسیده) دارند. کاملا موفقیتآمیز باشد.
بازدهی هیدروسیکلون در جداسازی مواد پسماند. با کاهش وزن مخصوص مخلوط ورودی, بهبود مییابد. درصورتی که وزن
مخصوص مواد پسماند ورودی زیاد و منابع آب نیز محدود باشد. برای رسیدن به عملکرد مناسب به هیدروسیکلونی با قطر کم
و فشار کار بالا نیاز خواهد بود. برای بهبود شرایط ساخت. خروجیها باید ویژگیهایی به شرح زیر را داشته باشند:
۲ قابلیت تراکم
برای تولید مصالحی که قرار است با وسایل مکانیکی به محل مصرف حمل شوند. هیدروسیکلونها میتوانند در محلهایی
تابت مستقر شوند. تهریز سیکلون برای از دست دادن آب اضافی دپو شده و سپس حمل و بر اساس خواص و مشخصاتش, در
محل مورد نظر به روش مناسب ریخته میشود. البته در برخی موارد انتقال تهریز از محل سیکلون ثابت از طریق پمپاژ و با
جریان ثقلی نیز صورت میگیرد. سرریز سیکلون به صورت مخلوط آب و رسوب (گل) خارج و انباشته میشود.
همچنین میتوان هیدروسیکلونها را بهعنوان واحدهایی مستقل در محدودهی اجرای خاکریز مستقر کرد بهطوری که
مصالح تهریز بدون آنکه نیاز به حمل مجدد باشد در محل نهایی خود قرار گرفته و آب اضافی را از دست بدهند. در این
شرایط تجهیزات و خطوط لولهی انتقال گلآب باید به طور منظم جابجا شوند. بهعلاوه برای تخلیهی ایمن مواد سرریز
جملهی این راهکارها میتوان به استفادهی از سیکلونهای با قطر کم اشاره کرد.
۳5 ۵1 رم ۸۳ 5 نا -۱
۲- مقصود از مواد پسماند ریزدانه موادی است که حاوی درصد قابل ملاحظهای از لای و ریزتر از لای است.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۳۸ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
باید توجه داشت که عملکرد هیدروسیکلونها متاثر از تغییرات فشار جریان ورودی, چگالی گلآب؛ مخلوط ورودی, و
فرسودگی اجزای آن است. مواد تهریز معمولا دانهبندی یکنواختی دارند و مستعد فرسایش هستند. بهعلاوه اختلال در
عملکرد هیدروسیکلون میتواند بهسرعت موجب فرسایش مواد انباشته شود. مواد پسماندی که به درستی جداسازی
نشده و یا به طرز نامناسبی در محل قرار گرفته باشند. به شدت مستعد روان گرایی هستند. از این رو نظارت مستمر بر
عملیات اجرایی را باید یک ضرورت تلقی کرد
در حدفاصل تاج خاکریز در دست اجرا و ناحیهی ساحلی به وجود آمده از سرریز سیکلون, ارتفاع آزاد محتاطانهای
- تعداد و ابعاد هیدروسیکلونها
- تعداد مورد نیاز مراحل طبقهبندی
- مقدار آب لازم برای رقیق سازی و میزان سهولت تامین آن
- مقدار ماسهی تولیدی در مقایسه با مقادیر مورد نیاز و میزان سهولت تامین آن
معمولا احداث خاکریز با استفادهی از هیدروسیکلون به روش محور ثابت و یا پایینرو صورت میگیرد. اطلاعات بیشتر در
زمینهی بهرهبرداری و احداث سدهای پسماند با استفاده از هیدروسیکلونها. در نشریههای شمارهی ۱۰۱و ۱۰۶ کمیته
بینالمللی سدهای بزرگ و همچنین نشریهی شماره ی ۲۳ کمیتهی ملی سدهای بزرگ ایران قابل دستیابی است.
۸-۷- احداث مرحلهای با مصالح قرضهای
همچنان که در بند ۱-۱-۴-۳ اشاره شد از سه روش برای ساخت مرحلهای سد پسماند با مصالح قرضهای میتوان
استفاده کرد. روش اجرای ترفیع پایینرو در مقایسه با دو روش دیگر نیازمند حجم قابل ملاحظهای از مصالح برای
ساخت خاکریز است. از اینرو زمانی این روش به کار گرفته میشود که از سد برای ذخیرهی آب نیز استفاده شود و یاء
سرعت افزایش تراز مواد پسماند در انباشتگاه به علت تنگی دره قابل ملاحظه باشد و یا این که ضرورت تامین پایداری در
مقابل بارگذاریهای لرزهای انتخاب آن را الزامی سازد. بهعلاوه ممکن است استفاده از روش ترفیع پایینرو در مراحل
اولیهی احداث که سرعت افزایش تراز مخزن زیاد است اما مواد پسماند ذخیره شده هنوز به مقاومت کافی و مناسب برای
سایر روشهای ساخت و ترفیع نرسیدهاند. نیز ضرورت پیدا کند. باید توجه داشت که درصورتی که امکان ایجاد
120۹ 5۷ -1
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هفتم- ساخت ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۹
مناسبتری را میتوان برای اجزای طرح تامین کرد.
روشهای ترفیع بالارو و محور ثابت. سایر روشهای قابل استفاده در ساخت مرحلهای هستند. این روشها به حجم
کمتری از مصالح (نسبت به روش پایینرو) نیاز دارند اما برای تامین پایداری, وابستگی بیشتری به مقاومت مکانیکی
مواد پسماند دارند.
مقاومت مکانیکی مواد پسماند در روش محور ثابت. به اندازه روش بالارقی اهمیت ندارد. معمولا فقط بخش کوچکی از
شیروانی بالادست روی سطح مواد پسماند قرار میگیرد. اگر این سطح آن چنان نرم باشد که نتواند وزن ماشینآلات
ساختمانی را تحمل کند. میتوان عمق کافی از مصالح مناسب را با استفاده از ماشینآلات اجرایی مناسب. از روی تاج بر
این بستر ریخت. تا قادر به تحمل بار ماشینآلات اجرایی شود. در شرایطی که رسوبات بسیار نرم باشند. میتوان آنها را
به این شیوه جابجا نمود. اما باید یک لایه ژئوتکستایل مناسب نیز روی سطح مواد پسماند قرارداد. تا شرایط برای انتقال
مصالح و خاکریزی مناسب شود.
متراکم کردن اولین لایهای از مصالح که بر روی مواد پسماند قرار میگیرند. امکانپذیر نیست. این مشکل, در ترکیب
با مقاومت کم این مواد میتواند سبب بروز نشست و در نتیجه وقوع ترکهای طولی در شیروانی بالادست و تاج شود. اگر
به این موضوع در مرحلهی طراحی توجه کافی شده باشد. این مساله فقط جنبهی یک مشکل گذراء در مرحلهی اجرا
خواهد داشت. در غیر این صورت هرگونه ترک خوردگی و نشست در حین اجرا باید مورد توجه قرار گرفته و به اطلاع
طراح برسد تا از در نظر گرفته شدن آن در مرحلهی طراحی اطمینان حاصل شود.
استفاده از روش بالارو بستگی به وجود سواحل عریض, متراکم و زهکشی شده از مواد پسماند دارد که بخش
بیشتری از خاکریزهای لازم برای ترفیع مرحلهای را بتوان بر روی آن اجرا کرد. انتخاب این روش اجرایی مستلزم آن
است که مواد پسماند مقاومت کافی برای تحمل بار ماشینآلات مکانیکی اجرایی و نیز وزن خاکریز را بدون نشان دادن
نشست قابل ملاحظه داشته باشند. تحت چنین شرایطی میتوان مصالح قرضهای را بر بستر موجود از مواد پسماند
ساحلی ریخته و مستقیما آنها را بر روی این سطح متراکم کرد.
پدید آمدن سواحل نرم و کم مقاومت از مواد پسماند شود. باید طرح برای تامین دسترسیهای لازم و نیز مواجهه با
نشستهای مداوم ناشی از تحکیم مورد بازبینی و اصلاح قرار گیرد.
۱- مراد از زهکشی شده. عاری از آب و خشک میباشد.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ 1۴۰ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
برای فراهم آوردن بستری مناسب برای اجرای عملیات خاکریز بر روی مواد پسماند نرم میتوان اقدامات به شرح زیر
را در برنامهی کار قرار داد:
- تعبیهی لایههای زهکش روی سطح مواد پسماند در بستر خاکریز.
- استفاده از ژئوتکستایل در ترکیب با لایههای زهکش.
در روش اجرای مرحلهای خاکریز بر روی رسوبات نرم, باید به پایداری در جهت بالادست. توجه بیشتری کرد. اگر
ترتیب از افزایش فشار منفذدی در داخل مواد پسماند. تا حدی که سبب خرابی گردد. احتراز شود.
نواحی متشکل از مواد پسماند نرم و هرگونه تغییر در طراحی در طی ساخت مرحلهای, باید به دقت مستندسازی
شود. جمعآوری و ثبت چنین مواردی برای کسب اطمینان از این که طراحیها و بررسیهای بعدی, با توجه به این
برای بهبود شرایط پی ناحیه بالادست و در نتیجه فراهم آوردن امکان اجرا بهروش بالارو میتوان از روشهای
رطوبت گیری سطحی از مواد پسماند استفاده کرد. در این روشهاء برای ایجاد کانالهای کوچک و کم عمق زهکشی در
سطح مواد پسماند. از ماشینآلات خاصی برای شیار انداختن بر سطح مواد پسماند پخش شده. استفاده میشود.
هر چند در گامهای اولیهی مرحلهی طراحی, دامنهی دگرگونیها در شرایط از نظر کمی و کیفی قابل پیشبینی
البته احتمال بروز هر تغییر باید در مرحله طراحی در نظر گرفته شود تا به این ترتیب سازگاری و یکپارچگی طرح در
۹-۷- تحویل
در مرحلهی تحویل. دستیابی به اهدافی به شرح زیر باید مدنظر قرار گیرد.
- قبل از شروع به انبارش مواد پسماند در مخزن باید از تطابق عملکرد تمام اجزای طرح با آنچه در مشخصات
فنی منعکس شده است. اطمینان حاصل شود.
- حصول اطمینان از ایمن سازی و محافظت از بخشهایی از کارهای اجرا شده. که ممکن است در مراحل
اولیهی انباشت مواد پسماند دچار آسیبدیدگی شوند. به ویژه در مواردی به شرح زیر:
*_پوشش و حفاظت سامانههای زهکشی باز در مقابل اثرات باد یا جریانهای سیلابی,
* حفاظت سامانههای زهکشی باز در مقابل تخریبها و بسته شدن, در اثر تماس و یا نفوذ مواد پسماند.
حفاظت زهکشهای عمقی در برابر فشارهای ماشین آلات اجرایی,
۹ جلوگیری از فرسایش خاکریزهاء زهکشهاء جداکنندهها و موارد مشابه در اثر جریانهای اولیهی مواد بسماند.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هفتم- ساخت ٩۴/۰۵/۳۱ ۱۴۱
- اطمینان از تطابق خواص و رفتار مواد پسماند. و همچنین سد و تاسیسات وابسته. با مندرجات و فرضیات
توضیح داده شده در مشخصات فنی.
اطلاعات دوره ساخت و تحویل, که شامل آزمایشهای درجا و آزمایشگاهی هستند. باید بهعنوان مستندات تطابق
عملیات اجرایی با الزامات نقشهها و نیز مشخصات فنی طراحی, نگهداری شوند. انحراف از نقشهها و مشخصات مرحلهی
طراحی باید در نقشههای چونساخت بازتاب یابد. تهیهی نقشهی توپوگرافی از شرایط پس از اتمام کار را هم باید بخشی
از کارهای مربوط به تهیهی نقشهها و مدارک چون ساخت. تلقی کرد.
این اطلاعات برای مدیریت جاری انباشتگاه مواد پسماند نیز کاربرد خواهد داشت. اطلاعات دوره ساخت همراه با
اطلاعات بهدست آمده از رفتارنگاری, مبانی طراحی مراحل بعدی خواهند بود.
مجموعهی این اطلاعات باید گردآوری شده و در گزارشی تحت عنوان «گزارش ساخت» در پایان ساختمان اجزای
آغازگر طرح و پس از پایان عملیات اجرایی هر یک از مراحل اجرایی بعدی ارائه شود.
نقشههای چون ساخت. همراه با گزارشهای ساخت. بازرسی و طراحی, باید در بایگانی پروژه نگهداری شده و همواره
در دسترس عوامل بهرهبرداری باشند. این مدارک در تمامی طول عمر سد پسماند نیز باید در دسترس بوده و در اختبار
مالکین پس از بسته شدن سد نیز قرار داده شوند.
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ۸
بهرهبرداری
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هشتمم- بهرهبرداری ۹۴/۵/۳۱ ۳۵
در دورهی بهرهبرداری از سدهای پسماند. هدف اصلی, انباشت ایمن مواد پسماند به شیوهای است که احتمال بروز
اختلال در روند بهرهبرداری از معدن و آسیب به محیطزیست در دوران بهرهبرداری از معدن و ترک آن کمینه شود. یکی
از وجوه مهم تحقق این امرء مدیریت تغییرات در طی عملیات بهرهبرداری است. بهترتیبی که روند انباشت مواد پسماند
همواره در تطابق با الزامات طراحی و مقررات قانونی باقی بماند.
برای نیل به این هدف. محدودیتهای بهرهبرداری باید شناسایی شده و در روالهای مربوط به بهرهبرداری گنجانده شود.
۱-۸- مدیریت و آموزشهای کاری
روالهای بهرهبرداری از سدهای پسماند باید به تصویب مراجع ذیربط رسانده شود. و به منظور بازتاب بروز تغییر در
شرایط. و یا بهبود مدیریت انباشت موادء به طور منظم بازبینی شده و در صورت لزومء اصلاح شود.
بدون وجود مدرک فنی تحت عنوان «راهنمای بهرهبرداری, نگهداری و پایش سد» که باید توسط مهندس طراح تهیه
شده و یا به تایید وی رسیده باشد. نباید انباشت مواد پسماند در مخزن سد را شروع کرد. این راهنما باید در برگیرندهی
چارچوب کلی همهی نیازهای طراح برای بهرهبرداری, نگهداری و پایش بر ایمنی سد باشد. این چهارچوب باید تضمین
کنندهی ایمنی مستمرء و بهرهبرداری موثر از تاسیسات سدهای پسماند باشد. علاوهبر این لازم است که گزارشی تحت
عنوان «طرح ایمنی سد در شرایط اضطراری»! نیز تهیه شده و در اختیار بهرهبرداران قرار گیرد. در ادامه (بخش ۶-۸)
اطلاعات بیشتر در خصوص برنامهی ایمنی سد در شرایط اضطراری ارائه شده است.
مالکان و مسوولان بهرهبرداری از معدن باید تضمین کنند که بهرهبرداری از سد پسماند به وسیلهی گروهی مجرب و
دارای سابقهای مضبوط در زمینهی اجرای کارهایی با ماهیت و بزرگی مشابه انجام میشود. برای سدهایی که پیآمد
خرابیشان «عمده»" و یا بیش از آن است. لازم است که گروه بهرهبردار حداقل شامل یک مهندس عمران یا یک مهندس
ژئوتکنیک حرفهای واجد شرایط باشد. بهرهبردارها برای ایفای نقش خود به نحو مطلوب. باید دورههای آموزشی مناسبی
را طی کرده و به طور منظم تحت بازآموزی قرار گیرند.
یکی از مهمترین مواردی که مالکان و مسوولان بهرهبرداری از معدن باید از آن آگاهی داشته باشند. پیآمدهای
شکست سد. و مسوولیتهای قانونی آنان در این خصوص است. این امر میتواند موجب شود که آنان بهموقع. و در
سطحی مطلوب به مدیریت خطرات توجه کنند و اطمینان حاصل نمایندکه با تخصیص بودجه, منابع کافی, و کارکنان با
(1251:0) ۵۳| بومو ۵۳ جاگ 0200 -۱
۲- در مورد طبقهبندی سدها از نظر پیآمد خرابی به فصل دوم مراجعه شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۴۶ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
صلاحیت. امکان برقراری و حفظ سطح مورد نیاز دقت در بهرهبرداری و نگهداری از تاسیسات را خواهند داشت. بدیهی
است که مبانی این حصول اطمینان باید به نحوی به مراجع قانونی ذیربط نیز منعکس شود.
۲-۸- برنامهی بهرهبرداری
در طول دورهی بهرهبرداری از یک سد پسماند. باید همواره این اطمینان حاصل باشد که توسعهی انباشتگاه به
شیوهای انجام میشود که شرایطی به شرح زیر تامین شده است:
- ایمنی و پایداری منطبق با مشخصات مقرر برای مدیریت خطرپذیری.
- انطباق روند بهرهبرداری از سد با الزامات گزارش طراحی و کتابچهی راهنمای بهرهبرداری, نگهداری و پایش
(0۸/15)» (این راهنما باید به طور دورهای بهروزرسانی شده باشد) و همچنین هماهنگی با محدودیتهای
- انطباق با الزامات قانونی بهرهبرداری
- انطباق با برنامهی ترک و رهاسازی, و کاربری در نظرگرفته شدهی پس از آن.
تاسیسات پسماند باید به منظور نیل به اهداف به شرح زیر بهرهبرداری شوند:
- کنترل نحوهی توزیع مواد پسماند در مخزن, بهمنظور دستیابی به شکل هندسی مورد نیازء برای نگهداری
ساختاری نهشتهها را به خطر نمیاندازد؛
- کنترل چرخهی رسوبگذاری به منظور اطمینان از مطابقت نحوهی ترسیب و خشک شدگی مواد پسماند با
- کنترل تراز و موقعیت حوضچهی جمعآوری آب به منظور امین عمق کافی از آب به عنوان یک پوشش با
حفظ ارتفاع آزاد برای جلوگیری از خطر لبریزی از تاج سد (بخش ۴-۸ را ببینید)؛
- کنترل جریان و تخلیهی آب در مواقع سیلابی به ترتیبی که حجم آبی که در انباشتگاه افزوده میشود. موجب
بروز خسارت نشود؛
1 15 -[
66 0 ۱1۵116۵۲6 00672110۰ -2
در این نوشتار. بهمنظور ایجاد اختصار, کتابجه راهنمای بهرهبرداری. نگهداری و پایش, کتابجه راهنمای 0۸15 نامیده خواهد شد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هشتم - بهرهبرداری ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۷
- کنترل دسترسیها بهطوری که فقط افراد مجاز امکان تردد برای انجام کارهای مربوط به بهرهبرداری و
- بهینهسازی بازیافت آب از هر محل مناسب از انباشتگاه. بهطور کلی تخلیهی آب از مخزن سد پسماند به
محیطزیست مجاز نیست. مگر آنکه با تامین الزامات کیفی آب. این امر بهطور مشخص در مدارک طراحی
مجاز دانسته شده باشد.
- جداسازی آبهای غیرآلوده از آب آلوده.
- کنترل گرد و غبار در شرایط وزش باد به کمک تواتر بیشتر تخلیه مواد پسماند در نقاط مختلف. برای بیشینه
کردن نواحی ساحلی خیس وهمچنین. کنترل آمد و شد در محدودهی طرح.
۳-۸- کتابچهی راهنمای بهرهبرداری, نگهداری و پایش
به طور معمول کتابجهی راهنمای (0۸/15)) باید پیش از تحویل موقت سد پسماند. تهیه شده باشد. این راهنما باید
مقاصد طراحی» رفتار پیشبینی شدهی موادپسماند. بهرهبرداری و بازدیدهای روزانه» روالهای مدیریت آب. ضوابط و
معیارهای مربوط به کارهای مکانیکی و برقی (شامل تلمبهها)» پایش. نگهداری, و الزامات گزارشدهی را پوشش دهد.
برنامههای مدیریت بهرهبرداری همراه با کتابچهی راهنمای 0۸15 باید به طور مشخص و پررنگ کلیهی الزامات طراح
برای عملیات بهرهبرداری» وکنشها و واکنشهای لازم برای اطمینان از برقراری ایمنی مداوم سد را ارایه کند.
تمامی شرایط لازم برای استخدام بهرهبرداران و کمینهی سطح آموزش آنها و نیز هرجا که نتوان این شرایط را تامین
کرد. راه حلهای جایگزین (بهطور مثال خرید خدمات مشاورهای). باید در کتابچهی راهنمای 0۸/5 تشریح شده باشد.
حداقل هر دو سال یکبارء کتابچهی راهنمای 00/5 برای سدهای پسماند باید بهروزرسانی شود و در آن تمامی
وجود. مورد توجه قرار گیرد.
کتابچهی راهنمای 0۸5 باید در برگیرندهی الزامات نگهداری باشد و پیش از ترک و رهاسازی به روز شود تا شامل
آخرین تغییرات محتمل در الزامات نگهداری و مراقبت در دوران ترک و رهاسازی نیز باشد.
۴-۸- پایش و نظارت
روالهای اجرایی دورهی بهرهبرداری از تاسیسات انباشت پسماند. باید در برگیرندهی کارهای نظارتی, به مفهوم
بازرسیهای منظم.» پایش و ارزیابی و نیز مستندسازیهای مرتبط با آن باشد. معمولا در دوران بهرهبرداری» شرایطی
ایجاد خواهد شد که اگر زود شناسایی نشوند. واکنش بهموقع در مورد آنها میسر نخواهد بود. و این امر»ء میتواند منجر
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۱۳۸ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
به از دسترفتن بخشی از ظرفیت انباشتگاه و یا عدم تحقق برنامههای مورد تعهد در زمینهی گسترش با ترک و
رهاسازی تاسیسات شود.
پایش و نظارت بر رفتار سد و ارزیابی ایمنی آن در شرایط مختلف. از جمله شرایط اضطراری, باید در چهارچوب
الزامات قانونی در این خصوص انجام شود. کارفرما یا مسوولان طرحها باید با انتخاب کارکنان مناسب, و تنظیم برنامههای
آموزشی در زمینههای مدیریت ایمنی سد برای آنهاء و نیز برقراری منظم دورههای بازآموزی, نظارتی کارآمد را بر
سدهای پسماند اعمال نمایند. اجرای دورههای بازآموزی موجب بهروز نگهداشتن بهرهبرداران و آشنایی آنها با تجارب
متداول و جاری خواهد شد. بخشی از آموزشها باید بهرهبرداران را به شناخت شرایط و موقعیتهای غیرعادی, که
میتواند ایمنی سدهایشان را تحت تاثیر قرار دهد قادر سازد. تنها به این ترتیب است که میتوان انتظار داشت که آنان
بازرسیهای معمول و پایش سد به وسیله کارکنان آموزشدیده, باید مطابق با الزامات تعیین شده از سوی طراح انجام شود.
اطلاعات جمعآوری و ثبت شده باید دربرگیرندهی کلیهی اطلاعاتی باشد که نشان دهندهی وضعیت جاری سد از دیدگاه
ایمنی و کارایی بهرهبرداری از تاسیسات است. از این روست که عواملی که باید مورد پایش قرار گیرند. و ابزارهای رفتارنگاری
لازم برای این پایش, باید بهوسیله طراح سد تعیین شده باشد. ثبت مداوم پافتهها در خلال بازرسیهاء قرائتهای ابزار پایش: و
هر رویدادی, در تمامی سدهای پسماند امری حیاتی است" و باید به دقت مورد توجه بهرهبرداران باشد.
دربرگیرندهی مواردی به شرح زیر باشد:
- پایش آبهای زیرزمینی با تاکید ویژه بر اثرات زیستمحیطی سدهای پسماند بر آبهای زیرزمینی از جمله
فرآیندهای ژئوشیمیایی
- پایش زهکشی سطحی و نشت. مشتمل بر آرزیابیهای چشمی و اندازهگیری نشت. به عنوان حد کمینهی کار
و تجزیه شیمیایی آبها برای شناسایی مواردی نظیر تشکیل زهآبهای اسیدی
- پایش ظرفیت انبارش (پسماندهاء آب فرآوری شده» بازیابی آب. تبخیر)
- پایش پسماندها از دیدگاه مواردی چون نحوهی توسعه ساحل, وضعیت زهکشی, تراکم و خشکشدگی مواد
- پایش ابزار دقیق و قرائت آنها
۱- به نشریه شماره ۱۰۴ کمیسیون بینالمللی سدهای بزرگ (12.1996])]) با عنوان «پایش سدهای پسماند» که مرتبط با پایش سدهای پسماند در
دوران ساخت 0 بهرهبرداری است. توجه شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هشتمم- بهرهبرداری ٩۴/۰۵/۳۱ ۴۳۹
- پایش تجهیزات و کارهای لولهگذاری
- پایش تغییر مکانهای سطحی و ترک خوردگیهای سد
- گزارشهای بازرسی حاوی زمانهاء تاریخها و مشاهدات
- گزارشهای رویدادها حاوی زمان» تاریخ. ماهیت و اقدامات
- ممیزی سالانه
مورد توجه باشد. درصورتی که مقدار نشت آب در حد ردگیری باشد. لازم است که اثرات زیستمحیطی آن مورد ارزیابی
قرارگیرد و در برخی موارد برای محدود کردن اثرات زیستمحیطی, شیرآًبهی خروجی از مواد پسماندها بازیابی شود.
پایش کارآیی تاسیسات را نیز باید امری ضروری دانست. چرا که تاسیسات معمولا با مشخصاتی منتخب برای مواد
پسماند طراحی میشوند و انحراف مشخصات عمومی نظیر دانهبندی, وزن مخصوص گلآب. ترکیبات شیمیایی, از
مفروضات اولیه. میتواند روالهای بهرهبرداری و کارآیی تاسیسات را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین مشخصات مواد پسماند
باید در فواصل زمانی حداکثر شش ماهه مورد ارزیابی دورهای قرار گیرند. نرخ کلی پرشدن مخزن. وزن مخصوصهاء
شکل ساحل, بازیابی آب و موارد نظیر نیز باید در فواصل دوازده ماهه به طور رسمی ارزیابی شده و تغییرات مهم به
در فواصل زمانی منظم. سدهای پسماند باید به وسیله آفراد دارای تخصص مناسب مورد بازبینی/ ممیزی فنی رسمی
قرار گرفته و نتایج آن به طور رسمی ثبت شوند. این ممیزیها باید در برگیرندهی موارد مهم از نظر ایمنی سد نیز باشند.
بدیهی است که رعایت ضوابط موجود مراجع ذیصلاح قانونی (وزارت نیرو و وزارت صنعت. معدن و تجارت) در این زمینه
الزامی است. در مورد سدهای ذخیرهی آب در این زمینه در حال حاضر با هماهنگی با وزارت نیرو ضابطه شمارهی ۶۳۴
سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور انتشار یافته است. اما با توجه به این که ضابطهی مذکور مخصوص سدهای پسماند
نیست و هنوز به صورت لازمالاجرا هم به دستگاههای اجرایی ابلاغ نشده است توصیه میشود تا طی شدن مراحل معمول
برای لازمالاجرا شدن چنین معیارها و ضوابطی, برای تدوین روال پایش و پایش بر سدهای پسماند در دورهی بهرهبرداری
ضمن توجه به ضابطهی یاد شده از دیگر ضوابط تجربه شده و یا معتبر موجود نیز بهره گرفته شود. در پیوست شماره ۳۴
خلاصهای از توصیههای مربوط به پایش رفتاری سدها از ضابطهی شمارهی ۶۴۴ و چند مرجع مختلف ارائه شده است. در
برخی از این مراجع, علاوه بر تواتر پایش پارامترهای رفتاری, چهارچوب گزارش ارزیابی کمّی ایمنی نیز آورده شده است.
نتایج بازرسیهاء پایش و ممیزیهاء باید به نحو مناسبی به طراحان, سازندگان, بهرهبرداران و مراجع ذیصلاح قانونی
منعکس شود. و با بهکارگیری روشهای مدیریتی موثر لازم است که از طی شدن چنین روندی اطمینان حاصل کرد و از
تحقق هرگونه تغییراتی که لازم دانسته شده است مطمئن شد. نمونهی گزارش بازرسی (گزارش خلاصه بازرسی سالانه و
بازرسی دورهای) در مجموعه پیوست آرایه شده است.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۵۰ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۵-۸- ترفیع خاکریزی
خاکریزهای موجود مخزن سدهای پسماند. غالبا به صورت خاکریزهای ترفیع شونده در طول دوره بهرهبرداری,
طراحی میشوند. چنین روندی برای افزایش ارتفاع خاکریز نباید موجب افزایش احتمال بروز خطر طی دورهی
بهرهبرداری از سد شود. از اینرو لازم است که کار با در نظر گرفتن شرایط جوی غالب در دورهی ترفیع (خطرات سیلاب.
آب و هوای مرطوب و بارانی) و مولفههای ژئوتکنیکی انجام شود. توانایی سدهای پسماند. برای مواجهه با شرایط سیلابی
نقش تعیین کنندهای در ایمنی سد بهویژه در دورهی طولانی مدت بهرهبرداری دارد. از اینروی بهعنوان یک اصل. این
توانایی به طور مداوم و بهویژه در طی دورهی ترفیعء باید محفوظ بماند. باید توجه داشت که وجود ناهماهنگی بین
پیش گیری از بروز چنین ناهماهنگیهایی را نیز باید یکی از ضروریات کار ترفیع تلقی کرد.
هرچند روشهای بالارو و محور ثابت در سدهای پسماند میتوانند از نظر ساخت. روشهای کم هزینهتری باشند. اما از نظر
طراحی, باید کار و انرژی بیشتری برای آنها صرف کرد. به علاوه مهارت بهرهبردار و پشتکار و دقت مالک و یا مسوول طرح
نیز برای تأمین پایداری آنها از ضروریات است. در راستای موارد پیش گفته و تامین پایداری و ایمنی سد در این دو روش
ساخت. ضروری است که توجه طراحان, بهرهبرداران و مالکان یا مسوولان معدن به الزاماتی به شرح زیر جلب شود.
- تحلیل شبکه جریان نشت با تشریح جزء به جزء تمام مفروضات. به منظور مشخص کردن سطوح پیزومتریک
منظم با سطوح پیزومتریک واقعی و ترازهای آب در مخزن در شرایط بهرهبرداری مقایسه شود.
- تدوین الزامات تخلیهی مواد پسماند از دیدگاه بهرهبرداری ایمن از سد با هدفگذاری بر وزن مخصوص مورد
نیاز برای ساخت و تامین پایداری.
- تحلیل پایداری سد براساس تنشهای کل, و برآن مبناء تعیین بیشینه نرخ ترفیع ایمن سد.
- ترسیم سیمایی کامل و روشن از تغییرات فشارهای آب منفذی ایجاد شده در سد از طریق برقراری برنامههای
۶-۸- لابروبی سد
شده در مخزن سد غیر قابل قبول دانسته شود. باید از طروق مختلف منجمله لایروبی نسبت به جابجایی این مواد اقدام
کرد. بدیهی است که در چنین شرایطی, باید محلی جدید که فاقد محدودیتهای ذکر شده باشد برای انبارش مواد یافت.
باید توجه داشت که تخلیه و لایروبی مخزن تنها به دلایل ذکر شده انجام نمیشود و در بسیاری از موارد. هدف از این
کار. کسب درآمد از طریق واردکردن مواد حاصل در یک فرآیند جدید متالورژیک است. بههر صورت. مستقل از علت
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل هشتم - بهرهبرداری ۹۳۵/۳ ۵۱
انجام عملیات لایروبی. آنجه که در ارتباط با مسایل طراحی 9 ساخت و بهرهبرداری و نگهداری سدهای پسماند قرار
می گیرد. توجه به ضرورت تجزیه و تحلیل ژئوتکنیکی, و به ویژه از دیدگاه نیروهای لرزهای به منظور تدوین روالی ایمن
۷-۸- برنامهی ایمنی سد در شرابط اضطراری
هرگاه فروریزش یا شکست سد پسماند موجب مخاطرات جانی انسانهاء و یا صدمه به زیرساختها و یا ارزشهای
زیستمحیطی شود. لازم است که برنامهای به عنوان «برنامهی ایمنی سد در شرایط اضطراری» » تدوین شود. طرح
باید مشتمل بر مطالعهی شکست سد در حدی مناسب باشد. هرچند محافظهکارانه. ولی در این مطالعات باید
فرض شود که در پی شکست سد. مواد پسماند رفتاری مشابه آب از خود نشان خواهند داد. البته در صورت توجیه فنی و
مخلوطی از آب و مواد جامد قابل تعریف است نیز استفاده کرد. باید توجه داشت که لازم است برنامههای 15:7 سالانه
بهروز شوند و در فواصل منظم مورد سنجش و آزمون قرار گیرند.
۸-۸- نگهداری
فعالیتهای لازم برای نگهداری سدهای پسماند را به شرح زیر باید اولویتبندی کرد.
- اقلامی از کارها که یکپارچگی سازهای را تحت تاثیر قرار میدهد
- کارهای در ارتباط با حفظ زیستمحیطی
- کارهای متداول برای نگهداری
برای مثال, درست مانند بروز ترکیدگی در یک خط لوله تحویل گلآب. وقوع آب شستگی در یک دیوار پیرامونی. که
میتواند تامین ارتفاع آزاد (۳۳۵۵۳۵۵۲۵) در مخزن سد را به مخاطره اندازد. نیازمند تعمیر اضطراری است. در حالی که با
اضطرار کمتری میتوان به مسالهی. رسوبگذاری تدریجی در مجاری جمعآوری آبهای سطحی پرداخت.
در بهرهبرداری از هر سد پسماند وقوع لبریزی آمری بسیار محتمل است. از اینرو اولین و مهمترین اصل در بهرهبردار
و نگهداری باید پیشگیری از لبریزی از طریق پیاده کردن روالی منضبط باشد. دومین اصل ایجاد آبرویی جانبی و یا
محوطهای آبگیر در پایاب است. بهطوری که ناحیه متاثر از لبریزی کمینه شود. نواحی ویزه و حساس از نظر
(105۳:۳) ۳1۵ ,۳۵۲۵۵۵۵ بجاعاه5 180 -۱
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۸۳۲ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
زیستمحیطی مانند نقاط تقاطع با آبراههها و جویبارهاء نیز باید در مقابل لبریزی محافظت شوند. هرگاه که لبریزی
تمام راههای دسترسی, و به ویژه راههایی که در شرایط نامساعد جوی بیشتر ممکن است مورد استفاده قرار گیرند.
باید از ایمنی کافی برای تردد گروه بهرهبردارء به منظور انجام وظایفشان برخوردار باشند. دسترسی به مناطق خطرناک
باید با نصب تابلوها و ایجاد موانع مناسب و از طریق ابلاغیهها و آموزشهاء محدود شود.
نظر به این که سرقت و آسیبرسانی عمدی, امری محتمل است. سامانهی مدیریت باید احتمال از دسترفتن
تجهیزات یا آسیب به تاسیسات را به حساب آورده و با پیشبینی تمهیداتی اطمینان حاصل کند که یکپارچگی انبارش
مواد پسماند. تحت شرایط بالقوهی گفته شده به خطر نخواهد افتاد.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل ٩
قرک و رهاسازی
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل نهم - ترک و رهاسازی ۹۳۵/۳۱ ۸۵
هدف گذاری برای ترک و رهاسازی پایدار باید در مرحلهی آغازین برنامهریزی احداث یک سد پسماند صورت گیرد و
در سراسر دوران ساخت و بهرهبرداری در معرض بازبینی باشد. طول عمر سد پس از ترک و رهاسازی, دورهای بلندمدت
است. در برخی از کشورها (مانند استرالیا) در تمرکز بر ملاحظات طراحی و بهرهبرداری. طول این دوره به طور نظری
برابر با ۱۰۰۰ سال در نظر گرفته میشود.
۱-۹- ترک و رهاسازی پایدار
در بخشهای پیشین این راهنماء از وجوه مختلف به مسالهی ترک و رهاسازی پرداخته شد و در رابطه با آن. اصول
مهم طراحی ساخت. و بهرهبرداری سد پسماند مورد تاکید قرار گرفت. به طورکلی یکی از اهداف هر یک از فعالیتهای
یاد شده» دستیابی به راهبردی برای ترک و رهاسازی محتوم طرح است که منجر به برجای ماندن سازهای مستحکم و
ایمن پس از تکمیل فعالیتهای معدنی شود. سد پسماند پس از ترک و رهاسازی, باید قادر به تحمل شرایط محتملی که
با آنها در دورهی طولانی مدت عمر طرح. ( بالقوه ۱۰۰۰ سال پا حتی بیشتر) مواجه میشود. باشد.
برای توفیق در دستیابی به طرح و عملکردی پایدار در دورهی پس از ترک و رهاسازی, اصولی مشخص به شرح زیر
باید مورد توجه باشد .
- تثبیت طولانی مدت وضعیت فیزیکی, شیمیایی, زیستبومی و اجتماعی سدهای پسماند باید هدف اصلی
فعالیتهای مربوط به ترک و رهاسازی باشد؛ بهترتیبی که در مقیاسی معقول از نظر زمانی» بتوان از بروز
هرگونه تنزل در وضعیت موجود پیشگیری کرد
- هزینههای مستمر برای نگهداری تاسیساتی که ترک و رها میشوند نباید بیش از آنچه به طور معمول در
اراضی با کاربری مشابه لازم میشود. باشد.
- تاسیساتی که ترک و رها میشوند نباید خطری برای سلامتی و ایمنی مردم ایجاد نمایند.
- تاسیساتی که ترک و رها میشوند نباید موجب بروز خطر غیر قابل قبول زیستمحیطی شوند.
- پس از ترک و رها سازی تاسیسات انباشت پسماند. آنچه که باقی میماند. منابع آب و زمینی است که
کاربری مناسب و پایدار دارند. تامین کنندهی خواستههای ذینفعان و جامعه هستند و موجب توسعهی زیست
بومی پایدار میشوند.
۱- برای مشاهدهی جزییات بیشتر در این خصوص به بولتن شمارهی ۱۵۳ کمیتهی بینالمللی سدهای بزرگ مراجعه شود.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۸۶ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۲-۹- برنامهی ترک 9 رهاسازی
گزینههای خاتمهی مطلوب بهرهبرداری و کسب آمادگی برای ترک سد پسماند. پاید درمراحل اولیهی عمر طرح, مورد
ارزیابی قرار گیرد. برنامهی ترک و رهاسازی باید بهعنوان بخشی از طرح توسعهی اولیه آماده و هزینهیابی شده و بخشی از
تحلیلهای اقتصادی, اجتماعی و زیستمحیطی مربوط به مطالعات توجیهی طرح را تشکیل دهد. این برنامه باید برنامهای
پویا باشد و به طور منظمء همپای پیشرفت کار در طول دورههای مختلف طراحی, ساخت. بهرهبرداری و تغییرات بالقوهی
کمٌّی و کیفی, بازبینی و به روزرسانی شود. برنامهی ترک و رهاسازی باید در برگیرندهی مواردی به شرح زیر باشد.
- اهداف ترک و رهاسازی, مشتمل بر راهبردها و عوامل موثر (شامل رژیم آب و هوایی. سیاستهای کاری,
اهداف عملکردی, معیارها و شاخصها)؛
- اطلاعات مورد نیاز از نظر پایش» جمعآوری,» تجزیه و تحلیل دادهها و همچنین مدیریت سوابق و اسناد؛
- موضوعات خاص مشتمل بر ژئوشیمی مواد پسماند و آبهای وارده» میزان شوری» پرتوزایی و کاربری اراضی
در آینده.
- مدیریت و اجرای کارهای مربوط به مرحلهی ترک و رهاسازی (فعال, اقدام در صورت نیازء و خود پایا)» شامل
پایش و انجام ممیزی به منظور حصول اطمینان از کاهش نظاممند احتمال بروز شرایط مخاطرهآمیز.
- توانایی بالقوه برای ترک و رهاسازی زودهنگام (نسبت به پیشبینیهای اولیه)» و وجود روالهای اجرایی قابل
۳-۹- گزینههای ترک و رهاسازی
با توجه به اینکه در هر طرح, وجوه خاصی میتواند مطرح باشدکه مستلزم توجه است. ارزیابی روشهای مختلف
ترک و رهاسازی باید با در نظر گرفتن شرایط موجود در هر مورد. و بهطور خاص انجام شود. در این رابطه برخی از
ملاحظات را به شرح زیر میتوان برشمرد:
- گزینههای مبتنی بر بازسازی شکل اراضی, تحت تاثیر شرایط آب و هوایی قرار خواهد گرفت.
- رویکردهای وابسته به مدیریت آب. متاثر از شرایط آب و هوایی منطقهی اجرای طرح است و در تدوین
روالهای اجرایی مربوط به این رویکردها باید احتمال بروز تغییرات اقلیمی نیز در نظر گرفته شود.
- در مناطق با آب و هوای مرطوب. برای حفظ درجهی اشباع مواد پسماند وپیشگیری از اکسیده شدن و تولید
آلایندهها در جریانهای نشتی, میتوان از پوششی از آب یا خاک اشباع بر روی مواد پسماند استفاده کرد.
- برای کمینه کردن مقدار نفوذ آب و نشت ناشی از آن در شرایط اقلیمی مرطوب. میتوان از پوششی محافظ در
مقابل باران در ترکیب با سرریزی با ابعاد مناسب بهره جست.
-------- صفحهٔ بعد --------
فصل نهم- ترک و رهاسازی ٩۴/۰۵/۳۱ ۸۷
- در اقلیمهای خشک یا معتدل, اجرای پوششی از خاکریز آبرفتی! بر سطح مخزن, که ممکن است با لایهای از
یک پوشش آببندکننده نیز همراه باشد. اقدامی مناسب است.
- در اقلیمهای خشک با فراهم آوردن امکان تشکیل پوستهای خشک بر سطح مخزن. میتوان از نفوذ آب به
داخل پسماندهای خشک شده جلوگیری کرد و زمینهی لازم را برای تبخیر مجدد. بدون نیاز به کاشت
گیاهان فراهم آورد. البته در چنین شرایطی لازم است توجه ویژهای به کنترل گرد و غبار داشت.
- احالهی مسوولیت و درگیر کردن ذینفعان را باید امری الزامی تلقی کرد.
۳-۹- نکات مهم در مورد ترک و رهاسازی
نکاتی که در برنامهی ترک و رهاسازی مورد توجه قرار میگیرند به شرح زیر است:
- شکل نهایی زمین و ارتباط آن با خاکریزیها و هندسه مخزن؛
- برنامهی عملیات خاکریزی و مرحلهبندی آن؛
- جابهجایی مواد و انبارکردن آنها؛
- کارهای غیردائم؛
- پایداری فیزیکی و شیمیایی تاسیسات و دوام سازههای کنترل؛
- انواع پوشش برای پسماندها؛
- پیامدهای بروز وضعیتهای حدی زیستمحیطی (مانند وقوع خشکسالی, سیل, آتش, زلزله)؛
- کنترل دسترسیها؛
- نشستهای مداوم؛
- پایداری فرسایشی, شامل ترسیب و تاثیر آن بر زهکشی؛
- جمعآوری آبهای سطحی (باید توجه داشت که مواجه با این جریانهای متمرکزء بدون طراحی و اجرای
دقیق, و نیز نگهداری مداوم آن کار دشواری خواهد بود)
۱(- این پوشش در مراجع انگلیسی زبان" ۲۵۷۵۲ ۹۸0۳6-2110-11616256" خوانده میشود. که بارشهای جوی را به صورت رطوبت در خود ذخیره و در طی
زمان از طریق تبخیر و تعرق به اتمسفر برمی گرداند.
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۸۸ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
نگهداری پوششهای گیاهی موجود.
- ملزومات پایش و ممیزی در روال ترک و رهاسازی, و مراقبتهای پس از آن.
۵-۹- ترک 9 رهاسازی مرحلهای
ترک و رهاسازی موفق معمولا روندی طولانی مدت دارد. که طی آن. از دیدگاههای اجرایی و نگهداری, انجام
اقداماتی با درجههای مختلف اهمیت. مورد نیاز خواهد بود. به همین دلیل, توصیه میشود ترک و رهاسازی بخشهای
مختلف طرح بهطور تدریجی انجام شود. تا به این ترتیب. از سویی روشهای کاراتر شناسایی شده و توسعه پیدا کنند. و
از سوی دیگرء احتمال مواجهه با مشکلات پیشبینی نشده که میتواند موجب تاخیر در ترک و رهاسازی نهایی شود
۶-۹- واگذاری مسوولیت و بیمه
با اتمام عملیات معدنکاری و یا تمایل بهرهبردار موجود معدن به واگذاری امتیاز مربوط به آن. فعالیتهای مربوط به
ترک و رهاسازی سد پسماند. به عنوان بخشی از عملیات معدنکاری, باید بتواند زمینهساز واگذاری هر نوع مسوولیت به
مالک یا اجاره کنندهی بعدی و یا سازمانهای دولتی ذینفع در این زمینه نیز باشد. واگذاری مالکیت معدن و مسوولیتهای
مربوط به آن. مستلزم صدور تاییدیههایی است که نشاندهندهی دستیابی به اهداف عملکردی مقرر برای سامانهی دفع
طرفین, که طی آن بتوان عملکرد سامانه را مورد ارزیابی قرار دادء نیز باشد. برای این که گروه ذینفعان مشتمل بر نمایندهی
جامعه و کلیهی ذینفعانی که اجرای طرح بر آنها تاثیرگذار خواهد بود. مانند مالکان زمینهاء مقامات محلی, زیرساختهاء
محیط زیست. میراثهای فرهنگی و نظایر آنهاء از تامین هزینههای مالی پیآمدهای احتمالا نامطلوب دورهی ترک و
رهاسازی اطمینان حاصل نمایند. توصیه میشود استفادهی از پوششهای بیمهای مورد توجه قرار گیرد.
-------- صفحهٔ بعد --------
مدیریت ریسک» روشها و الزامات
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست (- مدیریت ریسک. روشها و الزامات ۹۳۵/۳ (۱۶
پ.۱-۱- مدیریت ربسک
مدیریت ریسک فرآیندی است که هدف آن کاهش امکان بروز آثار زیانآور یک فعالیت از طریق اقدام آگاهانه برای
شناسایی, تحلیل و پاسخگویی به هرگونه عدم اطمینان که شامل حداکثرسازی نتایج رخدادهای مطلوب و به حداقل
رساندن پیآمد وقایع نامطلوب میباشد را میتوان مدیریت ریسک نامید. در مراجع مختلف. مراحل مختلفی برای
مدیریت ریسک درنظر گرفته شده است؛ بهعنوان مثال بنا به اعتقاد چاپمن و وارد"ء فرآیند مدیریت ریسک هر پروژه را
میتوان در مراحلی به شرح زیر طبقهبندی کرد:
۱- شناسایی جنبههای کلیدی پروژه
۲ تمرکز بر یک رویکرد راهبردی در مدیریت ریسک
۳- شناسایی زمان بروز ریسکها
۴ تخمین ریسکها و بررسی روابط میان آنها
۵- تخصیص مالکیت ریسکها و ارائه پاسخ مناسب
۶ تخمین میزان عدم اطمینان
۷- تخمین اهمیت رابطهی میان ریسکهای مختلف
۸- طراحی پاسخها و نظارت بر وضعیت ریسک
٩ کنترل مراحل اجرا
از سوی محققان دیگر در حوزه مدیریت ریسک. تقسیمبندی به شرح زیرنیز ارائه شده است:
۱(- شناسایی عوامل موثر بر ریسک
۲- تخمین احتمال رخداد ریسک و میزان تاثیر آن
۳- ارائه راهکارهایی برای تعدیل ریسکهای شناسایی شده
۴ نظارت بر عوامل موثر بر ریسک
۵- ارائهی یک طرح احتمالی
۶- مدیریت بحران
۷ احیای بعد از بحران.
۷/۱۵3 ۱۷۷۵۳۵۰ ماگ ۷/۵۳0۰ ماگ تمسممحا هب مکی ندز هه کصیو تسام بکمککم ۳۳0 با و مه اکن هزم -۱
150۰ دوم 389 -
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۱۶۲ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
و یا در تقسیمبندی دیگرء مدیریت ریسک به صورت فرآیند مقابله با ریسک تعریف شده و آن شامل مراحل چهارگانه
به شرح زیر دانسته شده است:
۱ برنامهریزی ریسک
۲- ارزیابی (شناسایی و تحلیل) ریسک!"
پ.۱-۱-۱- روال مدبربت ریبسک
در بسیاری مواردء زمانی که فرض میشود پروژهها تحت کنترل هستند. با ریسک به عنوان رخدادی شناخته نشده
بگذرانند. ولی با یک تلاش جامع مدیریت ریسکمیتوان رویدادهای مخاطرهآمیز را قبل از وقوع شناسایی و کنترل کرد
و یا برنامهای تهیه کردکه بتوان در زمان وقوع این رویدادها با آنها مقابله نمود. با درنظر گرفتن این مفاهیم. امکان مقابله
با ریسک به وجود میآید. لذا ابتدا باید نسبت به شناسایی ریسکهای محتمل پروژه اقدام کرد؛ این کار با دستهبندی
ساختار امکانپذیر است. شش گام اصلی در فرآیند یا روال مدیریت ریسک را میتوان به شرح زیر خلاصه نمود:
۱(- نخستین گام آرائه تعریفی از مجموعهی اهدافی است که پروژه از انجام فرآیند مدیریت ریسک به دنبال آنها است.
۳- در گام سوم خسارتهای بالقوه در طول دورهی برنامهریزی شده ارزیابی میشود.
۴- انتخاب بهترین ترکیب از ابزارهایی که در مقابله با مشکلات از آنها میتوان استفاده کرد.
۵- اجرای تصمیمات اتخادذ شده.
۶- جمعبندی نتایج اخذ شده در پنج گام نز چا
8 013 2۵0 کهزعه 000 از 280001 کاکنها (۳.[)2001 بحمکق ۱۷ -۱
۲- جچستر اآرتور ویلیامز.ریجارد دام هینز. مدیریت ریسک. دکتر داور ونوس,صحبت اله گودرزی. نگاه دانش. ۰۱۳۸۲ اول. ص ۴۵ و ۳۶
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۱- مدیریت ریسک. روشها و الزامات ۳/۳۱ ۶۳
ممکن است سوالهای دیگری نیز به ذهن خطور کند که این سوالها سرآغاز خوبی برای هدایت روال مدیریت ریسک
در مسیر درست میباشد. پس از این مرحله تمام ریسکهای شناسایی شده باید کمیشوند. ابتدا ریسکها دستهبندی و
سپس احتمال وقوع هریک تعیین میشود. برای تخصیص مقادیر احتمالی به ریسکها میتوان از مقادیر پیشنهادی زیر
استفاده نمود:
قریب الوقوع < ۸۵/
بالا - ۸۵/
محتمل - ۶۰/
متوسط - ۵۰./
ممکن - ۳۴۰/
غیرمحتمل - ۱۵/
به این ترتیب احتمال وقوع هر ریسک قابل محاسبه است. معمولا دادههای تجربی به اندازهی کافی در دسترس نیست
تا بتوان ارقام دقیق ارائه نمود؛ لذا معمولا افراد باسابقهی کار کرد زیاد که تجارب جامعی از انواع رویدادها در پروزژههای
مختلف کسب کردهاند. مبادرت به اختصاص مقادیر احتمالی به ریسکها میکنند ؛ مجموع درصدهای تخصیصی به
رویدادها باید صد باشد.
در مرحلهی بعد به هر ریسک. یک مقدار (وزن) نسبت داده میشود. این مقدار میتواند در صورت نیاز برحسب
هزینه, زمان یا مسایل فنی- اقتصادی باشد. با تشکیل سناریوهای مختلف ریسک و محاسبه حاصلضرب مقادیر تخصیص
داده شده به ریسک (وزن) و احتمال وقوع آن. میتوان به مقدار حقیقی ریسک رسید. با توجه به نتایج حاصل, میتوان
نسبت به انجام عملی یا به تعویق انداختن هر سناریو. تصمیمگیری کرد. لازم به یادآوری است دنیای پیرامون» دنیای
مخاطرات است و باید ریسکها را شناسایی و تحلیل نمود.
پ.۲-۱-۱- ارزیابی احتمال خطر
خطرناک باشد. و احتمال عدم وقوع آن رخداد است و رابطه بین ۳ و 0 به شرح معادله (پ.۱-۱) است.
(پ.۱-۱) ا-0
حال, با درنظر گرفتن احتمال عدم وقوع آن پدیده خطرناک در « سال, میتوان اعتمادپذیری را به شرح معادله
(پ.۲-۱) تعریف نمود. با درنظر گرفتن معادله (پ.۲-۱) میتوان احتمال خطرپذیری را نیز توصیف کرد. معادله (پ.۳-۱)
(پ.۲-۱) 7( -1) - ۸
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۶۴ ۹۴/۵/۳۱ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
(پ.۳-۱) [( 7 <1-80)2]- 8-1-8-1
به عنوان مثال میتوان گفت ریسک هیدرولوژیکی شکست. چنانچه سیلی با دوره بازگشت بزرگتر از دوره بازگشت
طراحی (7) در طول عمر مفید طرح روی دهد. به شرح معادله (پ.۳-۱) خواهد بود.
در معادله (پ.۳-۱ 1/7 (۷ < )۰۳ ۸ طول عمر طرح و ۲[ بیان کننده ریسکی است که واقعه .7 <)7 حداقل
یک بار در سال عمر مفید. روی میدهد. اگر سری پیشامدها سالانه نباشد و به صورت سری با طول جزیی با میانگین
مشاهده در سال باشد. معادله فوق به شرح معادله (پ.۴-۱) اصلاح خواهد شد:
و1۹
(پ.۴-۱) اس رید )7 -1]-1- 8۲
با استفاده از این روابط ریسک محاسبه شده و به ازای طول عمر مفید طرح و رخداد یکبار (1<») و دوبار در سال
جدول پ.۱-۱- ریسک محاسبه شده به ازای دوره مفید طرح و دوره بازگشت - رخداد یکبار درسال
ریسک به ازای دوره بازگشت و رخداد یکبار در سال
هک زک کح که
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۱- مدبریت ریسک. روشها و الزامات ۹۳/۵/۳۱ ۸۳۵
و5555جججچجچجچچججججججششششششششششششششششششششششششششششش ۳
او تن 0 1
رن مس .۲
ِ سس : 8 ۰ 090
َ : و 0570
دوره با ر گت واقعه ۱ بال وچ مر
دوره با رگشت وقعه ۲۵ تال هد : . مر ۷ 050
دوره با رگشت وقعه ۵ ال ی 7 7
دوره یار گنت واقعه 1 ال حسه َ : : : ۳ 030۰ را
دوره بارگشت وقعه ٩ بال سب 5
دوره با رگشت وقمه ۵ سال دمم ۱ ۱ : ی 0 0
دوره با رگشت واقعه ۱بال ۲ + سس
سس ی 7 | 930
سر
ِ : ار ِ مر ام )1 020
: ْ را سر / 010
| پیب رد و0
200 175 130 125 100 7/5 50 25 0
دورد عمر طرح (سال)
جدول پ.۲-۱- ریسک محاسبه شده به ازای دورهی مفید طرح و دوره بازگشت - رخداد دوبار درسال
دوره عمر ریسک به ازای دوره بازگشت و رخداد دوبار در سال
اک
سک اک
-------- صفحهٔ بعد --------
۶۶ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
چجچژز_<<چ<چجچجچججججججججججججججججججججججججججججمم<<ج<ج<ججششش<<<<<<خخخشششششششششششششششششششششششششش ۳
سر _س_ٍ_رژ سس 0 1
سس سصس.
سر
8
دوره با رکشت وقعه ۱بال یچ ۱ ع : ۱ 00
دوره بارگشت وقعه ۲۵ تال هد ۱ 6 ۷
دوره یار گت وقعه ۵نال یی ۱ ۱ ۱ بر 1 ۱ 0 0 ۹
دوره با رکشت ال سس 2
وره با رگشت واقعه ۱ سال 1 ۱ ۳ ا / - 050 9
دوره با ر گت وقعه ۲ ال سب :
دوره بارگشت ولقعه ۵ ال یت ۱ ۳ 3 0۹0
دوره با ر گنت وقعه ال سا ز ات
7 , 7/0 0 0
سس دا
1 ۱ سس مد
۱ ی ی رس 1
: را اک سر اد 010
200 115 150 1125 100 7/5 50 25 0
دوره عمر طرح (سال)
شکل پ.۲-۱- منحنی ریسک سیلاب برای دورهی عمر مختلف طرح و دورهی بازگشت مشخص- رخداد دوبار درسال
-------- صفحهٔ بعد --------
ببوست ۲
مدیریت سطوح مختلف شدت صدمات
و ردهبندی مبتنی بر یی آمد
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
1
(بر اساس توص
بیش از
از هم پاشیدگی
اقتصادی 9
ورشکستگی
تعداد افرادی که در
مدت زمان بیش از
خواهند بود
بیش از ۱.۰۰ نفر
بیش از ۰ ۱ نفر
ماه با
از بین رفتن مشاغل
متعدد
مربع
اثرات گسترده در
مناطق الف» و
«ب»
مناطق «ج» و «د»
ترمیم در برگیرنده
اکوسیستم بهشدت
# نرخ براپری ۱
لوح مختلف شدت صدماد
ی
۱
یه ۸۲۷2011 و نشریه
۰ ۳۵۰۰ تا ۳۵۰۰ میلیارد
ریال
تعداد افرادی که در مدت
اثرات گسترده در مناطق
روستایی اثرات قابل
ملاحظه در سامانه
رودخانهها و مناطق تعریف
شده «الف» و «ب»
اثرات محدود در «ج»: اقلام
«د»: گونههای گیاهی و
جانوری بومی در پارکهای
شده 12110 و مناطق آبی
حفاظت شدهی ملی
ترمیم با صعوبت همراه است
لار به ریال (نرخ مبادلهای
و ردهبندی مبننی بر پیآمد ۵/۳۱
33333333
جدول پ.۱-۲- ارزیابی شدت صد
۲۵-۰ میلیارد ریال
۰ تا ۹۰ نفر ۰ با ۰ تا ۲۳۰۰
شغل ماه
کمتر از ۵ کیلومترمربع
اثراتقابلملاحظه بر اراضی روستایی
و فلورا وفونای محلی
اثرات محدود بر
الف: اقلام محلی 0 میراث طبیعی
استان
ب: گونههای گیاهی و جانوری بومی
حفاظتشده. با زیستگاههای عبوری
شناختهشده 121105 ۷۵1 یا محل
تخمریزی ماهیها
در زمان تهیه گزارش (فروردین
۹۳/۰
میلیارد ریال >>
برخی محدودیتها
۰ تعداد افراد متاتر
کمتر از ۱*۰ نفر و یا ۲۰ شغل
ماه
کمتر از ۱ کیلومترمربع
صدمات محدود به منابع طبیعی
با ارزش کم مانند. اراضی
رودخانههای فصلی. فون و فلورء
که در معرض نابودی نیستند.
بازسازی و مرمت میسر است.
۲) ۲۸۲۱۰ ریال (-۱ دلار اه
5 86 ها ۵۵ 0۵11166 ۱
۸۶۹(
جنس
و
تجاری, مزارع. مراکز
(اشتغال)
جابجایی اجتماعی
مساحت محدوده
صدمه دیده
صدمه به
4 ۸۹1۳۵1۵3 -|
-------- صفحهٔ بعد --------
۱۷۰
یی
فاحی
زیاد- رد
زیاد- رد
زیاد- رد
#8 درصورتی
نوع ۱
آزاد شدن
کنترل
نقص در
محل
جدول پ.۲-۲-
شدت صدمات و خسارات
بزرگ متوس
قابل ملاحظه کم
پاد- ردهی یک قابل ملا:
یاد- ردهی دو زیاد رده»
یاد- ردهی سه زیاد رده
دهی یک به سه افزایش مییابد
ن از یک نفر باشد به زیاد با ردهی
جدول پ.۳-۲- طبقهبندی خه
کم
هیچ گونه آلودگی منابع آب شرب
برای انسان وجود ندارد
هیچگونه آلودگی منابع آب شرب
برای دام وجود ندارد.
هیچگونه مرگی انتظار نمیرود
وجود ندارد. ولی آسیب محدود به
زمین کشاورزی. جادههای فرعی.
امکان تعمیرات و ترمیم وجود
۹۳/۳ راهنمای طراحی, سا:
ردهبندی مبتنی بر پی آمد
ط ناچیز
حظه* قابل ملاحظه"
- ایک زیاد- ردهی یک
دو
(
یک تبدیل
رات مکانهای انباشت باطلههای فر آور:
گروهبندی خطر یا آسیب
شرایط مکانی بهگونهای است چندان
بحرانی نبوده ولی آلود؟ ی منایع آب
شرب انسان امکانپذیر است. قابلیت
مصرف آب شرب وجود دارد علیرغم
انکه توصیه نمیشود.
شرایط مکانی بهگونهای است که چندان
بحرانی نبوده ولی آلودگی منابع آب
شرب دام امکانپذیر است. قابلیت مصرف
آب شرب وجود دارد علیرغم انکه توصیه
نمیشود.
علیرغم انکه وقوع آن امکانپذیر است
هیچگونه مرگی انتظار نمیرود ولی امکان
آن وجود دارد. آلودگی شهری رخ
نمیدهد و صرفا در حد آلودگی
مجموعههای انسانی کوچک ساکن ۵ در
سیب اقتصادی قایل : توجه است (مانند
تخریب جادههای فرعی, راههای آهن
صرفا در محدوده ساکنین کم جمعیت
بازیابی و ترمیم سرمایه قابل انجام است
عت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
از یک نفر- تا ۱۰ نفر
۰ تا ۱۹۰ نفر
۰۰ ۱ ۰ نفر
شرایط مکانی بهگونهای است که
الودگی منابع آب شرب انسان و
شرایط مکانی به گونهای است که
چندان بحرانی نبوده, ولی آلودگی
منابع آب شرب دام امکانپذیر است.
قابلیت مصرف آب شرب وجود دارد.
شرایط مکانی بهگونهای است که اسیب
قابل توجه زیستمحیطی آنتظار میرود.
مرگ انسان قابل پیشبینی است 9
دلیل آن حضور جمعیتها و تجهیزات
انسانی در محل است.
اسیبهای اقتصادی بر جوامع صنایع.
تجارت. کشاورزی. ماشینآلات. معدن
و خود محل ذخیره باطله یا سایر
مکانهای ذخیره در پاییندست
بازسازی و ترمیم در حد قابلیت
استفاده محدد انجامپذیر نمیباشد.
-------- صفحهٔ بعد --------
سر فصلهای نمونه برای تهیه
گزارشهای طراحی
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۳- سرفصلهای نمونه برای نهیه گزارشهای طراحی ٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ۳۳
۱ معرفی
۲-۱- مطالعات قبلی
۳-۱- هدف از مطالعات
۲- خلاصهای از شرایط موجود
۱-۲- موقعیت
۲-۲- آب و هوا
۳-۲- هیدرولوزی
۱-۳۲- بارش
۲-۳-۲- تبخیر
۳-۳-۲- رواناب
۴-۳-۲- سیلاب
۵-۲-۲ باد
۳-۲- زمینشناسی
۵-۲- ریسک لرزهای
۶-۲- کیفیت پایه آب
۱-۳- کلیات
۲-۳- اطلاعات بهرهبرداری
۴-۳- مشخصات ژئوشیمیایی مواد پسماند و مصالح باطله
۱-۴- ملاحظات طراحی
۳-۴- گزینههای ارزیابی شده
۱-۲-۴ برنامه ترسیب پسماند
۲-۳-۴- برنامه ترک و رهاسازی
۵- انتخاب ساختگاه
۱-۵- انتخاب اولیه ساختگاه
۲-۵ انتخاب ساختگاه برتر
-------- صفحهٔ بعد --------
۳۴ ۹۴/۰۵/۳۱ راهنمای طراحی, ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۶- بررسیهای ژئوتکنیکی
۱-۶- بررسیهای ژئوتکنیکی پیشین
۲-۶- ارزیابی مخاطرات گسلهای سطحی
۳-۶ بررسیهای ژئوتکنیکی
۴-۶ نتایج آزمایشهای آزمایشگاهی
۵-۶- شرایط زیر سطحی
۷ زمین آبشناسی در موقعیت ساختگاه
۱-۷- هدایت هیدرولیکی
۲-۷- مدلسازی نشت
۱-۲-۷- ساخت مدل نشت
۳۲-۲-۷- کالیبراسیون مدل نشت
۳-۲-۷- تحلیل حساسیت مدل نشت
-٩ طراحی سامانه ذخیره پسماند
۱-۹- ملاحظات و مبانی طراحی
۳-۹- ملاکهای طراحی
۴-۹- جانمایی سامانه ذخیره پسماند
۱-۳-۹ مسیر و راستای سد
۳-۴-۹- الزامات انباشتگاه
۳-۴-۹- جانماییهای کلی
۴-۴-۹- حوضچه جمعآوری مقادیر نشتی
-۵-۹٩ پیکربندی و وضعیت ترک و رهاسازی
۰۶- طراحی سد
۱-۰- کلیات
۳-۰۶ ساخت مرحلهای و طراحی ارتفاع آزاد
۳۰۶ ناحیهبندی و مقاطع خاکریز
۴-۰ نشت و جریانهای نشتی از سد
۵-۰ فیلتر
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۳ - سرفصلهای نمونه برای نهیه گزارشهای طراحی ٩۴/۰۵/۳۱ ۳۵
۷-۰۶ پایداری شیروانی
۱-۷-۰ اجرای مدل کلی پایداری
۳-۷-۰ پارامترهای مقاومتی در حالت موتر
۳-۷-۰ پارامترهای مقاومت در حالت زهکشی نشده برای خاک پی
۵-۷-۰ تغییر شکل تحت بارهای لرزهای
۸-۰- مخزن جمعآوری جریانات نشتی
۹-۰- انتقال جریانهای سیلابی
۱-۹-۰- زهکشهای انحرافی
۲-۹-۰ سرریزهای اضطراری
۱۰-۰ ابزاربندی سد
۱- طراحی خطی
۱-۱ انتخاب نوع خطی
۳-۱- اجرای خطی
۳۴-۱ زیرزهکشی
۵-۱ متعلقات ثانویه مربوط به مقادیر نشتی از انباشتگاه
۳۲-۳۲۳ مدل بیلان آب انباشتگاه
۱-۳-۲ مرحله آغازین ساخت انباشتگاه
۲-۳۲-۳۲- مراحل بهرهبرداری
۳-۳۲ ترک و مراحل پس از رهاسازی
۳- راهنمای بهرهبرداری
۱-۳- کلیات
۲-۳- بهرهبرداری از پسماندها
۱-۲-۳ - اهداف
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۳۶ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۲-۲-۳ افراد و متخصیصیر:
۳-۲-۳- تجهیزات
۳-۲-۳ فرونشانی پسماند
۵-۲-۳- بازیابی آب
۶-۲-۳- مخزن ذخیره مقادیر نشت
۷-۲-۳ مدیریت آب
۸-۲-۳- نگهداری
۹-۳-۳ بازرسی و رفتارسنجی
۱۰-۲-۳۳ ترفیع سد
۳-۳ برنامهی ترسیب
۱-۳-۳ اهداف
۲-۳-۳ برنامهریزی
۳-۳۳ مراحل بهرهبرداری معمول
۴-۳-۳ آغاز و مراحل آغازین
۳-۳ ریسک بهرهبرداری و برنامهریزی محتمل
۴- اجرا
۱-۴۳ برنامه زمانبندی ساخت مرحلهای
۲-۴ مصالح مورد نیاز برای ساخت
۱-۳-۴- خاکریز
۲-۲-۴ سنگریز
۳-۴ آمادهسازی پی
۴۳-۴- ساخت مرحلهای
ی مه
۶-۴۳ حوضچه جمعاوری مقادیر نشتی
۷-۴ نصب و راه اندازی تجهیزات خطی و زیرزهکشیها
۹-۴۳- تخمین مقادیر
۱۰-۴- نقشههای طراحی و مشخصات فنی
۵- ترک. رهاسازی, نوتوانی و احیاء
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۳- سرفصلهای نمونه برای نهیه گزارشهای طراحی ۹۳/۵/۳۱ ۱۷۷
۳-۵- مدیریت آب
۶ جمعبندی
۷ مراجع
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
سرفصلهای نمونه برای تهیه
گزارشهای بازرسی
-------- صفحهٔ بعد --------
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۴- سرفصلهای نمونه برای نهیه گزارشهای بازرسی ٩۹۴۳/۰۵/۳۱ ک
۱ معرفی
۲- سازمان
۱-۲- سازمان و ارتباطات
۲-۲- مسوولیتها
۱-۲-۲ مالک
۲-۲-۲ مامور اجرا
۳-۲-۲- کارشناس (مهندس)
۴-۲-۲- پیمانکار
۳-۲- مدیریت ایمنی در کارگاه
۳- برنامه و روال کنترل کیفیت (۲)
۱-۳- کلیات
۲-۳ الزامات پایش و نظارت
۳-۳- الزامات نمونهبرداری و آزمایش
۱-۳-۳- کنترل روند انجام آزمایشها
۲-۳-۳ هویت بخشی به نمونهها
۳-۳-۳ روند نمونهبرداری
۴-۳-۳ نگهداری و محافظت از نمونهها
۵-۳-۳- ثبت روند انجام آزمایشها
۶-۳-۳- انجام آزمونهای مشاهداتی و آزمایشی
۷-۳-۳- مستندسازی نتایج آزمونهای آزمایشی
۸-۳-۳- تواتر آزمایشها
۳-۳ مستندسازی و مدیریت ثبت دادهها
۱-۴-۳- آزمونهای مشاهداتی و آزمایشی
۲-۴-۳- ثبت اطلاعات نظارتی
۳-۴-۳ مستندسازی
۴- روند برنامه تضمین کیفیت (0۸)
۱-۴- کلیات
۳-۴ الزامات بازرسی و نظارت
۳-۴۳- مستندسازی
-------- صفحهٔ بعد --------
٩۴/۰۵/۳۱ ۸۲ راهنمای طراحی. ساخت و بهرهبرداری از سدهای پسماند
۱-۳-۴ - نگهداری از اطلاعات ثبت شده
۲-۳-۴ اطلاعات مربوط به نظارت
۳-۳-۴- گزارش نظارت روزانه
۴-۳-۴- اصلاحات مربوط به مستندسازی
۳-۴- حدود قابل قبول و مجاز
۵-۴- بازبینی آزمونهای 0۸
۶-۴- تغییر در طراحی
۷-۴ مواد و مصالح جایگزین
۸-۴- آزمونهای مستقل
۹-۴۳ ثبت وقایع به صورت تصویری
۱۰-۴۳- مستندسازی همجون ساخت
۵- نظارت بر اجرای مراحل مختلف
۱-۵- کلیات
۳-۵- کارهای خاکی
۱-۲-۵- کلیات
۳-۲-۵ آمادهسازی پی
۳-۲-۵ آمادهسازی بستر برای ژئوسنتتیکها
۴-۲-۵- خاکریزی
۵-۲-۵- منطقه هسته
۶-۲-۵- منطقه فیلتر
۷-۲-۵- لایه انتقالی
۸-۲-۵- پوسته
۹-۲-۵- زهکشیها
۱۰-۲-۵- بسترسازی برای لایه محافظ
۱۱-۳-۵- لایه محافظ (ریپ رپ)
۱۳-۲-۵- مصالح لایه فوقانی
۳-۵- ژئوسنتتیکها
۱-۳-۵- کلیات
۲-۳-۵- ژزئوتکستایل
-------- صفحهٔ بعد --------
پیوست ۴ - سرفصلهای نمونه برای نهیه گزارشهای بازرسی ٩۴/۰۵/۳۱ ۸۳
۳-۵- بتن
۵-۵- خطوط لوله وجزییات مربوط
۶-۵ ابزاربندی ژئوتکنیکی
۶ روند انجام آزمایشها
۱-۶- کلیات
۲-۶- کارهای خاکی
۳-۶- بتن
۵-۶- خط لوله و جزییات مربوط
۷- گزارش دهی
۱-۷- گزارش روزانه نظارت
۳-۷- گزارش ساخت
۸- منابع و مراجع
-۹٩ گواهی و تایید نامه
جداول
- جدول (۱-۵) برنامه زمانبندی حداقل برای کنترل کیفیت / تضمین کیفیت کارهای خاکی
نمودارها
- چارت سازمانی
- ۸: روند ساده اجرای کار و انجام عملیات
- 3ا: سامانه تجهیز کارگاه
- ۲ فرمها
-------- صفحهٔ بعد --------
1253193119891992199319941995199620212149215121592160216521682175223522372251229823042307230923122319232623282330234323462351235323912443246324912502250725222523252425252530253125352538254225442545254625572558256025612563256425652566256725682569257125752576259826132615261626202621262226232624262526262627262826292630263126322634265926602661266226632665266626672668266926712682268326852686268727022706270727102712272027212725272727282729273027662841284228432844284528462847284828492850285128522853285428552856285728582859286028622863286428652866286828692870287128722873287428752877287828792880288128822883288428852886288728882889289028912892289328942895289628972898289929002901290229032904290529062907290829092910291129122913291429152916291729182919292029212922292329242925292629272928292929302931293229332934293529362937293829392940294129422943294429452946294729482949295029512953295429552956295729582959296029612962296329642965296629672968296929702971297229732974297529762983298429852986299430093010303230563082308430893090313631373138313931403142314731513152316131733177320132133237324232463248325132543255325632573284329933163318331933203323333733413348335233553356335733723373337433783384339433973398340334263428342934523453345434553456345734663467346834823483348434853486348834893490349634983500350535213524352535283530353135533554356335643566357136183619362036213622362436253626362736283630363236353636363836393640364336443646364736563658366336643681368237193725373037313732373337343743374437463748377337873793379938153821383438383843386438653866386738683872388038813882388338843885388638873888389038913892389338943896389738983899390039013902390439053906390739083909391239163917391839193922392339253926392939313932393339343935393739383940394239443945394739493953395539563959396139633964396539663967396839703971397239743975397639783980398739933994401240154017401940224023402440254026402783168317833983418368836984028407842784498452845384748582858485858594861086248638863986438644955695699570957695779578958095819582958396029605963796399640964196469647964896539698970097019719973297409759976497659780979797999809982998349933993599409948996199639982998399879988999099959997999899991000010004100071000810010100241004010048100571006010069101261014810152101581017910180101931019610197102071021310223102251022810243102471025510261102671028810292103051030610329103361033810341103421039910410104141044410446104481045010459104601046210465104921049310501105101052910565105671058210586105881058910591105951059710598106121061810620106241062510628106331063410638106391064010644106451064610648106491065510656106571066110673106761069010692107091071010711107131071510717107181071910720107211074610755107561076010762107701077510778107791079010793107981079910800108041081110812108161081710818108191082010821108271083210844108451084610849108511086510872108751089610908109121093510936109541095810959109701097110972109731097410975109761098210985109871099010992109931099410997109981099911003110081100911010110111101311021110271103111035110391104211043110451104611047110491105111052110531105711060110611106211063110641106511067110681107411075110771107911081110851108611087110881108911090110911109311095110961109711099111001110211105111061110711108111091111111112111161111711120111221112411125111261113111132111331113411136111381113911140111481114911150111511115211153111541115711159111601116111162111631116811170111731117711178111791118311190112091121111212112131121411218112221123111232112331123411236112381124611248112491125411256112571125811263112641126511267112681126911270112711127311276112781128111285112891129211293112951129611300113011130511307113091131311314113151131711318113201132211332113331133411335113361133911341113431134411345113461134711352113551135611357113591136011363113661136711370113771137811379113811142211431114331143411436114391144011441114421145311455114571146411465114661146811469114761147911484114851148911496114981149911500115011150311508115121151711523115241152811533115341154011541115431154411553115541155711566115681156911570115771157911582115861158911590115941159711600116031160411609116251163011635116401164111651116551165711660116621166711668116781168311684116851168611687116881168911690116911169311694116951169611697116981169911700117011170211703117041170511706117071170811709117101171711720117221173911755117651176611767117741177711778118181181911824118251182611832118411184311844118461185711858118591186011861118651187611877118811189111895118961189711898119171191911920119211192411927119291193311934119391195211953119631196411972119741197511977119781198011983119851198711995119961199912003120041200512007120081202412035120381204012041120431204612050120571206212064120671207812106121081211012111121121211312114121151211612117121181211912120121211212212123121241212512126121271212812129121301213112132121341213512136121371213812139121401214112142121541215512164121651216812170121731217412182121891219412195122161221712218122201222312224122261224212243122601226112264122651226612267122681226912270122721227612279122911229212296123111232012323123301233112333123371233912342123431234712368123691237012373"با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد""با صلوات بر محمد و آل محمد"!"با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمد""با صلوات بر محمد و ال محمند""با صلوات بر محمد وآل محمد"*"با صلوات برمحمد و آل محمد""تامین کالا و تجهیزات. ساختمان"رک اسلا یا راب"یا صلوات بر محمد و آل محمد"#صیه هایی در مدیریت منایع آبهای زیرزمینی| موضوع مصوبه: مقررأت تامین برق مراکز استخراج رمزارزها« بخشنامه به کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری »«اصلاحیه سوم تنقیح و تلخیص بخشنامه (۱۱) جدید در آمد و ملحتات«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد»«با صلوات بر محمد و آل محمد؛«با صلوات بر محمد و آل محمده«با صلوات بر محمد و آل محمده«با صلوات پر محمد و ال محمد:«فهرست مصادیق خدمات بیمه های زندگی و درمان»آئین نامه تشکیلات و طبقه بندی مشاغل دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درآئین نامه جامع مدیریت دانشگاهها و مْسسات آموزش عالی,آب تصفیه شده برای صنایعآبیننامه طراحی لرزهای تاسیسات و سازههای صنعت نفت (نشر یه شماره ۰۳۸)آبیننامه طرح هندسی تقاطعهاآبیننامه طرح پاهای راه و راه آهن در برابر زلزلهآح را رجا مر و رمع کی ماو رهم وی رال مورآسیبشناسی و ارزیابی وضع موجودآسیبهای وارد بر اتصالات بتنی به شرح زیر طبقهبندی میشود:آشنایی با سازمان ملی استاندارد ابرانآشنایی با سازمان ملی استاندارد ایرانآشنایی با سازمان ملی استاندارد ایرانآشنایی با موْسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ابرانآصو با مرت وزبرانآصو با مرت وزهرانآماده سازی لجن حاصل از تصفیه فاضلابآن برای ادامه مطالعات و انجام طراحی تفصیلی انجام میشود. هرگاه مشاور نظری در مورد تکمیل, بآنها در پیشرفت جوامع » تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتنابناپذ یر ساخته است . نظر به وسعآوقاء زایه زروانه اشتخال به کار تاردافیآیین نامه اجرای بند ۵ ماده ۱۳ قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۴/۰۶/۰۵)آیین نامه اجرایی ماده ۱۹۳ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی اآیین نامه اجرایی ماده (۷) قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۴/۰۳/۱۷)آیین نامه اجرایی موضوع ماده59آیین نامه اجرایی موضوع ماده219آیین نامه اجرایی موضوع ماده 79 قانون تامینآیین نامه استخدامی سازمان بیمه های احتماعی مصوب 13/12/1348 (قانون سازمان بیمه هایآیین نامه جدید استخدامی سازمان مصوب 28/12/1386آیین نامه مالی و معاملاتی دانشگاه های علوم پزشکی و خدماتآییننامه اجرانی ماده 46 آییننامه استخدامی سازمانآییننامه اجرایی بند ۷ ماده واحده قانون تسریع در امر تخلیه و بارگیری کشتیها در بنادر ٍآییننامه طرح هندسی راههای ایرانآییین نامیه اجرایی میمیور مامییات ارزد امیواا و ارایی هیاک انتتیاا یاوتیه بیه شیریتا قانون اصلاح ماده (۵) قانون بیمههای اجتماعی کار گران ساختمانیاا اک هس۲۱ اوه هک مش ازاب بر فسات فهاج ۳ هی اتعقتضصااصیابالغ ارزش معامالتی امالال منالاط22ابعاد فلانج ها در اتصالات خطوط لوله برایابلاغ 71 جبران بار مالی ناشی از کرونا _ ابلاغ اولابلاغ شیوه نامه اصلاحی موضوع بند (1-3) ماده (3) اصلاحی آیین نامه اجرایی تبصره (2) مادهابلاغ صورتجلسه شورای عالی مالیاتی درخصوص مرور زمان مالیاتی جرایم موضوع ماده 169ات ی ارم ریم را ان نز او مراتاق دارو و کار تمیز (در مراکز سطح ۲-در مراکز سطح ۳ به صورت مجزا در منطقه مراقبت متوسط و ماثر مواد شیمیایی مختلف بر بتن و شیوه های حفاظت سطحی ۱۹۶اجتماعی و زیست محیطی (۶۱)اجتماعی» ارزش گذاری و توجیهاجراغ اعلان به هوابیما - اضافه بها برای طول بیش از ۵۰ متراجرای کامل مقررات نظام درآمداح نا و اس اد سسکا دج بدااحتراها با توجه به بررسیهای به عمل آمده وضرورت بازنگری مدارک و شرایط تاسیس موسساتاحداث ساختمان استاندار بهااحمدی, محمد رضا. ۱۲۳۷۶. هرس سازگار با طبیعت درختان. موسسه علمی- فرهنگی «نص».اختیارات هیأت امناء در تصویب بودجه تفصیلی دانشگاههااخیر|۱" مشاهده میگردد که واحدهای حساب انفرادی و نامنویسی بدون رعایت مفاداد وم سور ی اسا یا رایادامه بیمه به تور اختیاری با بیمه اجباری ..ادامه جدول پ ۵-۲ شدت روشنابی اماکن بر حسب اوادحع اه شاب که یه هل مهادعمای بمردینهاری و کنهاری ازادور فننام فنی سازمان رادداری و حدل و نثل جاددایادچار ۱ را تون ۳۹اذرلسو لیر در یویر ال زرف رام ْار از اداره کل هما هنگی نی و عمرانی مناطق و سازما نها تاش 2 یی وش ویار موضوع: ایجاد تسهیلات برای کارفرمایان ,ارت بس مت در لاورارت مت را ناورارتباط با فصل مالیات بر درآمد حقوقارزش افزوده مصوب 0 اعمال معافیت مالیاتی در خصوص مواد خوراکی بند (الف) ماده یاد شده» منوط بارزش مطبوعیت زیست محیطی (مثل چشمانداز) در قیمت داراییها منعکس میشود. این روش بر پایه ایارسال قانون تفسیر ماده18) قانون مالیات های مستقیمارهانن مرا و نوی ورارو وافا ی کی ام وتو مس اس و ایاز ۹ / رات . ایا رای ایا را ییا ریاس ساسا یت کشا اسآ کیرش ایساز 9 دای ول صنایماز ۲۹ رد زنط و اوعد کار سر ان سل ووداز آنجا که زمینهاز تأسیسات نمک زدایی ( آب شیرین کن)از تصغضه خانه آب / فاضلاباز تصفیه خانه های آب / فاضلاباز دیدش کگ مات ار ات در نی یاز لحاظ اداراز ورقهای فلزی در شکل ۲۹-۵ نشان داده شده است.از وهای مایماس ا! ایکا سر ات را ارتاست. از محدودیتهای مندرج در ماده (۱) این قانون مستثنی میباشند و کلیه امتیازات مندرج دراست. برای اءعرا ابلاغ می گردد. ۰استاندارد ۱۹۲۸۱ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران)استانداردها از ضروریات صنعت هستند. برای خود کفایی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهای لازاستانداردها از ضروریات صنعت هستند. برای پیشرفت و ترقی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهایاستانداردها از پایههای صنعت میباشند و در جهت نیل به خودکفانی در هر صنعت باید به تهیه استاستانداردها از پایههای صنعت هستند. برای خودکفایی در هر صنعت باید به تهیه استانداردهای لازاستفاده از برق نرمال دراستفاده از پسابهای شهری برای مصارفاسر ریاد راوس از ره راررهداسناد همسان بیمان تعمیرات اساسی دراشت. درمان و آموزش پزشکاشل رودخانه با استفاده از روشاصالحیه آیین نامه اجرایی موضوع تبصره5اصالحیه دستورالعمل اجرایی موضوع ماده39) قانون احکام دائمیی ررنامیهاصلاح آیین نامه اجرایی ماده ۸ قانونی تشکیل وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی (۱۳۶۶/۱۱/۲۸)اصلاح آیین نامه اجرایی ماده (۸) قانون تشکیل وزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکی (۱۳۹۱/۰۷/۲۳)اصلاح و الحاق یک بند (بهعنوان بند ۷۲) بخشنامه تنقیح و تلخیص ضوابط بیمهای مقاطعه کاراناصلیترین شیوهٌ جابه جایی درونشهری و مناسبترین شیوه برای سفرهای کوتاه و متوسطاصمفی ودرآس دیوان عدالت اذاری مورکاصو رب با مرت وزراناصول و تحلیل سیاستهای مدیریت آباصول و مبانی برنامه ریزی بخش آباضافه بها به ردیف های بتن پاشی در تونل هرگاه فاصله از تهیه بتن و بتن پاشی جداره تونل با بتاطالعات پولی و مالی واصله از جمله تراکنش های بانکی، با توجه به آرای متعدد صادره از سوی شعباعتراض به رأی کمیسیون پزشکی بدویاعلام ارزش انواع ماشین آلات راهسازی و کشاورزی (اعم از تولید داخل یا وارداتی)افراد موضوع این تبصره چنانچه از همسر دوم خود طلاق بگیرند یا همسر دوم آناناقلا را رمارد زدال موی الا یاران شماره: رش هد داالا تسد را همست یتالحاق سه بند به فصل هفتم بخشنامه تنفیح و تلخیص بازنشستگی با موضوعات اشتغال بکارمحدد و اعادالحاق یک تبصره به بند " الف " ماده (۳) آیین نامه اجرایی بند ۵۲" ماده (۱۳) قانون بیمه همگانالزامات اساسی (اصول ایمنی و عملگرد) وسایل پزشکیالف - به منظور زمینهسازی برای تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد. دانشمدارء خلاق والف) فضای اداری و کارکنان شامل اتاق های زیر است :الف- طول مورد نیاز برای سرریزاللهم صل علی محمد و آل محمداللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهمالینه مدنی استکه رابطه نعمیمیافنه 148011 که از عدد پایداری استفاده میکند [رابطه /۲۰-۵)) بام آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری موضوع تبصره مادهام سای مور ی اسلایا را پیوستاماالی ساان ااری و ایوراماده سازی و تمیزکاری سداوح کاریامر وزه نقش و اهمیت ضوابط معبارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب وامروزه نقش و اهمیت ضوابط معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب و مامروزه نقش و اهمیت ضوابط. معیارها و استانداردها و آثار اقتصادی ناشی از به کارگیری مناسب وامن داریا یام و لووی ور وت نداردامور نظام فنی معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور با گذشت بیش از سی سال فعالیت تامکان اتصال قطعات پوسته به یکدیگر و نیز جوشنها فراهم باشد. وزن یک قطعه پوسته فلزی حدود ۱۳۰امکانات خدماتی(باجه. رختکن. سایهبان و...) در حریم ساحل نباید دید به دریا را مختل نماید.ان کل محترم امور مالیاتیان کل محترم امور مالیاتیان کل محترم امور مالیاتیان یه زوا استقال به تاو توذافیاند / نویه و برآینده ار ارم صرح زد اماندازه گیری جریان نشتی زمین و جریان دراندها باید طوری انتخاب و طراحی شوند که حداقل برای ۲۰ سال شبکه را حفاظت نمایند و پس از گذشتانفورماتیکی پیمانکاران، مشاوران و شرکتهای ،دستگاههای اجرایی به بخشنامهاه و ام ماه مه تمهاوفقاء ده زروافه اشتخال به کار کاردانیاپ ۱۱اه تا دار هک هااک هم با شورای عالی رفاه و تامیناجتماعی)اکتشاف متایج هشبدر 9 کر پنی در صتنیت ذمشتاگر ما بتوانیم تولید داخلی را رونق ببخشیم مساله تورم حل خواهد شد.(مقام معظم رهبرری)اگرمه را هه ۷ زرهاگرمه را هه ۷ زرهای تاسیسات و سازه های صنعت نفت )نشریه شمارهای فرم درخواست احتساب مدت خدمت نظام وظیفه و حضور در جبهه :ایران. ریاست جمهوری. معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی. دفتر نظام فنی اجراییایعاد بیرونرفتگی ایستگاه برای راههای شریاتی درجه ۲ به شرح زیر تعیین میشود: :.ایمنی در برپا کردن اسکلت فلزیاین حالتها در ارتباط با ظرفیت باربری حداکثر ساختمان تعریف شده که گذر از آنها باعثاین دستورالعمل در اجرای ماده۲۲ قانون پیشفروش ساختمان مصوب ۱۳۸۹ و بند «د» ماده (۱)این دستورالعمل در راستای یکسانسازی و ایجاد وحدت رویه در تدوین لایحه تأخیرات پیمانهاء کاهاین سند از تاریخ تصویب معتبر و از تاریخ ابلاغ لازمالاجرا است.این صفحه توسط کمیته تحقیقات و توسعه فناوری نیروگاه تکمیل میشود.این فصل از آییناین مدرک تحت کنترل مدیریت طرح و برنامه و بودجه قرار دارد و در هنگام به کارگیری این مستند.این نامه دبیرخانه ار زیابی فناوری سلامت درمورد تجییزات بپزشگیاین نوع نرده که نمونهٌ آن رادر شکل ٩ میبینید. از پروفیل فوطی شکل ساخته میشود.این نوع کلاس کارایی برای مجموعه مولدی کاربرد دارد که در تجهیزات متصل, تقاضاهای شدیدی در موب) گسترش عدالت اجتماعی با:با : سازه بردازی ایرانبا استفاده از شناسایی ارگانهای ذیمدخل دولتی و غیر دولتی (بخشهای ۱-۱-۲-۸و ۲-۱-۲-۸ استانداربا استناد به مادهبا بسچرب لمعلاروتسد 9 بابا توجه به اجرایی شدن قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان و فراخوان اجرای این قانونبا توجه به استقبال مودیان محترم مالیاتی از افزایش میزان تسهیلات بخشودگی جرایم در نظر گرفتهبا توجه به اطالعات واصله، برخی از دستگاهبا توجه به اینکه رعایت قوانین و مقررات توسط سازمان تامین اجتماعی به عنوان یک سازمانبا توجه به بررسی های به عمل آمده و اطالعات دریافتی از سااماههبا توجه به سوالات و ابهامات مطرح شده و به منظور ایجاد وحدت رویه در خصوص چگونگیبا توجه به مصوبه اخیر مراجع قانونی، واردات طال، پالتین و نقره بههبا توجه به مفاد بندد2با توجه به موضوعات مطروحه توسط مودیان محترم مالیاتی در زمان برپایی میز خدمت، در بررسی هاابا توجه به نقش صنعت آب و برق به عنوان یک صنعت زیربنایی در توسعه کشور و اهمیت عنصربا درخواست مرکز دانشگاهی وموجود بودن کالای ارز حمایتی از فرم حواله به شماره 1۳-۳0-09 استفابا درنظر گرفتن مراتب فوق و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در ایران تهیه استاندبا روش پبزومتریبا زان احرای وست:با سای مورک اسیاران 9با سلام و دعای خبربا صلوات بر محمد و آل محمد»با صلوات بر محمد و آل محمد»با صلوات بر محمد و آل محمدهبا عنابت به أن خ که معطابق بند (ت) ماده (۶) آپینن امه اجرابی موضوع ماده (۹۵) اصادحی فانونبا عنایت به اینکه آراء هیأت های حل اختلاف مالیاتی بلافاصله پس از صدور در سامانه های سازمانبا عنایت به بخشنامه شماره39با عنایت به تعطیلی روز شنبه موورخ20با عنایت به سوالات و ابهامات مطروحه در خصوص اجرای مقررات تبصره (3( ماده )17( قانون مالیاتبا عنایت به مت و تلاش بحدانه کلیه عوامل دست اندر کار » مقدمات و پیش نیازهای لازم جهت ارائهبا عنایت به مجوز مراجع قانونی» مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی صاحبان مشاغل و پرداخت مالیات مبا عنایت به مفاد ماده1با عنایت به مفاد ماده237) قانون مالیاتبا عنایت به مفاد ماده (4) آیین نامه اجرایی بند (ب) ماده (11) قانون جهش تولید دانش بنیان» «با قطعات اتصالی و متعلقات آنها برای خطوط آبرسانی تحت فشاربا محوربت ماشینهای دواربا معاونت محترم نیروی انسانئی ستاد کل نیروهای مسلح , احتساب مدت حضور داوطلیانه دربا موضوع ارسال فهرست برخی از مودیان صاحبانبا نام و یاد خداباران اداری واعرای لور بت داردباز کردت, تحلیه. نرمیم و بستن مش هاباس تک و رک را ۱۳۹۹۰بانک اطلاعاتی موجود در انجمن شرکتهای برق کانادا که با استفاده از دادههای واحدهای تولیدیباه تصاویر سرپرسات محتارک ووارت اماور اقتصااد و دارایاا و وویار محتارک داد،ساتر رسایده اساببلا تناکک هیک و یلاکشا اجه فمرهاد هام اداوزئلنیبتن خودتراکم بتنی است که تحت وزن خود جاری شده و بدون نیاز به هرگونه تراکم خارجی به طور کامبتنی که در پانلهای پیشساخته به کار میرود باید حداقل دارای مقاومت ۲۸ روزهای معادل ۱/۳۵بخش اول: قانون تأمین اجتماعی و آییننامههای آن (۳۲- آییننامهها) ۹ ۲۰۱بخش شیمیدرمانی بهصورت یک بخش مستقل بیمارستانی استبخش چهارم: قانون برنامه پنجم توسعه؛ فصل سوم 2 ۴۰۱بخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاهبخشنامه به دستگاه های اجرابیمهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجرایی و مهندسان مشاوربخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی, مهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و9 پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و9 پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی. مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی» مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاههای اجرایی؛ مهندسان مشاور و پیمانکاران سسبخشنامه به دستگاههای اجراییء مهندسان مشاور و پیمانکاران ۱۰ 1بخشنامه به دسنگههای اجرایی, میندسان فشاور و بیممگارانبخشنامه به مراجع قضایی سراسر کشوربخشنامه به کارفر مایان. تامین کنندگان و بذ برندکا,.بخشنامه به کلیه دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۵) فانون مدیریت خدمات کشوریبخغش چهارم مجموعه مقررات ارزی و در راستای اهرای ماده یک قانون برنامهبدین وسیله فهرست انواع گوشت و فرآورده های گوشتی موضوع جزء (4-5) بند (الف) ماده (9) قانون مبدینوسیله اعلام میدارد بند. ۱-۱۷-۲ مندرج در پیوست ۱ (دستورالعمل تجهیز بر چیدن کارگاه)بر آورد اعتببر اساس تحلیل با مقاطع ترکخوردهبر رز اسارمر, ایرارهبر زرز اساریر ایرانبر زرز اسانیر ایراربر فامه ریزی و محئالحعات بریثهسازیبر ژوهشکده مطالعات فناوریبراساس ماده (۳۴) قانون احکام دائمی برنامههای توسعه و در چارچوب نظام فنی و اجرایی یکپارچهبرای بررسیای اقتصادیبرای دوره طراحی ۲۰ ساله ۲ دوره طراحی ۴۰ سالهبرای زدگشدای زیرژزمنبشیبرای کارهای دجتدسی رودخانهبرحسب سرعت طرح این راهپاء در تجدول ۹ تعیین شده است. این حداکثر برای تقاطعپایبررسی اندازه سازگاری پروژه ها بابررسی و تحلیل نتایج آزمونهای آتش و آتش سوزیهای واقعی, مبنایی را برای برآورد چهار نرخ رشدبررسی وضعیت کلرزنی اب مشروب در کشوربرنامه ار تقای سلامت و کاهش آلاینده های محصولات مهمبرنامه ارایه خدمات رفاهی به دانشجویانبرنامهریزی درست (اقتصادی)» مال اندک را افزایش میدهد وبرنامهریزی شده باشد معقول و منطقی نیست زیرا تکنولوژی به سرعت در حال پیشرفت بوده و دائماًبستهبندی» دارای دو درب در طرفین با دستگیره ازبسمهتعالی فرماندهی کل قوا بربقل به دعس و کگازبقل یه بت و داربلاستیک ها- سامانه های لوله گذاری برای شکهبمهرهبرداری اولیه از واحدهای نیروگاههایبند (د) تبصره (19) ماده واحده قانون بودجه سال 1402 کل کشورء برای اجرا ارسال می گردد.به : معاونین محترم وزارت نفتبه : معاونین محترم وزارت نفتبه : معاونین محترم وزارت نفتبه : وزبر محترم نیروبه : وزبر محترم نیروبه : وزبر محخترم نیروبه : وزیر محترم نیروبه استناد بند ۵-۱-۳-۴ از ضوابط مدیریت امور بیمهای وزارت نیرو منضم به بخشنامه شماره ۵۴۹۹۶/به استناد ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه و نظام فنی و اجرایی کشور (موضوع تصویبنامه شمارهبه اطلاع میرساند:به تعداد کافی و با رنگهای غیر محرک جهتبه شرح زیر تصویب کرد:به شماره ۳۲۳به مناسبت فرا رسیدن دهه مبارک فجر و تکریم مودیان محترم مالیاتی» با رعایت مقررات ماده 191 قبه منظور ارتقای سالمت اداری در کلیه فرایندها و فعالیت ها بوویهه ف ،راینودهای مربووب بوه رربه منظور رفع ابهام درخصوص مفاد جزء3به منظور رفع ابهام درخصوص مفاد جزء3به منظور قدردانی از خدمات کارکنان شاغل در شرکتهای وابسته (غیردولتی) و در اجرایبه منظور کمک به صنعت. تولید. رونق کسب و کار تحقق سیاستهای اقتصاد مقاومتی و مساعدت با کارفربه پیوست تصویر آیینبه پیوست تصویر آیینبه پیوست تصویر آیین نامه اجرایی ماده )4( قانون مانع زدایی از توسعه صنعت برق. موضوع تصویب نبه پیوست تصویر آیین نامه حمایت از تولید. دانشبنیان و اشتغال آفرین در حوزه اقتصاد و اصلاحیبه پیوست تصویر آییننامه حمایت از نخبگان ایرانی موضوع تصویب نامه شماره 235461/ت 60421ه موربه پیوست تصویر اصالحیه بند3به پیوست تصویر اصالحیه های بند3) ضوابط اجرایی موض وع ماده172به پیوست تصویر اصلاحیه بند (3) ضوابط اجرایی موضوع ماده 172 قانون مالیات های مستقیم که به ابه پیوست تصویر تصویببه پیوست تصویر تصویببه پیوست تصویر تصویب نامه شمماره139211/ت58962به پیوست تصویر نامه شماره73403به پیوست شیوهنامه "" تشخیص و تفکیک اسرار دولتی از اطلاعات عمومی ""مصوب کمیسیون انتشاربه پیوست شیوهنامه "شیوهنامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برایبه پیوست شیوهنامه "شیوهنامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برایبه پیوست صور تجلسه شماره 201-9 مورحخ 120 شورای عالی مالیاتی در خصوص «ابهامات در نحوهبه پیوست، تصویر تصویببه پیوسه هررسه وهاهدفاآ ههروورآ مهوهد م هدمو به به موهه مامه شهماره352673به کلیه شر کتهای آب منطقهای. توسعه منابع آب و نیروی ایرات توسمه آپ و خاک میرستانبه: شهرداران محتن رم مناطق ۳۲ کانهبه: شهرداران محنرم مناطق ۳۳ کانهبه: مدیراآن مخت ر مکل سنادیبه: مشاوران محت رم شهردا رتهرانبه: مشاوران محن رم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونان محترم شهردار نهرانبه: معاونین محترمبه: معاونین محتوم شهردار نهرانبه: معاونین محن رم شهردار نهرانبه: مماو تین مخظرم وزارت نتبهتر است فاصله حدود ۲ متر بین منبع نور و دوربین در نظر گرفته شود. چون حشرات در مناطق خاصیبپشریر ۵ هر خانال هاق روبالبیر و دستورا لعملها ی ها درهدرا رتباط با مدا رک لزم جهت صدور دفترچهبیس نامه طراحی و اجرای معابر درونبیمه شدگان / مستمری بگیران و افراد تحت تکلفل آنانت- تاثیر امتداد و شیب ناییوستگی بر تونلسازی (شیبها. شیب ظاهری در امتداد محور تونل میباشندتاج ما کل دا ی ما در مکی یامد واگ استاریخ ارسال پرونده تأخیرات و درخواست تشکیل اولین جلسه کارگروه تاخیرات :تاریخ جلسه شماره پیمان موضوع پیمانتارییچه مدلمهای کاهیدگی و معیارهاییتاسیسات ففتی میاذین ففتی غرب ککارون در برابر سیلابتاسیسات و سازههای صنمت نفتتاسیسات گرمایی» تعویض هوا و تهویه مطبوعتال «مقررات زدایی و وحدت رویه»تبصره ۱- پزشکان روانپزشک و فوق تخصص در صورتی میتواند از تعرفههای مذکور استفادهتبصره ۱- کلیه اختیارات و وظایف قانونی وزارت جهاد سازندگی (سازمان دامپزشکی کشور) و وزارت کشتبصره ۲ ماده ۳۵ آیین نامه اداری استخدامی کار کنان غیر هیات علمی دانشگاهتبصره (2) ماده (119) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعهتبصره ماده (۷۶) قانون تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ و الحاق دو تبصره به ماده (۷۶) مصوب ۱۳۷۱تجح رام و یس ره کهتجدید نظر اولتحریک انتخاب و اعلام گردد. این ترانسفورماتور باید قابلیت تحمل شرایط جریان نامی تحریک و ولتتحلیلیهای اقتصادی طرحهای آب در سطح ملیتخر به فمارد ۷۸۱ معالونمت مبنهسی,» جزژوهشی و فناوریتدوین و9 ارائه سیاستهاءتعیین خط مشیها 9 نیز برنامهریزی برای فعالیتهای مربوط به تربیت نتر کیب با ر گذاری نیروها برسازه هایتشر به شما ۱۶۰تشرید شندارد زارد معاونمت همبشدسی» وژوهش و خناوریتصشهخانههای در دست ساخت و در حال بیرهبرداری)تصن ید به اس 1 مبدفیتصو بری از وضعیت کنونی شرکتهای بهره برداریتصویب نامه در خصوص تعیین تکلیف اراضی مازاد بر نیاز دانشگاههاتصویب نامه شورای عائی اجرای سیاستهای یتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتصویب نامه هیأت وزیرانتعاون ،کار و رافه اجتماعیتعرفه قیمت مطالعات شناسایی تأسیسات و عوارض زیر سطحی بهتعیین عمق مورد نیاز در ارزیابی پتانسیل روانگراییتمدید مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی واحد های حقیقی و حقوقیتمدید مهلتت اتتتراب بته اوراا مالیتاتی و راأ یتیت تاأ اختتف مالیتاتی کته انیضتاأ مهلتت ن دتمدیود ملتوا ترتورته بوه تورتل ماییواتر و رتته وهست کاس را را هکتهیه و تنظیم: دفتر قوانین و مقررات معاونت حقوقی وامور مجلس سازمان تاأمین اجتماعیتهیه کننده: سازمان طرح تهیهٌ آییننامهتوجه : این فرم به عنوان نمونه بارگذاری شده است. پژوهشگران باید برای اخذ فرمتوجه اصلی طراح تاسیسات مکانیکی باید به فضاهای حساس بخش (اتاق های عمل, فضای ریکاوری, فضایتوزیح آن در مدعازن سد4 ۱۵جات اس اک اما سا مار با و انجدول ۱-۳- انواع ترکیبات عایقی به همراه علائم اختصاریجدول ۷-۷- ضریب معادل وسیله نقلیه سبک برای وسایل نقلیه تفریحی در سربالاییجدول ۱۴-۱۵- بر آورد هزینه استهلاک خودروی شخصی به ازای یک خودرو -کیلومترجدول شماره ۳- در آمدجزء (1) بند (الف) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبجمهوری اسلا میابران تاریخ:جمهوری اسلامی ایران شماره :۱۴۴۳۸/۴۰۰جمهوری اسلامی ایران شماره :۱۷۰۴۷/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۲۲۸۱۳/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۲۷۰۴۲/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۵۱/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۵۸/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۶۵/۱۰۰/۰۲جمهوری اسلامی ایران شماره :۴۹۱۷۸/۴۰۰جناب آثای دکنر رحمانی فضلی-وزبر محترم گشورجناب آفای ممندسا بر مدیر غامل محترم شرکت ملی حشاری ابرانجناب آقلی مهری مدیرعامل محترم بانگ صنعت و معدنجناجه حسب شرایط و ویژگی های پیمان. گزارش واصله از کارگروه رسیدگی بهجهت دستهبندی سطح تمیزی هوا براساس ترکیب شیمیایی آن ۱ باید به استاندارد 14644-8 150 ارجاعحجم سنگدانهی بیشتر.ء ضمن حفظ خصوصیات بتن خودتراکم تازه» استفاده نمود. با این وجود در اغلحد آستانه به کار گرفته شده برای استخراج پوشش گیاهی. ۰/۸ میباشد.حداقل دو چراغ راهنماء از فاصلههایی که در جدول ۸ تعیین شده» باید در داخل مخروط دیذحدول ۳-۴- لیست توابع مختص ردههای بهرهوری انرژی در اتوماسیون ساختمان (ادامه)حذف واژه "خوک" از ردیف (2-1) فهرست پیوست بخشنامه های شماره 31091 مورخحسب مصوبه مراجع اعانون واردات طع،، پ،تعیو و نهعرهحسب مصوبه مراجع قانونی، احکام ذیل جهت اطالع و اقدام مقتضی ابالغ میحضشیش هر آهشحقوقی ارتباط تنگاتننگ داشته و قوانین و راهکارهای آییننامههای اجرایی یکی از ابزارهای اعماحمایت مالی از هستههای دوره پیشرشدحور" موضوع: پوشش بیمه ای گروههای خاص جامعه اس رلحوزه ... موضوع: نحوه اجرای آئین نامه بیمه اختیاری مصوب بخشنامه شماره ۶۵۱حوزه تلخیص دستور العملها و ضوابط نحوه رسید گی به ادعای افرادحوزه ستادی وزارت نیرو و شرکتهای تابعه (دولتی) مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری به شرححوزه فنی و درآمد موضوع: تمدید کسر حق بیمه تگمیلیحوزه مشترک معاونتهای حقوقفی» مجلس و آمور بینالمئل و بیمهایحوزه معاونت بیمه ای و درمانحوزه معاونت فنی و موضوع: ارسال پیام گوتاه به مستمری بگیرانحوزه موضوع: بازنشستگی مشمولینحوزه موضوع: دستورالدمل اجرائی بخشودگی 1 دستور اداریحوزه: بیمه آی و درمانحوزه: بیمه ای و درمانحوزه: درمان و بیمه ایحوزه: مشترک حقوقی و معاونت بیمه ایحوزه: مشترک درمان و بیمه ایحوزه: معاونت بیمه ای و معاونت برنامه ریزی» مالی و پشتیبانیحوطاسوت ار موضوع: ضوابتط اجرائیحیین قیمت تمام شده واحد آب زیرزمینی وخازن های موازی در پست های فشار قویخازن های موازی در پست های فشار قویخاکبای شور و ددیدی در آیرانخر رح کلعر یاهع وا له دح درخر روا او را امه اهخزانه دار محترم کل کشورخم که منطبق بر ضوابطخمهوری سا ین ایران تاریخ؛ ۹ رزخمینی ( ره ) که کمتر از ۵۰ سال سن داشته و مشمول مقررات حمایتی خاص دیگری قرار نداشتهخود مالک مشمول یارانه .بافندگان فرش وضاغلان صنایع دستی شناسه دار و..) درقالبخوزه بخ موضوع: بیمه اعضاء انجمن صنفی بخشنامر انخی و ار تال ,کار وراه احّی پوت دارد- پایداری در برابر عوامل جویدار تبرت در لا رندار تبرت درل دردارحهای آب 9 کاضصلاب در در حله تقصیلیداز وسانی به صنایمدتم رالحدل اجرایی خدمات بر هدب رداریدختران، پسران، مردان و زنان بالیای طبیعی را به اشکال متفاوتددماید دراحی سارهدهای اتحال ودر ااهرا مرهرراتدر اجراء اصل یکصلد و بیست و سوم (۱۳۳) قانون اساسی جمهوری اسلامیایراندر اجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست «قانون موافقتنامهدر اجرای بند (ب) ماده (۲۸) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی, اجتماعی و فرهنگیدر اجرای بند «۱» هزارو دهمین جلسه هبأت مدیره مورخ ۸۶/۷/۲۳ مقرر گردید تا اعحضاء شرکت تعاونیدر اجرای ماده «۴» قانون حمایت از صنعت برق کشور مصوب ۱۳۹۴ و به موجب ابلاغیه شمارهدر اجرای مفاد تبصره (11) ماده (27) قانون مالیات بر ارزش افزوده و با عنایت به مفاد قانون اصدر اجرای مقررات تبصره (1) ماده (123) اصلاحی قانون ثبت (موضوع ماده 10 قانون الحاقدر ارتباط با رسیدگی هاا و بررسای هاان ان ااه شادهدر این آییننامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:در این بخش برآوردی از توانایی و قابلیت ایجاد خوردگی داخلی انجام خواهد شد. خوردگی داخلی. کادر این بخش فرض میشود که ۶۵ درصد از مسافرین ساعت اوج در ۳۰ دقیقه اوج به بازرسی گمرک وارد مدر این دستگاه تشعشعات خورشید از طریق یک کره شیشهای شفاف که بر روی پایهای متصل است با متمدر این فصل ضوابط ارزیابی و بهسازی اعضا و اتصالات بتنی مربوط به سیستمهای مقاوم در برابر بادر این فصل مشخصات فنی عمومی و اجرایی سیستمهای صوتی و کاربرد آنها در طراحی و اجرای پروژهدر بسیاری موارد. جمع کننده جدید در امتداد خط یک تیر یا شاهتیر قرار میگیرد. معمولاً این مدر تصفبه خانههای فاضلاب و بردازش آندر جهت گردش کاری مناسبء نحوه وارد شدن به اتاق احیا و خارج شدن از آن به دو روش امکانپذیردر دی خدمات محالحاتشدر راستای اجرای سیاستهای کلی نظام اداری مصوب ۱۳۸۹ و قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مبارزدر راستای بهینهسازی و بهبود مستمر فرآیندهای اجرائی, از تاریخ صدور این دستور اداری. تغییرادر راستای تنقٌیح, تجمیع و تلخیص بخشنامه ها و دستورهای آداری. شفاف سازی مقررات. تسهبل در اردر راستای تنقیح» تجمیم وتلخیص بخشنامه ها ودستورهای آداری» شفاف سازی مقررات. تسهیل دردر راستای تکریم مودیان محترم مالیاتی میزان بخشودگی جرائم موضوع ماده22در رال نادٌذاری و حشاریدر رت خمان درحاه فنادایی رایدر رست خددات دتاالحاتدر رست مرس( رل رسدر رسی بتانسیل لنذزش دردر صنایع مرتبط بادر صورت استفاده از تابلوی ایزوله کلیه کلیدهای خطوط خروجی آن از نوع دو پل انتخاب شوند.در صورت لزوم می توان برای عبور این جریان هواء ازکانال |[ اشکل در داخل سقف کاذب بادر صورت نیازدر صورت پیشبینی این واحد. در نظر گرفتن هراسهی این فضاهادر صورتی که قفل نمودن درپوشهای سیستم لوله ایستاده خشک مورد نظر باشد. این کار منوط به تأییدر صورتی که نرخ رشد دستمزد اعلام شده کارگران در دو سال آخر خدمت آنها بیش از نرخ رشد طبیعیدر صورتیکه طول راهروی مستقیمی از ۲۲ متر بیشتر باشد.ء بهتر است با ایجاد تغییراتی شامل تغیدر قراردادهای صنعتنفتدر نامه ریژزی ازمایشیای رد ویدر وت و اس نقص در جوش (موجود)در ورد خدار زمین ذرزهدر وردعش کی ماش دم !النافتشدر پاسخ به استعالم های به عمل آمده بدینوسیله تصریح میدر پایین سپرء فشار مقاوم از راست بهچپ برابر است با :در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتناب ناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنهدر یرم سّدی...دراجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست « قانون موافقتنامسهدراجرای بند " ۴" یک هزار و پانصد وهفتادونهمین جلسههیات مدیره محترم سازمان» مصوب ۹۴/۱/۲۶ ددرادن ,یسو یا یا یاناسدرامد در موارد زیر اصلاح و جایگزین میگردد:درجهبندی بیمارستانها بر حسب امتیازات مکتسبه بیمارستانهای عمومیدرخصوص اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/03/02درخواست. اعلام و بهره برداری از سوابق بیمه شدگان همچنین حذف مکاتبات دستی و تشکیلدرزهای باز: این درزها باید با فروکردن و سپس درآوردن نوار چوبی» صفحه فلزی یا سایر قطعات موردزمان ام و پوو سوردزمان بنادو و تشتیرا دردستمرالحم, فموئه بر داری |دسته رالحمل حذر و تجیزدستو رالعمل محاسه حریم حاه و ثناتدستور العمل نحوه تشویق گزارشگران فرار مالیاتی موضوع ماده (37) اصلاحیه آیین نامه اجراییدستورائدمل حفانلت از دارایی مشتریدستورالحمل حفاذلت و ایمنئی دردستورالع مل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل اجرایی شورای حفغ حقوق بیتالمال در آمور اراضی و منابع طبیعی کشوردستورالعمل بررسی ویژگیهای عمومی آندستورالعمل تعیین مناسب ترین پیشنهاد در مناقصات پیمانکاریدستورالعمل ثبت کشتیها به صورت اجاره کاملدستورالعمل شستشو و گندزدایی شبکههای آپرسانیدستورالعمل صخور پروافه اشتغال به کار آموزشدستورالعمل ضوابط پذیرش و محاسبه کسر بهای آسفالت دردستورالعمل نحوه استرداد مالیات و عوارض دریافتی از خریداران کالاها و خدمات معاف از مالیات ودستورالعمل نحوه استرداد مالیات و عوارضص پرداختی سفارتخانه ها مأموریت های دیپلماتیک. پستدستورالعمل نحوه تکمیل و تنظیم اسناد همسان پیمانهای پژوهشی میدان /اکتشافی محور بالادستیدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل نگارش ضوابط نظام فنی و اجراییدستورالعمل و ضوابط تعیین مشاغل حاکمیتی در موسسهدستگاه های اجرایی،مهندسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامهدستگاه های اجرایی،مهنذسان مشاور و پیمانکاران به بخشنامهدستگاههای اجرایی, مشاورین و پیمانکاراندستگاههای اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکاران بخشنامه بهدسذم رالحدل در هدر داری ودسهء رالعمل در هبرداری ودشریه هار رد مسااروندت مبنتسمی, رپژوهش و ضاورقدعاد را دبس رودخادهها 9 دخازن مرهادفتر آدور مقررات ملی ساختمان پبوست. :دفتر امور فنی و تدوین معیارهادفتر امور فنی و تدوین معیارهادفتر امور مقررات ملّی ساختماندفتر توسعه مدیریت و تحول اداریدفتر توسعه منابع فیزیکی و آمور عمرانیدفتر مدیریت منابع فیزیکی و مجری طرح های عمرانیدفتر مقررات ملی و کنترل ساختماندفتر مقررات ملی و کنترل ساختماندفتر مهندسی و معارهای فنیدفتر مهندسی و معیارهای فنندفتر مهندسی و معیارهای فنیدفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای فنی آب و آبفادفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای قنی آب و آبفادفتر نظام فنی اجرایی دفتر مهندسی و معیارهای قنی آب و آبفادفترنظام فنی اجرایی معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورء با گذشت بیش از سی سال فدقد یاه دفت و دارده از نظر طول تیرء قدرت |ده مه و همم ام هممدوابنا فعالیت شرکتهای ثالث ارائه دهنده خدمات پس از فروشدوب در ساماندمی رودشاده۵۵)دوخت به پشت (اتصال بار جانبیی)دومین جلسه مورخ ۸۷/۸/۱۴ هیات محترم مدیره " زفان خانه دار" با رعایت شرایط مقرر دربیمه صاحبادون پا ره آیین نامه شورای عالی تامین اجتماعی موضوع ماده 18دیافراگم باید از اتصال مناسب جهت انتقال بار به قاب فولادی مهاربندی شده یا قابهای فولادی بدیران کل محترم امور مالیاتیدیزل ژنراتورهای اضطراری دردیزل ژنراتورهای اضطراری دردین مقدس اسلام بعنوان مکتبی اجتماعی و انسان سازء اصل مشارکت و مسئولیت همگانی در پیشبرد اهدذکر این نکته ضروری است که استفاده از این منحنیها و تعریف فشار آب منفذی مورد استفاده در نمرآهنمای مشار کت مردمی در طرح های اب 9 خاکرئیس محترم جمهوری اسلامی ابرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ابرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ایرانرئیس محترم جمهوری اسلامی ایرانرئیس منترم دانشگاه عاوم پزشگی و خدمات بهداشتی درمانی سراسر کشوررئیس هیأت مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمیرا خنمای واگذاری از نشعاب فاضااب بهرا سار وتمارت ارو ی حرات لا مات رو پنسا اشرا مت ۷وری «ست ۲9 صفحهرا معاونت امور فنیرا نام یا ی رد یرواف« ورک رس علواعمرا یا هارو راک نواعا ترازو یرات عاولی ,کار و راد ای وت وارورات مموری وه راراخنمای یننهبندی سبل و تتیین حد بسترراد اندازی و نحوه استفاده از نرم افزارهایرادنثمای کار برد ددلهای تجچربی و نذاریرادننمای بررسی پیشروی آبهای شور دررافتمای برّره برداری دبدرولیگی ازرال مو ریاس یارالی شماره: ۹۹/۲۱۷۰۸/۵۰۰رامئثمای را بار دل راسدحب رودخاده 15رامنمای بر. رد در داری وذن.داریرانئها ی کار برد اشنماد مرشددی درراه جانبی سه خطه یک طرفه در دو سمت آزادراهراهخنمای باز رسی در دسدکهای بزرفراهعتمای بر داشت مصالح رودخادئهایراهنمای ار زیابی ایمنی و اقدامات اضطراری در سدها و سازههای وابستهراهنمای ارزیابی و بهسازی لوزهای شریانهای حیاتی سامانه گازرسانیراهنمای انتخاب مشاور به روش بودجه ثابتراهنمای انتخاب مشاور به روش تعرفهراهنمای انتخاب مشاور به روش تک گزینهایراهنمای انتخاب مشاور به روش کیفیتراهنمای انتخاب مشاور به روش کیفیت و قیمتراهنمای انتخاب گباهان در فضای سبزراهنمای برنامهریزی و طراحی معماری بخش مراقبت ویژه جراحی قلب ۲516راهنمای جامع مطالعات طرح» بهرهبرداری و نگهداری سامانه پیشبینی و هشدار سیلراهنمای طرا حی» ساخت و نگهذاری کو رههاراهنمای فعالیتهای دارای ۵ درراهنمای فنی پایش وضعیت درراهنمای فنی پایش وضعیت در سیستمراهنمای مطالعات خیدروژ نو شیمیایی درراهنمای مطالعات ژئوفیزیک در آهای زیرزمینیراهنمای نمونهبرداری از آب زیرزمینیراهنمای نگهداری و تعمیرات تصفیه خانههای آبراهنمای کاربرد مدلهای ریاضی درراکب سهامی ابر یت اینراکتورهای موازی در پستهای فشار قویراکتورهای موازی در پستهای فشار قویراکنمای دز ردق در سازههای ازرای عالی فنی شهرداریرباص تموری ب وست راربر ردیابی در کشوررتساان سازمانع اداری واسیرای لوررخنمودهایی در سیاستگذاری مدیریت آبرخواران به صورت همزمان انجام شده و کمردیف سواالت با توجه به شرایط و محدودیترس یا واتر را, نلااخا بسرارورسای موْسسات دولتی باگستره کشوری حداکثر(۳) پست در سقف پستهای مصوبرسد کید مد را ما مه یچ اصرضایت کارکنان قراردادی کارگاههای پیمانکاری» از تاریخ اجرای نصب اولین نگارش پائیزهرعایت ضوابط فاصله تکیهگاهها در کانالها مطابق با 5۸1۸۳1۸رفع ابهام از قسمت اخیر بند1رم این ۲۷۳ ما۹۵رم هر ام اما وا را رم مت تر مت ی کت ی رو تو اپ ارد تا ار تب تومن ۷رنگ خاک-رنگ زمینه خاک را با سامانه علائم مانسل (هیوء ولیو و کروما) مشخص نمائید. به عنوان مرنگینههای زرد شامل اکسید کرومء اکسید روی و اکسید کادمیومرنیس کل محترم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایرانره شطی کر چا شماره سا اسرو ارور نا از نره نا اد او ۹ هر ۶۸ موجرو و ریا سا اهاط داح باروش ساده شده مدل تحلیلی که اینجا توضیح داده می شود. عبارت است از مدل کردن قاب دال -ستونی,روش های اکتشاف در زمین های کارستیروش های جلو کیری از خوردکیروشای الکذریکی مقاومت ویژه و لر زهایرول بازکن همراه با دستگاهرک به را اره ۲۸۵رگا : ضریب زلزله جانبی اصلاح شدهریاس یاران ده ریا راریاست جمهوری بسمه تعالیریاست محترام تأمین اجتماعیریاست محترر جموروری بره سیوسرت«ریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانریاست محترم جمهوری اسلامی ایران :ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران ِریاست محترم شعبهریز اقلام مشمول و غیر مشمول پیوست یازدهم تنقیح و تلخیص بخشنامه (۱۱) جدید در آمد و ملحقات آزئوشیزیک و نقش آن در مهندسی آبزئوفیزیک و نقش آن در ممهندسی آبزئوفیزیک و نقشس آن در ممهندسی آبزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیزان اداری راکو راعت: ۱۱:۲زان باه و لوور ورزان رام و وج تورزب عح کا را هکیت لس سَنَ سرزدوفیزیک ونتش آن در مندسی آب,زرد رل فدمام رشرت لجرانت ن ریت در سرزشگندی و بعازی خای برای دشترایی کهزمینههای بروز فساد و با هدف استفاده بهینه از ظرفیتهای پیمانکاران. مشاوران و تأمینکنشدگازهکشسی 9 بسازی خاک برای دشتهایی کهزک کا. کار را ان نت ۳ ۴ رز ها ملظسأدان بر مت و یاه رک سور رت نداردسا مان "امن احای ۱ صاوو ساب غرم و بو مر مت جما وی » بوست: نداردساختمانهای با اسکلت فلزی (جوشی یا پیچ و مهرهای) معمولا به لحاظ الکتریکی پیوسته هستند و دساختمانهای حغالت در مقابلسادالش ان یلگ با سین وآروسار ماه رس در رم ارساران "انا ای راساربان اداری وا کدی سور را نداردسارمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسارمان مدیریت و برنامه ریزی کشورساز ان مور و وربا ورویساز مان برنامه و بودجه کشورساز مان بناهدر و دریانوردیسازدان ارنامه و (ءدجه تَدْ ورسازمان آدرای و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان اداری و استخدامی کشورسازمان ام و لووجر سورسازمان امور اداری و استخدامی کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برفامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه -وزسازمان برنامه و بودجه -وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه آبرانسازمان برنامه و بودجه ابرانسازمان برنامه و بودجه وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه کشورسازمان برنامه و بودجه- وزارت نیروسازمان برنامه و بودجه- وزارت یروسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودجه. دفتر فنیسازمان برنامه و بودحجه کشورسازمان ربانمه و بودجه کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان ربانهم و بودهج کشورسازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - سازمان ملی استاندارد آبرانسازمان مد بربت و برنامهریزی کشورسازمان مد بریت و برفامه ریزی کشورسازمان مد بریت و برفامهربزی کشورسازمان مد بریت و برفامهریزی کشورسازمان مد بریت و برفامهریزی کشورسازمان مد بریت و برفامهریزی کشورسازمان مد بریت و برفامهریزی کشورسازمان مد بریت و برفامهریزی کشورسازمان مد بریت و برفامهریزی کشورسازمان مد بریت و برفامهریزی کشورسازمان مد بریت و برفاههریزی کشورسازمان مد بریت و برنامهریزی کشورسازمان مد بریت و برنامهریزی کشورسازمان مد بریت و برنامهریزی کشورسازمان مد بریت و برنامهریزی کشورسازمان مد بریت و برنامهریزی کشورسازمان مد بریت و برنامهریزی کشورسازمان مد بریت و برنامهریزی کشورسازمان مدبریت و برنامهربزی کشورسازمان مدبریت و برنامهربزی کشورسازمان مدبریت و برنامهربزی کشورسازمان مدبریت و برنامهربزی کشورسازمان مدبریت و برنامهربزی کشورسازمان مدبریت و برنامهربزی کشورسازمان مدبریت و برنامهربزی کشورسازمان مدبریت و برنامهربزی کشورسازمان مدبریت و برنامهربزی کشورسازمان مدبریت و برنامهریزی کشورسازمان مدبریت و برنامهریزی کشورسازمان مدبریت و برنامهریزی کشورسازمان مدبریت و برنامهریزی کشورسازمان مدبریت و برنامهریزی کشورسازمان مدبریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیربت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برفامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ربزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ربزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور وزارت نیروسازمان مدیریت و برنامهرپزی کشورسازمان مدیریت و برنامهرپزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان مدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برفامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان ممدیریت و برنامهریزی کشورسازمان میراث فرهنگی. صنایع دستی و گردشگریسازمان ها و دستگاه های زیر مجموعه وزارت امور اقتصادی و داراییسازمان یام و لووم ورسازممان مد بریت و برفاههریزی کشورسازه و تمامی اجزای آن باید در برابر گسیختگی در زمان رویداد نهایی مانند زلزله طراحی شوند.سازیازه نادار دسا یور و تداردسامان با و لوو لورسامان با و لوو لورسامانه سرمایش ایستا درجه حرارت فضای داخل را به استفاده از پدیده حرارت طبیعی تنظیم میکند.سای در شود ترادسخصی افراد باید از پرده یا سایر روشها استفاده نمود.سر فصلهای نمونه برای خلاصهسر کتهای حفاری و پمپازسرا زا تسیا کم را وی بو دنل وسرپناه ایستگاه های اتوبوس و اتوبوسسری یا موانعیسس وزارت «فاع و سای سروا یم بیوست:سسط ست سار هگا رک وسشورای ی سهرداری دیهان درسلامت کارکنان صنعت آب و برق و با عنایت به موافقت سازمان تأمین اجتماعی و مجوز بیمه مرکزیسنا تابن بای دج موب درا است. ام سم رممری دود العان)» ریک نداردسند 3292سند 3360سند 3361سند 3362سند 3363سند 3364سند 3365سند 3367سند 3368سند 3369سند 3370سند 3371سند 3448سند 3451سند 3506سند 3515سند 4007سند 4059سند 4102سند 4209سند 4503سند 4504سند 4628سند 4914سند 5012سند 5015سند 5023سند 5025سند 5027سند 5029سند 5053سند 5060سند 5088سند 5096سند 5098سند 5099سند 5103سند 5104سند 5119سند 5120سند 5139سند 5141سند 5146سند 5149سند 5150سند 5151سند 5154سند 5155سند 5156سند 5159سند 5161سند 5162سند 5163سند 5167سند 5170سند 5171سند 5176سند 5178سند 5179سند 5184سند 5197سند 5199سند 5200سند 5211سند 5215سند 5223سند 5227سند 5230سند 5231سند 5233سند 5235سند 5236سند 5251سند 5253سند 5255سند 5256سند 5257سند 5260سند 5262سند 5263سند 5276سند 5299سند 5302سند 5303سند 5305سند 5306سند 5311سند 5330سند 5333سند 5335سند 5338سند 5339سند 5340سند 5348سند 5352سند 5389سند 5402سند 5436سند 5437سند 5439سند 5553سند 5568سند 5681سند 5719سند 5721سند 5733سند 5745سند 5750سند 5762سند 5864سند 5893سند 6001سند 6007سند 6010سند 6013سند 6018سند 6032سنف ملی توسعه بخش بهداشت و درهانسنگ مصرفی از هر گونه که باشد باید تمیر محکم. بادوام» متجانس و بدون رگه بوده و عاری ازسوزن تا ابتدای قوس قائم با ۰/2 در نظر گرفته شود. در صورت عدم وجود فضای کافی, حداقل فضای بیسیستم های کنترل و اتوماسیون در پست های فشار قویسیم از ال در اثرازنشاخ صههای مرحلهبندی کار در رودخانه. امکان پذ بری اجراء زمانبندی مراحل کار و سرعتشبوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات « قراردادها»شده دوره ها با اولو یشر کتهای مادر تخصصی و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرایط عمومی بیمه تمام خطر نصبشرایط عمومی قراردادشرایط مدیریتی و اجرایی اندازهگیریشرت سیهامی مد بر پت سابع ۸شرح ردیف : لوله فولادی سیاه درز دار به قطر نامی ۱۵ (یک دوم اینچ). رستّه ؛ ساختمان و ساخ<شرح عمومی خدماتشرهنگ فنی آبیاری و زهکشیشرکت سهامی مد بر بت منامن آب ابرانشرکت مادر تخصصی مهندسی آب و فاضلاب کشورشرکتهای زیرمجموعه در صورت عدم اجرای چارچوب قرارداد ضمیمه با شرکتهای بیمهگرشرکتهای ماک بیس سی مشاأور در طرحهیای دیشرکتهای مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکتهای مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکتهای مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکتهای مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکتهای مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکتهای مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکتهای مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکتهای مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکتهای مادر تخصصی, ساتبا و مراکز آموزشی و پژوهشی وابستهشرکتهای مادر تخصصی, سازمانها و موسسات تایعهشرکتهای مادر تخصصی,. ساتبا. موسسات و مراکز آموزشی و پژوهشیشررداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شفاره: شرا ار باشماره ۲۱۰۶۹ 0۵0۵3( روزنامه رسمیشماره ۱۸۵۴۲۱ ۱۳شماره نشرد شر به ۰۵ ۰شماره ویزه نامه ۱۰۵۲شماره ویزه نامه ۱۱۱۹شماره ویزه نامه: ۹۸۵شماره ویزه نامه: ۱۰۱۰شماره ویزژه نامه: ۲۱۱۶۷شماره ویژه نامهشماره ویژه نامه: ۱۰۰۰شماره ویژه نامه: ۱۰۲۵شماره ویژه نامه: ۱۰۳۴شماره: تشاد هرهبشماره: وفرفدرب مهشماره: یرف در رده هرشهردارآن محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداراآان محترم مناطق ۱ الی ۲۳۲شهرداران محترم مناطق ۱ آلی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۲شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرداران محترم مناطق ۱ الی ۲۳شهرست و شناسنامه نرم افزارهایشهفرست خدمات مطالعان مر حله دوم( تشریحی) وشورای اقتصاد در جلسه مورخ 13شورای عالی فناوری اطلاعات و در راستای آیجاد وحدت رویه در اجرای فعالیت های مرتبط با توسعه فشورای ملی توسعه و نظارت بر مراکز پذیرهنویسی اهدای سلولهای بنیادی خونساز و بانکهای خونشورایعالی اجرای سباستهای کلی اصل ۴۴ ثانون اساسیشویا و پاسوخیای ایجاد شوده در اعضوای سواختمان را می توان به دو رروهشکل ۰-۱۸-۱۰ اشکال مختلف برای مهار تجهیزاتشکل ۸-۶- نحوه اجرا با یک رول پیوستهشکل ۲۳-۳: مفصل نوع یا راشکل ۳۷-۱۲- نمایی از آسیب دیدگی سگمنت در حین پیشروی ۲881شکل ۳۹ تقرس مرکب حداقل برای رابط چنبری خروجی (مرعت طرح رابط ۳۰ کیلومتر در ساعت)شیرهای سولنوییدی در مدار هیدرولیکیشین لیسی فهرروی و دیش میت نان وت ۹ در ایصاحبان حرف و مشاغل آزاد در این آئیننامه به افرادی اطلاق میشود که برای انجام حرفه و شغل مصفحه پوششی شماره ویرایش:صنفی نمایندگان شرکت بیمه معلم از تاریخ ۸۷/۳/۱ مشمول مقررات قانون تأمین اجتماعی قرارصوس با رخست «ارانضای کارگروه تخصصی و عمومی و ویژه تدوین دستورالعمل نحوه رسیدگی به تأخیرات پیمان در وزارت نفضوابتدٌ نصب و راه اندازی» جایگزینی (استان) و جابجایی تجهیزات پزشکی سرمایهایضوابط خدمات پس از فروش شرکت های تجهیزات پزشگیضوابط و معیارهای انتخاب سامانهضوابط پذیرش و محاسبه کسر بهای عملیات اجرایضوابط کلی پذیرش طرحها به منغظور اجراییسازی شمضوع مقررات ناظر بر جرانم موضوع ماده 169 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی مصوبطبق ضوابط قیمت گذاری کلیه کالاها (تجهیزات پزشکی ) که با ارز آزاد وارد کشور می شوند ومتقاضیطراحی بناهای در(طول موجهای کوتاهتر نور به شکل شدیدتری توسط جو پراکنده میشوند و بنابراین بر کار رصد تاثیع مصوبه: ابلاغ نرخ خرید تضمینی برق از نیروگاههای تجدیدپذیر و پاکعا موضوع: اصلاح نحوه محاسبه مستمریعرضه کنندگان تجهیزات و ملزومات پزشکی سراسر کشورعطف به نامه شماره ۱۱۰۳۷۹ مورخ ۱۶۰۰/۹/۲۱ در اجرای اصل یکصدعملیات خاکریزی و تراکم آن پس از لولهگذاریعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای دوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصاهای ضوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصفهای شوره های آموزشی برایعنلوین و سرفصلهای ضوره های آموزشی برایعنوان دوره: الزامات عمومی تأسیسات برقیعنوان ضابطه حمابت از تولیدعنوان فرم درخواست. ثبت وسابل پزشکی ۱عون دستورالعمل ثبت تجهپزات وملزومات پزشکی (تولید داخل و وارداتی) ٍعون نی و جهز ایغیر مخرب اسکت که با اسکتفاده از خاصکیت موئینگی برای آشککارفراخوان بکارگیری کارشناسان واجد شرایط برای همکاری کارشناسی با شورای عالی فنیفرسایش رسوب در آبخیزهافرسایش شدید سواحل دریا در محل مصب گردیده و کف کنی زیادی در پاییندست آن به وجود آمده» ضمنفرم انصراف از درخواست انتقال کسور بازنشستگی از سایر صندوقها به سازمان تامین اجتماعیفرم درخواست معرفی به کمیسیون پزشکیفرم درخواست معرفی به کمیسیون پزشکیفصل تسنسم - جداسازی لرزه ای در بهسازی سازهها ۳۹فصل دهم : الزامات کاب لکنسی منوازن و فیبر نوری ۱۹۷فصل دهم: سازه با میراگر109فصل سوم- دستورالعمل طراحی و کنترل لرزهفصل سوم- طراحی و ساخت منظرراه ۳۶( ۵۸۳فصل ششم - رفتارسنجی زمینلغزش با استفاده از تکنیک نداخلسنجی راداری ۹۹/۰۹/۲۶ ۱۷۹فصل شم الزامات طراحی سیستمهای سازهای با عملکرد برتر ۱۴۰۳/۰۶/۱۵ ۱۵۵فصل مالیات بر درآمد حقوقفصل نهم- رونسنایی پلهاء راههای مرنفع و تفاطعهای غیر همسطح )۱۳فصل هفتم - اصول فنی و مراحل ساخت آیشکنها ۸۳فصل هفتم- شرح تحولات پیش رو و تحولات تولید در طول زمان 133فصل چهاردهم - قیر در راهسازی ۳۹۵فصل چهارم: مالیات بر درآمد مشاغل ی ۳۱فعالیتهای خدماترسانی مرتبط با سامانههایفلاش تانک)- تعیین معیار مصرف آب وفنی و زیربنایی پژوهشگاه نیروفنیو درآمد و درمان سیستم جامع کمیسیون های پزشگی «فهر ست و شناسنامه نرم افزارهای مهندسی آنفهرست برخی از مودیان مالیاتی که نسببت ببه ارسبا س اسبتردادظ انهارنامبه دوره مالیباتی (هبارفهرست خدمات مرحله بهرهبرداری و نگهداری سدهافهرست خدمات مرحلهه شناسایی رسوبسنجی و رسوب شناسیفهرست دانشگاههای دولتی دارای حداقل یکی از رشته های مهندسیقابلیت تنظیم درجه حرارت بدن نوزاد از ۳۴ تا ۳۸قانممقام محترم وزیر ات۳ 2قانون اصلاح بعضی از مواد قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنقانون برنامه پنحم توسعهقانون تأمین اجتماعی مصوبت ۱۳۹۵۴ و الحاقی دو تبصره به ماده (۷۶)مصوب ۹۳۱ مصوبه بواره اه موصوقانون تدوین و تشیح قوانین و مقررات کشور که با عنوان طرح به مجلسسشورای اسلامیقانون جهش تولید دانش بنیان- مواد 1055-147-148قانون جهش تولید مسکن سقانون راجع به اصلاح ماده ۲۱ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و داروبی و مواد خوردنی و آشامقانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی (مصوب ۱۳۸۳/۰۲/۱۲)قانون مالئیات های مستقیمقانون مالیات برقانون مالیات بر ارزش افزودهقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبقانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1387قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب1400/03/02قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400قانون مالیات بر ارزشافزوده مصوب 1400قانون مالیات هایقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیمقانون مالیات های مستقیم (به شماره6978قانون مالیات های مستقیم مقانون مالیات های مستقیم مقانون مالیات های مستقیم مقانون مربوط به مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص ترکیبقانون نغلام مهندسی و کنترلی ساختمانقانون پایانه های فروشگاهی وقانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری، صنعتی موادقانون کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دربایی دربای خزرقرارداد شماره یدقعمرات اساسی. خرید تجهیزات وقنک آبها و قأسیسات پایانهای استباایکقچء ست نات مک کت ده که نفورکیملا وزارت امور اقتصادی و دارایی مدالاه ی رای کا سو وی ها رای زکلغو ماده (۷) آیین نامه اجرایی قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور (مصوب ۱۳۷۸/۰۶/۱۰)لوسر هس وکا 7 حمایت تأمیناجتماعی از حادثهدیده ناشی از کار مشروطلوله یا قوطی با قطر یا بعد کوچکتر و مساوی177لولهکشی آب سرد و آب گرم مصرفیلسا ان نارمان یام و نووی آسور بومت: تاردما ّ ,کت صوییم هیا و مهن کی سم اس طسقما یر پیش را شیمماده۱) این دستورالعمل با توجه به مشکلات موجود در عدم استفاده مجدد از کاشتنیهای ارتوپدی درماده11) قانون مالیات بر ارزش افزودهماده17) قانون جهش تولید مسکنماده 1 تعریف: نظام مهندسی و کنترل ساختمان عبارت است از محموعه قانون» مقررات, آئیننامههاءماده ۱- سرپرستی کودکان و نوجوانان فاقد سرپرست به منظور تأمین نیازهای مادی و معنوی آنان, باماده ۱۵- رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل سازمان مکلف است کل هزینه واحدهایماده ۱۹ - کلیه دستگاههای مشمول این قانون موظفند با مرخصی استعلاجیماده واحده - بند یک ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات آمور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامماده واحده - بند یک ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات آمور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی» آشامیمارا ن "ان بای برمارا ن "ان بای برمالیاتی به سود تقسیم نشده شرکتماما رام و وود ورماما مار و لو ورماما ناران رام و لووی سورمان باه و لووجرم ورمان نامه وود ازمان یام و لوویز سورماندان "نی ور ارت عاولن کار و رداه اتا 59 موست: اروماوت ای رای سمه تعالیماولی) مار کی) رد «فاوری مور ی اسلای ان ۲ به به۵م۱مبانی و ضوابط طراحی شبکههای جمع آوریمبحث یازدهم مقررات ملی ساختمانمبندسی در دروزههای مدندسی آتمتاون محترم وزیر ورئیس شورای قدوین مقررات ملی ساختمانمتاونت برنامهریزی و فنأرت راهبردی رییس جه: ورمتقاضی انذرادی (انعقاد پیمان با موسسه و پژوهنده)متقاضی انفرادی (انعقاد بیمان با بژوهنده)متمم فرهنگ شنی آبیاری و زهکشیمتمم فرهنگ شنی آبیاری و زهکشیمتناسب با سنوات پرداخت حق بیمهمجلس شورای اسلاسی یلا پدوسسش ومجموع خارج از قضور با آهنسات همپوشانی هامجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناءمجموعه قوانین مرتبط با هیأت امناء ۳۷مجموعه قوانین و مقررات حوزه سازمان بیمه سلامت ایرانمحاون مرن رک رو و او دی ای این ۲ب رحمحدوده نوسانات ولتاژٌ در نقطه اتصالمحص و اس هس حطر, وممحمصصصی ۹ که اس امس سر در موم متاممحو مت مر ی ول وفاوری در ی اسّای امانمحورهای بلند و کوتاه با روابط زیر بیان میشوند:مختلف اعم از خریدء مناقصه» مزایده» سرمایهگذاری» مشارکت یا ترک تشریفات» توافقنامه یا تفاهمخلوط کن (از جمله کامیونهایمدا این ای رت داردمدارهای برقرسانی و کنترل به نحو رضایتبخشی نصب شدهاندمدب رآن عامل شرکتهای اصلی و فرعیمدبران کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدری کل محترم ستادیمدریان کل محترم مستقل ستادیمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدریکل محترم تأمین اجتماعی استانمدیبران و روسای محترم واحدهای ستادیمدیر کل محترم امو... ر مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتیمدیر کل محترم امور مالیاتی ...مدیر کل محترم امور مالیاتی ...مدیر کل محترم امور مالیاتی استانمدیر کل محترم دفتر روابط عمومی و فرهنگسازی مالیاتیمدیران عامل محترم بانکهای دولتی، غیر دولتی، شرکت دولتی پستمدیران محترم دادرسی سراسر کشورمدیران محترم دادرسی مالیاتیمدیران محترم شرکت های پذیرفته شده در بورس و فرابورسمدیران محترم واحدهای تابعهمدیران کل محترم ادارات امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتیمدیران کل محترم امور مالیاتی ...مدیران کل محترم واحدهای ستادی ِمدیران کل و روْسای محترم واحدهای مستقل ستادیمدیران/ سرپرست های محترم دادرسی مالیاتیمدیرعامل محترم بانک ملی ایرانمدیرعامل محترم روزنامه رسمی کشورمدیرعامل محترم شرکت مشاور مدیریت و خدمات ماشینی تامینمدیرکل محترم/معاون محترم حسابرسی/مسئول محترم حوزه حسابرسی اداره کل امور مالیاتیمدیریت محترم مهندسی 9 طرحهای شرکت ملی گاز آبرانمر در یرم مرومر عم جتماعی و فرهنگیمراحل کلی ثبت تا شناسه گذاری وسبله پزشکگی دار اداره کل تحهیزات و ملزومات بپزشکی سازمان غد)مرت وک بای را چا مکمرروی بر تجربیات برنامه ریزی آبمروری بر ضوابط 9 استانداردهای انتخابمرکز تحقیقات را» مسکن و شهرسازیمس وا مرا 7 را سا اندمشارکت مارون کاران و مهندسی و خدمات چاه سی لندمشاعصات ثنی عمومی و اجراییمشاور مختلف خارجی در طول سالیان متمادی, پایگاه سست و ضعیفی را برای نظام برنامهریزی فراهممشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشاوران محترم شهردار نهرانمشتدل بر :سار جدد)مشخصات عمومی ساختمان در فرم ارزیابی سریع با مشاهده از بیرون ساختمان تکمیل میشود.مشخصات فنی تهیه، نصب، نگهداری و تعمیر چراغمشخصات فنی ساخت، نصب و نگهداری تابلوهای ترافیکیمشخصات فنی ساخت، نصب و نگهداری حفاظ هامشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجرابیمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجراییمشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی جریان ضعیف ساختمانمشخصات فنی و اجرایی روسازی مسیر اتوبوس های تندرومشخصههای حرکت زمین در حین وقوع زلزله از طریق لرزهنگاری در نقاط نصب لرزهنگارها بهصورت تمشموئین ماده ۹۵ قانون تأمین اجتماعیمصالح و فر آوردههای ساختمانیمصرح در این قانون از جمله قانون تخصیص سهمیه برای زنان در پذیرش دستیاریمصوبه شورای عالی اداری در مورد واگذاری امور پشتیبانی دستگاههای اجرایی به بخش غیر دولتیمضخصات فنی عمومی راهمعاد لیس مود و دسا ایمعالونت برفامهریزی و تغظارت راهبردی ریس جمهورمعالونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعاوئت حقوقی و آمور مجلسمعاودت فنی و عمرانی پل ۳۳معاودت فنی و عمرانی پوسمعاودت فنی و عمرانی پوسمعاوست فنی و عمرانی نمیمعاوشت دی رایمعاول در ای راست مموری سم ۳۴۴۲معاولی ر ور سارمالش ام و لو وجلور پوت نداردمعاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیسجمهورمعاون محترم توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزیمعاون محترم توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزیمعاون محترم علمی, فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیس جمهور منضم به فهرست اطلاعات (1098)معاون محترم وزیر و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایرانمعاون وزبر و رئیس سازمان فدمعاونان محترم سازمانمعاونان محترم سازمانمعاونان محترم شهردار ثهرانمعاونان محترم شهردار ثهرانمعاونان محترم شهردار نهرانمعاونان محترم وزبر نفتمعاونان محترم وزبر و مدیران عاسل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیرمعاونان محترم وزیر نفتمعاونان محترم وزیر نفتمعاونان محترم وزیر نفت ۱معاونان محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیرانعامل شرکتهای اصلیمعاونان محترم وزیر و مدیرانعامل شرکتهای اصلیمعاونت آمور آب و آبفامعاونت آمور آب و آبقامعاونت آمور آب و آبقامعاونت آمور آب و ابفامعاونت آمور مهندسی و فناوریمعاونت آمورمسکن و ساختمان عادیمعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبفامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و آبقامعاونت امور آب و ابفامعاونت امور مسکن و ساختماد رهمعاونت بر نامه ریزی و نغثارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برفامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامه ریزی و نغفارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهرپزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و تغقارت راهبردی رییس جهوورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردیمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور وزارت نیرومعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ربیس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوریمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوریمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریبس جمپهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریبس جمپورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریس جمپورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریس جمپورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جممهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمپورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمیورمعاونت برنامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جموورمعاونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی ریاست جهموریمعاونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهورمعاونت علمی و فناوری ریبیس جمهورمعاونت فنی و عمراتی ماشمعاونت فنی و عمرانی را شوهمعاونت فنی و عمرانی را وهمعاونت فنی و عمرانی شوهمعاونت فنی و عمرانی وال۳۳معاونت فنی و عمرانی وسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پوسمعاونت فنی و عمرانی پیرس,معاونت فنی و عمرانی پیرس,معاونت فنی و عمرانی پیرست:معاونت فنی و عمرانی پیوسس,معاونت فنی و عمرانی یرسمعاونت فنی. آمور زیربنایی و تولیدی وزارت راه و شهرسازیمعاونت فنی. امور زیربنایی و تولیدی سازمان نقشهبرداری کشورمعاونت فنی، امور زیربنایی ومعاونت فنی، زیربنایی و تولیدی سازمان نقشهمعاونت قوانین؛ بررسی و اظهارنظر نمایید.معاونت مهندسی, پژزوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناورکمعاونت مهندسی, پژوهش و فناورکمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی. پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی، پژوهش و فناوریمعاونت مهندسی، پژوهش و فناوریمعاونت مهیدسی و ساخت داحلمعاونت مهیدسی, پژوهش و فناوریمعاونت مهیدسی, پژوهش و فناوریمعاونت مور آب و آبقامعاونت نظارت راهبردی وزارت تهرو ۱ 1 ۱ تبدیل های نوع سوم و چهارم تنها در ورودی سازه بکار میمعاونت پژوهش و مطالعات پایهمعاونین محترم شهردا رتهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم شهردار نهرانمعاونین محترم فنی و عمرانی مناطق بیست و دو گانهمعاونین محترم وزبرمعاونین محترم وزبر و مدبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزبر و مدبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزبر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزبر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیبرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیرمعاونین محترم وزیر و مدبران عامل شر کتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیبران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیرآن عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عأمل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکت های اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل شرکتهای اصلیمعاونین محنرم وزبر و مدبران عامل شرکت های اصلیمعاونین و مشاورین وزیرء دفاتر مستقل حوزه ستادیمعبرهایی که برای لولهمعطوف به پروژه نشانمعلونت بر نامهریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمعلونت برفامه ریزی و تغفارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغظارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمعلونت برفامهریزی و ارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامهریزی و نغفارت راهبردی ربیس جمهورمعلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفاههریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برفنامهریزی و تغارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامهریزی و تغثارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمعلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمعلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جموورمعلونت برنامهریزی و نغلارت راهبردی رییس جمهورمعلونت فنی و توسعه آمور زیر بناییمعمولترین روش آببندی بامها و سایر قسمتهای ساختمان, استفاده از قیر و گونی است که درمعوون مهندیی ووه و هعوریمعیارهای اجباری, برای تأمین هدفهای طراحی مورد نیاز است. چنین معیارهایی مانند این بند با حمفاونان محترم شهردار تفرانمقررات زدایی و وحدت رویهمقررات فصل نهم باب چهارم قانون مالیات های مستقیممقررات ملی ساختمان ابرانملاع مک سیخ باممعال «بخشنامه تلخس شماره ۲۲ مور بسبهشدگان »من ررض در ایرارنمنابع آب زیر زمینی ومناسب ترین پیشنهاد در مناقصات پیمانکارمناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع, تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتنابنا پذیر کرده است.مناسب و مستمر آنها در پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتنابناپذ پر کرده است.مناوزن و سرفصامای دورهدای آدوزشی برایمنظور متمرکز نمودن کلیۀ ضوابط کفالت، نحوه بررسی وچگونگی احراز شرایط ومنمم فرهنگ فنی آبیاری و زهکشیمننوررش در امرانمننیررش در ایرانمننیوررش در امرانمهاونت برفامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامه ریزی و نغثارت راهبردی رئیس جمهورمهاونت برنامه ریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهاونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهرودن هی و جهز ایمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغفارت راهبردی رسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تخفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تخفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغثارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغخقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ربیسی جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و نخارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و نغارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و نغفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی رسسی جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاه» ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاهه ریزی و نغقفارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاههریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاههریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاههریزی و تغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برفاههریزی و نغفارت راهبردی ربیس جمهورمهلونت برنامه ریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامه ریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامهریزی و تغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغظارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جهمهورمهلونت برنامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جهمهورمهلونت برنامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جهمهورمهلونت برنامهریزی و نغفارت راهبردی رییس جهمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی ریس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهلونت برنامهریزی و نغقارت راهبردی رییس جمهورمهندسان مشاور شرکت های انفورماتیک و،دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و دستگاه های اجرایی به بخشنامهمهندسان مشاور و پیمانکاران ،دستگاههای اجرایی به بخشنامهمواد مرتبط قانون برنامه ششم توسعه با سازمان تأمینموارد استاندارد ایمنی آزمایشگاهی را هنگام استفاده از گازهای فشرده رعایت نمائید. کپسولهای گمواردی که باید در راهاندازی دستگاه رعایت شود:موافقتنامه حاغره همراه پا اسناد و مذارک موضوع ماده ۲ آن» که محموعهای غیر قابلموجن دمم ردان رد تایناخد تدم کین ایشا یت مت ٩ همینا شا مشک دددت نس شارت شاه دک و شاموجن دمم ردان رد تایناخد تدم کین ایشا یت مت ٩ همینا شا مشک دددت نس شارت شاه دک و شامور ۱ امراله را را رت را ار ار رل ارمور املای ارانن هر ام ۹۴مور ی اسلا یرال رایمور ی املایارران از رتمور یاملایارانی شماره : ۸۹۵ اس ,۲۸مور یلا یاهمان ارو بر رت رامور یلا یاهمان را را را ارمورا یسایس را لکمورک اسلا ار۱ تاره . را ی ای ار رامورک اسلا ی امران رامورک اسلا یا رال سرمورک اسلا یاران در : ۱۳۹۹۳مورک ام ماران تا ۱۳۹۷۳۶موری اسلا یاران باره وموری املایاران باره رای ار را رک را رهموز مطاوات موضوع: قانون حمایت خانواده بخشنامه شمارهموز کار (در صورت استفاده)موسسات آموزش عالی و پژوهشیموسسه استاندارد و تحقیقات صنئعتی امرانموسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب بند یک ماده۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مْموضوع : بیمه اعضاء انعمن صنفی نمایندگانموضوع : تداوم برداخت حق بیمه کارگران فصلیموضوع : تغییر در حداقل شرایط اختصاصی و ظرفیت شرکتهای پیمانکاری آییننامه طبقهبندی و تشخیصموضوع : درمان بیمه شدگان حرفومشاغل آزادو اختیاریموضوع : دستورالعمل تعدبل حقالزحمه خدمات تهمیه طرحهای توسعه و عمران. حوزه نفوذ و تفصیلی شموضوع : دستورالعمل تعدیل حقالزحمه خدمات تهیه طرح توسعه و عمران (جامع) ناحیهموضوع : دستورالعمل تعدیل حقالزحمه خدمات تهیه طرحهای هادی روستاییموضوع : ماخذ احتساب حق بیمه فراردادهای مکانیزهموضوع : کاهش دعاوی قراردادی و خسارات ناشیه (از طریق بهسازی فرایند مناقصات و قراردادهای عموموضوع استرداد اضافه پرداختی بابت مالیات بر درآمد حقوقموضوع حذف شرط "تازه بودن" محصوالت کشاورزی از کلیه فهرست های کاالموضوع راه اندازی سامانه صدور برخط گواهی عدم بدهی مالیاتی بین المللیموضوع صدور گواهی اقامت مالیاتی از طریق سامانه برخطموضوع عدم امکان مطالبه جرایم (با ماهیت تاخیری) شخص ورشکسته پس از تاریخ توقفموضوع ماده (۱۰) قانون نحوه انجام امور مالی و معاملاتیموضوع مصوبه: تصویب نمونه قراردادهای تضمین خرید آب/پساب از تصفیهخانههای آب/فاضلابموضوع مصوبه: تعرفههای آب. خدمات دقع فاضلاب و شرایط عمومی آنهاموضوع مصوبه: تعرفههای برق و شرایط عمومی آنهاموضوع نحوه اجرای احکام مالیاتی مرتبط با قانون الزام به ثبت رسمی معامالت اموال غیرمنقولموضوع: ابلاغ آیین نامه ضوابط فعالیت واحد بیماران بین الملل درموسسات پزشکیموضوع: ابلاغ مشاغل حوره فناوری اطلاعاتموضوع: اجرای بند ج تبصره ۱۱ قانونموضوع: اجرای قانون بازنشستگی پیش از کوبموضوع: اجرای ماده ۴۰ فانون رفع موانع تولیدموضوع: ارایه خدمات برقراری غیرحضوری مستمری بازماندگان و تعهدنامه غیرحضوری فرزندان اناث بازموضوع: اصلاح برخی از بندهای بخشنامه تنقیح و تلخیص بازنشستگی به شماره ۱۰۰۰/۹۷/۱۳۱۹۶ مورخموضوع: اصلاح برخی از بندهای بخشنامه تنقیح» تلخیص و تجمیع بخشنامه ها و دستورهای آداری بیمهموضوع: اصلاح بند (۱۱) بخشنامه شماره ۱۲ مشترک فنی و د رآمدموضوع: اصلاح بندهای ۲۹ و ۳۰ بخشنامه شماره ۱۷ امور فنی بیمه شدگانموضوع: اصلاح سقف سنی جهت پذیرشموضوع: اصلاح شیوه پرداخت مستمسی بازماندگانموضوع: اصلاح مبنای محاسبه حق بیمهموضوع: اصلاح موضوع پرداخت حقبیمه توسط بازماندگان متوفی مندرج در بخشنامه شماره ۲۲ امور بیمموضوع: الحاق اصلاحیه ماده (۱۱) آئین نامه هیاتهای تشخیص مطالباتموضوع: الحاق بخش نهم و دهم به بخشنامه تنقیج» تلخیص و تجمیع بخشنامه بازرسی کارگاهیموضوع: الحاق بخش هشتم " بازرسی از کارگاههای دارای نیروی کار خارجی"موضوع: الحاق بندهای (۴۷) و (۴۸) به بخشنامه شماره ۱۶ اآمور فنی بیمه شدگانموضوع: الحاق یک جزء به بند (۴-۷) بخشنامه تلخیص و تجمیع بخشنامههاء دستورالعملها و دستورهاموضوع: امهال حق بیمه قراردادهای مهندسین مشاور و پیمانگاران مشمول ضوابط طرح های تملگ داراییموضوع: انتتال مکانیزه اطلاغاتموضوع: انتقال عملیات وصول و اقدامات اجرائی پرونده های مهم به اداره کل مبارزه با فرار مالیاموضوع: بازنشستگی کارگنانموضوع: بخشودگی جرائم کارفرمایان خوش حساب وموضوع: بخشودگی جرایمموضوع: بیمه شدگان ادامه بیمه به طور اختیاری سس اداریموضوع: بیمه پدید آورندگان» بخشنامهموضوع: تجدید محاسبه مستمری مشمولین بخشنامه شمارهموضوع: تصویب دستورالعمل کنترل و بازرسی در اجرای مقاوثهنامه دریایی ۲۰۰۶موضوع: تَقسیط بدهی مستمری بگیران 1موضوع: حقبیمه ساختمانی پروژههای مسکن مهرموضوع: دستورالدمل طرح کارورزی دانش آموختگان دانشگاهیموضوع: دستورالعمل اجرایی صدور گواهینامه حداقل پرسنل ایمن شناورموضوع: دستورالعمل نحوه محاسبه تفاوت بهای گرموضوع: رفع برخی محدودیتهای فرزند یا فرزندان چهارم باهموضوع: ساماندهی و شعال کردن پروئدههایموضوع: سامانه استعلام پروانه میارت فنیموضوع: سوابق اشتغال پزشکان سازمان به صورتموضوع: قانون نقل و انتقال سوابق بیمه با کسور بازنشستگی بین صندوق های بازنشستگیموضوع: مبنای پرداخت حق بیمه بخشنامه ۶۸۶/۱موضوع: متناسبسازی حقوق مستمرییگیران در قانون برنامه هفتم پیشرفتموضوع: نحوه آجرای قانون بیمه های اجتماعی کارگران ...*موضوع: نحوه اجرای ماده ۳۱ قانون برنامه پنجمموضوع: نحوه احتساب اضافه کارموضوع: نحوه احرای ماده ٩٩ آئین نامهموضوع: نحوه استعلام و در یافت اسنحقاق درمانموضوع: نحوه انجام هزینهموضوع: نحوه بازرسی و تغقارت بر پوششموضوع: نحوه دریافت مستندات قیزیگی در فرایند تشخیص صلاحیت سرکبای مهندسان مشاور و پیمانگارانموضوع: نحوه معرفی مشمولین قانون بیمه اجباریموضوع: نحوهء اجرای قانون موافقتنامه تأمین اجتماعی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوموضوع: واگذاری بخشی از فرآیند ۰موضوع: پذیرش سنوات ارفائی کار کنانموضوع: پوشش بیمه ای گروههای خاص شماره ۱۰موضوع: چگونگی اجرای بخشودگی جرایمموضوع: چگونگی پرداخت حق الزحمه همکاران فعال در طرح پرونده الکترونیکموضوع: یکنواخت سازی گواهیموم یا رب ورا راموْسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایرانموْسسهٌ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب بند یک ماده۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مموی املای ان و رورممکدبسی و سید : مکدیسی و سید منحنی طیف تشدید شتاب زمین در بدنه سد را مطابق شکل (پ۴-۴) ارائهمکرر قانون اجرای سیاستمکرر قانون مالیاتهاینأییر یسات و سازه های صتد صنمت نفئتنار و ادیتان سر ایرزاننارا نیام و لووزر سورناربالن اداری و یرای ور ادناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور سورناریا نیام و لوور مورنازمان ام و اووم لورنازمان ام و لووم لورنام فنی و اجرایی شررداری تزراننام فنی و اجرایی شرّرداری تّران رانام قنی و اجرایی شررداری ترراننامه طرح هندسی راهنامه طرح هندسی راهنامه طرح هندسی راهنان "من احّشی و ول کار ور ای موست: ارونانان۴ااحتای ور ارس عاون کار ورفاهز تا موست: ینحوه اجرای مقررات تبصره (1) ماده (146) مکرر قانون مالیات های مستقیم در خصوصنحوه اعمال بخشودگی جرایم مالیات بر ارزش افزوده قطعی شدده در اجدرام مفداد بندد (ت) تبصدره 6نحوه ثبت و رسیدگی به اعتراض بیمه شدگاننحوه رسیدگی به اعتراضات اشخاص نسبت به اطالعات و اطالعیه های خرید و فروش و بارنامه در فرآیننحوه نگهداری و استفاده از فرم مفاصاحسابنحوه پذ برش مدت خدمت نظام وظیفه و حضور .۷نداشت. درمان و آموزس بزسنذنصب پالایشگاه های زه نغت و کازنرتسو ترا و با زر اس سیدنشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری ترراننشام فنی و اجرایی شررداری تزراننشام فنی و اجرایی شرّرداری قرراننشریه سماره ۱۷۳ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شمارزه ۱۹۲ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۳۷ - ازینشریه شماره ۴۳ - الف یرما ۳۳نشریه شماره ۵۲عغنشریه شماره ۶۶- الفنشریه شماره ۷۳- اننشریه شماره ۹۹ اننشریه شماره ۱۵۳ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۱۵۵ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۱۶۰نشریه شماره ۱۶۲نشریه شماره ۱۶۵نشریه شماره ۱۷۷ دفتر آامور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۷ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۸۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۰ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۱ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۸ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۱۹۸- الفنشریه شماره ۱۹۹ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۰۱ دفتر امور فنی و تدوین معیارنضانشریه شماره ۲۰۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۰۶ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۲ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۵ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانشریه شماره ۲۱۸ - الفنشریه شماره ۲۲۵نشریه شماره ۲۲۶نشریه شماره ۲۲۷نشریه شماره ۲۳۶نشریه شماره ۲۵۹نشریه شماره ۲۶۵نشریه شماره ۲۶۶نشریه شماره ۲۶۸نشریه شماره ۲۶۹نشریه شماره ۳۳۷ - الفنشریه شماره ۶۷۷نشریه شماره ۶۷۸نشریه شماره ۱۲۳۷ دفتر تحقیقات و معیارهای فنینشریه شماره ۲۳۰۹نشریه شماره ۱۴۶۳۲نشریه شماره غ۶۶عنشریه شماره ۸٩ (تجدیدنظر اول) معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردینشریه شمازره ۲۱۲۳ دفتر امور فنی و تدوین معیارهانصب ثتلمبه خانههای نفت و کازنضام فنی و اجرایی شررداری ترراننظام فنی و اجرایی شررداری تزراننظام فنی و اجرایی شهردارینظر به این که هیأت محترم وزیران با توجه به نرخ تورم اعلامی از سوی مرکز آمار ایران در اجراینظر به اینکه تنظیم لیست (صورت مزد با حقوق) بیمه شدگان مستلزم شناسایی کامل کارگاه ونظر به اینکه حسب بند3نظر به اینکه واحدهای اجرائی در برخی موارد پیرامون نحوه تشخیص دستگاهها و کارگاههای مشمول قنقطه با اختلاف دماینم کون شا میب و کحنمی ا رای وزرا ت ماو کار وراه احّی وت اروننام فنی و اجرایی شدرداری تزرانننام فنی و اجرایی شررداری تررانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شررداری ترّرانننام فنی و اجرایی شهرداری ترزرانننثام فنی و اجرایی شدرداری ترّرانننثام فنی و اجرایی شدّرداری ترّرانننثام فنی و اجرایی شررداری تررانننثام فنی و اجرایی شرداری تررانننلام فنی و اجرایی شیرداری تیراننهاد بازرسی: شخص حقوقی یا بخشی از شخص حقوقی است کهنوس نی و هر امینون اجرای سیاست هی اصل ۴۴نی زرش در ایراننیرو نامه شماره ۰ مورخ ۳ به بیوست بخشنامه شماره ۳۲۳۸ مورخنیروی انسانی در تصفیه خانه های آب و مراقبتنیروی برشی ستون در بالای چشمهٌ اتصالنیروی مفاوم افقی: نیروی اصطکاک کف. تفاوت بین فشار خاک محرک و مقاومه۶ ۵۸۵۴ تا هد مممم ممه مکن تمبر هر یار ی السا یره ۲۲۴۰۶ تا ۹۹۳۳۷۱ راه را هر مور یاسویارانه مراحل تواتری مرتبط با عملیات زهکشی زیرزمینیه) به طور کلی بر اساس بند قبلی» آسانسورها میتوانند به صورت گروهی در کنار یکدیگر و یا روبرها اک یرم ور وه موش مد دا ات ی کی اه مک وها بر اساس عملکردها بر سکس : یه ان وا سیگ سر : جراهای اجرایی ملی و استانیهای برای طراحی لرزههای برای طراحی لرزههای تقاضای حمل و نقلهای سرمایش متداول در ایرانهای عمومی شارژ خودرو و موتورسیکلت برقیهای قطار شهری و حومههای مستقیم مصوب ۰1380 به پیوست اصلاحیه حکم قسمت صدر جزء 3 بند (د) آیین نامه اجرایی مذکور کهبات وزیران» دستگاه های اجرایی می توانند نست به ارائه امکاناتهت را ااشسن نج زرلسای خن که سیک یت مه ساهدف: تأیید توانایی مزرعه بادی در راهاندازی و خاموشی مطلوب مورد نظر است. این تست برای تطابهر ایراشم دوره ام هر جورهر تغذیهکننده مواد شیمیایی خشک باید مجهز به محلولساز با حداقل زمان ماند پنج دقیقه در حداهر ست یمای اختصاصیهر ست یهای ااختصاهر ست یهای ااختصاهر ست یهای اختصاهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ست یهای اختصاصیهر ماک نود وتهر کس انسانی را از مرگ رهایی بخشد. چنان است که گوبی همه مردم را زنضذه کرده است.هر کس انسانی را از مرگ رهایی بخشد. چنان است که گویی همه مردم را زنده کرده است.هریک از غلتکهای سهچرخ یا ردیف دوچرخ و سهچرخ باید هنگام کار باری معادل ۴۵ الی ۶۵هزینه بالاسری, به طور کلی به هزینه بالاسری عمومی و هزینه بالاسری کارء به شرح زیر تفکیک میهشتمین جلسه مورخ ۹۶/۹/۱۱ مقرر گردید. اعضاء سازمان نظام کاردانی ساختمان از تاریخ اجرای اینهعا ًٍت بر ًاه َْرهفتاد و هشتمین جلسه مورخ ۹۶/۶/۲۰ مقرر گردید اعضاء سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعیهمانطو رکه در عنوا ن آگیننامهقیدگر دیده استفا ده از مقررات آئیننامهمصوب شورایعالیسازمانهمانطور که در شکل (۱۷-۱۰) نشان داده شده است برای اجتناب از ایجاد ترک در پایه بتنی اغلب ازهمسران بیمه شدگان متوفی که مجدداً ازدواج دایم کردهاند و به تبع آن مستمری آنها قطع شده استهمه رت با وکا ۳ ها کرهناوون و سرفصامای دوره های آموزشی برایهه کد ی درد رام اتش رم شش ی کارا یر تک بت تک هر تا یا ساهی ااتجام رمکلات رو سک رای ام اسهی ته نقشه و اطالعات مکانهی نگیدآری» تعمیرات (۱1) در صنعت نفت ابرانهیأت نظارت سازمان تأمین اجتماعی که در این آییننامه هیأت نامیده خواهد شد. لااقل هفتهای یکهیاتوزیران» این نظامنامه در چارچوب اصول اخلاق حرفهایو۵ جدبد در آمدو اداره گل هماهنگی فنی وعمر انی مناطق وسازما نها تاریخ ۱۳۹و ارت عاو ,کار وراه ایو ارت مهداست, درمان پبوست:و با توجه به ابهامات مطرح شده، به اطالع می رساندو با یو زمر امه بو بدون استوانه فو لادیو رات موری تم ۳۰و زمینی دو واضی قحت آبیارهو سایر کارهای مشابه است. با احداث چاه عمیق یا نیمه عمیق و پرداخت هزینههای برداشست آبت. تعو مدیران اشخاص حقوقی غیردولتیو مه یمه کیت کل بدا سکو موازی در طول تونل برای تامین هد مورد نیاز مورد استفاده قرار گیرند.و پیمانکاران مهندسان مشاور ،دستگاههای اجرایی بخشنامه بهواحد مددکاری اجتماعی توسط افراد واجد صالحیت و باتجربه و برمبنای شرح وظایف مشخصیواهنمدای دما جات با رام هم ار تافص اوود 11 ونان سا راردا این راون اور انم موز نم مهن ما و جاح سر مس ناوشا ب کش بای نها ای بش باور ار ستیاواه, کار و رف و۱۴ور ارس بادن بهار و ربا ایوریاسلای اراان راوزارت آمور اقتصادی و داراییوزارت آمور اقتصادی و دارایی- سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت اطلاعات- وزارت دادگستری - سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت امور اقتحکدی و دار ابیوزارت امور اقتصادی و داراییوزارت امور اقتصادی و داراییوزارت امور اقتصادی و دارایی-وزارت امور اقتصادی و دارایی- بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایرانوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نفت- وزارت نیرووزارت امور اقنصادی و داراییوزارت امورخارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصویب مقررات قنی ۹ قواعد مربوط بهوزارت اون ,کار و رفاه احای وتوزارت اون ,کار و رفاو ایوزارت اون کار و را ایوزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ۲۶۵وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکیوزارت بهداشت» درمان و آموزش پزشکیوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافهوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون ،کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رافه اجتماعیوزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعیوزارت راه و شهرسازی و تأیید وزارت امورخارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصویب مقرراوزارت راه و شهرسازی- وزارت تنعاون. کار و رفاه اجتماعیوزارت راه و شهرسازی- وزارت کشور- وزارت نفتوزارت صنعت» معدن و تجارتوزارت علوم, تحقیقات و فناوری- وزارت کشوروزارت نبرو شماره : فدوزارت نفت- سازمان برنامه و بودجه کشوروزارت نیرو - معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهوروزارت نیرو- وزارت تهاون. کار و رفاه اجتماعیوزارت کشور- وزارت اموراقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت کشور- وزارت اموراقتصادی و دارایی- وزارت نفتوزارت گار و آمور اجتماعی- وزارت هلوم» تحقیقات و فناوری- وزارت آموزش و پرورش- معاونتوزارتأ تعاون ،کار و رف هأ اجتماأعیأوزارتأ تعاون ،کار و رف هأ اجتماأعیأوزیر محترم امور اقتصادی و دارایی در صصیووزیر محترم تعاون» کار و رفاه اجتماعیوزیر محترم کشوروزیر محترم کشوروزیران» با موضوع آیین نامه اجرایی بند (ت) ماده (99) قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامیوسیلهای که کار یک کنتاکتور را با استفاده از یک جزء نیمه هادی قطع و وصل کننده انجام میدهدوشهای مختلفی برای طرح مخلوط بوصول مالیات عوارض سبز موضوع ماده (27) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/03/02 از واحدهوفیزیک و نقش آن در مونوله بین نی ار ان با و ادون با ای جوسای بایونین محترم شهردار تمرانونین محترم شهردار تمرانوه دا : وهی بر اس ای بسا اس مس ووه را اوه ۶۲۹۶۷وچ ویو او کوک ارو وِ از تاسیسات فمک زدایی (آب شیرین کن)ِ حوزه موضوع: بخشودگی جرائم رفرمایان خوش از مشاه ۱پا ان توا و هم مد ین مج رک سای نیپالایشگاه هاء تاسیسات و خطوط لوله در صنعتپانلها و سازههای شامل قاب فولادیپس از فروش شرکتهای فعال در زمینه تجهیزات پزشکی و بر اساس ضوابط خدمات پس از فروشپست ها خطوط فوق توزیع و انتقالپست ها خطوط فوق توزیع و انتقالپلاستیک ها- سامانه های لوله گذاری برای شبکهپوششی جدار (ولهها و اتصالات دولادیپی های تجپیزات در پست های فشار قویپیرو ابلاغ آییننامه نیازسنجی تأمین و ساماندهی تیروی انسانی شرکتهای وابسته (غیردولتی) بهپیرو بخشنامه های ۶۹/0 و 1۹/۹ مستمریها وبا عنایت به اینکه بعضاً عدم پرداخت به موقعپیرو دستورالعمل شماره ۱) ساماندهی ودر راستای ضابطه مند نمودن آمور جاری و ایجاد وحدت رویه وپیش نویس ضوابط مدیریت نگهداشت وسایل و تجهیزات پزشکی نگارش |پیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتنابناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوپیشرفت جوامع. تهیه و کاربرد آنها را ضروری و اجتنابناپذیر ساخته است. نظر به وسعت دامنه علوپیشنیازهای لازم برای استفاده از طیف آسیبپذیریپیمانکار باید در تدوین برنامه زمانی» کنترل کیفی و انتخاب تجهیزات اجرای کارء اصل اجرای هر چپیوست ۱ مشخصات مصالح و فر آوردههای ساختمانی مصرفی در برخی سیستمهای ساختمانیپیوست ۱- تسناسنامه حفاری جاههای عمیق و نیمه عمیق ۸۵پیوست ۵ - میزان کردن دریچههای تنظیمی توربین» پس از مونتاز مجدد ۳۸۱پیوست ٩ - تعاریف مربوط به عملیات نمونهبرداری و انواع نمونهبرداری از آبهای سطحی ۸۵چا با شما ره: ۱۳۷۷۴۹۴/۷۰چم تمه له و وچ ۶و ۶ ۳۹ نج مت ۳۹ چم ۳۹ نج تمه ۲۹ (چ تمسچکیده برحخی از استانداردهایژئوفبزیک و نقش آن در مهندسی آبژتوفیز یک و تفش آن در ممهندسی آبژدوفیزیک و نقش آن در مندسی آبکا رگزاری های رسمی سازمان تأمین اجتمامی و موسسات حساپرسی عضو جامعه حسابداران رسمیکابرد لوله و فیتینگ پلیوینیل کلرایدکار «وسان , به صنایمکاربردهای پشتیبانیشده در کابل کشی متوازنکانالای آبباری و زهکشیای روبازکاهش خطر پذیری ناشی از رلزله «فتر استانداردها و معیارهای فنیکاهش خطر پذیری ناشی از زلزله دفتر استانداردها و معیارهای قنیکته در لسسته نس تو روه رشارشت به متورکر اد بو دنر بر او رای باکر یکس رو اچ تر هر بوک دمو راس ور دا شم ها هر دن یو ۰ ۱ ۱کس سم تهی در هر مک او وکار سه رخ موس یارکشور و به منظور ایجاد وحدت رویه در خصوص اعمال معافیت/نرخ صفر مالیاتی موضوع بند (ط)کظ ّر ابالغ گردیده اشت. براشاس ای ً دشج ّرانعیم صدور گ ّا ُی که ّنی ج ِت ىجلاضیان اخذ پرواکل را یسلای شماره چاپ:کلیه استانداران محترم و رؤسای محترم سازمان برنامه و بودجه استانهاکلیه دیوارهای برشی نوع 11 باید در ابتدا و انتها به قطعات دیوار برشی با نسبت ارتفاع به عرضکلیه کارفرمایان و کارگاههای مشمول قانون کارکلیهی تجهیزات تغذیه مواد شیمیایی و تاسیسات ذخیره سازی باید از مصالحی ساخته شوند که در مقاکمترین قیمت متناسب در مناقصات وزارت نفتکمربندی, تغذیه و شبکه گازکمیته تخصصی سلامت و علوم زیستیکمیسیون اقتصادی سازمان مقل برای ارویا (1۲:۳۲۴)) یکی از ۵ کمیسیونکنترل نظارتی و حمع آوریکنترل و بازرسی از شناوران مشروط / ممنوع ال ورود ورود الکه با مخزن متکیکه مکی ای راتکه ویک را رم را هچ دوز رجا او وت ور وان ار چا را دمن چا که وا 9 و و ازریم را خر چاو داد ماکیفیت زهکشی در این آئیننامه برای مصالح غیر أسفالتی روسازی (زیراساس و اساس تثبیت نشده) برگام هام اه ابش شماره : ۱۳۳۳۴۲گاه هاء احا سا مش شماره : ۱۳۳۱۳۴۶گاه هاء اه با مش شماره : ۱۳۱۳۱۳۵گراردان عهمسان دمن ونصب ابزار دگق بیدها اقرازداد با نیجانکار ساخنتیی:گروه برنامه ریزی راهبردی- تنظیم: مجری طرح تدوین سند چشم اندازگزارش تجزیه بهای ردیف های موثر درگزارش نهائی کمیسیون تلفیقگنوی اسا یا راگواهیهای صادر شده باید هرگونه تغییراتی که با استانداردهای مربوط یا ضوابط و معیارهای مندرجی خط لوله برای برآورده سازی نیازهای فرآیندی و مکانیکی از قبیل فشار، دما، نوع سیالی سس دج ۲۱ ما و رهطم یک مورک ون برسی ود چا چیه تک وگ مک اش ان موی تور مر و لارام هه کی ۵ او را مه هر اه 1 2 وری وزارت ناونع ,کار و رفاه! سای لت ۹۹ هه ندی یز انم (بگ راییا خر با کر انا ۲۸۳۱ هام نمهبیا مس 3 اه امد ماس نتیا نا ار و ۳ تا ایا هه زیر یومیا وزارت ماد کار رزاد ای ۵/۲۱/ ۱۳۲یا پایین آمدن) خود را متوقف کنند تا به رشته مخالف اجازه ادامه دهند. از طرفی با توجه به باریا گید بخار و ظرف تحت فشاریام کار را رد و مس وه زر رایت از ییا ۱۲ ۲۷۷ اریت را وا که مس 1 4 سای ۳۳ ناتیت یی نم و تدم آمییت یی نم و تدم آمییر پیش را شیمیراق آلات در پست های فشار قوییراق آلات در پست های فشار قوییرای اتساعی و ریست محرلی کی وتویط کار برای پروژهای معابر شهرییل مروت و مامت کلیچ وس را اعد + هاچیک لیست از پزشکان، متخصصان یا مشاورهدهندگان آنکال یا مقیم که در موارد اورژانس بتوان با 4-یکصد و سی و هشتم فانون اساسی جمهوری اسلامی آیران آییننامه اجرایی ماده پادشده رایکپارچه عملیات حفاری چاههای نفت و گازیکپارچه عملیات حفاری چاههای نفت و گازیکی از امتیازهای پایه و همه ]۳۸1 های قابل اعمال با توجه به پهنهبندی خطرنسبی زلزله انتخاب اجتماعی کارگران ساختمانی با موضوع قانون تفسیر ماده (۵) قانون بیمه های اجتماعی کارگران سا ماس مها اج که رسمیشود. باید با نمونه کاملاً مطابقت داشته باشند.پ: به ازای هر ۱۹۰۹۰۰ متر مکعب مصالح ریزدانه مصرفی یکبار آزمایش دانهبندی» حدود روانی و1307130813121320133013311333133413351336133713381339134013411342134313441346134713481349136013611362136313641365136613671369139113921393« ما لرا ری رای ولیر»آمور مالباتی شهر و استان تهرانآیین نامه معاملات شهرداری تهران - مصوب ۱۳۵۵/۱/۲۵ با اصلاحات فصل اول - نصاب معاملاتاجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناجرایی شهرداری تهراناحتراماًء به استناد مصوبات پنجاه و ششمی ین جلسه شورای عالی فنی شهرداری ت تهران به تار ریخاختراما؛ با غنایت به نامگذاری سال ٩۶ به عنوان سال اقتصاد مقاومتی» ولید و اشتغال» در اجراادارات کل امور مالیاتی شمال و جنوب استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شمال. جنوب . شرق و غرب استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شهر و استان تهرانادارات کل امور مالیاتی شهر و استان تهرانادارات کل امورمالیاتی شهر و استان تهراناداری با موضوع ابطال نامه وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی به شماره 100/18 مورخ 1401/01/2ار کر ار را را خر اراک هر نارای السا کروماستاندارد ملی ایران شمارهٌ ۲۲۹۶۷ (چاپ اول): سال ۱۴۰۰استاندارد ملی ایران شمارهٌ ۲۲۹۶۷ (چاپ اول): سال ۱۴۰۰استانهاء دستگاههای اجرایی پیمانکاران و مهندسان مشاور سراسر کشور یاصلاحیه مصوبه تعیین وظایف سورای عالی فنی سهرداری تهران ابلاغی بهامس وزارت ادن کار و فاد ای ۷۳ /۸/ ۱۳۰۲امه افتی و درآمد استان تهران اسامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهرانامور مالیاتی شهر و استان تهراناونان محترم شهردار تهراناونین محترم شهردار تهرانبا توجه به عدم انطباق تاریخ الزم االجرا شدن قاانون ماییااب بار ارزف ادازوده م او1400با ری مبه رستشباذکشهای متالمات ری ۵ بن دای ازبر ری اسلا ان ری ۱۳/۵به پیوست تصویر تصویبنامه شماره 137057/ت61217ه- مورخ 1402/08/03 هینت محترم وزیران با موضوعبه پیوست تصویر نامه شماره 11/105938 مورخ 1402/05/04 نانب رئیس محترم شورای راهبری فناوری هابه پیوست دستورالعمل اجرایی موضوع بند (3) تصویب نامه شماره 83877/ت60021ه مورخ 1401/05/19 هیبه پیوست دستورالعمل انتشار صکوک اجاره لریالی و ارزی] در سیستم بانکی؛ که در تاریخبه پیوست. تصویر دادنامه شماره 140109970905810073 مورخ 1401/01/16 هیأت عمومی دیوانبه پیوست. تصویر نامه شماره 122/142676 مورخ 1402/09/22 سازمان بورس و اوراق بهادار شامل فهرسبه. شه رداران محترم مناطق ۲۲ گکانه شهرداری نهرانبه: جناب آقای سید محمدعلی افشانیبه: جناب آقای پیروز حناچیبه: شهرداران محترم مناطق ۳۳ کانه شهرداری تهرانبه: شهرداران محنرم مناطق ۳ گانه شهرداری نهرانبه: شهرداران محنرم مناطق ۳۳ کانه شهرداری نهرانبه: مشاوران محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محترم شهردار تهرانبه: معاوئین محنرم شهردار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار تهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محت رم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شه ر دار تهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهر دار نهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محترم شهردار تهرانبه: معاونان محتن رم شهر دار تهرانبه: معاونان محتن رم شهر دار تهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان محن رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونان مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مجت رم شهر دار نهرانبه: معاونین محت رم شهردا ر تهرانبه: معاونین محترم شهر دار نهرانبه: معاونین محترم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محتن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار تهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین محن رم شهر دار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانبه: معاونین مخت رم شهر دار نهرانتاریخ ۱۴۰۰/۵/۱۲ با موضوع جبران آثار ناشی از شیوع بیماری کرونا ۱تاسیسات برقی سال ۱۴۰۲تحقیقات صنعتی ایران. مصوب بهمن ماه ۱۳۷۱ تنها مرجع رسمی کشور است که وظیفه تعیین. تدوین 9 نشتصویب کننده | مدیر کل تجهیزات پزشکی دکتر رضا مسائلی در ۳تصویر 13۷1 با اعمال حد آستانهتوان از خاموت یا گل میخ سردار و یا کالهک برشی استفاده کرد و مطابق با فصل هشتم آیینجمهوری اسلامی ایران شماره :۹۲/۴۲۰/۷۷۰۷۲/دجناب آتقای دکتر رحمانی فضلی - وزبر محترم کشورجناب آقای دکتر خجستهمهر. معاون محترم وزیر و مدبرعامل شرکت ملی نفت ابرانجناب آقای دکتر رحمانی فضلی - وزیر محترم کشورجناب آقای دکتر رحمانی فضلی - وزیر محترم کشورجناب آقای دکتر محمود احمدی نژاد-ریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانجناب آقای صالح آبادی مدیرعامل محترم بانک توسعه صادرات ابرانجناب آقای مهندس امانی مدیر کل محترم هماهنگی فنی و عمرانی سازمان ها و مناطیجناب آقای نظر پورحوضههای آبریز و دفاتر مستقل شرکت مدیریت منابع آب ایرانخن الاسلام و اتمملهین چناب آقای لیسی اون اول محترم قوه قسالیهد7۵ در اسمش هر رشتدارآن محترم مناطق ۲۲ گانه شهرداری تهراندارم از ۲ ید ری زارت اردر اجرای بخشنامه شماره ۷۹۳۳ مورخ ۱۳۹۹/۱/۲۶ وزارت تعاون کار و زفاه اجتماعی و دستورالعماندر اجرای بخشنامه شماره ۲۵۱۱۹۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۷ وزارت تعاون. کار و رفاه اجتماعی.در اجرای ماده ۲۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب سال ۰۱۳۷۴در اجرای مفاد دستورالعمل شماره200/1401/530دستورالعمل اجرائی آن به شماره ۸۰۵۵ مورخ ۱۳۹۷/۱/۲۹ (تصویر پیوست) و بر اساس طرح طبقهبندیدستورالعمل اجرایی آن به شماره ۲۶۵۳۷۹ مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۸ و بر اساس طرح طبقهبندی و ارزشیابیدستورالعمل احجام و اوزان قانون بودجه سالانه کشورء به منظور تبیین حیطه مسئولیتهایدفتر امور فنی » تدوین معیارها و شرکت مدیریت منابع آب ایراندکتر سیدحسن امامی رضوی و دکتر محمودرضا محققرا تممو ری امامت ۱۳۳۳۶۸رای ال داب ری ور یمال ! مل سبشمره تما زد که امه که ری خی روصتری * توان مورد نیاز در خروجی موتور (اسب بخار یا کیلووات)ری اسلا ی اران راز باری در فاصم مویارم و خصشرسا ری ولذارت را وی حراشت الا مات رو ای " ,سا یا ورا جیب یر سا دا اه دیر اور اسم ۳5 راسازمان آب و برق خوزستانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی امور مالیاتی استان تهرانسرپرست محترم دفتر امور هماهنگی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانسرپرست محترم دفتر هماهنگی امورمالیاتی شهر و استان تهرانسل فقروردین ماه ۱۳۹۸ در استانهاسم رک ست ی اهر وی اک اه یا ویک وج یهسیون آمور زیربنایی؛ صنمت و محیط زبست در جلسه مورخ ۱۳۸۶/۱۲/۱۹ بنا به پیشنهادشده مرام من گروه از مودیان اشخاص حیحا (صا مان مشاغل) که مورام ممکرورد وال1401شرکت تأمین اندیش ایرانیان به موجب دادخواستی اعلام کرده اند که :شرکت سهای مذبریت این اب ۲شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشورشرکت مهندسی و توسعه نفت وزارت نفت هندسه پارس هندسه پارس کاوششماره: ۹۵-۵۰۰ تاریخ: ۱۳۹۴ پیوست:شهر دارآان محترم مناطق ۲۲ گانه تهرانشهر دارآن محترم مناطق ۲۲ کانهشهردار محترم تهرانشهردارآان محترم مناطق ۲۲ کانه تهرانشهرداران محترم مناطق ۳ کانه شهرداری تهرانشهرداران محترم مناطق ۲۲ کانه تهرانشهرداران محترم مناطق ۲۲ گانه تهرانشهرداران محترم مناطق 22 گانه شهرداری تهرانشهرداران محنرم مناطق ۲۳ کانه شهرداری تهرانشورای عالی فنی شهرداری تهرانشورای عالی فنی شهرداری تهران (شورای عالی فنی شهرداری تهران >شورای عالی فنی شهرداری تهران >شورای عالی فنی شهرداری تهران ؟شورای عالی فنی شهرداری تهران رشورای عالی فنی شهرداری تهران رزشورای عالی فنی شهرداری تهرانشورای عالی کار با حضور نمایندگان سه کروه (دولت .کارفرمایان و کار گران ) در جلسه مورخ ۱۳۹۷/شورای فنی شهرداری تهرانشورای فنی شهرداری تهرانشورای فنی شهرداری نهرو ی ینصلی دفتر هماهنگی امور مالیاتی شهر و استان تهرانعبارت زیر به عنوان تبصره به بخشنامه شماره 200/1400/65 مورخ 1400/10/01 الحاقفهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۳فهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۵فهرست بهای رشته تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای رشته تعمیرات پالایشگاه - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نص تلمیبه خانه های نفت و انبارهای نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب تلمبه خانه هاک نفت و انبارهای نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب تلمبه خانه های نفت و انبارهاکی نفت منطقه اک - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاههاکی تراکم گاز - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاههای تراکم گاز - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاههای تراکم گاز - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ابستگاههای تراکم گاز - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ایستگاههای تراکم گاز - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب واحدهای بهره برداری نفت و گاز و ایستگاههای تراکم گاز - سال ۱۳۹۳فهرست بهای نصب واحدهای سرجاهی نفت و گاز و جند راهه ها - سال ۱۳۹۴فهرست بهای نصب واحدهای سرجاهی نفت و گاز و جند راهه ها - سال ۱۳۹۵فهرست بهای نصب واحدهای سرجچاهی نفت و گاز و چجند راهه ها - سال ۱۳۹۳فهرست بهای واحد پایه رشته ابنیه سال ۱۳۹۹فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات برقی سال ۱۳۹۹فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات برقی سال ۱۴۰۰فهرست بهای واحد پایه رشته پستهای انتقال و فوفق توزیع نیروی برق سال ۱۳۰۲فهرست بهای واحد پایه رشته پستهای انتقال و فوق توزیم نیروی برق سال ۱۴۰۰ماوت اس ری بر و فاوری مور یسلا امران ۱ ۳۶ ۱۶مبالغ به میلیون ریالمحاول سم ری زر ولو فاوری در ی املّی اران ۱7۸۳محاونن در ری ور (1) ومد ۳۹۳محترم شهردار تهرانمدیران محترم دادرسی مالیاتی استان ها /شهر و استان تهرانمدیریت تعار الزام شهرداری تهران به تهیه و ارائه لایحه برنامه عملیاتی واکنش اضطراریمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمشاوران محترم شهردار تهرانمعا و مت اس ری ار لو ناوری مسر ی اسلّمی امرانن رامعاوئین محترم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اسلیمعاون محترم منابع انسانی و تحقیقات شرکت توانیرمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهرانمعاونان محترم شهردار تهران ۱معاونان محضرم هر دار تهرانمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمپور وزارت نیرو - شرکت توانیرمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهورمعاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران رامعاونت مالی و اقتصاد شهری شهرداری تهرانمعاونسن محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردا ر تهرانمعاونین محترم شهردا ر تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم شهردار تهرانمعاونین محترم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اصلیمعاونین محنرم وزیر و مدیران عامل چهار شرکت اصلیمعاونین محنرم وزیر و مدیران عامل چیار شرکت اصلیمماوران محترم شهردار تهرانمناونان محترم شهردار تهرانمهندسی و توسعه نفت :ان نف شرکت مهندسین مشاور سازهمور ای ومقررات سال ۱۳۸۸مور خ 1401/03/11 هیات محترم وزیران منضم به فهرست شهرستان های غیر برخوردار از اشتغال درمور یلایامان ی را ار ایک یر ریموس ؛ دارد یمس هر کمن ری اسلای رایموضوع : ابلاغ فهرستبهای واحد پایه رشته تأسیسات مکانیکی سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ فهرستبهای واحد پایه رشته ترمیم و بازسازی نوار حفاری در معابر شهری سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ فهرستبهای واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۳۹۹موضوع : ابلاغ فهرستبهای واحد پایه رشته خطوط هوایی انتقال و فوق توزیع نیروی برق سال ۱۶۰۰موضوع : ابلاغ گهرستبهای واحد پایه رسته خطوط زمینی انتقال و قوق توزیع ثیروی برق سال ۱۳۹۹موضوع : تعیین مزد سال ۱۴۰۲ مشمولین قانون کارموضوع: ابلاغ تعرفه خدمات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح سال ۱۴۰۱موضوع: افزایش مستمری و کمکهای جنبی و تعیین حداقل مستمری در سال ۱۴۰۴ (بخشنامه شماره ۸۱ مستموضوع: افزایش مستمری و کمگهای جنبی و تعیین حداقل مستمری در سال ۱۴۰۲ (بخشنامه شماره ۸۰ مستموضوع: تعرفه های تشخیصی و درمانی سال ۱۳۴۰۱موضوع: تعرفههای خدمات تشخیصی و درمانی سال ۱۴۰۳موضوع: تعرفههای خدمات تشخیصی و درمانی سال ۱۳۴۰۲موضوع: دستمزد مبنای کسر حقبیمه در سال ۱۳۰۳موضوع: شاخصهای تعدیل مربوط به دورههای سهماهه اول و دوم سال ۱۶۰۳موضوع: میزان حق سرانه درمان سال ٩۹۸ بیمهشدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حقسرانه درمان سال ۱۳۰۳ بیمهشدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حقسرانه درمان سال ۱۴۰۲ بیمهشدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: میزان حقسرانه درمان سال ۱۴۰۴ بیمهشدگان صاحبان حرف و مشاغل آزادموضوع: نظارت دادستانی انتظامی مالیاتی بر فرآیندحسابرسی مالیاتی عملکرد سال1400موضوع: پرداخت عیدی پایان سال ۱۴۰۲ مستمریبگیرانموضوع: کمک هزینه مسکن کارگران مشمول قانون کار در سال ۱۳۰۲نام فنی و اجرایی شهرداری تیراننرخ عوامل موثر در فهرستهای بهای واحد پایه سال ۱۳۹۹ - نرخنشریه شماره ۲/۲۸۰- الف مرداد ماه ۱۳۸۹نشریه شماره ۱۱۹-ن شروردین ماه ۱۳۷۷نشریه شماره ۱۴۹-ن دی ماه ۱۳۸۲نشریه شماره ۳۱۲ الفی خرداد ماه ۱۳۸۶نشریه شماره ۳۳۸- الف اسفندماه ۱۳۸۷نظام فنی و اجرایی سهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تمهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تمهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظام فنی و اجرایی شهرداری تهراننظر به اینکه اقدامات سازمان در دریافت حق بیمه ساختمانی مربوط به سه ماهه اول سال ۹۲/۱/۱(۹۲نو ری اسلا یا رالنگهداری وسرویس ماشینهای همودیالیز و دستگاههای تصفیه آب ( در سال ۱۳۸۵)نیز تصمیمات متخذه در جلسه مورخ ۱۳۹۳/۱۲/۲۴ شورایعالی کارء میزان افزایش مستمری و کیکهای جنیهای واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۳۹۹های واحد پایه رشته توزیع نیروی برق سال ۱۴۰۱هبأت وزیران در حلسه مورخ ۱۳۹۹/۹//۸ نا به پیشنهاد شماره .۱هبئت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۹/۳/۵ بنابه پیشنهاد مشترک وزارت آموراقتهادی و دارایی.هنارت و انا ری او ردانهناگی دا روص ۱ رو ار ولد ری که یو اد هرهیئت وزبرآأن در جلسسه ۱۳۹۹/۲/۳ به پیشنیاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استنادهیئت وزیرآن در جلسه ۱۴۰۱/۳/۱۶ به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استنادهیئت وزیران در جلسه ۱۳۹۳/۲/۱۰ به پیشنهاد مشترک وزارت بهداشت. درمان و آموزش پزشکی وهیئت وزیران در جلسه ۱۳۹۹/۶/۵ به پیشنهاد مجمع عمومی فوقالعاده شرکت ملی نفت ایران وهیئست وزیران در جلسسه ۱۳۹۴/۲/۶بسه پیش نهاد مش ترک وزارتخانههایهیئشت وزیرآان در جلسه ۱۳۰۵/۲/۲۷ به پیشنهاد وزارت آمور اقتصادی و دارایی و به اسستنادهیئشت وزیران در حجلسه ۱۳۳۳/۳/۸ بسه پیشنهاد وزارت علسوم. تحقیقات 9 فناوری (با همکاریهیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۷۶/۱۲/۲۷ بنا به پیشنهاد شماره ۶۲۷۸ ام /الف مورخ ۱۳۷۶/۸/۱۱ وزارتهیشت وزیران در جلسه ۱۳۹۹/۲/۷به پیش نهاد مشترک وزارتخانههایهیشت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۱/۱۸ به پیشنهاد شماره ۳۸۰۶۴ مورخ ۱۳۹۹/۴/۱هیشت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۴/۲۰ به پیشنهاد شماره ۳۹۹۰۷۳ مورخ ۱۳۹۹/۷/۲۷وان محترم شهردار تهرانوت اس ری ردو ری در ی ای ان و سور هدنور املای اران تاریخ: ۱۳۹۶/۹/۱وران محترم شهردار تهرانوزارت مسکن و شهر سازیوزیران عضو کمیسیون لوایح در جلسه ۱۳۹۹/۱/۳۰ به پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی و به استنادونان محترم شهر دار تمرآانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونان محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانونین محترم شهردار تهرانْ ونین محترم شهردار تهرانپایان مهلت ایفای تعهدات ارزی حاصل از صاادرات ااال1402پیرو بخشنامه شماره 200/56944/د مورخ 1402/08/21 با موضوع اصلاح مفاد بخشامه تفویضصپیرو بخشنامه شماره 210/99/42 مورخ 1399/04/21 مبنی بر ابلاغ رای موضوع دادنامه شمارهپیرو بخشنامه شماره 281/1400/1482369 مورخ 1400/10/29 درخصوص نحوه اقدام در ارتباط با معافیتپیرو نامه شماره ۱/۲۰۶۲۲۰ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۲۵ بدین وسیله متن اصلاحیه مصویهپیرو نامه شماره 200/12234/ص مورخ 1400/10/26 به پیوست فهرست شرکتهای دارای پروانهپیرو نامه شماره 200/15519/ص مورخ 1401/07/27 به پیوست فهرست شرکت های دارای پروانه بهرهپیرو نامه شماره 200/69314/د مورخ 1403/09/14 با موضوع بلامانع بودن محاسبه و اخذ برخی از مناچراغهای راهنمایی و رانندگی شهر تهرانگاه هاء اه با مش شماره : ۱۳۴۷گزارش ارزیابی کمی ایمنی سد معمولا به صورت سالانه توسط بهرهبردار یا مهندس مشاور وی تهیه ویر یر یا نیک یکی ایا ای یا وا یا ویا وا یا ری ی را یا ی ار ایا اب نا ابا وا ایا از اس ایایی شهرداری تهرانیی شهرداری تهراناحکام مالیاتی قانون بودجه سال1404ارسال قانون الحاق یک بند به تبصره (6) قانون بودجه سال 1402 کل کشوربا عنایت به نامه شماره 1401/300/58170 مورخ 1401/12/24 سازمان حفاظت محیط زیست و همچنین ابلابه منظور تسهیل فرایند اجرایی حکم بند (ذ) تبصره (6) قانون بودجه سال 1401 کل کشور مبنی بر «کجمهوری اسلامی ایران, ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۳۹۹ کل کشور را به شرح زیر تصویب کرد: ۱جناب آقای مهندس جوانبخت-معاون محترم آب و آبفاءرئیس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت مدیریتجناب آقای مهندس خیرخواه مدیر عامل محترم سازمان مشاور ثُنی و مهندسی شهر تهراندر راستای اجرای بودجه مصوبه سالیانه شهرداری تهران و با هدف شفاف سازی و اصلاحرل بر رت را ری ا۵ ای اب اراس ۱۴۰۳/۰۴/۱۹ری اطای رای اس ۱۳۹۲/۱/۱۷ضریب ریالی سال ۱۴۰۱ به میزان ۳۳۵۳ ریال تعیین شده است. به استناد ماده ۴۹ قانون خدمت وظیفه عقانون بودجه سال ۱۳۸۹ کل کشورمعاول اس ری دس وفاوری در ی الم مان ۲ب ,۱۳۹۸موضوع: ابطال مصوبه صد و سیزدهمین جلسه مورخ 1397/10/9 شورای اسلامی شهر کرج درهمان گونه که واقفید به موجب احکام قوانین بودجه سنوات1398کلیه شرکتهای آب منطلقه آیء سازمان آب و برقی خوزستان و شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران
